<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="L141n1600">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Qianlong Edition of the Canon (Shinwenfeng Edition), Electronic version, No. 1600 大乘起信論疏</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">乾隆大藏經（新文豐版）數位版, No. 1600 大乘起信論疏</title>
			<author>唐 法藏述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>4卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">L</idno>.<idno type="vol">141</idno>.<idno type="no">1600</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-05-16 10:44:18 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Qianlong Edition of the Canon (Shinwenfeng Edition)</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">乾隆大藏經（新文豐版）</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">大乘起信論疏</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA(first version), Input by CBETA(second version)</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入（版本一），CBETA 人工輸入（版本二）</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【龍】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00562">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00562</charName>
				<mapping cb:dec="983602" type="PUA">U+F0232</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47FD</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>疏</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(梳-木)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00667">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00667</charName>
				<mapping cb:dec="983707" type="PUA">U+F029B</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7F65</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罥</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[罥-口+ㄙ]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00795">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00795</charName>
				<mapping cb:dec="983835" type="PUA">U+F031B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+22A9B</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+(改-己)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01008">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01008</charName>
				<mapping cb:dec="984048" type="PUA">U+F03F0</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2BA3B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>段</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(暇-日)-(己-(乳-孚))+几]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07514">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07514</charName>
				<mapping cb:dec="990554" type="PUA">U+F1D5A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+24F35</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>發</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[發-殳+矢]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB13251">
				<charName>CBETA CHARACTER CB13251</charName>
				<mapping cb:dec="996291" type="PUA">U+F33C3</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+73CE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>珍</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[玝-十+小]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB22003">
				<charName>CBETA CHARACTER CB22003</charName>
				<mapping cb:dec="1005043" type="PUA">U+F55F3</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7CD3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>穀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穀-(一/禾)+米]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB30246">
				<charName>CBETA CHARACTER CB30246</charName>
				<mapping cb:dec="1013286" type="PUA">U+F7626</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2D8E3</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(冰-水+丨)*ㄆ]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2010-10-15T13:39:26">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0084b" n="0084b"/>
<lb ed="L" n="0084b01"/><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:jhead>大乘起信論<g ref="#CB00562">䟽</g>卷第一<note place="inline">幷序</note>　　　　田二</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="L" n="0084b02"/><byline cb:type="author">西太原寺沙門法藏述</byline>
<lb ed="L" n="0084b03"/><cb:div><p xml:id="pL141p0084b0301">草堂沙門宗密錄之隨科注於論文之下。</p></cb:div>
<lb ed="L" n="0084b04"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">序</cb:mulu><p xml:id="pL141p0084b0401">夫眞心寥廓絕言象於筌罤沖漠希夷忘境
<lb ed="L" n="0084b05"/>智於能所非生非滅四相之所不遷無去無
<lb ed="L" n="0084b06"/>來三際莫之能易但以無住爲性隨派分歧
<lb ed="L" n="0084b07"/>逐迷悟而升沈任因緣而起滅雖復繁興鼓
<lb ed="L" n="0084b08"/>躍未始動於心源靜謐虛凝未嘗乖於業果
<lb ed="L" n="0084b09"/>故使不變性而緣起染淨恒殊不捨緣而卽
<lb ed="L" n="0084b10"/>眞凡聖致一其猶波無異溼之動故卽水以
<lb ed="L" n="0084b11"/>辨於波水無異動之溼故卽波以明於水是
<lb ed="L" n="0084b12"/>以動靜交徹眞俗雙融生死涅槃夷齊同貫
<lb ed="L" n="0084b13"/>但以如來在世根熟易調一稟尊言無不懸
<lb ed="L" n="0084b14"/>契大師沒後異執紛綸或趣邪途或奔小徑
<lb ed="L" n="0084b15"/>遂使宅中寶藏匿濟乏於孤窮衣內明珠弗
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0085a" n="0085a"/>
<lb ed="L" n="0085a01"/>解貧於傭作加以大乘深旨沈貝葉而不尋
<lb ed="L" n="0085a02"/>羣有盲徒馳異路而莫反爰有大士厥號馬
<lb ed="L" n="0085a03"/>鳴慨此頹綱悼斯淪溺將欲啓深經之妙旨
<lb ed="L" n="0085a04"/>再曜昬衢斥邪見之顚眸令歸正趣使還源
<lb ed="L" n="0085a05"/>者可卽反本非遙造廣論於當時遐益群品
<lb ed="L" n="0085a06"/>旣文多義邈非淺識所闚悲末葉之迷倫又
<lb ed="L" n="0085a07"/>造斯論可謂義豐文約解行俱兼中下之流
<lb ed="L" n="0085a08"/>因茲悟入者矣。</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">疏</cb:mulu><p xml:id="pL141p0085a0807" cb:place="inline">將解此論文分二章初懸
<lb ed="L" n="0085a09"/>叙義門六一辨敎起因緣有十徵釋以顯十
<lb ed="L" n="0085a10"/>因一依何智謂依論主洞契心源之智隨機
<lb ed="L" n="0085a11"/>巧妙之辯二示何法謂一心二門三大四信
<lb ed="L" n="0085a12"/>五行等法三云何示謂以巧便開一味大乘
<lb ed="L" n="0085a13"/>作法義二種分一心法復作二門析一義理
<lb ed="L" n="0085a14"/>復爲三大由此善巧而得開示四以何顯謂
<lb ed="L" n="0085a15"/>妙音善字譬喩宗因能令義理明了顯現五
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0085b" n="0085b"/>
<lb ed="L" n="0085b01"/>依何本謂依佛聖言及正道理定量爲本六
<lb ed="L" n="0085b02"/>藉何力謂歸命三寶請加承力七爲何義謂
<lb ed="L" n="0085b03"/>助佛揚化摧邪顯正護持遺法令久住世報
<lb ed="L" n="0085b04"/>如來恩八以何緣謂令衆生離一切苦得究
<lb ed="L" n="0085b05"/>竟樂九由何起謂由菩薩大悲愍物迷謬十
<lb ed="L" n="0085b06"/>機何益謂令生信得聞思脩慧證入因滿二
<lb ed="L" n="0085b07"/>約諸藏所攝三藏之中對法藏攝二藏之中
<lb ed="L" n="0085b08"/>菩薩藏攝三顯敎義分齊二一約敎詮法通
<lb ed="L" n="0085b09"/>局顯分齊謂以義分敎敎類有五一小乘敎
<lb ed="L" n="0085b10"/>但說我空縱少說法空亦不明顯但依六識
<lb ed="L" n="0085b11"/>三毒建立染淨根本未盡法源故多諍論云
<lb ed="L" n="0085b12"/>大乘始敎亦名分敎於中但說諸法皆空未
<lb ed="L" n="0085b13"/>盡大乘法理故名爲始但說一切法相有不
<lb ed="L" n="0085b14"/>成佛故名爲分三終敎亦名實敎說如來藏
<lb ed="L" n="0085b15"/>隨緣成阿賴耶識緣起無性一切皆如定性
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0086a" n="0086a"/>
<lb ed="L" n="0086a01"/>二乘無性闡提悉當成佛方盡大乘至極之
<lb ed="L" n="0086a02"/>說故名爲終以稱實理故名爲實四頓敎總
<lb ed="L" n="0086a03"/>不說法相唯辨眞性亦無八識差別之相訶
<lb ed="L" n="0086a04"/>敎勸離毀相泯心但一念不生卽名爲佛不
<lb ed="L" n="0086a05"/>依地位漸次故說爲頓五圓敎所說唯是法
<lb ed="L" n="0086a06"/>界性海圓融緣起無礙相卽相入帝網重重
<lb ed="L" n="0086a07"/>主伴無盡若於五中顯此論之分齊正唯終
<lb ed="L" n="0086a08"/>敎亦兼於頓若將此論與五敎互相攝者五
<lb ed="L" n="0086a09"/>唯後三攝此此唯攝五前四二約法生起本
<lb ed="L" n="0086a10"/>末顯分齊謂依此論所詮染法從本起末畧
<lb ed="L" n="0086a11"/>有五重以對諸宗顯其分齊五重者初唯一
<lb ed="L" n="0086a12"/>心爲本源卽華嚴經一眞法界然華嚴所宗
<lb ed="L" n="0086a13"/>雖四法界而彼<g ref="#CB00562">䟽</g>云統唯一眞法界謂寂寥
<lb ed="L" n="0086a14"/>虛曠沖深包博總該萬有卽是一心<note place="inline">正當此門</note>體
<lb ed="L" n="0086a15"/>絕有無相非生滅莫窮其始寧見中邊<note place="inline">卽下心眞
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0086b" n="0086b"/>
<lb ed="L" n="0086b01"/>如門</note>迷之則生死無窮解之則廓爾大悟<note place="inline">卽下心生
<lb ed="L" n="0086b02"/>滅門</note>二依一心開二門一者心眞如門卽頓敎
<lb ed="L" n="0086b03"/>分齊也始敎中空義亦是密說此門二者心
<lb ed="L" n="0086b04"/>生滅門謂依如來藏有生滅心所謂不生不
<lb ed="L" n="0086b05"/>滅與生滅和合非一非異名爲阿棃耶識卽
<lb ed="L" n="0086b06"/>終敎分齊也以始敎相宗不知佛說如來藏
<lb ed="L" n="0086b07"/>以爲阿頼耶故非彼分三依後門明二義一
<lb ed="L" n="0086b08"/>者覺義<note place="inline">前眞如門但明心體不變此門覺義但顯染中淨相及反流還源並非起
<lb ed="L" n="0086b09"/>末倫次</note>二者不覺義<note place="inline">前生滅門及此不覺卽是生起次也</note>四依後
