<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="T36n1737">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Taishō Tripiṭaka, Electronic version, No. 1737 大華嚴經略策</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經數位版, No. 1737 大華嚴經略策</title>
			<author>唐 澄觀述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Taisho</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">T</idno>.<idno type="vol">36</idno>.<idno type="no">1737</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-06-26 11:39:55 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Taishō Tripiṭaka</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">大華嚴經略策</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Hsiao Chen-Kuo, Text as provided by Anonymous from USA, Punctuated text as provided by Ms. Chang Xiu-ci</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">蕭鎭國大德提供，北美某大德提供，常修慈大德提供新式標點</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【大】</witness>
						<witness xml:id="wit1">【原】</witness>
						<witness xml:id="wit2">【甲】</witness>
						<witness xml:id="wit3">【卍續-CB】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB04633">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04633</charName>
				<mapping cb:dec="987673" type="PUA">U+F1219</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2D6F9</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>條</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[條-(仁-二)+彳]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2000-03-29T12:03:34">
			CW (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT (00/01/24)
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone n="1" unit="juan"/>
<pb n="0701b" ed="T" xml:id="T36.1737.0701b"/>
<lb n="0701b01" ed="T"/>
<lb n="0701b02" ed="T"/><cb:docNumber>No. 1737 [cf. No. 279]</cb:docNumber>
<lb n="0701b03" ed="T"/><cb:div type="xu"><cb:mulu level="1" type="序">再刊華嚴略策序</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0701001" n="0701001"/>再刊華嚴略策序</head>
<lb n="0701b04" ed="T"/>
<lb n="0701b05" ed="T"/><p xml:id="pT36p0701b0501">大統國師嘗棲託淸涼聖境著《華嚴疏》數百萬
<lb n="0701b06" ed="T"/>言，文深江海、義高山嶽，洋洋焉、巍巍焉，非後
<lb n="0701b07" ed="T"/>世學者之所輒窺測也。此略策也，省約《大疏》
<lb n="0701b08" ed="T"/>爲四十二條，綱要殆盡，豈使去丈就尺謂乎？
<lb n="0701b09" ed="T"/>於其體製，始設問答，終曰「謹對」，每條皆然。考
<lb n="0701b10" ed="T"/>之文體，明辯說書格式，有宋蘇軾書三篇，皆
<lb n="0701b11" ed="T"/>始置問對，終曰「謹對」，註家曰：「說書者，人主好
<lb n="0701b12" ed="T"/>學，則觀覽經史，而儒臣因說其義以進之。」題
<lb n="0701b13" ed="T"/>與篇首有問對字，蓋被顧問而答之詞也。此
<lb n="0701b14" ed="T"/>書體製與彼一則，亦是被顧問而記之者耶！
<lb n="0701b15" ed="T"/>據《高僧傳》國師在唐歷九宗聖世，爲七帝門
<lb n="0701b16" ed="T"/>師，驗知蒙其顧問。題曰「略策」，抑亦取對策之
<lb n="0701b17" ed="T"/>意耶！此書行世旣久，但惜語儘脫落、字多陶
<lb n="0701b18" ed="T"/>陰，予今參訂《大疏》旁及他書，孖孖校讎，再鋟
<lb n="0701b19" ed="T"/>梨棗，冀世之學者閱此略策，遡彼廣疏，其猶
<lb n="0701b20" ed="T"/>行遠必自邇，登高必自卑。云爾。</p>
<lb n="0701b21" ed="T"/><p xml:id="pT36p0701b2101">寬政七年乙卯冬十月</p>
<lb n="0701b22" ed="T"/><byline cb:type="author">瑜伽宗沙門謙順謹識</byline></cb:div>
<lb n="0701b23" ed="T"/><cb:div type="other">
<lb n="0701b24" ed="T"/>
<lb n="0701b25" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="open"><cb:mulu n="1" type="卷"/><cb:jhead>大華嚴經略策一卷<note place="inline">四十二條</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0701b26" ed="T"/>
<lb n="0701b27" ed="T"/><byline cb:type="author"><name role="" type="person">淸涼山</name><name role="" type="person">大華嚴寺</name>鎭國沙門澄觀述</byline>
<lb n="0701b28" ed="T"/><p xml:id="pT36p0701b2801">　第一釋經題目　第二明經宗趣
<lb n="0701b29" ed="T"/>　第三釋佛名號　第四處會法主
<pb n="0701c" ed="T" xml:id="T36.1737.0701c"/>
<lb n="0701c01" ed="T"/>　第五不起昇天　第六說經時節
<lb n="0701c02" ed="T"/>　第七經之部類　第八翻譯傳通
<lb n="0701c03" ed="T"/>　第九華藏體相　第十生佛交徹
<lb n="0701c04" ed="T"/>　第十一十信圓妙　第十二惑障不同
<lb n="0701c05" ed="T"/>　第十三如來十身　第十四聖賢位次
<lb n="0701c06" ed="T"/>　第十五十波羅蜜　第十六說十之由
<lb n="0701c07" ed="T"/>　第十七地獄頓超　第十八二乘聾瞽
<lb n="0701c08" ed="T"/>　第十九普賢行願　第二十文殊祖師
<lb n="0701c09" ed="T"/>　第二十一悲智雙流　第二十二止觀雙運
<lb n="0701c10" ed="T"/>　第二十三動寂自在　第二十四事理相融
<lb n="0701c11" ed="T"/>　第二十五彰其十玄　第二十六辨玄所以
<lb n="0701c12" ed="T"/>　第二十七法界名體　第二十八證入淺深
<lb n="0701c13" ed="T"/>　第二十九善財南求　第三十知識別證
<lb n="0701c14" ed="T"/>　第三十一圓融行布　第三十二果海離言
<lb n="0701c15" ed="T"/>　第三十三十定之名　第三十四十通差別
<lb n="0701c16" ed="T"/>　第三十五十通六通　第三十六十忍淺深
<lb n="0701c17" ed="T"/>　第三十七佛不思議　第三十八十身相海
<lb n="0701c18" ed="T"/>　第三十九功無功由　第四十敎起源由
<lb n="0701c19" ed="T"/>　第四十一三藏二藏　第四十二十二分敎</p>
<lb n="0701c20" ed="T"/><p xml:id="pT36p0701c2001">第一、釋經題目。問：諸經得名，或人、或法、或因、
<lb n="0701c21" ed="T"/>或果，體勢多端，不審此經從何立稱？仰當剖
<lb n="0701c22" ed="T"/>析以示詮題。答：某聞至趣無言非言莫顯，欲
<lb n="0701c23" ed="T"/>窮妙理必假筌罤，故無名之中強立名字。「大
<lb n="0701c24" ed="T"/>方廣」者，所證法也。「佛華嚴」者，能證人也。「大」以
<lb n="0701c25" ed="T"/>體性包含，「方廣」乃業用周遍，「佛」謂果圓覺滿，
<lb n="0701c26" ed="T"/>「華」喩萬行披敷，「嚴」乃飾法成人，「經」乃貫穿常
<lb n="0701c27" ed="T"/>法。一經體用盡「大方廣」，五周因果皆「佛華嚴」。
<lb n="0701c28" ed="T"/>斯乃人法雙題、法喩齊擧，有體、有用、有果、有
<lb n="0701c29" ed="T"/>因，理盡、義圓，該攝無外，包難思之義理，爲一
<pb n="0702a" ed="T" xml:id="T36.1737.0702a"/>
<lb n="0702a01" ed="T"/>部之宏綱，委細宣陳，恐煩視聽。謹對。</p>
<lb n="0702a02" ed="T"/><p xml:id="pT36p0702a0201">第二、明經宗趣。問：夫言必有本，理必有歸。
<lb n="0702a03" ed="T"/>未知此經，宗何法門？意趣何向？仰當具答示
<lb n="0702a04" ed="T"/>其所歸，使於簡文得見幽致。答：夫擧領提綱，
<lb n="0702a05" ed="T"/>毛目自整；尋根得本，條流自明。無宗之宗，宗
<lb n="0702a06" ed="T"/>說兼暢，此經以法界緣起理實因果不思議
<lb n="0702a07" ed="T"/>爲宗也。法界者，是總相也，包事、包理及無障
<lb n="0702a08" ed="T"/>礙皆可軌持，具於性分。緣起者，稱體之大用
<lb n="0702a09" ed="T"/>也。理實者，別語理也。因果者，別明事也。此經
<lb n="0702a10" ed="T"/>宗明修六位之圓因、契十身之滿果，一一皆
<lb n="0702a11" ed="T"/>同理實，皆是法界大緣起門。語理實則寂寥
<lb n="0702a12" ed="T"/>虛曠，故經云：「法性本寂無諸相，猶如虛空不
<lb n="0702a13" ed="T"/>分別，超諸取著絕言道，眞實平等常淸淨。」語
<lb n="0702a14" ed="T"/>緣起則萬德紛然，故經云「而於第一實義中，
<lb n="0702a15" ed="T"/>示現種種所行事。」此二無礙故，事理交徹、互
<lb n="0702a16" ed="T"/>奪雙亡。此二相成則事理照著，以理實而融
<lb n="0702a17" ed="T"/>因果則涉入重重，會斯二而歸法界則融通
<lb n="0702a18" ed="T"/>隱隱，故經云「於有爲界示無爲法，而不滅壞
<lb n="0702a19" ed="T"/>有爲之相；於無爲界示有爲法，而不分別無
<lb n="0702a20" ed="T"/>爲之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0702001" n="0702001"/>性。」由斯自在靡所不通，唯證相應故超
<lb n="0702a21" ed="T"/>言念。包含無外盡是經宗，論其意趣覽之成
<lb n="0702a22" ed="T"/>觀，速證佛果。謹對。</p>
<lb n="0702a23" ed="T"/><p xml:id="pT36p0702a2301">第三、解釋佛名。問：諸經論內多說釋迦或談
<lb n="0702a24" ed="T"/>遮那，則三身別稱。此經何理卽此釋迦或名
<lb n="0702a25" ed="T"/>毘盧遮那？仰出所以兼釋梵名。答：夫敎隨機
<lb n="0702a26" ed="T"/>異，權實多途，分三身名目，自是三乘敎內。今
<lb n="0702a27" ed="T"/>一乘玄旨，一體不分，卽實之權釋迦標號，卽
<lb n="0702a28" ed="T"/>權之實卽是遮那。故經云「或名毘盧遮那，或
<lb n="0702a29" ed="T"/>名釋迦牟尼」，名無二也。釋迦，此云能仁。牟尼，
<pb n="0702b" ed="T" xml:id="T36.1737.0702b"/>
<lb n="0702b01" ed="T"/>此云寂默。毘盧遮那，此云光明遍照。身智二
<lb n="0702b02" ed="T"/>光，事理齊照，圓明獨朗，假立其名，實則一娑
<lb n="0702b03" ed="T"/>婆界有百億十千之名，窮法界中名名無盡，
<lb n="0702b04" ed="T"/>隨宜攝物一多在機，亦假無盡之名彰無盡
<lb n="0702b05" ed="T"/>之德耳。謹對。</p>
<lb n="0702b06" ed="T"/><p xml:id="pT36p0702b0601">第四、處會法旨。問：說時方人爲生物信，法
<lb n="0702b07" ed="T"/>身雖遍說必有方。未知此經於何而說？復幾
<lb n="0702b08" ed="T"/>會說？爲佛獨說？爲託他人？仰答事由使無惑
<lb n="0702b09" ed="T"/>也。答：法身無在而無不在，卽體之用應必有
<lb n="0702b10" ed="T"/>方，略說七處不同，實則處窮法界。言七處者：
<lb n="0702b11" ed="T"/>第一會菩提場、第二會<name role="" type="person">普光明殿</name>、第三會忉
<lb n="0702b12" ed="T"/>利天、第四會<name role="" type="person">夜摩天</name>、第五會<name role="" type="person">兜率天</name>、第六會
<lb n="0702b13" ed="T"/><name role="" type="person">他化自在天</name>、第七會逝多園林。而三會普光
<lb n="0702b14" ed="T"/>故會有九：第一會在菩提場說如來依報因
<lb n="0702b15" ed="T"/>果；第二會普光法堂說十信法門；第三會忉
<lb n="0702b16" ed="T"/>利天宮說十住法；第四會<name role="" type="person">夜摩天</name>宮說十行
<lb n="0702b17" ed="T"/>法；第五會<name role="" type="person">兜率陀天</name>說十迴向法；第六會他
<lb n="0702b18" ed="T"/>化自在天說十地法，賢聖有隔故越化樂；第
<lb n="0702b19" ed="T"/>七重會普光法堂說因圓果滿法，有十一品
<lb n="0702b20" ed="T"/>經，前六因圓、後五果滿；第八三會普光法堂
<lb n="0702b21" ed="T"/>說普賢大行法，六位頓成；第九會<name role="" type="person">室羅伐</name>城
<lb n="0702b22" ed="T"/>逝多園林說入法界法門，而第九會末歸菩
<lb n="0702b23" ed="T"/>提場，則十會圓明，頓彰玄極。言爲佛獨說、爲託
<lb n="0702b24" ed="T"/>他人者，此經欲表諸佛齊說故，於諸會多是
<lb n="0702b25" ed="T"/>十方諸佛加菩薩說，欲明一說一切說故。第一
<lb n="0702b26" ed="T"/>會十方諸佛加普賢菩薩說，普賢是華嚴海會
<lb n="0702b27" ed="T"/>主故、表普法故。第二會文殊爲主而十首共
<lb n="0702b28" ed="T"/>談，表十信門萬德首故。第三會法慧菩薩說，
