<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="T38n1774">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Taishō Tripiṭaka, Electronic version, No. 1774 三彌勒經疏</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經數位版, No. 1774 三彌勒經疏</title>
			<author>新羅 憬興撰</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Taisho</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">T</idno>.<idno type="vol">38</idno>.<idno type="no">1774</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-07-11 18:06:57 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Taishō Tripiṭaka</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">三彌勒經疏</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Hsiao Chen-Kuo, Text as provided by Anonymous from USA, Punctuated text as provided by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">蕭鎭國大德提供，北美某大德提供，CBETA 提供新式標點</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【大】</witness>
						<witness xml:id="wit1">【原】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00832">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00832</charName>
				<mapping cb:dec="983872" type="PUA">U+F0340</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4A31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>覆</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[雨/復]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04557">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04557</charName>
				<mapping cb:dec="987597" type="PUA">U+F11CD</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2CF75</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[仁-二+付]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04732">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04732</charName>
				<mapping cb:dec="987772" type="PUA">U+F127C</mapping>
			<mapping type="unicode">U+27C1F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>豔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[豊*盍]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04739">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04739</charName>
				<mapping cb:dec="987779" type="PUA">U+F1283</mapping>
			<mapping type="unicode">U+206B0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>刻</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[利-禾+女]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2000-04-24T16:17:42">
			CW (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT (00/01/24)
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone n="1" unit="juan"/>
<lb n="0303a21" ed="T"/>
<lb n="0303a22" ed="T"/>
<lb n="0303a23" ed="T"/><cb:docNumber>No. 1774 [cf. Nos. 452, 454, 456]</cb:docNumber>
<lb n="0303a24" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="open"><cb:mulu n="1" type="卷"/><cb:jhead><anchor xml:id="nkr_note_orig_0303001" n="0303001"/>三彌勒經疏</cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0303a25" ed="T"/>
<lb n="0303a26" ed="T"/><byline cb:type="author">興撰</byline>
<lb n="0303a27" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">彌勒上生經料簡記</cb:mulu><head>彌勒上生經料簡記</head>
<lb n="0303a28" ed="T"/><p xml:id="pT38p0303a2801">將釋此經，略以五門分別：一者述敎興緣起、
<lb n="0303a29" ed="T"/>二者廣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303002" n="0303002"/>辨□□□。□□□□□□。□□□□
<pb n="0303b" ed="T" xml:id="T38.1774.0303b"/>
<lb n="0303b01" ed="T"/>□、五者隨文解釋。</p>
<lb n="0303b02" ed="T"/><p xml:id="pT38p0303b0201">所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303003" n="0303003"/>言□□□□□，中有二：一者略辨、二者廣
<lb n="0303b03" ed="T"/>辨。言略辨者，竊以法性致深，體遍法界、用周
<lb n="0303b04" ed="T"/>宇宙，體遍法界故遠近難量、用周宇宙故空
<lb n="0303b05" ed="T"/>有豈測。良眞理<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303004" n="0303004"/>同□□□□□。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303005" n="0303005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303005" n="0303005"/><anchor xml:id="beg0303005" n="0303005"/>而無所融<anchor xml:id="end0303005"/>
<lb n="0303b06" ed="T"/>智了眞際。無所照故無所不照，無所融故無
<lb n="0303b07" ed="T"/>所不融。無所不融故理事俱現一心之鏡，無
<lb n="0303b08" ed="T"/>所不照故鏡智同潛一如之海，是義至聖圓
<lb n="0303b09" ed="T"/>智方等究證。是故彌勒大士位登妙覺，迹垂
<lb n="0303b10" ed="T"/>娑婆。位登妙覺，故二障<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303006" n="0303006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303006" n="0303006"/><anchor xml:id="beg0303006" n="0303006"/>□<anchor xml:id="end0303006"/>暗映用四智鏡。迹
<lb n="0303b11" ed="T"/>垂娑婆，□□□□□□□□□□□□□□
<lb n="0303b12" ed="T"/>□□□□□□□□□□德。所以德高群魔
<lb n="0303b13" ed="T"/>自摧。功大諸異學類茲伏。是□□□□□路
<lb n="0303b14" ed="T"/>開涅槃門。爲息苦輪故近在兜率，遠臨壞劫
<lb n="0303b15" ed="T"/>□□□□□□□□□□□□名□故說此經。
<lb n="0303b16" ed="T"/>第二廣辨者，且□□□□□□□□□□□□
<lb n="0303b17" ed="T"/>□□敬心由□聖□妙□□□□□□□證淨
<lb n="0303b18" ed="T"/>信故。二爲於正法生尊重心，顯<anchor xml:id="nkr_note_add_0303b1801" n="0303b1801"/><anchor xml:id="beg0303b1801" n="0303b1801"/>己<anchor xml:id="end0303b1801"/>所聞令生
<lb n="0303b19" ed="T"/>信故。三爲欲□衆，放光召衆覩相雲集故。四
<lb n="0303b20" ed="T"/>爲欲叙事，將說法時雨華動地故。五爲欲宣
<lb n="0303b21" ed="T"/>說眞實義及多所作故。眞實義者，卽諸經
<lb n="0303b22" ed="T"/>中所有正宗，稱其機宜獲利樂故，名眞實義。
<lb n="0303b23" ed="T"/>義者，義利也。多所作者，前眞實義<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303007" n="0303007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303007" n="0303007"/><anchor xml:id="beg0303007" n="0303007"/>□□<anchor xml:id="end0303007"/>末代
<lb n="0303b24" ed="T"/>拯濟無極故，名多所作。多所作者，應爲第六，
<lb n="0303b25" ed="T"/>然而眞實<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303008" n="0303008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303008" n="0303008"/><anchor xml:id="beg0303008" n="0303008"/>□□<anchor xml:id="end0303008"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0303009" n="0303009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303009" n="0303009"/><anchor xml:id="beg0303009" n="0303009"/>送<anchor xml:id="end0303009"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0303010" n="0303010"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303010" n="0303010"/><anchor xml:id="beg0303010" n="0303010"/>□□<anchor xml:id="end0303010"/>機故，合<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303011" n="0303011"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303011" n="0303011"/><anchor xml:id="beg0303011" n="0303011"/>□<anchor xml:id="end0303011"/>一判
<lb n="0303b26" ed="T"/>也。將此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303012" n="0303012"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303012" n="0303012"/><anchor xml:id="beg0303012" n="0303012"/>□<anchor xml:id="end0303012"/>相須諸大<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303013" n="0303013"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303013" n="0303013"/><anchor xml:id="beg0303013" n="0303013"/>□□□<anchor xml:id="end0303013"/>終。宣說因緣，
<lb n="0303b27" ed="T"/>略爲三義：一神力所作，卽攝衆尊、諸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303014" n="0303014"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303014" n="0303014"/><anchor xml:id="beg0303014" n="0303014"/>□□<anchor xml:id="end0303014"/>二
<lb n="0303b28" ed="T"/>也。二種智所作，卽能說者、眞實義二也。三慈
<lb n="0303b29" ed="T"/>悲所作，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303015" n="0303015"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303015" n="0303015"/><anchor xml:id="beg0303015" n="0303015"/>□<anchor xml:id="end0303015"/>多<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303016" n="0303016"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303016" n="0303016"/><anchor xml:id="beg0303016" n="0303016"/>□□□<anchor xml:id="end0303016"/>也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303017" n="0303017"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303017" n="0303017"/><anchor xml:id="beg0303017" n="0303017"/>□<anchor xml:id="end0303017"/>此五相準者，
<pb n="0303c" ed="T" xml:id="T38.1774.0303c"/>
<lb n="0303c01" ed="T"/>《上生經》備彼五相；《下生經》無有攝衆、叙事二
<lb n="0303c02" ed="T"/>相；《<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303018" n="0303018"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303018" n="0303018"/><anchor xml:id="beg0303018" n="0303018"/>□<anchor xml:id="end0303018"/>佛經》唯有初後二相。所以然者，如來
<lb n="0303c03" ed="T"/>善權方便，非<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303019" n="0303019"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303019" n="0303019"/><anchor xml:id="beg0303019" n="0303019"/>□。□□<anchor xml:id="end0303019"/>可<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303020" n="0303020"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303020" n="0303020"/><anchor xml:id="beg0303020" n="0303020"/>□□<anchor xml:id="end0303020"/>異<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303021" n="0303021"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303021" n="0303021"/><anchor xml:id="beg0303021" n="0303021"/>□□<anchor xml:id="end0303021"/>相雖
<lb n="0303c04" ed="T"/>然<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303022" n="0303022"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303022" n="0303022"/><anchor xml:id="beg0303022" n="0303022"/>□□<anchor xml:id="end0303022"/>說<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303023" n="0303023"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303023" n="0303023"/><anchor xml:id="beg0303023" n="0303023"/>□<anchor xml:id="end0303023"/>經所被<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303024" n="0303024"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303024" n="0303024"/><anchor xml:id="beg0303024" n="0303024"/>□□□<anchor xml:id="end0303024"/>二種：一者聖
<lb n="0303c05" ed="T"/>者、二異生。初復有二：一爲此方菩薩，如經云
<lb n="0303c06" ed="T"/>「如來一音聲說百億陀羅尼門，彌勒菩薩應
<lb n="0303c07" ed="T"/>時卽得」故。二化他方菩薩，如經云「如來說兜
<lb n="0303c08" ed="T"/>率天十善報應，十方菩薩得首楞嚴三昧法
<lb n="0303c09" ed="T"/>門」。後異生有三品。謂上品修者，或修觀佛三
<lb n="0303c10" ed="T"/>昧、或懺衆罪，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303025" n="0303025"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303025" n="0303025"/><anchor xml:id="beg0303025" n="0303025"/>卽<anchor xml:id="end0303025"/>於<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303026" n="0303026"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303026" n="0303026"/><anchor xml:id="beg0303026" n="0303026"/>現<anchor xml:id="end0303026"/>身得見彌勒，□□優
<lb n="0303c11" ed="T"/>劣、見形大小，廣如《方等陀羅尼經》及《上生經》
<lb n="0303c12" ed="T"/>說。中品修者，或修觀佛三昧、或修淨業，捨身
<lb n="0303c13" ed="T"/>之後生於彼天，始<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303027" n="0303027"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303027" n="0303027"/><anchor xml:id="beg0303027" n="0303027"/>見<anchor xml:id="end0303027"/>彌勒至不退轉，亦如
<lb n="0303c14" ed="T"/>《上生經》說。下品修者，修施戒等種<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303028" n="0303028"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303028" n="0303028"/><anchor xml:id="beg0303028" n="0303028"/>種善<anchor xml:id="end0303028"/>，發弘
<lb n="0303c15" ed="T"/>誓願<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303029" n="0303029"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303029" n="0303029"/><anchor xml:id="beg0303029" n="0303029"/>願見<anchor xml:id="end0303029"/>彌勒。捨此身後隨業受生，乃至
<lb n="0303c16" ed="T"/>彌勒成道時，得値彌勒，三會蒙度，是卽如《下
<lb n="0303c17" ed="T"/>生》、《成佛》二經說。有說《上生經》爲化中品，餘二
<lb n="0303c18" ed="T"/>經爲化下品。其上品者，正是方等經所被機。
<lb n="0303c19" ed="T"/>上□上生經□□上中二品，若科爲上品而
<lb n="0303c20" ed="T"/>不爲上品，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303030" n="0303030"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303030" n="0303030"/><anchor xml:id="beg0303030" n="0303030"/>□□<anchor xml:id="end0303030"/>便違《上生經》，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303031" n="0303031"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0303031" n="0303031"/><anchor xml:id="beg0303031" n="0303031"/>□<anchor xml:id="end0303031"/>云「命終時
<lb n="0303c21" ed="T"/>彌勒放大人相光迎此人」故。故初□爲勝。</p><p xml:id="pT38p0303c2117" cb:place="inline">問：
<lb n="0303c22" ed="T"/>八相雖異，但是彌勒一相續身。身旣不殊，何
<lb n="0303c23" ed="T"/>須如來別說三經？答：良由衆生機悟不同。不
<lb n="0303c24" ed="T"/>同者何？略有十四種。一爲諸衆生未種善根
<lb n="0303c25" ed="T"/>故令種善根說上生經，已種善根令得解脫
<lb n="0303c26" ed="T"/>故說餘二經。二爲諸衆生修成大因故說上
<lb n="0303c27" ed="T"/>生經，爲令衆生說得小果故說餘二經。三爲
<lb n="0303c28" ed="T"/>諸衆生聞讚菩薩功德得益故說上生經，爲
<lb n="0303c29" ed="T"/>令衆生聞讚成佛獲益故說餘二經。四爲諸
<pb n="0304a" ed="T" xml:id="T38.1774.0304a"/>
<lb n="0304a01" ed="T"/>衆生□□種善根得益故說上生經，爲令衆
<lb n="0304a02" ed="T"/>生久種善根得益故說餘二經。五爲諸衆生
<lb n="0304a03" ed="T"/>遠見佛故說上生經，爲令衆生近見佛故說
<lb n="0304a04" ed="T"/>餘二經。六爲諸衆生於<name role="" type="person">兜率天</name>得益故說上
<lb n="0304a05" ed="T"/>生經，爲令衆生於<name role="" type="person">閻浮提</name>得益故說餘二經。
<lb n="0304a06" ed="T"/>七爲諸衆生聞□□□天宮祈生彼故說上生
<lb n="0304a07" ed="T"/>經，爲令衆生見寶樓閣破壞得解無故說餘
<lb n="0304a08" ed="T"/>二經。八爲諸衆生見多佛身得益故說上生
<lb n="0304a09" ed="T"/>經，爲令衆生見一佛身得益故說餘二經。九爲
<lb n="0304a10" ed="T"/>諸衆生於<name role="" type="person">兜率天</name>身得益故說上生經，於閻
<lb n="0304a11" ed="T"/>浮提出家得益故說餘二經。十爲諸衆生聞
<lb n="0304a12" ed="T"/>釋迦歎彌勒得益故說上生經，爲令衆生聞
<lb n="0304a13" ed="T"/>彌勒歎釋迦得益故說餘二經。十一爲諸衆
<lb n="0304a14" ed="T"/>生聞彌勒初一相得益故說上生經，爲令衆
<lb n="0304a15" ed="T"/>生聞後七相得益故說餘二經。十二爲諸衆
<lb n="0304a16" ed="T"/>生應聞近執請說得益故說上生經，爲令衆
<lb n="0304a17" ed="T"/>生應聞鶖馬請說得益故說餘二經。十三爲
<lb n="0304a18" ed="T"/>知上下生處依果勝降差別故說三經。十四
<lb n="0304a19" ed="T"/>爲知上下二正報因果等量異故說三經。</p>
<lb n="0304a20" ed="T"/><p xml:id="pT38p0304a2001">第二、敎<anchor xml:id="nkr_note_orig_0304001" n="0304001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0304001" n="0304001"/><anchor xml:id="beg0304001" n="0304001"/>宗<anchor xml:id="end0304001"/>體者，有二：初總辨宗體、後別<anchor xml:id="nkr_note_orig_0304002" n="0304002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0304002" n="0304002"/><anchor xml:id="beg0304002" n="0304002"/>顯
<lb n="0304a21" ed="T"/>經<anchor xml:id="end0304002"/>宗。云總辨，卽二家說。謂江南諸師多作是
<lb n="0304a22" ed="T"/>說，約所詮義辨宗體，云宗卽體、體卽宗，宗體
