<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="T33n1701">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Taishō Tripiṭaka, Electronic version, No. 1701 金剛般若經疏論纂要</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經數位版, No. 1701 金剛般若經疏論纂要</title>
			<author>唐 宗密述  宋 子璿治定</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Taisho</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">T</idno>.<idno type="vol">33</idno>.<idno type="no">1701</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Taishō Tripiṭaka</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">金剛般若經疏論纂要</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Hsiao Chen-Kuo, Text as provided by Electronic Buddhadharma Society (EBS), Text as provided by Anonymous from USA, Punctuated text as provided by Mao Pei-Jun and Liao Yu-An and Liao Yu-Ci</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">蕭鎭國大德提供，佛敎電腦資訊庫功德會提供，北美某大德提供，毛佩君、廖予安、廖予慈大德提供新式標點</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【大】</witness>
						<witness xml:id="wit1">【甲】</witness>
						<witness xml:id="wit2">【北藏-CB】</witness>
						<witness xml:id="wit3">【嘉興-CB】</witness>
						<witness xml:id="wit4">【卍續-CB】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
			</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2000-03-28T11:44:09">
			CW (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT (00/01/24)
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone n="1" unit="juan"/>
<pb n="0154c" ed="T" xml:id="T33.1701.0154c"/>
<lb n="0154c01" ed="T"/>
<lb n="0154c02" ed="T"/><cb:docNumber>No. 1701 [cf. No. 235]</cb:docNumber><cb:div type="other">
<lb n="0154c03" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="open"><cb:mulu n="1" type="卷"/><cb:jhead><anchor xml:id="nkr_note_orig_0154005" n="0154005"/>金剛般若經疏論纂要<note place="inline">幷序上</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0154c04" ed="T"/>
<lb n="0154c05" ed="T"/><byline cb:type="other">京大<name role="" type="person">興福寺</name>沙門宗密述</byline>
<lb n="0154c06" ed="T"/><byline cb:type="治定">長水沙門子璿治定</byline>
<lb n="0154c07" ed="T"/><p xml:id="pT33p0154c0701">鏡心本淨、像色元空，夢識無初、物境成有，由
<lb n="0154c08" ed="T"/>是惑業襲習、報應綸輪，塵沙劫波莫之遏絕。
<lb n="0154c09" ed="T"/>故我滿淨覺者現相人中，先說生滅因緣，令
<lb n="0154c10" ed="T"/>悟苦、集、滅、道，旣除我執、未達法空，欲盡病根
<lb n="0154c11" ed="T"/>方談般若。心境齊泯卽是眞心，垢淨雙亡一
<lb n="0154c12" ed="T"/>切淸淨。三千瑞煥，十六會彰，今之所傳卽第
<lb n="0154c13" ed="T"/>九分，句偈隱略、旨趣深微，慧徹三空、檀含萬
<lb n="0154c14" ed="T"/>行，住一十八處，密示階差，斷二十七疑，潛通
<lb n="0154c15" ed="T"/>血脈，不先遣遣，曷契如如？故雖策修，始終無
<lb n="0154c16" ed="T"/>相，由斯敎理皆密、行果俱玄，致使口諷牛毛、
<lb n="0154c17" ed="T"/>心通麟角，或配入名相著事乖宗，或但云一
<lb n="0154c18" ed="T"/>眞望源迷<anchor xml:id="nkr_note_add_0154c1801" n="0154c1801"/><anchor xml:id="beg0154c1801" n="0154c1801"/>派<anchor xml:id="end0154c1801"/>，其餘胸談臆注不足論矣。河沙
<lb n="0154c19" ed="T"/>珍寶、三時身命喩所不及，豈徒然哉？</p><p xml:id="pT33p0154c1915" cb:place="inline">且天親、
<lb n="0154c20" ed="T"/>無著師補處尊，後學何疑或添或棄？故今所
<lb n="0154c21" ed="T"/>述不攻異端，疏是論文乳非城內，纂要名意
<lb n="0154c22" ed="T"/>及經題目。次下卽釋，無煩預云。</p>
<lb n="0154c23" ed="T"/><lg xml:id="lgT33p0154c2301" type="regular"><l>稽首牟尼大覺尊，</l><l>能開般若三空句，</l>
<lb n="0154c24" ed="T"/><l>發起流通諸上士，</l><l>冥資所述契群機。</l></lg>
<lb n="0154c25" ed="T"/><p xml:id="pT33p0154c2501">將釋此經，未入文前懸叙義門，略開四段：第
<lb n="0154c26" ed="T"/>一、辯敎起因緣，第二、明經宗體，第三、分別處
<lb n="0154c27" ed="T"/>會，第四、釋通文義。初中二：初總論諸敎，謂酬
<lb n="0154c28" ed="T"/>因、酬請，顯理度生也。若據佛本意，則唯爲一
<lb n="0154c29" ed="T"/>大事因緣故出現於世，欲令衆生開佛知見
<pb n="0155a" ed="T" xml:id="T33.1701.0155a"/>
<lb n="0155a01" ed="T"/>等。後別顯此經五：一、爲對治我、法二執故。由
<lb n="0155a02" ed="T"/>此二執起煩惱、所知二障，由煩惱障障心，心
<lb n="0155a03" ed="T"/>不解脫，造業受生，輪轉五道；由所知障障慧，
<lb n="0155a04" ed="T"/>慧不解脫，不了自心、不達諸法性相，縱出三
<lb n="0155a05" ed="T"/>界亦滯二乘，不得成佛，故名障也。二執若除，
<lb n="0155a06" ed="T"/>二障隨斷，爲除二執，故說此經。二、爲遮斷種
<lb n="0155a07" ed="T"/>現二疑故。遮未起種子之疑、斷現起現行之
<lb n="0155a08" ed="T"/>疑，卽經中答所問已便躡跡，節節斷疑，乃至
<lb n="0155a09" ed="T"/>經終二十七段。三、爲轉滅輕重二業故。轉重
<lb n="0155a10" ed="T"/>業令輕受、滅輕業令不受，因爲顯示福慧二
<lb n="0155a11" ed="T"/>因故。佛成正覺，未說般若之前，衆生由無妙
<lb n="0155a12" ed="T"/>慧，施等住相皆成有漏、或滯二乘，故談般若，
<lb n="0155a13" ed="T"/>顯示妙慧爲法身因、五度爲應身因。若無般
<lb n="0155a14" ed="T"/>若，則施等五非波羅蜜，不名佛因。故須福、慧
<lb n="0155a15" ed="T"/>二嚴，方成兩足尊矣。五、爲發明眞應二果故。
<lb n="0155a16" ed="T"/>未聞般若之前，但言色相是佛，不知應化唯
<lb n="0155a17" ed="T"/>眞之影，不如實見眞身、應身，故此發明二果
<lb n="0155a18" ed="T"/>令知由前二因證得。</p><p xml:id="pT33p0155a1809" cb:place="inline">第二、明經宗體二。初宗。
<lb n="0155a19" ed="T"/>統論佛敎因緣爲宗，別顯此經，則實相般若、
<lb n="0155a20" ed="T"/>觀照般若不一不二以爲其宗。以卽理之智
<lb n="0155a21" ed="T"/>觀照諸相，故如金剛能斷一切；卽智之理是
<lb n="0155a22" ed="T"/>爲實相，故如金剛堅牢難壞。萬行之中一一
<lb n="0155a23" ed="T"/>不得昧此，是故合之以爲經宗。二體。文字般
<lb n="0155a24" ed="T"/>若卽是經體，文字卽含聲、名、句、文；文字性空
<lb n="0155a25" ed="T"/>卽是般若，無別文字之體，故皆含攝理無不
<lb n="0155a26" ed="T"/>盡，統爲敎體。</p><p xml:id="pT33p0155a2606" cb:place="inline">第三、分別處會二。初總明佛說
<lb n="0155a27" ed="T"/>大部處會。六百卷文，四處十六會說：一、王舍
<lb n="0155a28" ed="T"/>城鷲峯山七會，山中四會、山頂三會；二、給孤
<lb n="0155a29" ed="T"/>獨園七會；三、<name role="" type="person">他化天</name>宮摩尼寶藏殿一會；四、
<pb n="0155b" ed="T" xml:id="T33.1701.0155b"/>
<lb n="0155b01" ed="T"/><name role="" type="person">王舍城</name>竹林園白鷺池側一會。此經則第二
<lb n="0155b02" ed="T"/>處第九會，第五百七十七卷。後別明傳譯。此
<lb n="0155b03" ed="T"/>卷時主前後六譯：一、後秦羅什，二、後魏菩提
<lb n="0155b04" ed="T"/>流支，三、陳朝眞諦，四、隋朝笈多，五、唐初<name role="" type="person">玄奘</name>，
<lb n="0155b05" ed="T"/>六、大周義淨。上六人皆三藏，今所傳者卽羅
<lb n="0155b06" ed="T"/>什，弘始四年於長安<name role="" type="person">草堂寺</name>所譯。天竺有無
<lb n="0155b07" ed="T"/>著菩薩，入日光定，上昇兜率，親詣彌勒，稟受
<lb n="0155b08" ed="T"/>八十行偈，又將此偈轉授天親，天親作長行
<lb n="0155b09" ed="T"/>解釋成三卷論，約斷疑執以釋。無著又造兩
<lb n="0155b10" ed="T"/>卷論，約顯行位以釋。今科經唯約天親釋義，
<lb n="0155b11" ed="T"/>卽兼無著，亦傍求餘論，採集諸疏，題云纂要，
<lb n="0155b12" ed="T"/>其在茲焉。</p><p xml:id="pT33p0155b1205" cb:place="inline">第四、釋通文義二。初解題目。</p>
<lb n="0155b13" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0155b1301">金剛般若波羅蜜經。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0155b1309">金剛者，梵云跋折羅，
<lb n="0155b14" ed="T"/>力士所執之杵是此寶也，金中最剛，故名金
<lb n="0155b15" ed="T"/>剛，帝釋有之，薄福者難見，極堅極利，喩般若
<lb n="0155b16" ed="T"/>焉，無物可能壞之，而能碎壞萬物。《涅槃經》云：
<lb n="0155b17" ed="T"/>「譬如金剛，無能壞者，而能碎壞一切諸物。」無著
<lb n="0155b18" ed="T"/>云：「金剛難壞。」又云：「金剛能斷。」又云：「金剛者，細
<lb n="0155b19" ed="T"/>牢故。細者，智因故。牢者，不可壞故。皆以堅喩
<lb n="0155b20" ed="T"/>般若體，利喩般若用。」又，眞諦記說六種金剛：
<lb n="0155b21" ed="T"/>一、靑色能消災厄，喩般若能除業障；二、黃色隨
<lb n="0155b22" ed="T"/>人所須，喩無漏功德；三、赤色對日出火，慧對
<lb n="0155b23" ed="T"/>本覺出無生智火；四、白色能淸濁水，般若能
<lb n="0155b24" ed="T"/>淸疑濁；五、空色令人空中行坐，慧破法執住
<lb n="0155b25" ed="T"/>眞空理；六、碧色能消諸毒，慧除三毒傍兼可
<lb n="0155b26" ed="T"/>矣，非堅利之本喩。</p><p xml:id="pT33p0155b2608" cb:place="inline">般若，正翻云慧，卽照五蘊
<lb n="0155b27" ed="T"/>空相，應本覺之慧是也。若約學者從淺至深
<lb n="0155b28" ed="T"/>言之，則攝聞、思、修三慧總爲般若，故無著云：
<lb n="0155b29" ed="T"/>「能斷者，般若波羅蜜中聞、思、修所斷，如金剛
<pb n="0155c" ed="T" xml:id="T33.1701.0155c"/>
<lb n="0155c01" ed="T"/>斷處而斷故。」又云：「細者智因故者，智因卽慧
<lb n="0155c02" ed="T"/>也。」依《智度論》，因位名般若，果位名智，則聞、思、
<lb n="0155c03" ed="T"/>修皆名爲細，細妙之慧，佛智之因矣。般若能
<lb n="0155c04" ed="T"/>斷，故在因位；佛果無斷，轉受智名。若依《大品
<lb n="0155c05" ed="T"/>經》，若字通智、慧二義，故智與慧，名義少殊，體性
