<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="T25n1510a">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Taishō Tripiṭaka, Electronic version, No. 1510a 金剛般若論</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經數位版, No. 1510a 金剛般若論</title>
			<author>無著菩薩造  隋 達磨笈多譯</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Taisho</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">T</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">1510a</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Taishō Tripiṭaka</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">金剛般若論</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Hsiao Chen-Kuo, Tripitaka Koreana as provided by Mr. Christian Wittern, Text as provided by Anonymous from USA, Punctuated text as provided by Salian, Others</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">蕭鎭國大德提供，維習安大德提供之高麗藏 CD 經文，北美某大德提供，Salian 大德提供新式標點，其他</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【大】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="1999-04-30T12:02:45">
			CW (ed.) Created initial TEI version with BASICM.BAT (99/4/29)
		</change>
		<change when="1999-05-08T22:34:14">
			CW (ed.) converted to XML with CBXML.BAT (99/5/8)
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone n="1" unit="juan"/>
<pb n="0757a" ed="T" xml:id="T25.1510a.0757a"/>
<lb n="0757a01" ed="T"/>
<lb n="0757a02" ed="T"/><cb:docNumber>No. 1510</cb:docNumber>
<lb n="0757a03" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="open"><cb:mulu n="001" type="卷"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0757001" n="0757001"/><cb:jhead><title>金剛般若論</title>卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0757a04" ed="T"/>
<lb n="0757a05" ed="T"/><byline cb:type="author">無著菩薩造</byline>
<lb n="0757a06" ed="T"/><byline cb:type="Translator">隋南印度三藏達磨笈多譯</byline>
<lb n="0757a07" ed="T"/><cb:div type="jing"><lg type="regular" xml:id="lgT25p0757a0701"><l>出生佛法無與等，</l><l>顯了法界最第一，</l>
<lb n="0757a08" ed="T"/><l>金剛難壞句義聚，</l><l>一切聖人不能入。</l>
<lb n="0757a09" ed="T"/><l>此小金剛波羅蜜，</l><l>以如是名顯勢力，</l>
<lb n="0757a10" ed="T"/><l>智者所說敎及義，</l><l>聞已轉爲我等說。</l>
<lb n="0757a11" ed="T"/><l>歸命彼類及此輩，</l><l>皆以正心而頂禮，</l>
<lb n="0757a12" ed="T"/><l>我應精勤立彼義，</l><l>解釋相續爲自他。</l></lg>
<lb n="0757a13" ed="T"/><p xml:id="pT25p0757a1301">成立七種義句已，此般若波羅蜜卽得成立。
<lb n="0757a14" ed="T"/>七義句者：一、種性不斷，二、發起行相，三、行所
<lb n="0757a15" ed="T"/>住處，四、對治，五、不失，六、地，七、立名。此等七
<lb n="0757a16" ed="T"/>義句，於《般若波羅蜜經》中成立，故名義句。於
<lb n="0757a17" ed="T"/>中，前六義句顯示菩薩所作究竟，第七義句
<lb n="0757a18" ed="T"/>顯示成立此法門故，應如是知。</p><p xml:id="pT25p0757a1813" cb:place="inline">此般若波
<lb n="0757a19" ed="T"/>羅蜜，爲佛種不斷故，流行於世。爲顯此當得
<lb n="0757a20" ed="T"/>佛種不斷義故，上座須菩提最初說言「希有，
<lb n="0757a21" ed="T"/>世尊！云何如來以第一善攝，攝受所有菩薩摩
<lb n="0757a22" ed="T"/>訶薩也」如是等。於中，善攝者，謂已熟菩薩，於
<lb n="0757a23" ed="T"/>佛證正覺轉法輪時，以五種義中菩薩法而
<lb n="0757a24" ed="T"/>建立故。付囑者，彼已得攝受菩薩等，於佛般
<lb n="0757a25" ed="T"/>涅槃時，亦以彼五義如是建立故。此善攝、付
<lb n="0757a26" ed="T"/>囑二種，顯示種性不斷。</p><p xml:id="pT25p0757a2610" cb:place="inline">發起行相者，如經
<lb n="0757a27" ed="T"/>云「何菩薩應住」如是等。彼應住者，謂欲願故。
<lb n="0757a28" ed="T"/>應修行者，謂相應三摩鉢帝故。應降伏心者，
<lb n="0757a29" ed="T"/>謂折伏散亂故。於中，欲者，正求也；願者，爲所
<pb n="0757b" ed="T" xml:id="T25.1510a.0757b"/>
<lb n="0757b01" ed="T"/>求故作心思念也。相應三摩鉢帝者，無分別
<lb n="0757b02" ed="T"/>三摩提也。折伏散亂者，若彼三摩鉢帝心
<lb n="0757b03" ed="T"/>散，制令還住也。第一者顯示攝道，第二者顯
<lb n="0757b04" ed="T"/>示成就道，第三者顯示不失道。</p><p xml:id="pT25p0757b0413" cb:place="inline">行所住處者，