<lb n="0304a23" ed="T"/>無別故。今唐世諸師云：敎名爲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0304003" n="0304003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0304003" n="0304003"/><anchor xml:id="beg0304003" n="0304003"/>經<anchor xml:id="end0304003"/>、義名爲
<lb n="0304a24" ed="T"/>宗，故宗體不同。此說各有得失。謂若如初說
<lb n="0304a25" ed="T"/>者，法義二無礙境應同故。謂論云「法無礙，緣
<lb n="0304a26" ed="T"/>名等；義無礙，緣所詮」故。若如後說者，契經體
<lb n="0304a27" ed="T"/>性應非義故。若爾者，便違論文及義故。初義
<lb n="0304a28" ed="T"/>義中生解究竟門，後義敎義中令差別門故，
<lb n="0304a29" ed="T"/>亦名共得。然則今辨敎宗體，自有二門：一敎
<pb n="0304b" ed="T" xml:id="T38.1774.0304b"/>
<lb n="0304b01" ed="T"/>義別性，卽宗體不同，謂敎名體、義名宗。二文
<lb n="0304b02" ed="T"/>義同用門，卽宗體無異。謂義亦敎敎，以宗
<lb n="0304b03" ed="T"/>體無異故。《對法論》云「法所緣者，謂名句文身」，
<lb n="0304b04" ed="T"/>宗卽體故。舊中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0304004" n="0304004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0304004" n="0304004"/><anchor xml:id="beg0304004" n="0304004"/>□□<anchor xml:id="end0304004"/>云「顯體分卽所詮十義」，
<lb n="0304b05" ed="T"/>體卽宗，以《<anchor xml:id="nkr_note_add_0304b0501" n="0304b0501"/><anchor xml:id="beg0304b0501" n="0304b0501"/>瑜伽論<anchor xml:id="end0304b0501"/>》云「經體有二：一文、二義」。
<lb n="0304b06" ed="T"/>次後別顯經宗者，三說。一云：此經以三昧爲
<lb n="0304b07" ed="T"/>宗，謂願生兜率得見彌勒，自非三昧不成就
<lb n="0304b08" ed="T"/>故。一云：不然。若雖修定，而若無觀心，都無所
<lb n="0304b09" ed="T"/>就故，應說以觀心爲宗。故經下文云「若作
<lb n="0304b10" ed="T"/>是觀名爲正觀，若他觀者名爲耶觀。」又若不
<lb n="0304b11" ed="T"/>許，便違題目云觀義故。一云：前說皆未悉理，
<lb n="0304b12" ed="T"/>謂定非欲界因故、觀非正所求故，應說卽以
<lb n="0304b13" ed="T"/>依正因果爲宗。後說爲勝，然此中三說。一云：
<lb n="0304b14" ed="T"/>唯以衆生生天見聖因果爲宗，謂人生天，天
<lb n="0304b15" ed="T"/>得不退轉，是經大意故。一云：正顯彌勒生兜
<lb n="0304b16" ed="T"/>率令益衆生，乃見經本意故。一云：卽以菩薩
<lb n="0304b17" ed="T"/>及衆生依正因果爲宗，謂經云「是名兜率陀
<lb n="0304b18" ed="T"/>天十善報應勝妙福處」者，卽顯菩薩因果也。
<lb n="0304b19" ed="T"/>又下云「佛諸弟子修行六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0304005" n="0304005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0304005" n="0304005"/><anchor xml:id="beg0304005" n="0304005"/>□<anchor xml:id="end0304005"/>卽生彼天」者，顯
<lb n="0304b20" ed="T"/>衆生因果。然題目中觀<anchor xml:id="nkr_note_orig_0304006" n="0304006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0304006" n="0304006"/><anchor xml:id="beg0304006" n="0304006"/>□<anchor xml:id="end0304006"/>衆生因之、生言表
<lb n="0304b21" ed="T"/>菩薩果者，影略互顯也。《上生經》辨宗已<anchor xml:id="nkr_note_orig_0304007" n="0304007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0304007" n="0304007"/><anchor xml:id="beg0304007" n="0304007"/>意<anchor xml:id="end0304007"/>。
<lb n="0304b22" ed="T"/>次辨二經宗者，有二說：一云廣辨依正報及
<lb n="0304b23" ed="T"/>欲生修因，以《下生經》爲宗；廣顯國土幷佛神
<lb n="0304b24" ed="T"/>德，及以衆生見佛因緣，《成佛經》爲宗。今云不
<lb n="0304b25" ed="T"/>然，謂依正二報、衆生見佛，二經皆同故。應說
<lb n="0304b26" ed="T"/>二經皆以彌勒七相敎化衆生，隨其所應，今
<lb n="0304b27" ed="T"/>得自棄之果爲宗。</p>
<lb n="0304b28" ed="T"/><p xml:id="pT38p0304b2801">第三、經本單重者，此中先辨單重、後辨眞僞。
<lb n="0304b29" ed="T"/>言單重者，《上生經》八紙者，北涼<anchor xml:id="nkr_note_add_0304b2901" n="0304b2901"/><anchor xml:id="beg0304b2901" n="0304b2901"/>沮<anchor xml:id="end0304b2901"/>渠舍安陽
<pb n="0304c" ed="T" xml:id="T38.1774.0304c"/>
<lb n="0304c01" ed="T"/>侯譯。《下生經》九紙者，晉承聖三年羅什於豫
<lb n="0304c02" ed="T"/>章寶因寺譯。《成佛經》十七紙者，西晉<anchor xml:id="nkr_note_add_0304c0201" n="0304c0201"/><anchor xml:id="beg0304c0201" n="0304c0201"/>竺<anchor xml:id="end0304c0201"/>法護
<lb n="0304c03" ed="T"/>譯。後秦弘始年羅什譯《下生經》六紙，然名「彌
<lb n="0304c04" ed="T"/>勒受決」。又別人譯，名「彌勒成時經」，然三紙，詞
<lb n="0304c05" ed="T"/>謂不備，故存前本。此云十七紙《成佛經》、六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0304008" n="0304008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0304008" n="0304008"/><anchor xml:id="beg0304008" n="0304008"/>紙<anchor xml:id="end0304008"/>
<lb n="0304c06" ed="T"/>《下生經》、三紙《成時經》者，弘始四年譯，第二出。
<lb n="0304c07" ed="T"/>《宋錄》云「十七紙成佛經、六紙下生經、三紙成
<lb n="0304c08" ed="T"/>時經，同本異譯。」然不言弘始經。此十七紙、六
<lb n="0304c09" ed="T"/>紙、三紙者，與法護譯大同小異。見《二秦錄》。長
<lb n="0304c10" ed="T"/>安釋道標譯《成佛經》，是第三譯也。齊世江<g ref="#CB04739">𠚰</g>，
<lb n="0304c11" ed="T"/>沙門道政，更後復斷首尾，名成佛經，又謂下
<lb n="0304c12" ed="T"/>生經。而其經首有大智舍利弗也。基師云：「《下
<lb n="0304c13" ed="T"/>生經》自有二本。大卽有『如是我聞』，是晉時笠
<lb n="0304c14" ed="T"/>法護譯；小卽有『大智舍利弗』，是晉時羅什譯
<lb n="0304c15" ed="T"/>也。」古云翻人有異，基師云：「大卽其三分，然無
<lb n="0304c16" ed="T"/>序分者，是略頌耳。」總而言，初一卽單本，後二
<lb n="0304c17" ed="T"/>卽重本，謂《下生經》再譯故、《成佛經》三譯故。
<lb n="0304c18" ed="T"/>後辨眞僞者，如是三經皆眞而非僞。此辨第
<lb n="0304c19" ed="T"/>三門已竟。然今置因論生論更談傍義。</p><p xml:id="pT38p0304c1916" cb:place="inline">問：此
<lb n="0304c20" ed="T"/>三經爲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0304009" n="0304009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0304009" n="0304009"/><anchor xml:id="beg0304009" n="0304009"/>□<anchor xml:id="end0304009"/>乘攝、爲小乘敎？答：有三解。一云：
<lb n="0304c21" ed="T"/>此三經皆出《阿含》，故皆小乘攝。若不爾，便違
<lb n="0304c22" ed="T"/>「具凡夫身、未斷諸漏」等義故。一云：《上生經》大
<lb n="0304c23" ed="T"/>乘攝，經云「身圓光中有首楞嚴三昧」故。餘二
<lb n="0304c24" ed="T"/>經皆小乘攝，謂《下生經》從《增一》出，《成佛經》從
<lb n="0304c25" ed="T"/>《長阿含》出，文義淺薄、得小果故。一云：前說皆
<lb n="0304c26" ed="T"/>未盡理，三經皆有大小異故，謂《上生經》中先
<lb n="0304c27" ed="T"/>說爲<name role="" type="person">跋陀婆羅</name>、文殊等，亦得六時常說不退
<lb n="0304c28" ed="T"/>轉行，五百億天人不退於無上覺故。優波離
<lb n="0304c29" ed="T"/>身處下位，所解局路，以己所知作此問具凡
<pb n="0305a" ed="T" xml:id="T38.1774.0305a"/>
<lb n="0305a01" ed="T"/>夫身等。《下生經》辨常等德、辨常等義，同《大涅
<lb n="0305a02" ed="T"/>槃》故。又《增一阿含經》前秦建元年曇摩難提
<lb n="0305a03" ed="T"/>譯，《下生經》後秦弘始年羅什譯，必不可出之
<lb n="0305a04" ed="T"/>《增一經》故。又《大成佛經》云「三會說法，皆得二
<lb n="0305a05" ed="T"/>乘果發無上正等覺心」故，故菩薩衆略不列
<lb n="0305a06" ed="T"/>耳。是故當知三經皆大乘理不疑。</p><p xml:id="pT38p0305a0614" cb:place="inline">問：頓漸其
<lb n="0305a07" ed="T"/>義云何？答：二說。一云：《上生經》頓敎攝，以不思
<lb n="0305a08" ed="T"/>議諸陀羅尼、首楞嚴定等，非二乘所得故。一
<lb n="0305a09" ed="T"/>云：此經漸敎攝，以人天八部願生彼天故。今
<lb n="0305a10" ed="T"/>且後說爲勝，以諸比丘等皆蒙化益故。餘二
<lb n="0305a11" ed="T"/>經義亦可同也。</p>
<lb n="0305a12" ed="T"/><p xml:id="pT38p0305a1201">第四、釋題目者，此中三：初通辨名、次別釋題
<lb n="0305a13" ed="T"/>名、後總解題名。此卽初。謂準經下文，自有二
<lb n="0305a14" ed="T"/>名：初名彌勒般涅槃經、後名觀彌勒菩薩上
<lb n="0305a15" ed="T"/>生<name role="" type="person">兜率陀天</name>發菩提心經。有說：經首題名雖
<lb n="0305a16" ed="T"/>通二名，皆不周悉。何故？雖題目中初名中彌
<lb n="0305a17" ed="T"/>勒菩薩之名，而無般涅槃；雖立後名中觀兜
<lb n="0305a18" ed="T"/>率陀天，而略發菩提心故。有說：初名卽彌勒
<lb n="0305a19" ed="T"/>菩薩終沒之名，後名卽彌勒菩薩生天之名，
<lb n="0305a20" ed="T"/>是故今將彼第二之名以立經目。所以然者，
<lb n="0305a21" ed="T"/>經正體分中具辨彌勒人死生天，其後分中
<lb n="0305a22" ed="T"/>具列二名故。因和上云：「二解共不盡理，謂經
<lb n="0305a23" ed="T"/>題目及品目未必佛說故。」故應說此經目有
<lb n="0305a24" ed="T"/>三名，於前二經中加初題目故。謂初一經家
<lb n="0305a25" ed="T"/>立，後二乃如來說。由此義故，題目與後二名
<lb n="0305a26" ed="T"/>義不同也。第二、別釋題名者，言佛說<anchor xml:id="nkr_note_orig_0305001" n="0305001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0305001" n="0305001"/><anchor xml:id="beg0305001" n="0305001"/>有<anchor xml:id="end0305001"/>，唱
<lb n="0305a27" ed="T"/>能說主。言觀彌勒菩薩上生<name role="" type="person">兜率陀天</name>者，表
<lb n="0305a28" ed="T"/>能觀及所觀，謂物令修因故。然言略故，但言
<lb n="0305a29" ed="T"/>觀耳。言經者，契經。言佛者，具<anchor xml:id="nkr_note_orig_0305002" n="0305002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0305002" n="0305002"/><anchor xml:id="beg0305002" n="0305002"/>在<anchor xml:id="end0305002"/>梵音，可言佛
<pb n="0305b" ed="T" xml:id="T38.1774.0305b"/>
<lb n="0305b01" ed="T"/>陀，此云覺者。今此言佛者，卽應化兩身。言說
<lb n="0305b02" ed="T"/>者，具言遮，此反說，謂文義能起。此中有說：如
<lb n="0305b03" ed="T"/>來慈悲本願增上力，聞者識上現文義相。此
<lb n="0305b04" ed="T"/>文義雖親依自善根力起，而就強緣名爲佛
<lb n="0305b05" ed="T"/>說。有說：聞者善根增上力故，如來識上文義
<lb n="0305b06" ed="T"/>相生。此文義相是佛利他善根所起，名爲佛
<lb n="0305b07" ed="T"/>說。今後說爲勝，謂佛果位備有色心德故。故
<lb n="0305b08" ed="T"/>如來第八識上，兜率依正因果文義相生，故
<lb n="0305b09" ed="T"/>名佛說也。觀者，具言阿耶羅，此反觀，謂心懃
<lb n="0305b10" ed="T"/>彼妙界，向趣故觀也。彌勒者，亦名彌帝隷者，
<lb n="0305b11" ed="T"/>古所傳皆訛也，今正梵音云梅怛利耶，此云
<lb n="0305b12" ed="T"/>爲慈。慈有二義：一從母慈故、二據自慈故。初
<lb n="0305b13" ed="T"/>慈卽梅呾利尼，梅呾利尼是女聲，謂從母姓
<lb n="0305b14" ed="T"/>慈故因名慈氏。如《賢愚經》第<anchor xml:id="nkr_note_add_0305b1401" n="0305b1401"/><anchor xml:id="beg0305b1401" n="0305b1401"/>五<anchor xml:id="end0305b1401"/>十云「初生便
<lb n="0305b15" ed="T"/>有三十二相，身紫金色，姿容挺特。輔相歡喜，
<lb n="0305b16" ed="T"/>召相師相。師旣見貌，轉讚其善。因欲立名，問
<lb n="0305b17" ed="T"/>云生時之相矣。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0305003" n="0305003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0305003" n="0305003"/><anchor xml:id="beg0305003" n="0305003"/>父<anchor xml:id="end0305003"/>答云：『其母素性不調，懷子
<lb n="0305b18" ed="T"/>以來慈矜苦厄。』相師占曰：『此兒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0305004" n="0305004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0305004" n="0305004"/><anchor xml:id="beg0305004" n="0305004"/>志<anchor xml:id="end0305004"/>。』因立名，
<lb n="0305b19" ed="T"/>名梅呾利耶。」後慈卽梅呾利曳耶。梅呾利是
<lb n="0305b20" ed="T"/>男聲，以自性修慈。如經說「佛云：『過去此贍部
<lb n="0305b21" ed="T"/>洲，有大國王名達摩流波，此云法愛。爾時有
<lb n="0305b22" ed="T"/>佛號曰弗沙。有一比丘入慈心三昧，身相
<lb n="0305b23" ed="T"/>安靜，放光照耀。王問：「此僧何定致此？」佛言：
<lb n="0305b24" ed="T"/>「入慈定。」王倍生欣躍云：「此慈定巍巍乃爾。我
<lb n="0305b25" ed="T"/>當修習生生不絕。」彼時法愛王今慈氏。謂從
<lb n="0305b26" ed="T"/>彼發意，常號慈氏，久習性成，佛亦稱彌勒。』」彌
<lb n="0305b27" ed="T"/>勒，波羅門種姓，父姓母姓俱有慈故，名爲慈
<lb n="0305b28" ed="T"/>氏。復《<name role="" type="person">婆須密</name>經》云「阿羅彌勒，此云慈氏。語轉
<lb n="0305b29" ed="T"/>異而義亦無違。」又解：阿羅卽<name role="" type="person">阿逸多</name>。<name role="" type="person">阿逸多</name>
<pb n="0305c" ed="T" xml:id="T38.1774.0305c"/>
<lb n="0305c01" ed="T"/>是名，彌勒是姓。姓字俱唱故，故不相違。言菩
<lb n="0305c02" ed="T"/>薩者，梵云菩提薩埵，此云覺有情。緣覺有情
<lb n="0305c03" ed="T"/>爲境故，有財釋。或能求大覺有情故，依主釋。
<lb n="0305c04" ed="T"/>今云菩薩者，語略也。彌勒卽菩薩，故持業。彌
<lb n="0305c05" ed="T"/>勒之菩薩故，依主釋。言上生者，昇勝名上，報
<lb n="0305c06" ed="T"/>起名生，謂寄彼勝天，諸報新起故，是卽八相
<lb n="0305c07" ed="T"/>中一相。言<name role="" type="person">兜率陀天</name>者，具言都史多提婆，此
<lb n="0305c08" ed="T"/>云<name role="" type="person">知足天</name>，亦名喜足天。謂理有妙樂，不沈不
<lb n="0305c09" ed="T"/>浮而生喜足故。言經者，具存素怛攬，此云契
<lb n="0305c10" ed="T"/>經，謂當於道理及合物機故。當理貫穿所應
<lb n="0305c11" ed="T"/>說義，合機故攝持所化有情。是故親光論云
<lb n="0305c12" ed="T"/>「貫穿攝持所應說義，所化有情故名契經。」總
<lb n="0305c13" ed="T"/>言觀彌勒菩薩上生<name role="" type="person">兜率陀天</name>之經，故依主
<lb n="0305c14" ed="T"/>釋也。後總解題名者，略有五門：一人法相
<lb n="0305c15" ed="T"/>對門，謂佛及彌勒名人，餘名法故。二敎義相
<lb n="0305c16" ed="T"/>對門，謂說及經名敎，餘名義。三心境相對門，
<lb n="0305c17" ed="T"/>謂觀名心，餘名境。四依正相對門，謂彌勒上
<lb n="0305c18" ed="T"/>生名正報，<name role="" type="person">兜率陀天</name>名依報。五通別相對門，
<lb n="0305c19" ed="T"/>謂佛說經亦通餘經故名通，觀彌勒等局在
<lb n="0305c20" ed="T"/>此經名別也。</p>
<lb n="0305c21" ed="T"/><p xml:id="pT38p0305c2101">第五、隨文解釋者，總分爲二：初一經辨彌勒
<lb n="0305c22" ed="T"/>上天弘化利樂、後二經辨彌勒下人弘化利
<lb n="0305c23" ed="T"/>樂。補處菩薩現化雖有八相，略言唯在人天
<lb n="0305c24" ed="T"/>善趣故，故初辨上天利樂。今此初經分段人
<lb n="0305c25" ed="T"/>不同，或三分、或四分、或五分、或六分、或十八
<lb n="0305c26" ed="T"/>分，多小任意故，不可具錄。且依《佛地論》，此經
<lb n="0305c27" ed="T"/>總爲三分：一敎起因緣分，謂總顯<anchor xml:id="nkr_note_add_0305c2701" n="0305c2701"/><anchor xml:id="beg0305c2701" n="0305c2701"/>己<anchor xml:id="end0305c2701"/>聞及敎
<lb n="0305c28" ed="T"/>起時、別顯敎主及敎起處，敎所被機卽是敎
<lb n="0305c29" ed="T"/>起所因所緣故。次聖敎所說分，謂正顯聖敎
<pb n="0306a" ed="T" xml:id="T38.1774.0306a"/>
<lb n="0306a01" ed="T"/>所說法門品類差別故。後依敎奉行分，謂顯
<lb n="0306a02" ed="T"/>彼時衆聞佛聖敎歡喜奉行事故。初中二：一
<lb n="0306a03" ed="T"/>證信序、二發起序。元曉師云：「經云『於初夜分』
<lb n="0306a04" ed="T"/>以下爲發起序，謂如來放光及化佛授記者，
<lb n="0306a05" ed="T"/>卽敎起所因故。」基師云：「『出廣長舌相』以下爲
<lb n="0306a06" ed="T"/>發起序，謂敎所被機者卽證信序故。不爾，違
<lb n="0306a07" ed="T"/>諸論六五句義故。」今還前說爲好，謂敎所被
<lb n="0306a08" ed="T"/>機雖復證信，而今此文在顯相故，故宜爲發
<lb n="0306a09" ed="T"/>起。若基師云：「依古解，序分有六；今依《佛地
<lb n="0306a10" ed="T"/>論》唯有五。」此亦不然。放光雨華、化佛授記，定
<lb n="0306a11" ed="T"/>非通諸經故，但《佛地經》顯敎處已卽說被機
<lb n="0306a12" ed="T"/>故，作此說耳。不可引此例一切經。此有五句，
<lb n="0306a13" ed="T"/>應說此經序分中有四，除敎所被機故。</p>
<lb n="0306a14" ed="T"/><p xml:id="pT38p0306a1401">云「如是」者，傳佛敎者言。如是事我昔曾聞，是
<lb n="0306a15" ed="T"/>故應生信。此中有四：一依譬喩、二依敎誨、三
<lb n="0306a16" ed="T"/>依問答、四依許可。言譬喩者，如是所傳所聞
<lb n="0306a17" ed="T"/>法，如佛所說定無有異，爲利樂方便因。言依
<lb n="0306a18" ed="T"/>敎誨者，如是語，遠卽佛敎誨、近卽傳法者敎
<lb n="0306a19" ed="T"/>誨。言依問答者，謂有人問言：「汝所說，昔定聞
<lb n="0306a20" ed="T"/>邪？」是故答言：「如是我聞。」依許可者，結集時諸
<lb n="0306a21" ed="T"/>菩薩衆咸共請云：「如汝所聞，當如是說。」故傳
<lb n="0306a22" ed="T"/>法者便許可言：「如我所聞，當說也。」此中，一經
<lb n="0306a23" ed="T"/>云唯依許可，一云唯依問答。如實義者，經云
<lb n="0306a24" ed="T"/>如是，通依四義。義准可解也。</p>
<lb n="0306a25" ed="T"/><p xml:id="pT38p0306a2501">言「我聞」者，傳法菩薩自指己身言：「如是法，親
<lb n="0306a26" ed="T"/>從佛聞。」故名我聞也。我謂諸蘊世俗假者，聞
<lb n="0306a27" ed="T"/>謂耳根發識<anchor xml:id="nkr_note_orig_0306001" n="0306001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0306001" n="0306001"/><anchor xml:id="beg0306001" n="0306001"/>理<anchor xml:id="end0306001"/>受，攝別就總，故說我聞。</p><p xml:id="pT38p0306a2716" cb:place="inline">問：
<lb n="0306a28" ed="T"/>諸說法本願除我執，何故不稱無我聞？答：四
<lb n="0306a29" ed="T"/>義但稱我所聞。一云言說易故，謂若言無我，
<pb n="0306b" ed="T" xml:id="T38.1774.0306b"/>
<lb n="0306b01" ed="T"/>不解表誰故。二順世間故，謂如來言說無非，
<lb n="0306b02" ed="T"/>衆生共立量故。三除無我怖，謂若言無我者，
<lb n="0306b03" ed="T"/>爲誰修學故。四有自他染淨因果事業故，若
<lb n="0306b04" ed="T"/>言無我卽不能表此差別故。</p><p xml:id="pT38p0306b0412" cb:place="inline">問：若爾，何故不
<lb n="0306b05" ed="T"/>稱名字，乃言我聞？答：有三義。一亦不乖俗，謂
<lb n="0306b06" ed="T"/>西域言汎皆稱我，宗雖顯眞、說不離俗，理雖
<lb n="0306b07" ed="T"/>顯妙而言不離麁者，欲顯眞諦不離俗故。二
<lb n="0306b08" ed="T"/>我者卽主宰自在義，慶喜多聞，持其所聞，各
<lb n="0306b09" ed="T"/>備文義並持三藏，敎自在故。若稱名字，雖順
<lb n="0306b10" ed="T"/>正理，無於諸法得自在義故。三我者親義，謂
<lb n="0306b11" ed="T"/>世間共言我見聞故。由此三義故，但言我聞，
<lb n="0306b12" ed="T"/>而非稱慶喜。</p><p xml:id="pT38p0306b1206" cb:place="inline">問：慶喜于時亦見覺知如來所
<lb n="0306b13" ed="T"/>說，何故不言我見覺知？答：亦有三義。一欲證
<lb n="0306b14" ed="T"/>理必先聞故、二此界以聲作佛事故、三希證
<lb n="0306b15" ed="T"/>菩提必重心聞故。總云傳法者，衆生令恭敬
<lb n="0306b16" ed="T"/>信受故。如是法我從佛聞，文義決定，無所增
<lb n="0306b17" ed="T"/>減故，故如是我聞也。</p>
<lb n="0306b18" ed="T"/><p xml:id="pT38p0306b1801">經曰「一時」者，第二敎起時。論云「時者卽是有
<lb n="0306b19" ed="T"/>爲法上假立，謂色心等諸法上假立，是不相
<lb n="0306b20" ed="T"/>應行蘊所攝。」此中有二義：一道理時，謂諸說
<lb n="0306b21" ed="T"/>聽徒現在五蘊諸行中有酬前引後義故，假
<lb n="0306b22" ed="T"/>立三世，總名一時。二唯識時，謂說聽徒心識
<lb n="0306b23" ed="T"/>上反作三世時。</p><p xml:id="pT38p0306b2307" cb:place="inline">問：時旣別，何故不說四時六
<lb n="0306b24" ed="T"/>時等？答：日夜時分諸方不定故，謂經於諸方
<lb n="0306b25" ed="T"/>令流通故，故分說多時。</p><p xml:id="pT38p0306b2510" cb:place="inline">問：何不別說成道竟