<lb n="0155c06" ed="T"/>無別。</p><p xml:id="pT33p0155c0603" cb:place="inline">波羅蜜者，此云彼岸到，應云到彼岸，謂
<lb n="0155c07" ed="T"/>離生死此岸，度煩惱中流，到涅槃彼岸。涅槃，
<lb n="0155c08" ed="T"/>此云圓寂，亦云滅度。一切衆生卽寂滅相，不
<lb n="0155c09" ed="T"/>復更滅，但以迷倒妄見生死，名在此岸；若悟
<lb n="0155c10" ed="T"/>生死本空，元來圓寂，名<anchor xml:id="nkr_note_add_0155c1001" n="0155c1001"/><anchor xml:id="beg0155c1001" n="0155c1001"/>到<anchor xml:id="end0155c1001"/>彼岸。若兼般若迴
<lb n="0155c11" ed="T"/>文，應云到彼岸慧。</p><p xml:id="pT33p0155c1108" cb:place="inline">經者，梵音修多羅，義翻爲
<lb n="0155c12" ed="T"/>契經。契者，詮表義理，契合人心，卽契理、契機
<lb n="0155c13" ed="T"/>也。經者，《佛地論》云：「能貫能攝，故名爲經。」以佛
<lb n="0155c14" ed="T"/>聖敎貫穿所應說義，攝持所化生故。</p><p xml:id="pT33p0155c1415" cb:place="inline">後釋經
<lb n="0155c15" ed="T"/>文准常三分：初、序分，二、正宗分，三、流通分。初
<lb n="0155c16" ed="T"/>文二：初、證信序，二、發起序。○今初證信序。</p></cb:div>
<lb n="0155c17" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0155c1701">如是我聞：一時佛在<name role="" type="person">舍衛國</name><name role="" type="person">祇樹給孤獨園</name>，
<lb n="0155c18" ed="T"/>與大比丘衆千二百五十人俱。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0155c1813">釋此分三：
<lb n="0155c19" ed="T"/>一、明建立之因。則佛臨滅度，阿難請問四事，
<lb n="0155c20" ed="T"/>佛一一答：我滅度後，一、依四念處住，二、以戒
<lb n="0155c21" ed="T"/>爲師，三、默擯惡性比丘，四、一切經初皆云「如
<lb n="0155c22" ed="T"/>是我聞：一時佛在某處，與某衆若干」等。</p><p xml:id="pT33p0155c2216" cb:place="inline">二、明
<lb n="0155c23" ed="T"/>建立之意。意有三焉：一、斷疑故。謂結集時，阿
<lb n="0155c24" ed="T"/>難昇座欲宣佛法，感得自身相好如佛，衆起
<lb n="0155c25" ed="T"/>三疑：一、疑佛重起說法，二、疑他方佛來，三、疑
<lb n="0155c26" ed="T"/>阿難成佛，故說此言，三疑頓斷。二、息諍故。若
<lb n="0155c27" ed="T"/>不推從佛聞，言自製作，則諍論起。三、異邪故。
<lb n="0155c28" ed="T"/>不同外道經初云「阿憂」等。</p><p xml:id="pT33p0155c2811" cb:place="inline">三、正釋文義，具六
<lb n="0155c29" ed="T"/>成就，謂信、聞、時、主、處、衆六緣不具，敎則不興，
<pb n="0156a" ed="T" xml:id="T33.1701.0156a"/>
<lb n="0156a01" ed="T"/>必須具六故云成就。</p><p xml:id="pT33p0156a0109" cb:place="inline">一、信。若兼我聞合釋，則
<lb n="0156a02" ed="T"/>指法之辭也，如是之法我從佛聞。單釋如是
<lb n="0156a03" ed="T"/>者，《智度論》云：「信成就也。」佛法大海，信爲能入、
<lb n="0156a04" ed="T"/>智爲能度，信者言是事如是、不信者言是事
<lb n="0156a05" ed="T"/>不如是。又，聖人說法但爲顯如，唯如爲是，故
<lb n="0156a06" ed="T"/>稱如是。又，有、無不二爲如，如非有無爲是。</p><p xml:id="pT33p0156a0617" cb:place="inline">二、
<lb n="0156a07" ed="T"/>聞。我卽阿難，五蘊假者。聞謂耳根發識，廢別
<lb n="0156a08" ed="T"/>從總，故云我聞。阿難所不聞二十年前之經，
<lb n="0156a09" ed="T"/>有云如來重說、有云得深三昧總領，若推本
<lb n="0156a10" ed="T"/>而言，卽阿難是大權菩薩，何法不通？</p><p xml:id="pT33p0156a1015" cb:place="inline">三、時。師
<lb n="0156a11" ed="T"/>資合會，說聽究竟，故言一時。諸方時分延促
<lb n="0156a12" ed="T"/>不同，故但言一。又，說法、領法之時，心境泯、理
<lb n="0156a13" ed="T"/>智融、凡聖如，始本會，此諸二法皆一之時。</p><p xml:id="pT33p0156a1317" cb:place="inline">四、
<lb n="0156a14" ed="T"/>主。具云佛陀，此云覺者。《起信》云：「所言覺義者，
<lb n="0156a15" ed="T"/>謂心體離念。離念相者等虛空界，卽是如來
<lb n="0156a16" ed="T"/>平等法身。」則以無念名之爲佛。然覺有三義：
<lb n="0156a17" ed="T"/>一、自覺，覺知自心本無生滅；二、覺他，覺一切
<lb n="0156a18" ed="T"/>法無不是如；三、覺滿，二覺理圓稱之爲滿。故
<lb n="0156a19" ed="T"/>知有念則不名覺，《起信》云：「一切衆生不名爲
<lb n="0156a20" ed="T"/>覺，以無始來念念相續，未曾離念。」又云：「若有
<lb n="0156a21" ed="T"/>衆生能觀無念者，則爲向佛智故。」</p><p xml:id="pT33p0156a2114" cb:place="inline">五、處。舍衛
<lb n="0156a22" ed="T"/>此云聞物，謂具足欲塵、財寶、多聞、解脫等，遠
<lb n="0156a23" ed="T"/>聞諸國故，義淨譯云名稱大城。祇樹等者，卽
<lb n="0156a24" ed="T"/><name role="" type="person">祇陀太子</name>所施之樹，給孤長者所買之園。祇
<lb n="0156a25" ed="T"/>陀此云戰勝，波斯匿王太子也，生時王與外
<lb n="0156a26" ed="T"/>國戰勝，因以爲名。梵語須達，此云善施，給孤
<lb n="0156a27" ed="T"/>獨卽是善施也，又亦常行施故。西國呼寺爲
<lb n="0156a28" ed="T"/>僧伽藍，此云衆園。</p><p xml:id="pT33p0156a2808" cb:place="inline">六衆。與者，幷也、及也。大
<lb n="0156a29" ed="T"/>者，名高德著。比丘，梵語，此含三義，故存梵不
<pb n="0156b" ed="T" xml:id="T33.1701.0156b"/>
<lb n="0156b01" ed="T"/>譯：一、怖魔，二、乞士，三、淨戒。衆者，理和、事和。
<lb n="0156b02" ed="T"/>千二百五十者，佛初成道，度憍陳如等五人，
<lb n="0156b03" ed="T"/>次度迦葉三兄弟兼徒總一千，次度舍利弗、
<lb n="0156b04" ed="T"/>目蓮各兼徒一百，次度耶舍長者子等五十
<lb n="0156b05" ed="T"/>人，經擧大數，故<anchor xml:id="nkr_note_add_0156b0501" n="0156b0501"/><anchor xml:id="beg0156b0501" n="0156b0501"/>減<anchor xml:id="end0156b0501"/>五人，此常隨衆，故偏列數，
<lb n="0156b06" ed="T"/>非無餘衆，<anchor xml:id="nkr_note_add_0156b0601" n="0156b0601"/><anchor xml:id="beg0156b0601" n="0156b0601"/>未<anchor xml:id="end0156b0601"/>隱顯耳。俱者，一時一處。</p><p xml:id="pT33p0156b0615" cb:place="inline">二、發起
<lb n="0156b07" ed="T"/>序者，謂乞食威儀離於邪命，是爲持戒。戒能
<lb n="0156b08" ed="T"/>資定，定能發慧，故以戒、定發起般若正宗。△
<lb n="0156b09" ed="T"/>文二：初、戒。</p></cb:div>
<lb n="0156b10" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0156b1001">爾時，世尊食時著衣持鉢，入舍衛大城乞食，於
<lb n="0156b11" ed="T"/>其城中次第乞已還至本處。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0156b1112">分七節釋：一、
<lb n="0156b12" ed="T"/>化主。《成實論》說具上九號，爲物欽重，故曰世
<lb n="0156b13" ed="T"/>尊，天上人間共所尊故。二、化時。食時辰時，當
<lb n="0156b14" ed="T"/>日初分，求乞易得，不惱自他；乞已歸園，正當
<lb n="0156b15" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0156b1501" n="0156b1501"/><anchor xml:id="beg0156b1501" n="0156b1501"/>巳<anchor xml:id="end0156b1501"/>時，如常齋法。三、化儀。著僧伽梨衣，持四天
<lb n="0156b16" ed="T"/>王所獻鉢。四、化處。園在城東南五六里，自外
<lb n="0156b17" ed="T"/>之內爲入，處廣人多曰大。五、化事。佛爲欲顯
<lb n="0156b18" ed="T"/>頭陀功德，令放逸者慚愧，以同事攝，故自乞
<lb n="0156b19" ed="T"/>食。《瓔珞女經》說：「化佛身如全段金剛，無生、熟
<lb n="0156b20" ed="T"/>二藏。」今所乞者，利益他故，故《淨名》云：「爲不食
<lb n="0156b21" ed="T"/>故，應受彼食。」六、化等。一、由內證平等理，外不
<lb n="0156b22" ed="T"/>見貧富相；二、心離貪、慢，慈無偏利；三、表威德，
<lb n="0156b23" ed="T"/>不懼惡象、沽酒、婬女等家；四、息凡夫猜嫌；五、
<lb n="0156b24" ed="T"/>破二乘分別。七、化終。然「已」字義屬下句，文連
<lb n="0156b25" ed="T"/>上句。「飯食」字義屬上句，文連下句。若廣其文
<lb n="0156b26" ed="T"/>令當句中備者，應云「次第乞已，還至本處飯食，
<lb n="0156b27" ed="T"/>飯食訖，收衣鉢。」佛若不食，他福不滿，《寶雲經》
<lb n="0156b28" ed="T"/>說：「隨所乞得分爲四分：一、擬與同梵行，二、擬
<lb n="0156b29" ed="T"/>施貧病乞人，三、水陸衆生，四、自食。」《十二頭陀
<pb n="0156c" ed="T" xml:id="T33.1701.0156c"/>
<lb n="0156c01" ed="T"/>經》唯說三分，除梵行。二、定。</p></cb:div>
<lb n="0156c02" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0156c0201">飯食訖，收衣鉢，洗足已，敷座而坐。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0156c0214">分三節釋：
<lb n="0156c03" ed="T"/>一、倂資緣。將欲入定，須息攀緣，衣鉢不收，心
<lb n="0156c04" ed="T"/>有勞慮，故佛示現爲後軌也，卽收大衣，著七
<lb n="0156c05" ed="T"/>條。二、淨身業。《阿含經》說：「佛行離地四指，蓮華
<lb n="0156c06" ed="T"/>承足。」今示現洗者，順世表法，爲後軌也。三、正
<lb n="0156c07" ed="T"/>入定。敷座坐禪者，由身端故、心離沈掉故。魏
<lb n="0156c08" ed="T"/>譯云「如常敷座，結加趺坐，端身而住，正念不
<lb n="0156c09" ed="T"/>動。」唐譯云「端身正願，住對面念。」無著云：「顯示
<lb n="0156c10" ed="T"/>唯寂者，於此能覺、能說故。」然大聖現跡必有
<lb n="0156c11" ed="T"/>所表，表本覺之佛在五蘊之都覺魔軍本空，
<lb n="0156c12" ed="T"/>名爲戰勝。照心識具德卽是給孤，求法養神
<lb n="0156c13" ed="T"/>名乞士衆。覺心旣發，寧棄塵勞？將欲遍觀，遂
<lb n="0156c14" ed="T"/>入識藏，心心數法次第思惟，卽妄而眞皆得
<lb n="0156c15" ed="T"/>法喜。法喜無體，融合覺心，思惟假緣，亡緣可
<lb n="0156c16" ed="T"/>符眞性；觀照是跡，拂跡返本還源。返本還源，
<lb n="0156c17" ed="T"/>法空心寂，心寂眞體，般若朗然。欲談般若正
<lb n="0156c18" ed="T"/>宗，如是示現發起，資聖云：「夫身有二：一、僞，二、眞。」
<lb n="0156c19" ed="T"/>五蘊僞體，假衣食以生育；法身無相，因般若
<lb n="0156c20" ed="T"/>以照成。群生保僞遺眞，諸佛養眞棄僞；群生
<lb n="0156c21" ed="T"/>旣迷眞而取僞，我乃假僞跡而引眞。故託乞
<lb n="0156c22" ed="T"/>食之緣，將施法喜之化。故《涅槃經》云：「汝諸比
<lb n="0156c23" ed="T"/>丘雖行乞食，初未曾乞大乘法食。」</p><p xml:id="pT33p0156c2314" cb:place="inline">第二、正宗
<lb n="0156c24" ed="T"/>分。二門分別：初約無著七種義句以懸判，後
<lb n="0156c25" ed="T"/>依天親問答斷疑以科釋。</p><p xml:id="pT33p0156c2511" cb:place="inline">初中七義句者，一、
<lb n="0156c26" ed="T"/>種性不斷，謂護念付囑；二、發起行相，謂由請