<lb ed="L" n="0086b10"/>義生三細一業相<note place="inline">頼耶自體分</note>二轉相<note place="inline">見分</note>三現相
<lb ed="L" n="0086b11"/><note place="inline">相分</note>卽唯識宗齊此業相以爲諸法生起之本
<lb ed="L" n="0086b12"/>以彼宗未明此等與眞如同以一心爲源故
<lb ed="L" n="0086b13"/>說眞如無知無覺凝然不變不許隨緣但說
<lb ed="L" n="0086b14"/>八識生滅縱轉成四智亦唯是有爲不得卽
<lb ed="L" n="0086b15"/>理故詮法分齊唯齊業識五依最後生六麄
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0087a" n="0087a"/>
<lb ed="L" n="0087a01"/>一智分別境界二生苦樂受三著苦樂四計
<lb ed="L" n="0087a02"/>名字五造業六受報二乘所明諸法唯齊第
<lb ed="L" n="0087a03"/>三人乘天乘唯齊第五若取血脉相承一向
<lb ed="L" n="0087a04"/>躡前起後以明生起畧有八重一以一心爲
<lb ed="L" n="0087a05"/>本二不覺一心成業相三能見相四境界相
<lb ed="L" n="0087a06"/>五分別相續<note place="inline">法執</note>六取著計名<note place="inline">人執</note>七造業八受
<lb ed="L" n="0087a07"/>報四明敎所被機一切衆生皆有佛性無非
<lb ed="L" n="0087a08"/>所被不同法相宗唯被菩薩性及不定性然
<lb ed="L" n="0087a09"/>一切衆生三聚統<g ref="#CB30246">𭣣</g>此論正唯爲不定聚故
<lb ed="L" n="0087a10"/>下文云依未入正定聚衆生故說脩行信心
<lb ed="L" n="0087a11"/>兼爲邪定作遠因緣兼爲正定令增妙行凖
<lb ed="L" n="0087a12"/>此義例則五性中正被菩薩性及不定性令
<lb ed="L" n="0087a13"/>脩信心兼爲餘性作遠因緣又因緣分中別
<lb ed="L" n="0087a14"/>明所被至文當辨五能詮敎體畧作四門一
<lb ed="L" n="0087a15"/>隨相門於中或唯名句文謂能詮諸法自性
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0087b" n="0087b"/>
<lb ed="L" n="0087b01"/>差別二所依故或唯音聲離聲無別名等攝
<lb ed="L" n="0087b02"/>假從實故或假實雙取四俱爲體又徧於六
<lb ed="L" n="0087b03"/>塵一切所知境界總有生解之義悉爲敎體
<lb ed="L" n="0087b04"/>二唯識門謂說者淨識所現文義爲增上緣
<lb ed="L" n="0087b05"/>令聞者識上文義相現故下文云若離自心
<lb ed="L" n="0087b06"/>念則無一切境界之相是故一切聲名句文
<lb ed="L" n="0087b07"/>皆是自心之所顯現三歸性門此識無體唯
<lb ed="L" n="0087b08"/>是眞如故下文云是故一切法從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0087b0801" n="0087b0801"/><anchor xml:id="beg0087b0801" n="0087b0801"/>已<anchor xml:id="end0087b0801"/>來離
<lb ed="L" n="0087b09"/>言說相乃至唯是一心故名眞如四無礙門
<lb ed="L" n="0087b10"/>謂於前三門心境理事同一緣起混融無礙
<lb ed="L" n="0087b11"/>交徹相攝以爲敎體以一心法有二門故二
<lb ed="L" n="0087b12"/>皆各攝一切法故六所詮宗趣當部所崇曰
<lb ed="L" n="0087b13"/>宗宗之所歸曰趣二初總辨諸宗一切經論
<lb ed="L" n="0087b14"/>通大小乘宗途有五一隨相法執宗卽小乘
<lb ed="L" n="0087b15"/>諸師依阿含等經所立以造諸部小乘等論
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0088a" n="0088a"/>
<lb ed="L" n="0088a01"/>二眞空無相宗卽龍樹提婆依般若等經所
<lb ed="L" n="0088a02"/>立以造中觀等論三唯識法相宗卽無著天
<lb ed="L" n="0088a03"/>親依解深密等經所立以造唯識等論四如
<lb ed="L" n="0088a04"/>來藏緣起宗卽<name role="" type="person">馬鳴</name>堅慧依棱伽等經所立
<lb ed="L" n="0088a05"/>以造起信等論五圓融具德宗謂事事無礙
<lb ed="L" n="0088a06"/>主伴具足重重無盡卽華嚴經今此論宗當
<lb ed="L" n="0088a07"/>其第四門也然此五宗對前五敎互有寬陿
<lb ed="L" n="0088a08"/>敎則一經容有多敎宗則一宗容具多經隨
<lb ed="L" n="0088a09"/>何經中皆此宗故後唯明此論又有總別總
<lb ed="L" n="0088a10"/>以一心法義爲宗信行得果爲趣別者有五
<lb ed="L" n="0088a11"/>對一敎義對敎說爲宗義意爲趣如下文令
<lb ed="L" n="0088a12"/>捨言取意等二理事對擧事爲宗顯理爲趣
<lb ed="L" n="0088a13"/>如從生滅門入眞如門等三境行對以眞俗
<lb ed="L" n="0088a14"/>境爲宗止觀行爲趣四證信對以成信不退
<lb ed="L" n="0088a15"/>爲宗登地入證爲趣五因果對以因爲宗克
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0088b" n="0088b"/>
<lb ed="L" n="0088b01"/>果爲趣此五是從前起後漸漸相由矣<note place="inline">二隨文注
<lb ed="L" n="0088b02"/>觧二初觧名題</note>。</p>
<lb ed="L" n="0088b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0088b0301">大乘起信論</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0088b0306" cb:place="inline"><note place="inline">大者當體爲目包含爲義乘者就喩爲稱運載爲功大乘卽所
<lb ed="L" n="0088b04"/>信之境起信卽能信之心心境合目也此卽大乘之起信又亦起大乘之信又大者就義
<lb ed="L" n="0088b05"/>謂體相用乘者就人謂菩薩等又依雜集論由與七種大性相應故名大乘一境二行三
<lb ed="L" n="0088b06"/>智四精進五方便善巧六證得七業起謂<g ref="#CB07514">𤼵</g>起以有本覺內熏爲因善友聞熏爲緣於此
<lb ed="L" n="0088b07"/>勝境<g ref="#CB07514">𤼵</g>希有信能令心淨如水淸珠何故但明信而不言餘行以是行本故論爲初機故
<lb ed="L" n="0088b08"/>故下文云自信<anchor xml:id="nkr_note_add_0088b0801" n="0088b0801"/><anchor xml:id="beg0088b0801" n="0088b0801"/>己<anchor xml:id="end0088b0801"/>性知心妄勤脩遠離法又華嚴云信爲道源功德母等論者建立決了
<lb ed="L" n="0088b09"/>可軌文言判說甚深法相道理依決判義名之爲論又論者集法議論也謂假立賔主徃
<lb ed="L" n="0088b10"/>復徵析論量正理故名爲論</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0088b1012" cb:place="inline"><name role="" type="person">馬鳴</name>菩薩造</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0088b1017" cb:place="inline"><note place="inline">名<name role="" type="person">馬鳴</name>者此菩薩初生之時感
<lb ed="L" n="0088b11"/>動諸馬悲鳴不已又善能撫琴以宣法音諸馬聞之咸悉悲鳴<name role="" type="person">中印度</name><name role="" type="person">月氏國</name>王將欲試
<lb ed="L" n="0088b12"/>驗以行正法取馬七匹絕其水草<anchor xml:id="nkr_note_add_0088b1201" n="0088b1201"/><anchor xml:id="beg0088b1201" n="0088b1201"/>已<anchor xml:id="end0088b1201"/>經六日至第七日宣吿集衆王躬禮請升座說法令
<lb ed="L" n="0088b13"/>於衆中以草<g ref="#CB22003">糓</g>等飮其餓馬馬皆不食唯悲鳴垂淚諦聽法要於是遠近敬伏從化故名
<lb ed="L" n="0088b14"/><name role="" type="person">馬鳴</name>言菩薩者具云菩提薩埵此云覺有情亦有三釋一約境所求所度二約心有覺悟
<lb ed="L" n="0088b15"/>之智餘情慮之識三約能所所求能求三皆如次配覺及有情造者製作佛滅度後六百
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0089a" n="0089a"/>
<lb ed="L" n="0089a01"/>年內所造也故摩訶摩耶經云如來滅後六百嵗已諸外道等邪見競其毀滅佛法有一
<lb ed="L" n="0089a02"/>比丘名曰<name role="" type="person">馬鳴</name>善說法要降伏一切諸外道輩</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0089a0219" cb:place="inline">眞諦三藏譯</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0089a0224" cb:place="inline"><note place="inline">總有二譯一西
<lb ed="L" n="0089a03"/>印度<name role="" type="person">優禪尼國</name>沙門波羅末陀此云眞諦梁元帝承聖三年於衡州建興寺譯成一卷二
<lb ed="L" n="0089a04"/>十四紙<name role="" type="person">月氏國</name>婆首那王子譯語沙門智愷筆授沙門惠顯惠旻曇振等幷黃鉞大將軍
<lb ed="L" n="0089a05"/>太保蕭勃證義然此三藏梁陳二代勑譯經論總三十四部一百四十一卷其博解神異
<lb ed="L" n="0089a06"/>具如譯經記二于闐國沙門<name role="" type="person">實叉難陀</name>此云喜學大周則天時於東都佛授記寺譯成兩
<lb ed="L" n="0089a07"/>卷亦二十四紙沙門波崙玄軌筆授復禮綴文弘景法寶法藏等證義今解前譯二解文
<lb ed="L" n="0089a08"/>義三一歸敬述意二一歸依三寶歸三寶者畧有六意一荷恩德故二請加護故三令生
<lb ed="L" n="0089a09"/>信故四爲儀式故五表尊勝故六顯益物故</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0089a0918" cb:place="inline">歸命。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0089a0920" cb:place="inline"><note place="inline">顯能歸至誠歸者是依投趣向
<lb ed="L" n="0089a10"/>義命者總御諸根一身之要人之所毀莫不爲先擧此無二之命以奉無上之尊又歸者
<lb ed="L" n="0089a11"/>是還源義衆生六根從一心起而背自源馳趣六塵今擧命根總攝六情還歸一心一心
<lb ed="L" n="0089a12"/>卽一體三寶然能歸之體必具三業欲顯佛有天眼天耳他心故又圓滿三業善故成就
<lb ed="L" n="0089a13"/>三輪因故或見不聞處聞不見處不見不聞處則身語意如次歸依在見聞處則三業皆
<lb ed="L" n="0089a14"/>歸今云歸命是意意業最重矣</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0089a1413" cb:place="inline">盡十方。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0089a1416" cb:place="inline"><note place="inline">所歸分齊也非直一方三寶每方非直一
<lb ed="L" n="0089a15"/>二等刹中三寶顯三寶普徧故歸心廣大故揀異小乘故然三寶又有住持別相同體之
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0089b" n="0089b"/>
<lb ed="L" n="0089b01"/>殊爲福之田皆可寶重今所歸者意歸別相理該同體也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0089b0123" cb:place="inline">最勝業徧知色
<lb ed="L" n="0089b02"/>無礙自在救世大悲者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0089b0210" cb:place="inline"><note place="inline">佛寶也過小曰勝超因曰最業者總擧三
<lb ed="L" n="0089b03"/>輪業用謂意徧知身無礙語能救世也徧知有二一眞智徧知心眞如門恒沙功德二俗
<lb ed="L" n="0089b04"/>智徧知心生滅門緣起差別理量齊鑒無倒徧知色無礙自在者如華嚴說乃有多種今
<lb ed="L" n="0089b05"/>畧擧四一大小無礙謂一一根皆徧法界而不壞諸根之性又不雜諸根之相二互用無
<lb ed="L" n="0089b06"/>礙謂諸根相作三事理無礙謂現色炳然而不礙擧體性空四應機無礙謂圓廻之身十
<lb ed="L" n="0089b07"/>方齊應多機頓感身亦不分世者三世間中是衆生世間卽所救也大悲者三緣之中是
<lb ed="L" n="0089b08"/>無緣悲卽能救也無緣最勝故云大悲佛性論云悲者暫救不能眞救大悲者能永救濟
<lb ed="L" n="0089b09"/>恒不捨離然萬德之中如來唯用大悲爲力故徧擧之者者結德属人卽徧知色無礙救
<lb ed="L" n="0089b10"/>世之者</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0089b1004" cb:place="inline">及彼身體相法性眞如海無量功德藏。</p></cb:div>
<lb ed="L" n="0089b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0089b1101"><note place="inline">法寶也然四種中敎淺理深行分果圓今取深圓唯歸理果故約彼佛身以明法寶是果
<lb ed="L" n="0089b12"/>法也顯身之體相是理法也初句標及者有二義一揀前義顯是二事二合集義非但歸
<lb ed="L" n="0089b13"/>佛亦及法也此中及言顯佛與法是非一義彼身體相顯佛與法是非異義體謂體大相
<lb ed="L" n="0089b14"/>謂相大以用大中辨佛報化二身是故體相二大自是法身屬法寶攝以彼用大依體相
<lb ed="L" n="0089b15"/>起會用歸體故云彼身體相次二句釋上句釋體大法性者明此眞體普徧之義非有與
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0090a" n="0090a"/>
<lb ed="L" n="0090a01"/>前佛寶爲體亦乃通與一切法爲性卽顯眞如徧於染淨通情非情深廣之義故智論云
<lb ed="L" n="0090a02"/>在衆生數中名爲佛性在非衆生數中名爲法性言眞如者此明法性徧染淨時無變異
<lb ed="L" n="0090a03"/>義眞者體非僞妄如者性無改異海者約喩釋疑疑云眞旣不變云何隨於染淨旣隨染
<lb ed="L" n="0090a04"/>淨云何不變釋云如海因風起於波浪波雖起盡溼性無變無變之性不凝起浪浪雖萬