<lb n="0757b05" ed="T"/>謂彼發起行相所住處也。此復有十八種應
<lb n="0757b06" ed="T"/>知，所謂：一、發心，二、波羅蜜相應行，三、欲得色
<lb n="0757b07" ed="T"/>身，四、欲得法身，五、於修道得勝中無慢，六、不
<lb n="0757b08" ed="T"/>離佛出時，七、願淨佛土，八、成熟衆生，九、遠離
<lb n="0757b09" ed="T"/>隨順外論散亂，十、色及衆生身<anchor xml:id="nkr_note_add_0757b0901" n="0757b0901"/><anchor xml:id="beg0757b0901" n="0757b0901"/>摶<anchor xml:id="end0757b0901"/>取中觀破
<lb n="0757b10" ed="T"/>相應行，十一、供養給侍如來，十二、遠離利養
<lb n="0757b11" ed="T"/>及疲乏熱惱故不起精進及退失等，十三、忍
<lb n="0757b12" ed="T"/>苦，十四、離寂靜味，十五於、證道時遠離喜動，
<lb n="0757b13" ed="T"/>十六、求敎授，十七、證道，十八、上求佛地。是爲
<lb n="0757b14" ed="T"/>十八種住處。於中，菩薩應如是住，爲滅度
<lb n="0757b15" ed="T"/>一切衆生故，發心已於波羅蜜等中相應修
<lb n="0757b16" ed="T"/>行；爲得如來色身及法身故，發生樂欲應遠
<lb n="0757b17" ed="T"/>離證道中障礙心；旣離慢等喜動等心已，爲
<lb n="0757b18" ed="T"/>證道故，應求敎誡，然後得彼證道；自此已上，
<lb n="0757b19" ed="T"/>皆求佛地。此等如是次第相續。</p><p xml:id="pT25p0757b1913" cb:place="inline">於中，爲發
<lb n="0757b20" ed="T"/>心故，經言「此菩薩應生如是心」等。</p><p xml:id="pT25p0757b2014" cb:place="inline">爲波羅
<lb n="0757b21" ed="T"/>蜜相應行故，經言「菩薩不住於物，應行布施」
<lb n="0757b22" ed="T"/>等。</p><p xml:id="pT25p0757b2202" cb:place="inline">爲欲得色身故，經言「須菩提！於意云何？應
<lb n="0757b23" ed="T"/>以相具足見如來不」如是等。</p><p xml:id="pT25p0757b2312" cb:place="inline">法身復有二種，
<lb n="0757b24" ed="T"/>謂言說法身、證得法身。此證得法身亦有二
<lb n="0757b25" ed="T"/>種，謂智相、福相。言說法身者，謂修多羅等。
<lb n="0757b26" ed="T"/>爲欲得此法身故，經言「世尊！頗有衆生，於未
<lb n="0757b27" ed="T"/>來世」如是等。於不顚倒義想是爲實想，應知
<lb n="0757b28" ed="T"/>如言執義，彼非實想。爲欲得智相法身故，
<lb n="0757b29" ed="T"/>經言「有法如來正覺阿耨多羅三藐三菩提耶」
<pb n="0757c" ed="T" xml:id="T25.1510a.0757c"/>
<lb n="0757c01" ed="T"/>如是等。爲欲得福相法身故，經言「若此三千
<lb n="0757c02" ed="T"/>大千世界」如是等。</p><p xml:id="pT25p0757c0208" cb:place="inline">爲修道得勝中無慢故，
<lb n="0757c03" ed="T"/>經言「須嚧多阿般那頗作是念」如是等。</p><p xml:id="pT25p0757c0316" cb:place="inline">爲不
<lb n="0757c04" ed="T"/>離佛出時故，經言「有法如來於然燈所」如是
<lb n="0757c05" ed="T"/>等。</p><p xml:id="pT25p0757c0502" cb:place="inline">爲願淨佛土故，經言「須菩提！若有如是言：
<lb n="0757c06" ed="T"/>『我成就莊嚴國土。』」如是等。</p><p xml:id="pT25p0757c0611" cb:place="inline">爲成熟衆生故，
<lb n="0757c07" ed="T"/>經言「須菩提！譬如有丈夫」如是等。</p><p xml:id="pT25p0757c0714" cb:place="inline">爲遠離隨
<lb n="0757c08" ed="T"/>順外論散亂故，經言「須菩提！於意云何？若恒
<lb n="0757c09" ed="T"/>伽河所有沙，復有爾許<name role="" type="person">恒伽河</name>」如是等。</p><p xml:id="pT25p0757c0916" cb:place="inline">爲
<lb n="0757c10" ed="T"/>色及衆生身<anchor xml:id="nkr_note_add_0757c1001" n="0757c1001"/><anchor xml:id="beg0757c1001" n="0757c1001"/>摶<anchor xml:id="end0757c1001"/>取中觀破相應行故，經言「須
<lb n="0757c11" ed="T"/>菩提！三千大千世界中所有地塵」如是等。</p><p xml:id="pT25p0757c1117" cb:place="inline">爲
<lb n="0757c12" ed="T"/>供養給侍如來故，經言「須菩提！於意云何？應
<lb n="0757c13" ed="T"/>以三十二大丈夫相見如來、應、正遍覺不」如
<lb n="0757c14" ed="T"/>是等。</p><p xml:id="pT25p0757c1403" cb:place="inline">爲遠離利養疲乏熱惱於精進若退
<lb n="0757c15" ed="T"/>若不發故，經言「須菩提！若女人，若丈夫，捨恒
<lb n="0757c16" ed="T"/>伽河沙等身」如是等。於中，身有疲乏，心有熱
<lb n="0757c17" ed="T"/>惱，以此二種，於彼精進若退若不發。</p><p xml:id="pT25p0757c1715" cb:place="inline">爲忍苦
<lb n="0757c18" ed="T"/>故，經言「若如來忍波羅蜜」如是等。</p><p xml:id="pT25p0757c1814" cb:place="inline">爲離寂
<lb n="0757c19" ed="T"/>靜味故，經言「須菩提！若女人、若丈夫於此法
<lb n="0757c20" ed="T"/>門受持」如是等。</p><p xml:id="pT25p0757c2007" cb:place="inline">爲證道時遠離喜動故，經
<lb n="0757c21" ed="T"/>言「世尊！云何菩薩應住」如是等。</p><p xml:id="pT25p0757c2113" cb:place="inline">爲求敎授
<lb n="0757c22" ed="T"/>故，經言「有法如來於燃燈如來所，正覺阿耨
<lb n="0757c23" ed="T"/>多羅三藐三菩提」如是等。</p><p xml:id="pT25p0757c2311" cb:place="inline">爲證道故，經言