<lb n="0156c27" ed="T"/>讚許；三、行所住處，謂十八住，從佛正說直至
<lb n="0156c28" ed="T"/>經終，是無相行所住處矣；四、對治，謂一一住
<lb n="0156c29" ed="T"/>處皆具邪行，共見、正行二種對治；五、不失，謂
<pb n="0157a" ed="T" xml:id="T33.1701.0157a"/>
<lb n="0157a01" ed="T"/>由對治離增、減二邊，不失中道；六、地位，謂由
<lb n="0157a02" ed="T"/>不失中道成賢聖位、信行地、淨心地、如來地；
<lb n="0157a03" ed="T"/>七、立名，謂由前六智慧堅利，位地闊狹，故名
<lb n="0157a04" ed="T"/>金剛。後四但約第三句中十八住說，無別經
<lb n="0157a05" ed="T"/>文。</p><p xml:id="pT33p0157a0502" cb:place="inline">十八住處者：一、發心住，經云「應如是降
<lb n="0157a06" ed="T"/>伏其心」所有一切等。二、波羅蜜相應行住，不
<lb n="0157a07" ed="T"/>住色布施等。三、欲得色身住，可以身相等。四、
<lb n="0157a08" ed="T"/>欲得法身住，法身有二：一、言說法身，頗有衆
<lb n="0157a09" ed="T"/>生等因言顯理故。二、證得法身，復有二：一、智
<lb n="0157a10" ed="T"/>相，如來得阿耨等；二、福相，若人滿三千等。五、
<lb n="0157a11" ed="T"/>於修道得勝中無慢住，須陀洹等。從此至十
<lb n="0157a12" ed="T"/>六住，如次對治十二種障，意明欲求色身、法
<lb n="0157a13" ed="T"/>身，須離是障。障盡故，入十七證道住。今當對
<lb n="0157a14" ed="T"/>治第一慢障。六、不離佛世時住，昔在然燈等
<lb n="0157a15" ed="T"/>離第二少聞障，不離佛世則具多聞。七、願淨
<lb n="0157a16" ed="T"/>佛土住，菩薩莊嚴佛土不等，離小攀緣作念
<lb n="0157a17" ed="T"/>修道障，緣形相土則小，無緣則大，契法界故。
<lb n="0157a18" ed="T"/>八、成熟衆生住，人身如須彌等，離捨衆生障，
<lb n="0157a19" ed="T"/>若見大小，不能濟物。九、遠離隨順外論散亂
<lb n="0157a20" ed="T"/>住，如恒河中所有沙等，離樂隨外論散亂
<lb n="0157a21" ed="T"/>障，恒沙寶施不及持經，如何外學，不修正法？
<lb n="0157a22" ed="T"/>十、色及衆生身摶取中觀破相應行住，三千
<lb n="0157a23" ed="T"/>世界所有微塵等，離破影像相中無巧便障，
<lb n="0157a24" ed="T"/>旣離散亂，與定相應，以細末、不念二種方便，
<lb n="0157a25" ed="T"/>破麁至細、泯細至空，則除影像之相想。十一、
<lb n="0157a26" ed="T"/>供養給侍如來住，可以三十二相見如來不等，
<lb n="0157a27" ed="T"/>離福資糧不具障，不以相見，常見法身，名爲
<lb n="0157a28" ed="T"/>給侍福無邊矣。十二、遠離利養及疲乏、熱惱
<lb n="0157a29" ed="T"/>故，不起精進及退失住，恒河沙身命布施等，
<pb n="0157b" ed="T" xml:id="T33.1701.0157b"/>
<lb n="0157b01" ed="T"/>離樂味懈怠利養障，恒沙命施猶劣受持，豈
<lb n="0157b02" ed="T"/>爲一身耽著利養、身疲心惱而懈怠耶？十三、
<lb n="0157b03" ed="T"/>忍苦住，忍波羅蜜割截身等，離不能忍苦障，
<lb n="0157b04" ed="T"/>無我等相，累苦能忍。十四、離寂靜味住，當來
<lb n="0157b05" ed="T"/>之世若有人能於此經受、持、讀、誦等，離智資
<lb n="0157b06" ed="T"/>糧不具障，日三時捨身一一沙數不及信經，
<lb n="0157b07" ed="T"/>如何唯專禪定、耽寂靜味，闕於智慧而不持
<lb n="0157b08" ed="T"/>說？十五、於證道時遠離喜動住，云何住降等，
<lb n="0157b09" ed="T"/>離十一不自攝障，我能住降，心生喜動，動則
<lb n="0157b10" ed="T"/>不能自攝。十六、求佛敎受住，於然燈佛所有
<lb n="0157b11" ed="T"/>法得菩提不等，離十二無敎授障，欲入初地
<lb n="0157b12" ed="T"/>須佛敎授，故約遇佛，得無所得而證道矣。十
<lb n="0157b13" ed="T"/>七、證道住，人身長大等，攝種性智證，遍行眞
<lb n="0157b14" ed="T"/>如，成法報身，故長大矣。十八、上求佛地住，於
<lb n="0157b15" ed="T"/>中復有六種具足：一、國土淨具足，我當莊嚴
<lb n="0157b16" ed="T"/>佛土等，此敎二地已上諸大菩薩；二、無上見
<lb n="0157b17" ed="T"/>智淨具足，有肉眼不等，此下皆唯佛果，故云
<lb n="0157b18" ed="T"/>無上，無上之言貫通下四；三、福自在具足，若
<lb n="0157b19" ed="T"/>人滿三千界七寶等；四、身具足，佛可以具足
<lb n="0157b20" ed="T"/>色身等；五、語具足，汝勿謂如來說法等；六、心
<lb n="0157b21" ed="T"/>具足，佛得阿耨菩提爲無所得耶？乃至應作
<lb n="0157b22" ed="T"/>如是觀。</p><p xml:id="pT33p0157b2204" cb:place="inline">又，十八住略爲八種，亦得滿足：一、攝
<lb n="0157b23" ed="T"/>住處，二、波羅蜜淨住處，一、二次配，三、欲住處，
<lb n="0157b24" ed="T"/>攝三及四，四、離障礙住處，卽前十二障也。從
<lb n="0157b25" ed="T"/>五至十六，五、淨心住處，六、究竟住處，上二次
<lb n="0157b26" ed="T"/>配十七、十八，七、廣大住處，八、甚深住處，上二
<lb n="0157b27" ed="T"/>各攝十八住處，一一住中皆深皆廣。</p><p xml:id="pT33p0157b2715" cb:place="inline">十八住
<lb n="0157b28" ed="T"/>文配位地者，第一、十住，第二、十行中前六，三、
<lb n="0157b29" ed="T"/>第七行，四、後三行，五至十四如次配十迴向，
<pb n="0157c" ed="T" xml:id="T33.1701.0157c"/>
<lb n="0157c01" ed="T"/>十五、煖頂，十六、忍世第一，十七、初地，十八、
<lb n="0157c02" ed="T"/>從二地乃至佛地。</p><p xml:id="pT33p0157c0208" cb:place="inline">第二、依天親問答斷疑以
<lb n="0157c03" ed="T"/>科釋，總分四段。△初、善現申請，二：初、整儀讚
<lb n="0157c04" ed="T"/>佛。</p></cb:div>
<lb n="0157c05" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0157c0501">時長老須菩提在大衆中，卽從座起，偏袒右
<lb n="0157c06" ed="T"/>肩，右膝著地，合掌恭敬而白佛言：「希有，世尊！
<lb n="0157c07" ed="T"/>如來善護念諸菩薩、善付囑諸菩薩。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0157c0715">長老
<lb n="0157c08" ed="T"/>者，德長年老。唐譯云「具壽」，壽卽是命。魏譯云
<lb n="0157c09" ed="T"/>「慧命」，以慧爲命。須菩提，有三義譯，謂：善吉、善
<lb n="0157c10" ed="T"/>現、空生。生時室空，解空之善瑞現矣，相師占
<lb n="0157c11" ed="T"/>云：「唯善，唯吉。」從座起下，皆整理威儀，修敬之
<lb n="0157c12" ed="T"/>相。希有者，世所無故。如來者，從如而來。論
<lb n="0157c13" ed="T"/>云：「善護念者，依根熟菩薩說，謂與智慧力令
<lb n="0157c14" ed="T"/>成就佛法、與敎化力令攝受衆生。善付囑者，
<lb n="0157c15" ed="T"/>依根未熟菩薩說，懼其退失。」付，授智者。付者，
<lb n="0157c16" ed="T"/>將小付大；囑者，囑大化小。菩提薩埵，此云覺
<lb n="0157c17" ed="T"/>有情，三釋：一、約境，所求所度；二、約心，有覺悟
<lb n="0157c18" ed="T"/>之智，餘情慮之識；三、約能所，所求能求。三皆
<lb n="0157c19" ed="T"/>如次配覺及有情。</p><p xml:id="pT33p0157c1908" cb:place="inline">二、正發問端。</p></cb:div>
<lb n="0157c20" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0157c2001">「世尊！善男子、善女人發阿耨多羅三藐三菩
<lb n="0157c21" ed="T"/>提心，應云何住？云何降伏其心？」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0157c2113"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0157001" n="0157001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0157001" n="0157001"/><anchor xml:id="beg0157001" n="0157001"/>典<anchor xml:id="end0157001"/>分二：初、
<lb n="0157c22" ed="T"/>釋當機。《華嚴》云：「忘失菩提心修諸善業，魔所
<lb n="0157c23" ed="T"/>攝持。」阿耨多羅三藐三菩提，此云無上正遍
<lb n="0157c24" ed="T"/>正覺，謂正智遍智覺，知眞俗不偏不邪。二、釋
<lb n="0157c25" ed="T"/>正問。魏譯云「應云何住？云何修行？云何降伏
<lb n="0157c26" ed="T"/>其心？」意云：若人發菩提心已，住何境界？修何
<lb n="0157c27" ed="T"/>行業？<anchor xml:id="nkr_note_add_0157c2701" n="0157c2701"/><anchor xml:id="beg0157c2701" n="0157c2701"/>妄<anchor xml:id="end0157c2701"/>心若起，云何降伏？故佛令安住四心、
<lb n="0157c28" ed="T"/>修六度行，於中降心，不令著相。秦譯略修行
<lb n="0157c29" ed="T"/>者，意云：住道降心卽是修行，謂四心、六度皆
<pb n="0158a" ed="T" xml:id="T33.1701.0158a"/>
<lb n="0158a01" ed="T"/>名住修降伏故。無著云：「住謂欲願，修行謂相
<lb n="0158a02" ed="T"/>應等持，降伏謂彼心若散制令還住。」又，十八
<lb n="0158a03" ed="T"/>住中一一皆以住修降伏釋之，故知義雖有
<lb n="0158a04" ed="T"/>三，而行是一。</p><p xml:id="pT33p0158a0406" cb:place="inline">○二、如來讚許。</p></cb:div>
<lb n="0158a05" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0158a0501">佛言：「善哉，善哉。須菩提！如汝所說，如來善護
<lb n="0158a06" ed="T"/>念諸菩薩、善付囑諸菩薩。汝今諦聽，當爲汝
<lb n="0158a07" ed="T"/>說。善男子、善女人發阿耨多羅三藐三菩提
<lb n="0158a08" ed="T"/>心，應如是住，如是降伏其心。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0158a0812">曲分三：一、印
<lb n="0158a09" ed="T"/>讚所讚。重言善哉，讚美之極。護、付能令佛種
<lb n="0158a10" ed="T"/>不斷，是事必然，故印讚言：「如汝所說。」○二、勅
<lb n="0158a11" ed="T"/>聽許說，無以生滅心行聽實相法，《智論》偈云：
<lb n="0158a12" ed="T"/>「聽者端視如渴飮，一心入於語義中，踊躍聞
<lb n="0158a13" ed="T"/>法心悲喜，如是之人可爲說。」三、標勸將陳，我
<lb n="0158a14" ed="T"/>當爲汝如是如是委細而說。</p><p xml:id="pT33p0158a1412" cb:place="inline">三、善現佇聞。</p></cb:div>
<lb n="0158a15" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0158a1501">「唯然，世尊！願樂欲聞。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0158a1509">唯者，順從之辭，禮對
<lb n="0158a16" ed="T"/>曰「唯」，野對曰「阿」。《十地經》云：「如渴思冷水，如饑
<lb n="0158a17" ed="T"/>思美食，如病思良藥，如衆蜂依蜜，我等亦如
<lb n="0158a18" ed="T"/>是，願聞甘露法。」</p><p xml:id="pT33p0158a1807" cb:place="inline">△四、如來正說，二：一、正答所
<lb n="0158a19" ed="T"/>問，二：初、擧總標別以牒問。</p></cb:div>
<lb n="0158a20" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0158a2001">佛吿須菩提：「諸菩薩摩訶薩應如是降伏其
<lb n="0158a21" ed="T"/>心。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0158a2102">此以降伏爲總，住修爲別也。謂住修之
<lb n="0158a22" ed="T"/>中皆有降伏，經意在此，故唯標降伏。有科此
<lb n="0158a23" ed="T"/>所標，云擧後攝初者，乃令經文極不穩暢、理
<lb n="0158a24" ed="T"/>例顚倒。自古言敎秪有以初攝後，未聞以後
<lb n="0158a25" ed="T"/>攝初，況詳經文無別答降伏之處，則知降伏
<lb n="0158a26" ed="T"/>在住修中。皆令離相是答降伏問也，不別答
