<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="ZW04n0043b">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Buddhist Texts not contained in the Tripiṭaka, Electronic version, No. 43b 如來在金棺囑累淸淨莊嚴敬福經</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">藏外佛敎文獻數位版, No. 43b 如來在金棺囑累淸淨莊嚴敬福經</title>
			<author>侯旭東整理</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>ZangWai</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">ZW</idno>.<idno type="vol">4</idno>.<idno type="no">43b</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Buddhist Texts not contained in the Tripiṭaka</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">藏外佛敎文獻</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">如來在金棺囑累淸淨莊嚴敬福經</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Fang Guangchang</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">方廣錩大德提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【藏外】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB04077">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04077</charName>
				<mapping cb:dec="987117" type="PUA">U+F0FED</mapping>
			<mapping type="unicode">U+25194</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[目*孝]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB21835">
				<charName>CBETA CHARACTER CB21835</charName>
				<mapping cb:dec="1004875" type="PUA">U+F554B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+28EA0</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[阿-可+盾]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2009-11-09T13:39:14">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<lb ed="ZW" n="0378a07"/>
<lb ed="ZW" n="0378a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">錄文二：如來在金棺囑累淸淨莊嚴敬福經</cb:mulu><head>〔錄文二〕</head>
<lb ed="ZW" n="0378a09"/>
<lb ed="ZW" n="0378a10"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:jhead>如來在金棺囑累淸淨莊嚴敬福經一卷<anchor xml:id="nkr_note_orig_0378004" n="0378004"/></cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="ZW" n="0378a11"/><p xml:id="pZW04p0378a1101">新西方胡國中來，出皇涅槃中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0378005" n="0378005"/>。</p>
<lb ed="ZW" n="0378a12"/>
<lb ed="ZW" n="0378a13"/><p xml:id="pZW04p0378a1301">如是我聞：一時佛在拘屍那城娑羅雙樹間說涅槃訖
<lb ed="ZW" n="0378a14"/>竟，垂入金棺，欲焚其身，偏坐金棺楯上，雙目出淚，放光
<lb ed="ZW" n="0378a15"/>動地。無量大菩薩衆、天龍八部等悉皆生疑。</p>
<lb ed="ZW" n="0378a16"/><p xml:id="pZW04p0378a1601">爾時，須菩提白佛言：「世尊，今欲普爲大衆仰請決
<lb ed="ZW" n="0378a17"/>疑，不審聽不？」佛言：「任汝所請。」</p>
<lb ed="ZW" n="0378a18"/><p xml:id="pZW04p0378a1801">須菩提白佛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0378006" n="0378006"/>言：「世尊，如來恒說涅槃常樂，永無
<lb ed="ZW" n="0378a19"/>生死。何由今坐金棺楯上，涕淚交流，令衆疑也？」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0378007" n="0378007"/></p>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW04.0043b.0379a" n="0379a"/>
<lb ed="ZW" n="0379a01"/><p xml:id="pZW04p0379a0101">佛言：「須菩提，吾今欲說，汝已請問。吾亦不爲涅
<lb ed="ZW" n="0379a02"/>槃生苦而懷泣耶。汝等諦聽！善思念之，吾今爲汝等
<lb ed="ZW" n="0379a03"/>說。我去世後當來末劫之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0379001" n="0379001"/>時<anchor xml:id="nkr_note_orig_0379002" n="0379002"/>，比丘、比丘尼、優婆
<lb ed="ZW" n="0379a04"/>塞、優婆夷等所寫經造像悉不如法，是故愍之。」</p>
<lb ed="ZW" n="0379a05"/><p xml:id="pZW04p0379a0501">須菩提言：「世尊，何者是法，何者非法？」</p>
<lb ed="ZW" n="0379a06"/><p xml:id="pZW04p0379a0601">佛言：「若未來世四衆、善男子<anchor xml:id="nkr_note_orig_0379003" n="0379003"/>等所寫經造像，望
<lb ed="ZW" n="0379a07"/>顏逐意，濫取匠手，雖寫經造像極多，獲福甚少；若有精
<lb ed="ZW" n="0379a08"/>誠，所造雖少，獲福甚多。」</p>
<lb ed="ZW" n="0379a09"/><p xml:id="pZW04p0379a0901">須菩提言<anchor xml:id="nkr_note_orig_0379004" n="0379004"/>：「世尊，何故造多福少，造少福多？」</p>
<lb ed="ZW" n="0379a10"/><p xml:id="pZW04p0379a1001">佛言：「善男子，寫經造像法：嚴治淨室，香湯灑地，
<lb ed="ZW" n="0379a11"/>懸繒幡蓋。經像之師，別作淨衣，大小便利，澡浴入室，
<lb ed="ZW" n="0379a12"/>燒香禮拜，然後捉筆捉鑿之具，寫典刊容。造幡華亦爾
<lb ed="ZW" n="0379a13"/>淸淨。是法，酒肉五辛永不得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0379005" n="0379005"/>近，妻室之宮，亦莫近