<lb n="0757c24" ed="T"/>「須菩提！譬如丈夫，妙身大身」如是等。於中，妙
<lb n="0757c25" ed="T"/>身者，謂至得身成就，身得畢竟轉依故。大身
<lb n="0757c26" ed="T"/>者，一切衆生身攝身故。</p><p xml:id="pT25p0757c2610" cb:place="inline">自此已上皆求佛
<lb n="0757c27" ed="T"/>地。應知彼佛地復有六種具足攝轉依具足，
<lb n="0757c28" ed="T"/>所謂：國土淨具足，無上見智淨具足，隨形
<lb n="0757c29" ed="T"/>好身具足，相身具足，語具足，心具足。彼心具
<pb n="0758a" ed="T" xml:id="T25.1510a.0758a"/>
<lb n="0758a01" ed="T"/>足中，復有念處、有正覺、有施設大利法、有攝
<lb n="0758a02" ed="T"/>取法身、有不住生死涅槃、有行住淨應知。</p>
<lb n="0758a03" ed="T"/><p xml:id="pT25p0758a0301">此行住淨中，復有威儀行住、有名色觀自
<lb n="0758a04" ed="T"/>在行住、有不染行住應知。此不染中，復有
<lb n="0758a05" ed="T"/>說法不染、流轉不染應知。</p><p xml:id="pT25p0758a0511" cb:place="inline">爲國土淨具足故，
<lb n="0758a06" ed="T"/>經言「須菩提！若菩薩如是言：『我國土莊嚴成
<lb n="0758a07" ed="T"/>就。』」如是等。</p><p xml:id="pT25p0758a0705" cb:place="inline">爲無上見智淨具足故，經言「須
<lb n="0758a08" ed="T"/>菩提！於意云何？如來有肉眼不」乃至「若此
<lb n="0758a09" ed="T"/>三千大千世界」如是等。</p><p xml:id="pT25p0758a0910" cb:place="inline">爲隨形好身具足故，
<lb n="0758a10" ed="T"/>經言「須菩提！於意云何？應以色身成就見如
<lb n="0758a11" ed="T"/>來不」如是等。</p><p xml:id="pT25p0758a1106" cb:place="inline">爲相身具足故，經言「須菩提！
<lb n="0758a12" ed="T"/>於意云何？應以相具足見如來不」如是等。</p>
<lb n="0758a13" ed="T"/><p xml:id="pT25p0758a1301">爲語具足故，經言「須菩提！於意云何？如來作
<lb n="0758a14" ed="T"/>是念『我說法』耶」如是等。</p><p xml:id="pT25p0758a1410" cb:place="inline">於心具足中爲念
<lb n="0758a15" ed="T"/>處故，經言「須菩提！非衆生，非不衆生」如是等。
<lb n="0758a16" ed="T"/>爲正覺故，經言「須菩提！於意云何？頗有法
<lb n="0758a17" ed="T"/>如來正覺阿耨多羅三藐三菩提不」如是等。
<lb n="0758a18" ed="T"/>爲施設大利法故，經言「復次，須菩提！三千大
<lb n="0758a19" ed="T"/>千世界中，所有<name role="" type="person">須彌山</name>」如是等。</p><p xml:id="pT25p0758a1913" cb:place="inline">爲攝取法
<lb n="0758a20" ed="T"/>身故，經言「須菩提！於意云何？應以相具足見
<lb n="0758a21" ed="T"/>如來不」如是等。「須菩提！於意云何？如來可以
<lb n="0758a22" ed="T"/>相具足，正覺阿耨多羅三藐三菩提？莫作是
<lb n="0758a23" ed="T"/>念」者，此義明相具足體非菩提，亦不以相具
<lb n="0758a24" ed="T"/>足爲因也，以相是色自性故。</p><p xml:id="pT25p0758a2412" cb:place="inline">爲不住涅槃
<lb n="0758a25" ed="T"/>故，經言「須菩提！如是念：『發行菩薩乘者，有法
<lb n="0758a26" ed="T"/>說斷滅』耶」如是等。</p><p xml:id="pT25p0758a2608" cb:place="inline">爲不住流轉故，經言「須
<lb n="0758a27" ed="T"/>菩提！菩薩於福聚，不應受，不應取」如是等。受
<lb n="0758a28" ed="T"/>者，說有故。取者，取彼道故。如福聚及果中，皆
<lb n="0758a29" ed="T"/>不應者。</p><p xml:id="pT25p0758a2904" cb:place="inline">於行住淨中，爲威儀行住故，經言
<pb n="0758b" ed="T" xml:id="T25.1510a.0758b"/>
<lb n="0758b01" ed="T"/>「若有如是言：『如來若去』」如是等。</p><p xml:id="pT25p0758b0113" cb:place="inline">爲名色觀
<lb n="0758b02" ed="T"/>破自在行住故，經言「須菩提！若復善家子，善
<lb n="0758b03" ed="T"/>家女，以所有三千大千世界中地塵」如是等。</p>
<lb n="0758b04" ed="T"/><p xml:id="pT25p0758b0401">於不染行住中，爲說法不染故，經言「須菩提！
<lb n="0758b05" ed="T"/>若復菩薩，以無量無數世界」如是等。爲流轉
<lb n="0758b06" ed="T"/>不染故，說偈言：「如星翳燈幻，露泡夢電雲，於
<lb n="0758b07" ed="T"/>諸有爲法，應當如是觀。」此偈顯示四種有爲
<lb n="0758b08" ed="T"/>相，所謂：自性相，著所住味相，隨順過失相，隨
<lb n="0758b09" ed="T"/>順出離相。於中，自性相者，共相見識，此相
<lb n="0758b10" ed="T"/>如星，應如是見。何以故？無智闇中有彼光故，
<lb n="0758b11" ed="T"/>有智明中無彼光故。人法我見如翳，應如是
<lb n="0758b12" ed="T"/>見。何以故？以取無義故。識如燈，應如是見。何
<lb n="0758b13" ed="T"/>以故？渴愛潤取緣故熾然。於中，著所住味相
<lb n="0758b14" ed="T"/>者，味著顚倒境界故。彼如幻，應如是見。何以
<lb n="0758b15" ed="T"/>故？以顚倒見故。於中，隨順過失相者，無常
<lb n="0758b16" ed="T"/>等隨順故。彼露譬喩者，顯示相體無有，以隨
<lb n="0758b17" ed="T"/>順無常故。彼泡譬喩者，顯示隨順苦體，以受
<lb n="0758b18" ed="T"/>如泡故。若有受，皆是苦，故隨有應知：彼苦生故
<lb n="0758b19" ed="T"/>是苦苦，破滅故是壞苦，不相離故是行苦。復
<lb n="0758b20" ed="T"/>於第四禪及無色中，立不苦不樂受，以勝故。</p>
<lb n="0758b21" ed="T"/><p xml:id="pT25p0758b2101">於中，隨順出離相者，隨順人法無我，以攀
<lb n="0758b22" ed="T"/>緣故得出離，故說無我以爲出離也。隨順者，