<lb n="0158a27" ed="T"/>者，此經宗於離相，離相正是降心，本意欲明
<lb n="0158a28" ed="T"/>降心須約住修而顯，住修、降心本不相離，故
<lb n="0158a29" ed="T"/>無著十八住皆有住修降心。</p><p xml:id="pT33p0158a2912" cb:place="inline">△二、約別顯總以
<pb n="0158b" ed="T" xml:id="T33.1701.0158b"/>
<lb n="0158b01" ed="T"/>答問，二：一、答安住降心問，四：初、廣大心。</p></cb:div>
<lb n="0158b02" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0158b0201">「所有一切衆生之類，若卵生、若胎生、若濕生
<lb n="0158b03" ed="T"/>若化生，若有色、若無色，若有想、若無想、若非
<lb n="0158b04" ed="T"/>有想非無想。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0158b0406">文二：初句標三界普度故；「若
<lb n="0158b05" ed="T"/>卵」下，二、列，三：一、受生差別。天、獄化生，鬼通胎、
<lb n="0158b06" ed="T"/>化，人、畜各四，諸餘微細，水、陸、地、空不可具分
<lb n="0158b07" ed="T"/>品類。卵劣在初者，二釋：一、約境，具緣多者爲
<lb n="0158b08" ed="T"/>首；二、約心，從本至末爲次。二、依止差別，有色
<lb n="0158b09" ed="T"/>四禪、無色四空。三、境界差別，《功德施》云「有想
<lb n="0158b10" ed="T"/>則空、識二處，無想則無所有處，非<anchor xml:id="nkr_note_orig_0158001" n="0158001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0158001" n="0158001"/><anchor xml:id="beg0158001" n="0158001"/>等<anchor xml:id="end0158001"/>則有頂。」</p>
<lb n="0158b11" ed="T"/><p xml:id="pT33p0158b1101">○○二、第一心。</p></cb:div>
<lb n="0158b12" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0158b1201">「我皆令入無餘涅槃而滅度之。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0158b1213">卽無住處
<lb n="0158b13" ed="T"/>涅槃，不共二乘，故云第一。無著云：「何故願此？
<lb n="0158b14" ed="T"/>不可得義生所攝故。」又云：「卵、濕、無想、有頂則
<lb n="0158b15" ed="T"/>不能。」云何普入？有三因緣：一、難處生者待時
<lb n="0158b16" ed="T"/>故，二、非難處生，未成熟者成熟之故，三、已成
<lb n="0158b17" ed="T"/>熟者解脫之故。</p><p xml:id="pT33p0158b1707" cb:place="inline">○○三、常心。</p></cb:div>
<lb n="0158b18" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0158b1801">「如是滅度無量無數無邊衆生，實無衆生得
<lb n="0158b19" ed="T"/>滅度者。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0158b1904">一、性空故；二、同體故，論云：「自身滅
<lb n="0158b20" ed="T"/>度無異衆生。」三、本寂故；四、無念故；五、法界故。</p>
<lb n="0158b21" ed="T"/><p xml:id="pT33p0158b2101">四、不倒心。</p></cb:div>
<lb n="0158b22" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0158b2201">「何以故？須菩提！若菩薩有我相、人相、衆生相、
<lb n="0158b23" ed="T"/>壽者相，卽非菩薩。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0158b2308">論云：「遠離依止身見、衆
<lb n="0158b24" ed="T"/>生等相故。」無著云：「已斷我見，得自行平等相
<lb n="0158b25" ed="T"/>故，信解自他平等，顯示降伏心中攝散時，衆
<lb n="0158b26" ed="T"/>生想亦不轉，如彼爾炎。」</p><p xml:id="pT33p0158b2610" cb:place="inline">△二、答修行降心問，
<lb n="0158b27" ed="T"/>五：○初、總標。</p></cb:div>
<lb n="0158b28" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0158b2801">「復次，須菩提！菩薩於法應無所住行於布施。」</p></cb:div>
<lb n="0158b29" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0158b2901">於法者，統標諸法。「應無」下，正明修行。問：菩
<pb n="0158c" ed="T" xml:id="T33.1701.0158c"/>
<lb n="0158c01" ed="T"/>薩萬行，何唯說一？答：萬行不出六度，六度總
<lb n="0158c02" ed="T"/>名布施。故偈云「檀義攝於六，資生無畏法，此
<lb n="0158c03" ed="T"/>中一二三，是名修行住。」無著云：「若無精進，疲
<lb n="0158c04" ed="T"/>倦故不能說法；若無禪定，卽貪信敬、利養，染
<lb n="0158c05" ed="T"/>心說法；若無智慧，便顚倒說法。」</p><p xml:id="pT33p0158c0513" cb:place="inline">二、別釋。</p></cb:div>
<lb n="0158c06" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0158c0601">「所謂：不住色布施，不住聲、香、味、觸、法布施。」</p></cb:div>
<lb n="0158c07" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0158c0701">本論但指三事，謂：自身、報恩、果報。偈云「自身
<lb n="0158c08" ed="T"/>及報恩，果報斯不著，護存<anchor xml:id="nkr_note_add_0158c0801" n="0158c0801"/><anchor xml:id="beg0158c0801" n="0158c0801"/>己<anchor xml:id="end0158c0801"/>不施，防求於異
<lb n="0158c09" ed="T"/>事。」</p><p xml:id="pT33p0158c0902" cb:place="inline">三、總結。</p></cb:div>
<lb n="0158c10" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0158c1001">「須菩提！菩薩應如是布施，不住於相。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0158c1015">前但指
<lb n="0158c11" ed="T"/>三事，今則心境空有，微細盡袪。故偈云「遠離
<lb n="0158c12" ed="T"/>取相心。」論云「不見施物、受者、施者。」無著云：「不
<lb n="0158c13" ed="T"/>住相想。」有人將此結文爲答降伏問，非也。前
<lb n="0158c14" ed="T"/>標、次釋、次結皆云無住，都是修行中降伏之
<lb n="0158c15" ed="T"/>義，何忽偏判配結之文爲答別問？</p><p xml:id="pT33p0158c1514" cb:place="inline">○四、顯益。</p></cb:div>
<lb n="0158c16" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0158c1601">「何以故？若菩薩不住相布施，其福德不可思
<lb n="0158c17" ed="T"/>量。須菩提！於意云何？東方虛空可思量不？」「不
<lb n="0158c18" ed="T"/>也。世尊！」「須菩提！南、西、北方、四維、上、下虛空可
<lb n="0158c19" ed="T"/>思量不？」「不也。世尊！」「須菩提！菩薩無住相布施，
<lb n="0158c20" ed="T"/>福德亦復如是，不可思量。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0158c2011">初句徵者，論云
<lb n="0158c21" ed="T"/>「若離施等相想，云何成就施福？」「若菩薩」下，釋
<lb n="0158c22" ed="T"/>於中，三：初、法說，爲疑無福，不可思以斷之。
<lb n="0158c23" ed="T"/>「東方」下，喩說，可知。「菩薩無住相」下，法合。虛空
<lb n="0158c24" ed="T"/>者，無者，云猶如虛空，有三因緣：一、遍一切處，
<lb n="0158c25" ed="T"/>謂住不住相中福生故；二、寬廣，高大殊勝故；
<lb n="0158c26" ed="T"/>三、無盡，究竟不窮故。</p><p xml:id="pT33p0158c2609" cb:place="inline">五、結勸。</p></cb:div>
<lb n="0158c27" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0158c2701">「須菩提！菩薩但應如所敎住。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0158c2712">二、躡跡斷疑。
<lb n="0158c28" ed="T"/>論云「自此已下示現斷生疑心。」於中，文分二
<lb n="0158c29" ed="T"/>十七段：一、斷求佛行施住相疑。疑云：爲求佛
<pb n="0159a" ed="T" xml:id="T33.1701.0159a"/>
<lb n="0159a01" ed="T"/>果行施，卽是住所求佛相，云何無住？又，不住
<lb n="0159a02" ed="T"/>相爲因，豈感色相之果？因果不類，故斷之。</p><p xml:id="pT33p0159a0217" cb:place="inline">文
<lb n="0159a03" ed="T"/>四：初、擧疑因以問。</p></cb:div>
<lb n="0159a04" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0159a0401">「須菩提！於意云何？可以身相見如來不？」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0159a0416">本
<lb n="0159a05" ed="T"/>秪因以相爲佛，故對前不住相起疑；佛擧疑
<lb n="0159a06" ed="T"/>起之因，問答欲令除斷。</p><p xml:id="pT33p0159a0610" cb:place="inline">○二、防相得以酬。</p></cb:div>
<lb n="0159a07" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0159a0701">「不也。世尊！不可以身相得見如來。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0159a0714">遮防疑
<lb n="0159a08" ed="T"/>者欲以相求，令得見佛，故答云「不可以相得
<lb n="0159a09" ed="T"/>見。」論云「爲防彼相成就得如來身。」</p><p xml:id="pT33p0159a0914" cb:place="inline">三、釋體異
<lb n="0159a10" ed="T"/>有爲。</p></cb:div>
<lb n="0159a11" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0159a1101">「何以故？如來所說身相卽非身相。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0159a1114">相是有
<lb n="0159a12" ed="T"/>爲，生住異滅；佛體異此，故非身相。偈云「三相
<lb n="0159a13" ed="T"/>異體故者，佛體異於有爲三相也。」住、異二相
<lb n="0159a14" ed="T"/>同是現在，故合爲一，若細分卽四，故唯識云：
<lb n="0159a15" ed="T"/>「生，表此法先非有；滅，表此法後是無；異，表此
<lb n="0159a16" ed="T"/>法非凝然；住，表此法暫有用。」</p><p xml:id="pT33p0159a1612" cb:place="inline">四、印佛身無相。</p></cb:div>
<lb n="0159a17" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0159a1701">佛吿須菩提：「凡所有相皆是虛妄，若見諸
<lb n="0159a18" ed="T"/>相非相卽見如來。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0159a1808">非但佛身無相，但是一切
<lb n="0159a19" ed="T"/>凡聖依正、有爲之相盡是虛妄，以從妄念所
<lb n="0159a20" ed="T"/>變現故。妄念本空，所變何實？故《起信》云「一切
<lb n="0159a21" ed="T"/>境界唯依妄念而有差別，若離心念，卽無一
<lb n="0159a22" ed="T"/>切境界之相。若見諸相等者，遮離色觀空
<lb n="0159a23" ed="T"/>也。」恐聞相是虛妄，又別求無相佛身，故云
<lb n="0159a24" ed="T"/>「相卽非相便是如來」，不唯佛化身相是如來，
<lb n="0159a25" ed="T"/>所見一切相相皆無相卽如來也。故《起信》云
<lb n="0159a26" ed="T"/>「所言覺義者，謂心體離念。離念相者等虛
<lb n="0159a27" ed="T"/>空界，卽是如來平等法身。」肇云：「行合解通
<lb n="0159a28" ed="T"/>則爲見佛。」偈云「離彼是如來者，離彼三相
<lb n="0159a29" ed="T"/>是法身如來也。」無著則於色身但離遍計，不
<pb n="0159b" ed="T" xml:id="T33.1701.0159b"/>