<lb n="0306b26" ed="T"/>後若干時節？答：雖隨化相可說，而然凡聖所
<lb n="0306b27" ed="T"/>見解淺深不同故，近遠不同，不得定說。</p><p xml:id="pT38p0306b2716" cb:place="inline">問：處
<lb n="0306b28" ed="T"/>有淨穢別，隨機定說者，亦可時凡聖所解。何
<lb n="0306b29" ed="T"/>容不定說？答：處淨穢定可知，然而時有長短
<pb n="0306c" ed="T" xml:id="T38.1774.0306c"/>
<lb n="0306c01" ed="T"/>不定，故不可準，謂隨利鈍、長時短時不定故。
<lb n="0306c02" ed="T"/>慶喜旣佛成道夜生，後三十年方傳者入，而
<lb n="0306c03" ed="T"/>一切經皆云一時者，傳者入時由請更爲說
<lb n="0306c04" ed="T"/>故，無非一時失。</p><p xml:id="pT38p0306c0407" cb:place="inline">問：更說時說一句耶、說多門？
<lb n="0306c05" ed="T"/>答：說一句，而耳根得自在故，聞一句而卽解
<lb n="0306c06" ed="T"/>無量義，廣如《報恩經》。</p>
<lb n="0306c07" ed="T"/><p xml:id="pT38p0306c0701">經曰「佛」者，第三別顯敎主。梵音云佛陀，此云
<lb n="0306c08" ed="T"/>覺者，謂具得二智、永斷二障，於諸境界自開
<lb n="0306c09" ed="T"/>悟故。《佛地論》云「梵云薄伽梵，謂以此一名總
<lb n="0306c10" ed="T"/>表衆德故。」</p>
<lb n="0306c11" ed="T"/><p xml:id="pT38p0306c1101">經曰「在<name role="" type="person">舍衛國</name>」以下，第四敎起處也。眞諦云：
<lb n="0306c12" ed="T"/>「昔有兄弟二人，一名舍婆、二名婆提，於此山
<lb n="0306c13" ed="T"/>修道得果，城國名<name role="" type="person">舍婆提</name>。」今云梵音<name role="" type="person">室羅筏</name>
<lb n="0306c14" ed="T"/>悉底，卽<name role="" type="person">中印度</name>境憍薩羅國之都城。爲別南
<lb n="0306c15" ed="T"/>憍薩羅故，以都城爲國名。此云豐德城，具四
<lb n="0306c16" ed="T"/>德故，謂一具財物、二妙欲境、三饒多聞、四豐
<lb n="0306c17" ed="T"/>解脫故。昔云聞物國，皆訛也。此卽表彌勒出
<lb n="0306c18" ed="T"/>生德，謂財物欲境卽世間德，多聞解脫卽出
<lb n="0306c19" ed="T"/>世德。祇者卽太子號，謂梵云誓多，此云勝林。
<lb n="0306c20" ed="T"/>謂太子生時，隣國怨至，戰而得勝，故因爲號。
<lb n="0306c21" ed="T"/>樹者顯臣名，謂梵言蘇達多長者，此云善施。
<lb n="0306c22" ed="T"/>以善施仁，宜濟貧乏、哀恤孤老，時美其德，號
<lb n="0306c23" ed="T"/><name role="" type="person">給孤獨</name>。古云祇樹者，訛也。其國王古云婆斯
<lb n="0306c24" ed="T"/>匿者，訛。今梵云鉢剌犀那博恃王，此云勝軍。
<lb n="0306c25" ed="T"/>之薗亦名精舍，振旦名寺。《釋論》云「<name role="" type="person">舍衛國</name>在
<lb n="0306c26" ed="T"/>恒河南岸，去河五里，有<name role="" type="person">給孤獨園</name>。」此卽表彌
<lb n="0306c27" ed="T"/>勒自利利他德，謂勝林況自利，以智慧摧魔
<lb n="0306c28" ed="T"/>故；獨薗囑利他，以慈救物故。言在者，《燈論》云
<lb n="0306c29" ed="T"/>「有二種：一心所在、二身所在。身所在，如竹林
<pb n="0307a" ed="T" xml:id="T38.1774.0307a"/>
<lb n="0307a01" ed="T"/>精舍、<name role="" type="person">靈鷲山</name>等。其心所在者有六：一梵住，住
<lb n="0307a02" ed="T"/>四等故。二天住，住四禪故。三聖住，住神通
<lb n="0307a03" ed="T"/>故。四壽命住，住五分法身故。五威儀住，住四
<lb n="0307a04" ed="T"/>威儀心故。六大住，住第一義空理故。此六卽
<lb n="0307a05" ed="T"/>是境界住，佛所獨住，不得言佛與諸比丘住。
<lb n="0307a06" ed="T"/>若身住，卽是依止住，得有佛與比丘住。」</p>
<lb n="0307a07" ed="T"/><p xml:id="pT38p0307a0701">經曰「爾時世尊於初夜分」以下，第二發起序。
<lb n="0307a08" ed="T"/>此中二：初現相召衆、後宣法獲利。初中亦二：
<lb n="0307a09" ed="T"/>初現相召衆、後覩相衆集。初中三：初放光召、
<lb n="0307a10" ed="T"/>次雨華召、後授記召。是初。</p><p xml:id="pT38p0307a1011" cb:place="inline">問：《涅槃經》云晨朝、
<lb n="0307a11" ed="T"/>《法華經》云白日、《般若經》云日午，此經云初夜
<lb n="0307a12" ed="T"/>何義？答：釋迦出五濁世故，所化有情類重，是
<lb n="0307a13" ed="T"/>故□未度者甚愚癡多，故更初夜後照。又解：
<lb n="0307a14" ed="T"/>明日沒入間亦初夜，是喩釋迦旣入涅槃、彌
<lb n="0307a15" ed="T"/>勒垂迹時。擧者遍也，謂身中遍。放光者，顯佛
<lb n="0307a16" ed="T"/>慈悲普濟故。光色者，《法華經》白色、《涅槃經》四
<lb n="0307a17" ed="T"/>色，此經上文百億色。今此云金色者，寶中顯
<lb n="0307a18" ed="T"/>可重義，謂末代生益第一寶故。有說薗舍與
<lb n="0307a19" ed="T"/>前薗無別，今云薗卽祇桓精舍，舍卽長者舍
<lb n="0307a20" ed="T"/>宅。</p>
<lb n="0307a21" ed="T"/><p xml:id="pT38p0307a2101">經曰「有金色光」以下，第二雨華召。謂佛慈如
<lb n="0307a22" ed="T"/>雲，蔭四生故，故雨華也。</p><p xml:id="pT38p0307a2210" cb:place="inline">問：何故薗爲須達，照
<lb n="0307a23" ed="T"/>國以雲？答：薗者遮周義故，故喩七匝。破七非
<lb n="0307a24" ed="T"/>令得七覺分故，故狹。國廣有緣皆被，故雲爲
<lb n="0307a25" ed="T"/>喩。</p><p xml:id="pT38p0307a2502" cb:place="inline">問：後二經不召衆，何故此經召衆？答：今云
<lb n="0307a26" ed="T"/>如來說法必有顯相召衆，然結集者或有或
<lb n="0307a27" ed="T"/>無耳。蓮華者，蓮華有五德：一能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0307001" n="0307001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0307001" n="0307001"/><anchor xml:id="beg0307001" n="0307001"/>掩<anchor xml:id="end0307001"/>，喩滅衆
<lb n="0307a28" ed="T"/>罪。二能生果，喩聞此經見彌勒佛得道果。三
<lb n="0307a29" ed="T"/>香氣遠聞，喩學此經見佛英聲遠振故。四能
<pb n="0307b" ed="T" xml:id="T38.1774.0307b"/>
<lb n="0307b01" ed="T"/>出水，喩聞此經者出生死海故。五能開敷，喩
<lb n="0307b02" ed="T"/>今佛敷後佛妙義故。前四德表衆生修行得
<lb n="0307b03" ed="T"/>益，後一德表彌勒因滿得種智果。妙義者，種
<lb n="0307b04" ed="T"/>智故。</p>
<lb n="0307b05" ed="T"/><p xml:id="pT38p0307b0501">經曰「其光明中」以下，第三授記召。此中二：初
<lb n="0307b06" ed="T"/>授記主、後正授記，可準。大化佛者，爲顯彌勒
<lb n="0307b07" ed="T"/>上生事，誘了非眞故，故云化佛。而諸佛神變
<lb n="0307b08" ed="T"/>難思，故云大也。</p>
<lb n="0307b09" ed="T"/><p xml:id="pT38p0307b0901">經曰「皆唱是言至樓至」，此文略作六門：一劫
<lb n="0307b10" ed="T"/>量長短、二佛數多小、三發心先後、四修行次
<lb n="0307b11" ed="T"/>超、五證果權實、六還釋本文。</p><p xml:id="pT38p0307b1112" cb:place="inline">言劫量長短者，
<lb n="0307b12" ed="T"/>昔云六十四劫名爲賢劫，以火水等六十四
<lb n="0307b13" ed="T"/>數名最大劫，故後諸師多作此說，以佛爲賢
<lb n="0307b14" ed="T"/>劫量，謂千佛具出爲賢劫量。諸佛出生無決
<lb n="0307b15" ed="T"/>定，故奘師云：「二十住劫名爲賢劫。印度諸師
<lb n="0307b16" ed="T"/>皆作此說，更無諍論。」然《智度論》第九卷云「前
<lb n="0307b17" ed="T"/>九十劫有三佛出世，謂初劫毘婆尸佛出；第
<lb n="0307b18" ed="T"/>三十二劫二佛出，一名尸棄、二名鞞怒婆附；
<lb n="0307b19" ed="T"/>第九十一劫千佛出，謂劫初四佛出，一名迦
<lb n="0307b20" ed="T"/>羅鳩喰陀、二名迦那含牟尼、三名迦葉、四名
<lb n="0307b21" ed="T"/>釋迦牟尼。」及世施設說二十住中，前五劫、後
<lb n="0307b22" ed="T"/>十劫佛不出，唯中間五劫佛出者，皆據隨轉
<lb n="0307b23" ed="T"/>理門說。旣據不同，故不相違。不爾，便違《智度
<lb n="0307b24" ed="T"/>論》云「無量歲時有佛出世，名阿彌陀。」又婆羅
<lb n="0307b25" ed="T"/>門傳云：此今此中劫，雖小乘宗名第九劫，而
<lb n="0307b26" ed="T"/>依大乘有二十住劫中初故，故今大乘云：拘
<lb n="0307b27" ed="T"/>留孫等四<anchor xml:id="nkr_note_add_0307b2701" n="0307b2701"/><anchor xml:id="beg0307b2701" n="0307b2701"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0307b2701"/>佛皆出初劫，所餘諸佛出後十九
<lb n="0307b28" ed="T"/>劫。又《瑜伽論》云「初後二劫，亦增減故。」故知非
<lb n="0307b29" ed="T"/>唯減時佛出，增時佛出亦無違義。由此義故，
<pb n="0307c" ed="T" xml:id="T38.1774.0307c"/>
<lb n="0307c01" ed="T"/>前十劫出九百九十九佛，後十劫獨出樓至
<lb n="0307c02" ed="T"/>佛。若作此解，《善順金剛力士經》云「樓至最後
<lb n="0307c03" ed="T"/>成佛而壽半劫，與九百九十九佛所度<anchor xml:id="nkr_note_orig_0307002" n="0307002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0307002" n="0307002"/><anchor xml:id="beg0307002" n="0307002"/>適<anchor xml:id="end0307002"/>等
<lb n="0307c04" ed="T"/>無有差別。」三說中後解爲勝，不爾，如何《智度
<lb n="0307c05" ed="T"/>論》云「淨居天子見劫成時蓮華，而知賢劫有
<lb n="0307c06" ed="T"/>千佛。」又《菩薩處胎經》云「梵王過賢劫已，其命
<lb n="0307c07" ed="T"/>乃盡。」此賢劫旣二十中劫，應例過未二劫亦
<lb n="0307c08" ed="T"/>二十中劫，此卽應說成二十劫，名莊嚴劫；壞
<lb n="0307c09" ed="T"/>二十劫，名星宿劫。謂成壞時旣有衆生，佛可
<lb n="0307c10" ed="T"/>敎化故。</p>
<lb n="0307c11" ed="T"/><p xml:id="pT38p0307c1101">第二佛出生多小者，賢劫佛出，諸敎不同。謂
<lb n="0307c12" ed="T"/>《賢愚經》云「過去久遠時有佛號無量精進。時
<lb n="0307c13" ed="T"/>有國王名華德，其王有千子，卽是賢劫中千
<lb n="0307c14" ed="T"/>佛也。」《金剛力士經》云「昔有轉輪王，王有千子，
<lb n="0307c15" ed="T"/>各發菩提心願求作佛。」解云：是蓋華德王也。
<lb n="0307c16" ed="T"/>《藥上藥王經》亦同此說。《悲華經》云「半賢劫中
<lb n="0307c17" ed="T"/>一千四菩薩成無上覺，樓至如來後劫說法度
<lb n="0307c18" ed="T"/>人。」是故彼經第六卷云「寶海梵志白寶藏佛
<lb n="0307c19" ed="T"/>言：『未來世賢劫中有幾佛出世？』佛云：『半賢劫
<lb n="0307c20" ed="T"/>有千四佛出世也。』寶海白言：『世尊！賢劫諸佛
<lb n="0307c21" ed="T"/>般涅槃已，最後妙音龍成無上覺，名那羅延
<lb n="0307c22" ed="T"/>緣藥，於半劫出生。諸佛般涅槃，正法已滅，然
<lb n="0307c23" ed="T"/>後我當成無上覺，如千四佛所得壽命，聲聞
<lb n="0307c24" ed="T"/>弟子亦復如是，等無差別。設我般涅槃後，正
<lb n="0307c25" ed="T"/>法、賢劫一時滅盡矣。』寶藏佛言：『汝於來世，過
<lb n="0307c26" ed="T"/>一恒河沙等無數劫，入第二恒河沙無數劫
<lb n="0307c27" ed="T"/>後分，賢劫一千四佛成無上覺。汝當得奉施
<lb n="0307c28" ed="T"/>飮食，成無上覺，號樓至，壽命半劫，聲聞弟子
<lb n="0307c29" ed="T"/>與千四佛無差別。』」解云：以此文證，明知賢劫
<pb n="0308a" ed="T" xml:id="T38.1774.0308a"/>
<lb n="0308a01" ed="T"/>有千五佛。</p><p xml:id="pT38p0308a0105" cb:place="inline">問：何故餘經多說賢劫千佛，而《悲
<lb n="0308a02" ed="T"/>華經》說千五佛？答：有說見機不同。有說餘經
<lb n="0308a03" ed="T"/>曰千佛者就大數，如<name role="" type="person">妙高山</name>量。今云理實賢
<lb n="0308a04" ed="T"/>劫有千五佛。而前三經談發心同時、次第成佛
<lb n="0308a05" ed="T"/>故，唯千佛耳，謂《金<anchor xml:id="nkr_note_add_0308a0501" n="0308a0501"/><anchor xml:id="beg0308a0501" n="0308a0501"/>剛<anchor xml:id="end0308a0501"/>力士經》千子各發心故。</p>
<lb n="0308a06" ed="T"/><p xml:id="pT38p0308a0601">問：《賢愚經》云「從迦諾加忖陀佛，至第九百九
<lb n="0308a07" ed="T"/>十九佛，共生一大劫。第千樓至佛，獨出一劫。」
<lb n="0308a08" ed="T"/>又《樓炭經》亦爾。彼經云一大劫，以何爲量？答：
<lb n="0308a09" ed="T"/>有說八十劫爲一大劫，謂成空四十劫，佛不
<lb n="0308a10" ed="T"/>出而相從，名一劫。</p><p xml:id="pT38p0308a1008" cb:place="inline">問：<anchor xml:id="nkr_note_add_0308a1001" n="0308a1001"/><anchor xml:id="beg0308a1001" n="0308a1001"/>何<anchor xml:id="end0308a1001"/>以得知壞劫佛出？答：
<lb n="0308a11" ed="T"/>《悲華經》云「樓至佛般涅槃後，正法、賢劫一時
<lb n="0308a12" ed="T"/>滅盡。」旣言正法、賢劫一時滅，故知壞劫佛出。
<lb n="0308a13" ed="T"/>有說不然，諸論劫減時佛出故，成壞二劫皆
<lb n="0308a14" ed="T"/>無減位故，應說住二十劫名一大劫。有說亦
<lb n="0308a15" ed="T"/>然，謂若言減時佛出、論爲證者，旣彼論減百
<lb n="0308a16" ed="T"/>年後佛不出。若爾，樓至佛二十劫住，應說九
<lb n="0308a17" ed="T"/>百九十九佛住世時量等彼增減爲一劫半劫
<lb n="0308a18" ed="T"/>量，是故樓至亦半劫，以等諸佛壽故。</p><p xml:id="pT38p0308a1815" cb:place="inline">問：何得
<lb n="0308a19" ed="T"/>知諸佛出世唯半劫量？答：雖定文無，而例唯
<lb n="0308a20" ed="T"/>應然。又解：前諸佛出初十劫，最後樓至出第
<lb n="0308a21" ed="T"/>十一劫，至後九劫皆是樓至遺法所被。若作
<lb n="0308a22" ed="T"/>是說，十劫名一劫，對此後十劫且說半劫，義
<lb n="0308a23" ed="T"/>亦無失。</p>
<lb n="0308a24" ed="T"/><p xml:id="pT38p0308a2401">第三發心先後者，問：釋迦與彌勒誰先發心
<lb n="0308a25" ed="T"/>耶？答：彌勒先，釋迦後。是故《佛藏經》云「彌勒發
<lb n="0308a26" ed="T"/>心四十劫已，釋迦乃發心。」又《彌勒菩薩所問
<lb n="0308a27" ed="T"/>本願經》云「彌勒發意先我前四十二劫，我其
<lb n="0308a28" ed="T"/>後發道意。於此賢劫，以大精進，超越九劫成
<lb n="0308a29" ed="T"/>正覺。」又《佛本行經》言「昔有如來號曰善思，彌
<pb n="0308b" ed="T" xml:id="T38.1774.0308b"/>
<lb n="0308b01" ed="T"/>勒菩薩於彼佛所最初發心。彌勒菩薩在於
<lb n="0308b02" ed="T"/>我前四十餘劫發菩提心，然後我發道心。昔
<lb n="0308b03" ed="T"/>有佛名示海幢如來，我於彼佛國<anchor xml:id="nkr_note_orig_0308001" n="0308001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0308001" n="0308001"/><anchor xml:id="beg0308001" n="0308001"/>作轉輪<anchor xml:id="end0308001"/>王，名
<lb n="0308b04" ed="T"/>曰牢山，初發心。」是等諸經皆彌勒先發心釋
<lb n="0308b05" ed="T"/>迦後發心。</p><p xml:id="pT38p0308b0505" cb:place="inline">問：若爾，何故《智度論》佛歎精進，云
<lb n="0308b06" ed="T"/>釋迦牟尼佛與彌勒等諸菩薩同時發心，釋
<lb n="0308b07" ed="T"/>迦牟尼精進力超越九劫？答：此二菩薩發心
<lb n="0308b08" ed="T"/>有二，一者決定、二者不決定。不決定者，同時
<lb n="0308b09" ed="T"/>發心；若決定心，自有前後。若盡道理論，應作
<lb n="0308b10" ed="T"/>是說：彌勒菩薩發決定心四十餘劫，然後釋
<lb n="0308b11" ed="T"/>迦乃發決定心。然精進力故超四十餘劫，同
<lb n="0308b12" ed="T"/>在一劫先證菩提。是故《十住毘婆娑》云「或有
<lb n="0308b13" ed="T"/>先發不同心，後發決定心，如釋迦菩薩等。」此
<lb n="0308b14" ed="T"/>卽釋迦菩薩因釋迦佛發決定心，彌勒菩薩
<lb n="0308b15" ed="T"/>因彌勒佛發決定心。</p><p xml:id="pT38p0308b1509" cb:place="inline">問：釋迦菩薩因釋迦佛
<lb n="0308b16" ed="T"/>發心不疑，何以故得彌勒發心因彌勒佛？答：
<lb n="0308b17" ed="T"/>《一切智光明仙人慈心經》云「佛在摩伽提國
<lb n="0308b18" ed="T"/>寂滅道場彌加女村自在天寺精舍。一時佛
<lb n="0308b19" ed="T"/>與千二百五十比丘經行林中。彌勒菩薩金
<lb n="0308b20" ed="T"/>色相好放銀光明，黃金挍飾如白銀山，來至
<lb n="0308b21" ed="T"/>佛所。結髮梵志五百人等遙見彌勒，五體投
<lb n="0308b22" ed="T"/>地白佛請問：『彌勒光明乃與佛等。於何佛所
<lb n="0308b23" ed="T"/>初發道心？』佛吿梵志：『乃往過去無量無邊阿
<lb n="0308b24" ed="T"/>僧祇劫，時有世界名勝華敷，佛號彌勒，恒以
<lb n="0308b25" ed="T"/>慈心四無量法敎化。時有大婆羅門名一切
<lb n="0308b26" ed="T"/>智光明，生詰難而不能屈伏，便發信心而發
<lb n="0308b27" ed="T"/>願言：「願持彼佛所說經，必得成佛號曰彌勒。」
<lb n="0308b28" ed="T"/>爾時梵志入山谷，滿八千歲乞食誦經。時災
<lb n="0308b29" ed="T"/>星橫流、洪水不止，不得乞食七日。時彼林中
<pb n="0308c" ed="T" xml:id="T38.1774.0308c"/>
<lb n="0308c01" ed="T"/>有五百白菟，有一菟王母子，見仙無食而作
<lb n="0308c02" ed="T"/>是言：「仙人爲法不食多日，法山將崩、法海將
<lb n="0308c03" ed="T"/>竭。我今爲法不應惜命。」便吿諸菟：「諸行無常。
<lb n="0308c04" ed="T"/>衆生愛身，未曾爲法。」而說頌曰：</p>
<lb n="0308c05" ed="T"/><lg xml:id="lgT38p0308c0501" type="regular"><l>「『「若有畜生類，</l><l>得聞諸佛名，</l>
<lb n="0308c06" ed="T"/><l>永離三惡道，</l><l>不生八難處，</l>
<lb n="0308c07" ed="T"/><l>若聞法奉行，</l><l>生處常値佛。</l>
<lb n="0308c08" ed="T"/><l>信法不疑惑，</l><l>歸依賢聖僧，</l>
<lb n="0308c09" ed="T"/><l>隨順諸戒行，</l><l>如是疾得佛，</l>
<lb n="0308c10" ed="T"/><l>必至大涅槃，</l><l>常受無上樂。」</l></lg>
<lb n="0308c11" ed="T"/><p xml:id="pT38p0308c1101">「『吿諸菟言：「我今以身欲供養法。汝等隨喜。我
<lb n="0308c12" ed="T"/>從多劫三毒所使，爲鳥獸形虛受生死。」語其
<lb n="0308c13" ed="T"/>子言：「汝可隨意求覓水草，然正念三寶。」子聞
<lb n="0308c14" ed="T"/>母吿，白母言：「若爲法供養者，我亦願樂。」隨母
<lb n="0308c15" ed="T"/>火中入矣。菩薩捨身時，天地振動，天雨華持
<lb n="0308c16" ed="T"/>用供養。肉熟後，諸樹神白仙人言：「菟王母子
<lb n="0308c17" ed="T"/>爲供法故身投火中。今肉已熟，汝必可食。」仙
<lb n="0308c18" ed="T"/>聞神語，悲不能對，而說偈曰：</p>
<lb n="0308c19" ed="T"/><lg xml:id="lgT38p0308c1901" type="regular"><l>「『「寧當燃身破眼目，</l><l>不忍行殺食衆生。</l>
<lb n="0308c20" ed="T"/><l>諸佛所說慈悲經，</l><l>彼經中說行慈悲，</l>
<lb n="0308c21" ed="T"/><l>寧破骨髓出頭腦，</l><l>不忍噉肉食衆生。」</l></lg>
<lb n="0308c22" ed="T"/><p xml:id="pT38p0308c2201">「『作此語已，自投火坑，與菟倂命。地動天振，神
<lb n="0308c23" ed="T"/>力故樹放光，金色白光曜照千國土。衆生見
<lb n="0308c24" ed="T"/>光尋來至，見仙與菟俱火中死，及得所說偈
<lb n="0308c25" ed="T"/>幷佛經已，持還上王，王宣令皆發大菩提心。』
<lb n="0308c26" ed="T"/>佛吿梵志：『時菟王者，今我身是。其菟兒者，羅
<lb n="0308c27" ed="T"/>睺羅是。誦經仙人，今彌勒是。五百菟者，大迦
<lb n="0308c28" ed="T"/>葉等五百人是。山樹神者，舍利弗、目連等二
<lb n="0308c29" ed="T"/>百五十人是。時千國王者，今跋陀波羅等千
<pb n="0309a" ed="T" xml:id="T38.1774.0309a"/>
<lb n="0309a01" ed="T"/>菩薩是。彼國衆生得聞經者，賢劫佛所得道
<lb n="0309a02" ed="T"/>者是。』」以此定知，初逢彌勒佛發決定心，故名
<lb n="0309a03" ed="T"/>彌勒。然《賢愚經》約後位故，說弗沙佛時也。</p>
<lb n="0309a04" ed="T"/><p xml:id="pT38p0309a0401">第四修行次超者，問：彌勒先發心、釋迦後發
<lb n="0309a05" ed="T"/>心者，何故成佛時釋迦先成？答：經論不明故，
<lb n="0309a06" ed="T"/>相傳不定。基師云：「釋迦四十餘劫以後乃發
<lb n="0309a07" ed="T"/>心。」然《佛本行經》第三卷〈發心供養品〉云「昔有
<lb n="0309a08" ed="T"/>佛出號曰弗沙，我見彼佛心生歡喜，合十指
<lb n="0309a09" ed="T"/>掌、翹於一足，七日七夜讚歎彼佛。佛云：『是人
<lb n="0309a10" ed="T"/>過九十四劫當得作佛。』見眞理佛云：『是人過
<lb n="0309a11" ed="T"/>九十三劫當得作佛。』毘婆尸佛言：『是人過九
<lb n="0309a12" ed="T"/>十劫當得作佛。』」《佛地論》第七卷言「事弗沙佛，
<lb n="0309a13" ed="T"/>翹足而歎，故超九劫。」《涅槃經》云「雪山菩薩爲
<lb n="0309a14" ed="T"/>半偈捨身，超十二劫。」《金光明經》云「薩埵王子
<lb n="0309a15" ed="T"/>投身時，超十一劫。又摩納仙人布髮時，超八
<lb n="0309a16" ed="T"/>劫。」如是等諸超中，若超九劫者，百劫修相好
<lb n="0309a17" ed="T"/>業時。所餘超者，皆三僧祇內隨應超。若不爾，
<lb n="0309a18" ed="T"/>何位更得說超？秦師云：「値弗沙佛，七日七夜
<lb n="0309a19" ed="T"/>歎，超九劫者，第三僧祇欲滿時，其相好業唯
<lb n="0309a20" ed="T"/>逕九十一劫得成滿。是故諸所處超劫者，皆
<lb n="0309a21" ed="T"/>三大阿僧祇內。總前後超，超四十劫。成果時，
<lb n="0309a22" ed="T"/>與彌勒佛同在一劫。」</p><p xml:id="pT38p0309a2209" cb:place="inline">問：何得知弗沙佛第三
<lb n="0309a23" ed="T"/>僧祇最後？答：准《佛本行經》云「弗沙佛後有四
<lb n="0309a24" ed="T"/>大劫，初一大劫唯有弗沙佛，與釋迦記『當來
<lb n="0309a25" ed="T"/>九十四劫作佛。』次大劫唯有見眞理佛，記言
<lb n="0309a26" ed="T"/>『汝當來九十三劫作佛。』最後大劫毘婆尸佛，
<lb n="0309a27" ed="T"/>記云『汝當來九十一劫成佛。』第三大劫都不
<lb n="0309a28" ed="T"/>生佛，以不授記故。」以此知弗沙佛第三僧祇
<lb n="0309a29" ed="T"/>最後佛。</p><p xml:id="pT38p0309a2904" cb:place="inline">問：若見弗沙佛時在僧祇位，云何得
<pb n="0309b" ed="T" xml:id="T38.1774.0309b"/>
<lb n="0309b01" ed="T"/>云歎弗沙佛故修相好業中超九劫？答：縮時
<lb n="0309b02" ed="T"/>節相融爲論也。文備師云：「釋迦菩薩後乃發
<lb n="0309b03" ed="T"/>心，而逢本師釋迦時超十九劫，雪山童子時