<lb n="0758b23" ed="T"/>謂過去等行以夢等譬喩，顯示彼過去行，以
<lb n="0758b24" ed="T"/>所念處故如夢；現在者，不久時住故如電；未
<lb n="0758b25" ed="T"/>來者，彼麁惡種子似虛空引心出故如雲。如
<lb n="0758b26" ed="T"/>是知三世行轉生已，則通達無我，此顯示隨
<lb n="0758b27" ed="T"/>順出離相。</p><p xml:id="pT25p0758b2705" cb:place="inline">彼住處等，略爲八種亦得滿足，所
<lb n="0758b28" ed="T"/>謂：攝住處，波羅蜜淨住處，欲住處，離障礙住
<lb n="0758b29" ed="T"/>處，淨心住處，究竟住處，廣大住處，甚深住處。
<pb n="0758c" ed="T" xml:id="T25.1510a.0758c"/>
<lb n="0758c01" ed="T"/>於中，攝住處者，謂發心。波羅蜜淨住處者，
<lb n="0758c02" ed="T"/>謂波羅蜜相應行。欲住處者，謂欲得色身、法
<lb n="0758c03" ed="T"/>身。離障礙住處者，謂餘十二種。淨心住處者，
<lb n="0758c04" ed="T"/>謂證道。究竟住處者，謂自此已上皆求佛地。
<lb n="0758c05" ed="T"/>廣大及甚深住處者，通一切處。</p><p xml:id="pT25p0758c0513" cb:place="inline">於初住處
<lb n="0758c06" ed="T"/>中，若說「菩薩應生如是心：『所有衆生』」如是等，
<lb n="0758c07" ed="T"/>此爲廣大。若復說言「若菩薩衆生想轉」如是
<lb n="0758c08" ed="T"/>等，此爲甚深。於第二住處中，若說「菩薩不
<lb n="0758c09" ed="T"/>住於事，應行布施」如是等，此爲甚深。若復說
<lb n="0758c10" ed="T"/>言「彼所有福聚，不可量取」如是等，此爲廣大。</p>
<lb n="0758c11" ed="T"/><p xml:id="pT25p0758c1101">如是於餘住處中，廣大、甚深等隨所相應
<lb n="0758c12" ed="T"/>應知。</p>
<lb n="0758c13" ed="T"/><p xml:id="pT25p0758c1301">已說住處。何者對治？彼如是相應行相行諸
<lb n="0758c14" ed="T"/>住處時，有二種對治應知，謂邪行及共見正
<lb n="0758c15" ed="T"/>行。此中，見者，謂分別也。</p><p xml:id="pT25p0758c1510" cb:place="inline">於初住處中，若說「菩
<lb n="0758c16" ed="T"/>薩應生如是心：『所有衆生』」等，此是邪行對治，
<lb n="0758c17" ed="T"/>生如是心是菩薩邪行。若復說言「若菩薩衆
<lb n="0758c18" ed="T"/>生想轉」等，此爲共見正行對治。此分別執，菩
<lb n="0758c19" ed="T"/>薩亦應斷，謂「我應滅度衆生」故。</p><p xml:id="pT25p0758c1913" cb:place="inline">於第二住
<lb n="0758c20" ed="T"/>處中，若說「應行布施」，此爲邪行對治，非無布
<lb n="0758c21" ed="T"/>施是菩薩邪行。若復說言「住於事」等，是共見
<lb n="0758c22" ed="T"/>正行對治。此分別執，菩薩亦應斷，謂「應行布
<lb n="0758c23" ed="T"/>施」故。</p><p xml:id="pT25p0758c2303" cb:place="inline">何者不失？謂離二邊。云何二邊？謂增益
<lb n="0758c24" ed="T"/>邊、損減邊。若於如言辭法中，分別執有自性，
<lb n="0758c25" ed="T"/>是增益邊。若於法無我事中而執爲無，是損
<lb n="0758c26" ed="T"/>減邊。於中，若說言「世尊！若福聚，非聚」者，此遮
<lb n="0758c27" ed="T"/>增益邊，以無彼福聚分別自性故。若復說言
<lb n="0758c28" ed="T"/>「是故如來說福聚」，此遮損減邊，以彼雖不如
<lb n="0758c29" ed="T"/>言辭有自性，而有可說事，以如來說福聚故，
<pb n="0759a" ed="T" xml:id="T25.1510a.0759a"/>
<lb n="0759a01" ed="T"/>此得顯示如是。「須菩提！佛法、佛法者，如來說
<lb n="0759a02" ed="T"/>非佛法」者，此遮增益邊。「是名佛法」者，此遮損
<lb n="0759a03" ed="T"/>減邊。於中，如來說非佛法者，顯示不共義。是
<lb n="0759a04" ed="T"/>名佛法者，顯示相應義。何者是相應？若佛法
<lb n="0759a05" ed="T"/>如說有自性者，則如來不說佛法，以雖不說
<lb n="0759a06" ed="T"/>亦自知故，是故無有自性；爲世諦故，如來說
<lb n="0759a07" ed="T"/>名佛法。如是，於一切處顯示不共及相應義
<lb n="0759a08" ed="T"/>應知。</p><p xml:id="pT25p0759a0803" cb:place="inline">復次，佛法者，攝波羅蜜事及念處等菩
<lb n="0759a09" ed="T"/>提分應知。菩薩離此二邊故，於彼對治不復
<lb n="0759a10" ed="T"/>更失，故名不失。</p><p xml:id="pT25p0759a1007" cb:place="inline">何者地？此地有三種，謂信
<lb n="0759a11" ed="T"/>行地、淨心地、如來地。於中，十六住處顯示信
<lb n="0759a12" ed="T"/>行地，證道住處是淨心地，究竟住處是如來
<lb n="0759a13" ed="T"/>地。</p><p xml:id="pT25p0759a1302" cb:place="inline">云何立名？名「金剛能斷」者，此名有二義
<lb n="0759a14" ed="T"/>相應應知，如說入正見行、入邪見行故。金剛
<lb n="0759a15" ed="T"/>者，細、牢故。細者，智因故。牢者，不可壞故。能斷
<lb n="0759a16" ed="T"/>者，般若波羅蜜中聞思修所斷，如金剛斷處
<lb n="0759a17" ed="T"/>而斷故，是名金剛能斷。又如畫金剛形，初、後
<lb n="0759a18" ed="T"/>闊，中則狹。如是，般若波羅蜜中，狹者謂淨心
<lb n="0759a19" ed="T"/>地，初、後闊者謂信行地、如來地。此顯示不共
<lb n="0759a20" ed="T"/>義也。</p><p xml:id="pT25p0759a2003" cb:place="inline">彼五種義句，上上依止應知，彼等皆依
<lb n="0759a21" ed="T"/>止地故說。</p><p xml:id="pT25p0759a2105" cb:place="inline">修多羅身相續，此義句今當說。世
<lb n="0759a22" ed="T"/>尊何故以寂靜者威儀而坐也？顯示唯寂靜
<lb n="0759a23" ed="T"/>者，於法能覺、能說故。</p><p xml:id="pT25p0759a2309" cb:place="inline">何故上座須菩提問
<lb n="0759a24" ed="T"/>也？有六因緣：爲斷疑故，爲起信解故，爲入甚