<lb n="0159b01" ed="T"/>執色相卽眞色身，故彼論云「此爲顯示如來
<lb n="0159b02" ed="T"/>色身。」又，此當第三欲得色身住處。</p><p xml:id="pT33p0159b0214" cb:place="inline">二、斷因果
<lb n="0159b03" ed="T"/>俱深無信疑，論云「無住行施因深也，無相見
<lb n="0159b04" ed="T"/>佛果深也，未來惡世必不生信，空說何益？」斷
<lb n="0159b05" ed="T"/>之文四：初約無信以呈疑。</p></cb:div>
<lb n="0159b06" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0159b0601">須菩提白佛言：「世尊！頗有衆生得聞如是言
<lb n="0159b07" ed="T"/>說章句生實信不？」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0159b0708">魏云「頗有衆生於未來
<lb n="0159b08" ed="T"/>世云云」，今略此句者，影在後五百歲也。句詮
<lb n="0159b09" ed="T"/>差別，章者解句。實信者，《大品》云：「於一切法不
<lb n="0159b10" ed="T"/>信，是信般若。」</p><p xml:id="pT33p0159b1006" cb:place="inline">二、呵疑詞以顯信。</p></cb:div>
<lb n="0159b11" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0159b1101">佛吿須菩提：「莫作是說，如來滅後後五百歲，
<lb n="0159b12" ed="T"/>有持戒修福者於此章句能生信心，以此爲
<lb n="0159b13" ed="T"/>實。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0159b1302">後五百歲者，《大集》云「初五百歲解脫牢
<lb n="0159b14" ed="T"/>固，第二五百歲禪定牢固，三、多聞，四、塔寺，五、
<lb n="0159b15" ed="T"/>鬪諍，皆如初二句例。」本疑惡世無信，故擧惡
<lb n="0159b16" ed="T"/>世以斷疑。持戒修福者，戒定也。以此爲實者，
<lb n="0159b17" ed="T"/>正解無倒。無著云：「增上戒等三學顯示修行
<lb n="0159b18" ed="T"/>少欲等功德，戒出三塗、定出六欲、慧出三界。」</p>
<lb n="0159b19" ed="T"/><p xml:id="pT33p0159b1901">三、明能信之所以，二：初、明歷事善友，積集信
<lb n="0159b20" ed="T"/>因。</p></cb:div>
<lb n="0159b21" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0159b2101">「當知：是人不於一佛、二佛、三、四、五佛而種善
<lb n="0159b22" ed="T"/>根，已於無量千萬佛所種諸善根，聞是章句
<lb n="0159b23" ed="T"/>乃至一念生淨信者。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0159b2309">無著云：「顯示集因於
<lb n="0159b24" ed="T"/>多佛所，明久事善友則緣勝也；種諸善根，明
<lb n="0159b25" ed="T"/>久伏三毒則因勝也。」</p><p xml:id="pT33p0159b2509" cb:place="inline">二、明善友所攝成就信
<lb n="0159b26" ed="T"/>德，二：初、明攝受得福，顯福德門。</p></cb:div>
<lb n="0159b27" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0159b2701">「須菩提！如來悉知悉見是諸衆生，得如是無
<lb n="0159b28" ed="T"/>量福德。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0159b2804">無著云：「謂於一切行住所作中知
<lb n="0159b29" ed="T"/>其心，四蘊見其依止色身故。」此等顯示善友
<pb n="0159c" ed="T" xml:id="T33.1701.0159c"/>
<lb n="0159c01" ed="T"/>所攝。論云：「若不說見，或謂如來以比智知；若
<lb n="0159c02" ed="T"/>不說知，或謂如來以肉眼見。故須二語。」得福
<lb n="0159c03" ed="T"/>德者，魏云「生如是福德，取如是福德。」論云「生
<lb n="0159c04" ed="T"/>者能生因，取者熏修自體果義。」無著云：「生者，
<lb n="0159c05" ed="T"/>福正起時現行。取者，卽彼滅時攝持種子。此
<lb n="0159c06" ed="T"/>云得者，生、取二義不離於得，得之一字，生、取
<lb n="0159c07" ed="T"/>俱攝。」</p><p xml:id="pT33p0159c0703" cb:place="inline">二、明攝受所以，顯智慧門。由無二執故
<lb n="0159c08" ed="T"/>得攝受。△文二：初、正明已斷麁執。</p></cb:div>
<lb n="0159c09" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0159c0901">「何以故？是諸衆生無復我相、人相、衆生相、壽
<lb n="0159c10" ed="T"/>者相，無法相，亦無非法相。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0159c1011">初徵信者，以何
<lb n="0159c11" ed="T"/>義故得如來悉知悉見？後釋二：一、無我執。執
<lb n="0159c12" ed="T"/>取自體爲我；計我展轉趣於餘趣爲人；計我
<lb n="0159c13" ed="T"/>盛衰苦樂種種變異相續爲衆生；計我一報
<lb n="0159c14" ed="T"/>命根不斷而住爲壽者。二、無法執。論云：「無法
<lb n="0159c15" ed="T"/>相者，能取所取一切法無。亦無非法相者，無
<lb n="0159c16" ed="T"/>我眞空實有。」然離二執正是得佛知見，成就
<lb n="0159c17" ed="T"/>淨信之本、善根福德却是相兼，故論云：「有智
<lb n="0159c18" ed="T"/>慧便足。何故復說持戒功德？爲示現實相差
<lb n="0159c19" ed="T"/>別義故，亦有持戒功德依信心恭敬能生實
<lb n="0159c20" ed="T"/>相故。不但說般若二因，顯未除細執。」</p></cb:div>
<lb n="0159c21" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0159c2101">「何以故？是諸衆生若心取相，則爲著我、人、衆
<lb n="0159c22" ed="T"/>生、壽者。若取法相，卽著我、人、衆生、壽者。何以
<lb n="0159c23" ed="T"/>故？若取非法相，卽著我、人、衆生、壽者。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0159c2315">「若心
<lb n="0159c24" ed="T"/>取」下，總明二相，總解取法非法，盡名相也，亦
<lb n="0159c25" ed="T"/>是建立取相，則我等相便生，立義宗也。「若取
<lb n="0159c26" ed="T"/>法」下，別明二相，論云「但有無明使無現行麁
<lb n="0159c27" ed="T"/>煩惱，示無我見故。」無著云：「但取法及非法相
<lb n="0159c28" ed="T"/>轉非我等想，以我等想及依止不轉中有徵
<lb n="0159c29" ed="T"/>者，取法但爲法相，何故便著我等？」釋云：「取非
<pb n="0160a" ed="T" xml:id="T33.1701.0160a"/>
<lb n="0160a01" ed="T"/>法亦著我等，何況取法？」以後釋前也。</p><p xml:id="pT33p0160a0115" cb:place="inline">四、示中
<lb n="0160a02" ed="T"/>道之玄門。</p></cb:div>
<lb n="0160a03" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0160a0301">「是故，不應取法、不應取非法。以是義故，如來
<lb n="0160a04" ed="T"/>常說汝等比丘知我說法如筏喩者，法尙應
<lb n="0160a05" ed="T"/>捨，何況非法？」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0160a0506">初正結歸中，後引說以證筏喩
<lb n="0160a06" ed="T"/>者，假言顯義，不應如言執義。不執卽爲不取，
<lb n="0160a07" ed="T"/>非全棄也。偈云「彼不住隨順，於法中證智。」論
<lb n="0160a08" ed="T"/>釋云「不住者得證智，捨敎如到彼岸；隨順者，
<lb n="0160a09" ed="T"/>隨順彼證智之敎法，如未到岸。」無著云：「法尙
<lb n="0160a10" ed="T"/>應捨者，實相生故；何況非法者，理不應故。」三
<lb n="0160a11" ed="T"/>斷無相，云何得說疑？論云：「向說不可以相見
<lb n="0160a12" ed="T"/>佛，佛非有爲，云何釋迦得阿耨菩提？云何說
<lb n="0160a13" ed="T"/>法？」斷之文二：初、問答斷疑，四：初、擧疑因以問。</p></cb:div>
<lb n="0160a14" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0160a1401">「須菩提！於意云何？如來得阿耨多羅三藐三
<lb n="0160a15" ed="T"/>菩提耶？如來有所說法耶？」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0160a1511">佛問得不，意顯
<lb n="0160a16" ed="T"/>不得。故無著云：「顯示翻於正覺取故。」</p><p xml:id="pT33p0160a1615" cb:place="inline">二、順實
<lb n="0160a17" ed="T"/>理以酬。</p></cb:div>
<lb n="0160a18" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0160a1801">須菩提言：「如我解佛所說義，無有定法名阿
<lb n="0160a19" ed="T"/>耨多羅三藐三菩提，亦無有定法如來可說。」</p></cb:div>
<lb n="0160a20" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0160a2001">偈云「應化非眞佛，亦非說法者。」</p><p xml:id="pT33p0160a2013" cb:place="inline">三、釋無定
<lb n="0160a21" ed="T"/>法之言。</p></cb:div>
<lb n="0160a22" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0160a2201">「何以故？如來所說法皆不可取、不可說，非法、
<lb n="0160a23" ed="T"/>非非法。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0160a2304">無著云：「不可取者，謂正聞時；不可
<lb n="0160a24" ed="T"/>說者，謂正說時。非法者，分別性故；非非法者，
<lb n="0160a25" ed="T"/>法無我理故。」論云：「彼法非法、非非法，依眞如
<lb n="0160a26" ed="T"/>義說。非法者，一切法無體相故；非非法者，彼
<lb n="0160a27" ed="T"/>眞如無我實相有故。何故唯言說、不言證？有
<lb n="0160a28" ed="T"/>言說者，卽成證義故；若不證者，則不能說。」</p>
<lb n="0160a29" ed="T"/><p xml:id="pT33p0160a2901">四、釋無取說之所以。</p></cb:div>
<pb n="0160b" ed="T" xml:id="T33.1701.0160b"/>
<lb n="0160b01" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0160b0101">「所以者何？一切賢聖皆以無爲法而有差別。」</p></cb:div>
<lb n="0160b02" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0160b0201">魏云「一切聖人皆以無爲法得名。」論意云：
<lb n="0160b03" ed="T"/>聖人但依眞如淸淨得名，非別得法，故無取。
<lb n="0160b04" ed="T"/>說而有差別者，論云「眞如具足淸淨分淸淨。」
<lb n="0160b05" ed="T"/>無著云：「無爲者，無分別義故，是故菩薩有學
<lb n="0160b06" ed="T"/>得名，如來無學得名。初無爲者，折伏散亂時
<lb n="0160b07" ed="T"/>顯了故；後無爲者，唯第一義者無上覺故。三
<lb n="0160b08" ed="T"/>乘賢聖皆修證無爲，故通說爲差別。」</p><p xml:id="pT33p0160b0815" cb:place="inline">二、校量
<lb n="0160b09" ed="T"/>顯勝，四：初、擧劣福以問。</p></cb:div>
<lb n="0160b10" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0160b1001">「須菩提！於意云何？若人滿三千大千世界七
<lb n="0160b11" ed="T"/>寶以用布施，是人所得福德寧爲多不？」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0160b1116">《俱
<lb n="0160b12" ed="T"/>舍》偈云「四大洲日月，蘇迷盧欲天，梵世各一
<lb n="0160b13" ed="T"/>千，名一小千界。此小千千倍，說名一中千，此
<lb n="0160b14" ed="T"/>千倍大千，皆同一成壞。」七寶者，金、銀、瑠璃、珊
<lb n="0160b15" ed="T"/>瑚、碼碯、赤眞珠、頗梨。</p><p xml:id="pT33p0160b1509" cb:place="inline">二、釋福多以酬。</p></cb:div>