<lb ed="ZW" n="0379a14"/>之。歲三、月六，不得有闕，長齋最上。如是，經像之師
<lb ed="ZW" n="0379a15"/>眞是大士，合消供養。經<anchor xml:id="nkr_note_orig_0379006" n="0379006"/>像主莫論道雇，經像之匠莫
<lb ed="ZW" n="0379a16"/>云客作，造訖佈施，二人獲福，不可度量。欲說其福，窮
<lb ed="ZW" n="0379a17"/>劫不盡。受吾約制，是佛眞子。如是精誠，造少福多。」</p>
<lb ed="ZW" n="0379a18"/><p xml:id="pZW04p0379a1801">須菩提白佛言：「世尊，比丘、居士之中作經像師合
<lb ed="ZW" n="0379a19"/>取直不？」</p>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW04.0043b.0380a" n="0380a"/>
<lb ed="ZW" n="0380a01"/><p xml:id="pZW04p0380a0101">佛言：「不得取價直！賣父母取財者逆過三千，眞是
<lb ed="ZW" n="0380a02"/>天魔，急離吾佛法，非我眷屬。比<anchor xml:id="nkr_note_orig_0380001" n="0380001"/>丘尼、優婆夷亦如
<lb ed="ZW" n="0380a03"/>是。其若還直，得罪無量。何以故？由吾出家，得免王
<lb ed="ZW" n="0380a04"/>使故。善男子，安經案處、安像處，方圓百由旬，諸天擎
<lb ed="ZW" n="0380a05"/>華香，四廂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0380002" n="0380002"/>供養，肉眼不見。若寫經造像，精誠敬心，
<lb ed="ZW" n="0380a06"/>經至一偈，像如拇指，其福最大。佛不妄語。善男子等
<lb ed="ZW" n="0380a07"/>若欲寫經造像，先誦持此典，然後營造，得福無量。善男
<lb ed="ZW" n="0380a08"/>子，當來末劫五濁惡世，四衆、善男子、善女人等所寫經
<lb ed="ZW" n="0380a09"/>造像直欲解願，所有匠手覓財。不取上勝賢善之人，直
<lb ed="ZW" n="0380a10"/>取不識法相者以爲匠<anchor xml:id="nkr_note_orig_0380003" n="0380003"/>。飮酒、食肉、五辛之徒，不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0380004" n="0380004"/>依
<lb ed="ZW" n="0380a11"/>聖敎，雖寫經如微塵數，造像如微塵數，其福甚少，蓋不
<lb ed="ZW" n="0380a12"/>足言。劫燒之時，不入海龍王藏。勞如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0380005" n="0380005"/>功少<anchor xml:id="nkr_note_orig_0380006" n="0380006"/>，不敬
<lb ed="ZW" n="0380a13"/>之坐<anchor xml:id="nkr_note_orig_0380007" n="0380007"/>，死入地獄。主匠二人無益，諸天不祐，不如不
<lb ed="ZW" n="0380a14"/>造。直心禮拜，得福無量。如向所列，造多福少。」</p>
<lb ed="ZW" n="0380a15"/><p xml:id="pZW04p0380a1501">須菩提白佛言：「世尊，經像、邑義所有財物、牛驢合
<lb ed="ZW" n="0380a16"/>生息不？」</p>
<lb ed="ZW" n="0380a17"/><p xml:id="pZW04p0380a1701">佛言：「不合。其若取者，時還得福；稽留得罪，邑人
<pb ed="ZW" xml:id="ZW04.0043b.0381a" n="0381a"/>
<lb ed="ZW" n="0381a01"/>有愆，不如不造。」</p>
<lb ed="ZW" n="0381a02"/><p xml:id="pZW04p0381a0201">須菩提白佛言：「世尊，邑人有物若多若少，或豐或
<lb ed="ZW" n="0381a03"/>儉，一人欲得造<anchor xml:id="nkr_note_orig_0381001" n="0381001"/>經作像，一人不欲得作經像，待物貴
<lb ed="ZW" n="0381a04"/>造作，是理合不？」</p>
<lb ed="ZW" n="0381a05"/><p xml:id="pZW04p0381a0501">佛言：「不合，遮止。其若遮止，世世惠目。止得進
<lb ed="ZW" n="0381a06"/>造，莫問多少，造成得福。若規世利，死入地獄。人身不
<lb ed="ZW" n="0381a07"/>恒，劫變不定。脫有水火、盜賊，虛失福物，結果不就，幾
<lb ed="ZW" n="0381a08"/>許誤哉！第一速造，愼莫出息。」</p>
<lb ed="ZW" n="0381a09"/><p xml:id="pZW04p0381a0901">須菩提白佛言：「世尊，若有國主、宰相、貴勢之徒抑
<lb ed="ZW" n="0381a10"/>於細民，所造經像，不還施直，得福德不？」</p>
<lb ed="ZW" n="0381a11"/><p xml:id="pZW04p0381a1101">佛言：「若免其<anchor xml:id="nkr_note_orig_0381002" n="0381002"/>王使，卽是細民價値；其若不免王
<lb ed="ZW" n="0381a12"/>使，必還佈施，當經像師心，得福無量。若欲具說，窮劫
<lb ed="ZW" n="0381a13"/>不盡。」</p>
<lb ed="ZW" n="0381a14"/><p xml:id="pZW04p0381a1401">須菩提白佛言：「世尊，經像師不論價直，經像主不
<lb ed="ZW" n="0381a15"/>還佈施，得福德<anchor xml:id="nkr_note_orig_0381003" n="0381003"/>不？」</p>
<lb ed="ZW" n="0381a16"/><p xml:id="pZW04p0381a1601">佛言：「善能具問。道徒喜生現孤人情者，何名修福
<lb ed="ZW" n="0381a17"/>人也！」</p>
<lb ed="ZW" n="0381a18"/><p xml:id="pZW04p0381a1801">佛言：「善男子<anchor xml:id="nkr_note_orig_0381004" n="0381004"/>，吾直以<anchor xml:id="nkr_note_orig_0381005" n="0381005"/>方便使二人獲福，不使
<lb ed="ZW" n="0381a19"/>論其價直，遂卽不酬佈施，敗人善心，善何獲乎！量其巧
<pb ed="ZW" xml:id="ZW04.0043b.0382a" n="0382a"/>
<lb ed="ZW" n="0382a01"/>功，依法施之。吾先於<anchor xml:id="nkr_note_orig_0382001" n="0382001"/>經中說：『一點一畫，價直娑
<lb ed="ZW" n="0382a02"/>婆』，何得賤寶虛施？」</p>
<lb ed="ZW" n="0382a03"/><p xml:id="pZW04p0382a0301">須菩提白佛言：「世尊，末世惡人雖有福物，自多潤
<lb ed="ZW" n="0382a04"/>用，所有財者無多。經像師營福以訖<anchor xml:id="nkr_note_orig_0382002" n="0382002"/>，佈施不稱匠心，
<lb ed="ZW" n="0382a05"/>又<anchor xml:id="nkr_note_orig_0382003" n="0382003"/>無券書可記，福就不還，有善果不？」</p>
<lb ed="ZW" n="0382a06"/><p xml:id="pZW04p0382a0601">佛言：「譬如有人無耳無鼻，眼復<g ref="#CB04077">𥆔</g>瞎，何假<anchor xml:id="nkr_note_orig_0382004" n="0382004"/>明鏡
<lb ed="ZW" n="0382a07"/>睹其面像？必有地獄重受，何待問也。」</p>
<lb ed="ZW" n="0382a08"/><p xml:id="pZW04p0382a0801">佛言：「善男子，吾今囑累專爲末世衆生食經像時返