<lb ed="L" n="0090a05"/>動不礙一溼是故動靜無二法準思之下句釋相大謂此法身如來藏中含攝蘊積無邊
<lb ed="L" n="0090a06"/>恒沙性功德故或此句亦攝敎行二法敎含所詮之德行攝所成之功當知此中通四法
<lb ed="L" n="0090a07"/>寶俱有含藏之義又海之一字通喩體相永絕百非如海甚深包含萬物如海廣大無德
<lb ed="L" n="0090a08"/>不備如海<g ref="#CB13251">珎</g>寶無像不現如海現影也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0090a0816" cb:place="inline">如實脩行等。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0090a0821" cb:place="inline"><note place="inline">僧寶也僧通凡聖寶
<lb ed="L" n="0090a09"/>唯聖位也聖通大小菩薩爲勝是故此中唯歸地上大菩薩僧謂證理起行名如實脩行
<lb ed="L" n="0090a10"/>下文云依法力熏習是地前行如實脩行是地上行滿足方便是地滿位此中擧中等取
<lb ed="L" n="0090a11"/>後也又依寶性論就地上菩薩約正體後得說二脩行彼論云一如實脩行了如理一味
<lb ed="L" n="0090a12"/>二徧脩行備知一心有恒沙法界今此文中擧正體等取後得故云等也又解次上一句
<lb ed="L" n="0090a13"/>亦屬僧寶上句擧德取人謂地上菩薩隨脩一行萬行集成其一一行皆等法界積功所
<lb ed="L" n="0090a14"/>得故云功德人能攝德故名爲藏下句卽正歎行德也據後譯云無邊德藏僧勤求正覺
<lb ed="L" n="0090a15"/>者卽符後解也然菩薩雖屬僧寶脩行所成之德則屬法寶由是前解攝屬法也亦如體
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0090b" n="0090b"/>
<lb ed="L" n="0090b01"/>相是佛法身而攝入法寶故知此句文通上下二述造論意</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0090b0124" cb:place="inline">爲欲令衆生
<lb ed="L" n="0090b02"/>除疑捨邪執起大乘正信佛種不斷故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0090b0216" cb:place="inline"><note place="inline">述造論意
<lb ed="L" n="0090b03"/>也亦是歸敬意初句擧所爲機所爲機者<anchor xml:id="nkr_note_add_0090b0301" n="0090b0301"/><anchor xml:id="beg0090b0301" n="0090b0301"/>已<anchor xml:id="end0090b0301"/>如前辨次二句明所成益上句令離過由疑
<lb ed="L" n="0090b04"/>故迷眞失於樂也由執故起妄種於苦也十地論中菩薩三種觀於衆生起大慈悲一遠
<lb ed="L" n="0090b05"/>離最上第一義樂二具足諸苦三於彼二顚倒解云眞樂本有失而不知妄苦本空得而
<lb ed="L" n="0090b06"/>不覺故云顚倒故令菩薩興悲造論故解釋分中文有三<g ref="#CB01008">𫨻</g>一顯示正義卽除疑也令悟
<lb ed="L" n="0090b07"/>眞樂二對治邪執卽捨邪執也令離妄苦三分別發趣道相卽此下句起大乘正信也意
<lb ed="L" n="0090b08"/>令成行旣於眞不疑於邪不執未知於何起行謂於大乘以一心三義是究竟根本法故
<lb ed="L" n="0090b09"/>未知於大乘起何行謂起正信以信是衆行之本故卽翻疑云信翻邪執云正後一句明
<lb ed="L" n="0090b10"/>成益意謂令衆生離過求行使信成滿入住不退堪求佛果故云佛種不斷故下云信成
<lb ed="L" n="0090b11"/>就發心者畢竟不退入如來種中正因相應等又解除疑者汎論疑惑乃有多途求大乘
<lb ed="L" n="0090b12"/>者所疑有二一者疑法障於發心二者疑門障於脩行今立一心法以遣前疑開二種門
<lb ed="L" n="0090b13"/>以遣後疑△二正述論文二初標益起說</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0090b1317" cb:place="inline">論曰。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0090b1319" cb:place="inline"><note place="inline">揀異經律</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0090b1323" cb:place="inline">有法。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0090b1325" cb:place="inline"><note place="inline">一心二門三大
<lb ed="L" n="0090b14"/>卽所說法體</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0090b1406" cb:place="inline">能起摩訶衍信根。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0090b1413" cb:place="inline"><note place="inline">題目正依此立也摩訶衍此云大乘
<lb ed="L" n="0090b15"/>謂約心眞如門信理决定約心生滅門信業果不亡約三大中信三寶不壞信根者謂信
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0091a" n="0091a"/>
<lb ed="L" n="0091a01"/>滿入住成根不退根有二義一能持義自分不失二生後義勝進上求</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a0128" cb:place="inline">是故應
<lb ed="L" n="0091a02"/>說。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a0202" cb:place="inline"><note place="inline">論主思惟見此勝益是故要須也二正陳所說二初標列</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a0224" cb:place="inline">說有五分
<lb ed="L" n="0091a03"/>云何爲五一者因緣分。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a0310" cb:place="inline"><note place="inline">言不自起製必有由名爲因緣章別餘<g ref="#CB01008">𫨻</g>
<lb ed="L" n="0091a04"/>故稱爲分</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a0405" cb:place="inline">二者立義分。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a0410" cb:place="inline"><note place="inline">由致旣興次宜畧標綱要以爲宗本</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a0424" cb:place="inline">三者解
<lb ed="L" n="0091a05"/>釋分。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a0503" cb:place="inline"><note place="inline">宗要旣畧次宜廣釋令其生解</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a0515" cb:place="inline">四者脩行信心分。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a0522" cb:place="inline"><note place="inline">次宜依解
<lb ed="L" n="0091a06"/>起行有解無行如貧數他寶是所不應</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a0616" cb:place="inline">五者勸脩利益分。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a0623" cb:place="inline"><note place="inline">雖示行儀
<lb ed="L" n="0091a07"/>純根懈慢次宜擧益勸脩也然五中初一是序分次三是正宗後一是流通二牒釋五一
<lb ed="L" n="0091a08"/>因緣分二一正釋</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a0808" cb:place="inline">初說因緣分。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a0813" cb:place="inline"><note place="inline">標牒</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a0815" cb:place="inline">問曰有何因緣而
<lb ed="L" n="0091a09"/>造此論。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a0904" cb:place="inline"><note place="inline">假問</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a0906" cb:place="inline">荅曰是因緣有八種。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a0914" cb:place="inline"><note place="inline">擧數</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a0916" cb:place="inline">云何爲八。</p></cb:div>
<lb ed="L" n="0091a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a1001"><note place="inline">徵起</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a1003" cb:place="inline">一者因緣總相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a1009" cb:place="inline"><note place="inline">此門通與一部論爲<g ref="#CB07514">𤼵</g>起之由故云因緣總相總遏
<lb ed="L" n="0091a11"/>兼正下七則別爲當機</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a1110" cb:place="inline">所謂爲令衆生離一切苦。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a1120" cb:place="inline"><note place="inline">苦苦壞苦
<lb ed="L" n="0091a12"/>行苦分<g ref="#CB01008">𫨻</g>變易二生死苦</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a1211" cb:place="inline">得究竟樂。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a1215" cb:place="inline"><note place="inline">無上菩提覺法樂無上涅槃寂靜樂</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a1229" cb:place="inline">非
<lb ed="L" n="0091a13"/>求世間名利恭敬故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a1309" cb:place="inline"><note place="inline">非欲令其求於後世人天利樂等亦可論主自
<lb ed="L" n="0091a14"/>云我爲益生故造斯論非爲名利等故云總相</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a1419" cb:place="inline">二者爲欲解釋如來
<lb ed="L" n="0091a15"/>根本之義。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a1505" cb:place="inline"><note place="inline">與立義分及解釋分中顯示正義對治邪執作<g ref="#CB07514">𤼵</g>起因緣以彼文中
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0091b" n="0091b"/>
<lb ed="L" n="0091b01"/>說依一心法有二種門各攝一切法卽是如來所說法門之根本又生滅門中本覺名如
<lb ed="L" n="0091b02"/>始覺名來始本不覺名曰如來此卽所證本覺眞理名如能證無分別智名來諸衆生未
<lb ed="L" n="0091b03"/>有無分別智時是如無來也今以如來依此心成故名此心爲如來根本之義</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091b0331" cb:place="inline">令諸
<lb ed="L" n="0091b04"/>衆生正解。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091b0405" cb:place="inline"><note place="inline">具釋此義令彼地前三賢諸菩薩等比觀相應故云正解卽顯示正
<lb ed="L" n="0091b05"/>義也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091b0503" cb:place="inline">不謬故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091b0506" cb:place="inline"><note place="inline">比觀離倒故云不謬不謬卽對治邪執也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091b0522" cb:place="inline">三者爲令善
<lb ed="L" n="0091b06"/>根成熟衆生於摩訶衍法堪任不退信故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091b0617" cb:place="inline"><note place="inline">卽下
<lb ed="L" n="0091b07"/>分別發趣道相也以彼文中令利根者發決定心進趣大道堪任住於不退位故此當十
<lb ed="L" n="0091b08"/>信終心自分滿足故云成熟進入十住正定聚中使前信心堪任不退</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091b0828" cb:place="inline">四者爲
<lb ed="L" n="0091b09"/>令善根微少衆生脩習信心故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091b0913" cb:place="inline"><note place="inline">卽下脩行信心分初四種
<lb ed="L" n="0091b10"/>信心及四種脩行也以彼文中令信未滿者脩行信心使滿足故此當十信住心以信位
<lb ed="L" n="0091b11"/>未滿故云微少令進向滿故云脩信心也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091b1117" cb:place="inline">五者爲示方便消惡業