<lb n="0160b16" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0160b1601">須菩提言：「甚多。世尊！何以故？是福德卽非福
<lb n="0160b17" ed="T"/>德性，是故如來說福德多。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0160b1711">無著云：「是福德
<lb n="0160b18" ed="T"/>者標牒，卽非者約勝義空，是故者約世俗有。」</p>
<lb n="0160b19" ed="T"/><p xml:id="pT33p0160b1901">三、判經福超過。</p></cb:div>
<lb n="0160b20" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0160b2001">「若復有人於此經中受持乃至四句偈等，爲
<lb n="0160b21" ed="T"/>他人說，其福勝彼。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0160b2108">偈云「受持法及說，不空
<lb n="0160b22" ed="T"/>於福德，福不趣菩提，二能趣菩提。」四句者，
<lb n="0160b23" ed="T"/>但於四句詮義究竟卽成四句偈，如「凡所有
<lb n="0160b24" ed="T"/>相皆是虛妄，若見諸相非相卽見如來」，此最
<lb n="0160b25" ed="T"/>妙也。然但義見四句，持說卽趣菩提，文或增
<lb n="0160b26" ed="T"/>減，不必唯四；義若闕者，則互成謗。</p><p xml:id="pT33p0160b2614" cb:place="inline">四、釋超過
<lb n="0160b27" ed="T"/>所以，二：初、正釋。</p></cb:div>
<lb n="0160b28" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0160b2801">「何以故？須菩提！一切諸佛及諸佛阿耨多羅
<lb n="0160b29" ed="T"/>三藐三菩提法皆從此經出。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0160b2912">諸佛菩提法
<pb n="0160c" ed="T" xml:id="T33.1701.0160c"/>
<lb n="0160c01" ed="T"/>者，論云「名爲法身。於彼法身，此二能作了因。」
<lb n="0160c02" ed="T"/>一切諸佛者，卽報化身，論云「於此能爲生因。」</p>
<lb n="0160c03" ed="T"/><p xml:id="pT33p0160c0301">二、轉釋。</p></cb:div>
<lb n="0160c04" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0160c0401">「須菩提！所謂佛法者，卽非佛法。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0160c0413">第一義中，
<lb n="0160c05" ed="T"/>無有佛法從經出也。</p><p xml:id="pT33p0160c0509" cb:place="inline">四、斷聲聞得果是取疑，
<lb n="0160c06" ed="T"/>論云「向說聖人無爲法不可取說，云何聲聞
<lb n="0160c07" ed="T"/>各取自果，如證而說？」斷之文四：初、入流果。</p></cb:div>
<lb n="0160c08" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0160c0801">「須菩提！於意云何？須陀洹能作是念：『我得須
<lb n="0160c09" ed="T"/>陀洹果』不？」須菩提言：「不也。世尊！何以故？須陀
<lb n="0160c10" ed="T"/>洹名爲入流而無所入，不入色、聲、香、味、觸、法，
<lb n="0160c11" ed="T"/>是名須陀洹。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0160c1106">須陀洹，此云入流，入聖人流
<lb n="0160c12" ed="T"/>故；亦云預流，預聖人流故。秪由不入六塵名
<lb n="0160c13" ed="T"/>入聖流，不是別有所入，故論云「聖人得果，不
<lb n="0160c14" ed="T"/>取一法、不取六塵境界，故名逆流。乃至羅漢
<lb n="0160c15" ed="T"/>不取一法，以是義故，名阿羅漢。然非不取無
<lb n="0160c16" ed="T"/>爲自果，但於證時離取我等煩惱，是故無如
<lb n="0160c17" ed="T"/>是心：『我能得果。』若起如是心：『我能得果』，卽爲
<lb n="0160c18" ed="T"/>著我等故。」知得果是不取義，何得疑云是取？</p>
<lb n="0160c19" ed="T"/><p xml:id="pT33p0160c1901">二、一來果。</p></cb:div>
<lb n="0160c20" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0160c2001">「須菩提！於意云何？斯陀含能作是念：『我得斯
<lb n="0160c21" ed="T"/>陀含果』不？」須菩提言：「不也。世尊！何以故？斯陀
<lb n="0160c22" ed="T"/>含名一往來而實無往來，是名斯陀含。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0160c2216">斯
<lb n="0160c23" ed="T"/>陀含，此云一來，斷欲界六品修惑，從此命終，
<lb n="0160c24" ed="T"/>一往天上、一來人間，便得阿羅漢果，故名一
<lb n="0160c25" ed="T"/>來。而實無來者，已悟無我，誰能往來？</p><p xml:id="pT33p0160c2515" cb:place="inline">三、不來
<lb n="0160c26" ed="T"/>果。</p></cb:div>
<lb n="0160c27" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0160c2701">「須菩提！於意云何？阿那含能作是念：『我得阿
<lb n="0160c28" ed="T"/>那含果』不？」須菩提言：「不也。世尊！何以故？阿那
<lb n="0160c29" ed="T"/>含名爲不來而實無不來，是故名阿那含。」</p></cb:div>
<pb n="0161a" ed="T" xml:id="T33.1701.0161a"/>
<lb n="0161a01" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0161a0101">阿那含，此云不來，亦云不還，斷欲界九品修
<lb n="0161a02" ed="T"/>惑盡，命終一往天上，更不還來下界，故云不
<lb n="0161a03" ed="T"/>來。而實無不來，義同前釋。</p><p xml:id="pT33p0161a0311" cb:place="inline">四、不生果。阿羅
<lb n="0161a04" ed="T"/>漢，此釋有三：一、無賊，三界見修，煩惱盡故；二、
<lb n="0161a05" ed="T"/>不生，不受後有故；三、應供，應受人天廣大供
<lb n="0161a06" ed="T"/>養故。文三：初、擧所得以問。</p></cb:div>
<lb n="0161a07" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0161a0701">「須菩提！於意云何？阿羅漢能作是念：『我得阿
<lb n="0161a08" ed="T"/>羅漢道』不？」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0161a0805">二、明無取以答。</p></cb:div>
<lb n="0161a09" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0161a0901">須菩提言：「不也。世尊！何以故？實無有法名阿
<lb n="0161a10" ed="T"/>羅漢。世尊！若阿羅漢作是念：『我得阿羅漢道。』
<lb n="0161a11" ed="T"/>卽爲著我、人、衆生、壽者。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0161a1110">三、引已證令信，三：
<lb n="0161a12" ed="T"/>初、明佛先印。</p></cb:div>
<lb n="0161a13" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0161a1301">「世尊！佛說我得無諍三昧，人中最爲第一，是
<lb n="0161a14" ed="T"/>第一離欲阿羅漢。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0161a1408">無諍者，不惱衆生，能令
<lb n="0161a15" ed="T"/>衆生不起煩惱，故佛讚之。十弟子中，善現第
<lb n="0161a16" ed="T"/>一。離欲者，三界煩惱但有貪心，盡名爲欲，非
<lb n="0161a17" ed="T"/>唯欲界。</p><p xml:id="pT33p0161a1704" cb:place="inline">二、彰<anchor xml:id="nkr_note_add_0161a1701" n="0161a1701"/><anchor xml:id="beg0161a1701" n="0161a1701"/>己<anchor xml:id="end0161a1701"/>不取。</p></cb:div>
<lb n="0161a18" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0161a1801">「我不作是念：『我是離欲阿羅漢。』」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0161a1813">三、却釋佛
<lb n="0161a19" ed="T"/>意。</p></cb:div>
<lb n="0161a20" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0161a2001">「世尊！我若作是念：『我得阿羅漢道。』世尊則不
<lb n="0161a21" ed="T"/>說須菩提是樂阿蘭那行者；以須菩提實無
<lb n="0161a22" ed="T"/>所行，而名須菩提是樂阿蘭那行。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0161a2214">論云「離
<lb n="0161a23" ed="T"/>二種障：一、煩惱障，得阿羅漢故離；二、三昧障，
<lb n="0161a24" ed="T"/>得無諍故離，故無所行。」阿蘭那者，此云寂靜。</p>
<lb n="0161a25" ed="T"/><p xml:id="pT33p0161a2501">五、斷釋迦然燈取說疑。論云「釋迦昔於然燈
<lb n="0161a26" ed="T"/>佛所受法，彼佛爲此佛說法，云何言不可取、
<lb n="0161a27" ed="T"/>不可說？」</p></cb:div>
<lb n="0161a28" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0161a2801">佛吿須菩提：「於意云何？如來昔在然燈佛所，
<lb n="0161a29" ed="T"/>於法有所得不？」「不也。世尊！如來在然燈佛所，
<pb n="0161b" ed="T" xml:id="T33.1701.0161b"/>
<lb n="0161b01" ed="T"/>於法實無所得。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0161b0107">於法實無所得者，然燈佛
<lb n="0161b02" ed="T"/>說，說是語言；釋迦所聞，唯聞語言。語言非實，
<lb n="0161b03" ed="T"/>智證法故。論云「釋迦於然燈所，言語所說不
<lb n="0161b04" ed="T"/>取證法，以是義故，顯彼證智不可說、不可取。」</p>
<lb n="0161b05" ed="T"/><p xml:id="pT33p0161b0501">六、斷嚴土違於不取疑。論云「若法不可取，云
<lb n="0161b06" ed="T"/>何諸菩薩取莊嚴淨土？云何自受法王身？」斷
<lb n="0161b07" ed="T"/>之文三：初、擧取相莊嚴問。</p></cb:div>
<lb n="0161b08" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0161b0801">「須菩提！於意云何？菩薩莊嚴佛土不？」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0161b0815">佛意
<lb n="0161b09" ed="T"/>欲明法性眞土，故問：「取形相莊嚴土不？」</p><p xml:id="pT33p0161b0916" cb:place="inline">二、釋
<lb n="0161b10" ed="T"/>離相莊嚴答。</p></cb:div>
<lb n="0161b11" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0161b1101">「不也。世尊！何以故？莊嚴佛土者，卽非莊嚴，是
<lb n="0161b12" ed="T"/>名莊嚴。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0161b1204">偈云「智習唯識通，如是取淨土，非
<lb n="0161b13" ed="T"/>形第一體，非嚴莊嚴意。」論釋云「諸佛無有莊
<lb n="0161b14" ed="T"/>嚴國土事，唯眞實智慧，習識通達故。」不可取
<lb n="0161b15" ed="T"/>莊嚴有二：一、形相，二、第一義相。非嚴者，無形
<lb n="0161b16" ed="T"/>相故；莊嚴意者，卽是第一莊嚴，以一切功德
<lb n="0161b17" ed="T"/>成就莊嚴故。</p><p xml:id="pT33p0161b1706" cb:place="inline">三、依淨心莊嚴勸。</p></cb:div>
<lb n="0161b18" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0161b1801">「是故，須菩提！諸菩薩摩訶薩應如是生淸淨
<lb n="0161b19" ed="T"/>心，不應住色生心，不應住聲、香、味、觸、法生心，
<lb n="0161b20" ed="T"/>應無所住而生其心。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0161b2009">論云「若人分別佛土，