<lb n="0702b29" ed="T"/>表十住法慧心增故。第四會功德林菩薩說，
<lb n="0702b30" ed="T"/>表十行法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0702002" n="0702002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0702002" n="0702002"/><anchor xml:id="beg0702002" n="0702002"/>行門<anchor xml:id="end0702002"/>森聳故。第五會金剛幢菩薩
<pb n="0702c" ed="T" xml:id="T36.1737.0702c"/>
<lb n="0702c01" ed="T"/>說，表十迴向高出歸向義故。第六會金剛藏
<lb n="0702c02" ed="T"/>菩薩說，表十地法含藏出生不可壞故。第七
<lb n="0702c03" ed="T"/>會亦普賢菩薩說，表因圓果滿普周法界行德
<lb n="0702c04" ed="T"/>皆普故。第八會亦普賢菩薩說，沒六位名收
<lb n="0702c05" ed="T"/>六位行爲二千行法，擧一圓收，始自初心終
<lb n="0702c06" ed="T"/>極等覺皆共同修，乃至成佛不捨因故。第九
<lb n="0702c07" ed="T"/>會如來自入師子嚬申三昧，令諸大衆頓證法
<lb n="0702c08" ed="T"/>界示相而說，普賢、文殊二聖開發，百城善友
<lb n="0702c09" ed="T"/>竝皆同說，故此一會曲分爲二：一卽本會如
<lb n="0702c10" ed="T"/>來現相、二聖開顯頓證法界；二卽六十一經末
<lb n="0702c11" ed="T"/>終盡八十，諸善知識爲善財說，明漸證法界、
<lb n="0702c12" ed="T"/>漸頓該羅、本末交映，皆證法界故。略明會處，
<lb n="0702c13" ed="T"/>顯文若斯。若散取經文，總有十處：初此閻浮、
<lb n="0702c14" ed="T"/>二周百億、三遍十方、四盡塵道、五通異界、六該
<lb n="0702c15" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0702003" n="0702003"/>刹塵、七重攝刹、八復重收、九猶帝網、十餘佛
<lb n="0702c16" ed="T"/>同。則約會略擧三千界塵廣周法界無盡說
<lb n="0702c17" ed="T"/>主，通三種世間無不說也。束此九會以爲四
<lb n="0702c18" ed="T"/>分：第一會從〈世主妙嚴品〉至〈毘盧遮那品〉有
<lb n="0702c19" ed="T"/>十一卷經文，名擧果勸樂生信分。第二從第
<lb n="0702c20" ed="T"/>二會〈如來名號品〉至〈如來出現品〉有三十一品
<lb n="0702c21" ed="T"/>四十一卷經文，名修因契果生解分。第三以
<lb n="0702c22" ed="T"/>第八會〈離世間〉一品有七卷經文，名託法進修
<lb n="0702c23" ed="T"/>成行分。第四以第九會〈入法界〉一品有二十
<lb n="0702c24" ed="T"/>一卷經文，名依人證入成德分。若展九會爲三
<lb n="0702c25" ed="T"/>十九品，初會六品：一〈世主妙嚴品〉、二〈如來現
<lb n="0702c26" ed="T"/>相品〉、三〈普賢三昧品〉、四〈世界成就品〉、五〈華藏
<lb n="0702c27" ed="T"/>世界品〉、六〈毘盧遮那品〉。第二會亦有六品：一
<lb n="0702c28" ed="T"/>〈如來名號品〉、二〈四聖諦品〉、三〈光明覺品〉、四〈菩
<lb n="0702c29" ed="T"/>薩問明品〉、五〈淨行品〉、六〈賢首品〉。第三會亦有
<pb n="0703a" ed="T" xml:id="T36.1737.0703a"/>
<lb n="0703a01" ed="T"/>六品：一〈昇<name role="" type="person">忉利天</name>宮品〉、二〈忉利宮中偈讚品〉、
<lb n="0703a02" ed="T"/>三〈十住品〉、四〈梵行品〉、五〈初發心功德品〉、六〈明
<lb n="0703a03" ed="T"/>法品〉。第四會有四品：一〈昇<name role="" type="person">夜摩天</name>宮品〉、二〈夜
<lb n="0703a04" ed="T"/>摩宮中偈讚品〉、三〈十行品〉、四〈十藏品〉。第五會
<lb n="0703a05" ed="T"/>三品：一〈昇<name role="" type="person">兜率天</name>宮品〉、二〈<name role="" type="person">兜率宮</name>中偈讚品〉、
<lb n="0703a06" ed="T"/>三〈十迴向品〉。第六會一品：〈十地<anchor xml:id="nkr_note_orig_0703001" n="0703001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0703001" n="0703001"/><anchor xml:id="beg0703001" n="0703001"/>品<anchor xml:id="end0703001"/>〉。第七會
<lb n="0703a07" ed="T"/>有十一品：一〈十定品〉、二〈十通品〉、三〈十忍品〉、四
<lb n="0703a08" ed="T"/>〈阿僧祇品〉、五〈如來壽量品〉、六〈菩薩住處品〉，上
<lb n="0703a09" ed="T"/>六明等覺因圓，七〈佛不思議法品〉、八〈如來十
<lb n="0703a10" ed="T"/>身相海品〉、九〈隨好光明功德品〉、十〈普賢行品〉、
<lb n="0703a11" ed="T"/>十一〈如來出現品〉。第八會唯一品，卽〈離世間
<lb n="0703a12" ed="T"/>品〉。第九會亦唯一品，卽〈入法界品〉。初三會各
<lb n="0703a13" ed="T"/>六品爲十八品，四、五兩會共有七品成二十
<lb n="0703a14" ed="T"/>五品，第七會十一品故有三十六品，六八九
<lb n="0703a15" ed="T"/>三會各唯一品故有三十九品。又束三十九
<lb n="0703a16" ed="T"/>品以爲三分：初〈世主妙嚴品〉爲序分，二〈現相
<lb n="0703a17" ed="T"/>品〉已下爲正宗分，三從〈入法界品〉六十一經
<lb n="0703a18" ed="T"/>「爾時文殊從善住樓閣出」已下竟經，爲流通
<lb n="0703a19" ed="T"/>分。三十九品<anchor xml:id="nkr_note_orig_0703002" n="0703002"/>調冠眞宗，九會四分彰其大
<lb n="0703a20" ed="T"/>格。現文若此，具本難彰，尋其名題方知綱要。
<lb n="0703a21" ed="T"/>謹對。</p>
<lb n="0703a22" ed="T"/><p xml:id="pT36p0703a2201">第五、不起昇天。問：去住不同、人天處別，如
<lb n="0703a23" ed="T"/>何經說不起覺樹而昇三天？又許不起而昇，
<lb n="0703a24" ed="T"/>理應齊等，如何獨三賢會而有此言？故〈昇忉
<lb n="0703a25" ed="T"/>利天宮品〉云：爾時如來不離一切菩提樹下
<lb n="0703a26" ed="T"/>而昇須彌頂帝釋殿，二昇夜摩、三昇兜率獨
<lb n="0703a27" ed="T"/>有此言，其故何耶？答：法性寥廓緣起難思。我
<lb n="0703a28" ed="T"/>佛世尊融法界以爲身，總緣起而爲用，體用
<lb n="0703a29" ed="T"/>無礙一多自在，不分而遍、不去而周，感而遂
<pb n="0703b" ed="T" xml:id="T36.1737.0703b"/>
<lb n="0703b01" ed="T"/>通、見有前後。閻浮有感見在閻浮，天宮有感
<lb n="0703b02" ed="T"/>見上昇天，非移覺樹之佛而昇彼天。故法慧
<lb n="0703b03" ed="T"/>菩薩云：「佛子汝應觀，如來自在力，一切閻浮
<lb n="0703b04" ed="T"/>提，皆言佛在中。我等今見佛，住於須彌頂，十方
<lb n="0703b05" ed="T"/>悉亦然，如來自在力。」明知去住皆物見也。請
<lb n="0703b06" ed="T"/>以喩顯。譬如澄江一月，三舟共觀；一舟停住，
<lb n="0703b07" ed="T"/>二舟南、北。南者見月千里隨南，北者見月千
<lb n="0703b08" ed="T"/>里隨北，停舟之者見月不移，是爲此月不離
<lb n="0703b09" ed="T"/>中流而往南、北。設百千共觀，八方各去，則百
<lb n="0703b10" ed="T"/>千月去，去住見殊。諸有智人自曉玄旨。</p><p xml:id="pT36p0703b1016" cb:place="inline">又問
<lb n="0703b11" ed="T"/>言帶前赴後事理應齊，何以三賢獨有斯旨
<lb n="0703b12" ed="T"/>者，顯異義故。謂初二會相隣次故不假帶前，
<lb n="0703b13" ed="T"/>此三人天隔越故須連帶。又此三會同詮賢
<lb n="0703b14" ed="T"/>位，六已證入不假帶前，第七卽位中普賢<anchor xml:id="nkr_note_orig_0703003" n="0703003"/>及
<lb n="0703b15" ed="T"/>於妙覺居然不假，第八頓彰<anchor xml:id="nkr_note_orig_0703004" n="0703004"/>六位體用已融，
<lb n="0703b16" ed="T"/>第九唯明證入體用一味，故竝皆不假。唯三
<lb n="0703b17" ed="T"/>會要令成鉤鎖一法界會故。謹對。</p>
<lb n="0703b18" ed="T"/><p xml:id="pT36p0703b1801">第六、說經時節。問：如來出現垂五十年，一
<lb n="0703b19" ed="T"/>化始終三時五時之異，不審此經何時說耶？
<lb n="0703b20" ed="T"/>仰具說時以<anchor xml:id="nkr_note_orig_0703005" n="0703005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0703005" n="0703005"/><anchor xml:id="beg0703005" n="0703005"/>袪<anchor xml:id="end0703005"/>疑滯。答：夫心冥至道則渾一
<lb n="0703b21" ed="T"/>古今，法界無生本亡時分，況無涯之說念<anchor xml:id="nkr_note_orig_0703006" n="0703006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0703006" n="0703006"/><anchor xml:id="beg0703006" n="0703006"/>劫<anchor xml:id="end0703006"/>
<lb n="0703b22" ed="T"/>圓融，實則正覺始成頓彰圓妙。自<anchor xml:id="nkr_note_orig_0703007" n="0703007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0703007" n="0703007"/><anchor xml:id="beg0703007" n="0703007"/>狹<anchor xml:id="end0703007"/>至闊略
<lb n="0703b23" ed="T"/>有十重之別：初唯一念、二盡七日、三遍三際、
<lb n="0703b24" ed="T"/>四攝同類<anchor xml:id="beg_1" type="star"/>劫<anchor xml:id="end_1"/>、五收異類<anchor xml:id="beg_2" type="star"/>劫<anchor xml:id="end_2"/>、六以念攝<anchor xml:id="beg_3" type="star"/>劫<anchor xml:id="end_3"/>、七
<lb n="0703b25" ed="T"/><anchor xml:id="beg_4" type="star"/>劫<anchor xml:id="end_4"/>念重收、八異類界時、九彼此相入、十以本
<lb n="0703b26" ed="T"/>收末卽非劫爲<anchor xml:id="beg_5" type="star"/>劫<anchor xml:id="end_5"/>。略<anchor xml:id="nkr_note_orig_0703008" n="0703008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0703008" n="0703008"/><anchor xml:id="beg0703008" n="0703008"/>叙<anchor xml:id="end0703008"/>十重，擧一全收，非
<lb n="0703b27" ed="T"/>長非短、能長能短。謹對。</p>
<lb n="0703b28" ed="T"/><p xml:id="pT36p0703b2801">第七、經之部類，問：聖敎之詮，廣略非一。未
<lb n="0703b29" ed="T"/>知此敎爲廣、爲略、爲具、爲闕耶？答：無言之言，
<pb n="0703c" ed="T" xml:id="T36.1737.0703c"/>
<lb n="0703c01" ed="T"/>言窮法界；無說之說，物無非詮。略就言詮以
<lb n="0703c02" ed="T"/>爲十重差別：一略本經，卽今所傳八十卷三十
<lb n="0703c03" ed="T"/>九品是，以其梵本有十萬偈，今所譯四萬五
<lb n="0703c04" ed="T"/>千故。二下本經，卽是具本十萬偈文四十八
<lb n="0703c05" ed="T"/>品，卽龍樹菩薩於龍宮所見總有三本，此當
<lb n="0703c06" ed="T"/>下本。三中本經，卽彼所見本有四十九萬八
<lb n="0703c07" ed="T"/>千八百偈一千二百品。四上本經，亦彼所見，
<lb n="0703c08" ed="T"/>有十三千大千世界微塵數偈，一四天下微塵
<lb n="0703c09" ed="T"/>數品。此中上二本竝非世人心力能傳。五普
<lb n="0703c10" ed="T"/>眼經，卽善財童子所見第三善友海雲所持，
<lb n="0703c11" ed="T"/>以大海量墨、須彌聚筆，書此普眼法門，一品中
<lb n="0703c12" ed="T"/>一門，一門中一法，一法中一義，一義中一句，尙
<lb n="0703c13" ed="T"/>不得少分，何況能盡！總持菩薩方能受持故。
<lb n="0703c14" ed="T"/>六同說經，卽一類世界盡法界虛空界容毛端
<lb n="0703c15" ed="T"/>處，以言聲說無窮盡故。七異說經，謂樹形等
<lb n="0703c16" ed="T"/>刹世界旣異，施設亦殊，不可定其若色若言，
<lb n="0703c17" ed="T"/>部類難準。八主伴經，如遮那佛說，則十方佛
<lb n="0703c18" ed="T"/>爲伴；如十方爲主，則遮那等盡爲伴故。九眷
<lb n="0703c19" ed="T"/>屬經，謂餘<anchor xml:id="nkr_note_add_0703c1901" n="0703c1901"/>非器不聞此通方之說，隨宜說敎
<lb n="0703c20" ed="T"/>皆入此門，故名眷屬經耳。十圓滿經，謂上諸
<lb n="0703c21" ed="T"/>本總融爲一無盡敎海故，一文一句皆攝無
<lb n="0703c22" ed="T"/>遺。以所詮難思故能詮難喩，略申十類以示
<lb n="0703c23" ed="T"/>玄門，然其略詮亦收義理，猶如海滴濕性同
<lb n="0703c24" ed="T"/>故。謹對。</p>
<lb n="0703c25" ed="T"/><p xml:id="pT36p0703c2501">第八、翻譯傳通。問：夫敎自西天東流華夏，
<lb n="0703c26" ed="T"/>貝多梵字紙素翻傳，必承明詔之恩、要假群賢
<lb n="0703c27" ed="T"/>詳議。未知此典譯在何朝？譯主何人？而新舊
<lb n="0703c28" ed="T"/>同異，仰申旨的令識鴻源。答：自佛日沈輝西
<lb n="0703c29" ed="T"/>天結集，漢明之代敎始東垂。此不思議經晉
<pb n="0704a" ed="T" xml:id="T36.1737.0704a"/>
<lb n="0704a01" ed="T"/>朝方有，前後傳異四本不同。一晉義熙十四
<lb n="0704a02" ed="T"/>年<name role="" type="person">北天竺</name>三藏佛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0704001" n="0704001"/>度<name role="" type="person">跋陀羅</name>，唐言覺賢，於揚