<lb n="0309b04" ed="T"/>超十二劫，歎弗沙佛時超九劫，證果時與彌
<lb n="0309b05" ed="T"/>勒在同劫成道。」引證會文皆同秦說也。雖有
<lb n="0309b06" ed="T"/>三說，皆不盡理。謂基師有何失？經俱言身投
<lb n="0309b07" ed="T"/>飢虎前，而不言超十一劫故。又摩納仙人布
<lb n="0309b08" ed="T"/>髮時，但言得授記，而不言超八劫。是故此二
<lb n="0309b09" ed="T"/>說皆義無可准。爾所超故，唯有虛語也。秦解
<lb n="0309b10" ed="T"/>有何失？且彼言弗沙佛後有四大劫中佛出
<lb n="0309b11" ed="T"/>世，第三劫佛不生。若旣如是者，旣言<anchor xml:id="nkr_note_add_0309b1101" n="0309b1101"/><anchor xml:id="beg0309b1101" n="0309b1101"/>弗<anchor xml:id="end0309b1101"/>沙佛
<lb n="0309b12" ed="T"/>沒亦更逢見眞理佛，云何可說弗沙佛是第
<lb n="0309b13" ed="T"/>三僧祇最後佛？最後佛語，必表更無後故。又
<lb n="0309b14" ed="T"/>藏論云「毘婆尸佛百大劫始佛，後說弗沙佛
<lb n="0309b15" ed="T"/>故。」明知弗沙佛第三僧祇最後佛，非也。備師
<lb n="0309b16" ed="T"/>何失？經但云逢本師釋迦發種種願，而未曾
<lb n="0309b17" ed="T"/>說超十九劫，是故唯有虛語也。又總難諸師
<lb n="0309b18" ed="T"/>解有二失：一宗趣乘別失。謂諸師皆言：歎弗
<lb n="0309b19" ed="T"/>沙佛故超修相好業百大劫故，是小乘經說。
<lb n="0309b20" ed="T"/>三僧祇後更百劫修相好業，而大乘必無此
<lb n="0309b21" ed="T"/>義。若不爾，便違《智度論》廣破百劫修相好業
<lb n="0309b22" ed="T"/>故。又《優婆塞戒經》云「始從燃燈佛終至迦葉，
<lb n="0309b23" ed="T"/>名第三僧祇滿」故。旣爾，云何與小乘其同？二
<lb n="0309b24" ed="T"/>聖敎不通失。謂尋拾諸經，釋迦超劫非唯三
<lb n="0309b25" ed="T"/>四時。故《增一經》第三十一云「彌勒菩薩應三
<lb n="0309b26" ed="T"/>十劫當成無上正覺。我以精進力，超越成佛。」
<lb n="0309b27" ed="T"/>《智光仙人經》云「我爲求法不惜身命，投於火
<lb n="0309b28" ed="T"/>坑以身供養故，便得超九百萬億劫生死罪，
<lb n="0309b29" ed="T"/>彌勒先成佛道。」如是等諸經，皆說釋迦由精
<pb n="0309c" ed="T" xml:id="T38.1774.0309c"/>
<lb n="0309c01" ed="T"/>進力超多劫，先於彌勒得成正覺。若如前三
<lb n="0309c02" ed="T"/>說，云何唯超三十劫二菩薩在一劫成道？是
<lb n="0309c03" ed="T"/>故今更作一解，謂釋迦發心，後於彌勒其過
<lb n="0309c04" ed="T"/>四十餘劫。若不爾，釋迦以精進力超多劫故，
<lb n="0309c05" ed="T"/>莊嚴劫中應成菩提。然《佛本行經》云「三十劫
<lb n="0309c06" ed="T"/>者約大劫數」，若兼小劫通此故。《彌勒所問經》
<lb n="0309c07" ed="T"/>等，諸小劫積數爲語，故說四十二劫。二劫卽
<lb n="0309c08" ed="T"/>應小劫故。《起塔因緣經》身投飢虎越九劫。《增
<lb n="0309c09" ed="T"/>一經》超三十劫。《智光經》、《大集經》、《悲華經》等都
<lb n="0309c10" ed="T"/>無劫數，不可輒定。待慈氏身可決疑<anchor xml:id="nkr_note_orig_0309001" n="0309001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0309001" n="0309001"/><anchor xml:id="beg0309001" n="0309001"/>納<anchor xml:id="end0309001"/>也。
<lb n="0309c11" ed="T"/>謂諸經由精進力超多劫故，離不通聖敎失；
<lb n="0309c12" ed="T"/>歎弗沙佛超第三劫行故，無不別宗趣失也。
<lb n="0309c13" ed="T"/>大聖善權應機非一，不可如言取義爲定量，
<lb n="0309c14" ed="T"/>是故《悲華經》第一云「彌勒！汝於過去十大劫，
<lb n="0309c15" ed="T"/>若欲成無上菩提者，汝速成無上菩提、入無
<lb n="0309c16" ed="T"/>餘涅槃。彌勒！汝久住生死，以本願故，所以不
<lb n="0309c17" ed="T"/>成以待時。」《彌勒所問經》云「菩薩以四事不取
<lb n="0309c18" ed="T"/>正覺：一淨國土、二護國土、三淨一切、四護一
<lb n="0309c19" ed="T"/>切。彌勒求佛時，以此四事故不取佛。」《佛地論》
<lb n="0309c20" ed="T"/>云「是故如來底沙佛時曾與慈氏同爲弟子，
<lb n="0309c21" ed="T"/>佛觀釋迦所化有情善根先熟、慈氏所化有
<lb n="0309c22" ed="T"/>情善根後熟，又觀慈氏因行先滿、釋迦後滿，
<lb n="0309c23" ed="T"/>遂於一處入火光定令釋迦見，七日七夜不
<lb n="0309c24" ed="T"/>下一足、一頌讚歎，令超慈氏在前成佛」。</p><p xml:id="pT38p0309c2416" cb:place="inline">問：
<lb n="0309c25" ed="T"/>彌勒眞身已成佛不？答：昔來有二說。一云：
<lb n="0309c26" ed="T"/>未成眞佛，是金剛心菩薩。一云：眞身已成佛
<lb n="0309c27" ed="T"/>久，而示現故始成佛。是故《十住斷結經》之第
<lb n="0309c28" ed="T"/>八云「從此去東八十億恒河沙，有佛世界名
<lb n="0309c29" ed="T"/>寂漠，其世界中有百億佛。百億佛語云：『娑婆
<pb n="0310a" ed="T" xml:id="T38.1774.0310a"/>
<lb n="0310a01" ed="T"/>世界化物甚難。捉竿先捉，先去化物。』爾時次
<lb n="0310a02" ed="T"/>第捉竿，其釋迦，次彌勒、次遠吉如來、次師子如
<lb n="0310a03" ed="T"/>來等。」後說爲勝。</p><p xml:id="pT38p0310a0307" cb:place="inline">問：釋迦乃彌勒先已成佛旣
<lb n="0310a04" ed="T"/>知，未知二菩薩眞身誰先成佛？答：《十住斷結
<lb n="0310a05" ed="T"/>經》云「彌勒積行恒沙數劫，先以誓願成正覺，
<lb n="0310a06" ed="T"/>吾身習行在其後。」以此文證，彌勒先成、釋迦
<lb n="0310a07" ed="T"/>後成。然《法華經》云「我實成佛以來無量無邊
<lb n="0310a08" ed="T"/>那由他劫」者，二佛眞身共自有久近，思可通。</p>
<lb n="0310a09" ed="T"/><p xml:id="pT38p0310a0901">第六釋本文者，雖見光及華瑞，或有未達旨
<lb n="0310a10" ed="T"/>者，故略化佛唱。化佛唱者，旣此文爲序說故，
<lb n="0310a11" ed="T"/>故眞佛正說爲漸門。是中有千菩薩者，顯未
<lb n="0310a12" ed="T"/>來賢劫佛，謂彌勒等現居故。有義：是中者，則
<lb n="0310a13" ed="T"/><name role="" type="person">閻浮提</name>中。今云不然，對星宿劫故。拘留孫者
<lb n="0310a14" ed="T"/>梵音，此云金仙，謂修因時金色仙人故。此佛
<lb n="0310a15" ed="T"/>時人壽四千歲，一會說法弟子四萬。今《觀佛
<lb n="0310a16" ed="T"/>三昧經》云「<name role="" type="person">拘留孫佛</name>身長二十五由旬，圓光
<lb n="0310a17" ed="T"/>三十二由旬，遍身光五十由旬」也。樓至者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0310001" n="0310001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0310001" n="0310001"/><anchor xml:id="beg0310001" n="0310001"/>昔<anchor xml:id="end0310001"/>
<lb n="0310a18" ed="T"/>語，此云啼泣。泣因如《金剛力士經》，是訛。奘師
<lb n="0310a19" ed="T"/>云：「梵音胡盧支，此云父愛。謂作小子，其父偏
<lb n="0310a20" ed="T"/>所愛故。」今且擧初後二佛，廣說如《賢劫經》。</p><p xml:id="pT38p0310a2017" cb:place="inline">問：
<lb n="0310a21" ed="T"/>四佛已過，云何得言今於此有千菩薩？答：今
<lb n="0310a22" ed="T"/>通賢劫始終成佛，故不違也。</p><p xml:id="pT38p0310a2212" cb:place="inline">問：若爾，何故《放
<lb n="0310a23" ed="T"/>光經》云彌勒是未來佛？答：賢劫內時長，前後
<lb n="0310a24" ed="T"/>相望名爲未來，而非星宿劫未來。</p>
<lb n="0310a25" ed="T"/><p xml:id="pT38p0310a2501">經曰「說此語已」以下，第二覩相衆集。此中三：
<lb n="0310a26" ed="T"/>初別結現相、次別列衆集、後總結。是初也。</p>
<lb n="0310a27" ed="T"/><p xml:id="pT38p0310a2701">經曰「尊者阿若」以下，第二別列集衆。此中略
<lb n="0310a28" ed="T"/>作四門：一衆類異、二衆多小、三衆總別、四正
<lb n="0310a29" ed="T"/>列集衆。</p><p xml:id="pT38p0310a2904" cb:place="inline">初中有三對：一新舊類別對，謂慶喜
<pb n="0310b" ed="T" xml:id="T38.1774.0310b"/>
<lb n="0310b01" ed="T"/>等爲舊，曾住祇薗，非放光所召故；其迦葉等
<lb n="0310b02" ed="T"/>爲新，謂住外而以所光召故。二凡聖位異對，
<lb n="0310b03" ed="T"/>謂迦葉等爲聖衆，其諸天龍等爲凡衆故。三
<lb n="0310b04" ed="T"/>機影類別對，謂文殊等爲影嚮衆，其迦葉等
<lb n="0310b05" ed="T"/>爲當機衆。當機者，由說始知彌勒死生事故。
<lb n="0310b06" ed="T"/>集嚮衆爲顯法勝故，集機衆爲顯法益故。</p>
<lb n="0310b07" ed="T"/><p xml:id="pT38p0310b0701">第二辨衆多小。亦有三對：一聲聞菩薩對，謂
<lb n="0310b08" ed="T"/>聲聞多，以有七千故；菩薩小，以有五百十六
<lb n="0310b09" ed="T"/>人故。二在家出家對，謂聲聞衆中出家少，以
<lb n="0310b10" ed="T"/>有二千故；在家多，有五千故。菩薩衆中在家
<lb n="0310b11" ed="T"/>小，有十六人故；出家多，以五百故。三信男信
<lb n="0310b12" ed="T"/>女對，謂信男多，以四千五百六人故；信女小，
<lb n="0310b13" ed="T"/>以三千人故。</p><p xml:id="pT38p0310b1306" cb:place="inline">第三辨總別者，有二對：一凡
<lb n="0310b14" ed="T"/>聖總別對，謂凡衆名總，唯云天等不表名故；
<lb n="0310b15" ed="T"/>聖衆名別，別名<anchor xml:id="nkr_note_orig_0310002" n="0310002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0310002" n="0310002"/><anchor xml:id="beg0310002" n="0310002"/>別<anchor xml:id="end0310002"/>故。二主伴總別對，謂聖
<lb n="0310b16" ed="T"/>衆中迦葉等名別，別名列故；眷屬名總，總表
<lb n="0310b17" ed="T"/>數故。有義：光所召，新舊衆皆盡。今不然，如下
<lb n="0310b18" ed="T"/>文十方菩薩，非此所列故。</p><p xml:id="pT38p0310b1811" cb:place="inline">第四正列集衆。
<lb n="0310b19" ed="T"/>衆類雖有十三衆，略分爲三：初聲聞衆、次菩
<lb n="0310b20" ed="T"/>薩衆、後常流衆。初中二：初出家、後在家。初
<lb n="0310b21" ed="T"/>中亦二，初比丘、後比丘尼衆。如是次第有何
<lb n="0310b22" ed="T"/>義者，卽有四對：一聖凡次第，謂聲聞菩薩聖
<lb n="0310b23" ed="T"/>故在前，天龍等凡故後。二近遠次第，謂聲聞
<lb n="0310b24" ed="T"/>近故前，菩薩遠故後。三上下次第，道卽上，俗
<lb n="0310b25" ed="T"/>卽下。四勝劣次第，道中僧名勝，尼名劣故。言
<lb n="0310b26" ed="T"/>阿若憍陳者，古語，今云阿若多。此反解，古云
<lb n="0310b27" ed="T"/>了本際、或云解無智，今婆羅門姓，憍陳名也。
<lb n="0310b28" ed="T"/>悉達太子踰城後，栖山隱谷，忘身求法。爾時
<lb n="0310b29" ed="T"/>父<name role="" type="person">淨飯王</name>命家族三人：一阿濕婆，又云馬勝；
<pb n="0310c" ed="T" xml:id="T38.1774.0310c"/>
<lb n="0310c01" ed="T"/>二拔提；三<name role="" type="person">摩訶男</name>。又命舅氏二人：一憍陳如，
<lb n="0310c02" ed="T"/>二十力迦葉。王曰：「我子捨家修<anchor xml:id="nkr_note_orig_0310003" n="0310003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0310003" n="0310003"/><anchor xml:id="beg0310003" n="0310003"/>覺<anchor xml:id="end0310003"/>故，孤遊山
<lb n="0310c03" ed="T"/>野。汝等要隨，知所止處。」時五人受命期出，要
<lb n="0310c04" ed="T"/>曰：「夫修道者懃苦，欲證樂果乎？」舅氏曰：「要樂
<lb n="0310c05" ed="T"/>爲道。」三家族曰：「懃苦爲道。」二三交諍，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0310004" n="0310004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0310004" n="0310004"/><anchor xml:id="beg0310004" n="0310004"/>以明太
<lb n="0310c06" ed="T"/>子<anchor xml:id="end0310004"/>。爾時太子爲伏外道，日食五麻麥以支身。
<lb n="0310c07" ed="T"/>二舅氏曰：「太子所行非正道。」卽捨而遠去之。
<lb n="0310c08" ed="T"/>太子六年苦行未證菩提，卽解苦行非眞理，
<lb n="0310c09" ed="T"/>更受乳糜而證果矣。三家族曰：「功垂欲成而
<lb n="0310c10" ed="T"/>今退苦行，其不宜亦非。」太子浴尼連河，坐菩
<lb n="0310c11" ed="T"/>提樹，成正覺已，號稱天人師。思察應度，唯欝
<lb n="0310c12" ed="T"/>頭藍證非想定堪受妙法。爾時空天曰：「彼命
<lb n="0310c13" ed="T"/>終已逕七日。」如來歎曰：「惜或斯何。」更改觀察
<lb n="0310c14" ed="T"/>矣。有阿藍迦，證無所有處定，可受其理。時又
<lb n="0310c15" ed="T"/>諸天曰：「彼已終逕五日。」如來再歎曰：「愍哉薄
<lb n="0310c16" ed="T"/>祐。」又更諦觀誰應受敎，唯<name role="" type="person">施鹿林</name>有五人，卽
<lb n="0310c17" ed="T"/>往趣矣。五人遙見，互相謂曰：「太子彼來，是歲
<lb n="0310c18" ed="T"/>月久而都無果證，宜我等徒各默然，勿起迎
<lb n="0310c19" ed="T"/>禮。」如來近矣，威神所逼故，五人忘制各起禮，
<lb n="0310c20" ed="T"/>卽聞法得道。</p><p xml:id="pT38p0310c2006" cb:place="inline">問：如是五人，得道次第云何？答：
<lb n="0310c21" ed="T"/>五人，律云「俱隣初悟之，頞鞞及十力迦葉次
<lb n="0310c22" ed="T"/>悟之，拔提<name role="" type="person">摩訶男</name>二人後悟之。」言俱隣者，卽
<lb n="0310c23" ed="T"/>陳如。<name role="" type="person">摩訶迦葉</name>者，此云<name role="" type="person">大飮光</name>。《文殊問經》翻
<lb n="0310c24" ed="T"/>爲大龜。大目健連者訛，今梵音摩訶沒特伽
<lb n="0310c25" ed="T"/>羅，此云大採菽氏，謂在山常採菉豆故。菉豆
<lb n="0310c26" ed="T"/>者，綠豆也。舍利弗者，梵音云奢利弗呾羅。弗
<lb n="0310c27" ed="T"/>呾羅者，此云子。奢利弗者，此云春鸎，亦曰鶖，
<lb n="0310c28" ed="T"/>今百舌鳥也，言尊者之德可重故。言眷屬者，
<lb n="0310c29" ed="T"/>卽親屬。《十二由經》云「初成道第二年，爲五人
<pb n="0311a" ed="T" xml:id="T38.1774.0311a"/>
<lb n="0311a01" ed="T"/>說法。第三年，化迦葉兄弟三人。第五年，度身
<lb n="0311a02" ed="T"/>子、目連也。」《分別功德論》云「佛法最大者謂陳
<lb n="0311a03" ed="T"/>如，最小者<name role="" type="person">須跋陀</name>，卽過去兄弟六人也。」摩訶
<lb n="0311a04" ed="T"/>波闍以下，第二尼衆。梵云摩訶鉢剌闍鉢底，
<lb n="0311a05" ed="T"/>此云摩訶者反大，鉢剌闍反生，鉢底者反主。
<lb n="0311a06" ed="T"/>謂佛母摩耶死，而其佛小母命遷生主故，故
<lb n="0311a07" ed="T"/>稱姨母。古波闍波提，此云<name role="" type="person">大愛道</name>，皆訛也。比
<lb n="0311a08" ed="T"/>丘者，有五義：一怖魔、二乞士、三淨持戒、四淨
<lb n="0311a09" ed="T"/>命、五破惡。尼者女聲，梵云苾芻尼，然比丘尼
<lb n="0311a10" ed="T"/>者皆訛。</p>
<lb n="0311a11" ed="T"/><p xml:id="pT38p0311a1101">經曰「須達長者」以下，第二列在家衆。優婆塞
<lb n="0311a12" ed="T"/>者訛，今云鄔婆索迦。此云鄔婆者近也，迦者
<lb n="0311a13" ed="T"/>事也，素者男聲也。優婆塞，此云淸信男者訛
<lb n="0311a14" ed="T"/>也。毘舍佉者，此云黑鹿，謂因兒得號。母者女
<lb n="0311a15" ed="T"/>聲。優婆夷，此云淨信女，此亦訛，今云鄔婆私
<lb n="0311a16" ed="T"/>迦，此云近<anchor xml:id="nkr_note_orig_0311001" n="0311001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0311001" n="0311001"/><anchor xml:id="beg0311001" n="0311001"/>事<anchor xml:id="end0311001"/>也。</p>
<lb n="0311a17" ed="T"/><p xml:id="pT38p0311a1701">經曰「復有菩薩」以下，第二列菩薩衆。菩薩者
<lb n="0311a18" ed="T"/>乘中通號，然加摩訶薩者爲簡二乘故，謂菩
<lb n="0311a19" ed="T"/>薩有大慈悲德故。跋陀波羅者，梵具。云波羅
<lb n="0311a20" ed="T"/>者反護也，跋陀者反賢，卽<name role="" type="person">王舍城</name>在家菩薩
<lb n="0311a21" ed="T"/>中最上。有說：此云十六者，大國中各有一菩
<lb n="0311a22" ed="T"/>薩故。今說不然，一國中多菩薩有故。謂《無盡
<lb n="0311a23" ed="T"/>意菩薩問菩提經》云「同智菩薩等十六菩薩，
<lb n="0311a24" ed="T"/>跋陀爲上首。」此經及《法華》經論等，跋陀等十
<lb n="0311a25" ed="T"/>六菩薩何故列不同者，在家菩薩威儀不定，
<lb n="0311a26" ed="T"/>故別別列也。<name role="" type="person">文殊師利</name>者，是出家菩薩。今云
<lb n="0311a27" ed="T"/>梵音曼殊室利，此云<name role="" type="person">妙吉祥</name>。《鴦掘摩羅經》云
<lb n="0311a28" ed="T"/>「是北方常喜世界中歡喜藏摩尼寶積佛」也。
<lb n="0311a29" ed="T"/>跡履因位，紹灌頂位，故名法王子。《藥師經》云
<pb n="0311b" ed="T" xml:id="T38.1774.0311b"/>
<lb n="0311b01" ed="T"/>「曼殊室利童子」，故似在家，然不違之。號假施
<lb n="0311b02" ed="T"/>設，不必如義故。</p>
<lb n="0311b03" ed="T"/><p xml:id="pT38p0311b0301">經曰「天龍」以下，第三列常流衆。言天龍者，一
<lb n="0311b04" ed="T"/>云：一龍、二天。今云常流衆者，卽八部衆，謂一
<lb n="0311b05" ed="T"/>天、二龍、三藥叉、四揵達縛、五阿素落、六揭路荼、
<lb n="0311b06" ed="T"/>七緊那落、八摩呼洛伽。</p>
<lb n="0311b07" ed="T"/><p xml:id="pT38p0311b0701">經曰「一切大衆」以下，第三總結。一者，盡際辭。
<lb n="0311b08" ed="T"/>切者，普遍云。謂十三衆類非一故，云一切也。</p>
<lb n="0311b09" ed="T"/><p xml:id="pT38p0311b0901">經曰「爾時世尊出廣」以下，第二辨演法獲利。
<lb n="0311b10" ed="T"/>此中三：初現相、次說法、後得利。是初也。世
<lb n="0311b11" ed="T"/>尊者，卽釋迦如來。出舌者，表授彌勒記，濟度
<lb n="0311b12" ed="T"/>有緣類不妄語也。放千光明者，表小千界各
<lb n="0311b13" ed="T"/>有化佛，破衆生暗故。各有千色者，表中千界
<lb n="0311b14" ed="T"/>各有千佛也。有無量佛者，表大千界當來時
<lb n="0311b15" ed="T"/>有百億彌勒一時生也。</p>
<lb n="0311b16" ed="T"/><p xml:id="pT38p0311b1601">經曰「是諸化佛」以下，第二說法。此中二：初重
<lb n="0311b17" ed="T"/>化佛說法、二應佛說法卽釋迦也。是初也。淸
<lb n="0311b18" ed="T"/>淨者，八地以上，一切煩惱不現行故。或初地
<lb n="0311b19" ed="T"/>以上證性淨理，伏諸惑故。言甚深者，圓得分
<lb n="0311b20" ed="T"/>得，如次得故。不可思議者妙義，超分別心、絕
<lb n="0311b21" ed="T"/>言說道故。陀羅尼者，此云總持，義作四門：一
<lb n="0311b22" ed="T"/>釋名、二辨體、三問答、四釋本文。言釋名者，
<lb n="0311b23" ed="T"/>卽念慧等能總合衆德，識明達、記不忘，以略
<lb n="0311b24" ed="T"/>含廣名總持。第二辨體者，昔來三解。有說
<lb n="0311b25" ed="T"/>以定爲體，謂《智度論》云「定得智火」，能持故。有
<lb n="0311b26" ed="T"/>說念爲體，彼論云「念力故，持令不失」。有說以
<lb n="0311b27" ed="T"/>慧爲體，彼論云「若菩薩心中名般若，聲聞心
<lb n="0311b28" ed="T"/>中名道品，不忘人心中名陀羅尼」。今以念定
<lb n="0311b29" ed="T"/>慧爲體，謂《<anchor xml:id="nkr_note_add_0311b2901" n="0311b2901"/><anchor xml:id="beg0311b2901" n="0311b2901"/>瑜<anchor xml:id="end0311b2901"/>伽論》云「妙陀羅尼，略有四種：一
<pb n="0311c" ed="T" xml:id="T38.1774.0311c"/>
<lb n="0311c01" ed="T"/>法、二義、三呪、四忍。」此中景法師云：「初三唯後
<lb n="0311c02" ed="T"/>智爲體，後一正體智爲體。」今云法義二以念
<lb n="0311c03" ed="T"/>慧爲體；呪一種以自在定爲體，謂定力令有
<lb n="0311c04" ed="T"/>神驗故；忍一種以慧爲體，謂無分別智能忍
<lb n="0311c05" ed="T"/>無生理故。第三問答者，問：准《智度論》旣說
<lb n="0311c06" ed="T"/>定慧念三名陀羅尼，如何三家各談一耶？答：彼
<lb n="0311c07" ed="T"/>文意者，定爲體者卽念慧爲方便也，念爲體
<lb n="0311c08" ed="T"/>者定慧爲方便也，慧爲體者念定爲方便也。
<lb n="0311c09" ed="T"/>問：若慧亦陀羅尼爲體者，何故《智度論》云「三昧
<lb n="0311c10" ed="T"/>共實相故能生陀羅尼」。答：智未必能總持，總
<lb n="0311c11" ed="T"/>持依定而成辦故。不違彼文也。問：智等三名
<lb n="0311c12" ed="T"/>總持者，應說相應法。何故《智度論》云「或心相
<lb n="0311c13" ed="T"/>應，或心不相應」？答：三法皆通現種，種卽不相
<lb n="0311c14" ed="T"/>應，現卽相應故。第四釋本文者，言諸者，有
<lb n="0311c15" ed="T"/>二義：一法義非一故、二空有非一故。言法者，
<lb n="0311c16" ed="T"/>亦有二義：一總持自體卽有軌持義故名法。
<lb n="0311c17" ed="T"/>總持卽法故，持業釋。二詮陀羅尼之敎名爲
<lb n="0311c18" ed="T"/>法。陀羅尼之法故，依主釋。</p>
<lb n="0311c19" ed="T"/><p xml:id="pT38p0311c1901">經曰「所謂」以下，四陀羅尼者，基師云：「初二者
<lb n="0311c20" ed="T"/>有空對，謂初解有、後解空故；後二因果對，謂
<lb n="0311c21" ed="T"/>於因無果故名大解脫，解脫卽無相故。或可
<lb n="0311c22" ed="T"/>第三卽四無礙解，以化外故。第四卽福慧，以
<lb n="0311c23" ed="T"/>內德中解脫故。」今云法義二總持名<name role="" type="person">阿難陀</name>
<lb n="0311c24" ed="T"/>目佉，以對敎持義故。忍總持名空慧，以忍無
<lb n="0311c25" ed="T"/>生理故。呪總持名解脫，解脫障縛無災患故。
<lb n="0311c26" ed="T"/>如是四種總持深妙，二乘及新學菩薩非所
<lb n="0311c27" ed="T"/>知、非所得故，名無礙性也。</p>
<lb n="0311c28" ed="T"/><p xml:id="pT38p0311c2801">經曰「爾時世尊」以下，第二應佛說法。問：化佛
<lb n="0311c29" ed="T"/>何故談說甚深陀羅尼門？答：彌勒菩薩爲得
<pb n="0312a" ed="T" xml:id="T38.1774.0312a"/>
<lb n="0312a01" ed="T"/>深陀羅尼門故。問：應佛說陀羅尼旣足，何故
<lb n="0312a02" ed="T"/>須重化佛說？答：應化所說不虛爲證故故。《法
<lb n="0312a03" ed="T"/>華經》猶恐他疑故，<name role="" type="person">多寶佛塔</name>踴爲證而說。又
<lb n="0312a04" ed="T"/>《金光明經》恐他不信，故四佛現令信命。此亦