<lb n="0161b21" ed="T"/>是有爲形相。而言我成就者，彼住於色等境
<lb n="0161b22" ed="T"/>中。爲遮此故，故云應如是生淸淨心，不應住
<lb n="0161b23" ed="T"/>色等也。而生其心者，則是正智，此是眞心。若
<lb n="0161b24" ed="T"/>都無心，便同空見。」</p><p xml:id="pT33p0161b2408" cb:place="inline">七、斷受得報身有取疑。疑
<lb n="0161b25" ed="T"/>意如前。斷之文二：初、問答斷疑。</p></cb:div>
<lb n="0161b26" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0161b2601">「須菩提！譬如有人身如<name role="" type="person">須彌山</name>王。於意云何？
<lb n="0161b27" ed="T"/>是身爲大不？」須菩提言：「甚大。世尊！何以故？佛
<lb n="0161b28" ed="T"/>說非身，是名大身。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0161b2808">論云「如<name role="" type="person">須彌山</name>王，勢力
<lb n="0161b29" ed="T"/>高遠故名爲大，而不取我是山王，以無分別
<pb n="0161c" ed="T" xml:id="T33.1701.0161c"/>
<lb n="0161c01" ed="T"/>故；報佛亦如是，以得無上法王體故名大，而
<lb n="0161c02" ed="T"/>不取我是法王，以無分別故。」故偈云「如山王
<lb n="0161c03" ed="T"/>無取，受報亦復然。」非身名身者，非有漏有爲
<lb n="0161c04" ed="T"/>身，是無漏無爲身，故偈云「遠離於諸漏，及
<lb n="0161c05" ed="T"/>有爲法故。」論云「若如是卽無有物，若如是卽
<lb n="0161c06" ed="T"/>名有物，以唯有淸淨身故、以遠離有爲法故，
<lb n="0161c07" ed="T"/>以是義故，實有我體，以不依他緣住故。」</p><p xml:id="pT33p0161c0716" cb:place="inline">二、校
<lb n="0161c08" ed="T"/>量顯勝二：一、約外財挍量廣顯經勝，二：一、校
<lb n="0161c09" ed="T"/>量勝劣，三：初、約多河以辨沙。</p></cb:div>
<lb n="0161c10" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0161c1001">「須菩提！如恒河中所有沙數，如是沙等恒河。
<lb n="0161c11" ed="T"/>於意云何？是諸恒河沙寧爲多不？」須菩提言：
<lb n="0161c12" ed="T"/>「甚多。世尊！但諸恒河尙多無數，何況其沙？」</p></cb:div>
<lb n="0161c13" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0161c1301">恒河者，從阿耨池東面流出，周四十里，沙細
<lb n="0161c14" ed="T"/>如麪，金沙混流。佛多近此說法，故取爲喩。</p><p xml:id="pT33p0161c1417" cb:place="inline">二、
<lb n="0161c15" ed="T"/>約多沙以彰福。</p></cb:div>
<lb n="0161c16" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0161c1601">「須菩提！我今實言吿汝：若有善男子、善女人
<lb n="0161c17" ed="T"/>以七寶滿爾所恒沙河數三千大千世界以
<lb n="0161c18" ed="T"/>用布施，得福多不？」須菩提言：「甚多。世尊！」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0161c1816">論
<lb n="0161c19" ed="T"/>云「前已說喩，何故復說？」偈云：「說多義差
<lb n="0161c20" ed="T"/>別，亦成勝校量，後福過於前，故重說勝喩。」何
<lb n="0161c21" ed="T"/>故不先說此喩？爲漸化衆生令信上妙義故，
<lb n="0161c22" ed="T"/>又前未顯以何等勝功德能得菩提故。</p><p xml:id="pT33p0161c2216" cb:place="inline">三、約
<lb n="0161c23" ed="T"/>多福以顯勝。</p></cb:div>
<lb n="0161c24" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0161c2401">佛吿須菩提：「若善男子、善女人於此經中乃
<lb n="0161c25" ed="T"/>至受持四句偈等，爲他人說，而此福德勝前
<lb n="0161c26" ed="T"/>福德。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0161c2603">施感生死，經趣菩提，大意同前。</p><p xml:id="pT33p0161c2615" cb:place="inline">二、釋
<lb n="0161c27" ed="T"/>勝所以，五：一、尊處歎人勝，三：初、明處可敬。</p></cb:div>
<lb n="0161c28" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0161c2801">「復次，須菩提！隨說是經乃至四句偈等，當知
<lb n="0161c29" ed="T"/>此處一切世間天、人、阿修羅皆應供養如佛
<pb n="0162a" ed="T" xml:id="T33.1701.0162a"/>
<lb n="0162a01" ed="T"/>塔廟。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0162a0103">《大般若》說：「天帝不在，諸天若來，但見
<lb n="0162a02" ed="T"/>空座，盡皆作禮，供養而去。」窣堵波，此云高顯。
<lb n="0162a03" ed="T"/>塔者，邊國訛語，廟藐也，於塔中安佛形藐。</p><p xml:id="pT33p0162a0317" cb:place="inline">二、
<lb n="0162a04" ed="T"/>顯人獲益。</p></cb:div>
<lb n="0162a05" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0162a0501">「何況有人盡能受持讀誦？須菩提！當知是人
<lb n="0162a06" ed="T"/>成就最上第一希有之法。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0162a0611">前四句猶勝，況
<lb n="0162a07" ed="T"/>此盡能受持？故最上等也。</p><p xml:id="pT33p0162a0711" cb:place="inline">三、顯處有佛。</p></cb:div>
<lb n="0162a08" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0162a0801">「若是經典所在之處則爲有佛，若尊重弟子。」</p></cb:div>
<lb n="0162a09" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0162a0901">經顯如來法身，依法則有報化。又，一切賢
<lb n="0162a10" ed="T"/>聖皆以無爲得名，經顯無爲，必有賢聖尊重
<lb n="0162a11" ed="T"/>弟子。</p><p xml:id="pT33p0162a1103" cb:place="inline">二、約義釋辨名勝。</p></cb:div>
<lb n="0162a12" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0162a1201">爾時，須菩提白佛言：「世尊！當何名此經？我等
<lb n="0162a13" ed="T"/>云何奉持？」佛吿須菩提：「是經名爲『金剛般若
<lb n="0162a14" ed="T"/>波羅<anchor xml:id="nkr_note_add_0162a1401" n="0162a1401"/><anchor xml:id="beg0162a1401" n="0162a1401"/>蜜<anchor xml:id="end0162a1401"/>』，以是名字汝當奉持。所以者何？須菩
<lb n="0162a15" ed="T"/>提！佛說般若波羅蜜，則非般若波羅蜜。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0162a1516">佛
<lb n="0162a16" ed="T"/>立經名約能斷惑，斷惑故勝也。則非般若者，
<lb n="0162a17" ed="T"/>無著云：「對治如言執故。」</p><p xml:id="pT33p0162a1710" cb:place="inline">三、佛無異說勝。</p></cb:div>
<lb n="0162a18" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0162a1801">「須菩提！於意云何？如來有所說法不？」須菩提
<lb n="0162a19" ed="T"/>白佛言：「世尊！如來無所說。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0162a1911">無所說者，無別、
<lb n="0162a20" ed="T"/>異，增、減之說，但如證而說，旣如其說則無所
<lb n="0162a21" ed="T"/>說，三世佛皆然，故云無異說。故論云「無有一
<lb n="0162a22" ed="T"/>法唯獨如來說，餘佛不說。」無著云：「第一義不
<lb n="0162a23" ed="T"/>可說。」</p><p xml:id="pT33p0162a2303" cb:place="inline">四、施福劣塵勝。</p></cb:div>
<lb n="0162a24" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0162a2401">「須菩提！於意云何？三千大千世界所有微塵
<lb n="0162a25" ed="T"/>是爲多不？」須菩提言：「甚多。世尊！」「須菩提！諸微
<lb n="0162a26" ed="T"/>塵，如來說非微塵，是名微塵。如來說世界非
<lb n="0162a27" ed="T"/>世界，是名世界。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0162a2707">論云「寶施福德是煩惱因，
<lb n="0162a28" ed="T"/>以能成就煩惱事故。地塵無記，非煩惱因，故
<lb n="0162a29" ed="T"/>塵勝施劣。」大雲云：「故諸地塵則非貪等煩惱
<pb n="0162b" ed="T" xml:id="T33.1701.0162b"/>
<lb n="0162b01" ed="T"/>塵，是名無記地塵。」如來說三千界非煩惱染
<lb n="0162b02" ed="T"/>因，界是名地塵。無記界是則界爲塵，因塵不
<lb n="0162b03" ed="T"/>生煩惱。施爲福因，福生煩惱。</p><p xml:id="pT33p0162b0312" cb:place="inline">五、感果離相勝。</p></cb:div>
<lb n="0162b04" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0162b0401">「須菩提！於意云何？可以三十二相見如來不？」
<lb n="0162b05" ed="T"/>「不也。世尊！不可以三十二相得見如來。何以
<lb n="0162b06" ed="T"/>故？如來說三十二相卽是非相，是名三十二
<lb n="0162b07" ed="T"/>相。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0162b0702">恐施寶者云：「我施求佛，誰言煩惱？」故此
<lb n="0162b08" ed="T"/>經云「可以相爲佛不？」論云「持說此法能成菩
<lb n="0162b09" ed="T"/>提，勝彼福德。何以故？彼相於佛，菩提非法身
<lb n="0162b10" ed="T"/>相故。經福能降施福德三十二相，意明經福
<lb n="0162b11" ed="T"/>降施方得色相佛身。若但寶施，卽煩惱因。」</p><p xml:id="pT33p0162b1117" cb:place="inline">二、
<lb n="0162b12" ed="T"/>約內財校量倍顯經勝，二：初、校量勝劣。</p></cb:div>
<lb n="0162b13" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0162b1301">「須菩提！若有善男子、善女人以恒河沙等身
<lb n="0162b14" ed="T"/>命布施，若復有人於此經中乃至受持四句
<lb n="0162b15" ed="T"/>偈等，爲他人說，其福甚多。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0162b1511">捨身勝於寶施，
<lb n="0162b16" ed="T"/>持說又勝捨命。</p><p xml:id="pT33p0162b1607" cb:place="inline">二、釋勝所以，五：初、泣歎未聞
<lb n="0162b17" ed="T"/>深法勝。</p></cb:div>
<lb n="0162b18" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0162b1801">爾時須菩提聞說是經，深解義趣，涕淚悲泣
<lb n="0162b19" ed="T"/>而白佛言：「希有，世尊！佛說如是甚深經典，我
<lb n="0162b20" ed="T"/>從昔來所得慧眼未曾得聞如是之經。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0162b2016">捨
<lb n="0162b21" ed="T"/>身之苦已感人心，何況更聞不及持說？是故
<lb n="0162b22" ed="T"/>悲淚。論云「念彼身苦，尊重法故悲淚。」慧眼，人
<lb n="0162b23" ed="T"/>空也，未聞法空也。</p><p xml:id="pT33p0162b2308" cb:place="inline">二、淨心契實具德勝，二：初、
<lb n="0162b24" ed="T"/>正明。</p></cb:div>
<lb n="0162b25" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0162b2501">「世尊！若復有人得聞是經，信心淸淨則生實