<lb n="0704a03" ed="T"/>州謝司空寺卽今上亢興嚴寺，翻梵本三萬六
<lb n="0704a04" ed="T"/>千偈成晉經六十卷。沙門法業筆受，慧嚴、慧
<lb n="0704a05" ed="T"/>觀潤色。二大唐永隆元年，中天竺三藏地婆
<lb n="0704a06" ed="T"/>訶羅，此云日照，於西京太原寺卽今長安崇福
<lb n="0704a07" ed="T"/>寺，譯出〈入法界品〉。內兩處脫文：一從摩耶夫
<lb n="0704a08" ed="T"/>人後至彌勒菩薩前，中間天主光等十善知
<lb n="0704a09" ed="T"/>識。二從彌勒菩薩後至三千大千世界微塵
<lb n="0704a10" ed="T"/>數善知識前，中間文殊申手摩善財頂十五行
<lb n="0704a11" ed="T"/>經，卽八十卷經之初。大德道成律師、薄塵法
<lb n="0704a12" ed="T"/>師、大乘法師等同譯，復禮法師潤文。三大周
<lb n="0704a13" ed="T"/>證聖元年，于闐三藏<name role="" type="person">實叉難陀</name>，此云<anchor xml:id="nkr_note_orig_0704002" n="0704002"/>喜學，於
<lb n="0704a14" ed="T"/>東都佛授記寺卽今敬愛寺，再譯梵文兼補諸
<lb n="0704a15" ed="T"/>闕計九千頌，通舊總有四萬五千偈，合成唐
<lb n="0704a16" ed="T"/>本八十卷。其梵本卽則天大聖皇后遣使于
<lb n="0704a17" ed="T"/>闐迎來此方，大德義淨三藏、弘景禪師、圓測
<lb n="0704a18" ed="T"/>法師、神英法師、法寶法師、賢首法師等同譯，復
<lb n="0704a19" ed="T"/>禮法師潤文。四卽於前第三本中，雖益數處
<lb n="0704a20" ed="T"/>却脫日照所補文殊菩薩案善財頂十五行
<lb n="0704a21" ed="T"/>經，賢首法師以新舊兩經勘以梵本，將日照
<lb n="0704a22" ed="T"/>補文安喜學脫處，遂得文續義連，今之所傳卽
<lb n="0704a23" ed="T"/>第四本。若有八十卷，初無文殊案善財頂之
<lb n="0704a24" ed="T"/>經，卽第三本也。然如來說敎能隨類音結集
<lb n="0704a25" ed="T"/>成經，事準西域賢達傳譯必音善兩方，一言
<lb n="0704a26" ed="T"/>三詳兢兢誡愼，使上冥聖意下隨時機，故
<lb n="0704a27" ed="T"/>得傳通功深益遠。謹對。</p>
<lb n="0704a28" ed="T"/><p xml:id="pT36p0704a2801">第九、華藏體相。問：華藏刹海如來依報修淨
<lb n="0704a29" ed="T"/>土觀所感，未知於中安立形體有何形狀？莊
<pb n="0704b" ed="T" xml:id="T36.1737.0704b"/>
<lb n="0704b01" ed="T"/>嚴法化可得聞乎？修何等因成茲刹海？立何
<lb n="0704b02" ed="T"/>行業遊處其間？仰示入門知所歸趣。答：我佛
<lb n="0704b03" ed="T"/>國土依正圓融，體卽眞如量周法界。語其嚴
<lb n="0704b04" ed="T"/>飾，等一切之刹塵，法化橫周竪窮無際。修因
<lb n="0704b05" ed="T"/>嚝遠算數難量，圓機圓修方造其境。然隨機
<lb n="0704b06" ed="T"/>隱顯淨穢虧盈，稱物淺深大小互現。雖虧盈
<lb n="0704b07" ed="T"/>而淨穢交徹，雖大小而通局相融。識智叵量
<lb n="0704b08" ed="T"/>言豈能盡？故依經說略示其狀。此<name role="" type="person">華藏世界</name>
<lb n="0704b09" ed="T"/>有二十重，其最下一重到第二重近遠者，卽
<lb n="0704b10" ed="T"/>一佛刹微塵數世界方至第二重也。從第二
<lb n="0704b11" ed="T"/>至第三、第四乃至二十重，漸漸增遠近數等
<lb n="0704b12" ed="T"/>也。今此娑婆卽第十三重也。於華嚴藏最下
<lb n="0704b13" ed="T"/>先布<name role="" type="person">須彌山</name>微塵數風輪，此風輪上持普光
<lb n="0704b14" ed="T"/>摩尼<name role="" type="person">香水海</name>，海出蓮華名種種光明蘂香幢。
<lb n="0704b15" ed="T"/>華持刹海其蘂香華內有蓮臺，臺上有金剛
<lb n="0704b16" ed="T"/><name role="" type="person">輪圍山</name>周匝旋繞，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0704003" n="0704003"/>裏面卽是大地，四方均平
<lb n="0704b17" ed="T"/>淸淨堅固。於中有不可說佛刹數塵<name role="" type="person">香水海</name>，
<lb n="0704b18" ed="T"/>一海一種，一一種中各有不可說佛刹微塵
<lb n="0704b19" ed="T"/>數世界，其一一海間各有四天下微塵數香
<lb n="0704b20" ed="T"/>水河右旋圍繞。然其地面體是金剛，衆雜妙
<lb n="0704b21" ed="T"/>寶以爲嚴飾，一一境界皆具世界海微塵數
<lb n="0704b22" ed="T"/>淸淨功德之所莊嚴。經云「<name role="" type="person">華藏世界</name>所有塵，
<lb n="0704b23" ed="T"/>一一塵中見法界，寶光現佛如雲集，此是如
<lb n="0704b24" ed="T"/>來刹自在。」皆我世尊往修多劫大行所招，故
<lb n="0704b25" ed="T"/>經云「世尊往昔於諸有微塵佛所修<anchor xml:id="nkr_note_orig_0704004" n="0704004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0704004" n="0704004"/><anchor xml:id="beg0704004" n="0704004"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0704004"/>淨
<lb n="0704b26" ed="T"/>業，故獲種種寶光明華藏莊嚴世<anchor xml:id="nkr_note_orig_0704005" n="0704005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0704005" n="0704005"/><anchor xml:id="beg0704005" n="0704005"/>界<anchor xml:id="end0704005"/>海。」又云
<lb n="0704b27" ed="T"/>「<name role="" type="person">華藏世界海</name>，法界<anchor xml:id="nkr_note_orig_0704006" n="0704006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0704006" n="0704006"/><anchor xml:id="beg0704006" n="0704006"/>等無<anchor xml:id="end0704006"/>別，莊嚴<anchor xml:id="nkr_note_orig_0704007" n="0704007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0704007" n="0704007"/><anchor xml:id="beg0704007" n="0704007"/>極<anchor xml:id="end0704007"/>淸淨，安住
<lb n="0704b28" ed="T"/>於虛空。」是知雖有無盡莊嚴，一一皆稱法界，
<lb n="0704b29" ed="T"/>若觀成者卽生其中，萬行之因無不趣往。然
<pb n="0704c" ed="T" xml:id="T36.1737.0704c"/>
<lb n="0704c01" ed="T"/>其總意，若報、若應皆無障礙，略申其十以顯
<lb n="0704c02" ed="T"/>難思：一事理無礙、二成壞無礙、三廣狹無礙、
<lb n="0704c03" ed="T"/>四相入無礙、五相卽無礙、六微細無礙、七隱
<lb n="0704c04" ed="T"/>顯無礙、八重現無礙、九主伴無礙、十時處無
<lb n="0704c05" ed="T"/>礙。隨一無礙卽具一切無礙，觀成居然自往。
<lb n="0704c06" ed="T"/>謹對。</p>
<lb n="0704c07" ed="T"/><p xml:id="pT36p0704c0701">第十、生佛交徹。問：衆生與佛迷悟不同，生
<lb n="0704c08" ed="T"/>則六道循環，佛則萬德圓滿。如何有說卽生
<lb n="0704c09" ed="T"/>卽佛二互相收？渾亂因果全乖法理。答：夫眞
<lb n="0704c10" ed="T"/>源莫二、妙旨常均，特由迷悟不同，遂有衆生
<lb n="0704c11" ed="T"/>及佛；迷眞起妄假號衆生，體妄卽眞故稱爲
<lb n="0704c12" ed="T"/>佛。迷則全迷眞理，離眞無迷；悟則妄本是眞，
<lb n="0704c13" ed="T"/>非是新有。迷因無明橫起，似執東爲西；悟稱
<lb n="0704c14" ed="T"/>眞理而生，如東本不易。就相假稱生佛，約體
<lb n="0704c15" ed="T"/>故得相收，不見此源迷由未醒，了斯玄妙成
<lb n="0704c16" ed="T"/>佛須臾。經云「法界衆生界，究竟無差別，一切
<lb n="0704c17" ed="T"/>悉了知，此是如來境。」如來纔成正覺，普見衆
<lb n="0704c18" ed="T"/>生已成正覺；衆生正在迷中，向佛心中受苦。
<lb n="0704c19" ed="T"/>冀希玄之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0704008" n="0704008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0704008" n="0704008"/><anchor xml:id="beg0704008" n="0704008"/>士<anchor xml:id="end0704008"/>，無捨妄以求眞。謹對。</p>
<lb n="0704c20" ed="T"/><p xml:id="pT36p0704c2001">第十一、十信圓妙。問：十信爲初，智滿爲後，
<lb n="0704c21" ed="T"/>合抱雖因毫末，毫末尙未凌雲；妙覺雖由信
<lb n="0704c22" ed="T"/>成，信心豈能攝位？今云信中攝位，圓妙頓彰。
<lb n="0704c23" ed="T"/>雖聞斯言，未曉斯旨。仰陳所以用遣疑情。答：
<lb n="0704c24" ed="T"/>夫敎有淺深、根有勝劣，從微至著，漸敎誘於
<lb n="0704c25" ed="T"/>劣機；初心頓圓，圓敎被於上士。旣圓信圓解，
<lb n="0704c26" ed="T"/>萬行圓修，頓悟頓成萬德圓備。若朝爲越女、
<lb n="0704c27" ed="T"/>暮作吳妃，夕產王宮、旦稱太子，豈要階降方
<lb n="0704c28" ed="T"/>爲人君？謹對。</p>
<lb n="0704c29" ed="T"/><p xml:id="pT36p0704c2901">第十二、惑障不同。問：二障、塵沙尙非所喩，阿
<pb n="0705a" ed="T" xml:id="T36.1737.0705a"/>
<lb n="0705a01" ed="T"/>僧祇劫未得斷名，十地聖人分分漸損，如何
<lb n="0705a02" ed="T"/>一斷一切斷耶？旣越常規，難以取信。答：惑本
<lb n="0705a03" ed="T"/>無從迷眞忽起，迷而不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0705001" n="0705001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0705001" n="0705001"/><anchor xml:id="beg0705001" n="0705001"/>反<anchor xml:id="end0705001"/>爛漫無涯。若纖雲
<lb n="0705a04" ed="T"/>拂空其來無所，須臾彌滿六合黯然；長風忽
<lb n="0705a05" ed="T"/>來<anchor xml:id="nkr_note_orig_0705002" n="0705002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0705002" n="0705002"/><anchor xml:id="beg0705002" n="0705002"/>倏<anchor xml:id="end0705002"/>爾雲盡，千里無點萬像歷然。方便風生
<lb n="0705a06" ed="T"/>照惑無本，性空顯現衆德本圓；八萬塵勞皆
<lb n="0705a07" ed="T"/>波羅蜜，恒沙惑障竝是眞門。眼翳未除空華
<lb n="0705a08" ed="T"/>亂起，但淨法眼何惑不消？滯執堅牢居然多
<lb n="0705a09" ed="T"/>劫。謹對。</p>
<lb n="0705a10" ed="T"/><p xml:id="pT36p0705a1001">第十三、如來十身。問：經論共說佛有三身，
<lb n="0705a11" ed="T"/>或開不出受用、自他，或合但分眞、應。據何理
<lb n="0705a12" ed="T"/>致遂說十身？請陳十名兼示體相。答：夫眞身
<lb n="0705a13" ed="T"/>寥廓以法界合其體，包羅無外與萬化齊其
<lb n="0705a14" ed="T"/>用。窮源莫二執迹多端，諸佛就機一多異說，
<lb n="0705a15" ed="T"/>約體相用略說三身。總約自他，分二受用及
<lb n="0705a16" ed="T"/>與眞應，盡理而說十身方圓。言十身者，略有
<lb n="0705a17" ed="T"/>二種：一融三世間以爲十身；二如來一身自
<lb n="0705a18" ed="T"/>有十身，謂一菩提身、二願身、三化身、四力持
<lb n="0705a19" ed="T"/>身、五相好莊嚴身、六威勢身、七意生身、八福德
<lb n="0705a20" ed="T"/>身、九法身、十智身。然此十身卽佛十德，具體
<lb n="0705a21" ed="T"/>具用、有應有眞，但融無二門故稱圓妙。云何
<lb n="0705a22" ed="T"/>十德？一覺樹道成朗然大悟、二願周法界兜
<lb n="0705a23" ed="T"/>率上昇、三化應多端若水分衆月、四力持永
<lb n="0705a24" ed="T"/>久有全身碎身、五相好無邊碎塵難數、六威
<lb n="0705a25" ed="T"/>勢映奪如月映星、七感而遂通如意速疾、八
<lb n="0705a26" ed="T"/>福德深厚若海包含、九法性眞常湛然周遍、
<lb n="0705a27" ed="T"/>十智慧決斷頓覺圓明。十德不離一身更無
<lb n="0705a28" ed="T"/>別佛，不同三身、四智，體用不同。言融三世間
<lb n="0705a29" ed="T"/>十身者：一衆生身、二國土身、三業報身、四聲聞
<pb n="0705b" ed="T" xml:id="T36.1737.0705b"/>
<lb n="0705b01" ed="T"/>身、五緣覺身、六菩薩身、七如來身、八智身、九法
<lb n="0705b02" ed="T"/>身、十虛空身。於一如來身旣有十身，餘九身
<lb n="0705b03" ed="T"/>亦然便成百身，又互相作便成千身。而眞應
<lb n="0705b04" ed="T"/>相融一多自在，冀當仰信無滯常聞。謹對。</p>
<lb n="0705b05" ed="T"/><p xml:id="pT36p0705b0501">第十四、聖賢位次。問：大小乘經皆立次位，
<lb n="0705b06" ed="T"/>未知此敎次位如何？答：理無淺深，證有階降。
<lb n="0705b07" ed="T"/>以無爲法賢聖不同，或階位歷然，或<anchor xml:id="nkr_note_orig_0705003" n="0705003"/>無所
<lb n="0705b08" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0705004" n="0705004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0705004" n="0705004"/><anchor xml:id="beg0705004" n="0705004"/>位<anchor xml:id="end0705004"/>次，各取一義未盡源流。今無位無差不礙