<lb n="0759a25" ed="T"/>深義故，爲不退轉故，爲生歡喜故，爲正法久
<lb n="0759a26" ed="T"/>住故。卽是般若波羅蜜令佛種不斷。云何以
<lb n="0759a27" ed="T"/>此令佛種不斷也？若有疑者，得斷疑故；有樂
<lb n="0759a28" ed="T"/>福德而心未成熟諸菩薩等，聞多福德，於般
<lb n="0759a29" ed="T"/>若波羅蜜起信解故；已成熟心者，入甚深義
<pb n="0759b" ed="T" xml:id="T25.1510a.0759b"/>
<lb n="0759b01" ed="T"/>故；已得不輕賤者，由貪受持修行，有多功德
<lb n="0759b02" ed="T"/>不復退轉故；已得順攝及淨心者，於法自入
<lb n="0759b03" ed="T"/>及見生歡喜故；能令未來世大乘敎久住者
<lb n="0759b04" ed="T"/>故。若略說：疑者令見故，樂福德及心已成熟
<lb n="0759b05" ed="T"/>諸菩薩等攝受故，已得不輕賤者令精勤心
<lb n="0759b06" ed="T"/>故，已淨心者令歡喜故。</p><p xml:id="pT25p0759b0610" cb:place="inline">諸菩薩有七種大
<lb n="0759b07" ed="T"/>故，此大衆生名<name role="" type="person">摩訶薩埵</name>。何者七種大？謂：法
<lb n="0759b08" ed="T"/>大，心大，信解大，淨心大，資糧大，時大，果報大，
<lb n="0759b09" ed="T"/>如《菩薩地持》中說。</p><p xml:id="pT25p0759b0908" cb:place="inline">經言「善攝第一」，善攝者，於
<lb n="0759b10" ed="T"/>諸菩薩所，何者善攝？何者第一也？利樂相應
<lb n="0759b11" ed="T"/>爲善攝第一，有六種應知：一時，二差別，三高
<lb n="0759b12" ed="T"/>大，四牢固，五普遍，六異相。何者時？現見法
<lb n="0759b13" ed="T"/>及未來故，彼菩薩善攝中，樂者是現見法，利
<lb n="0759b14" ed="T"/>者是未來世。何者差別？於世間三摩鉢帝
<lb n="0759b15" ed="T"/>及出世聖者聲聞、獨覺等善攝中差別故。何
<lb n="0759b16" ed="T"/>者高大？此善攝無有上故。何者牢固？謂畢竟
<lb n="0759b17" ed="T"/>故。何者普遍？自然於自他身善攝故。何者
<lb n="0759b18" ed="T"/>異相？於未淨菩薩善攝中勝上故。</p><p xml:id="pT25p0759b1814" cb:place="inline">經言「第
<lb n="0759b19" ed="T"/>一付囑」者，何者第一付囑？有六種因緣：一入
<lb n="0759b20" ed="T"/>處，二法爾得，三轉敎，四不失，五悲，六尊重。
<lb n="0759b21" ed="T"/>何者入處？於善友所，善付囑故。何者法爾得？
<lb n="0759b22" ed="T"/>已得善攝菩薩，於他所法爾善攝故。何者轉
<lb n="0759b23" ed="T"/>敎？「汝等於餘菩薩應當善攝」，是名轉敎。此等
<lb n="0759b24" ed="T"/>三種，如其次第，卽是不失及悲、尊重等應知。</p>
<lb n="0759b25" ed="T"/><p xml:id="pT25p0759b2501">何故唯問發行菩薩乘？爲三種菩提差別故。
<lb n="0759b26" ed="T"/>以善問故，於上座須菩提所應稱「善哉！」</p><p xml:id="pT25p0759b2616" cb:place="inline">所有
<lb n="0759b27" ed="T"/>衆生、衆生所攝者，總相說也。卵生等者差別
<lb n="0759b28" ed="T"/>說也。又，受生、依止、境界所攝，差別應知。乃至
<lb n="0759b29" ed="T"/>化生等者，受生別故；若有色、若無色者，依止
<pb n="0759c" ed="T" xml:id="T25.1510a.0759c"/>
<lb n="0759c01" ed="T"/>別故；若有想、若無想、若非有想非無想者，境
<lb n="0759c02" ed="T"/>界所攝別故。所有衆生界施設住、施設已者，
<lb n="0759c03" ed="T"/>謂上種種相住衆生界，佛施設說也。</p><p xml:id="pT25p0759c0315" cb:place="inline">「我皆令
<lb n="0759c04" ed="T"/>入涅槃」者，何故願此不可得義？生所攝故無
<lb n="0759c05" ed="T"/>過，以皆是生故。如所說，卵生等生並入願數
<lb n="0759c06" ed="T"/>者，彼卵生、濕生、無想及非有想非無想等則
<lb n="0759c07" ed="T"/>不能。</p><p xml:id="pT25p0759c0703" cb:place="inline">云何能令一切衆生入涅槃也？有三因
<lb n="0759c08" ed="T"/>緣故：難處生者待時故，非難處生未成熟者
<lb n="0759c09" ed="T"/>成熟之故，已成熟者解脫之故。</p><p xml:id="pT25p0759c0913" cb:place="inline">何故說無餘
<lb n="0759c10" ed="T"/>涅槃界，不直說涅槃？若如是，便與世尊所說
<lb n="0759c11" ed="T"/>初禪等方便涅槃不別故。彼自以丈夫力故，
<lb n="0759c12" ed="T"/>無佛亦得，但非究竟。何故不說有餘涅槃界？
<lb n="0759c13" ed="T"/>彼共果故，自以宿業，又値佛說而得果故，又
<lb n="0759c14" ed="T"/>非一向身苦有餘故。如是涅槃及有餘涅槃
<lb n="0759c15" ed="T"/>等，丈夫力果故、共果故、非究竟果故、非一向
<lb n="0759c16" ed="T"/>果故，是故說無餘。</p><p xml:id="pT25p0759c1608" cb:place="inline">「如是無量衆生入涅槃已」
<lb n="0759c17" ed="T"/>者，顯示卵生等生一一無量故。</p><p xml:id="pT25p0759c1713" cb:place="inline">「無有衆生得
<lb n="0759c18" ed="T"/>涅槃」者，此何義？如菩薩自得涅槃，無別衆生。
<lb n="0759c19" ed="T"/>何以故？若菩薩衆生想轉，則不名菩薩者。此
<lb n="0759c20" ed="T"/>何義？若菩薩於衆生所他想轉，非自體想，不
<lb n="0759c21" ed="T"/>名菩薩故。何以故？若衆生想、命想、人想轉，不
<lb n="0759c22" ed="T"/>名菩薩者。此何義？若以煩惱心，取衆生、命、人
<lb n="0759c23" ed="T"/>想轉，彼則有我想，及於衆生中有衆生想轉。
<lb n="0759c24" ed="T"/>菩薩於彼不轉已，斷我見故，得自行<note place="inline">行者謂五陰行</note>平
<lb n="0759c25" ed="T"/>等相故，信解自他平等。彼菩薩非衆生、命、人
<lb n="0759c26" ed="T"/>取見者，此是其義。</p><p xml:id="pT25p0759c2608" cb:place="inline">復次，經言「菩薩應生如是