<lb n="0162b26" ed="T"/>相，當知是人成就第一希有功德。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0162b2614">論云「此
<lb n="0162b27" ed="T"/>中有實相，餘者非實相。」</p><p xml:id="pT33p0162b2710" cb:place="inline">二、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162001" n="0162001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0162001" n="0162001"/><anchor xml:id="beg0162001" n="0162001"/>佛<anchor xml:id="end0162001"/>跡。</p></cb:div>
<lb n="0162b28" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0162b2801">「世尊！是實相者則是非相，是故如來說名實
<lb n="0162b29" ed="T"/>相。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0162b2902">無著云：「爲離實相分別想故。」</p><p xml:id="pT33p0162b2913" cb:place="inline">三、信解三
<pb n="0162c" ed="T" xml:id="T33.1701.0162c"/>
<lb n="0162c01" ed="T"/>空同佛勝，三：初、總標信解。</p></cb:div>
<lb n="0162c02" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0162c0201">「世尊！我今得聞如是經典，信解受持不足爲
<lb n="0162c03" ed="T"/>難，若當來世後五百歲，其有衆生得聞是經，
<lb n="0162c04" ed="T"/>信解受持，是人則爲第一希有。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0162c0413">無著云：「未
<lb n="0162c05" ed="T"/>來法滅時尙有菩薩受持，故無我、人等取，云
<lb n="0162c06" ed="T"/>何汝等於正法時遠離修行，不生慚愧？」</p><p xml:id="pT33p0162c0616" cb:place="inline">二、別
<lb n="0162c07" ed="T"/>顯三空。</p></cb:div>
<lb n="0162c08" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0162c0801">「何以故？此人無我相、人相、衆生相、壽者相。所
<lb n="0162c09" ed="T"/>以者何？我相卽是非相，人相、衆生相、壽者相
<lb n="0162c10" ed="T"/>卽是非相。何以故？離一切諸相卽名諸佛。」</p></cb:div>
<lb n="0162c11" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0162c1101">無著云：「無我等者，無人取我等。卽非相者，無
<lb n="0162c12" ed="T"/>法取。離一切者，顯示諸菩薩隨順學相。諸佛
<lb n="0162c13" ed="T"/>世尊離一切相，是故我等應如是學。」</p><p xml:id="pT33p0162c1315" cb:place="inline">三、如來
<lb n="0162c14" ed="T"/>印定。</p></cb:div>
<lb n="0162c15" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0162c1501">佛吿須菩提：「如是，如是。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0162c1510">四、聞時不動希有
<lb n="0162c16" ed="T"/>勝。</p></cb:div>
<lb n="0162c17" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0162c1701">「若復有人得聞是經，不驚、不怖、不畏，當知是
<lb n="0162c18" ed="T"/>人甚爲希有。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0162c1806">論云「驚者，謂非處生懼。怖者，
<lb n="0162c19" ed="T"/>不能斷疑心故。畏者，一向怖故，其心畢竟墮
<lb n="0162c20" ed="T"/>驚怖故。」</p><p xml:id="pT33p0162c2004" cb:place="inline">五、大因淸淨第一勝。</p></cb:div>
<lb n="0162c21" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0162c2101">「何以故？須菩提！如來說第一波羅蜜，非第一
<lb n="0162c22" ed="T"/>波羅蜜，是名第一波羅蜜。」</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0162c2211">何以故者，有二：
<lb n="0162c23" ed="T"/>一、躡前不驚等<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162002" n="0162002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0162002" n="0162002"/><anchor xml:id="beg0162002" n="0162002"/>徵<anchor xml:id="end0162002"/>，二、都躡前勝以徵。論云「此
<lb n="0162c24" ed="T"/>法門者，名爲大因，勝餘修多羅故，名爲淸淨。」
<lb n="0162c25" ed="T"/>無量諸佛同說故，故彼珍寶、檀等無如是功
<lb n="0162c26" ed="T"/>德，是故彼福德中此福爲勝。</p></cb:div>
<lb n="0162c27" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="close"><cb:jhead>金剛般若經疏論纂要上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0154c1801" to="#end0154c1801"><lem resp="#resp3" wit="#wit.cbeta">派<note type="cf1">T33n1702_p0177c04</note></lem><rdg wit="#wit.orig">泒</rdg></app>
<app from="#beg0155c1001" to="#end0155c1001"><lem resp="#resp1" wit="#wit.cbeta">到</lem><rdg wit="#wit.orig">倒</rdg></app>
<app from="#beg0156b0501" to="#end0156b0501"><lem resp="#resp1" wit="#wit.cbeta">減</lem><rdg wit="#wit.orig">滅</rdg></app>
<app from="#beg0156b0601" to="#end0156b0601"><lem resp="#resp1" wit="#wit.cbeta">未</lem><rdg wit="#wit.orig">末</rdg></app>
<app from="#beg0156b1501" to="#end0156b1501"><lem resp="#resp1" wit="#wit.cbeta">巳</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0157001" to="#end0157001"><lem wit="#wit.orig">典</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">曲</rdg></app>
<app from="#beg0157c2701" to="#end0157c2701"><lem resp="#resp1" wit="#wit.cbeta">妄</lem><rdg wit="#wit.orig">忘</rdg></app>
<app from="#beg0158001" to="#end0158001"><lem wit="#wit.orig">等</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">想</rdg></app>
<app from="#beg0158c0801" to="#end0158c0801"><lem resp="#resp1" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0161a1701" to="#end0161a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己<note type="cf1">T85n2736_p0116a28</note><note type="cf2">X25n0491_p0436c20</note><note type="cf3">J31nB269_p0718c04</note></lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0162a1401" to="#end0162a1401"><lem resp="#resp1" wit="#wit.cbeta">蜜</lem><rdg wit="#wit.orig">密</rdg></app>
<app from="#beg0162001" to="#end0162001"><lem wit="#wit.orig">佛</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">拂</rdg></app>
<app from="#beg0162002" to="#end0162002"><lem wit="#wit.orig">徵</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">微</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0157001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0157001">典【大】，曲【甲】</note>
<note n="0158001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0158001">等【大】，想【甲】</note>
<note n="0162001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0162001">佛【大】，拂【甲】</note>
<note n="0162002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0162002">徵【大】，微【甲】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="taisho-notes">
<head>大正藏 校注</head>
<p>
<note n="0154005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0154005">【原】<name role="" type="person">增上寺</name>報恩藏明本，【甲】寬文五年刊宗敎大學藏本</note>
<note n="0157001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0157001">典＝曲【甲】</note>
<note n="0158001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0158001">等＝想【甲】</note>
<note n="0162001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0162001">佛＝拂【甲】</note>
<note n="0162002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0162002">徵＝微【甲】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0154c1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0154c1801">派【CB】，泒【大】</note>
<note n="0155c1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0155c1001">到【CB】，倒【大】</note>
<note n="0156b0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0156b0501">減【CB】，滅【大】</note>
<note n="0156b0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0156b0601">未【CB】，末【大】</note>
<note n="0156b1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0156b1501">巳【CB】，已【大】</note>
<note n="0157c2701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0157c2701">妄【CB】，忘【大】</note>
<note n="0158c0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0158c0801">己【CB】，已【大】</note>
<note n="0161a1701" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T33.0161a17.06" target="#nkr_note_add_0161a1701">己【CB】，已【大】</note>
<note n="0162a1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0162a1401">蜜【CB】，密【大】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>