<lb n="0705b09" ed="T"/>位次差別，略有二門：一者行布，二者圓融，此
<lb n="0705b10" ed="T"/>二相資互無障礙。言行布者，次位歷然，故涉
<lb n="0705b11" ed="T"/>四天，別陳六位。第二會雜修十信顯十甚深，
<lb n="0705b12" ed="T"/>第三會<name role="" type="person">忉利天</name>宮方說十住，第四會<name role="" type="person">夜摩天</name>
<lb n="0705b13" ed="T"/>內彰十行法門，第五<name role="" type="person">兜率陀天</name>說十迴向，第
<lb n="0705b14" ed="T"/>六<name role="" type="person">他化天</name>內說十地法門，第七普光法堂正
<lb n="0705b15" ed="T"/>說等妙二覺，第八一會正顯圓融。言十信者，
<lb n="0705b16" ed="T"/>一信心、二進心、三念心、四定心、五慧心、六戒心、
<lb n="0705b17" ed="T"/>七不退心、八護法心、九願心、十迴向心。雖具
<lb n="0705b18" ed="T"/>十心，未成次位，不立階差，但彰十種甚深以
<lb n="0705b19" ed="T"/>顯隨緣行願，而其德用該攝始終，已如上說。
<lb n="0705b20" ed="T"/>言十住者，一發心住、二治地住、三修行住、四生
<lb n="0705b21" ed="T"/>貴住、五具足方便住、六正心住、七不退住、八童
<lb n="0705b22" ed="T"/>眞住、九法王子住、十灌頂住。文義宏深備於
<lb n="0705b23" ed="T"/>本會。言十行者，一歡喜行、二饒益行、三無違
<lb n="0705b24" ed="T"/>逆行、四無屈橈行、五離癡亂行、六善現行、七無
<lb n="0705b25" ed="T"/>著行、八難得行、九善法行、十眞實行，然卽如
<lb n="0705b26" ed="T"/>次是布施等行。十度法門雖兼多門，十度爲
<lb n="0705b27" ed="T"/>主。言十迴向者，一救護衆生離衆生相迴向、
<lb n="0705b28" ed="T"/>二不壞迴向、三等一切佛迴向、四至一切處迴
<lb n="0705b29" ed="T"/>向、五無盡功德藏迴向、六隨順堅固一切善根
<pb n="0705c" ed="T" xml:id="T36.1737.0705c"/>
<lb n="0705c01" ed="T"/>迴向、七等隨順一切衆生迴向、八眞如相迴向、
<lb n="0705c02" ed="T"/>九無縛無著解脫迴向、十入法界無量迴向。
<lb n="0705c03" ed="T"/>一一位中備修諸度而爲所迴向，一一迴向
<lb n="0705c04" ed="T"/>三處：一迴向無上菩提、二迴向一切衆生、三
<lb n="0705c05" ed="T"/>迴向眞如實際。前二爲隨相迴向，後一爲離
<lb n="0705c06" ed="T"/>相迴向。隨離不二、事理齊修，悲智雙運則親
<lb n="0705c07" ed="T"/>能證入。言十地者，一<anchor xml:id="nkr_note_add_0705c0701" n="0705c0701"/><anchor xml:id="beg0705c0701" n="0705c0701"/>歡<anchor xml:id="end0705c0701"/>喜地、二離垢地、三發
<lb n="0705c08" ed="T"/>光地、四焰慧地、五<anchor xml:id="nkr_note_add_0705c0801" n="0705c0801"/><anchor xml:id="beg0705c0801" n="0705c0801"/>難<anchor xml:id="end0705c0801"/>勝地、六現前地、七遠行地、
<lb n="0705c09" ed="T"/>八不動地、九善慧地、十法雲地。然此十地由
<lb n="0705c10" ed="T"/>修十勝行、斷十種障礙、證十眞如，故分十地。
<lb n="0705c11" ed="T"/>一一地皆有四道：一方便道、二證道、三助道、
<lb n="0705c12" ed="T"/>四無住道，謂各修加行爲方便道，正證眞如
<lb n="0705c13" ed="T"/>以爲證道，兼修諸行以爲助道，權實雙流不
<lb n="0705c14" ed="T"/>住生死及與涅槃爲不住道。言第七會明等、
<lb n="0705c15" ed="T"/>妙二覺者，有十一品經。前之六品明等覺位，
<lb n="0705c16" ed="T"/>謂一〈十定品〉，二〈十通品〉，三〈十忍品〉，四〈阿僧祇品〉，
<lb n="0705c17" ed="T"/>五〈如來壽量品〉，六〈菩薩住處品〉。言等覺者，已
<lb n="0705c18" ed="T"/>超十地等於妙覺，約等妙覺亦名如來，雖等
<lb n="0705c19" ed="T"/>而修亦名菩薩，經廣顯相。言妙覺者，有五品
<lb n="0705c20" ed="T"/>經：謂一〈佛不思議法品〉總明佛德；二〈十身相
<lb n="0705c21" ed="T"/>海品〉別顯大相；三〈隨好光明功德品〉別明隨
<lb n="0705c22" ed="T"/>好；四〈普賢行品〉總顯圓因<anchor xml:id="nkr_note_orig_0705005" n="0705005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0705005" n="0705005"/><anchor xml:id="beg0705005" n="0705005"/>止<anchor xml:id="end0705005"/>；五〈出現品〉總彰
<lb n="0705c23" ed="T"/>果用，朗然大悟，離覺、所覺，故名妙覺。上辨行
<lb n="0705c24" ed="T"/>布，前後階差淺深不雜。二明圓融者，以性融
<lb n="0705c25" ed="T"/>相，一位之中具一切位，或初攝後、或後攝初，
<lb n="0705c26" ed="T"/>初後攝中、中攝初後，四十二位成四十重相
<lb n="0705c27" ed="T"/>攝之義，故第八會具有六位所明行法，而沒
<lb n="0705c28" ed="T"/>位名頓彰諸行，初心頓覺亦許頓修，故普慧
<lb n="0705c29" ed="T"/>菩薩發二百問，普賢菩薩申二千答爲二千
<pb n="0706a" ed="T" xml:id="T36.1737.0706a"/>
<lb n="0706a01" ed="T"/>行，一一圓收。謂隨一行卽攝二千行，行行皆
<lb n="0706a02" ed="T"/>爾，爲圓融也。然行布圓融說有前後，義乃一
<lb n="0706a03" ed="T"/>時。若不備歷四天，無以彰其行布；若不一會
<lb n="0706a04" ed="T"/>頓說，安能顯其圓融？行布是敎相施設，圓融
<lb n="0706a05" ed="T"/>乃理性德用，相是性之相，故行布不礙圓融；
<lb n="0706a06" ed="T"/>性是相之性，故圓融不礙行布。圓融不礙行
<lb n="0706a07" ed="T"/>布，故則一爲無量；行布不礙圓融，故則無量
<lb n="0706a08" ed="T"/>爲一。無量爲一則融通隱隱，一爲無量則涉
<lb n="0706a09" ed="T"/>入重重，故唯智知，凡情難測。謹對。</p>
<lb n="0706a10" ed="T"/><p xml:id="pT36p0706a1001">第十五、十波羅蜜。問：諸經之中多說六度，
<lb n="0706a11" ed="T"/>今言有十，其故何耶？答：欲登妙位非行不階，
<lb n="0706a12" ed="T"/>行雖千門不出十度。爲治六弊說六度門，欲
<lb n="0706a13" ed="T"/>顯圓融復治十障故說十度。然一一度各各
<lb n="0706a14" ed="T"/>相收，從其增微以爲十種：一施、二戒、三忍辱、
<lb n="0706a15" ed="T"/>四精進、五禪定、六般若、七方便、八願、九力、十
<lb n="0706a16" ed="T"/>智。施謂財、法、無畏，無不皆捨；戒乃防非止惡
<lb n="0706a17" ed="T"/>內外無瑕；忍則順違不干諦察忍可；精進則
<lb n="0706a18" ed="T"/>離身、心相，萬行增修；禪定則念、慮皆亡，安心
<lb n="0706a19" ed="T"/>理境；般若則心無分別，善達性空；方便則涉
<lb n="0706a20" ed="T"/>有常空，施爲無礙；願度則上求下化，窮盡未
<lb n="0706a21" ed="T"/>來；力度則思、修功成，萬境不動；智度則決斷
<lb n="0706a22" ed="T"/>無惑，證法怡神。或一念之中十度齊起，故經
<lb n="0706a23" ed="T"/>云「不取衆相而行施，本絕諸惡堅持戒，解法
<lb n="0706a24" ed="T"/>無害常堪忍，知法性離常精進，已盡煩惱入
<lb n="0706a25" ed="T"/>諸禪，善達性空分別法，具足智力能博濟，滅
<lb n="0706a26" ed="T"/>除諸惡稱大士。」十度廣義備於《大疏》。謹對。</p>
<lb n="0706a27" ed="T"/><p xml:id="pT36p0706a2701">第十六、說十之由。問：諸經之中法相隨義，三
<lb n="0706a28" ed="T"/>身、四智、五眼、六通，隨數減增不可一準。如何此
<lb n="0706a29" ed="T"/>敎多說十耶？答：眞理圓融非相不顯，欲彰圓
<pb n="0706b" ed="T" xml:id="T36.1737.0706b"/>
<lb n="0706b01" ed="T"/>妙故寄十以明之。十是一周數之圓故，多則
<lb n="0706b02" ed="T"/>難盡、少不顯圓。又盡理而言十方備足，故五
<lb n="0706b03" ed="T"/>眼開爲十眼，三身具說十身，欲令觸目圓融
<lb n="0706b04" ed="T"/>一一皆入法界，故多說十，斯可知也。謹對。</p>
<lb n="0706b05" ed="T"/><p xml:id="pT36p0706b0501">第十七、地獄頓超。問：罪有淺深、位有階降，
<lb n="0706b06" ed="T"/>阿毘地獄極惡罪人，如何頓超便階<anchor xml:id="nkr_note_orig_0706001" n="0706001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0706001" n="0706001"/><anchor xml:id="beg0706001" n="0706001"/>十<anchor xml:id="end0706001"/>地？若
<lb n="0706b07" ed="T"/>言經力或推佛光，何不獄中談經？何借光明
<lb n="0706b08" ed="T"/>常照？仰申所以用遣大疑。答：圓滿敎海德用
<lb n="0706b09" ed="T"/>難思，諸佛威神利樂頗測，然其化物要在有
<lb n="0706b10" ed="T"/>緣。地獄罪人昔聞圓法，具金剛種得遇佛光，
<lb n="0706b11" ed="T"/>光流成道之時卽是根機已熟。冥機扣聖感
<lb n="0706b12" ed="T"/>應道交，亦似萌芽久含陽氣，東風一拂頓爾
<lb n="0706b13" ed="T"/>抽條。位雖頓圓，因亦積善，若非其器亦不遇
<lb n="0706b14" ed="T"/>光，次第久修，果無頓得。其由影隨質妙、響逐
<lb n="0706b15" ed="T"/>聲倫，理數而然亦何致惑。謹對。</p>
<lb n="0706b16" ed="T"/><p xml:id="pT36p0706b1601">第十八、二乘聾瞽。問：地獄極惡尙遇佛光，
<lb n="0706b17" ed="T"/>聲聞聖流何頓聾瞽？又《法華》拂席遣而不聞，
<lb n="0706b18" ed="T"/>不輕令聞久而獲益。如何此典獨異餘經？仰
<lb n="0706b19" ed="T"/>出所由以曉疑網。答：因緣多門敎化萬品，根
<lb n="0706b20" ed="T"/>有大小益有淺深，地獄圓種成益頓超，二乘
<lb n="0706b21" ed="T"/>無機對而不見，其猶雷霆震地聾者不聞、日
<lb n="0706b22" ed="T"/>月麗天盲者不覩，斯理昭著其何惑哉？又大
<lb n="0706b23" ed="T"/>聖化儀理非一準，《法華》威遣以勵會中，不輕
<lb n="0706b24" ed="T"/>令聞知有遠益，諸聲聞輩不謗、不修，留其不
<lb n="0706b25" ed="T"/>聞以彰絕分，顯法圓妙不共二乘。各有指歸，
<lb n="0706b26" ed="T"/>義無乖越。謹對。</p>
<lb n="0706b27" ed="T"/><p xml:id="pT36p0706b2701">第十九、普賢行願。問：此經、他經皆說普賢行
<lb n="0706b28" ed="T"/>願，何者是耶？請具分析。答：一乘敎旨創燭於
<lb n="0706b29" ed="T"/>高山，十身妙因必資於大行，行皆稱理一一
<pb n="0706c" ed="T" xml:id="T36.1737.0706c"/>
<lb n="0706c01" ed="T"/>普周，一行之中攝一切行，一切行海全在一
<lb n="0706c02" ed="T"/>塵。以萬行沸騰而一道眞善，當體已稱普賢
<lb n="0706c03" ed="T"/>行矣。斯之普行普賢所行，亦以此行成普賢
<lb n="0706c04" ed="T"/>矣。人法相假皆得此名，簡非次第行布之行，
<lb n="0706c05" ed="T"/>德周法界曰普，至順調善曰賢。略收十門以
<lb n="0706c06" ed="T"/>顯無盡：一所求普，要求一切如來平等證故。
<lb n="0706c07" ed="T"/>二所化普，要化無盡衆生界故。三所斷普，要
<lb n="0706c08" ed="T"/>斷無邊煩惱海故。四事行普，要無一行而不
<lb n="0706c09" ed="T"/>行故。五理行普，一一事行徹性源故。六無礙
<lb n="0706c10" ed="T"/>行普，事理二行互交徹故。七融通行普，隨一
<lb n="0706c11" ed="T"/>一行攝無盡故。八所起用普，用無不周故。九
<lb n="0706c12" ed="T"/>所行處普，上之八門遍帝網刹一切處故。十
<lb n="0706c13" ed="T"/>所行時普，窮三際時念<anchor xml:id="nkr_note_orig_0706002" n="0706002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0706002" n="0706002"/><anchor xml:id="beg0706002" n="0706002"/>劫<anchor xml:id="end0706002"/>圓融無竟期故。上
<lb n="0706c14" ed="T"/>之十行參而不雜爲普賢行，散在諸經，本敎
<lb n="0706c15" ed="T"/>遍具。謹對。</p>
<lb n="0706c16" ed="T"/><p xml:id="pT36p0706c1601">第二十、文殊祖師。問：文殊菩薩現是因人，那
<lb n="0706c17" ed="T"/>稱佛母？旣爲法身菩薩，何以偏住淸涼？或言
<lb n="0706c18" ed="T"/>親稟釋迦，復言來自金色，或言諸佛之祖，或
<lb n="0706c19" ed="T"/>說菩薩之師，仰盡源流彰其準的，使參玄之
<lb n="0706c20" ed="T"/>者不惑見聞。答：至聖至神難窮其本，憑敎憑
<lb n="0706c21" ed="T"/>理略述見聞。示迹因人、久成正覺，體周法界
<lb n="0706c22" ed="T"/>應必有方。得果不捨因門，迹爲釋迦弟子，昔
<lb n="0706c23" ed="T"/>爲妙光菩薩，以爲九世祖師，況無不從其發
<lb n="0706c24" ed="T"/>心，故爲諸佛之祖。偏主摩訶般若，復爲佛母
<lb n="0706c25" ed="T"/>之名，依不動之眞源，言自金色世界，震旦之
<lb n="0706c26" ed="T"/>人有感，偏居淸涼之山矣。《首楞嚴經》略陳其
<lb n="0706c27" ed="T"/>本曰龍種上尊王如來。《央崛經》說其現成卽
<lb n="0706c28" ed="T"/>謂摩尼寶積。《處胎經》說十方皆證菩提，數越
<lb n="0706c29" ed="T"/>塵沙聖莫能計，同萬類之變化、入帝網之刹
<pb n="0707a" ed="T" xml:id="T36.1737.0707a"/>
<lb n="0707a01" ed="T"/>塵，湛一寂之眞源無成無滅。口欲談而詞喪，
<lb n="0707a02" ed="T"/>心將緣而慮息。無相現相，淸涼應現於多端；