<lb ed="L" n="0091b12"/>障善護其心遠離癡慢出邪網故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091b1214" cb:place="inline"><note place="inline">自此下四種機當信
<lb ed="L" n="0091b13"/>位初心以前三根勝難退不假多方便助成道力故各一此中根劣易退賴多方便故有
<lb ed="L" n="0091b14"/>四也四中前三爲下中上三人後一<g ref="#CB15081">䇿</g>以勸脩今初當下品也卽下脩行信心分中第四
<lb ed="L" n="0091b15"/>脩行末文是也以彼文中令業重惑多者善根難發衆生以禮懺等方便消惡業障障輕
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0092a" n="0092a"/>
<lb ed="L" n="0092a01"/>故內離頑嚚癡慢外出邪魔<g ref="#CB00667">罥</g>網</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a0114" cb:place="inline">六者爲示脩習止觀對治
<lb ed="L" n="0092a02"/>凡夫二乘心過故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a0208" cb:place="inline"><note place="inline">當中品也卽下第五脩行止觀門以彼文中雙明止
<lb ed="L" n="0092a03"/>觀遣凡小二執故云對治也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a0312" cb:place="inline">七者爲示專念方便生於佛
<lb ed="L" n="0092a04"/>前必定不退信心故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a0409" cb:place="inline"><note place="inline">當上品也卽下脩行信心分末復次衆生初學
<lb ed="L" n="0092a05"/>是法下勸生淨土門等以彼文中擧勝方便令彼觀解分得相應衆生恐後報遷遇緣成
<lb ed="L" n="0092a06"/>退故今徃生使不退也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a0610" cb:place="inline">八者爲示利益勸脩行故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a0620" cb:place="inline"><note place="inline">卽下勸脩
<lb ed="L" n="0092a07"/>利益分也以彼文中擧彼損益勸物脩捨卽總<g ref="#CB15081">䇿</g>成前諸行也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a0725" cb:place="inline">有如是等因
<lb ed="L" n="0092a08"/>緣所以造論。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a0806" cb:place="inline"><note place="inline">總結二通難二一難</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a0814" cb:place="inline">問曰脩多羅中具有
<lb ed="L" n="0092a09"/>此法何須重說。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a0907" cb:place="inline"><note place="inline">二通二一縱問畧標</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a0915" cb:place="inline">答曰脩多羅中雖
<lb ed="L" n="0092a10"/>有此法。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a1004" cb:place="inline"><note place="inline">縱其問辭</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a1008" cb:place="inline">以衆生根行不等。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a1015" cb:place="inline"><note place="inline">或利或鈍樂廣樂略假經
<lb ed="L" n="0092a11"/>假論之殊</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a1105" cb:place="inline">受解緣別。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a1109" cb:place="inline"><note place="inline">遇佛遇敎之異也△二以義具釋二一明餘機不假此論
<lb ed="L" n="0092a12"/>三○一勝機遇佛悟尙無紙素之經○何況須論</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a1220" cb:place="inline">所謂如來在世。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a1226" cb:place="inline"><note place="inline">時勝</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a1228" cb:place="inline">衆
<lb ed="L" n="0092a13"/>生利根。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a1304" cb:place="inline"><note place="inline">根勝</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a1306" cb:place="inline">能說之人色心業勝。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a1314" cb:place="inline"><note place="inline">緣勝</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a1316" cb:place="inline">圓音一演。</p></cb:div>
<lb ed="L" n="0092a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a1401"><note place="inline">顯緣勝相</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a1405" cb:place="inline">異類等解。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a1409" cb:place="inline"><note place="inline">顯根勝相</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a1413" cb:place="inline">則不須論。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a1417" cb:place="inline"><note place="inline">結成不假論也色心圓音
<lb ed="L" n="0092a15"/>卽三業矣一音及圓音者有二初如來一音說一切法無不顯了故名圓音華嚴云如來
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0092b" n="0092b"/>
<lb ed="L" n="0092b01"/>於一語言中演出無邊契經海二如來同一切音故云圓音華嚴云一切衆生語言法一
<lb ed="L" n="0092b02"/>言演說盡無餘以一切音卽一音故云一音一音卽一切音故云圓音一一語音徧窮生
<lb ed="L" n="0092b03"/>界而其音韻恒不雜亂若音不徧則是音非圓若音等徧失其韻曲則是圓非音今不壞
<lb ed="L" n="0092b04"/>曲而等徧不動徧而差韻此是如來圓音非是心識思量境界耳○二自力聞經悟</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092b0433" cb:place="inline">若
<lb ed="L" n="0092b05"/>如來滅後或有衆生能以自力廣聞而取解
<lb ed="L" n="0092b06"/>者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092b0602" cb:place="inline"><note place="inline">自力聞廣經文得解佛意不須他論故云自力此具文持義持</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092b0626" cb:place="inline">或有衆生
<lb ed="L" n="0092b07"/>亦以自力少聞而多解者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092b0711" cb:place="inline"><note place="inline">亦以自力尋畧經文而能深解佛意
<lb ed="L" n="0092b08"/>故亦不須他論此有義持無文持○三劣機因尋廣論悟</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092b0823" cb:place="inline">或有衆生無自
<lb ed="L" n="0092b09"/>心力因於廣論而得解者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092b0911" cb:place="inline"><note place="inline">但依經文不能解意因他廣論而得
<lb ed="L" n="0092b10"/>解了故云無自心力此有文持無義持△二明當機須造此論二○一機</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092b1029" cb:place="inline">自有衆
<lb ed="L" n="0092b11"/>生復以廣論文多爲煩心樂總持少文而攝
<lb ed="L" n="0092b12"/>多義能取解者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092b1207" cb:place="inline"><note place="inline">此人不要繁文唯依文約義豐之論深解佛經所說之旨
<lb ed="L" n="0092b13"/>故云總持多義然不須廣者有二意一根利不假二心煩不耐○二結</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092b1328" cb:place="inline">如是此
<lb ed="L" n="0092b14"/>論爲欲總攝如來廣大深法無邊義故應說
<lb ed="L" n="0092b15"/>此論。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092b1503" cb:place="inline"><note place="inline">此論文句雖少總攝一切大乘經論深旨深者如理智境廣者如量智境無邊
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0093a" n="0093a"/>
<lb ed="L" n="0093a01"/>者深廣無際△二立義分二○一結前生後</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093a0118" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0093a0101" n="0093a0101"/><anchor xml:id="beg0093a0101" n="0093a0101"/>已<anchor xml:id="end0093a0101"/>說因緣分次說立
<lb ed="L" n="0093a02"/>義分。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093a0203" cb:place="inline"><note place="inline">△二正立義宗三○一標總開別</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093a0216" cb:place="inline">摩訶衍者總說有二
<lb ed="L" n="0093a03"/>種。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093a0302" cb:place="inline"><note place="inline">○二寄問別名</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093a0308" cb:place="inline">云何爲二一者法二者義。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093a0318" cb:place="inline"><note place="inline">法者出大乘法
<lb ed="L" n="0093a04"/>體謂自體故對智故顯義故卽宗本法也大位在因通於染淨義者辨大乘名義何故此
<lb ed="L" n="0093a05"/>心是大乘耶謂此心具三大義故名爲大有二運轉故名爲乘是故先顯法體後釋義理
<lb ed="L" n="0093a06"/>收義足也依宗所顯差別義理大位在果唯取於淨△三依名辨相二初法○起下釋中
<lb ed="L" n="0093a07"/>初釋法體之文文二○一擧法總立</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093a0715" cb:place="inline">所言法者謂衆生心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093a0723" cb:place="inline"><note place="inline">出其法體
<lb ed="L" n="0093a08"/>謂如來藏心具和合不和合二門以其在於衆生位故若在佛地則無和合義以始覺同
<lb ed="L" n="0093a09"/>本唯是眞如卽當所顯義也今就隨染衆生位中故得具二門也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093a0926" cb:place="inline">是心則攝
<lb ed="L" n="0093a10"/>一切世間出世間法。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093a1009" cb:place="inline"><note place="inline">辨法功能以其此心體相無礙染淨同依隨流
<lb ed="L" n="0093a11"/>反流唯轉此心是故若隨染成於不覺則攝世間法不變之本覺及反流之始覺則攝出
<lb ed="L" n="0093a12"/>世間法此猶約生滅門辨若約眞如門者則鎔融含攝染淨不殊下文具顯</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093a1230" cb:place="inline">依於
<lb ed="L" n="0093a13"/>此心顯示摩訶衍義。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093a1309" cb:place="inline"><note place="inline">釋其法名謂依此一心宗本法上顯示大乘三
<lb ed="L" n="0093a14"/>大之義故名此心以爲法也△二開門別立二一責總立難</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093a1424" cb:place="inline">何以故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093a1427" cb:place="inline"><note place="inline">責有二意