<lb n="0312a05" ed="T"/>爾也。百億者，基師云：「法義兩總持差別」。今
<lb n="0312a06" ed="T"/>云旣經唯言百億而不簡忍呪故，通四總持
<lb n="0312a07" ed="T"/>差別無失。或有經云百萬億，或有經云百千
<lb n="0312a08" ed="T"/>萬億，恐非也。以諸講者皆釋百億故。</p>
<lb n="0312a09" ed="T"/><p xml:id="pT38p0312a0901">經曰「說此陀羅尼已」以下，第三得利。約實所
<lb n="0312a10" ed="T"/>餘衆生亦得益，而彌勒最勝故，不說餘衆生
<lb n="0312a11" ed="T"/>也。問：何故彌勒集衆中不列？答：波離、慶喜在
<lb n="0312a12" ed="T"/>衆中而不列，是等皆舊衆故不列也。坐起者，
<lb n="0312a13" ed="T"/>表所得定。整衣服者，表四威儀，以七支戒德
<lb n="0312a14" ed="T"/>滿故。叉手合掌者，表心與境冥理而神會，是
<lb n="0312a15" ed="T"/>照眞俗智滿故。住立佛前者，表證三昧故其
<lb n="0312a16" ed="T"/>心不動。</p>
<lb n="0312a17" ed="T"/><p xml:id="pT38p0312a1701">經曰「爾時<name role="" type="person">優婆離</name>」以下，第二、聖敎所說分。此
<lb n="0312a18" ed="T"/>中二：初廣辨外果殊勝、後廣顯內果莊嚴勝。
<lb n="0312a19" ed="T"/>初中三：初發請、次如來廣答、<anchor xml:id="nkr_note_add_0312a1901" n="0312a1901"/><anchor xml:id="beg0312a1901" n="0312a1901"/>後<anchor xml:id="end0312a1901"/>結勸生彼。是
<lb n="0312a20" ed="T"/>初也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0312001" n="0312001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0312001" n="0312001"/><anchor xml:id="beg0312001" n="0312001"/>優<anchor xml:id="end0312001"/>離者、近護皆訛。今鄔婆離，此云近
<lb n="0312a21" ed="T"/>執，謂佛爲太子時親近人故。太子執事之臣，
<lb n="0312a22" ed="T"/>此近執見彌勒住立，乘斯起請。毘尼者反戒，
<lb n="0312a23" ed="T"/>是訛也。今云毘奈耶，此云調伏，謂控制三業
<lb n="0312a24" ed="T"/>或除諸煩惱故。謂《五分律》第五雖非正授彌
<lb n="0312a25" ed="T"/>勒記，而顯龍王事，說彌勒出時年數故。經藏
<lb n="0312a26" ed="T"/>者，《阿含》等經。當生何處者，擧今徵後生處也。
<lb n="0312a27" ed="T"/>生何國土者，擧今徵後生處淨穢。眞諦云：「阿
<lb n="0312a28" ed="T"/>逸多者姓名。」今云<name role="" type="person">阿逸多</name>者，是凡夫果報號，
<lb n="0312a29" ed="T"/>此云無能勝也。彌勒者，補處名，從果爲號也。
<pb n="0312b" ed="T" xml:id="T38.1774.0312b"/>
<lb n="0312b01" ed="T"/>凡夫身者，近執下器、情狹小乘故、以<anchor xml:id="nkr_note_add_0312b0101" n="0312b0101"/><anchor xml:id="beg0312b0101" n="0312b0101"/>己<anchor xml:id="end0312b0101"/>所知
<lb n="0312b02" ed="T"/>故。菩薩三大祇劫猶是凡，樹下三十四念方
<lb n="0312b03" ed="T"/>成聖者。未斷諸流者，旣凡夫不斷三流，其三
<lb n="0312b04" ed="T"/>界中何處生。</p>
<lb n="0312b05" ed="T"/><p xml:id="pT38p0312b0501">經曰「佛吿<name role="" type="person">優婆離</name>」以下，第二如來廣答。此中
<lb n="0312b06" ed="T"/>二：初勅聽許說總答；後具申勝報別答。是初
<lb n="0312b07" ed="T"/>也。言如來者，十號中第一號。《涅槃經》云「如過
<lb n="0312b08" ed="T"/>去佛所行乘三十七品、十一空等來至涅槃，
<lb n="0312b09" ed="T"/>故云如來。」應供者，第二號，謂已永害煩惱賊
<lb n="0312b10" ed="T"/>故、不復受分段生故、應受世間妙供故。正遍
<lb n="0312b11" ed="T"/>知者，第三號，謂正遍知故，名正遍知。具三種
<lb n="0312b12" ed="T"/>智，知空有故。此三號，如次斷德、恩德、智德也。
<lb n="0312b13" ed="T"/>阿者無也，耨多羅者上也，三者正也，藐者等
<lb n="0312b14" ed="T"/>也，菩提者覺也。若《智度論》云「菩提有五：一發
<lb n="0312b15" ed="T"/>心菩提，謂在生死海，始發菩提。有說在十信，
<lb n="0312b16" ed="T"/>卽非也，十信已入初僧祇故。二伏心菩提，謂
<lb n="0312b17" ed="T"/>十信已去漸伏煩惱故。三明心菩提，卽前七
<lb n="0312b18" ed="T"/>地得無漏慧明。四出對菩提，卽八地已上以
<lb n="0312b19" ed="T"/>出有無對，無生忍位故。五無上菩提，卽如來
<lb n="0312b20" ed="T"/>果。果復有二：一實菩提，卽畢竟轉依。二應
<lb n="0312b21" ed="T"/>菩提，卽權時轉依。」今此云菩提記者，卽應菩
<lb n="0312b22" ed="T"/>提也。</p>
<lb n="0312b23" ed="T"/><p xml:id="pT38p0312b2301">經曰「此人從今」以下，第二申勝報別答。言提
<lb n="0312b24" ed="T"/>捨此經佛答文，略有六觀：一天中勝報觀、二
<lb n="0312b25" ed="T"/>人間歸寂觀、三上升兜率觀、四下降閻浮觀、
<lb n="0312b26" ed="T"/>五衆生大依觀、六菩薩廣攝觀。今此答文中
<lb n="0312b27" ed="T"/>唯有初觀，卽觀一生補處及十善勝報。約文
<lb n="0312b28" ed="T"/>爲二：初答生處、後答淨穢。是初也。十二
<lb n="0312b29" ed="T"/>者，應云此人說此經已後十二年命終生天。
<pb n="0312c" ed="T" xml:id="T38.1774.0312c"/>
<lb n="0312c01" ed="T"/>然十二年，講者不同。一云：維摩四年，法華七
<lb n="0312c02" ed="T"/>年，涅槃一年，名十二年，以說維摩經第一年
<lb n="0312c03" ed="T"/>時說此經故。一云：說維摩經五年，法華七年，
<lb n="0312c04" ed="T"/>名十二年，說般若經第二十五年說此經故。
<lb n="0312c05" ed="T"/>一云：說維摩經第三年時說此經。何故者，外
<lb n="0312c06" ed="T"/>國集經傳云「如來滅度時，文殊、弘廣、彌勒三
<lb n="0312c07" ed="T"/>菩薩共闍毘佛身。二月十五日入涅槃，卽此
<lb n="0312c08" ed="T"/>年夏三月。集經時雖在三菩薩，而弘經時唯
<lb n="0312c09" ed="T"/>有弘廣、文殊而彌勒無故。謂七月十五日集
<lb n="0312c10" ed="T"/>經已訖，從八月乃至第二年二月十五日弘
<lb n="0312c11" ed="T"/>經法，是故維摩二年、法華七年、涅槃一年、集
<lb n="0312c12" ed="T"/>經一年、弘經一年，合十二年。」雖有三解，而無
<lb n="0312c13" ed="T"/>聖敎，取捨任意。然彌勒命終二說。一云：佛滅
<lb n="0312c14" ed="T"/>後方命終，旣云結集時有三菩薩故。一云：法
<lb n="0312c15" ed="T"/>華會中雖有彌勒，而至涅槃會無彌勒號故，
<lb n="0312c16" ed="T"/>故先如來命終，然結集時爲悅衆故化現耳。
<lb n="0312c17" ed="T"/>不爾，違《長阿含經》阿難序云「彌勒在兜率中，
<lb n="0312c18" ed="T"/>而佛涅槃時下，結集闍毘故。」後說爲勝也。又
<lb n="0312c19" ed="T"/>《大集經》第四云「佛吿：於此衆中，誰我滅度，我
<lb n="0312c20" ed="T"/>法令久住？」乃至下說言「佛世尊滅度，彼兜率
<lb n="0312c21" ed="T"/>天上廣宣如是無上經典。」又則彼經第一云
<lb n="0312c22" ed="T"/>「得佛道始十六年說此經」，是以明知彌勒菩
<lb n="0312c23" ed="T"/>薩者，佛成道第十六年時已生<name role="" type="person">兜率天</name>也。又
<lb n="0312c24" ed="T"/>《菩薩處胎經》第二云「佛吿彌勒：『如是天中未
<lb n="0312c25" ed="T"/>得神通。』彌勒白佛言：『有成熟者，有未成熟者。』」
<lb n="0312c26" ed="T"/>又《增一經》第一云「辨結集法時衆集，云梵天、
<lb n="0312c27" ed="T"/>帝釋、四王諸天下降，彌勒兜率來集。」故知彌
<lb n="0312c28" ed="T"/>勒先佛入涅槃生彼天也。旣爾，二解中第二
<lb n="0312c29" ed="T"/>說爲勝。</p><p xml:id="pT38p0312c2904" cb:place="inline">問：何故補處菩薩要生第四天？答：《智
<pb n="0313a" ed="T" xml:id="T38.1774.0313a"/>
<lb n="0313a01" ed="T"/>度論》第三十八云「無色界中無形，不得說法
<lb n="0313a02" ed="T"/>故。色界中雖有色身及說法，而染禪味，不能
<lb n="0313a03" ed="T"/>大益衆生故。下三欲天深厚結使故，上二天
<lb n="0313a04" ed="T"/>結使薄而心濡不利故。故第四天，結使薄及
<lb n="0313a05" ed="T"/>利故，菩薩是中住也。又若從人生人成佛者，
<lb n="0313a06" ed="T"/>人則起慢，諸天不信。若從人生天成佛者，不
<lb n="0313a07" ed="T"/>應受化天故，故唯從兜率耳。」</p>
<lb n="0313a08" ed="T"/><p xml:id="pT38p0313a0801">經曰「爾時<name role="" type="person">兜率天</name>上」以下，第二答淨穢。此中
<lb n="0313a09" ed="T"/>二：初廣辨廣麗以答淨穢、後結所因歎勝。初
<lb n="0313a10" ed="T"/>中三：初五億天子造外宮、次一大神作內法
<lb n="0313a11" ed="T"/>堂、後五大神嚴二宮。是初也。五億天者，是菩
<lb n="0313a12" ed="T"/>薩所變化，爲預莊嚴故。約實雖具修十善而
<lb n="0313a13" ed="T"/>受天報，其施勝故偏說也。一生補處菩薩者，
<lb n="0313a14" ed="T"/>奘師云：「梵云彌底履，此云慧行。又利支，舊云
<lb n="0313a15" ed="T"/>彌勒，皆訛也。」此菩薩今身死生兜率，過多數
<lb n="0313a16" ed="T"/>死生還生彼天，最後死而生人方成佛，名一
<lb n="0313a17" ed="T"/>生補處。</p><p xml:id="pT38p0313a1704" cb:place="inline">問：彼天中多死生，云何一生補處？答：
<lb n="0313a18" ed="T"/>秦云「薩婆多云五百菩薩，正量部云千菩薩。
<lb n="0313a19" ed="T"/>雖<name role="" type="person">兜率天</name>有多死生，而剡浮提並各有一生，
<lb n="0313a20" ed="T"/>故名一生，不言天中一生。謂五百菩薩次第
<lb n="0313a21" ed="T"/>生人中，唯有一生處，無餘生故。」大乘云三說。
<lb n="0313a22" ed="T"/>一云：天身名爲一生，其人生名爲後身。如《大
<lb n="0313a23" ed="T"/>般若經》第七云「一生所繫都史天菩薩」故。一
<lb n="0313a24" ed="T"/>云：人身名爲一生，更受人生方佛故。故《解<anchor xml:id="nkr_note_add_0313a2401" n="0313a2401"/><anchor xml:id="beg0313a2401" n="0313a2401"/>節<anchor xml:id="end0313a2401"/>
<lb n="0313a25" ed="T"/>經》云「觀音、文殊名一生補處」故。一云：人天多
<lb n="0313a26" ed="T"/>身合名一生，如極七反故。今初說爲勝，以一
<lb n="0313a27" ed="T"/>生及最後身善說故。然聖敎不定，謂或有聖
<lb n="0313a28" ed="T"/>敎設天身名最後身，如《佛地論》第七云「都史
<lb n="0313a29" ed="T"/>多天後身菩薩」故。或有唯天身而名一生，名
<pb n="0313b" ed="T" xml:id="T38.1774.0313b"/>
<lb n="0313b01" ed="T"/>最後身，如《菩提資糧論》第一云「一生所繫菩
<lb n="0313b02" ed="T"/>薩者入<name role="" type="person">兜率天</name>，最後生菩薩者住兜率陀。」或
<lb n="0313b03" ed="T"/>有唯人身名最後身，如《喩伽》四十八云「最後
<lb n="0313b04" ed="T"/>身者，謂諸菩薩於此生中能現等覺。」或有唯
<lb n="0313b05" ed="T"/>人身而名最後及一生，如《智度》第四十所說。
<lb n="0313b06" ed="T"/>如是諸敎旣有多門，各談一邊故不違。</p><p xml:id="pT38p0313b0616" cb:place="inline">問：好
<lb n="0313b07" ed="T"/>說中天身名一生者，何故《智度論》三十八云
<lb n="0313b08" ed="T"/>「三生菩薩唯生兜率」？答：云三生者，以最後生
<lb n="0313b09" ed="T"/>逆數故，謂一最後生、二天生、三人生，此後人
<lb n="0313b10" ed="T"/>生，若死已定生兜率故。</p><p xml:id="pT38p0313b1010" cb:place="inline">身栴檀者，栴檀香其
<lb n="0313b11" ed="T"/>色通赤白。摩尼者，如意珠也。</p><p xml:id="pT38p0313b1112" cb:place="inline">問：彌勒天宮爲
<lb n="0313b12" ed="T"/>恒有不？答：一云：恒非有。若恒有者，便違經云
<lb n="0313b13" ed="T"/>「五億天更爲彌勒造宮殿」。一云：菩薩天宮賢
<lb n="0313b14" ed="T"/>劫常有，以千菩薩同生彼宮故。今初說爲勝。</p>
<lb n="0313b15" ed="T"/><p xml:id="pT38p0313b1501">問：若爾，釋迦生天時誰造宮？答：更無作，令莊
<lb n="0313b16" ed="T"/>嚴。然應物非一，不致疑。是故《佛本行經》第五
<lb n="0313b17" ed="T"/>云「護明菩薩生兜率時，諸天宮殿自然莊嚴。」</p>
<lb n="0313b18" ed="T"/><p xml:id="pT38p0313b1801">大心衆生者，彌勒示在因位故，同衆生也。化
<lb n="0313b19" ed="T"/>成供具者，四事供養名爲供具，或則寶宮名
<lb n="0313b20" ed="T"/>爲供具。</p>
<lb n="0313b21" ed="T"/><p xml:id="pT38p0313b2101">經曰「作是願已」者，辨願遂。則有十重：一宮、
<lb n="0313b22" ed="T"/>二園、三寶、四光、五華、六樹、七色、八金、九天女、十
<lb n="0313b23" ed="T"/>音樂。謂凡夫生彼天，十八善根故。今此菩薩
<lb n="0313b24" ed="T"/>十力增上所現故，宮有十重莊事也。法輪之
<lb n="0313b25" ed="T"/>行者，所詮義也。輪者，能詮敎也。頗梨色者紅
<lb n="0313b26" ed="T"/>赤，其一切寶色皆此所含也。婉轉垣牆六十
<lb n="0313b27" ed="T"/>二由旬者，爲治六十二見故。十四由旬者，爲
<lb n="0313b28" ed="T"/>治十四不可記事故。由旬者訛，今云踰繕那，
<lb n="0313b29" ed="T"/>此云合。謂藏論云「五百弓爲一俱盧舍，俱盧
<pb n="0313c" ed="T" xml:id="T38.1774.0313c"/>
<lb n="0313c01" ed="T"/>舍八爲一踰繕那」也。言五百億龍王者，內顯
<lb n="0313c02" ed="T"/>五力，伏四魔故。</p>
<lb n="0313c03" ed="T"/><p xml:id="pT38p0313c0301">經曰「爾時此宮」以下，第二辨一大神造內法
<lb n="0313c04" ed="T"/>堂。此中三：初大神發願、次所願果遂、後諸天
<lb n="0313c05" ed="T"/>覩勝發願往生。是初也。牢度跋提，此云惡主，
<lb n="0313c06" ed="T"/>以治惡主故。謂夜叉，天相似。冥潛難測名神，
<lb n="0313c07" ed="T"/>神中最勝曰大也，由菩薩增上力現。一大神
<lb n="0313c08" ed="T"/>者，表無漏智能起妙土。</p>
<lb n="0313c09" ed="T"/><p xml:id="pT38p0313c0901">經曰「旣發願已」以下，第二所願果遂。此中五：
<lb n="0313c10" ed="T"/>一作宮、二作園、三作坐、四作柱、五天宮天女
<lb n="0313c11" ed="T"/>寶色皆同。是初也。瑠璃者，碧色也。頗梨者，紅
<lb n="0313c12" ed="T"/>色也。額上珠擧碧紅二色爲首，餘衆色類一
<lb n="0313c13" ed="T"/>切皆具足也。紺者，《說文》言帛染靑，今此云紫
<lb n="0313c14" ed="T"/>紺。摩尼者，靑而含赤色珠也。四十九重者，爲
<lb n="0313c15" ed="T"/>表彌勒超度四十心及初地等前九地，今迹
<lb n="0313c16" ed="T"/>在第十故。九億天子者，爲表能超因品九品
<lb n="0313c17" ed="T"/>故。然方便時由信等五根成熟故，云五億天
<lb n="0313c18" ed="T"/>女也。四弘誓願者，《七佛經》曰「一覆度一切衆
<lb n="0313c19" ed="T"/>生如橋船也。二普含萬物如大虛。三願我身
<lb n="0313c20" ed="T"/>如藥樹，聞者患苦皆除也。四願我成佛時所
<lb n="0313c21" ed="T"/>度衆生如恒沙也。」《菩提資糧論》云「一末度令
<lb n="0313c22" ed="T"/>度、二未解脫令解脫、三未蘇息令蘇息、四末
<lb n="0313c23" ed="T"/>寂令寂。」此二經論雖異，一義中名別耳，故不
<lb n="0313c24" ed="T"/>違也。發無上道心者，發大乘心。有七因緣，如
<lb n="0313c25" ed="T"/>《法印經》云「發菩提心有七種因：一諸佛敎化、
<lb n="0313c26" ed="T"/>二見法欲滅、三衆生中起大悲、四菩薩敎化、
<lb n="0313c27" ed="T"/>五因布施故、六爲覺他故、七聞佛三十二相
<lb n="0313c28" ed="T"/>八十種好故。」此七中，初三發心眞菩薩，能護
<lb n="0313c29" ed="T"/>正法，疾成無上覺；餘四發心非眞菩薩，不能
<pb n="0314a" ed="T" xml:id="T38.1774.0314a"/>
<lb n="0314a01" ed="T"/>護持諸佛正法，然欲疾成無上覺也。今云發
<lb n="0314a02" ed="T"/>心者，旣因彌勒菩薩敎化故，非眞實也。</p>
<lb n="0314a03" ed="T"/><p xml:id="pT38p0314a0301">經曰「時諸園中有八色瑠璃渠」以下，第二作園。
<lb n="0314a04" ed="T"/>八色，謂赤、黃、靑、白、紅、紫、碧、綠也，爲表能起律
<lb n="0314a05" ed="T"/>儀等八種律儀故。八味水者，一云：前八色中
<lb n="0314a06" ed="T"/>皆具八味故。一云：則功德渠中第四味中有
<lb n="0314a07" ed="T"/>八味也，以淸、輕、冷等皆非味處故。化生四華
<lb n="0314a08" ed="T"/>者，靑、黃、赤、白也。水出華中者，八色水從華而
<lb n="0314a09" ed="T"/>出、四色華從水而生，水色交映，如寶華流也。</p>
<lb n="0314a10" ed="T"/><p xml:id="pT38p0314a1001">經曰「亦有七寶大師子坐」以下，第三作坐。七
<lb n="0314a11" ed="T"/>寶者，《稱讚淨土經》云「一金、二銀、三吠瑠璃、
<lb n="0314a12" ed="T"/>四頗胝迦、五赤眞珠、六阿濕度揭柱婆、七
<lb n="0314a13" ed="T"/>牟娑洛柱婆。」眞諦云：「梵云佛陀羅側，此云黃
<lb n="0314a14" ed="T"/>色寶，則金也。梵云栴陀羅乾，此云白色寶，則
<lb n="0314a15" ed="T"/>銀也。梵云吠瑠璃，此云靑色寶。燒不能破，是
<lb n="0314a16" ed="T"/>其金鳥翅卵也。」頗胝迦，此云黃綠色寶。《智度
<lb n="0314a17" ed="T"/>論》云「過一千歲氷，化爲頗梨珠」。眞珠者，《佛地
<lb n="0314a18" ed="T"/>論》云「赤虫口所出，故珠體亦赤」也。阿濕度揭
<lb n="0314a19" ed="T"/>柱婆，昔云馬惱，眞諦云：「赤色寶也。」牟婆洛揭
<lb n="0314a20" ed="T"/>柱婆，昔云車渠，眞諦云：「紺色寶也。」《智度論》云
<lb n="0314a21" ed="T"/>「金出山石中，眞珠出魚腹中，珊瑚出海中，眞
<lb n="0314a22" ed="T"/>珠出虫甲中，銀出燒石中，所餘諸玉皆出山
<lb n="0314a23" ed="T"/>巖中。如意珠出佛舍利中，謂若法沒盡時，諸
<lb n="0314a24" ed="T"/>舍利皆反如意珠。」大乘論云「七寶皆石所攝」。</p>
<lb n="0314a25" ed="T"/><p xml:id="pT38p0314a2501">問：此七寶坐何故名師子坐？答：《智度論》云「佛
<lb n="0314a26" ed="T"/>爲人中師子，佛所坐處若床若地皆名師子
<lb n="0314a27" ed="T"/>坐」也。《譬喩經》云「五百師子，聞佛出世化諸衆
<lb n="0314a28" ed="T"/>生，我當何喰？心中懷毒，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0314001" n="0314001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0314001" n="0314001"/><anchor xml:id="beg0314001" n="0314001"/>往<anchor xml:id="end0314001"/>欲害佛。佛化殊
<lb n="0314a29" ed="T"/>妙座，在師子頭上而坐。衆人見，名曰師子座」
<pb n="0314b" ed="T" xml:id="T38.1774.0314b"/>
<lb n="0314b01" ed="T"/>也。高四由旬者，表四德故。四角者，表內具四
<lb n="0314b02" ed="T"/>無量。四蓮華者，表外生靑色蓮也。</p>
<lb n="0314b03" ed="T"/><p xml:id="pT38p0314b0301">經曰「時宮四角」以下，第四作柱。四寶柱者，表
<lb n="0314b04" ed="T"/>四十九重法堂之四柱也。梵摩尼者，淨摩尼，
<lb n="0314b05" ed="T"/>或云梵王如意珠也。</p>
<lb n="0314b06" ed="T"/><p xml:id="pT38p0314b0601">經曰「如是天宮有億<anchor xml:id="nkr_note_add_0314b0601" n="0314b0601"/><anchor xml:id="beg0314b0601" n="0314b0601"/>萬<anchor xml:id="end0314b0601"/>」以下。第五天宮天女
<lb n="0314b07" ed="T"/>寶色同也。</p>
<lb n="0314b08" ed="T"/><p xml:id="pT38p0314b0801">經曰「時<name role="" type="person">兜率天</name>宮」以下，第三辨五神外內二
<lb n="0314b09" ed="T"/>宮之嚴飾。此中二：初總標、後別顯。是初也。
<lb n="0314b10" ed="T"/>謂內修五蘊妙用莫方，外感五大神其力無
<lb n="0314b11" ed="T"/>比也。</p><p xml:id="pT38p0314b1103" cb:place="inline">問：天有神者，便應天中有餘道邪？答：亦
<lb n="0314b12" ed="T"/>有無失。謂《華嚴經》云「人生法有二天守護，一
<lb n="0314b13" ed="T"/>名同名、二名同生。天得見人，人不見天。」天旣
<lb n="0314b14" ed="T"/>通，所餘道中類可通也。旣五道中各有五道，
<lb n="0314b15" ed="T"/>五五二十五道也。</p>
<lb n="0314b16" ed="T"/><p xml:id="pT38p0314b1601">經曰「第一大神名曰」以下，第五別明，五故爲
<lb n="0314b17" ed="T"/>五段。是初也。內持戒故由七支，外雨七寶也。
<lb n="0314b18" ed="T"/>第二內修定故，由水生德華。第三內修慧蘊
<lb n="0314b19" ed="T"/>故，由慧說法利物除無明嗅，外雨香之。七迊
<lb n="0314b20" ed="T"/>者，表除七漏，七漏如《涅槃經》說，謂見念等也。
<lb n="0314b21" ed="T"/>第四內修解脫故，由勝解喜樂令離憂苦，外雨
<lb n="0314b22" ed="T"/>如意珠。菩提<anchor xml:id="nkr_note_orig_0314002" n="0314002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0314002" n="0314002"/><anchor xml:id="beg0314002" n="0314002"/>意<anchor xml:id="end0314002"/>者，求菩提人也。第五內修
<lb n="0314b23" ed="T"/>解脫智見故，由智水故，外生正覺華也。或云
<lb n="0314b24" ed="T"/>由五戒故，所顯五神也。</p>
<lb n="0314b25" ed="T"/><p xml:id="pT38p0314b2501">經曰「佛吿<name role="" type="person">優婆離</name>此名兜率」以下，第二結所
<lb n="0314b26" ed="T"/>因歎處勝。此中二：初結因、後歎勝。是初也。十
<lb n="0314b27" ed="T"/>善報應者，十善業能得五果：一異熟、二等流、
<lb n="0314b28" ed="T"/>三增上、四士用、五離繫。若委細說者，無漏得
<lb n="0314b29" ed="T"/>四，除異熟果；有漏得四，除離繫果。總約二種
<pb n="0314c" ed="T" xml:id="T38.1774.0314c"/>
<lb n="0314c01" ed="T"/>故，故言得五果。謂後當所說內身名異熟果，
<lb n="0314c02" ed="T"/>於一時間成熟五百億天得不退地名離繫果，
<lb n="0314c03" ed="T"/>彼此長壽等名等流果。此中外果有二：一增
<lb n="0314c04" ed="T"/>上、二士用，如《瑜伽》五十九說也。</p><p xml:id="pT38p0314c0413" cb:place="inline">問：此外果唯
<lb n="0314c05" ed="T"/>增上果，云何此中名報應？答：勝果酬因，故名
<lb n="0314c06" ed="T"/>爲報；遂其所求，稱爲應。亦可彌勒權門所應，
<lb n="0314c07" ed="T"/>故曰應也。勝妙者，對前勝因顯果故。</p>
<lb n="0314c08" ed="T"/><p xml:id="pT38p0314c0801">經曰「若我住世」以下，第二歎勝。小劫者，一云
<lb n="0314c09" ed="T"/>飢饉等小劫。此解不然，飢饉等時極短，說凡
<lb n="0314c10" ed="T"/>夫果不可盡，況菩薩所有應。今云日月歲數
<lb n="0314c11" ed="T"/>劫也。</p>
<lb n="0314c12" ed="T"/><p xml:id="pT38p0314c1201">經曰「佛吿<name role="" type="person">優婆離</name>若有」以下，第三結勸生彼。
<lb n="0314c13" ed="T"/>生彼人雖無量，略有三類：一託勝所依爲修
<lb n="0314c14" ed="T"/>妙行故，不厭生死者能生彼天，不同二乘厭