<lb n="0707a03" ed="T"/>卽身無身，金容煥<anchor xml:id="nkr_note_orig_0707001" n="0707001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0707001" n="0707001"/><anchor xml:id="beg0707001" n="0707001"/>目<anchor xml:id="end0707001"/>而無覩。執相者迷其至
<lb n="0707a04" ed="T"/>趣，觀空者惑其見聞，惑見聞者偏求有外之
<lb n="0707a05" ed="T"/>空，迷至趣者執水月爲珠寶，故中人悅象或
<lb n="0707a06" ed="T"/>滯於二途，下士忽虛相以爲妖異。妖異乍生
<lb n="0707a07" ed="T"/>於日夕，豈千秋萬歲之常然？況<anchor xml:id="nkr_note_orig_0707002" n="0707002"/>宣公上稟於
<lb n="0707a08" ed="T"/>諸天，神僧顯彰於靈境，高齊八州以傾俸，有
<lb n="0707a09" ed="T"/>唐十帝之迴光，淸涼聖居理無惑矣，眞源普
<lb n="0707a10" ed="T"/>遍復何疑焉。冀當仰其聖靈，無得測其深淺。
<lb n="0707a11" ed="T"/>謹對。</p>
<lb n="0707a12" ed="T"/><p xml:id="pT36p0707a1201">第二十一、悲智雙流。問：甚深般若直造心
<lb n="0707a13" ed="T"/>源，何要悲心涉事流動？答：佛法大海要唯此
<lb n="0707a14" ed="T"/>二：智造眞境、悲以兼濟，有悲無智愛見是生，
<lb n="0707a15" ed="T"/>有智無悲墮二乘地。今以忘機之智導無緣
<lb n="0707a16" ed="T"/>之悲，不滯空有二邊、不住涅槃生死，故雖涉
<lb n="0707a17" ed="T"/>有化物而未始迷空，雖觀寂滅無心而化四
<lb n="0707a18" ed="T"/>生九類。如二輪之致遠，具悲智而果圓。謹
<lb n="0707a19" ed="T"/>對。</p>
<lb n="0707a20" ed="T"/><p xml:id="pT36p0707a2001">第二十二、止觀雙運。問：於佛法中智爲上首
<lb n="0707a21" ed="T"/>但應修智，六度萬行皆證菩提。何以經中偏
<lb n="0707a22" ed="T"/>明定慧或說雙行？雙行之相云何可見？答：智
<lb n="0707a23" ed="T"/>慧雖尊，非定不深其照。萬行雖廣，此二獨尊，
<lb n="0707a24" ed="T"/>其猶易之乾坤，亦似天之日月。禪非智無以
<lb n="0707a25" ed="T"/>窮其寂，智非禪無以深其照，故寂智雙流方
<lb n="0707a26" ed="T"/>成佛果。經云「佛自住大乘，如其所得法，定慧
<lb n="0707a27" ed="T"/>力莊嚴，以此度衆生。」謹對。</p>
<lb n="0707a28" ed="T"/><p xml:id="pT36p0707a2801">第二十三、動寂自在。問：契夫寂理內外並
<lb n="0707a29" ed="T"/>冥，何能施爲更起大用？答：聲聞事寂事外求
<pb n="0707b" ed="T" xml:id="T36.1737.0707b"/>
<lb n="0707b01" ed="T"/>眞，動而非寂；菩薩體理卽事而眞，動而無動
<lb n="0707b02" ed="T"/>不礙常寂，故不起滅定而現威儀。謹對。</p>
<lb n="0707b03" ed="T"/><p xml:id="pT36p0707b0301">第二十四、事理相融。問：事相萬差理唯一
<lb n="0707b04" ed="T"/>味，如何經說事理無礙而相卽耶？答：事外求
<lb n="0707b05" ed="T"/>理二乘偏眞，照事卽理菩薩大悟。色外無空
<lb n="0707b06" ed="T"/>全色爲空，空外無色全空是色。色謂緣生之
<lb n="0707b07" ed="T"/>法，空謂無性之理。由緣生故，無性卽色事而
<lb n="0707b08" ed="T"/>是眞空：由無性故，從緣卽空理而爲色事。一
<lb n="0707b09" ed="T"/>體二義有事理之名，二義一體故得交徹也。
<lb n="0707b10" ed="T"/>謹對。</p>
<lb n="0707b11" ed="T"/><p xml:id="pT36p0707b1101">第二十五、彰其十玄。問：切聞華嚴深義謂之
<lb n="0707b12" ed="T"/>十玄，請列其名略申其義？答：十表無盡一一
<lb n="0707b13" ed="T"/>造玄，隨擧一法卽具斯十：一謂同時具足相
<lb n="0707b14" ed="T"/>應門，如大海一滴含百川之味。二廣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0707003" n="0707003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0707003" n="0707003"/><anchor xml:id="beg0707003" n="0707003"/>狹<anchor xml:id="end0707003"/>自在
<lb n="0707b15" ed="T"/>無礙門，如徑尺之鏡見千里之影。三一多相
<lb n="0707b16" ed="T"/>容不同門，若一室千燈光光涉入。四諸法相
<lb n="0707b17" ed="T"/>卽自在門，如金與金色二不相離。五祕密隱
<lb n="0707b18" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0707004" n="0707004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0707004" n="0707004"/><anchor xml:id="beg0707004" n="0707004"/>顯俱<anchor xml:id="end0707004"/>成門，如片月澄空晦明相竝。六微細相
<lb n="0707b19" ed="T"/>容安立門，如瑠璃甁盛多芥子。七因陀羅網
<lb n="0707b20" ed="T"/>境界門，若兩鏡互照傳曜相寫遞出無窮。八
<lb n="0707b21" ed="T"/>託事顯法生解門，如立像<anchor xml:id="nkr_note_orig_0707005" n="0707005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0707005" n="0707005"/><anchor xml:id="beg0707005" n="0707005"/>豎<anchor xml:id="end0707005"/>臂觸目皆道。九
<lb n="0707b22" ed="T"/>十世隔法異成門，如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0707006" n="0707006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0707006" n="0707006"/><anchor xml:id="beg0707006" n="0707006"/>一<anchor xml:id="end0707006"/>夕之夢翱翔百年。十
<lb n="0707b23" ed="T"/>主伴圓明具德門，如北辰所居衆星同拱。十
<lb n="0707b24" ed="T"/>無前後擧一全收，斯爲《華嚴》不共玄旨。謹對。</p>
<lb n="0707b25" ed="T"/><p xml:id="pT36p0707b2501">第二十六、辨玄所以。問：事理懸隔一多不同，
<lb n="0707b26" ed="T"/>如何無礙重重涉入？答：因廣難量略陳一二：
<lb n="0707b27" ed="T"/>一法無定性故，以一非定一故能卽多，多非
<lb n="0707b28" ed="T"/>定多故能卽一。經云「金剛圍山數無量，悉能
<lb n="0707b29" ed="T"/>安置一毛端，欲知至大有小相，菩薩以此初
<pb n="0707c" ed="T" xml:id="T36.1737.0707c"/>
<lb n="0707c01" ed="T"/>發心。」二法性融通故，謂若唯約事則互相礙
<lb n="0707c02" ed="T"/>不得卽入，若唯約理則無可卽入，今不異理
<lb n="0707c03" ed="T"/>之一事全攝理性時，令彼不異理之多事隨所
<lb n="0707c04" ed="T"/>依理皆於一中現。若一事攝理不盡則理有
<lb n="0707c05" ed="T"/>分限失，若一事攝理皆盡而多事不隨現則
<lb n="0707c06" ed="T"/>事在理外失。今旣一事攝理皆盡，多事豈不
<lb n="0707c07" ed="T"/>於一中現？故經云「一切法門無盡海，同會一
<lb n="0707c08" ed="T"/>法道場中」等。謹對。</p>
<lb n="0707c09" ed="T"/><p xml:id="pT36p0707c0901">第二十七、法界名體。問：何名法界？法界何
<lb n="0707c10" ed="T"/>義？答：法者，軌持爲義。界者有二義：一約事說
<lb n="0707c11" ed="T"/>界卽分義，隨事分別故；二者性義約理法界，
<lb n="0707c12" ed="T"/>爲諸法性不變易故，此二交絡成理事無礙
<lb n="0707c13" ed="T"/>法界。事攬理成、理由事顯，二互相奪卽事理
<lb n="0707c14" ed="T"/>兩亡，若互相成則常事常理。四事事無礙法
<lb n="0707c15" ed="T"/>界，謂由以理融彼事故，義如前說。謹對。</p>
<lb n="0707c16" ed="T"/><p xml:id="pT36p0707c1601">第二十八、證入淺深。問：有得有證爲增上慢，
<lb n="0707c17" ed="T"/>如何說有漸頓證入？答：有得有證取相爲非，
<lb n="0707c18" ed="T"/>無得無證是眞證入。故《般若心經》云「以無所
<lb n="0707c19" ed="T"/>得故」，菩薩心無罣礙，諸佛則得菩提。理無淺
<lb n="0707c20" ed="T"/>深，何有頓漸？寄淺顯理漸入漸深，故名爲漸；
<lb n="0707c21" ed="T"/>直就體明理不可分，故名爲頓。頓外無漸，漸
<lb n="0707c22" ed="T"/>卽頓收，漸頓該羅非一非異。如斯證悟漸頓
<lb n="0707c23" ed="T"/>兩亡，假以言詮強名頓漸。謹對。</p>
<lb n="0707c24" ed="T"/><p xml:id="pT36p0707c2401">第二十九、善財求南。問：道無不在善友普
<lb n="0707c25" ed="T"/>周，十室之中必有忠信。如何求友要往南方？
<lb n="0707c26" ed="T"/>答：理無方隅人無不在，欲有表示寄於一方。
<lb n="0707c27" ed="T"/>以事理求略有五義：一者擧一例餘，一方旣
<lb n="0707c28" ed="T"/>爾，餘方亦然故。二者西<anchor xml:id="nkr_note_orig_0707007" n="0707007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0707007" n="0707007"/><anchor xml:id="beg0707007" n="0707007"/>域<anchor xml:id="end0707007"/>居人宅多東向，自
<lb n="0707c29" ed="T"/>東向南順日月轉，表於善財隨順人法故。三
<pb n="0708a" ed="T" xml:id="T36.1737.0708a"/>
<lb n="0708a01" ed="T"/>南者正也，表離二邊東西邪僻故。四南者明
<lb n="0708a02" ed="T"/>也，發生萬物，聖人南面意在此故。五南者生
<lb n="0708a03" ed="T"/>義，北主於陰表法盡滅，南主陽也萬德是生，
<lb n="0708a04" ed="T"/>略表法門故云南矣。亦有非要南方，如諸夜
<lb n="0708a05" ed="T"/>神表地證相離方所故，聖纔立意海印發揮，
<lb n="0708a06" ed="T"/>未有一法而無所表。謹對。</p>
<lb n="0708a07" ed="T"/><p xml:id="pT36p0708a0701">第三十、知識別證。問：旣爲善友必解行已
<lb n="0708a08" ed="T"/>周，何乃各得一門皆云彼非我分？豈可一文
<lb n="0708a09" ed="T"/>一藝而爲師傅者耶？答：法門無邊入門各異，
<lb n="0708a10" ed="T"/>欲表所主各別不盡難思法門，故言唯知一
<lb n="0708a11" ed="T"/>門餘非我分。故經云「諸佛境界無有邊，各隨
<lb n="0708a12" ed="T"/>解脫能觀見。」猶如百川同歸于海。又令善財
<lb n="0708a13" ed="T"/>歷事無厭，若一友具說則不假詣多，不得善
<lb n="0708a14" ed="T"/>財遍求遍事，此一乃卽多之一，故至普賢一
<lb n="0708a15" ed="T"/>時頓圓。多是卽一之多，一多無礙，故難思議
<lb n="0708a16" ed="T"/>也。謹對。</p>
<lb n="0708a17" ed="T"/><p xml:id="pT36p0708a1701">第三十一、圓融行布。此義已見行位之中，
<lb n="0708a18" ed="T"/>但遍歷一切<anchor xml:id="nkr_note_orig_0708001" n="0708001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0708001" n="0708001"/><anchor xml:id="beg0708001" n="0708001"/>耳<anchor xml:id="end0708001"/>。</p>
<lb n="0708a19" ed="T"/><p xml:id="pT36p0708a1901">第三十二、果海離言。問：修因契果諸敎爰
<lb n="0708a20" ed="T"/>同，《華嚴》之中自說五周因果，依正二報燦然
<lb n="0708a21" ed="T"/>可觀、十身圓融前後頻有。何言果海本離言
<lb n="0708a22" ed="T"/>詮？若離言詮何由證入？答：佛法雖廣略有二
<lb n="0708a23" ed="T"/>門：一者宗通，二者說通。宗亦名證，說亦名敎，
<lb n="0708a24" ed="T"/>卽敎證二道。宗通示修行，說通示未悟，尋言
<lb n="0708a25" ed="T"/>契理必以敎爲筌罤，得意亡言必在虛心體
<lb n="0708a26" ed="T"/>極。今言果海約證相應，可寄言詮皆名因分，
<lb n="0708a27" ed="T"/>因則可修可說，果則<anchor xml:id="nkr_note_orig_0708002" n="0708002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0708002" n="0708002"/><anchor xml:id="beg0708002" n="0708002"/>亡<anchor xml:id="end0708002"/>修離言。然果假因成，
<lb n="0708a28" ed="T"/>證須修入；攬因成證，證乃心冥。境智尙<anchor xml:id="beg_6" type="star"/>亡<anchor xml:id="end_6"/>，言
<lb n="0708a29" ed="T"/>詮何有？欲令<anchor xml:id="beg_7" type="star"/>亡<anchor xml:id="end_7"/>言得旨，故稱果海離言。得意
<pb n="0708b" ed="T" xml:id="T36.1737.0708b"/>
<lb n="0708b01" ed="T"/><anchor xml:id="beg_8" type="star"/>亡<anchor xml:id="end_8"/>言，因果本<anchor xml:id="beg_9" type="star"/>亡<anchor xml:id="end_9"/>能所。謹對。</p>
<lb n="0708b02" ed="T"/><p xml:id="pT36p0708b0201">第三十三、十定之名。問：何名十定？答：定謂
<lb n="0708b03" ed="T"/>心一境性。體離一多，隨境用差，故百千不等。
<lb n="0708b04" ed="T"/>今寄十顯圓以表難思，皆從體用得名而相
<lb n="0708b05" ed="T"/>融無礙：一普光大三昧、二妙光大三昧、三次
<lb n="0708b06" ed="T"/>第遍往諸佛國土大三昧、四淸淨深心行大
<lb n="0708b07" ed="T"/>三昧、五知過去莊嚴藏大三昧、六智光明藏
<lb n="0708b08" ed="T"/>大三昧、七了知一切世界佛莊嚴大三昧、八
<lb n="0708b09" ed="T"/>一切衆生差別身大三昧、九法界自在大三
<lb n="0708b10" ed="T"/>昧、十無礙輪大三昧。謹對。</p>
<lb n="0708b11" ed="T"/><p xml:id="pT36p0708b1101">第三十四、十通差別。問：何名十通？請列其名