<lb ed="L" n="0093a15"/>一云心通染淨大乘唯淨如何此心能顯彼義二云心法是一大乘義廣如何一心能具
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0093b" n="0093b"/>
<lb ed="L" n="0093b01"/>示彼○二開別釋成釋初意云大乘雖淨相用必對染成今生滅門中旣具含染淨故能
<lb ed="L" n="0093b02"/>顯也以廢染之時則無淨用故釋後意云心法雖一而有二門眞如門中示大乘體生滅
<lb ed="L" n="0093b03"/>門中具示三大大乘之義莫過是三故依一心得具示也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093b0323" cb:place="inline">是心眞如。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093b0327" cb:place="inline"><note place="inline">總擧眞如
<lb ed="L" n="0093b04"/>門起下文中卽是一法界<anchor xml:id="nkr_note_add_0093b0401" n="0093b0401"/><anchor xml:id="beg0093b0401" n="0093b0401"/>已<anchor xml:id="end0093b0401"/>下文</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093b0414" cb:place="inline">相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093b0415" cb:place="inline"><note place="inline">卽是眞如相起下復次眞如者依言說分別<anchor xml:id="nkr_note_add_0093b0402" n="0093b0402"/><anchor xml:id="beg0093b0402" n="0093b0402"/>已<anchor xml:id="end0093b0402"/>
<lb ed="L" n="0093b05"/>下文</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093b0503" cb:place="inline">卽示摩訶衍體故是心生滅。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093b0514" cb:place="inline"><note place="inline">隨熏變動故總擧生滅門
<lb ed="L" n="0093b06"/>起下依如來藏故有生滅心已下文</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093b0615" cb:place="inline">因緣。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093b0617" cb:place="inline"><note place="inline">生滅緣由故起下復次生滅因緣<anchor xml:id="nkr_note_add_0093b0601" n="0093b0601"/><anchor xml:id="beg0093b0601" n="0093b0601"/>已<anchor xml:id="end0093b0601"/>下文</note>。</p></cb:div>
<lb ed="L" n="0093b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093b0701">相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093b0702" cb:place="inline"><note place="inline">生滅之狀故起下復次生滅相者<anchor xml:id="nkr_note_add_0093b0701" n="0093b0701"/><anchor xml:id="beg0093b0701" n="0093b0701"/>已<anchor xml:id="end0093b0701"/>下文</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093b0718" cb:place="inline">能示摩訶衍。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093b0723" cb:place="inline"><note place="inline">何故眞如門中
<lb ed="L" n="0093b08"/>云卽示生滅門中云能示者以眞如是不起門與彼所顯詮旨不別故云卽示以是不起
<lb ed="L" n="0093b09"/>故唯示體生滅是起動門染淨旣異詮旨又分能所不同故不云卽</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093b0927" cb:place="inline">自體相用
<lb ed="L" n="0093b10"/>故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093b1002" cb:place="inline"><note place="inline">體謂生滅門中本覺之義是生滅之自體生滅之因故在生滅門中亦辨體也翻染
<lb ed="L" n="0093b11"/>之淨相正隨染之業用並在此門中故具詮耳是以下文釋生滅門內具顯所示三大之
<lb ed="L" n="0093b12"/>義意在於此何故眞如門中直云體生滅門中乃云自體等者以所示三大義還在能示
<lb ed="L" n="0093b13"/>生滅門中顯非別外故云自也問眞如是不起門但示於體者生滅是起動門應唯示於
<lb ed="L" n="0093b14"/>相用答眞如是不起門不起不必由起立由無有起故所以唯示體生滅是起動門起必
<lb ed="L" n="0093b15"/>賴不起起含不起故起中具示三大餘如下說△二義○起下復次眞如自體相者<anchor xml:id="nkr_note_add_0093b1501" n="0093b1501"/><anchor xml:id="beg0093b1501" n="0093b1501"/>已<anchor xml:id="end0093b1501"/>下
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0094a" n="0094a"/>
<lb ed="L" n="0094a01"/>釋義之文文二○一大</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a0110" cb:place="inline">所言義者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a0114" cb:place="inline"><note place="inline">牒章</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a0116" cb:place="inline">則有三種。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a0120" cb:place="inline"><note place="inline">標數</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a0122" cb:place="inline">云何
<lb ed="L" n="0094a02"/>爲三。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a0203" cb:place="inline"><note place="inline">徵起</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a0205" cb:place="inline">一者體大。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a0209" cb:place="inline"><note place="inline">眞性深廣凡聖染淨皆以爲依故受大名</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a0225" cb:place="inline">謂一
<lb ed="L" n="0094a03"/>切法眞如平等不增减故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a0311" cb:place="inline"><note place="inline">隨流加染而不增反流除染而不减
<lb ed="L" n="0094a04"/>又反流加淨不增隨流闕淨不减良以染淨之所不虧始終之所不易故</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a0429" cb:place="inline">二者相
<lb ed="L" n="0094a05"/>大謂如來藏具足無量性功德故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a0514" cb:place="inline"><note place="inline">卽二種如來藏中不
<lb ed="L" n="0094a06"/>空之義謂不異體之相故云性德如水八德不異於水</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a0622" cb:place="inline">三者用大能生
<lb ed="L" n="0094a07"/>一切世間出世間善因果故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a0712" cb:place="inline"><note place="inline">謂隨染業行然此用大是報化
<lb ed="L" n="0094a08"/>二身麄細之用令諸衆生始成世善終成出世善也下文顯之何故唯言善不云不善者
<lb ed="L" n="0094a09"/>以不善法違眞理故是所治故非其用也若爾諸不善法應離於眞釋云以迷眞故不得
<lb ed="L" n="0094a10"/>離眞以違眞故非其用也○二乘</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a1014" cb:place="inline">一切諸佛本所乘故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a1022" cb:place="inline"><note place="inline">標果望因
<lb ed="L" n="0094a11"/>以解乘也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a1105" cb:place="inline">一切菩薩皆乘此法到如來地故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a1118" cb:place="inline"><note place="inline">擧因望果
<lb ed="L" n="0094a12"/>以成運卽始覺之智是能乘本覺之理爲所乘故梁攝論云乘大性故名爲大乘△三觧
<lb ed="L" n="0094a13"/>釋分二○一結前生後</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a1310" cb:place="inline">已說立義分次說解釋分。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a1320" cb:place="inline"><note place="inline">△二分門
<lb ed="L" n="0094a14"/>解釋二一標數徵列</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a1409" cb:place="inline">解釋有三種云何爲三一者顯示
<lb ed="L" n="0094a15"/>正義。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a1503" cb:place="inline"><note place="inline">正釋所立大乘法義</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a1511" cb:place="inline">二者對治邪執。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a1517" cb:place="inline"><note place="inline">旣明正理須道異計</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a1525" cb:place="inline">三
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0094b" n="0094b"/>
<lb ed="L" n="0094b01"/>者分別發趣道相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094b0108" cb:place="inline"><note place="inline">趣正理之階降△二牒名辨相三一顯示正義二初
<lb ed="L" n="0094b02"/>總○釋上立義分中衆生心攝一切等也於中二○一依法開門</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094b0226" cb:place="inline">顯示正義
<lb ed="L" n="0094b03"/>者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094b0302" cb:place="inline"><note place="inline">牒章</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094b0304" cb:place="inline">依一心法有二種門云何爲二一者心
<lb ed="L" n="0094b04"/>眞如門二者心生滅門。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094b0410" cb:place="inline"><note place="inline">謂一如來藏心含於二義一約體絕相義
<lb ed="L" n="0094b05"/>卽眞如門謂非染非淨非生非滅不動不轉平等一味性無差別衆生卽涅槃不待滅也
<lb ed="L" n="0094b06"/>凡夫彌勒同一際也二隨緣起滅義卽生滅門謂隨熏轉動成於染淨染淨雖成性恒不
<lb ed="L" n="0094b07"/>動正由不動能成染淨是故不動亦在動門是故下文識有二義中本覺是也上文生滅
<lb ed="L" n="0094b08"/>門中自體是也勝鬘云不染而染染而不染等棱伽云如來藏名阿賴耶識而與無明七
<lb ed="L" n="0094b09"/>識共俱如大海波常無斷絕等又云如來藏者爲無始虛僞惡習所熏名爲識藏又云如
<lb ed="L" n="0094b10"/>來藏者爲善不善因受苦樂與因俱若生若滅猶如伎兒作諸伎樂等此等並約生滅門
<lb ed="L" n="0094b11"/>說也然此二門擧體通融際限不分體相莫二此無二處諸法中實不同虛空性自神解
<lb ed="L" n="0094b12"/>故云一心△二二門該攝二○一立</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094b1215" cb:place="inline">是二種門皆各總攝一切
<lb ed="L" n="0094b13"/>法。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094b1302" cb:place="inline"><note place="inline">上立義分中直云攝今釋中云各攝者以一心含通別二門故今分通別又各攝故
<lb ed="L" n="0094b14"/>以眞如門是染淨通相通相之外無別染淨故得總攝一切諸法生滅門者別顯染淨染
<lb ed="L" n="0094b15"/>淨之法無所不該故亦總攝一切諸法通別雖殊齊無所遺故云各攝又以此卽是眞如