<lb n="0314c15" ed="T"/>生死苦也。二愛敬無上菩提心者能生彼天，
<lb n="0314c16" ed="T"/>爲聞彌勒所說大法故，不同樂小果者也。三
<lb n="0314c17" ed="T"/>欲作彌勒弟子者也。生彼天者，修五因：一持
<lb n="0314c18" ed="T"/>五戒；二持八戒；三持具足戒，則出家五衆戒
<lb n="0314c19" ed="T"/>總名具戒，以沙彌戒亦近大戒故；四身心精
<lb n="0314c20" ed="T"/>進不求斷結；五修十善。如是修五因時，實一
<lb n="0314c21" ed="T"/>一思惟彼天上妙樂，迴向發願方能生也。</p>
<lb n="0314c22" ed="T"/><p xml:id="pT38p0314c2201">經曰「爾時<name role="" type="person">優婆離</name>卽從坐起」以下，第二辨內
<lb n="0314c23" ed="T"/>果莊勝。此中三：初發請、次廣答、後結勸生
<lb n="0314c24" ed="T"/>彼。是初請。請意有二：一問此沒、二問生彼。</p>
<lb n="0314c25" ed="T"/><p xml:id="pT38p0314c2501">經曰「佛吿<name role="" type="person">優婆離</name>」以下，第二廣答。答中四：一
<lb n="0314c26" ed="T"/>答此沒、二答生彼、三住天壽量、四答已總結。
<lb n="0314c27" ed="T"/>初中初有七：一命終年月、二命終處所、三命
<lb n="0314c28" ed="T"/>終形相、四終後生相、五舍利形、六圓光神異、
<lb n="0314c29" ed="T"/>七天人供養。是初也。十二年者，表聞授記修
<pb n="0315a" ed="T" xml:id="T38.1774.0315a"/>
<lb n="0315a01" ed="T"/>十二住，得度十二因緣也。二月者，春陽月植
<lb n="0315a02" ed="T"/>種時故，表聞法已發菩提心求佛果四德也。
<lb n="0315a03" ed="T"/>十五日者，表除無明闇也。</p>
<lb n="0315a04" ed="T"/><p xml:id="pT38p0315a0401">經曰「於波羅捺國」以下，第二終處。波羅捺者，
<lb n="0315a05" ed="T"/>此云江遶城。劫波利者，此云捉髑髏鬼。婆波
<lb n="0315a06" ed="T"/>利者，此云大護。是則本國本村本名，名生處
<lb n="0315a07" ed="T"/>也，謂釋迦生迦維。而俱尸那城中滅者，爲表
<lb n="0315a08" ed="T"/>此染盡故。彌勒還<anchor xml:id="nkr_note_orig_0315001" n="0315001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0315001" n="0315001"/><anchor xml:id="beg0315001" n="0315001"/>本<anchor xml:id="end0315001"/>處身滅者，爲表此染未
<lb n="0315a09" ed="T"/>盡故還生也。彌勒生處敎不同，謂《華嚴經･入
<lb n="0315a10" ed="T"/>法界品》云「彌勒菩薩吿善財童子言：『我閻浮
<lb n="0315a11" ed="T"/>提南界摩離國內拘提聚落波羅門家中生，
<lb n="0315a12" ed="T"/>欲滅彼慢心故、化度父母及親屬故，於此命
<lb n="0315a13" ed="T"/>終生兜率。』」《賢愚經》第六云「波羅捺王名波羅
<lb n="0315a14" ed="T"/>摩達，有補相生一男子，則具三十二相衆好
<lb n="0315a15" ed="T"/>故。補相增悅，<anchor xml:id="nkr_note_add_0315a1501" n="0315a1501"/><anchor xml:id="beg0315a1501" n="0315a1501"/>召<anchor xml:id="end0315a1501"/>相師。相師云：『有大德相矣。』國
<lb n="0315a16" ed="T"/>王聞已，憂必奪我位，欲殺其子。然補相密遣
<lb n="0315a17" ed="T"/>婆波梨所令長養。」今此經與彼二經不同，云
<lb n="0315a18" ed="T"/>何通耶？答《賢愚》、《上生》語異意同。何以故？《賢愚
<lb n="0315a19" ed="T"/>經》寄父辨生，而不指生處。今《上生經》直指生
<lb n="0315a20" ed="T"/>處，彼國俗婦懷姙已還本家故。本則劫波利
<lb n="0315a21" ed="T"/>村也，《華嚴經》約異故，不可定判。是謂大聖隨
<lb n="0315a22" ed="T"/>機，見不同生也。一云：《華嚴經》指養處也。基師
<lb n="0315a23" ed="T"/>云：「《賢愚經》表生處，《上生經》指養處」也。</p>
<lb n="0315a24" ed="T"/><p xml:id="pT38p0315a2401">經曰「結跏趺坐」以下，第三命終形相。結者交
<lb n="0315a25" ed="T"/>也，跏者重也。釋迦盡緣故，右脇枕手入涅槃。
<lb n="0315a26" ed="T"/>彌勒染未盡故，二聖不同也。</p>
<lb n="0315a27" ed="T"/><p xml:id="pT38p0315a2701">經曰「身紫金色」以下，第四終後生相。身紫金
<lb n="0315a28" ed="T"/>色者，表當生最第一故則艶<g ref="#CB04732">𧰟</g>。言如百千日
<lb n="0315a29" ed="T"/>者，表常相之衆生癡破也。</p>
<pb n="0315b" ed="T" xml:id="T38.1774.0315b"/>
<lb n="0315b01" ed="T"/><p xml:id="pT38p0315b0101">經曰「其身舍利以」下，第五舍利形。釋迦破碎
<lb n="0315b02" ed="T"/>分舍利，彌勒全身舍利。不動不搖者，表佛法
<lb n="0315b03" ed="T"/>身本無生滅事也。</p>
<lb n="0315b04" ed="T"/><p xml:id="pT38p0315b0401">經曰「身圓光中」以下，第六圓光神異。三昧者
<lb n="0315b05" ed="T"/>訛也，今云三摩地，此云等持。謂此文意，定慧
<lb n="0315b06" ed="T"/>字與義二俱炳然。炳然者，煥爛異名。首楞嚴
<lb n="0315b07" ed="T"/>者，此云健行，唯佛及第十地菩薩所得。《涅槃
<lb n="0315b08" ed="T"/>經》云「有五名：一首楞嚴、二般若波羅蜜、三金
<lb n="0315b09" ed="T"/>剛、四師子孔、五佛性，謂意等持隨所化。」雖通
<lb n="0315b10" ed="T"/>諸位，而今彌勒表等覺位故，言首楞嚴。</p>
<lb n="0315b11" ed="T"/><p xml:id="pT38p0315b1101">經曰「時諸人天」以下，第七天人供養。妙塔者，
<lb n="0315b12" ed="T"/>昔云兜婆，此云塔，訛語。今窣堵婆，此云積
<lb n="0315b13" ed="T"/>聚也。</p>
<lb n="0315b14" ed="T"/><p xml:id="pT38p0315b1401">經曰「時<name role="" type="person">兜率陀天</name>」以下，第二答生彼。七寶臺
<lb n="0315b15" ed="T"/>者，七財飾故，則法堂也。師子座者，彼臺法王
<lb n="0315b16" ed="T"/>得無畏故。忽然化生者，四生中最勝故。謂餘
<lb n="0315b17" ed="T"/>諸天於父膝上忽而化生，然彌勒師子座生
<lb n="0315b18" ed="T"/>者，凡聖異也，以菩薩離欲故。於蓮華上結跏
<lb n="0315b19" ed="T"/>以下，意表彼師子座上更有蓮華。是則一切
<lb n="0315b20" ed="T"/>佛座皆淨土，出生死淤泥也。結跏趺坐者，以
<lb n="0315b21" ed="T"/>左押右，降伏而坐；以右押左，吉祥而坐。說法
<lb n="0315b22" ed="T"/>者則以吉祥坐也。金色者，菩薩身如寶可重
<lb n="0315b23" ed="T"/>也。《無量光三昧經》云「彌勒白銀色者，其體閻
<lb n="0315b24" ed="T"/>浮檀金色，而外照光是銀色」也。是故《一切智
<lb n="0315b25" ed="T"/>光仙人經》云「彌勒金色，而白銀光校飾如白
<lb n="0315b26" ed="T"/>銀山」也。釋迦毘楞迦摩尼者，此云能現種種
<lb n="0315b27" ed="T"/>如意珠也。甄叔迦者，狀似赤瑠璃寶珠。一云
<lb n="0315b28" ed="T"/>淨白色。一云樹名，其華赤色似此寶故，因爲
<lb n="0315b29" ed="T"/>號也。以無量佛及菩薩者，心首表一切佛菩
<pb n="0315c" ed="T" xml:id="T38.1774.0315c"/>
<lb n="0315c01" ed="T"/>薩爲伴侶也。十八變者，一振動，謂依定能振
<lb n="0315c02" ed="T"/>無量世界。二熾然，謂其身上發火、其身下注
<lb n="0315c03" ed="T"/>冷水，擧身洞燃，出種種焰故。三流布，謂光明
<lb n="0315c04" ed="T"/>遍滿無數世界故。四示現，謂隨其所樂示諸
<lb n="0315c05" ed="T"/>相故。五轉變，謂所有自相、可變色物皆轉變
<lb n="0315c06" ed="T"/>故。六往來，謂隨所樂往來無礙故。七卷，謂能
<lb n="0315c07" ed="T"/>卷一切雪山王等如極微故。八舒，謂能舒一
<lb n="0315c08" ed="T"/>極微令如雪山王故。九衆像，謂一切色像爲
<lb n="0315c09" ed="T"/>入，自內身大衆令出故。十同類，謂隨其類，不
<lb n="0315c10" ed="T"/>同彼故。十一隱，謂於大衆前百千變隱自身
<lb n="0315c11" ed="T"/>故。十二顯，謂大衆前還出故。十三所作自在，
<lb n="0315c12" ed="T"/>謂一切有情往來等所作事中皆自在故。十
<lb n="0315c13" ed="T"/>四制伏神通，謂一生菩薩所有神通，除佛所
<lb n="0315c14" ed="T"/>餘得神通，能制伏故。十五施辨，謂於諸有情
<lb n="0315c15" ed="T"/>能與辨才故。十六施念，謂諸有情於法失念，
<lb n="0315c16" ed="T"/>能與<anchor xml:id="nkr_note_orig_0315002" n="0315002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0315002" n="0315002"/><anchor xml:id="beg0315002" n="0315002"/>憶<anchor xml:id="end0315002"/>念。十七施樂，謂說法，聽者得身心輕
<lb n="0315c17" ed="T"/>安樂故。十八放光，謂身放光，無數界有情息
<lb n="0315c18" ed="T"/>衆苦故。或有經云住天窓中，或有經云住菩
<lb n="0315c19" ed="T"/>薩額。雖有二本，後爲正，順經文故。謂辯菩薩
<lb n="0315c20" ed="T"/>天冠，次卽說故。豔雲者，蔭覆之義。隨八萬四
<lb n="0315c21" ed="T"/>千根病，致八萬四千敎故，放八萬四千光也。
<lb n="0315c22" ed="T"/>雲屬上云也。六時常說者，表彌勒演說法，爲
<lb n="0315c23" ed="T"/>天子也。不退者，一云八地已上不退行。一云
<lb n="0315c24" ed="T"/>十信已上不退。恐俱非也，以三乘凡聖皆聞
<lb n="0315c25" ed="T"/>此已得利故。</p>
<lb n="0315c26" ed="T"/><p xml:id="pT38p0315c2601">經曰「<name role="" type="person">閻浮提</name>歲」以下，第三住天壽量。<name role="" type="person">閻浮提</name>
<lb n="0315c27" ed="T"/>者訛，今云瞻部，從此樹名。此間四百歲，當彼
<lb n="0315c28" ed="T"/>天一日一夜，數三十日爲一月，十二月爲一
<lb n="0315c29" ed="T"/>歲，彼天壽四千歲。慈氏窮天壽而下生，不中
<pb n="0316a" ed="T" xml:id="T38.1774.0316a"/>
<lb n="0316a01" ed="T"/>夭故。此經云「當<name role="" type="person">閻浮提</name>歲數五十六億七千
<lb n="0316a02" ed="T"/>萬歲」，若《瑜伽論》第四、《立世經》第七卷、《毘婆娑》
<lb n="0316a03" ed="T"/>等云「此四百年爲彼一日」，以此乘則彼天四
<lb n="0316a04" ed="T"/>千年，當此五千七百六十億歲。何故與此經
<lb n="0316a05" ed="T"/>相違者，基師云：「以理推尋，人間四百歲爲彼
<lb n="0316a06" ed="T"/>一日一夜，乘則彼天四千年當人間五十七
<lb n="0316a07" ed="T"/>億六萬歲。然而西方億有二種：一、十萬爲億；
<lb n="0316a08" ed="T"/>二、百萬爲億門，計則相當。然於經億字上應
<lb n="0316a09" ed="T"/>加七字，其前六字置萬上，以理定應爾。恐梵
<lb n="0316a10" ed="T"/>本誦有差，又譯家自算處謬。不爾，小一億五
<lb n="0316a11" ed="T"/>萬歲故。」然此歲數，四文不同。謂《賢劫經》云「彌
<lb n="0316a12" ed="T"/>勒五億七十六萬歲當下作佛。」解云：言五億
<lb n="0316a13" ed="T"/>者，卽五十億，以千萬爲億門成五十億故，以
<lb n="0316a14" ed="T"/>萬萬爲億門成五億故。言七十萬者卽七億，
<lb n="0316a15" ed="T"/>以十萬爲億門故。六萬數同故，更不須釋也。
<lb n="0316a16" ed="T"/>雙卷《泥洹經》云「一億四千歲」，今不相當此經
<lb n="0316a17" ed="T"/>也。《一切智光仙人慈心經》云「五十億萬歲當
<lb n="0316a18" ed="T"/>於龍華樹下得成佛道」，義如前已說。《菩薩處
<lb n="0316a19" ed="T"/>胎經》及《賢愚經》云「五十六億七千萬歲」，除其
<lb n="0316a20" ed="T"/>六字應云七、其七字應云六，其千萬者以百
<lb n="0316a21" ed="T"/>萬爲一億門故，算六千萬者六十億也，義則
<lb n="0316a22" ed="T"/>不違。如是推究無謬失。菩薩在天壽量曾無
<lb n="0316a23" ed="T"/>中夭，生在人間也。《大成佛經》云「壽六萬億歲」，
<lb n="0316a24" ed="T"/>天盡其年，人間長者，時宜現故。不同釋迦，天
<lb n="0316a25" ed="T"/>盡其年，人間早滅，化功<anchor xml:id="nkr_note_orig_0316001" n="0316001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0316001" n="0316001"/><anchor xml:id="beg0316001" n="0316001"/>畢<anchor xml:id="end0316001"/>故也。《處胎經》云
<lb n="0316a26" ed="T"/>「彌勒人間壽八萬四千歲」，若依彼文，無可令
<lb n="0316a27" ed="T"/>彌勒下生及成佛益物義。如《下生經》云「天利
<lb n="0316a28" ed="T"/>盡畢，人機復熟，故乃下生<note place="inline">基師作如是說</note>。」一云：《雜心
<lb n="0316a29" ed="T"/>論》云「彌勒菩薩人間五十七億六百萬歲，然
<pb n="0316b" ed="T" xml:id="T38.1774.0316b"/>
<lb n="0316b01" ed="T"/>後下<name role="" type="person">閻浮提</name>成正覺。」《賢愚》、《處胎》、《仙人經》如前
<lb n="0316b02" ed="T"/>所引。又《定意經》云「彌勒五億七十六萬歲作
<lb n="0316b03" ed="T"/>佛道故」，若依千萬爲億門，則爲五十七億六
<lb n="0316b04" ed="T"/>百萬歲，當於《雜心》文。若依萬萬爲億門，則五
<lb n="0316b05" ed="T"/>億七千六百萬歲。依《定意經》而言七十六萬
<lb n="0316b06" ed="T"/>歲，下算位誤也，謂七千爲七十、六百六十故。
<lb n="0316b07" ed="T"/>其餘三經皆云五十餘億等者，並依千萬億
<lb n="0316b08" ed="T"/>門，但譯家煩，有增減而已也。雖有三解，未盡
<lb n="0316b09" ed="T"/>理故。且作二難：一、二聖不齊難。若彌勒百歲
<lb n="0316b10" ed="T"/>時上生，至八萬<anchor xml:id="nkr_note_orig_0316002" n="0316002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0316002" n="0316002"/><anchor xml:id="beg0316002" n="0316002"/>減<anchor xml:id="end0316002"/>時下生者，卽於中劫纔過
<lb n="0316b11" ed="T"/>至半劫也。若釋迦人壽千二百歲時上生，稍
<lb n="0316b12" ed="T"/>減至十，增至八萬，還減至百歲乃下生，則過
<lb n="0316b13" ed="T"/>一劫，是則位長於前。而皆彼天四千歲，人間
<lb n="0316b14" ed="T"/>五十餘億等，云何相當？二、聖敎相違難。謂若
<lb n="0316b15" ed="T"/>釋迦逕多死生，彌勒於彼受小死生者，非俱
<lb n="0316b16" ed="T"/>受彼四千耶？又以三億敢會通者，《佛本行經》
<lb n="0316b17" ed="T"/>第三十八云「<name role="" type="person">伊羅鉢龍王</name>白佛言：『我何時脫
<lb n="0316b18" ed="T"/>此龍身得人身？』爾時佛吿：『汝從今已去，過若
<lb n="0316b19" ed="T"/>干年若干億後，當有佛出，名曰彌勒。』」又《五分
<lb n="0316b20" ed="T"/>律》第十五云「同佛吿此龍王言：『當來過百億
<lb n="0316b21" ed="T"/>萬歲，有彌勒佛出生，汝爾時得脫龍身。』」旣爾，
<lb n="0316b22" ed="T"/>餘三億外更有何億會此敎也。是故今更作一
<lb n="0316b23" ed="T"/>說，謂彌勒所化機宜不定，謂或有聞彌勒遲
<lb n="0316b24" ed="T"/>下生生信心、有聞慈氏疾下生生信心，或有
<lb n="0316b25" ed="T"/>聞慈氏疾下生種善根，是故下生時年久近
<lb n="0316b26" ed="T"/>分別，不可凡情卽定其實也。基師云：「《賢劫經》
<lb n="0316b27" ed="T"/>云『人壽千二百歲，釋迦始生覩史，人壽一百
<lb n="0316b28" ed="T"/>歲下生作佛。覩史天壽四千歲，人間當五十
<lb n="0316b29" ed="T"/>六億七千萬歲。』人壽百歲慈氏生天，人壽八
<pb n="0316c" ed="T" xml:id="T38.1774.0316c"/>
<lb n="0316c01" ed="T"/>萬四千歲下生成佛，當人間五十六億七千
<lb n="0316c02" ed="T"/>萬歲。」以此文推，劫減時長、劫增時短，故不可
<lb n="0316c03" ed="T"/>難言：釋迦逕增減劫，何故彌勒唯增半劫？其
<lb n="0316c04" ed="T"/>歲數等彼天四千歲。何以故？釋迦劫減千二
<lb n="0316c05" ed="T"/>百歲時上生，漸至百歲時下生；彌勒百歲時
<lb n="0316c06" ed="T"/>上生，增至八萬歲始下生故。故二菩薩在天
<lb n="0316c07" ed="T"/>時等也。今云此亦隨宜作是說，謂時雖久遠，
<lb n="0316c08" ed="T"/>欲令衆生生渴仰故。菩薩生彼天，雖逕多死
<lb n="0316c09" ed="T"/>生，而約最後所受生，且說當人間五十六億
<lb n="0316c10" ed="T"/>七千萬歲也。所以得知，《瑜伽論》第四云「四大
<lb n="0316c11" ed="T"/>王衆天滿足壽，是等活大<name role="" type="person">那落迦</name>一日一夜，
<lb n="0316c12" ed="T"/>卽以此三十日爲月，十二月爲一年，彼壽五
<lb n="0316c13" ed="T"/>百歲。如是<name role="" type="person">三十三天</name>壽是黑繩壽量，以時分
<lb n="0316c14" ed="T"/>壽量成衆合壽量，以知足壽量成號叫壽量，
<lb n="0316c15" ed="T"/>乃至極燒熱壽半中劫，無間壽量一中劫。」是
<lb n="0316c16" ed="T"/>故彌勒在<name role="" type="person">知足天</name>逕半劫餘，釋迦在彼天逕
<lb n="0316c17" ed="T"/>一劫餘故。故逕號叫壽量時，已逕彼天無數
<lb n="0316c18" ed="T"/>死生。況亦半劫等中間，何唯受一生四千壽
<lb n="0316c19" ed="T"/>量耶？</p>
<lb n="0316c20" ed="T"/><p xml:id="pT38p0316c2001">經曰「佛吿<name role="" type="person">優婆離</name>是名」以下，第四總結。言因
<lb n="0316c21" ed="T"/>緣者，爲利衆生因緣故，命終後上生天也。</p>
<lb n="0316c22" ed="T"/><p xml:id="pT38p0316c2201">經曰「佛滅度後」以下，第三勸生彼天。欲辨修
<lb n="0316c23" ed="T"/>行生<name role="" type="person">兜率天</name>，略作五門：一辨修因人、二辨所
<lb n="0316c24" ed="T"/>修因、三見聖不同、四彰生得益、五還解本文。</p>
<lb n="0316c25" ed="T"/><p xml:id="pT38p0316c2501">言第一修因人者，有三類：一菩薩、二二乘、三
<lb n="0316c26" ed="T"/>凡人。初菩薩者，一云：從初發心乃至法雲。此
<lb n="0316c27" ed="T"/>義不然，以八地已上永離分段，定不生兜率
<lb n="0316c28" ed="T"/>天故。故今解從勝解行地至遠行地，爲供一
<lb n="0316c29" ed="T"/>生菩薩故、爲聞法種善根故生彼天。次二乘
<pb n="0317a" ed="T" xml:id="T38.1774.0317a"/>
<lb n="0317a01" ed="T"/>者，發心求二乘道而資糧未備，現身中聞兜
<lb n="0317a02" ed="T"/>率天極妙樂事及聞彌勒號，仰喜故迴向心
<lb n="0317a03" ed="T"/>發願得往生。後凡夫者，有衆生雖受禁戒，不
<lb n="0317a04" ed="T"/>能護持、造衆惡業，聞彌勒名悔過發願得往
<lb n="0317a05" ed="T"/>生也。</p><p xml:id="pT38p0317a0503" cb:place="inline">第二辨所修因者，諸經論因雖多，今
<lb n="0317a06" ed="T"/>且依此經辨彼<anchor xml:id="nkr_note_add_0317a0601" n="0317a0601"/><anchor xml:id="beg0317a0601" n="0317a0601"/>天<anchor xml:id="end0317a0601"/>因，略有五種：一捨施因，謂
<lb n="0317a07" ed="T"/>聞是菩薩名，造立形像、掃塔塗地、香華幡等
<lb n="0317a08" ed="T"/>種種供養，發願欲生則得往生。二防非因，謂
<lb n="0317a09" ed="T"/>一念<anchor xml:id="nkr_note_add_0317a0901" n="0317a0901"/><anchor xml:id="beg0317a0901" n="0317a0901"/>頃<anchor xml:id="end0317a0901"/>受八戒齋及修諸善業，一日乃至七
<lb n="0317a10" ed="T"/>日，發願得往生。三離散因，謂當繫念行衆等
<lb n="0317a11" ed="T"/>持念佛形像，發願得往生。四簡擇非因，謂
<lb n="0317a12" ed="T"/>讀誦經典、稱彌勒名，發願得往生也。五淨重
<lb n="0317a13" ed="T"/>因，謂佛滅度後，四部弟子聞彌勒名，發願禮
<lb n="0317a14" ed="T"/>拜，此人命終彈指頃則往生也。若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0317001" n="0317001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0317001" n="0317001"/><anchor xml:id="beg0317001" n="0317001"/>准<anchor xml:id="end0317001"/>論有五
<lb n="0317a15" ed="T"/>門：一禮拜門，依名禮拜一生菩薩求生天。二
<lb n="0317a16" ed="T"/>讚歎門，謂至心稱歎一生菩薩智慧光求生
<lb n="0317a17" ed="T"/>天。三作願門，謂發願願生彼天故，彼修菩薩
<lb n="0317a18" ed="T"/>所行所成也。四觀察門，謂觀彼天上功德莊
<lb n="0317a19" ed="T"/>嚴及彼菩薩功德莊嚴幷天衆功德莊嚴。五
<lb n="0317a20" ed="T"/>迴向門，謂不捨衆生，所作功德迴向群生共
<lb n="0317a21" ed="T"/>生天上故。若以此五門資前五因，必生彼天。</p>
<lb n="0317a22" ed="T"/><p xml:id="pT38p0317a2201">第三見聖不同者，聖有三身：一眞身，則法
<lb n="0317a23" ed="T"/>報。二應身，則八相成道。三化身，隨時忽有。
<lb n="0317a24" ed="T"/>此中眞身常寂無往來相，故生天者非所見，
<lb n="0317a25" ed="T"/>唯見菩薩應化二身。</p><p xml:id="pT38p0317a2509" cb:place="inline">第四彰生得益者，且
<lb n="0317a26" ed="T"/>依此經得益有二：一滅罪益、二聞法益。初中
<lb n="0317a27" ed="T"/>六：一歸依得益，如經云「諦觀眉間白豪，則除
<lb n="0317a28" ed="T"/>九十億劫生死罪」。二禮敬得益，如經云「若禮
<lb n="0317a29" ed="T"/>敬彌勒菩薩，除百億劫生死罪」。三聞名得益，
<pb n="0317b" ed="T" xml:id="T38.1774.0317b"/>
<lb n="0317b01" ed="T"/>如經云「但聞彌勒名，不墮邊地、耶見、惡律儀」。
<lb n="0317b02" ed="T"/>四滅罪得益，如經云「聞彌勒名合掌恭敬，除
<lb n="0317b03" ed="T"/>五十劫生死罪」。五聞稱得益，如經云「若一念
<lb n="0317b04" ed="T"/>頃稱彌勒名，除千二百劫生死罪」。六悔過得
<lb n="0317b05" ed="T"/>益，如經云「男子女人犯禁戒、造衆惡業，聞彌
<lb n="0317b06" ed="T"/>勒大悲名，五體投地誠心懺悔，速得淸淨」。第
<lb n="0317b07" ed="T"/>二聞法得益者，有三：一聞法得益，如經云「是
<lb n="0317b08" ed="T"/>時菩薩隨其宿緣爲說法，不退無上道心」。二
<lb n="0317b09" ed="T"/>遇聖得益，此中有三：一現値聖益，如經云「値
<lb n="0317b10" ed="T"/>彌勒故」。二生値聖益，如經云「遇賢劫一切諸
<lb n="0317b11" ed="T"/>佛」。三後値聖益，如經云「於未來得値恒沙諸
<lb n="0317b12" ed="T"/>佛」。三授記得益，此中二：初彌勒授記，如經云
<lb n="0317b13" ed="T"/>「若歸依彌勒菩薩成佛，見佛光明則得授記」。
<lb n="0317b14" ed="T"/>後諸佛授記，如經云「於星宿劫値諸佛，諸佛
<lb n="0317b15" ed="T"/>前授記」。</p><p xml:id="pT38p0317b1504" cb:place="inline">第五解本文者，此中三：初觀生彼
<lb n="0317b16" ed="T"/>行、次衆發願、後結正觀。初中亦三：初修因往
<lb n="0317b17" ed="T"/>生、次勸歸聖得利、後歸聖滅罪。初亦三：初上
<lb n="0317b18" ed="T"/>品因生、次中品因生、後下品因生。初中六：一
<lb n="0317b19" ed="T"/>示修因、二敎迴願、三正往生、四諸天讚歸、五
<lb n="0317b20" ed="T"/>生彼得益、六總結。是則初也。言修諸功德者
<lb n="0317b21" ed="T"/>總表句也，威儀以下釋句，則爲六事因：一