<lb ed="ZW" n="0382a09"/>逆者。衆營多虛少實<anchor xml:id="nkr_note_orig_0382005" n="0382005"/>，道心華薄，福財覓利，多求名
<lb ed="ZW" n="0382a10"/>聞。我今造福，勝於餘人割截福物<anchor xml:id="nkr_note_orig_0382006" n="0382006"/>所造齋會，羅門斷
<lb ed="ZW" n="0382a11"/>戶，無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0382007" n="0382007"/>意食人。吾見此末世，垂淚說此遺言。善男
<lb ed="ZW" n="0382a12"/>子，當來末世劫欲盡時，割截福物人不用聞此言；比丘、
<lb ed="ZW" n="0382a13"/>居士客作經像師，不用聞此言。吾慮衆生<g ref="#CB21835">𨺠</g>苦者多，出
<lb ed="ZW" n="0382a14"/>溺者少；在六畜者多，在人道者少；飢<anchor xml:id="nkr_note_orig_0382008" n="0382008"/>貧者多，富樂者
<lb ed="ZW" n="0382a15"/>少；殘患者多，具相者少；短命者多，長壽者少；愚癡者
<lb ed="ZW" n="0382a16"/>多，黠利者少；造惡者多，作善者少；在地獄居者多，生天
<lb ed="ZW" n="0382a17"/>者少。何以故？實由衆生前業，不敬三尊，雜行不善，致
<pb ed="ZW" xml:id="ZW04.0043b.0383a" n="0383a"/>
<lb ed="ZW" n="0383a01"/>有差別也。汝須菩提，汝向所問寫經造像，本無券書，
<lb ed="ZW" n="0383a02"/>又<anchor xml:id="nkr_note_orig_0383001" n="0383001"/>不布施，善哉有理。後代惡人，虛假無實，敗善根
<lb ed="ZW" n="0383a03"/>人所寫經造像，雖不置券，仰好作施名。不得論物多少，
<lb ed="ZW" n="0383a04"/>以<anchor xml:id="nkr_note_orig_0383002" n="0383002"/>防有虛。凡夫根淺，未得實根。善男子，我本在定
<lb ed="ZW" n="0383a05"/>光佛末法之中作遊行經生，至天羅城邑，寫經不論價直。
<lb ed="ZW" n="0383a06"/>其時經主許施金錢一萬寫《般若波羅蜜》。我寫經已訖，
<lb ed="ZW" n="0383a07"/>其經主名那梨，違本自心，施我半錢。吾心歡喜，祝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0383003" n="0383003"/>
<lb ed="ZW" n="0383a08"/>願受之。那梨在後，本契不具，落在地獄五千劫，寫《般
<lb ed="ZW" n="0383a09"/>若》因緣，得出惡趣。善男子，雖不作券，但置施名，異於
<lb ed="ZW" n="0383a10"/>俗法，得福無量。善男子，所寫經造像，不□…□合□□
<lb ed="ZW" n="0383a11"/>相□□就，不遠地獄<anchor xml:id="nkr_note_orig_0383004" n="0383004"/>，□…□善男子，經生之法，不得
<lb ed="ZW" n="0383a12"/>顚倒、乙字、重點，五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0383005" n="0383005"/>百萬<anchor xml:id="nkr_note_orig_0383006" n="0383006"/>世中墮迷惑道<anchor xml:id="nkr_note_orig_0383007" n="0383007"/>中，不
<lb ed="ZW" n="0383a13"/>聞正法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0383008" n="0383008"/>。□…□若像師造像不具相者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0383009" n="0383009"/>，五百萬世
<pb ed="ZW" xml:id="ZW04.0043b.0384a" n="0384a"/>
<lb ed="ZW" n="0384a01"/>中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0384001" n="0384001"/>諸根不具。第一盡心爲上，妙果先昇<anchor xml:id="nkr_note_orig_0384002" n="0384002"/>。」</p>
<lb ed="ZW" n="0384a02"/><p xml:id="pZW04p0384a0201">須菩提白佛言：「世尊，當何名斯經，云何奉持？」</p>
<lb ed="ZW" n="0384a03"/><p xml:id="pZW04p0384a0301">佛語須菩提：「此經名《如來在金棺涕泣囑累》，亦名
<lb ed="ZW" n="0384a04"/>《淸淨莊嚴敬福經》，如是受持。今涅槃時至，不得久居，
<lb ed="ZW" n="0384a05"/>略說遺言。大衆流通，莫生懈怠。」</p>
<lb ed="ZW" n="0384a06"/><p xml:id="pZW04p0384a0601">說此經說已，金棺忽開，火起焚影。菩薩、大<anchor xml:id="nkr_note_orig_0384003" n="0384003"/>衆
<lb ed="ZW" n="0384a07"/>悲號咽絕。於卽如來聲止滅去，大地傾動，衆生失蔭。
<lb ed="ZW" n="0384a08"/>大衆奉行。</p>
<lb ed="ZW" n="0384a09"/>
<lb ed="ZW" n="0384a10"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>佛說敬福經一卷</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="ZW" n="0384a11"/>
<lb ed="ZW" n="0384a12"/><p xml:id="pZW04p0384a1201">〔錄文完〕</p>
<lb ed="ZW" n="0384a13"/><cb:div type="w">
<lb ed="ZW" n="0384a14"/>
<lb ed="ZW" n="0384a15"/><cb:mulu type="附文" level="1">附：《敬福經》雜考</cb:mulu><head>〔附〕</head>
<lb ed="ZW" n="0384a16"/><p cb:type="head1" xml:id="pZW04p0384a1601">《敬福經》雜考</p>
<lb ed="ZW" n="0384a17"/><byline cb:type="author">侯旭東</byline>
<lb ed="ZW" n="0384a18"/>
<lb ed="ZW" n="0384a19"/><cb:mulu type="附文" level="2">一、《敬福經》的產生與發展</cb:mulu><head>一、《敬福經》的產生與發展</head>
<lb ed="ZW" n="0384a20"/><p xml:id="pZW04p0384a2001">儘管現在仍能見到隋唐時期該經的刻石與抄卷，多種經錄
<lb ed="ZW" n="0384a21"/>中也有著錄，要理淸《敬福經》產生、發展的脈絡、斷定具體的年
<lb ed="ZW" n="0384a22"/>代坐標仍有困難。據現有資料，約在南北朝末出現了《佛在金棺
<lb ed="ZW" n="0384a23"/>上囑累經》（以下簡稱《囑累經》），後又經過修潤補充，形成了《敬
<pb ed="ZW" xml:id="ZW04.0043b.0385a" n="0385a"/>
<lb ed="ZW" n="0385a01"/>福經》。《敬福經》定型的下限應在唐顯慶四年（659）道世的《諸
<lb ed="ZW" n="0385a02"/>經要集》纂訖前。</p>
<lb ed="ZW" n="0385a03"/><p xml:id="pZW04p0385a0301">無論《囑累經》還是《敬福經》均不見於《出三藏記集》，故應
<lb ed="ZW" n="0385a04"/>出於該書編成之後，卽爲六世紀以降的產物。《囑累經》見於隋