<lb n="0759c27" ed="T"/>心」者，顯示菩薩應如是住中欲願也。若菩薩
<lb n="0759c28" ed="T"/>我想轉，不名菩薩者，顯示應如是修行中相
<lb n="0759c29" ed="T"/>應三摩鉢帝時也。若衆生想、命想、人想轉，不
<pb n="0760a" ed="T" xml:id="T25.1510a.0760a"/>
<lb n="0760a01" ed="T"/>名菩薩者，顯示應如是降伏心中攝散時也。
<lb n="0760a02" ed="T"/>如菩薩相應三摩鉢帝散時，衆生想亦不轉，
<lb n="0760a03" ed="T"/>如彼爾焰相住故。是故，無有衆生得涅槃者，
<lb n="0760a04" ed="T"/>此得成就彼欲願者攝諸住處爲最勝，彼相
<lb n="0760a05" ed="T"/>應行相行餘住處時，依止欲願決定得故。此
<lb n="0760a06" ed="T"/>欲願義，不復解釋。</p><p xml:id="pT25p0760a0608" cb:place="inline">自此後，餘住處中，有五種
<lb n="0760a07" ed="T"/>隨所相應而解釋應知：一依義，二說相，三攝
<lb n="0760a08" ed="T"/>持，四安立，五顯現。</p>
<lb n="0760a09" ed="T"/><p xml:id="pT25p0760a0901">住處對治爲依義；卽彼住處爲說相；欲願爲
<lb n="0760a10" ed="T"/>攝持；住處第一義爲安立；相應三摩提爲顯
<lb n="0760a11" ed="T"/>現。</p><p xml:id="pT25p0760a1102" cb:place="inline">於波羅蜜淨住處中，經言「菩薩不住於
<lb n="0760a12" ed="T"/>物，應行布施」等，此爲依義，顯示對治住著故。
<lb n="0760a13" ed="T"/>經言「應行施」者，此爲說相，六波羅蜜初攝一
<lb n="0760a14" ed="T"/>切檀那體性故。檀那有三種：一資生施者，謂
<lb n="0760a15" ed="T"/>檀那波羅蜜；二無畏施者，謂尸羅波羅蜜、羼提
<lb n="0760a16" ed="T"/>波羅蜜；三法施者，謂毘梨耶波羅蜜、禪那波
<lb n="0760a17" ed="T"/>羅蜜、鉢羅腎攘波羅蜜等。若無精進，於受法
<lb n="0760a18" ed="T"/>人所爲說法時，疲惓故不能說法。若無定，則
<lb n="0760a19" ed="T"/>貪於信敬供養，及不能忍寒熱等逼惱故，染
<lb n="0760a20" ed="T"/>心說法。若無智慧，便顚倒說法，多有過故。不
<lb n="0760a21" ed="T"/>離此三得成法施。</p><p xml:id="pT25p0760a2108" cb:place="inline">彼諸波羅蜜有二種果，謂
<lb n="0760a22" ed="T"/>未來、現在。未來果者，檀那波羅蜜得大福報；
<lb n="0760a23" ed="T"/>尸羅波羅蜜得自身具足，謂釋、梵等；羼提波
<lb n="0760a24" ed="T"/>羅蜜得大伴助、大眷屬；毘離耶波羅蜜得果
<lb n="0760a25" ed="T"/>報等不斷絕；禪那波羅蜜得生身不可損壞；
<lb n="0760a26" ed="T"/>鉢羅腎攘波羅蜜得諸根猛利及多諸悅樂，
<lb n="0760a27" ed="T"/>於大人衆中得自在等。現在果者，得一切信
<lb n="0760a28" ed="T"/>敬供養及現法涅槃等。</p><p xml:id="pT25p0760a2810" cb:place="inline">於中，若菩薩求未來
<lb n="0760a29" ed="T"/>果故行施，爲住物行施，如所施物還望得彼
<pb n="0760b" ed="T" xml:id="T25.1510a.0760b"/>
<lb n="0760b01" ed="T"/>物果，是故經言「不住於物，應行布施」。若求未來
<lb n="0760b02" ed="T"/>尸羅等果故行施，爲有所住行施，是故經言
<lb n="0760b03" ed="T"/>「無所住，應行布施」。尸羅等果有衆多，不可分
<lb n="0760b04" ed="T"/>別故，總名有所<anchor xml:id="nkr_note_add_0760b0401" n="0760b0401"/><anchor xml:id="beg0760b0401" n="0760b0401"/>住<anchor xml:id="end0760b0401"/>。若求現在果信敬、供養等
<lb n="0760b05" ed="T"/>故行施，爲住色、聲、香、味、觸行施，故經言「不住
<lb n="0760b06" ed="T"/>色」等。若求現法涅槃故行施，爲住法行施，故
<lb n="0760b07" ed="T"/>經言「不住於法，應行布施。」</p><p xml:id="pT25p0760b0711" cb:place="inline">又，經言「應行布施」
<lb n="0760b08" ed="T"/>者，卽說攝持施之欲願故。經言「不住行施」
<lb n="0760b09" ed="T"/>者，卽此不住，爲安立第一義故。於中，以不住
<lb n="0760b10" ed="T"/>故，顯示如所有事第一義，不住物等是所有
<lb n="0760b11" ed="T"/>事。經言「菩薩應如是行施，不住於相想」者，
<lb n="0760b12" ed="T"/>此爲顯示，謂相應三昧及攝散心，於此二時
<lb n="0760b13" ed="T"/>不住相想。如是建立不住已，或有菩薩貪福
<lb n="0760b14" ed="T"/>德故，於此不堪，爲令堪故，世尊顯示不住行
<lb n="0760b15" ed="T"/>施福聚甚多猶如虛空，有三因緣：一遍一切
<lb n="0760b16" ed="T"/>處，謂於住、不住相中福生故；二寬廣高大殊
<lb n="0760b17" ed="T"/>勝故；三無盡究竟不窮故。</p><p xml:id="pT25p0760b1711" cb:place="inline">爲欲得色身住
<lb n="0760b18" ed="T"/>處故，經言：「須菩提！於意云何？應以相具足見
<lb n="0760b19" ed="T"/>如來不」此爲依義，顯示對治如來色身慢故。</p>
<lb n="0760b20" ed="T"/><p xml:id="pT25p0760b2001">經言「相具足」者，此爲說相，顯示如來色身
<lb n="0760b21" ed="T"/>故。上座須菩提言「不也」，爲成滿此義故。世尊
<lb n="0760b22" ed="T"/>說「須菩提！所有相具足者，彼爲虛<anchor xml:id="nkr_note_add_0760b2201" n="0760b2201"/><anchor xml:id="beg0760b2201" n="0760b2201"/>妄<anchor xml:id="end0760b2201"/>」，此卽顯欲
<lb n="0760b23" ed="T"/>願。於如是義中，應攝持故，及卽是安立第一
<lb n="0760b24" ed="T"/>義。於第一義中，相具足爲虛妄，非相具足爲
<lb n="0760b25" ed="T"/>不虛妄。經言「如是諸相非相，應見如來」者，此
<lb n="0760b26" ed="T"/>爲顯現，謂相應三昧及攝散心時，於彼相中
<lb n="0760b27" ed="T"/>非相見故。</p><p xml:id="pT25p0760b2705" cb:place="inline">爲欲得言說法身住處故，經言「頗