<lb n="0708b12" ed="T"/>及其體用。答：通謂無擁，精義入神<anchor xml:id="nkr_note_orig_0708003" n="0708003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0708003" n="0708003"/><anchor xml:id="beg0708003" n="0708003"/>通<anchor xml:id="end0708003"/>大用自
<lb n="0708b13" ed="T"/>在，亦寄十顯圓。言十通者：一他心智通、二天
<lb n="0708b14" ed="T"/>眼智通、三知過去劫宿住智通、四盡未來際
<lb n="0708b15" ed="T"/>智通、五無礙淸淨天耳智通、六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0708004" n="0708004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0708004" n="0708004"/><anchor xml:id="beg0708004" n="0708004"/>住無<anchor xml:id="end0708004"/>體性無
<lb n="0708b16" ed="T"/>動作往一切佛刹智通、七分別一切言詞智
<lb n="0708b17" ed="T"/>通、八無數色身智通、九<anchor xml:id="nkr_note_orig_0708005" n="0708005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0708005" n="0708005"/><anchor xml:id="beg0708005" n="0708005"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0708005"/>一切法智通、十
<lb n="0708b18" ed="T"/>入一切滅盡三昧智通，皆以無障礙大智而
<lb n="0708b19" ed="T"/>爲其體。有此十用故立十名。謹對。</p>
<lb n="0708b20" ed="T"/><p xml:id="pT36p0708b2001">第三十五、十通六通。問：十通、六通有何差
<lb n="0708b21" ed="T"/>別？仰<anchor xml:id="nkr_note_orig_0708006" n="0708006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0708006" n="0708006"/><anchor xml:id="beg0708006" n="0708006"/>申<anchor xml:id="end0708006"/>同異以釋疑情。答：十通、六通大同少
<lb n="0708b22" ed="T"/>異，欲彰圓極開六爲十。言六通者：一神境通、
<lb n="0708b23" ed="T"/>二天眼通、三天耳通、四他心通、五宿命通、六
<lb n="0708b24" ed="T"/>漏盡通。云何開耶？答：他心、宿命此二不開，餘
<lb n="0708b25" ed="T"/>四各分爲二，故成爲十。謂天眼，約見現在、未
<lb n="0708b26" ed="T"/>來，分成十中第二第四二名，天眼卽見現在，
<lb n="0708b27" ed="T"/>四名盡未來際劫，是見未來。天耳約聞音聲
<lb n="0708b28" ed="T"/>言辭分成五、七，五名天耳卽聞音聲，七名分
<lb n="0708b29" ed="T"/>別卽言辭也。神境約業用色身分成六、八，六
<pb n="0708c" ed="T" xml:id="T36.1737.0708c"/>
<lb n="0708c01" ed="T"/>名無體性無作往一切佛刹卽是業用，八名
<lb n="0708c02" ed="T"/>無數色身偏語現身。漏盡約定慧不同分成
<lb n="0708c03" ed="T"/>九、十，九約智中無漏名一切法智通，十約定
<lb n="0708c04" ed="T"/>中漏盡名滅盡三昧，故六成十。然其業用皆
<lb n="0708c05" ed="T"/>同法界包攝難思，全異六也。謹對。</p>
<lb n="0708c06" ed="T"/><p xml:id="pT36p0708c0601">第三十六、十忍名體。問：何名十忍？仰列名
<lb n="0708c07" ed="T"/>體。答：忍謂忍可，卽智慧爲體。深淺法喩。寄十
<lb n="0708c08" ed="T"/>顯圓：一音聲忍，聞深敎聲不驚怖故；二順忍，
<lb n="0708c09" ed="T"/>隨順理事故；三無生忍，了法無生妄念不起
<lb n="0708c10" ed="T"/>故；四如幻忍，了法緣生如幻不實故；五如焰
<lb n="0708c11" ed="T"/>忍，了境如焰不可取故；六如夢忍，了心如夢
<lb n="0708c12" ed="T"/>從思起故；七如響忍，音聲如響緣合虛故；八
<lb n="0708c13" ed="T"/>如影忍，身等如影業緣現故；九如化忍，無而
<lb n="0708c14" ed="T"/>忽有無眞實故；十如空忍，究竟如空不可取
<lb n="0708c15" ed="T"/>故。謹對。</p>
<lb n="0708c16" ed="T"/><p xml:id="pT36p0708c1601">第三十七、佛不思議法。問：何名佛不思議
<lb n="0708c17" ed="T"/>法？答：諸佛果法名之爲法，無不離相一一融
<lb n="0708c18" ed="T"/>通爲不思議。心行處滅故不可思、言語<anchor xml:id="nkr_note_orig_0708007" n="0708007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0708007" n="0708007"/><anchor xml:id="beg0708007" n="0708007"/>道<anchor xml:id="end0708007"/>斷
<lb n="0708c19" ed="T"/>故不可議、心言罔及爲不思議。經云「菩薩住
<lb n="0708c20" ed="T"/>此不思議，於中思議無有盡，入是不可思議
<lb n="0708c21" ed="T"/>處，思與非思俱寂滅。」如是方名眞不思議。謹
<lb n="0708c22" ed="T"/>對。</p>
<lb n="0708c23" ed="T"/><p xml:id="pT36p0708c2301">第三十八、十身相海。問：何名十身相海？答：
<lb n="0708c24" ed="T"/>十身之義卽菩提願化等，已見上文。言相海
<lb n="0708c25" ed="T"/>者，《觀佛三昧經》說如來相略有三類：一下品，
<lb n="0708c26" ed="T"/>說有三十二相八十種好；二中品，說有八萬
<lb n="0708c27" ed="T"/>四千相，一一相有八萬四千好，一一好有八
<lb n="0708c28" ed="T"/>萬四千光明；三上品，說相具無盡相，如《雜華
<lb n="0708c29" ed="T"/>經》爲普賢說。《雜華》卽《華嚴》也，此經文列九十
<pb n="0709a" ed="T" xml:id="T36.1737.0709a"/>
<lb n="0709a01" ed="T"/>七大人相。結文云「有十<name role="" type="person">蓮華藏世界</name>海微塵
<lb n="0709a02" ed="T"/>數相，一一體以衆寶莊嚴，用周法界、深廣難
<lb n="0709a03" ed="T"/>思，故名爲海。」廣如本經。謹對。</p>
<lb n="0709a04" ed="T"/><p xml:id="pT36p0709a0401">第三十九、功無功用。問：成功立德三敎所
<lb n="0709a05" ed="T"/>同，如何此經贊無功用？答：緣修積行卽說立
<lb n="0709a06" ed="T"/>功，造極體眞須<anchor xml:id="beg_a" type="star"/>亡<anchor xml:id="end_a"/>功用。無功則功流萬世，
<lb n="0709a07" ed="T"/>無用則用周十方，無功之功曰眞功矣。如乘
<lb n="0709a08" ed="T"/>船入海，頓息<anchor xml:id="nkr_note_orig_0709001" n="0709001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0709001" n="0709001"/><anchor xml:id="beg0709001" n="0709001"/>篙<anchor xml:id="end0709001"/>橈而擧帆隨風，萬里非遠。功
<lb n="0709a09" ed="T"/>用行息是息<anchor xml:id="beg_b" type="star"/>篙<anchor xml:id="end_b"/>橈，無相智圓卽錦帆高擧，無
<lb n="0709a10" ed="T"/>依無住卽乘無功用風，則永處法流長遊智海。
<lb n="0709a11" ed="T"/>謹對。</p>
<lb n="0709a12" ed="T"/><p xml:id="pT36p0709a1201">第四十、敎起源由。問：諸佛設敎各有源由，以
<lb n="0709a13" ed="T"/>何因緣《華嚴》敎起？答：因緣無量，略有其十：一
<lb n="0709a14" ed="T"/>謂法爾常<anchor xml:id="nkr_note_orig_0709002" n="0709002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0709002" n="0709002"/><anchor xml:id="beg0709002" n="0709002"/>規<anchor xml:id="end0709002"/>」，如大王路，千聖同轍故。二酬昔
<lb n="0709a15" ed="T"/>行願，昔發大願救度一切，非此法門無能救
<lb n="0709a16" ed="T"/>故。三遂通物感，凡厥生靈皆含佛智，若無有
<lb n="0709a17" ed="T"/>感佛應不生，下有澄潭方落月影，機宜叩聖
<lb n="0709a18" ed="T"/>應彼說經故。四明示眞門，謂不識寶玉不得
<lb n="0709a19" ed="T"/>其用，不知妙法安可求之？五開物性源，以諸
<lb n="0709a20" ed="T"/>衆生性含智海識洞眞空，衣蔽明珠、室埋寶
<lb n="0709a21" ed="T"/>藏，但妄隨境變、體逐相遷，鼓擊眞源浩蕩無
<lb n="0709a22" ed="T"/>際，今令知心合體達本忘情，瑩模內之金容、
<lb n="0709a23" ed="T"/>剖塵中之經卷，使少作功力疾至菩提，故談
<lb n="0709a24" ed="T"/>斯經以爲顯示。六宣說勝行，謂行布圓融。七
<lb n="0709a25" ed="T"/>令知地位，亦具二種，竝如前說。八彰果德莊
<lb n="0709a26" ed="T"/>嚴，謂依正二果，依報如<name role="" type="person">華藏世界</name>，正報如上
<lb n="0709a27" ed="T"/>十身。九示其終歸令歸法界，法界之義亦如
<lb n="0709a28" ed="T"/>前說。十廣利今後，令一披讀終獲菩提，暫少
<lb n="0709a29" ed="T"/>聽聞成金剛種。謹對。</p>
<pb n="0709b" ed="T" xml:id="T36.1737.0709b"/>
<lb n="0709b01" ed="T"/><p xml:id="pT36p0709b0101">第四十一、三藏二藏。問：經說三藏復說二藏，
<lb n="0709b02" ed="T"/>此經爲屬何藏所收？答：三藏之中正唯修多
<lb n="0709b03" ed="T"/>羅藏，兼詮餘二。言三藏者：一修多羅，此云契
<lb n="0709b04" ed="T"/>經；二毘奈耶，此云調伏；三阿毘達磨，此云對
<lb n="0709b05" ed="T"/>法，卽經律論三名爲三藏也。言二藏者：一聲
<lb n="0709b06" ed="T"/>聞藏、二菩薩藏，卽上三藏隨大小乘開合不
<lb n="0709b07" ed="T"/>同。此經卽大乘菩薩藏攝也。謹對。</p>
<lb n="0709b08" ed="T"/><p xml:id="pT36p0709b0801">第四十二、十二分敎。問：何名十二部經？答：
<lb n="0709b09" ed="T"/>十二分敎舊名十二部經，恐濫部<anchor xml:id="nkr_note_orig_0709003" n="0709003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0709003" n="0709003"/><anchor xml:id="beg0709003" n="0709003"/>帙<anchor xml:id="end0709003"/>改名分
<lb n="0709b10" ed="T"/>敎。十二分者：一修多羅，此云契經，此有三相：
<lb n="0709b11" ed="T"/>初總相、二別相、三本相。總者，始從如是我聞，
<lb n="0709b12" ed="T"/>終至歡喜奉行，皆曰修多羅；別者，於前總中
<lb n="0709b13" ed="T"/>分出十一部也；本者，於彼別中初略後廣也。
<lb n="0709b14" ed="T"/>二祇夜，此云應頌，如〈十住品〉、〈發心住品〉頌故。
<lb n="0709b15" ed="T"/>三和伽羅那，此云授記，如〈發心品〉及〈出現品〉
<lb n="0709b16" ed="T"/>是也。四伽陀，此云諷誦，如三天偈讚。五尼陀
<lb n="0709b17" ed="T"/>那，此云因緣，如三家五請及觀善財。六優陀
<lb n="0709b18" ed="T"/>那，此云自說，如〈十地〉初本分是，及〈普賢行品〉
<lb n="0709b19" ed="T"/>是也。七伊帝目多伽，此云本事，如大威光經
<lb n="0709b20" ed="T"/>文是也。八闍陀伽，此云本生，如說諸善友往
<lb n="0709b21" ed="T"/>生時事也。九毘佛略，此云方廣，此經一部全
<lb n="0709b22" ed="T"/>受斯稱。《涅槃經》云「所謂大乘方廣經典，其義
<lb n="0709b23" ed="T"/>廣大猶如虛空」故。又《雜集論》開爲五義，方廣
<lb n="0709b24" ed="T"/>者謂菩薩藏相應言說故；亦名廣破，廣破一
<lb n="0709b25" ed="T"/>切障故；亦名無比法，無有諸法能比類故、一
<lb n="0709b26" ed="T"/>切有情利益安樂所依處故、演說廣大甚深
<lb n="0709b27" ed="T"/>義故。十阿浮達磨，此云未曾有，如不起而昇
<lb n="0709b28" ed="T"/>四天及示行七步等。十一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0709004" n="0709004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0709004" n="0709004"/><anchor xml:id="beg0709004" n="0709004"/>阿<anchor xml:id="end0709004"/>波陀那，此云譬
<lb n="0709b29" ed="T"/>喩，如〈出現品〉是。十二優婆提舍，此云論義，如
<pb n="0709c" ed="T" xml:id="T36.1737.0709c"/>
<lb n="0709c01" ed="T"/>〈問明品〉是。又問：因何有斯十二分敎？答：梁《攝
<lb n="0709c02" ed="T"/>論》云「從眞如流出正體智，正體智流出後得
<lb n="0709c03" ed="T"/>智，後得智流出大悲心，大悲心流出十二分
<lb n="0709c04" ed="T"/>敎」也。謹對。</p>
<lb n="0709c05" ed="T"/><cb:juan n="090" fun="close"><cb:jhead>大華嚴經略策一卷<note place="inline">竟</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
<lb n="0709c06" ed="T"/><cb:div type="w"><p xml:id="pT36p0709c0601">正德元龍舍辛卯極月吉日舊刻</p>
<lb n="0709c07" ed="T"/><p xml:id="pT36p0709c0701">寬政七年乙卯十月校訂再梓</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0702002" to="#end0702002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-09-25)">行門</lem><rdg wit="#wit.orig">門行</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">行門</rdg></app>