<lb ed="ZW" n="0385a05"/>開皇九年（589）的《章仇禹生造經像碑》，此經自然不會是當年纔
<lb ed="ZW" n="0385a06"/>出現的。視其撰於南北朝末，比較妥當。</p>
<lb ed="ZW" n="0385a07"/><p xml:id="pZW04p0385a0701">《章仇禹生造經像碑》上刻的《囑累經》應是當時當地流行的
<lb ed="ZW" n="0385a08"/>該經的全文。理由有這樣兩條：首先，經主鐫經蓋非任意取捨，
<lb ed="ZW" n="0385a09"/>均有用意。章仇禹生等人選刻這樣一部關於如何如法造經像的
<lb ed="ZW" n="0385a10"/>佛經，顯然是不滿於人間寫經造像猥濫非法，欲以此警示世人。
<lb ed="ZW" n="0385a11"/>旣然意在使興福者依法造經像，經主自己至少不應割截經文，敗
<lb ed="ZW" n="0385a12"/>壞佛法。其次，由該碑碑面佈局看，所刻似亦應爲全文。該碑的
<lb ed="ZW" n="0385a13"/>詳情見《山左金石志》卷十及《魯迅輯校石刻手稿》第二函第五册
<lb ed="ZW" n="0385a14"/>1083頁的說明。兩說明間有衝突處，但仍可肯定，該碑一面爲
<lb ed="ZW" n="0385a15"/>佛像，其下或有邑子題名；另一面爲經文，十七行，其中一行經
<lb ed="ZW" n="0385a16"/>名，十六行經文，行四十八字，經名及經尾行尙有造經像人題名；
<lb ed="ZW" n="0385a17"/>碑一側有字，似屬題名，但不多；另一側不詳。刻經面有拓片傳
<lb ed="ZW" n="0385a18"/>世。以上可證《囑累經》祇占碑的一面，且此面經名、經尾行下尙
<lb ed="ZW" n="0385a19"/>有造經像者題名。依造像一般程序，雕像刻經在先，鐫寫題名居
<lb ed="ZW" n="0385a20"/>後。刻經面題名應是後刻的，且是碑側面尙有空處，不會因碑面
<lb ed="ZW" n="0385a21"/>空間不足而棄部分經文不刻，除非刻經者原本就打算刻部分經
<lb ed="ZW" n="0385a22"/>文。但像這樣首尾俱備而唯割棄中間若幹部分的做法也不多
<lb ed="ZW" n="0385a23"/>見。故推斷碑上所刻應是隋初當地流行的《囑累經》全文。</p>
<lb ed="ZW" n="0385a24"/><p xml:id="pZW04p0385a2401">這種看法如果不謬，《囑累經》則應是後來的《敬福經》的雛
<lb ed="ZW" n="0385a25"/>形或前身。《囑累經》的內容大體相當於《敬福經》的前半部分加
<lb ed="ZW" n="0385a26"/>流通分。《囑累經》殘損處不詳外，兩經相同部分中詞句差異近
<lb ed="ZW" n="0385a27"/>10處，還有20餘處用字上的差別。《囑累經》接近經尾處有數
<lb ed="ZW" n="0385a28"/>十字不見於《敬福經》。</p>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW04.0043b.0386a" n="0386a"/>
<lb ed="ZW" n="0386a01"/><p xml:id="pZW04p0386a0101">自《囑累經》修潤增補形成《敬福經》的時間祇能推斷出下
<lb ed="ZW" n="0386a02"/>限，上限不明。隋開皇九年碑刻《囑累經》後五年，卽開皇十四年
<lb ed="ZW" n="0386a03"/>（594）修撰的《法經錄》卷四收有《敬福經》一卷，唐代智昇等人認
<lb ed="ZW" n="0386a04"/>爲此《敬福經》就是後來的《敬福經》，且與《囑累經》相同（詳下），
<lb ed="ZW" n="0386a05"/>但隋代《敬福經》經本不可得，內容難知，是否屬於修補過的本子
<lb ed="ZW" n="0386a06"/>也就祇好存疑了。</p>
<lb ed="ZW" n="0386a07"/><p xml:id="pZW04p0386a0701">至於下限，應爲唐顯慶四年（659）。是年道世編成《諸經要
<lb ed="ZW" n="0386a08"/>集》，書中卷二、卷八兩處引用《敬福經》，所引文字有不載於《囑
<lb ed="ZW" n="0386a09"/>累經》而見於後來的《敬福經》者。該書乃道世翻檢一切經（當爲
<lb ed="ZW" n="0386a10"/><name role="" type="person">西明寺</name>藏經）撮錄而成<anchor xml:id="nkr_note_orig_0386001" n="0386001"/>。他所見的《敬福經》應已是增補過的
<lb ed="ZW" n="0386a11"/>本子。《諸經要集》成書之年可視爲《敬福經》完成的下限。</p>
<lb ed="ZW" n="0386a12"/><p xml:id="pZW04p0386a1201">《敬福經》產生、發展的線索大致如上。基於這些推斷，將
<lb ed="ZW" n="0386a13"/>《囑累經》與《敬福經》分別整理。是耶非耶，請讀者指正。</p>
<lb ed="ZW" n="0386a14"/>
<lb ed="ZW" n="0386a15"/><cb:mulu type="附文" level="2">二、經錄中所見《敬福經》雜考</cb:mulu><head>二、經錄中所見《敬福經》雜考</head>
<lb ed="ZW" n="0386a16"/><p xml:id="pZW04p0386a1601">隋《法經錄》卷四「（小乘）衆經僞妄」首次收錄了《敬福經》，
<lb ed="ZW" n="0386a17"/>此後《仁壽錄》卷四、《內典錄》卷十、《靜泰錄》卷四、《武周錄》卷
<lb ed="ZW" n="0386a18"/>十五、《開元錄》卷十八、《貞元錄》卷二十八均有著錄。《法經
<lb ed="ZW" n="0386a19"/>錄》、《仁壽錄》與《靜泰錄》著錄均作「《敬福經》一卷」，《內典錄》
<lb ed="ZW" n="0386a20"/>中除在「歷代所出疑僞經論錄」收《敬福經》以外，在道宣所見「人
<lb ed="ZW" n="0386a21"/>間經藏往往有之」的諸僞經論中列入《金棺囑累經》。《武周錄》
<lb ed="ZW" n="0386a22"/>則做「《金棺敬福經》一卷」，《開元錄》所錄經名做《敬福經》，其下
<lb ed="ZW" n="0386a23"/>註云：「具題云如來在金棺囑累淸淨莊嚴敬福經」，並以「撰錄者
<lb ed="ZW" n="0386a24"/>曰」形式指出《內典錄》中復有《金棺囑累經》一卷，卽是《法經錄》
<lb ed="ZW" n="0386a25"/>中《敬福經》，「是故不重載」。《貞元錄》襲用了《開元錄》的說法。</p>
<lb ed="ZW" n="0386a26"/><p xml:id="pZW04p0386a2601">《開元錄》指出了智昇所見《敬福經》的全稱，並肯定了它與
<pb ed="ZW" xml:id="ZW04.0043b.0387a" n="0387a"/>
<lb ed="ZW" n="0387a01"/>《金棺囑累經》的關係，現存經本亦證明智昇所言有據。至於《如
<lb ed="ZW" n="0387a02"/>來在金棺囑累淸淨莊嚴敬福經》是不是《法經錄》中《敬福經》的
<lb ed="ZW" n="0387a03"/>全稱，《法經錄》中的《敬福經》與開皇九年刻的《囑累經》有何關
<lb ed="ZW" n="0387a04"/>係，猶有可論之處。</p>
<lb ed="ZW" n="0387a05"/><p xml:id="pZW04p0387a0501">先看第二個問題。法經等撰寫經錄時應看過《敬福經》的經
<lb ed="ZW" n="0387a06"/>本，但不曾見過《囑累經》。經錄完成後法經給<name role="" type="person">隋文帝</name>上表中論
<lb ed="ZW" n="0387a07"/>及經錄編製時稱「僧衆旣未獲盡見三國經本校驗異同，今唯且據
<lb ed="ZW" n="0387a08"/>諸家目錄，刪簡可否，總標綱紀」，「不能盡獲三國經本及遺文逸
<lb ed="ZW" n="0387a09"/>法，造次修撰多有罔昧」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0387001" n="0387001"/>，似乎該錄主要依據前人目錄草就的，
<lb ed="ZW" n="0387a10"/>這可能有自謙成分。此錄疑惑、僞妄部分固然有據舊錄收入者，
<lb ed="ZW" n="0387a11"/>亦有不少是編者親驗經本而得。（大乘）衆經疑惑部分《仁王經》
<lb ed="ZW" n="0387a12"/>二卷下註：「今案此經始末，義理文詞似非二賢（指法護與鳩摩羅