<lb n="0760b28" ed="T"/>有衆生，於未來世於如是修多羅句說」等。於
<lb n="0760b29" ed="T"/>中，修多羅句說者，謂所有義應知。何者爲句？
<pb n="0760c" ed="T" xml:id="T25.1510a.0760c"/>
<lb n="0760c01" ed="T"/>如上所說七種義句。上座須菩提作是念「於
<lb n="0760c02" ed="T"/>未來世，無有生實想」者，爲遮此故。世尊言
<lb n="0760c03" ed="T"/>「有正法欲滅時」者，謂修行漸滅時應知。</p><p xml:id="pT25p0760c0316" cb:place="inline">次
<lb n="0760c04" ed="T"/>後，世尊爲如是顯示修行、如是集因、如是善
<lb n="0760c05" ed="T"/>友攝受、如是攝福德相應、如是實想中當得
<lb n="0760c06" ed="T"/>實想故，經言「有戒，有功德，有智慧者」，此增
<lb n="0760c07" ed="T"/>上戒等三學。顯示修行功德者，少欲等功德
<lb n="0760c08" ed="T"/>爲初，乃至三摩提等。經言「已得供養無量
<lb n="0760c09" ed="T"/>百千諸佛，乃至一心淨信」等，此顯示集因。一
<lb n="0760c10" ed="T"/>心淨信尙得如是業，何況生實想也。經言「如
<lb n="0760c11" ed="T"/>來悉知」者，知名身。「如來悉見」者，見色身。謂於
<lb n="0760c12" ed="T"/>一切行、住所作中，知其心、見其依止故。此等
<lb n="0760c13" ed="T"/>顯示善友所攝。經言「生取無量福聚」者，此
<lb n="0760c14" ed="T"/>顯示攝福德。生者，福正起時故。取者，卽彼滅
<lb n="0760c15" ed="T"/>時攝持種子故。</p><p xml:id="pT25p0760c1507" cb:place="inline">經言「是諸菩薩無復我想、衆
<lb n="0760c16" ed="T"/>生想轉」，乃至言「若法想轉，卽爲有我取」者，此
<lb n="0760c17" ed="T"/>顯示實想，對治五種邪取故。何者五邪取？一
<lb n="0760c18" ed="T"/>外道，二內法、凡夫及聲聞，三增上慢菩薩，四
<lb n="0760c19" ed="T"/>世間共想定，五無想定。第一者，我等想轉。第
<lb n="0760c20" ed="T"/>二者，法想轉。第三者，無法想轉，此猶有法取。
<lb n="0760c21" ed="T"/>有法取者，謂取無法故。第四者，有想轉。第五
<lb n="0760c22" ed="T"/>者，無想轉。是諸菩薩於彼皆不轉也，此中顯
<lb n="0760c23" ed="T"/>了有戒乃至當生無量福聚等。</p><p xml:id="pT25p0760c2313" cb:place="inline">經言「何以故」
<lb n="0760c24" ed="T"/>者，此言是中邪取，但法及非法想轉，非我等
<lb n="0760c25" ed="T"/>想，以想及依止不轉故。然於我想中隨眠不
<lb n="0760c26" ed="T"/>斷故，則爲有我取，是故經言「是諸菩薩，若起
<lb n="0760c27" ed="T"/>法想，則爲有我取」等、「若無法想轉，則爲有我
<lb n="0760c28" ed="T"/>取」等。此我等想轉中，餘義猶未說。經言「則爲
<lb n="0760c29" ed="T"/>有我取」者，於中，取自體相續爲我想，我所取
<pb n="0761a" ed="T" xml:id="T25.1510a.0761a"/>
<lb n="0761a01" ed="T"/>爲衆生想，謂我乃至壽住取爲命想，展轉<anchor xml:id="nkr_note_add_0761a0101" n="0761a0101"/><anchor xml:id="beg0761a0101" n="0761a0101"/>取<anchor xml:id="end0761a0101"/>
<lb n="0761a02" ed="T"/>餘趣取爲人想應知。</p><p xml:id="pT25p0761a0209" cb:place="inline">於中，言當生實想者，此
<lb n="0761a03" ed="T"/>爲依義，顯示對治不實想故。言於此修多羅
<lb n="0761a04" ed="T"/>句說中者，此爲說相，顯示言說法身故，卽彼
<lb n="0761a05" ed="T"/>當生實想中言當生者，是欲願攝持者。是諸
<lb n="0761a06" ed="T"/>菩薩無復我想轉等者，是安立第一義。「須菩
<lb n="0761a07" ed="T"/>提！不應取法、非法」者，是顯了，謂相應三摩鉢帝
<lb n="0761a08" ed="T"/>及攝散心時，不應取法、非法者，於法體及法
<lb n="0761a09" ed="T"/>無我並不分別故。</p><p xml:id="pT25p0761a0908" cb:place="inline">又，言說法身要義者，經言
<lb n="0761a10" ed="T"/>「以是義故，如來常說栰喩法門，若解此者，法
<lb n="0761a11" ed="T"/>尙應捨，何況非法。」故法尙應捨者，實想生故；
<lb n="0761a12" ed="T"/>何況非法者，理不應故。略說顯示，菩薩欲得
<lb n="0761a13" ed="T"/>言說法身，不應作不實想。</p><p xml:id="pT25p0761a1311" cb:place="inline">爲欲得智相至得
<lb n="0761a14" ed="T"/>法身住處故，經言「須菩提！於意云何？有法如
<lb n="0761a15" ed="T"/>來於阿耨多羅三藐三菩提中正覺耶？」此爲
<lb n="0761a16" ed="T"/>依義，顯示翻於正覺菩提<anchor xml:id="nkr_note_add_0761a1601" n="0761a1601"/><anchor xml:id="beg0761a1601" n="0761a1601"/>取<anchor xml:id="end0761a1601"/>故，說法者正覺
<lb n="0761a17" ed="T"/>所攝故。經言「有法可說取阿耨多羅三藐三
<lb n="0761a18" ed="T"/>菩提」者，是爲說相，顯示至得法身故。無有定
<lb n="0761a19" ed="T"/>法者，上座須菩提導佛意故⸺世諦故，有菩提
<lb n="0761a20" ed="T"/>及得，是爲欲願攝持，以方便故，二俱爲有；若
<lb n="0761a21" ed="T"/>如世尊意說者，二俱無有。爲顯此故，言「如我
<lb n="0761a22" ed="T"/>解世尊所說義」等。</p><p xml:id="pT25p0761a2208" cb:place="inline">經言「何以故？如來所說法，
<lb n="0761a23" ed="T"/>不可取，不可說，非法非非法」者，是安立第一
<lb n="0761a24" ed="T"/>義。由說法故、知得菩提故，於說法中安立第
<lb n="0761a25" ed="T"/>一義。於中，不可取者，謂正聞時。不可說者，謂
<lb n="0761a26" ed="T"/>演說時。非法者，分別性故。非非法者，法無我
<lb n="0761a27" ed="T"/>故。</p><p xml:id="pT25p0761a2702" cb:place="inline">經言「何以故？以無爲故得名聖人」者，無爲