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0095a" n="0095a"/>
<lb ed="L" n="0095a01"/>隨緣和合變作諸法諸法卽無異體還攝眞如門也以此二門齊攝不二故得說爲一心
<lb ed="L" n="0095a02"/>也問二門旣齊相攝者何故上文眞如門中唯示大業體不顯於相用生滅門中具顯三
<lb ed="L" n="0095a03"/>耶答眞如是泯相顯實門不壞相而卽泯故得攝於生滅以紙相而相不存故但示於體
<lb ed="L" n="0095a04"/>也生滅是攬理成事門不壞理而成事故得攝於眞如以成事而理不失故具示三大問
<lb ed="L" n="0095a05"/>前旣泯相相不存但示於體亦可攬理理不具應但示相用何故不齊耶荅生滅起必賴
<lb ed="L" n="0095a06"/>於眞故攬理理不失眞如未必籍生滅故泯相相不存相不存故唯示於體理不失故具
<lb ed="L" n="0095a07"/>示於三是故攝義是齊示義別也○二釋</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095a0717" cb:place="inline">此義云何。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095a0721" cb:place="inline"><note place="inline">責云若二門各別不可相
<lb ed="L" n="0095a08"/>從若本唯一心未容影攝下荅云</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095a0814" cb:place="inline">以是二門不相離故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095a0822" cb:place="inline"><note place="inline">以體相不
<lb ed="L" n="0095a09"/>離故如金與莊嚴具若以金<g ref="#CB30246">𭣣</g>具具無所遺以具攝金金無不盡良以二門一揆全體徧
<lb ed="L" n="0095a10"/>收此義亦然思之可見△二別○釋上立義分中何以故下二門別義於中二一別辨二
<lb ed="L" n="0095a11"/>門顯動靜不一二一眞如門二一顯體離言以明觀智境○釋上立義分中眞如義也於
<lb ed="L" n="0095a12"/>中二一正擧法體二一正顯如體三○一就實畧標</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095a1221" cb:place="inline">心眞如者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095a1225" cb:place="inline"><note place="inline">牒章</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095a1227" cb:place="inline">卽是
<lb ed="L" n="0095a13"/>一法界。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095a1304" cb:place="inline"><note place="inline">卽無二眞心爲一法界此非筭數之一謂如理虛融平等不二故稱爲一
<lb ed="L" n="0095a14"/>又對下依言有二義故今約體但云一也依生聖法故云法界中邊論云法界者聖法因
<lb ed="L" n="0095a15"/>義故也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095a1504" cb:place="inline">大總相法門體。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095a1510" cb:place="inline"><note place="inline">二門之中不取別相門<g ref="#CB00795">𢪛</g>中但取總相然亦該
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0095b" n="0095b"/>
<lb ed="L" n="0095b01"/><g ref="#CB00795">𢪛</g>別盡故云大也此一法界擧體全作生滅門擧體全作眞如門爲顯此義故云體也軌
<lb ed="L" n="0095b02"/>生物解曰法聖智通遊曰門</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b0212" cb:place="inline">所謂心性不生不滅。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095b0220" cb:place="inline"><note place="inline">釋上法體謂隨
<lb ed="L" n="0095b03"/>妄不生約治不滅又脩起不生處染不滅故攝論云世間不破出世間不盡○二會妄顯
<lb ed="L" n="0095b04"/>眞</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b0402" cb:place="inline">一切諸法唯依妄念而有差別。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095b0414" cb:place="inline"><note place="inline">妄執者云境見諸法
<lb ed="L" n="0095b05"/>差別遷流云何乃言性無生滅釋云差別相者是汝徧計妄情所作本來無實如依病眼
<lb ed="L" n="0095b06"/>妄見空華</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b0605" cb:place="inline">若離心念則無一切境界之相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095b0617" cb:place="inline"><note place="inline">疑若又云以何
<lb ed="L" n="0095b07"/>得知依妄念生釋云以諸聖人離妄念故旣無此境卽騐此境定從妄生又若此境非妄
<lb ed="L" n="0095b08"/>所作定實有者聖人不見應是迷倒凡夫旣見應是覺悟如不見空華誰是病眼○三結
<lb ed="L" n="0095b09"/>眞離妄</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b0904" cb:place="inline">是故一切法從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0095b0901" n="0095b0901"/><anchor xml:id="beg0095b0901" n="0095b0901"/>已<anchor xml:id="end0095b0901"/>來。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095b0913" cb:place="inline"><note place="inline">是所執本空故眞心不動故由
<lb ed="L" n="0095b10"/>此一切諸法皆卽眞如也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b1011" cb:place="inline">離言說相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095b1015" cb:place="inline"><note place="inline">非如音聲之所說也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b1023" cb:place="inline">離名字相。</p></cb:div>
<lb ed="L" n="0095b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095b1101"><note place="inline">非如文句之所詮表此二句言語路絕非聞慧境</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b1120" cb:place="inline">離心緣相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095b1124" cb:place="inline"><note place="inline">非意言分別故
<lb ed="L" n="0095b12"/>卽心行處滅非思慧境上來離僞妄故名眞自下離異相故名如又下三句展轉相釋離
<lb ed="L" n="0095b13"/>世間非脩慧境唯正智與之相應</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b1314" cb:place="inline">畢竟平等。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095b1318" cb:place="inline"><note place="inline">雖徧通染淨而性恒無二</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b1328" cb:place="inline">無
<lb ed="L" n="0095b14"/>有變異。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095b1404" cb:place="inline"><note place="inline">所以得無二者以在緣時始終不改變</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b1419" cb:place="inline">不可破壞。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095b1423" cb:place="inline"><note place="inline">所以在有
<lb ed="L" n="0095b15"/>爲中得不變異者以不同有爲可破壞故此則在染不破治道不壞</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b1527" cb:place="inline">唯是一心。</p></cb:div>
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0096a" n="0096a"/>
<lb ed="L" n="0096a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096a0101"><note place="inline">結歸法體</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096a0105" cb:place="inline">故名眞如。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096a0109" cb:place="inline"><note place="inline">依義立名△二會執釋名二一釋三○一正會謂執</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096a0129" cb:place="inline">以
<lb ed="L" n="0096a02"/>一切言說假名無實。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096a0209" cb:place="inline"><note place="inline">明言敎非實不可如言取也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096a0220" cb:place="inline">但隨妄
<lb ed="L" n="0096a03"/>念不可得故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096a0306" cb:place="inline"><note place="inline">釋成無實所以恐諸凡愚聞上眞如名則謂論主自語相違上
<lb ed="L" n="0096a04"/>文旣云離名字相何故復立此眞如名故今釋遣假名非實不相違也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096a0428" cb:place="inline">言眞如
<lb ed="L" n="0096a05"/>者亦無有相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096a0506" cb:place="inline"><note place="inline">良以各依相立但是徧計所緣故棱伽云相名常相隨而生諸
<lb ed="L" n="0096a06"/>妄想故名相雙遣○二結名釋疑</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096a0614" cb:place="inline">謂言說之極。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096a0619" cb:place="inline"><note place="inline">立名分齊也疑云旣絕名
<lb ed="L" n="0096a07"/>相但假立客名者何故不立餘名而唯云眞如耶釋云眞如者是言說之極謂此名之後
<lb ed="L" n="0096a08"/>更無有名則諸名之中最後邊際故攝論中十種名內眞如是第十究竟名故云極也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="L" n="0096a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096a0901">因言遣言。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096a0905" cb:place="inline"><note place="inline">立名之意也立此極名爲遣於名如以聲止聲也若無此名無以遣
<lb ed="L" n="0096a10"/>名若存此名亦不成遣名○三約相釋遣</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096a1017" cb:place="inline">此眞如體無有可遣。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096a1025" cb:place="inline"><note place="inline">二釋
<lb ed="L" n="0096a11"/>一云外人見前文雙遣眞如名相則謂眞如本體亦是可遣之法則生斷見故此釋云但
<lb ed="L" n="0096a12"/>遣虛妄名相不遣眞如實法以是妙智觀境故二云非以眞體遣生滅法也何以不遣下
<lb ed="L" n="0096a13"/>云</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096a1302" cb:place="inline">以一切法悉皆眞故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096a1310" cb:place="inline"><note place="inline">釋上不遣也以法悉眞無法可遣又以生
<lb ed="L" n="0096a14"/>滅門染淨等法卽無自性不異眞如故不待遣</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096a1419" cb:place="inline">亦無可立。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096a1423" cb:place="inline"><note place="inline">外人旣聞眞理不遣
<lb ed="L" n="0096a15"/>則謂有法可立當情執取故釋云亦無可立以離妄情故又生滅等法卽眞不待立也何
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0096b" n="0096b"/>
<lb ed="L" n="0096b01"/>以不立下云</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096b0106" cb:place="inline">以一切法皆同如故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096b0114" cb:place="inline"><note place="inline">眞故不可遣如故不可立又生