<lb ed="ZW" n="0387a13"/>什）所譯，故入疑（錄）」，《龍種尊國變化經》一卷下註「與《四事解
<lb ed="ZW" n="0387a14"/>脫經》大同」，（大乘）衆經僞妄部分《鉢記經》一卷下註「經記甲申
<lb ed="ZW" n="0387a15"/>年洪水月光菩薩出世事，略觀此經，妖妄之甚」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0387002" n="0387002"/>，未審讀經文是
<lb ed="ZW" n="0387a16"/>不可能有類似的說明的。另外，《法經錄》將眞僞難辨之經典詳
<lb ed="ZW" n="0387a17"/>加區劃，首先分爲大、小乘，乘下又做經、律、論三類，其下又有疑
<lb ed="ZW" n="0387a18"/>惑、僞妄之別。不見經本，唯憑舊錄似乎無法做出如此細緻的分
<lb ed="ZW" n="0387a19"/>類。考《法經錄》註錄體例，不少經名下註明據前代經錄定爲疑
<lb ed="ZW" n="0387a20"/>惑或僞妄，應屬因舊錄收入者，無此類說明的應是法經等人據經
<lb ed="ZW" n="0387a21"/>本甄別出來的新見「疑僞經」，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0387003" n="0387003"/>《敬福經》卽屬這一類。</p>
<lb ed="ZW" n="0387a22"/><p xml:id="pZW04p0387a2201">法經等編錄時雖見過《敬福經》的經本，卻未嘗見過當時傳
<pb ed="ZW" xml:id="ZW04.0043b.0388a" n="0388a"/>
<lb ed="ZW" n="0388a01"/>行於今山東地區的《佛在金棺囑累經》。依該錄著錄體例，發現
<lb ed="ZW" n="0388a02"/>有異名的疑僞經要加註，如（大乘）衆經僞妄部分《空寂菩薩所問
<lb ed="ZW" n="0388a03"/>經》下註「一名法滅盡」，（大乘）衆經疑惑部分《定行三昧經》下註
<lb ed="ZW" n="0388a04"/>「一名佛遺定行，一名摩訶目連所問經」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0388001" n="0388001"/>，疑惑僞妄經中這樣註
<lb ed="ZW" n="0388a05"/>明的共25部。《敬福經》下未註明，說明撰錄者未見到異名的經
<lb ed="ZW" n="0388a06"/>本。這倒是與序中所云「未能盡獲三國經本及遺文逸法」相符。
<lb ed="ZW" n="0388a07"/>隋代《敬福經》與《囑累經》可能流行於不同地區。</p>
<lb ed="ZW" n="0388a08"/><p xml:id="pZW04p0388a0801">至於《法經錄》所收《敬福經》的全稱，可能尙不是智昇所云
<lb ed="ZW" n="0388a09"/>《如來在金棺囑累淸淨莊嚴敬福經》，也不太可能是《佛說敬福
<lb ed="ZW" n="0388a10"/>經》，或是《佛在金棺敬福經》。《法經錄》中列於《敬福經》前後的
<lb ed="ZW" n="0388a11"/>有《佛說咒願經》、《佛說正齋經》、《佛說法社經》<anchor xml:id="nkr_note_orig_0388002" n="0388002"/>等，冠以「佛
<lb ed="ZW" n="0388a12"/>說」二字，《敬福經》若做《佛說敬福經》，不應刪去「佛說」二字，自
<lb ed="ZW" n="0388a13"/>亂體例。當時該經經題可能是道世《諸經要集》卷八中所引《佛
<lb ed="ZW" n="0388a14"/>在金棺敬福經》，《武周錄》中做《金棺敬福經》亦可爲旁證。</p>
<lb ed="ZW" n="0388a15"/><p xml:id="pZW04p0388a1501">《法經錄》所收《敬福經》內容，無從判斷。</p>
<lb ed="ZW" n="0388a16"/><p xml:id="pZW04p0388a1601">《囑累經》不僅行於隋代，到唐中葉仍流行世間。道宣、智昇
<lb ed="ZW" n="0388a17"/>均見過以此爲名的經本，且據道宣的記述，此經收入不少寺院的
<lb ed="ZW" n="0388a18"/>經藏中。</p>
<lb ed="ZW" n="0388a19"/><p xml:id="pZW04p0388a1901">道宣對疑僞經錄用力不多，編《內典錄》時祇將以前經錄中
<lb ed="ZW" n="0388a20"/>疑僞部分撮錄一處，並添加他所見的若干僞經<anchor xml:id="nkr_note_orig_0388003" n="0388003"/>，未認眞核對經
<lb ed="ZW" n="0388a21"/>本，造成一經兩見之疏漏。這一問題後由智昇加以解決。他應
<lb ed="ZW" n="0388a22"/>見到過標明全稱的《敬福經》經本與經題做《佛在金棺囑累經》的
<lb ed="ZW" n="0388a23"/>經本，兩相比照，得出兩者內容相同的結論。智昇的話說得十分
<lb ed="ZW" n="0388a24"/>肯定，但也不能排除《囑累經》保持隋代舊貌的可能性，畢竟古人
<pb ed="ZW" xml:id="ZW04.0043b.0389a" n="0389a"/>
<lb ed="ZW" n="0389a01"/>判定經本異同的標準不如今天這麼嚴格。此外，智昇雖指出並
<lb ed="ZW" n="0389a02"/>糾正了道宣的疏漏，但他自己在處理《敬福經》時仍留下一小漏
<lb ed="ZW" n="0389a03"/>洞。依《開元錄》卷十八的體例，祇列各經錄首見的疑僞經，剔除
<lb ed="ZW" n="0389a04"/>前錄已載者，若剔除者的經名異乎前錄，智昇多加說明。他在整
<lb ed="ZW" n="0389a05"/>理《武周錄》首見疑僞經時剔除了《金棺敬福經》，卻未置一詞。
<lb ed="ZW" n="0389a06"/>如前所述，以往經錄除《武周錄》、《內典錄》外均作《敬福經》。智
<lb ed="ZW" n="0389a07"/>昇蓋是認定《金棺敬福經》前錄已見，這固然不錯，但對經名的不
<lb ed="ZW" n="0389a08"/>同未予標明，自亂體例，應是千慮之一失。</p>
<lb ed="ZW" n="0389a09"/>
<lb ed="ZW" n="0389a10"/><cb:mulu type="附文" level="2">三、《敬福經》的流傳</cb:mulu><head>三、《敬福經》的流傳</head>
<lb ed="ZW" n="0389a11"/><p xml:id="pZW04p0389a1101">《敬福經》經名不一，內容或多或寡，隋唐時向被斷入疑僞，
<lb ed="ZW" n="0389a12"/>但隋唐數百年間仍流通不綴。宋代經本或已不傳，但該經思想
<lb ed="ZW" n="0389a13"/>猶有影響，十二世紀中葉以前經本還東傳日本。</p>
<lb ed="ZW" n="0389a14"/><p xml:id="pZW04p0389a1401">隋代至少今山東一帶流行著《囑累經》，故開皇九年章仇禹
<lb ed="ZW" n="0389a15"/>生等人能刊刻此經。隋都長安寺院中亦可見《敬福經》之經本，
<lb ed="ZW" n="0389a16"/>因而能採入《法經錄》中。</p>
<lb ed="ZW" n="0389a17"/><p xml:id="pZW04p0389a1701">唐代，該經堪稱流行廣泛。唐都長安及附近、洛陽、西至敦
<lb ed="ZW" n="0389a18"/>煌、北達幽州（今北京）均有其蹤影，時間上則由初唐至晚唐。長
<lb ed="ZW" n="0389a19"/>安<name role="" type="person">西明寺</name>藏經中應收有《敬福經》，故道世於顯慶年間讀一切經，
<lb ed="ZW" n="0389a20"/>編《諸經要集》時能引是經。陝西麟游縣慈善寺石窟中刊刻此
<lb ed="ZW" n="0389a21"/>經，時間約在<name role="" type="person">唐高宗</name>晚期至武后時期。《囑累經》唐代也傳行於
<lb ed="ZW" n="0389a22"/>長安，否則智昇編錄時不能比較兩種經題的經本。《敬福經》見
<lb ed="ZW" n="0389a23"/>藏於洛陽寺院中，《武周錄》可證。《武周錄》卷十五錄該經做
<lb ed="ZW" n="0389a24"/>「《金棺敬福經》」，經名異乎前錄，當是依經本抄錄的。據《武周
<pb ed="ZW" xml:id="ZW04.0043b.0390a" n="0390a"/>