<lb n="0317b22" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0317002" n="0317002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0317002" n="0317002"/><anchor xml:id="beg0317002" n="0317002"/>談<anchor xml:id="end0317002"/>戒行，謂威儀不缺故。二敬塔行，謂掃塔
<lb n="0317b23" ed="T"/>塗地故。三供養行，謂名香妙華故。四等持行，
<lb n="0317b24" ed="T"/>謂衆三昧入正受故。五誦經行。六讀經行。此
<lb n="0317b25" ed="T"/>六行爲三：初三爲戒行，此中初卽止惡戒行，
<lb n="0317b26" ed="T"/>後二則作戒行故；次一則定行；後二則慧行
<lb n="0317b27" ed="T"/>故。正受者，定異名也。若修六五行，爲上上品
<lb n="0317b28" ed="T"/>生因；若修三四行，爲上中品生因；若修一二
<lb n="0317b29" ed="T"/>行，爲上下品生因。</p><p xml:id="pT38p0317b2908" cb:place="inline">問：入正受行，卽應生上界，
<pb n="0317c" ed="T" xml:id="T38.1774.0317c"/>
<lb n="0317c01" ed="T"/>何故爲欲界因？答：一云《唯識論》云「欲界方便
<lb n="0317c02" ed="T"/>亦有輕安」，故無失。今云專修六行，其三業離
<lb n="0317c03" ed="T"/>諸散亂故，同正受義也。</p>
<lb n="0317c04" ed="T"/><p xml:id="pT38p0317c0401">經曰「如是人等」以下，第二敎迴願。</p>
<lb n="0317c05" ed="T"/><p xml:id="pT38p0317c0501">經曰「命終之後」以下，第三正往生。</p>
<lb n="0317c06" ed="T"/><p xml:id="pT38p0317c0601">經曰「百千天子」以下，第四諸天讚歸。</p>
<lb n="0317c07" ed="T"/><p xml:id="pT38p0317c0701">經曰「應聲卽禮」以下，第五生彼得益。</p><p xml:id="pT38p0317c0715" cb:place="inline">問：隨觀
<lb n="0317c08" ed="T"/>一相應滅罪，何故偏說白毫相光？答：諸功德
<lb n="0317c09" ed="T"/>所成故。謂《大集經》第三十七卷云「一切衆生
<lb n="0317c10" ed="T"/>三世功德，及聲聞緣覺所有功德，佛始成時
<lb n="0317c11" ed="T"/>成熟一毛孔功德。如是展轉三十二相聚集
<lb n="0317c12" ed="T"/>百倍，成如來眉間白毫相」故。滅九十億劫罪
<lb n="0317c13" ed="T"/>者，理實隨心勝劣多少不定，今隨機宜而說
<lb n="0317c14" ed="T"/>耳也。</p>
<lb n="0317c15" ed="T"/><p xml:id="pT38p0317c1501">經曰「如是等衆生若淨」以下，第六總結。此中
<lb n="0317c16" ed="T"/>四：一得往生上、二隨從下生、三値賢劫佛、四
<lb n="0317c17" ed="T"/>値星宿佛。是初也。若淨諸業者，三業淨。六事
<lb n="0317c18" ed="T"/>者，上所說六事。</p>
<lb n="0317c19" ed="T"/><p xml:id="pT38p0317c1901">經曰「亦隨彌勒」以下，第二從下生。謂若六事
<lb n="0317c20" ed="T"/>行、三業圓、上品生彼者，隨下生，初會聞法。</p>
<lb n="0317c21" ed="T"/><p xml:id="pT38p0317c2101">經曰「於未來世」以下，第三値賢劫佛。謂備善
<lb n="0317c22" ed="T"/>業及正見故，逢賢劫諸佛也。言賢劫者，娑婆
<lb n="0317c23" ed="T"/>世界五濁極盛難可忍，而千佛賢聖出世化
<lb n="0317c24" ed="T"/>導，故爲賢劫也。</p>
<lb n="0317c25" ed="T"/><p xml:id="pT38p0317c2501">經曰「於星宿劫」以下，第四値星宿劫佛。星宿
<lb n="0317c26" ed="T"/>者，千佛當來世，似列星故。莊嚴劫者，曾千佛
<lb n="0317c27" ed="T"/>彼劫中莊嚴故。然此三劫，略作四門：一建立
<lb n="0317c28" ed="T"/>意、二佛出時、三劫次第、四解本文。</p><p xml:id="pT38p0317c2814" cb:place="inline">第一建立
<lb n="0317c29" ed="T"/>意者，問：何故立此三劫？答：《觀<name role="" type="person">藥上菩薩</name>經》言
<pb n="0318a" ed="T" xml:id="T38.1774.0318a"/>
<lb n="0318a01" ed="T"/>「爾時釋迦佛吿大衆云：『我曾往昔於妙光如
<lb n="0318a02" ed="T"/>來末法中出家學道，聞是五十三佛名心生
<lb n="0318a03" ed="T"/>歡喜，後敎他人。他人聞已轉轉相敎，乃至三
<lb n="0318a04" ed="T"/>千人異口同音稱諸佛名、深心敬禮，則得超
<lb n="0318a05" ed="T"/>越無數億劫生死罪。其千人者，華光佛爲首
<lb n="0318a06" ed="T"/>至毘舍佛，於過去莊嚴劫中得成佛。此中千
<lb n="0318a07" ed="T"/>佛，<name role="" type="person">拘留孫佛</name>爲首至樓至，賢劫中得成佛。後
<lb n="0318a08" ed="T"/>千佛者，日光如來爲首至須彌相佛，於未來
<lb n="0318a09" ed="T"/>星宿劫當得作佛。』」</p>
<lb n="0318a10" ed="T"/><p xml:id="pT38p0318a1001">第二佛出時，問：此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0318001" n="0318001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0318001" n="0318001"/><anchor xml:id="beg0318001" n="0318001"/>三<anchor xml:id="end0318001"/>劫中旣有千佛者，爲一
<lb n="0318a11" ed="T"/>成壞有千佛耶？爲逕多成壞劫耶？答：眞諦三
<lb n="0318a12" ed="T"/>藏云：「成壞空劫皆無佛出，唯於住劫有佛出。
<lb n="0318a13" ed="T"/>其二十劫中，前五劫無佛出，次五劫中如其
<lb n="0318a14" ed="T"/>次第拘留含牟尼、迦葉、釋迦、彌勒，彌勒後無
<lb n="0318a15" ed="T"/>量劫無佛出世。」是故逕多成壞方千佛出生
<lb n="0318a16" ed="T"/>也。又若賢劫千佛、莊嚴劫千佛各同在成壞
<lb n="0318a17" ed="T"/>一劫者，何故藏論云「過去莊嚴劫中千佛，末
<lb n="0318a18" ed="T"/>後<anchor xml:id="fxT38p0318a01"/>主佛。<anchor xml:id="fxT38p0318a02"/>主佛中毘婆尸佛則九十劫中初
<lb n="0318a19" ed="T"/>劫出世；若<name role="" type="person">尸棄佛</name>、毘舍浮佛則在第三十一
<lb n="0318a20" ed="T"/>劫出世，已後無佛。乃至第九十一劫，卽賢劫
<lb n="0318a21" ed="T"/>爲初，則<name role="" type="person">拘留孫佛</name>出世。」旣說莊嚴劫千佛逕
<lb n="0318a22" ed="T"/>多劫方足千數故，卽以此爲證也。<name role="" type="person">玄奘</name>三藏
<lb n="0318a23" ed="T"/>云：「西方現判住劫二十中，初小劫已有四佛出
<lb n="0318a24" ed="T"/>世，是故彌勒亦此初住劫從減至增八萬歲
<lb n="0318a25" ed="T"/>出世。」是故《瑜伽論》二十住劫皆有增減方爲
<lb n="0318a26" ed="T"/>一小劫。若諸衆生機根熟有見佛緣者，一一
<lb n="0318a27" ed="T"/>小劫有千佛出亦無過失，況更有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0318002" n="0318002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0318002" n="0318002"/><anchor xml:id="beg0318002" n="0318002"/>十<anchor xml:id="end0318002"/>九小劫。
<lb n="0318a28" ed="T"/>然前所引藏論者，百劫修相好業，九十一劫
<lb n="0318a29" ed="T"/>中前後佛出世等，是小乘所說耳，非大乘。大
<pb n="0318b" ed="T" xml:id="T38.1774.0318b"/>
<lb n="0318b01" ed="T"/>乘中不言三僧祇後百劫修相好業，不成爲
<lb n="0318b02" ed="T"/>證。</p><p xml:id="pT38p0318b0202" cb:place="inline">問：<anchor xml:id="nkr_note_add_0318b0201" n="0318b0201"/><anchor xml:id="beg0318b0201" n="0318b0201"/>何<anchor xml:id="end0318b0201"/>以得知大乘中三僧祇後百劫中
<lb n="0318b03" ed="T"/>不修相好業？答：《優婆塞戒經》第一云「我於往
<lb n="0318b04" ed="T"/>昔寶頂佛所，滿足第一僧祇劫。燃燈佛所，滿
<lb n="0318b05" ed="T"/>足第二僧祇劫。迦葉佛所，滿足第三僧祇劫。」
<lb n="0318b06" ed="T"/>解云：若三劫後更有百劫者，釋迦不應迦葉
<lb n="0318b07" ed="T"/>佛補處，是故大乘菩薩三劫外無更百劫也。
<lb n="0318b08" ed="T"/>約理實爲論者，小乘云雖逕多成壞劫，而大
<lb n="0318b09" ed="T"/>乘宗在一成壞，義無違。所以得知多成壞而
<lb n="0318b10" ed="T"/>爲一成壞則爲賢劫量者，《賢劫經》第九，賢劫
<lb n="0318b11" ed="T"/>千佛出世，云「能仁如來人壽百歲，賢出如來、
<lb n="0318b12" ed="T"/>法氏如來、妙御如來此三如來人壽億歲。順
<lb n="0318b13" ed="T"/>觀如來人壽九十億歲」故。解云：若《瑜伽》、《婆娑》
<lb n="0318b14" ed="T"/>等云八萬十歲增減爲二十住者，云何得言
<lb n="0318b15" ed="T"/>億歲、九十億歲？以漸減無量歲時方應有此
<lb n="0318b16" ed="T"/>億歲等故。然《智度論》云「前九十劫中，初劫一
<lb n="0318b17" ed="T"/>佛出，謂毘婆尸<note place="inline">此云勝觀</note>。第三十一劫二佛出，一
<lb n="0318b18" ed="T"/>名尸棄<note place="inline">此云火</note>、二名鞞怒婆<g ref="#CB04557">𬽵</g><note place="inline">此云一切勝</note>。第九十一劫
<lb n="0318b19" ed="T"/>初有四佛，一名迦羅鳩喰陀<note place="inline">此云冠頂</note>、二名迦那含
<lb n="0318b20" ed="T"/>牟尼<note place="inline">此云金仙人</note>、三名迦葉、四名釋迦。」如是等諸
<lb n="0318b21" ed="T"/>經論，皆據隨轉理門也。</p><p xml:id="pT38p0318b2110" cb:place="inline">問：云何知一成壞劫
<lb n="0318b22" ed="T"/>爲賢劫量耶？答：《菩薩處胎經》云「如六天王等
<lb n="0318b23" ed="T"/>滿四天下，不如一大梵天功德，乃至壽命過
<lb n="0318b24" ed="T"/>賢劫，其命乃終。」解云：梵王壽命旣六十劫，
<lb n="0318b25" ed="T"/>而言過賢劫，云何得言多成壞劫？又《智度論》
<lb n="0318b26" ed="T"/>云「前九十劫三佛出，後一劫有千佛出。」解云：
<lb n="0318b27" ed="T"/>後一劫者第九十一劫，劫初中四佛出，如前
<lb n="0318b28" ed="T"/>所引。言一劫者，成壞爲一劫故。</p>
<lb n="0318b29" ed="T"/><p xml:id="pT38p0318b2901">第三劫次第，問：此三劫次第無間越不？答：一
<pb n="0318c" ed="T" xml:id="T38.1774.0318c"/>
<lb n="0318c01" ed="T"/>云：莊嚴劫望賢劫，定應無間。是故《藥<anchor xml:id="nkr_note_orig_0318003" n="0318003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0318003" n="0318003"/><anchor xml:id="beg0318003" n="0318003"/>上<anchor xml:id="end0318003"/>經》
<lb n="0318c02" ed="T"/>云「莊嚴劫千佛，最先成名仙光佛，最後成名
<lb n="0318c03" ed="T"/>毘舍佛。」解云：毘舍卽前九十劫第三十一劫
<lb n="0318c04" ed="T"/>中佛故。此劫以後不說別劫，至第九十一劫
<lb n="0318c05" ed="T"/>方說賢劫。卽知前九十劫以去名莊嚴劫。若
<lb n="0318c06" ed="T"/>以賢劫望星宿劫者，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0318004" n="0318004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0318004" n="0318004"/><anchor xml:id="beg0318004" n="0318004"/>謂<anchor xml:id="end0318004"/>說不定。謂《大般若》第
<lb n="0318c07" ed="T"/>九云「佛吿阿難云：『從此坐起無量苾芻，從此
<lb n="0318c08" ed="T"/>已後六十一劫星宿劫中當得作佛，皆同一
<lb n="0318c09" ed="T"/>號，謂大幢相如來。』」解云：若依此文，六十一劫
<lb n="0318c10" ed="T"/>爲星宿劫量，星宿劫前皆名賢劫也。《賢劫經》
<lb n="0318c11" ed="T"/>第十云「普廣言轉輪聖王，卽定光如來是也，
<lb n="0318c12" ed="T"/>其千子是賢劫中千佛。過千佛已，六十五劫
<lb n="0318c13" ed="T"/>當知無佛。然後有大劫量大名稱劫，皆同斯
<lb n="0318c14" ed="T"/>劫取成正覺。過此劫已，八十劫都無佛興。然
<lb n="0318c15" ed="T"/>後有劫名喩星宿，其八萬大臣，斯劫中取成
<lb n="0318c16" ed="T"/>正覺。過星宿劫，三百劫亦無佛興。然後有劫
<lb n="0318c17" ed="T"/>名重淸淨，其采女八萬四千，當於其劫取成
<lb n="0318c18" ed="T"/>正覺。」解云：若依此文，賢劫已後有大名稱劫，
<lb n="0318c19" ed="T"/>然後乃有星宿劫八萬佛出世。</p><p xml:id="pT38p0318c1913" cb:place="inline">問：何故如是
<lb n="0318c20" ed="T"/>相違？答：一云：三劫量長短不定，謂星宿劫者，
<lb n="0318c21" ed="T"/>總含多劫故。《大般若經》星宿劫初名星宿劫，
<lb n="0318c22" ed="T"/>故但說六十一劫爲星宿劫也。《賢劫經》中星
<lb n="0318c23" ed="T"/>宿劫終名星宿劫，故隔多劫乃爲星宿。約理
<lb n="0318c24" ed="T"/>實皆爲星宿劫。是故白馬云：「三劫，劫各千佛。
<lb n="0318c25" ed="T"/>千佛壽亦不等，有長短。」一云：若依小乘宗，三
<lb n="0318c26" ed="T"/>劫未必無間越而成佛，善根小故。若依大乘，
<lb n="0318c27" ed="T"/>三劫定應無間，善根多故。謂成住壞劫，如次
<lb n="0318c28" ed="T"/>名爲莊嚴劫、賢劫、星宿劫。</p>
<lb n="0318c29" ed="T"/><p xml:id="pT38p0318c2901">第四釋本文。言菩提者，此翻覺，覺諸法故。然
<pb n="0319a" ed="T" xml:id="T38.1774.0319a"/>
<lb n="0319a01" ed="T"/>授記略作五門：一授記意、二授記者、三受記
<lb n="0319a02" ed="T"/>人、四時差別、五釋大文。</p><p xml:id="pT38p0319a0210" cb:place="inline">第一授記意者，如來
<lb n="0319a03" ed="T"/>授記，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0319001" n="0319001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0319001" n="0319001"/><anchor xml:id="beg0319001" n="0319001"/>自<anchor xml:id="end0319001"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0319a0301" n="0319a0301"/><anchor xml:id="beg0319a0301" n="0319a0301"/>有<anchor xml:id="end0319a0301"/>五意：一大師遠照、二因必得果
<lb n="0319a04" ed="T"/>故、三令他人起敬故、四不捨衆生故、五行位
<lb n="0319a05" ed="T"/>已高故，故須授記也。</p><p xml:id="pT38p0319a0509" cb:place="inline">第二授記者，佛有三
<lb n="0319a06" ed="T"/>身。一云若授二乘、地前菩薩記，唯是化身；若
<lb n="0319a07" ed="T"/>授大地菩薩記，通報身。今云化身亦化大地
<lb n="0319a08" ed="T"/>菩薩，應身亦化凡夫二乘。若不爾，便違《佛地
<lb n="0319a09" ed="T"/>論》云「神力加而令暫見」故。法身雖說法，說法
<lb n="0319a10" ed="T"/>與授記義有異故。可言授記者，必是化身及他
<lb n="0319a11" ed="T"/>受用身也。</p><p xml:id="pT38p0319a1105" cb:place="inline">第三受記人有五：如《資糧論》云
<lb n="0319a12" ed="T"/>「一未發心、二共發心、三隱<g ref="#CB00832">䨱</g>、四現前、五密
<lb n="0319a13" ed="T"/>意。前四受大乘人，後一受小乘人。」解云：未發
<lb n="0319a14" ed="T"/>心者，一云當十信位。今云不然，十信已前已
<lb n="0319a15" ed="T"/>發心，況十信；是故無始來未發菩提心。今如
<lb n="0319a16" ed="T"/>《首楞嚴經》云「是人往來五道，諸根猛利好樂
<lb n="0319a17" ed="T"/>大法。佛知是人過此若干百千萬億阿僧祇
<lb n="0319a18" ed="T"/>劫當得阿耨菩提心。」言共發心者，一云十解
<lb n="0319a19" ed="T"/>十行。今言十信已前善法欲，以法名爲發心
<lb n="0319a20" ed="T"/>也。隱<g ref="#CB00832">䨱</g>者，十迴向至七地，謂若聞自授記，於
<lb n="0319a21" ed="T"/>六度行不起精進；若不聞，更起精進故。然而
<lb n="0319a22" ed="T"/>欲斷他人念此菩薩幾時得菩提疑故，授記
<lb n="0319a23" ed="T"/>也。言現前者，若菩薩成熟出世五根，及得無
<lb n="0319a24" ed="T"/>生忍住不動地時，非前非後諸佛現前授記
<lb n="0319a25" ed="T"/>故。言密意者，如《法華經》云「我等皆隨喜，大仙
<lb n="0319a26" ed="T"/>密意說，授記舍利弗。我等亦當得成佛也。」</p>
<lb n="0319a27" ed="T"/><p xml:id="pT38p0319a2701">第四時差別者，《莊嚴論》云「時差別有二：一有
<lb n="0319a28" ed="T"/>數時記、二無數時記。」解云：前菩薩記中，初二
<lb n="0319a29" ed="T"/>爲無數時，以行淺故；後二有數時，以行深故。
<pb n="0319b" ed="T" xml:id="T38.1774.0319b"/>
<lb n="0319b01" ed="T"/>若四劫中間增上及定性爲無數時，以但通
<lb n="0319b02" ed="T"/>記故；應化及退菩提爲有數時也。</p><p xml:id="pT38p0319b0214" cb:place="inline">第五解
<lb n="0319b03" ed="T"/>本文者，隨應應通有數時、無數時也。</p>
<lb n="0319b04" ed="T"/><p xml:id="pT38p0319b0401">經曰「佛吿<name role="" type="person">優婆離</name>」以下，第二辨中品生。此中
<lb n="0319b05" ed="T"/>二：一發願往生；二雖不願生，一向聞名得益。
<lb n="0319b06" ed="T"/>是初也。</p>
<lb n="0319b07" ed="T"/><p xml:id="pT38p0319b0701">經曰「但得聞是」以下，第二雖不生得益。言闇
<lb n="0319b08" ed="T"/>處者三陰，邊地者卽八難，邪見者則五見，惡
<lb n="0319b09" ed="T"/>律儀者則不律儀。《對法論》立十四種，《涅槃經》
<lb n="0319b10" ed="T"/>立十六，《瑜伽論》立十二等，開合不定也。正見
<lb n="0319b11" ed="T"/>者，反邪見故。眷屬者，反前惡律儀。不謗三寶
<lb n="0319b12" ed="T"/>者，不墮闇處、邊地也。</p>
<lb n="0319b13" ed="T"/><p xml:id="pT38p0319b1301">經曰「佛吿<name role="" type="person">優婆離</name>」以下，第三辨下品生。一謂設
<lb n="0319b14" ed="T"/>犯戒悔淨，得往生也。言不退轉者，一云此下
<lb n="0319b15" ed="T"/>品人生彼天聞法，則入十信位故。今云得不
<lb n="0319b16" ed="T"/>退因故不退，而非已得不退也。</p>
<lb n="0319b17" ed="T"/><p xml:id="pT38p0319b1701">經曰「佛吿優波離汝今」以下，第二勸歸聖得
<lb n="0319b18" ed="T"/>利。多陀阿加度者翻如來，阿羅呵者反應供，
<lb n="0319b19" ed="T"/>三藐三佛陀者反正遍知也。</p>
<lb n="0319b20" ed="T"/><p xml:id="pT38p0319b2001">經曰「佛吿<name role="" type="person">優婆離</name>佛滅」以下，第三歸聖滅罪。
<lb n="0319b21" ed="T"/>言十善行者，思念云爲行，若重者爲十善道
<lb n="0319b22" ed="T"/>也。見一天人者，隨遇一有情，卽應念彌勒所
<lb n="0319b23" ed="T"/>思，謂有苦令離、無樂令得，惡者令除、善者令
<lb n="0319b24" ed="T"/>攝等也。一蓮華者，隨遇一法，則應念彌勒妙
<lb n="0319b25" ed="T"/>法。今且擧一有情一法則念彌勒，如是意者，
<lb n="0319b26" ed="T"/>顯作上生因。除千二百劫罪者，彌勒大願力
<lb n="0319b27" ed="T"/>所致，是故但思中念人除千二百劫罪。若起
<lb n="0319b28" ed="T"/>身業而首不至地人者，除五十劫罪。若首至
<lb n="0319b29" ed="T"/>地人，除百億劫罪。此第三人日夜相續，長時
<pb n="0319c" ed="T" xml:id="T38.1774.0319c"/>
<lb n="0319c01" ed="T"/>身心等歸皆重故。言設不生天者，生天業力
<lb n="0319c02" ed="T"/>未滿、未滿善因故，龍華三會發心。前三品
<lb n="0319c03" ed="T"/>修人者，業力得滿故。此唯修思勝劣故差別
<lb n="0319c04" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT38p0319c0402" cb:place="inline">問：預造彌勒當成佛形者，從何境生福？答：
<lb n="0319c05" ed="T"/>一云從未來境生福，以信未成故。若造佛及
<lb n="0319c06" ed="T"/>普菩薩形造者，有二義可解也。今云不然，去
<lb n="0319c07" ed="T"/>來其現在所隔，是故從彌勒本地生福。</p>
<lb n="0319c08" ed="T"/><p xml:id="pT38p0319c0801">經曰「說<anchor xml:id="nkr_note_orig_0319002" n="0319002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0319002" n="0319002"/><anchor xml:id="beg0319002" n="0319002"/>是<anchor xml:id="end0319002"/>語時」以下，第二衆發願。此中二：
<lb n="0319c09" ed="T"/>初衆發願、後佛記生。是初也。百千匝者，爲顯
<lb n="0319c10" ed="T"/>不離百千生也。</p>
<lb n="0319c11" ed="T"/><p xml:id="pT38p0319c1101">經曰「世尊記曰」以下，第二佛記生。謂乃至下
<lb n="0319c12" ed="T"/>品行者，一念稱彌勒名皆得生，況能修福持
<lb n="0319c13" ed="T"/>戒上品而何不生耶？</p>
<lb n="0319c14" ed="T"/><p xml:id="pT38p0319c1401">經曰「佛吿優波離」以下，第三結正覺。</p>
<lb n="0319c15" ed="T"/><p xml:id="pT38p0319c1501">經曰「爾時尊者阿難」以下，第三歡喜奉行分。
<lb n="0319c16" ed="T"/>此中四：一問、二答、三時衆得益、四奉喜退
<lb n="0319c17" ed="T"/>流通，可准也。言他方者，或有經云十方，是則
<lb n="0319c18" ed="T"/>善慧地菩薩聞此經得入第十地健行定。以
<lb n="0319c19" ed="T"/>此文證，化身化地上也。八<anchor xml:id="nkr_note_orig_0319003" n="0319003"/>萬諸天者，此方
<lb n="0319c20" ed="T"/><name role="" type="person">兜率天</name>衆得益。非但當時發心，亦願未來隨
<lb n="0319c21" ed="T"/>生故。</p></cb:div>
<lb n="0319c22" ed="T"/>
<lb n="0319c23" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">彌勒下生經</cb:mulu><head>彌勒下生經</head>
<lb n="0319c24" ed="T"/><p xml:id="pT38p0319c2401">將釋此經，略有三門：一來意、二釋名、三講
<lb n="0319c25" ed="T"/>文。</p><p xml:id="pT38p0319c2502" cb:place="inline">言來意有二：一爲化下品衆生故，謂彌勒
<lb n="0319c26" ed="T"/>生天雖得上品中品人利，而下品人未得聖
<lb n="0319c27" ed="T"/>益故。二爲顯人間敎導故，謂天上敎導雖先
<lb n="0319c28" ed="T"/>廣顯，而人間以七相敎化衆生猶未唱故，故
<lb n="0319c29" ed="T"/>上生後辨下生。</p><p xml:id="pT38p0319c2907" cb:place="inline">第二釋名者，有三對：一能
<pb n="0320a" ed="T" xml:id="T38.1774.0320a"/>
<lb n="0320a01" ed="T"/>說所說對，謂佛說者爲能說，彌勒下生經者
<lb n="0320a02" ed="T"/>爲所說。二能受所受對，謂彌勒爲能受，下生
<lb n="0320a03" ed="T"/>爲所受。三所詮能詮對，謂彌勒下生爲所詮，
<lb n="0320a04" ed="T"/>經爲能詮也。都言雖有八相，而復後七相皆
<lb n="0320a05" ed="T"/>在人間，對天故皆言下生。廣談下生聖化之