<lb ed="L" n="0096b02"/>滅等法本來同如故此眞如未曾不顯更何所立也○二結</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096b0224" cb:place="inline">當知一切法
<lb ed="L" n="0096b03"/>不可說不可念故名爲眞如。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096b0312" cb:place="inline"><note place="inline">結離言絕慮也△二問荅斷疑
<lb ed="L" n="0096b04"/>二○一疑眞絕修問</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096b0409" cb:place="inline">問曰若如是義者諸衆生等云何
<lb ed="L" n="0096b05"/>隨順。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096b0503" cb:place="inline"><note place="inline">問方便觀</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096b0507" cb:place="inline">而能得入。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096b0511" cb:place="inline"><note place="inline">問正觀也○二擧眞勸修荅</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096b0522" cb:place="inline">荅曰若知
<lb ed="L" n="0096b06"/>一切法雖說無有能說可說雖念亦無能念
<lb ed="L" n="0096b07"/>可念是名隨順。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096b0707" cb:place="inline"><note place="inline">荅方便觀也說念皆無能所者明念卽無念非滅於念非
<lb ed="L" n="0096b08"/>滅念故故名雖念離於斷見也卽無念故皆無能所離於常見也於一念間離此二見無
<lb ed="L" n="0096b09"/>此二故故能稱順中道隨順法性又亦可雖在於念等卽觀此念等常無能所雖未能離
<lb ed="L" n="0096b10"/>念而順於無念故名隨順也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096b1012" cb:place="inline">若離於念名爲得入。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096b1020" cb:place="inline"><note place="inline">答正觀也如上
<lb ed="L" n="0096b11"/>久觀不已卽能離茲妄念契彼無念眞理故名正觀云得入者觀智契入也十地論云智
<lb ed="L" n="0096b12"/>行處故又亦可正知無能所之念亦離方入眞如△二依言辨德以明生信境○釋上立
<lb ed="L" n="0096b13"/>義中眞如相也於中三○一擧數總標</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096b1316" cb:place="inline">復次眞如者依言說分
<lb ed="L" n="0096b14"/>別有二種義。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096b1406" cb:place="inline"><note place="inline">顯此二義者若離於言卽唯一味今旣依言故說有二卽顯不
<lb ed="L" n="0096b15"/>可隨言執取也但爲生物信解故說此文故十地論云何故不但說無言示現依言求解
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0097a" n="0097a"/>
<lb ed="L" n="0097a01"/>故○二開章畧辨</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a0108" cb:place="inline">云何爲二。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a0112" cb:place="inline"><note place="inline">徵起</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a0114" cb:place="inline">一者如實空。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a0119" cb:place="inline"><note place="inline">此以如實之中
<lb ed="L" n="0097a02"/>空無妄染非謂如實自空此則如實之空也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a0218" cb:place="inline">以能究竟顯實故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a0225" cb:place="inline"><note place="inline">以妄
<lb ed="L" n="0097a03"/>空故遂能顯示眞理故云顯實</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a0313" cb:place="inline">二者如實不空。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a0319" cb:place="inline"><note place="inline">有二義</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a0322" cb:place="inline">以有自
<lb ed="L" n="0097a04"/>體。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a0402" cb:place="inline"><note place="inline">一異妄無體故</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a0408" cb:place="inline">具足無漏性功德故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a0416" cb:place="inline"><note place="inline">二異恒沙有流煩惱故故
<lb ed="L" n="0097a05"/>佛性論偈云由客塵空故與法界相離無上法不空與法界相隨△三依章廣釋二一空
<lb ed="L" n="0097a06"/>三○一畧明</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a0606" cb:place="inline">所言空者從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0097a0601" n="0097a0601"/><anchor xml:id="beg0097a0601" n="0097a0601"/>已<anchor xml:id="end0097a0601"/>來一切染法不相
<lb ed="L" n="0097a07"/>應故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a0703" cb:place="inline"><note place="inline">總擧能所分別皆不相應</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a0713" cb:place="inline">謂離一切法差別之相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a0722" cb:place="inline"><note place="inline">所取
<lb ed="L" n="0097a08"/>相也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a0803" cb:place="inline">以無虛妄心念故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a0810" cb:place="inline"><note place="inline">能取見也又以妄境從妄念生故釋顯空無也
<lb ed="L" n="0097a09"/>良以倒心妄境情有理無眞如之德理有情無故不相應也○二廣釋</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a0928" cb:place="inline">當知眞
<lb ed="L" n="0097a10"/>如自性非有相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a1007" cb:place="inline"><note place="inline">明眞離妄有也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a1013" cb:place="inline">非無相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a1016" cb:place="inline"><note place="inline">惑者云旣其非有卽應是
<lb ed="L" n="0097a11"/>無故釋云非無也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a1108" cb:place="inline">非非有相非非無相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a1116" cb:place="inline"><note place="inline">惑者聞上非有非無則謂
<lb ed="L" n="0097a12"/>雙非是眞如法釋云我非汝謂有說非有非謂法體是非有非汝謂無說非無非謂法體
<lb ed="L" n="0097a13"/>是非無故又非却雙非也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a1311" cb:place="inline">非有無俱相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a1316" cb:place="inline"><note place="inline">惑者云我上立有立無汝立雙非雙
<lb ed="L" n="0097a14"/>非若存卽有無隨喪今雙非旣非我有無還立釋云我非汝雙非故說非非非許雙是如
<lb ed="L" n="0097a15"/>何復執俱相</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a1506" cb:place="inline">非一相非異相非非一相非非異相
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0097b" n="0097b"/>
<lb ed="L" n="0097b01"/>非一異俱相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b0106" cb:place="inline"><note place="inline">凖前四句可知然執取雖多總攝不過此一四句故廣百論云
<lb ed="L" n="0097b02"/>復次爲顯世間所執諸法皆非眞實及顯外道所執不同故偈曰有非有俱非一非一雙
<lb ed="L" n="0097b03"/>泯隨次而配屬智者達非眞彼論次第廣破四宗外道今此約展轉計執不同彼論後<g ref="#CB01008">𫨻</g>
<lb ed="L" n="0097b04"/>破外道說○三總結</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b0409" cb:place="inline">乃至總說依一切衆生以有妄心
<lb ed="L" n="0097b05"/>念念分別皆不相應故說爲空。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b0513" cb:place="inline"><note place="inline">妄計塵沙難可徧歷故今
<lb ed="L" n="0097b06"/>總攝辨不相應此順結也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b0611" cb:place="inline">若離妄心實無可空故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b0620" cb:place="inline"><note place="inline">反結也以對染
<lb ed="L" n="0097b07"/>無說眞爲空非無如體以爲空也亦可此文是釋疑疑者聞上眞空則撥無眞體及恒沙
<lb ed="L" n="0097b08"/>功德故爲此釋是則聞空不異不空也△二不空二○一正釋</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b0825" cb:place="inline">所言不空者
<lb ed="L" n="0097b09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0097b0901" n="0097b0901"/><anchor xml:id="beg0097b0901" n="0097b0901"/>已<anchor xml:id="end0097b0901"/>顯法體空無妄故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b0909" cb:place="inline"><note place="inline">牒前顯後</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b0913" cb:place="inline">卽是眞心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b0917" cb:place="inline"><note place="inline">擧體</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b0919" cb:place="inline">常。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b0920" cb:place="inline"><note place="inline">常德</note>。</p></cb:div>
<lb ed="L" n="0097b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b1001">恒。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b1002" cb:place="inline"><note place="inline">樂德</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b1004" cb:place="inline">不變。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b1006" cb:place="inline"><note place="inline">我德也以離變易苦非業所繫自在故也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b1022" cb:place="inline">淨法滿足。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b1026" cb:place="inline"><note place="inline">淨德</note>。</p></cb:div>