<lb ed="ZW" n="0390a01"/>錄》末所附編錄僧人名單<anchor xml:id="nkr_note_orig_0390001" n="0390001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0390001" n="0390001"/>，諸僧所在寺院可查考者多在洛
<lb ed="ZW" n="0390a02"/>陽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0390002" n="0390002"/>，該錄當纂集於東都，所採經本亦應不出洛陽諸寺所藏。可
<lb ed="ZW" n="0390a03"/>證《敬福經》亦爲洛陽寺院收藏。敦煌地區此經流傳亦廣。藏經
<lb ed="ZW" n="0390a04"/>洞所出S208號文書卽是該經殘卷。<name role="" type="person">吐蕃</name>統治時期敦煌<name role="" type="person">龍興寺</name>
<lb ed="ZW" n="0390a05"/>藏經目錄（P3807、S2079）中所列第695種佛經卽是《敬福經》，
<lb ed="ZW" n="0390a06"/>原做《如來在金棺囑類淸淨敬福經》一卷。此外，敦煌某寺歷年
<lb ed="ZW" n="0390a07"/>配補寺內藏經的記錄（P3010）第三部分（約公元808-818年）
<lb ed="ZW" n="0390a08"/>有《佛說敬福經》<anchor xml:id="nkr_note_orig_0390003" n="0390003"/>，應當就是本文所論的《敬福經》。自上述三
<lb ed="ZW" n="0390a09"/>例不難看出敦煌一地該經的影響。房山<name role="" type="person">雲居寺</name>刻經中亦有此
<lb ed="ZW" n="0390a10"/>經，雕刻時間爲開成四年（公元839年），已近唐末，說明此時幽
<lb ed="ZW" n="0390a11"/>州一帶尙流通此經。看來道宣稱《金棺囑累經》「人間經藏往往
<lb ed="ZW" n="0390a12"/>有之」的局面一直持續到唐末未變。</p>
<lb ed="ZW" n="0390a13"/><p xml:id="pZW04p0390a1301">宋代，道誠的《釋氏要覽》卷中「三寶･造像」、志磐《佛祖統
<lb ed="ZW" n="0390a14"/>紀》卷三三「戒五辛」分別引用過《敬福經》的兩段文字<anchor xml:id="nkr_note_orig_0390004" n="0390004"/>。不過，
<lb ed="ZW" n="0390a15"/>引文均見於《諸經要集》卷八及《法苑珠林》卷三三所引，且宋僧
<lb ed="ZW" n="0390a16"/>所引經題一爲《佛在金棺敬福經》，一作《金棺敬福經》，與道世之
<lb ed="ZW" n="0390a17"/>書相同或接近。兩人所引可能抄自舊著。宋代，特別是南宋，刻
<lb ed="ZW" n="0390a18"/>本大藏經影響日廣，不少疑僞經漸次失傳，《敬福經》此時或已不
<lb ed="ZW" n="0390a19"/>傳，但不可否認，經中的思想趙宋一代猶有影響。</p>
<lb ed="ZW" n="0390a20"/><p xml:id="pZW04p0390a2001">《敬福經》不僅行於中土，亦漂洋過海，傳到日本。日本久安
<lb ed="ZW" n="0390a21"/>元年（公元1145年）抄寫的《東寺一切經目錄》卷下收有「《金棺
<pb ed="ZW" xml:id="ZW04.0043b.0391a" n="0391a"/>
<lb ed="ZW" n="0391a01"/>囑累經》一卷」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0391001" n="0391001"/>，應卽是《敬福經》。至於傳入的確切年代，還不
<lb ed="ZW" n="0391a02"/>淸楚。</p>
<lb ed="ZW" n="0391a03"/>
<lb ed="ZW" n="0391a04"/><cb:mulu type="附文" level="2">四、《敬福經》的主旨、產生背景與意義</cb:mulu><head>四、《敬福經》的主旨、產生背景與意義</head>
<lb ed="ZW" n="0391a05"/><p xml:id="pZW04p0391a0501">通觀全文，該經的主旨恰如經名所示，是關於如何「淸淨莊
<lb ed="ZW" n="0391a06"/>嚴敬福」，針對的是「末世衆生食經像時返逆者」。它可謂借佛陀
<lb ed="ZW" n="0391a07"/>之口對現世中福業存在的諸種不良現象提出的「指導性意見」。
<lb ed="ZW" n="0391a08"/>側重點在於如何寫經造像，與西土傳譯佛經，如《作佛形像經》之
<lb ed="ZW" n="0391a09"/>類，以鼓勵寫經造像爲主迥然有別。《敬福經》顯然是在寫經造
<lb ed="ZW" n="0391a10"/>像於世間風氣已成的背景下產生的。細析之，至少與這樣幾種
<lb ed="ZW" n="0391a11"/>背景有關。</p>
<lb ed="ZW" n="0391a12"/><p xml:id="pZW04p0391a1201">首先，是寫經造像中日益漫延的蔑視戒條以及商業性、經營
<lb ed="ZW" n="0391a13"/>性傾向。經文對寫經造像具體方法的詳述折射出現實中匠手寫
<lb ed="ZW" n="0391a14"/>經造像之輕慢與隨意；經文中所反對、否定的比丘、居士作經像
<lb ed="ZW" n="0391a15"/>師收取錢財、以邑義所有財物、經像等借貸生息以及財物增値後
<lb ed="ZW" n="0391a16"/>再造像均是商業活動日益滲透進寫經造像活動的表現。</p>
<lb ed="ZW" n="0391a17"/><p xml:id="pZW04p0391a1701">其次，是寫經造像態度不認眞，抄寫、雕造粗糙草率。爲此
<lb ed="ZW" n="0391a18"/>經中危言相嚇，提出寫經顚倒乙字，「五百萬世中墮迷惑道中」，
<lb ed="ZW" n="0391a19"/>造像不具相，則「五百萬世中諸根不具」。</p>
<lb ed="ZW" n="0391a20"/><p xml:id="pZW04p0391a2001">這兩種問題在六世紀北方造像活動中均已暴露出來。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0391002" n="0391002"/></p>
<lb ed="ZW" n="0391a21"/><p xml:id="pZW04p0391a2101">復次，是社會上漸流行的佛徒禁斷肉食的風氣。由於梁武
<lb ed="ZW" n="0391a22"/>帝與齊文宣帝的倡導<anchor xml:id="nkr_note_orig_0391003" n="0391003"/>，六世紀以後南北開始要求佛徒「斷肉」，
<pb ed="ZW" xml:id="ZW04.0043b.0392a" n="0392a"/>
<lb ed="ZW" n="0392a01"/>經文中提到「酒肉五辛，永不得近」，「飮酒食肉五辛之徒，不依聖
<lb ed="ZW" n="0392a02"/>敎，雖寫經如微塵數，……其福甚少」，應與此背景有關。</p>
<lb ed="ZW" n="0392a03"/><p xml:id="pZW04p0392a0301">上述三種情況，在六世紀前後出現的其他本土經典如《佛說
<lb ed="ZW" n="0392a04"/>決罪福經》、《像法決疑經》、《大方廣華嚴十惡品經》中也有所反
<lb ed="ZW" n="0392a05"/>應<anchor xml:id="nkr_note_orig_0392001" n="0392001"/>，表明它們是當時社會上影響較大的現象。</p>
<lb ed="ZW" n="0392a06"/><p xml:id="pZW04p0392a0601">經中借佛陀之口提出的一些要求，如作經像師不得收錢財、
<lb ed="ZW" n="0392a07"/>反對借貸生息、鼓勵佈施都是合乎佛敎戒律及敎義的。有些提
<lb ed="ZW" n="0392a08"/>法，如對寫經造像者的具體規範，未必見於佛經，其宗旨也未嘗
<lb ed="ZW" n="0392a09"/>悖離佛法。該經的出現，一方面折射出世間福業的積弊，另一方
<lb ed="ZW" n="0392a10"/>面也反映了經文編者在符合戒規敎義前提下維護佛敎正常發展
<lb ed="ZW" n="0392a11"/>的良苦用心。這種動機及其產物顯然得到不少僧徒的認可與支