<app from="#beg0703001" to="#end0703001"><lem wit="#wit.orig">品</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0703005" to="#end0703005"><lem wit="#wit.orig">袪</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">衽</rdg></app>
<app from="#beg0703006" to="#end0703006"><lem wit="#wit.orig">劫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">却</rdg></app>
<app from="#beg0703007" to="#end0703007"><lem wit="#wit.orig">狹</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">狡</rdg></app>
<app from="#beg_1" to="#end_1" corresp="#0703006"><lem wit="#wit.orig">劫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">却</rdg></app>
<app from="#beg_2" to="#end_2" corresp="#0703006"><lem wit="#wit.orig">劫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">却</rdg></app>
<app from="#beg_3" to="#end_3" corresp="#0703006"><lem wit="#wit.orig">劫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">却</rdg></app>
<app from="#beg_4" to="#end_4" corresp="#0703006"><lem wit="#wit.orig">劫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">却</rdg></app>
<app from="#beg_5" to="#end_5" corresp="#0703006"><lem wit="#wit.orig">劫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">却</rdg></app>
<app from="#beg0703008" to="#end0703008"><lem wit="#wit.orig">叙</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">劒</rdg></app>
<app from="#beg0704004" to="#end0704004"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-09-25)"><space quantity="0"/><note type="cf1">T10n0279_p0039b12</note><note type="cf2">X04n0223_p0146b07</note></lem><rdg wit="#wit.orig">功德</rdg></app>
<app from="#beg0704005" to="#end0704005"><lem wit="#wit.orig">界</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0704006" to="#end0704006"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-09-25)">等無<note type="cf1">T10n0279_p0051b15</note><note type="cf2">T36n1736_p0025b03</note></lem><rdg wit="#wit.orig">無差</rdg></app>
<app from="#beg0704007" to="#end0704007"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-09-25)">極<note type="cf1">T10n0279_p0051b15</note><note type="cf2">T36n1736_p0025b03</note></lem><rdg wit="#wit.orig">悉</rdg></app>
<app from="#beg0704008" to="#end0704008"><lem wit="#wit.orig">士</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0705001" to="#end0705001"><lem wit="#wit.orig">反</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">返</rdg></app>
<app from="#beg0705002" to="#end0705002"><lem wit="#wit.orig">倏</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2"><g ref="#CB04633">𭛹</g></rdg></app>
<app from="#beg0705004" to="#end0705004"><lem wit="#wit.orig">位</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">何</rdg></app>
<app from="#beg0705c0701" to="#end0705c0701"><lem resp="#resp5" wit="#wit.cbeta">歡<note type="cf1">T26n1521_p0023a09</note><note type="cf2">T14n0487_p0699c06</note></lem><rdg wit="#wit.orig">歎</rdg></app>
<app from="#beg0705c0801" to="#end0705c0801"><lem wit="#wit.cbeta #wit3" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-09-25)">難<note type="cf1">X03n0217_p0549c13</note></lem><rdg wit="#wit.orig">歡</rdg></app>
<app from="#beg0705005" to="#end0705005"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">止</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0706001" to="#end0706001"><lem wit="#wit.orig">十</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">下</rdg></app>
<app from="#beg0706002" to="#end0706002"><lem wit="#wit.orig">劫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">却</rdg></app>
<app from="#beg0707001" to="#end0707001"><lem wit="#wit.orig">目</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">因</rdg></app>
<app from="#beg0707003" to="#end0707003"><lem wit="#wit.orig">狹</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">狡</rdg></app>
<app from="#beg0707004" to="#end0707004"><lem wit="#wit.orig">顯俱</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">俱顯</rdg></app>
<app from="#beg0707005" to="#end0707005"><lem wit="#wit.orig">豎</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">竪</rdg></app>
<app from="#beg0707006" to="#end0707006"><lem wit="#wit.orig">一</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0707007" to="#end0707007"><lem wit="#wit.orig">域</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">城</rdg></app>
<app from="#beg0708001" to="#end0708001"><lem wit="#wit.orig">耳</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">耶</rdg></app>
<app from="#beg0708002" to="#end0708002"><lem wit="#wit.orig">亡</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">忘</rdg></app>
<app from="#beg_6" to="#end_6" corresp="#0708002"><lem wit="#wit.orig">亡</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">忘</rdg></app>
<app from="#beg_7" to="#end_7" corresp="#0708002"><lem wit="#wit.orig">亡</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">忘</rdg></app>
<app from="#beg_8" to="#end_8" corresp="#0708002"><lem wit="#wit.orig">亡</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">忘</rdg></app>
<app from="#beg_9" to="#end_9" corresp="#0708002"><lem wit="#wit.orig">亡</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">忘</rdg></app>
<app from="#beg0708003" to="#end0708003"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">通</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0708004" to="#end0708004"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-09-25)">住無<note type="cf1">T10n0279_p0231a04</note><note type="cf2">T36n1742_p1058b26</note></lem><rdg wit="#wit.orig">無礙</rdg></app>
<app from="#beg0708005" to="#end0708005"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-09-25)"><space quantity="0"/><note type="cf1">T10n0279_p0231c25</note><note type="cf2">T35n1735_p0850a22</note></lem><rdg wit="#wit.orig">入</rdg></app>
<app from="#beg0708006" to="#end0708006"><lem wit="#wit.orig">申</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">伸</rdg></app>
<app from="#beg0708007" to="#end0708007"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-09-25)">道<note type="cf1">T36n1736_p0654a26</note><note type="cf2">T34n1719_p0202a14</note></lem><rdg wit="#wit.orig">同</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">道</rdg></app>
<app from="#beg_a" to="#end_a" corresp="#0708002"><lem wit="#wit.orig">亡</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">忘</rdg></app>
<app from="#beg0709001" to="#end0709001"><lem wit="#wit.orig">篙</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">槁</rdg></app>
<app from="#beg_b" to="#end_b" corresp="#0709001"><lem wit="#wit.orig">篙</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">槁</rdg></app>
<app from="#beg0709002" to="#end0709002"><lem wit="#wit.orig">規</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">觀</rdg></app>
<app from="#beg0709003" to="#end0709003"><lem wit="#wit.orig">帙</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">秩</rdg></app>
<app from="#beg0709004" to="#end0709004"><lem wit="#wit.orig">阿</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2"><space quantity="0"/></rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0702002" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T36.0702b30.05" target="#nkr_note_mod_0702002">行門【CB】【考僞-原】，門行【大】</note>
<note n="0703001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0703001">品【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0703005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0703005">袪【大】，衽【甲】</note>
<note n="0703006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0703006">劫【大】＊，却【甲】＊</note>
<note n="0703007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0703007">狹【大】，狡【甲】</note>
<note n="0703008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0703008">叙【大】，劒【甲】</note>
<note n="0704004" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T36.0704b25.15" target="#nkr_note_mod_0704004">［－］【CB】，功德【大】，冠註曰功德經無</note>