<lb ed="L" n="0097b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b1101">則名不空。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b1105" cb:place="inline"><note place="inline">結也○二釋疑</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b1111" cb:place="inline">亦無有相可取。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b1117" cb:place="inline"><note place="inline">惑者聞淨法不空則
<lb ed="L" n="0097b12"/>謂同於情執之有故此釋也是則不空不異於空</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b1220" cb:place="inline">以離念境界唯證
<lb ed="L" n="0097b13"/>相應故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b1304" cb:place="inline"><note place="inline">釋無相所以也若妄念所緣是則有相旣唯眞智之境明知無妄執之相
<lb ed="L" n="0097b14"/>也△二生滅門二初釋生滅心法二一明染淨生滅二一就體總標三○一標體二</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b1433" cb:place="inline">心
<lb ed="L" n="0097b15"/>生滅者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b1504" cb:place="inline"><note place="inline">牒章</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b1506" cb:place="inline">依如來藏故有生滅心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b1515" cb:place="inline"><note place="inline">標體也謂不生滅心
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0098a" n="0098a"/>
<lb ed="L" n="0098a01"/>因無明風動作生滅故說生滅心依不生滅心然此二心竟無二體但約二義以說相依
<lb ed="L" n="0098a02"/>如不動之水爲風所吹而作動水動靜雖殊而水體是一亦得說言依靜水故有其動水
<lb ed="L" n="0098a03"/>當知此中理趣亦爾宜可思之謂自性淸淨心名如來藏因無明風動作生滅故云依如
<lb ed="L" n="0098a04"/>來藏有生滅心也棱伽勝鬘俱同此說此顯眞心隨動故作生滅非謂擧所依取能依以
<lb ed="L" n="0098a05"/>此門中有二義故能示三大是故通攝所依亦入此門○二辨相</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0098a0526" cb:place="inline">所謂不生
<lb ed="L" n="0098a06"/>不滅與生滅和合。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0098a0608" cb:place="inline"><note place="inline">不生不滅者是上如來藏自性淸淨心動作生滅不
<lb ed="L" n="0098a07"/>相離故故云和合非謂別有生滅來與眞如合謂生滅之心心之生滅無二相故心之不
<lb ed="L" n="0098a08"/>生滅因無明成生滅之心從本覺起而無二體不相捨離故下文云如大海水因風波動
<lb ed="L" n="0098a09"/>水相風相不相捨離乃至廣說此中水之動是風相動之濕是水相以水擧體動故水不
<lb ed="L" n="0098a10"/>離於風相無動而非濕故動不離於水相心亦如是不生滅心擧體動故心不離生滅之
<lb ed="L" n="0098a11"/>相生滅之相莫非神解故生滅不離於心相如是不離名爲和合此是不生滅心與生滅
<lb ed="L" n="0098a12"/>合以是隨緣門故非是生滅與不生滅合以此非是句本眞如門故</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0098a1227" cb:place="inline">非一非異。</p></cb:div>
<lb ed="L" n="0098a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0098a1301"><note place="inline">眞如全體動故心與生滅非異而恒不變眞性故與生滅不一依棱伽經以七識染法爲
<lb ed="L" n="0098a14"/>生滅以如來藏淨法爲不生滅此二和合爲阿棃耶識以和合故非一非異非異門者有
<lb ed="L" n="0098a15"/>三種一以本從未明不異經云如來藏是善不善因能徧興造一切趣生乃至下云若生
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0098b" n="0098b"/>
<lb ed="L" n="0098b01"/>若滅等又經云佛性隨流成別味等二攝末歸本明不異經云衆生卽如也又涅槃云十
<lb ed="L" n="0098b02"/>二因緣卽佛性故又十地論云三界唯一心者第一義諦也又此論下文云四相本來平
<lb ed="L" n="0098b03"/>等同一覺故又前卽未之本本無別本故唯有生滅更無別法可相異也後卽本之末末
<lb ed="L" n="0098b04"/>無別未故唯有不生滅亦無別法可相異也三本未平等明不異經云甚深如來藏而與
<lb ed="L" n="0098b05"/>七識俱又經云阿棃耶識名如來藏而與無明七識共俱如大海波常不斷絕又論云唯
<lb ed="L" n="0098b06"/>眞不生單妄不成眞妄和合方有所爲此則本末際限不分故云不異也不一義者卽以
<lb ed="L" n="0098b07"/>前攝末之本唯不生滅故與彼攝本之<anchor xml:id="nkr_note_add_0098b0701" n="0098b0701"/><anchor xml:id="beg0098b0701" n="0098b0701"/>末<anchor xml:id="end0098b0701"/>唯生滅法而不一也依是義故經云如來藏者
<lb ed="L" n="0098b08"/>不在阿棃耶中是故七識有生有滅如來藏者不生不滅解云此中唯生滅是七識唯不
<lb ed="L" n="0098b09"/>生滅是如來藏二義旣分遂使棃耶無別自體故云不在中此約不一義說非謂不和合
<lb ed="L" n="0098b10"/>何以故此中如來藏不生滅卽七識生滅之不生滅故與自生滅不一也七識生滅卽如
<lb ed="L" n="0098b11"/>來藏不生滅之生滅故與自不生滅亦不一也此中非直不乖不異以明不一亦乃由不
<lb ed="L" n="0098b12"/>異故成於不一何以故若如來藏隨緣作生滅時失自不生滅者則不得有生滅是故由
<lb ed="L" n="0098b13"/>不生滅得有生滅是則不異故不一也又此中眞妄和合諸識緣起以四句辨之一以如
<lb ed="L" n="0098b14"/>來藏唯不生滅如水濕性二七識唯生滅如水波浪三棃耶識亦生滅亦不生滅如海含
<lb ed="L" n="0098b15"/>動靜四無明倒執非生滅非不生滅如起浪猛風非水非浪此四義中隨擧一義卽融攝
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0099a" n="0099a"/>
<lb ed="L" n="0099a01"/>自體緣起義理無二相故此中且約濕性不失義邊動靜不一故說水不在於浪中豈可
<lb ed="L" n="0099a02"/>此浪離水之外別有體耶餘義凖此思之問旣云動靜不一則應云如來藏不在七識中
<lb ed="L" n="0099a03"/>何故乃云不在棃耶中荅棃耶融動靜動靜不二是棃耶今旣動靜分棃耶無別體故云
<lb ed="L" n="0099a04"/>不在中也問棃耶旣通動靜不應唯在生滅門荅爲起靜以成動無別有動體是故靜性
<lb ed="L" n="0099a05"/>隨於動亦在生滅中非直棃耶具動靜在此生滅中亦乃如來藏唯不動亦在此門中何
<lb ed="L" n="0099a06"/>以故以彼生滅無別體故應思凖之又若一者生滅識相滅盡之時眞心應滅則墮斷過
<lb ed="L" n="0099a07"/>若是異者依無明風熏動之時靜心之體應不隨緣則墮常過離此二邊故非一異又若
<lb ed="L" n="0099a08"/>一則無和合若異亦無和合非一非異故得和合也如經云譬如泥團微塵非異非不異
<lb ed="L" n="0099a09"/>金莊嚴具亦復如是若泥團微塵異者非彼所成而實彼成是故非異若不異者泥團微
<lb ed="L" n="0099a10"/>塵應無差別如是轉識藏識眞相若異者藏識非因若不異者轉識滅藏識亦應滅而自
<lb ed="L" n="0099a11"/>眞相實不滅是故非自眞相滅但業相滅解云此中眞相是如來藏轉識是七識藏識是
<lb ed="L" n="0099a12"/>棃耶今此論主總括彼棱伽上下文意作此安立故云非一異也○三立名</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0099a1230" cb:place="inline">名爲
<lb ed="L" n="0099a13"/>阿棃耶識。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0099a1305" cb:place="inline"><note place="inline">此生滅不生滅卽之義不一辨之心不異因此云義不二之心名阿
<lb ed="L" n="0099a14"/>棃耶識或云阿頼耶者但梵音楚夏耳梁朝眞諦三藏就名翻爲無沒識今時奘法師就
<lb ed="L" n="0099a15"/>義翻爲藏識藏是攝藏義無沒是不失義義一名異也所攝名藏謂諸衆生取爲我故所
<pb ed="L" xml:id="L141.1600.0099b" n="0099b"/>
<lb ed="L" n="0099b01"/>以然者良以眞心不守自性隨薰和合似一似常故諸愚者以似爲實執爲內我我見所
<lb ed="L" n="0099b02"/>攝故名爲藏由是義故二種我見永不起位失賴耶名也又能藏自體於諸法中又能藏
<lb ed="L" n="0099b03"/>諸法於自體內論云能藏所藏我愛執藏此之謂也此依義立名也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="L" n="0099b04"/>
<lb ed="L" n="0099b05"/>
<lb ed="L" n="0099b06"/>
<lb ed="L" n="0099b07"/>
<lb ed="L" n="0099b08"/>
<lb ed="L" n="0099b09"/>
<lb ed="L" n="0099b10"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大乘起信論<g ref="#CB00562">䟽</g>卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0087b0801" to="#end0087b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088b0801" to="#end0088b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0088b1201" to="#end0088b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0090b0301" to="#end0090b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0093a0101" to="#end0093a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0093b0401" to="#end0093b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0093b0402" to="#end0093b0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0093b0601" to="#end0093b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0093b0701" to="#end0093b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0093b1501" to="#end0093b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0095b0901" to="#end0095b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0097a0601" to="#end0097a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0097b0901" to="#end0097b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0098b0701" to="#end0098b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">末</lem><rdg wit="#wit.orig">未</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0087b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0087b0801">已【CB】，巳【龍】</note>
<note n="0088b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0088b0801">己【CB】，已【龍】</note>
<note n="0088b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0088b1201">已【CB】，巳【龍】</note>
<note n="0090b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0090b0301">已【CB】，巳【龍】</note>
<note n="0093a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0093a0101">已【CB】，巳【龍】</note>
<note n="0093b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0093b0401">已【CB】，巳【龍】</note>
<note n="0093b0402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0093b0402">已【CB】，巳【龍】</note>
<note n="0093b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0093b0601">已【CB】，巳【龍】</note>
<note n="0093b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0093b0701">已【CB】，巳【龍】</note>
<note n="0093b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0093b1501">已【CB】，巳【龍】</note>
<note n="0095b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0095b0901">已【CB】，巳【龍】</note>
<note n="0097a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0097a0601">已【CB】，巳【龍】</note>
<note n="0097b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0097b0901">已【CB】，巳【龍】</note>
<note n="0098b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0098b0701">末【CB】，未【龍】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>