<lb ed="ZW" n="0392a12"/>持，故《敬福經》雖早被劃爲疑僞類，打入另册，「不須抄寫」，卻被
<lb ed="ZW" n="0392a13"/>信徒鐫刻抄寫，爲高僧所援引。</p>
<lb ed="ZW" n="0392a14"/><p xml:id="pZW04p0392a1401">附帶指出，有學者認爲《敬福經》與三階敎主張相合<anchor xml:id="nkr_note_orig_0392002" n="0392002"/>，恐怕
<lb ed="ZW" n="0392a15"/>不確。該經與三階敎產生時代基本一致，經中一些提法如「末
<lb ed="ZW" n="0392a16"/>世」，也爲三階敎所使用，但宗旨上，《敬福經》與三階敎敎義有相
<lb ed="ZW" n="0392a17"/>當距離。而且現存三階敎敎內人士所編的敎籍書目《人集錄都
<lb ed="ZW" n="0392a18"/>目》（P2412）以及《三寶錄》以下諸經錄所列三階敎敎籍書目均
<lb ed="ZW" n="0392a19"/>無《敬福經》。</p>
<lb ed="ZW" n="0392a20"/><p xml:id="pZW04p0392a2001">《敬福經》一類的本土經典的出現，在中國佛敎發展進程中
<lb ed="ZW" n="0392a21"/>亦具有一定意義。中國僧人能夠不爲已有佛經所囿，針對本土
<lb ed="ZW" n="0392a22"/>佛敎中出現的新問題，依據佛敎的基本敎義，替佛立言，體現出
<lb ed="ZW" n="0392a23"/>他們積極促進、維護佛敎事業的主動精神。這也是中土佛敎步
<pb ed="ZW" xml:id="ZW04.0043b.0393a" n="0393a"/>
<lb ed="ZW" n="0393a01"/>入新階段的一個重要標誌，預示中國本土佛敎已經走上自主發
<lb ed="ZW" n="0393a02"/>展的道路。</p></cb:div></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="zangwai-notes">
<head>方廣錩 校注</head>
<p>
<note n="0378004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0378004">「一卷」，底、乙本缺，據甲本補。</note>
<note n="0378005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0378005">「新……中」十二字，甲本無。</note>
<note n="0378006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0378006">「佛」，底本無，據乙本補。</note>
<note n="0378007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0378007">乙本至此止。</note>
<note n="0379001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0379001">「之」，底本作「之之」，據文意刪。</note>
<note n="0379002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0379002">「之時」，甲本無。</note>
<note n="0379003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0379003">「子」，底本作「女」，據甲本改。</note>
<note n="0379004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0379004">「言」，甲本作「白佛言」。</note>
<note n="0379005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0379005">「得」，底本作「莫」，據甲本改。</note>
<note n="0379006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0379006">「經」，甲本無。</note>
<note n="0380001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0380001">「比」，底本作「比比」，據文意刪。</note>
<note n="0380002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0380002">「廂」，底、甲本作「葙」，據文意改。</note>
<note n="0380003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0380003">「匠」，甲本作「師匠」。</note>
<note n="0380004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0380004">「不」，底本缺，據甲本補。</note>
<note n="0380005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0380005">「如」，甲本作「而」。</note>
<note n="0380006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0380006">「功少」，《諸經要集》卷八、《法苑珠林》卷三三引此經均作「少功」，見《大正藏》第54卷第75頁下、第53卷第540頁上。</note>
<note n="0380007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0380007">「坐」，《諸經要集》卷八、《法苑珠林》卷三三引此經作「罪」，見《大正藏》第54卷第75頁下、第53卷第540頁上。</note>
<note n="0381001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0381001">「造」，甲本作「寫」。</note>
<note n="0381002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0381002">「其」，底本無，據甲本補。</note>
<note n="0381003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0381003">「德」，底本無，據甲本補。</note>
<note n="0381004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0381004">「子」，底本無，據甲本補。</note>
<note n="0381005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0381005">「以」，底本作「已」，據甲本改。</note>
<note n="0382001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0382001">「於」，底本作「余」，甲本作「餘」，據文意改。</note>
<note n="0382002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0382002">「訖」，底本作「說」，据甲本改。</note>
<note n="0382003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0382003">「又」，底本作「有」，據甲本改。</note>
<note n="0382004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0382004">「假」，甲本作「用」。</note>
<note n="0382005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0382005">「實」，底、甲本作「寶」，據文意改。</note>
<note n="0382006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0382006">「物」，底本缺，據文意補。</note>
<note n="0382007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0382007">「無」，底本作「望」，據甲本改。</note>