<note n="0704005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0704005">界【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0704006" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T36.0704b27.08" target="#nkr_note_mod_0704006">等無【CB】，無差【大】，冠註曰經無差作等無</note>
<note n="0704007" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T36.0704b27.13" target="#nkr_note_mod_0704007">極【CB】，悉【大】，冠註曰經悉作極</note>
<note n="0704008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0704008">士【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0705001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0705001">反【大】，返【甲】</note>
<note n="0705002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0705002">倏【大】，<g ref="#CB04633">𭛹</g>【甲】</note>
<note n="0705004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0705004">位【大】，何【甲】</note>
<note n="0705005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0705005">止【大】，〔－〕【考僞-原】</note>
<note n="0706001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0706001">十【大】，下【甲】</note>
<note n="0706002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0706002">劫【大】，却【甲】</note>
<note n="0707001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0707001">目【大】，因【甲】</note>
<note n="0707003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0707003">狹【大】，狡【甲】</note>
<note n="0707004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0707004">顯俱【大】，俱顯【甲】</note>
<note n="0707005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0707005">豎【大】，竪【甲】</note>
<note n="0707006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0707006">一【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0707007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0707007">域【大】，城【甲】</note>
<note n="0708001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0708001">耳【大】，耶【甲】</note>
<note n="0708002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0708002">亡【大】＊，忘【甲】＊</note>
<note n="0708003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0708003">通【大】，〔－〕【考僞-原】</note>
<note n="0708004" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T36.0708b15.13" target="#nkr_note_mod_0708004">住無【CB】，無礙【大】，冠註曰無礙經作住無</note>
<note n="0708005" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T36.0708b17.10" target="#nkr_note_mod_0708005">［－］【CB】，入【大】，冠註曰入字經無</note>
<note n="0708006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0708006">申【大】，伸【甲】</note>
<note n="0708007" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T36.0708c18.16" target="#nkr_note_mod_0708007">道【CB】【考僞-原】，同【大】</note>
<note n="0709001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0709001">篙【大】＊，槁【甲】＊</note>
<note n="0709002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0709002">規【大】，觀【甲】</note>
<note n="0709003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0709003">帙【大】，秩【甲】</note>
<note n="0709004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0709004">阿【大】，〔－〕【甲】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="taisho-notes">
<head>大正藏 校注</head>
<p>
<note n="0701001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0701001">【原】大日本續藏經，【甲】慶安五年刊宗敎大學藏本，但甲本再刊序無</note>
<note n="0702001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0702001">冠註曰性經作相</note>
<note n="0702002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0702002">門行＝行門ヵ【原】</note>
<note n="0702003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0702003">冠註曰刹塵指歸作別塵</note>
<note n="0703001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0703001">〔品〕－【甲】</note>
<note n="0703002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0703002">冠註曰調冠眞宗玄談作條貫眞詮</note>
<note n="0703003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0703003">冠註曰及於妙覺四字疏無</note>
<note n="0703004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0703004">冠註曰六疏作五</note>
<note n="0703005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0703005">袪＝衽【甲】</note>
<note n="0703006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0703006">劫＝却【甲】＊</note>
<note n="0703007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0703007">狹＝狡【甲】</note>
<note n="0703008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0703008">叙＝劒【甲】</note>
<note n="0704001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0704001">冠註曰度傳作陀</note>
<note n="0704002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0704002">冠註曰喜學傳作學喜</note>
<note n="0704003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0704003">冠註曰裏疏作臺</note>
<note n="0704004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0704004">冠註曰功德經無</note>
<note n="0704005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0704005">〔界〕－【甲】</note>
<note n="0704006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0704006">冠註曰經無差作等無</note>
<note n="0704007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0704007">冠註曰經悉作極</note>
<note n="0704008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0704008">〔士〕－【甲】</note>
<note n="0705001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0705001">反＝返【甲】</note>
<note n="0705002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0705002">倏＝<g ref="#CB04633">𭛹</g>【甲】</note>
<note n="0705003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0705003">冠註曰無所位次楞伽玄作無所有何次</note>
<note n="0705004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0705004">位＝何【甲】</note>
<note n="0705005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0705005">〔止〕－ヵ【原】</note>
<note n="0706001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0706001">十＝下【甲】</note>
<note n="0706002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0706002">劫＝却【甲】</note>
<note n="0707001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0707001">目＝因【甲】</note>
<note n="0707002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0707002">宣公者旁註曰南山律師【甲】</note>
<note n="0707003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0707003">狹＝狡【甲】</note>
<note n="0707004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0707004">顯俱＝俱顯【甲】</note>
<note n="0707005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0707005">豎＝竪【甲】</note>
<note n="0707006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0707006">〔一〕－【甲】</note>
<note n="0707007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0707007">域＝城【甲】</note>
<note n="0708001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0708001">耳＝耶【甲】</note>
<note n="0708002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0708002">亡＝忘【甲】＊</note>
<note n="0708003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0708003">〔通〕－ヵ【原】</note>
<note n="0708004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0708004">冠註曰無礙經作住無</note>
<note n="0708005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0708005">冠註曰入字經無</note>
<note n="0708006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0708006">申＝伸【甲】</note>
<note n="0708007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0708007">同＝道ヵ【原】</note>
<note n="0709001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0709001">篙＝槁【甲】＊</note>
<note n="0709002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0709002">規＝觀【甲】</note>
<note n="0709003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0709003">帙＝秩【甲】</note>
<note n="0709004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0709004">〔阿〕－【甲】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0703c1901" resp="#resp4" cb:provider="來函：觀世心 (2022-04-20)" type="add" cb:note_key="T36.0703c19.05" target="#nkr_note_add_0703c1901">CBETA 按：「非」，〔唐〕澄觀撰《大方廣佛華嚴經疏》（T35n1735_p0523b14）作「根」。</note>
<note n="0705c0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0705c0701">歡【CB】，歎【大】</note>
<note n="0705c0801" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T36.0705c08.08" target="#nkr_note_add_0705c0801">難【CB】【卍續-CB】，歡【大】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>