<lb n="0761a28" ed="T"/>者，無分別義也，是故菩薩有學得名。無起無作
<lb n="0761a29" ed="T"/>中，如來轉依，名爲淸淨，是故如來無學得名。
<pb n="0761b" ed="T" xml:id="T25.1510a.0761b"/>
<lb n="0761b01" ed="T"/>於中，初無爲義者，三摩鉢帝相應，及折伏散
<lb n="0761b02" ed="T"/>亂時顯了故。第二無爲，唯第一義者，無上覺
<lb n="0761b03" ed="T"/>故。自此已後一切住處中，皆顯以無爲故
<lb n="0761b04" ed="T"/>得名聖人應知。前諸住處中未說無爲得名，
<lb n="0761b05" ed="T"/>於此說阿耨多羅三藐三菩提中無爲已竟。</p>
<lb n="0761b06" ed="T"/><p xml:id="pT25p0761b0601">福相至得法身住處。云何顯示卽彼所有言
<lb n="0761b07" ed="T"/>說法身，出生如來福相至得法身？於彼乃至
<lb n="0761b08" ed="T"/>說一四句偈，生福甚多，況復如來所有福相
<lb n="0761b09" ed="T"/>至得法身。以何因緣，於言說法身中如是說
<lb n="0761b10" ed="T"/>一四句偈能生多福？爲成就此義故，經言「何
<lb n="0761b11" ed="T"/>以故？如來阿耨多羅三藐三菩提從此出」者，於
<lb n="0761b12" ed="T"/>中，普集十法、行阿含故；諸佛世尊從此生者，
<lb n="0761b13" ed="T"/>世諦故言佛出生。以有菩提故，卽此二並故，
<lb n="0761b14" ed="T"/>名爲佛法。以菩提及佛故，經言「須菩提！佛法、
<lb n="0761b15" ed="T"/>佛法者，卽非佛法」。</p><p xml:id="pT25p0761b1508" cb:place="inline">復次，經言「其所生福，勝彼
<lb n="0761b16" ed="T"/>無量阿僧祇」者，此爲依義，顯示對治福不生
<lb n="0761b17" ed="T"/>故。於中，其福者，此爲說相，顯示福相法身故。
<lb n="0761b18" ed="T"/>勝彼者，顯示欲願攝持故。經言「世尊！是福聚，
<lb n="0761b19" ed="T"/>卽非福聚，是故如來說福聚」，及言「須菩提！佛
<lb n="0761b20" ed="T"/>法、佛法者，卽非佛法，是名佛法」者，以此福聚
<lb n="0761b21" ed="T"/>及佛法，爲攝取如來福相法身中安立第一
<lb n="0761b22" ed="T"/>義故、爲隨順無爲得名故，相應三摩鉢帝及
<lb n="0761b23" ed="T"/>折伏散亂不復顯了。</p><p xml:id="pT25p0761b2309" cb:place="inline">言「甚多，婆伽婆」、「甚多，修
<lb n="0761b24" ed="T"/>伽陀」二語者，顯示攝心、持心。以攝自心，故言
<lb n="0761b25" ed="T"/>受持。爲他說者，解釋句味故。無量者，過譬喩
<lb n="0761b26" ed="T"/>故。阿僧祇者，顯多故。</p>
<lb n="0761b27" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="close"><cb:jhead><title>金剛般若論</title>卷上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0757b0901" to="#end0757b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">摶<note type="cf1">T25n1510bp0780b01</note></lem><rdg wit="#wit.orig">搏</rdg></app>
<app from="#beg0757c1001" to="#end0757c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">摶<note type="cf1">T25n1510bp0780b01</note></lem><rdg wit="#wit.orig">搏</rdg></app>
<app from="#beg0760b0401" to="#end0760b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">住</lem><rdg wit="#wit.orig">往</rdg></app>
<app from="#beg0760b2201" to="#end0760b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">妄</lem><rdg wit="#wit.orig">虛</rdg></app>
<app from="#beg0761a0101" to="#end0761a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">取</lem><rdg wit="#wit.orig">趣</rdg></app>
<app from="#beg0761a1601" to="#end0761a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">取</lem><rdg wit="#wit.orig">耶</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="taisho-notes">
<head>大正藏 校注</head>
<p>
<note n="0757001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0757001">此金剛般若論上下二卷與宋元明三本之金剛般若波羅蜜經論上中下三卷相當矣但內容大異今以宋元對校明本別附卷末</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0757b0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0757b0901">摶【CB】，搏【大】</note>
<note n="0757c1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0757c1001">摶【CB】，搏【大】</note>
<note n="0760b0401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0760b0401">住【CB】，往【大】</note>
<note n="0760b2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0760b2201">妄【CB】，虛【大】</note>
<note n="0761a0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0761a0101">取【CB】，趣【大】</note>
<note n="0761a1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0761a1601">取【CB】，耶【大】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>