<note n="0382008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0382008">「飢」，甲本作「在飢」。</note>
<note n="0383001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0383001">「又」，底本作「有」，據文意改。</note>
<note n="0383002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0383002">「以」，底本作「已」，據文意改。</note>
<note n="0383003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0383003">「祝」，底本作「況」，據文意改。</note>
<note n="0383004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0383004">「合□□相□□就，不遠地獄」，底本缺，據甲本補。</note>
<note n="0383005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0383005">「五」前，甲本有「□□字顚□重字著點」。</note>
<note n="0383006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0383006">「萬」，據甲本補。</note>
<note n="0383007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0383007">「迷惑道」，甲本作「地獄」。</note>
<note n="0383008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0383008">「善男子，經生之法……正法」二十八字，底本缺，據《諸經要集》卷二、《法苑珠林》卷一七引此經補，「乙」或作「二」、「一」，見《大正藏》第54卷第15頁中、第53卷第415頁下。</note>
<note n="0383009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0383009">「若……者」九字，底本缺，據《諸經要集》卷八、《法苑琳林》卷三三引此經補，見《大正藏》第54卷第75頁下、第53卷第540頁上。</note>
<note n="0384001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0384001">「中」，底本缺，據《諸經要集》卷八、《法苑珠林》卷三三引此經補，見《大正藏》第54卷第75頁上、第53卷第540頁上。</note>
<note n="0384002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0384002">「昇」下甲本有「善男子、經主、象主師□…□」，底本無。</note>
<note n="0384003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0384003">「大」，底本缺，據隋開皇九年碑刻本《囑累經》補。</note>
<note n="0386001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0386001">見《諸經要集》序，《大正藏》第54卷第1頁上。</note>
<note n="0387001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0387001">《衆經目錄》卷七，《大正藏》第55卷第149頁上。</note>
<note n="0387002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0387002">《法經錄》卷二，《大正藏》第55卷第126頁中、第127頁上。</note>
<note n="0387003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0387003">智昇整理諸錄疑僞經時，列出《法經錄》首見的八十部一百四十一卷，殆是此類，《敬福經》亦在其中，見《開元釋敎錄》卷十八，《大正藏》第55卷第676頁上～677頁上。</note>
<note n="0388001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0388001">《法經錄》卷二，《大正藏》第55卷第126頁下、第126頁中。</note>
<note n="0388002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0388002">《法經錄》卷四，《大正藏》第55卷第138頁中～下。</note>
<note n="0388003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0388003">小野玄妙：《佛敎經典總論》第457頁上，《佛書解說大辭典》別卷。</note>
<note n="0390001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0390001">見《大正藏》第55卷第475頁上～476頁上。</note>
<note n="0390001" resp="#resp2" type="mod" target="#nkr_note_mod_0390001">見《大正藏》第55卷第475頁上【藏外】，～476頁上。</note>
<note n="0390002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0390002">如佛授記寺、福先寺、<name role="" type="person">長壽寺</name>、<name role="" type="person">太平寺</name>、<name role="" type="person">大雲寺</name>均見《唐兩京城坊考》卷五東京，<name role="" type="person">天宮寺</name>、<name role="" type="person">白馬寺</name>見《唐兩京城坊考校補記》卷五東京下。</note>
<note n="0390003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0390003">見方廣錩：《八～十世紀佛敎大藏經史》附錄一，第392頁、第402頁，中國社會科學出版社，1991年。</note>
<note n="0390004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0390004">見《大正藏》第54卷第288頁上一中；第49卷第323頁上。</note>
<note n="0391001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0391001">《昭和法寶總目》第1卷第1016頁中。</note>
<note n="0391002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0391002">參拙著《五六世紀北方民衆佛敎信仰⸺以造像記爲中心的考察》下篇二之（三），中國社會科學出版社，1998年。</note>
<note n="0391003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0391003">見《廣弘明集》卷二六，《大正藏》第52卷第294頁中～303頁下，《辨正論》卷三，《大正藏》第52卷第507頁下。</note>
<note n="0392001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0392001">《大正藏》第85卷第1331頁下～1332頁上，第1337頁下～1338頁上，《藏外佛敎文獻》第一輯，第360～368頁，宗敎文化出版社，1995年。</note>
<note n="0392002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0392002">李靜傑：《六世紀的僞經與僧團整頓》《敦煌學輯刊》1997年第1期，第89頁。</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>