<lb n="0320a06" ed="T"/>事故，名下生經，則依主釋也。</p><p xml:id="pT38p0320a0612" cb:place="inline">第三講文，爲
<lb n="0320a07" ed="T"/>二：初略辨下人化益衆生、後廣辨下人化益
<lb n="0320a08" ed="T"/>衆生。謂下品人自有優劣故，故有此略廣。
<lb n="0320a09" ed="T"/>初中三分：一證信傳經分、二問答廣說分、三
<lb n="0320a10" ed="T"/>聞說奉行分。一云此經亦有發起序，謂「爾時
<lb n="0320a11" ed="T"/>阿難至汝還就坐」爲發起序。此解不然，無有
<lb n="0320a12" ed="T"/>餘經對問佛答文而名爲發起故。初中有五
<lb n="0320a13" ed="T"/>句，若三句同別。</p>
<lb n="0320a14" ed="T"/><p xml:id="pT38p0320a1401">經之初句「聞如是」者，前經中先標所聞法故，
<lb n="0320a15" ed="T"/>先言如是、後曰我聞。今此經意，多聞總領如
<lb n="0320a16" ed="T"/>來所說法爲表，故先聞、後如是。或可錯語非
<lb n="0320a17" ed="T"/>一故，義亦無失。後句中云「五百人」者，如《中阿
<lb n="0320a18" ed="T"/>含經》云「佛吿舍利子：『此五百比丘，九十比丘
<lb n="0320a19" ed="T"/>得三明達，九十比丘得俱解脫，餘比丘得慧
<lb n="0320a20" ed="T"/>解脫』」也。</p>
<lb n="0320a21" ed="T"/><p xml:id="pT38p0320a2101">經曰「爾時阿難」以下，第二問答廣說分。此中
<lb n="0320a22" ed="T"/>四：一阿難陳請、二如來許說、三阿難領旨、四
<lb n="0320a23" ed="T"/>如來正答。初中三：初儀式、二彰聖、三陳請。
<lb n="0320a24" ed="T"/>是初也。露右臂者，顯能解佛意也。膝著，顯能
<lb n="0320a25" ed="T"/>領也。「白世尊言」以下，第二彰聖。卽爲二：初總
<lb n="0320a26" ed="T"/>彰、後別彰。是初也。言事者，卽指法也。當來等
<lb n="0320a27" ed="T"/>者，指時。欲請彌勒當來化導事故，故須彰三
<lb n="0320a28" ed="T"/>通智也。縣鑒<note place="inline">音皆彌冥辨</note>。</p>
<lb n="0320a29" ed="T"/><p xml:id="pT38p0320a2901">經曰「過去諸佛」以下，第二別彰。此中三：初彰
<pb n="0320b" ed="T" xml:id="T38.1774.0320b"/>
<lb n="0320b01" ed="T"/>過去佛智、次彰現世智、後彰未來智。是初也。
<lb n="0320b02" ed="T"/>言姓者，毘婆尸佛出刹利姓，<name role="" type="person">拘留孫佛</name>出婆
<lb n="0320b03" ed="T"/>羅門姓等也。言字者，卽二十年名。言名者，初
<lb n="0320b04" ed="T"/>生名。言號者，十號也。弟子者，聲聞也。補翼佛
<lb n="0320b05" ed="T"/>故，名翼從也。言多小者，毘婆尸佛三會說法，
<lb n="0320b06" ed="T"/>謂初十六萬八千人、次十萬人、後八萬人。尸
<lb n="0320b07" ed="T"/>棄佛亦三會，初十萬人、次八萬人、後七萬人。
<lb n="0320b08" ed="T"/>毘婆舍佛二會，初七萬人、後六萬人。留孫佛
<lb n="0320b09" ed="T"/>一會說，四萬人。含牟尼佛一會說，三萬人。迦
<lb n="0320b10" ed="T"/>葉佛一會，三萬人。釋迦一會，千二百五十人。
<lb n="0320b11" ed="T"/>廣如《長阿含》第一卷也。言一劫百劫等者，顯
<lb n="0320b12" ed="T"/>時智也。如《婦人無近請佛經》云「第一佛般涅
<lb n="0320b13" ed="T"/>槃已來九十劫，第二佛般涅槃已來三十一
<lb n="0320b14" ed="T"/>劫，第三佛般涅槃亦三十一劫，乃至迦葉佛
<lb n="0320b15" ed="T"/>般涅槃已來萬歲」者，解云：七世佛中間前後
<lb n="0320b16" ed="T"/>遠近差別也。亦復知以下意顯知化衆，謂《雀
<lb n="0320b17" ed="T"/>無近經》「第一佛父名波漂刹利王，母名波頭
<lb n="0320b18" ed="T"/>末。乃至迦葉佛父名波羅摩達，母名檀那越」
<lb n="0320b19" ed="T"/>等也。</p>
<lb n="0320b20" ed="T"/><p xml:id="pT38p0320b2001">經曰「則能分別」以下，第二彰現世智。</p>
<lb n="0320b21" ed="T"/><p xml:id="pT38p0320b2101">經曰「亦復明了」以下，第三彰未來智。</p>
<lb n="0320b22" ed="T"/><p xml:id="pT38p0320b2201">經曰「欲聞其變」以下，第三陳請。請五事：一神
<lb n="0320b23" ed="T"/>力變；二徒衆多小；三彌勒成佛；四依果莊嚴，
<lb n="0320b24" ed="T"/>謂境豐樂；五億世時。</p>
<lb n="0320b25" ed="T"/><p xml:id="pT38p0320b2501">經曰「佛吿阿難」以下，第二佛許說。言彌勒出
<lb n="0320b26" ed="T"/>現者，正許佛問，兼許時問也、國土豐樂也。弟
<lb n="0320b27" ed="T"/>子多小者，許弟子翼從也。</p>
<lb n="0320b28" ed="T"/><p xml:id="pT38p0320b2801">經曰「是時阿難」以下，第三阿難領旨。</p>
<lb n="0320b29" ed="T"/><p xml:id="pT38p0320b2901">經曰「爾時世尊吿」以下，第四如來正答。此中
<pb n="0320c" ed="T" xml:id="T38.1774.0320c"/>
<lb n="0320c01" ed="T"/>二：初正問答、後勸修因。初中四：一答境豐
<lb n="0320c02" ed="T"/>樂、二答佛、三答徒衆、四答滅時。神變者答徒
<lb n="0320c03" ed="T"/>衆，弟子中兼，故不別答也。初中亦四：一國邑
<lb n="0320c04" ed="T"/>莊嚴、二地土廣美、三人民相和、四王臣勝善。
<lb n="0320c05" ed="T"/>是初也。久遠者，說此經時望彌勒出世時，逕
<lb n="0320c06" ed="T"/>五十六億萬歲故。雞頭者，奘法師云：「西方說
<lb n="0320c07" ed="T"/><name role="" type="person">王舍城</name>是香芳城。未來有王名飼佉，所都大
<lb n="0320c08" ed="T"/>城名雞頭末，此云慧幢。」然卽知雞頭末卽是
<lb n="0320c09" ed="T"/><name role="" type="person">王舍城</name>國界，一云<name role="" type="person">閻浮提</name>國界，義亦無失。《成
<lb n="0320c10" ed="T"/>佛經》云「翅頭末」卽是也。言城者，王居義，人民
<lb n="0320c11" ed="T"/>所居名爲郭也。城似雞頭，故因爲名雞頭末
<lb n="0320c12" ed="T"/>也。十二由旬者，雖受勝報而不出十二因緣
<lb n="0320c13" ed="T"/>故。七由旬者，不雖七隨眠故也。街巷<note place="inline">音上桂下弘，實上離
<lb n="0320c14" ed="T"/>下加尸於彌也</note>，《成佛經》云「有大力龍王名爲羅尸棄」，卽
<lb n="0320c15" ed="T"/>是互顯也。羅刹鬼者，此云可畏也。《成佛經》云
<lb n="0320c16" ed="T"/>「大夜叉神」者互顯，以彼城有夜叉、羅刹二神
<lb n="0320c17" ed="T"/>故。寐後除穢者，其鬼者人眠後乃現<anchor xml:id="nkr_note_add_0320c1701" n="0320c1701"/><anchor xml:id="beg0320c1701" n="0320c1701"/>諸<anchor xml:id="end0320c1701"/>惡穢，
<lb n="0320c18" ed="T"/>爭令淨故。</p>
<lb n="0320c19" ed="T"/><p xml:id="pT38p0320c1901">經曰「阿難當知」以下，第二地土廣美。十萬由
<lb n="0320c20" ed="T"/>旬者，《成佛經》云「是時<name role="" type="person">閻浮提</name>地長十千由旬、
<lb n="0320c21" ed="T"/>廣八千由旬」，《金光明經》第六云「<name role="" type="person">閻浮提</name>地縱
<lb n="0320c22" ed="T"/>廣七千由旬」者，今云彌勒初出時，四海水多
<lb n="0320c23" ed="T"/>減而地多增，故云十萬由旬。後漸久遠時，海
<lb n="0320c24" ed="T"/>水還增，地狹短故，十千及七千不違。若有違
<lb n="0320c25" ed="T"/>文，准此可解也。各據一方者，海水各退縮一
<lb n="0320c26" ed="T"/>方故。諸山消滅及平正如鏡者，約理實言其
<lb n="0320c27" ed="T"/>時亦有山石等，而對<anchor xml:id="nkr_note_orig_0320001" n="0320001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0320001" n="0320001"/><anchor xml:id="beg0320001" n="0320001"/>今<anchor xml:id="end0320001"/>故無耳。若不爾，違
<lb n="0320c28" ed="T"/>下文云「大迦葉住此山」故。</p>
<lb n="0320c29" ed="T"/><p xml:id="pT38p0320c2901">經曰「爾時時氣和適」以下，第三人民相和。四
<pb n="0321a" ed="T" xml:id="T38.1774.0321a"/>
<lb n="0321a01" ed="T"/>時者，春秋等四時。順節者八節，謂四時有二
<lb n="0321a02" ed="T"/>日故，卽立春、春分、立夏、夏分、立秋、秋分、立冬、
<lb n="0321a03" ed="T"/>冬分，廣如《淨度三昧經》也。若人民行違天地，
<lb n="0321a04" ed="T"/>卽四時氣不順時節；今其時人民相和故。百
<lb n="0321a05" ed="T"/>八患者，一云百八煩惱。今云不然，諸大乘經
<lb n="0321a06" ed="T"/>論曾無說百八煩惱故。故今云患，卽身病。謂
<lb n="0321a07" ed="T"/>百八者，苦樂捨通六境中卽十八，十八通緣
<lb n="0321a08" ed="T"/>染淨卽三十六，三十六逕三世故。又云《瑜伽
<lb n="0321a09" ed="T"/>論》云「百十種苦」，卽此經百八患，開合異耳。可
<lb n="0321a10" ed="T"/>引論也。貪欲以下，意顯心內患也。不大慇懃
<lb n="0321a11" ed="T"/>者，懃者卽數數，愍者卽重，謂彼時煩惱薄輕
<lb n="0321a12" ed="T"/>也。人心平均者，無三毒故。皆同一鄕者，雖非
<lb n="0321a13" ed="T"/>一鄕，而無王都外異故，故上云「村落相近雞
<lb n="0321a14" ed="T"/>鳴相接」，是卽無嫉妬故。事訖還合者，《成佛經》
<lb n="0321a15" ed="T"/>云「爾時有三病：一便利、二飮食、三衰老」故。
<lb n="0321a16" ed="T"/>有疑：人若爾，應同釋迦時。是故今須此說也。
<lb n="0321a17" ed="T"/>粳米者，《增一阿含經》第四十九云「爾時雞頭
<lb n="0321a18" ed="T"/>城生自然粳米，長三寸，極爲香美，尋取尋生，
<lb n="0321a19" ed="T"/>皆不見所取處。」</p><p xml:id="pT38p0321a1907" cb:place="inline">問：彼時生喰熟喰？答：《長阿含
<lb n="0321a20" ed="T"/>經》第二十一云「自然粳米無有粳糩，不加調
<lb n="0321a21" ed="T"/>和，其衆生便取食」，故知生卽喰也。所謂金銀
<lb n="0321a22" ed="T"/>等，文意云：說此經時，衆聞自然粳米，而疑七
<lb n="0321a23" ed="T"/>寶自然不故，故佛說意七寶亦自然也。</p>
<lb n="0321a24" ed="T"/><p xml:id="pT38p0321a2401">經曰「爾時法王出現」以下，第四王臣勝善。此
<lb n="0321a25" ed="T"/>中二：先王勝善、後臣勝善。初中亦二：初辨正
<lb n="0321a26" ed="T"/>報勝、後依報勝，可准也。七寶者，輪王但以散
<lb n="0321a27" ed="T"/>善所化導故，令所得果報<anchor xml:id="nkr_note_orig_0321001" n="0321001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0321001" n="0321001"/><anchor xml:id="beg0321001" n="0321001"/>人<anchor xml:id="end0321001"/>六欲天，是故成
<lb n="0321a28" ed="T"/>七寶而非六八也。言輪寶者金輪，謂《成佛經》
<lb n="0321a29" ed="T"/>曰「金輪寶」故。《增一經》云「具足千輪，東方來應。」
<pb n="0321b" ed="T" xml:id="T38.1774.0321b"/>
<lb n="0321b01" ed="T"/>象寶者，《增一經》云「是時象寶從南方來，有六
<lb n="0321b02" ed="T"/>牙，金銀校飾，能飛虛空。」馬寶者，《增一經》云
<lb n="0321b03" ed="T"/>「是時馬寶從西方來，毛靑尾朱，行不移動，能
<lb n="0321b04" ed="T"/>飛虛空。」珠寶者，如意珠也。《增一經》云「東方來，
<lb n="0321b05" ed="T"/>有八角，四面有火光，長一尺六寸，夜半照彼
<lb n="0321b06" ed="T"/>國界十二由旬。」《大成佛經》云「長三肘」。解云：此
<lb n="0321b07" ed="T"/>亦有大小故，故無失也。女寶者，《增一經》云「玉
<lb n="0321b08" ed="T"/>女，顏貌端正，面如桃華，不長不短、不白不
<lb n="0321b09" ed="T"/>黑，口優鉢華香、身栴檀香」，謂王左右不失時
<lb n="0321b10" ed="T"/>節也。主藏寶者，卽守藏寶。《增一經》云「輪王出
<lb n="0321b11" ed="T"/>世時便有居士寶，身體紅色，得天眼通。此居
<lb n="0321b12" ed="T"/>士白王言：『唯願聖王壽延無窮。』」兵寶者，卽主
<lb n="0321b13" ed="T"/>兵寶。《增一經》云「輪王出時，四兵自然來應。」</p><p xml:id="pT38p0321b1317" cb:place="inline">問：
<lb n="0321b14" ed="T"/>輪王及其七寶一時滅死？答：《長阿含經》云「善
<lb n="0321b15" ed="T"/>見王忽然命終，如壯士一食飯。其王死七日，
<lb n="0321b16" ed="T"/>輪寶、珠寶不現，所餘五寶日日命終，城樓觀
<lb n="0321b17" ed="T"/>等皆變爲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0321002" n="0321002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0321002" n="0321002"/><anchor xml:id="beg0321002" n="0321002"/>土<anchor xml:id="end0321002"/>木」也。輪王命終，寶有瑞相，謂
<lb n="0321b18" ed="T"/>《長阿含經》云「金輪寶於虛空忽離本處，輪迴
<lb n="0321b19" ed="T"/>速往白王。王聞已言，王壽未滅。」《增一經》云「輪
<lb n="0321b20" ed="T"/>王命終後生<name role="" type="person">三十三天</name>。」如今者，一云如者夫
<lb n="0321b21" ed="T"/>也、今者現也。一云今釋迦有四大藏，彌勒亦
<lb n="0321b22" ed="T"/>爾，故云如今也。乾陀越者，此云他持，在北天
<lb n="0321b23" ed="T"/>竺也。伊羅鉢者是樹名，謂比丘析樹枝以受
<lb n="0321b24" ed="T"/>龍身，是故以業自樹也。諸珍物者，此四大藏
<lb n="0321b25" ed="T"/>各有四億小藏圍遶故。彌梯羅者，此云等共，
<lb n="0321b26" ed="T"/>在南天竺也。係綢者，此云黃頭，是龍名也。須
<lb n="0321b27" ed="T"/>賴吒者，此云黑色，在東天竺也。寶藏者，卽賓
<lb n="0321b28" ed="T"/>伽羅大藏，此云黃眼，是亦龍名。係綢波羅捺
<lb n="0321b29" ed="T"/>者，此云紅澆，因水目名，在西天竺也。蠰佉者，
<pb n="0321c" ed="T" xml:id="T38.1774.0321c"/>
<lb n="0321c01" ed="T"/>《增一經》云「蠰佉大藏在波羅捺國」。此四寶藏
<lb n="0321c02" ed="T"/>者，《增一經》云「昔有長者，有四兒，勸令歸三寶
<lb n="0321c03" ed="T"/>矣。不從命，卽時父雇黃金。爾時父將兒詣佛，
<lb n="0321c04" ed="T"/>問云：『此兒雇受歸依，得福不？』佛答：『亦得。』」謂未
<lb n="0321c05" ed="T"/>來彌勒出世時，當守護寶，爲四龍王也。諸守
<lb n="0321c06" ed="T"/>藏人者，《增一經》云「爾時典藏人名善寶。爾時
<lb n="0321c07" ed="T"/>伊羅鉢等四龍王往至善寶所，語曰：『欲所須
<lb n="0321c08" ed="T"/>者，我等相給。』則四龍王以四藏寶奉上。」善寶
<lb n="0321c09" ed="T"/>取四藏也，寶卽奉上蠰佉王也。問：何故彌勒
<lb n="0321c10" ed="T"/>時其七寶處處有，何今云惠施貧窮？答：約寶
<lb n="0321c11" ed="T"/>豐足，而對輪王，故云貧窮也。樹上生衣者，《長
<lb n="0321c12" ed="T"/>阿含經》云「欝單越土復有衣樹，謂菓熟時自
<lb n="0321c13" ed="T"/>然出種種衣。」今引彼爲例也。</p>
<lb n="0321c14" ed="T"/><p xml:id="pT38p0321c1401">經曰「爾時彼王有大臣」以下，第二辨臣勝。此
<lb n="0321c15" ed="T"/>中二：先辨臣勝、後辨妻勝，可准。言修梵摩者，
<lb n="0321c16" ed="T"/>此云善淨。梵摩越者，此云淨主，以王娘故。《成
<lb n="0321c17" ed="T"/>佛經》云「父名妙梵，母名梵摩婆提」，乃是也。八
<lb n="0321c18" ed="T"/>四態者，女人內心諂媚相也。《大本經》云「諸婦
<lb n="0321c19" ed="T"/>人八十四態」，此經云八四者，誤也。《太子五夢
<lb n="0321c20" ed="T"/>經》云「菩薩在樹下時，魔王欲試，遣天女三人。
<lb n="0321c21" ed="T"/>三人往詣佛，佛爲說人穢病八十四態，如畫
<lb n="0321c22" ed="T"/>甁盛糞。爾時女人等慚愧，皆變成老母。」</p>
<lb n="0321c23" ed="T"/><p xml:id="pT38p0321c2301">經曰「爾時彌勒菩薩」以下，第二答佛問，謂辨
<lb n="0321c24" ed="T"/>彌勒成佛時正報身也。汎論諸佛，皆有八相：
<lb n="0321c25" ed="T"/>一上天、二入胎、三住胎、四出胎、五出家、六
<lb n="0321c26" ed="T"/>成道、七說法、八滅度。今此經中有四：一入
<lb n="0321c27" ed="T"/>胎、二出胎、三出家、四成道。是初也。准諸經
<lb n="0321c28" ed="T"/>論，菩薩住天將下生時，先觀四事：一觀時分，
<lb n="0321c29" ed="T"/>謂何時中應出世，卽知人壽八萬歲乃至百
<pb n="0322a" ed="T" xml:id="T38.1774.0322a"/>
<lb n="0322a01" ed="T"/>歲等也。二觀處所，謂何方處應出世，卽出閻
<lb n="0322a02" ed="T"/>浮提<name role="" type="person">中印度</name>也。三觀種性，謂出刹利或波羅
<lb n="0322a03" ed="T"/>門姓。四觀依器，謂出父母。觀此四事已，後七
<lb n="0322a04" ed="T"/>日下<name role="" type="person">閻浮提</name>，生<name role="" type="person">中印度</name>也。今此中言父母者，
<lb n="0322a05" ed="T"/>顯觀依器。《大成佛經》云「佛雖在胎，如遊天堂」
<lb n="0322a06" ed="T"/>也。</p>
<lb n="0322a07" ed="T"/><p xml:id="pT38p0322a0701">經曰「應從右脇」以下，第二出胎相。《菩薩處胎
<lb n="0322a08" ed="T"/>經》云「我從右脇生，汝彌勒從頂上生」者，蓋隨
<lb n="0322a09" ed="T"/>機說不定。又云：約實彌勒從脇生，而歎尊勝
<lb n="0322a10" ed="T"/>故，具云頂生也。</p>
<lb n="0322a11" ed="T"/><p xml:id="pT38p0322a1101">經曰「爾時人壽」以下，第三出家相。謂《太子五
<lb n="0322a12" ed="T"/>夢經》云「彌勒生年三十得道，未曾作婚」，必觀
<lb n="0322a13" ed="T"/>五欲過患，不樂在家。然《賢劫經》云「彌勒有子
<lb n="0322a14" ed="T"/>名德力」。此經云五千年行嫁，云何會？答：大聖
<lb n="0322a15" ed="T"/>應物，非凡小思境。是故生年雖三十，而示行
<lb n="0322a16" ed="T"/>婚以產德力，有何失？問：女人年五千歲後出
<lb n="0322a17" ed="T"/>適者，何故《成佛經》云「五百歲出適」？答；一云《阿
<lb n="0322a18" ed="T"/>含經》、《大成佛經》皆五百歲行嫁故，五千語誤。
<lb n="0322a19" ed="T"/>一云彌勒始出世時，五千歲方出適。若久遠
<lb n="0322a20" ed="T"/>以後，五百歲始出適。旣有興衰，婚始亦有遲
<lb n="0322a21" ed="T"/>疾也。在家未幾者，年三十而得道故。</p>
<lb n="0322a22" ed="T"/><p xml:id="pT38p0322a2201">經曰「去雞頭不遠」以下，第四成道相。此中三：
<lb n="0322a23" ed="T"/>初辨成道、次刹土震動、後地神唱令，可准也。
<lb n="0322a24" ed="T"/>成無上道果，《大成佛經》云「詣道場，彌勒卽自
<lb n="0322a25" ed="T"/>剃髮出家學道。卽是日初夜降四魔，成無上
<lb n="0322a26" ed="T"/>菩提」者，解云：此經意約降魔終時名夜半，不
<lb n="0322a27" ed="T"/>違也。</p><p xml:id="pT38p0322a2703" cb:place="inline">問：佛不曾唱云：「吾成道。」由何因地神知
<lb n="0322a28" ed="T"/>成道？答：是地神亦如來所示現也。</p><p xml:id="pT38p0322a2814" cb:place="inline">問：准餘宗，
<lb n="0322a29" ed="T"/>菩薩生時聲唯至欲界<name role="" type="person">他化自在天</name>，成佛道
<pb n="0322b" ed="T" xml:id="T38.1774.0322b"/>
<lb n="0322b01" ed="T"/>時聲至色界究竟，轉法輪時聲至梵天。云何
<lb n="0322b02" ed="T"/>今此經但言成道聲至梵天？答，彼意言者，菩
<lb n="0322b03" ed="T"/>薩生時受欲界身，故唯至第六天。成道時作
<lb n="0322b04" ed="T"/>三界主，故逕色究竟。轉法輪時由大梵請，故
<lb n="0322b05" ed="T"/>至梵世。然今此經意，二定以上無自地語聲，
<lb n="0322b06" ed="T"/>故順言至梵世耳也。</p>
<lb n="0322b07" ed="T"/><p xml:id="pT38p0322b0701">經曰「爾時魔王」以下，第三答徒衆。此中二：初
<lb n="0322b08" ed="T"/>三會衆、後十想衆。初中二：初說法衆、後結名
<lb n="0322b09" ed="T"/>姓。初中二：初正辨初會衆、後乘答神變問。初
<lb n="0322b10" ed="T"/>亦二：初說法、後釋疑。初中爲六：一魔王衆、
<lb n="0322b11" ed="T"/>二長者衆、三國王衆、四大臣衆、五佛母衆、六
<lb n="0322b12" ed="T"/>刹利衆。是初也。言魔王者，欲界第六天也。生
<lb n="0322b13" ed="T"/>天之論者，一云十善也。一云卽前施戒，總名
<lb n="0322b14" ed="T"/>生天之論也。出<anchor xml:id="nkr_note_orig_0322001" n="0322001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0322001" n="0322001"/><anchor xml:id="beg0322001" n="0322001"/>寶<anchor xml:id="end0322001"/>爲妙者，修五欲不淨想者，
<lb n="0322b15" ed="T"/>生上界爲<anchor xml:id="fxT38p0322b01"/>寶也，顯說世間法也。「爾時彌勒」
<lb n="0322b16" ed="T"/>以下，文意顯說出世法也。苦者苦諦也，習者
<lb n="0322b17" ed="T"/>集諦也，滅者滅諦也，道者道諦也。塵垢者，《瑜
<lb n="0322b18" ed="T"/>伽》第八十六云「見所斷煩惱纏爲塵，彼煩惱
<lb n="0322b19" ed="T"/>隨眠爲垢」也。法眼淨者，四諦中忍智也。</p>
<lb n="0322b20" ed="T"/><p xml:id="pT38p0322b2001">經曰「爾時大將」以下，第二長者衆。此中四：初
<lb n="0322b21" ed="T"/>魔王勸出家；二長者請佛，佛爲說法；三聞法
<lb n="0322b22" ed="T"/>得益；四長者出家。略結時衆，可准也。善財等
<lb n="0322b23" ed="T"/>者，善來得戒也。</p>
<lb n="0322b24" ed="T"/><p xml:id="pT38p0322b2401">經曰「是時蠰佉」以下，第三國王衆。言初中後
<lb n="0322b25" ed="T"/>善者，彰其敎，謂始聽聞時生歡心故爲初善，
<lb n="0322b26" ed="T"/>修行時無難艱故爲中善，終至究竟果故爲
<lb n="0322b27" ed="T"/>後善也。義理深邃者，彰所詮義。邃者，以無相
<lb n="0322b28" ed="T"/>法與合，故名邃也。立太子者，太子立爲王紹。
<lb n="0322b29" ed="T"/>賜剃頭珍寶者，剃頭師及珍寶賜於太子，又
<pb n="0322c" ed="T" xml:id="T38.1774.0322c"/>
<lb n="0322c01" ed="T"/>以珍寶與梵志。是故《阿含經》云「賜剃頭師寶，
<lb n="0322c02" ed="T"/>復以雜寶與諸梵志」也。時八萬四千以下，意
<lb n="0322c03" ed="T"/>顯王出家得果也。</p>
<lb n="0322c04" ed="T"/><p xml:id="pT38p0322c0401">經曰「是時梵摩大長者」以下，第四大臣衆。三
<lb n="0322c05" ed="T"/>結者，一身見、二戒取、三疑。約實永斷三界見
<lb n="0322c06" ed="T"/>惑。而此三結障道增勝故偏說，身見不樂解
<lb n="0322c07" ed="T"/>脫，戒取執著耶道，疑不進修故。盡苦際者，表
<lb n="0322c08" ed="T"/>得七生邊際故。《阿含經》云「今此衆中最小比
<lb n="0322c09" ed="T"/>丘，皆見道迹不趣惡道。極七生往反，必盡苦
<lb n="0322c10" ed="T"/>際」也。</p>
<lb n="0322c11" ed="T"/><p xml:id="pT38p0322c1101">經曰「是時佛母」以下，第五佛母衆。問：所將衆
<lb n="0322c12" ed="T"/>皆得無學，云何佛父母唯得初果？答：爲久住
<lb n="0322c13" ed="T"/>世流通佛法故，不須證無學果也。</p>
<lb n="0322c14" ed="T"/><p xml:id="pT38p0322c1401">經曰「爾時諸刹利」以下，第六刹利衆。刹利者
<lb n="0322c15" ed="T"/>分田主，此義如藏論也。越次取證者，有二：一
<lb n="0322c16" ed="T"/>漸、二頓。頓卽初果而越中二果得羅漢，漸卽
<lb n="0322c17" ed="T"/>凡夫倍離欲及令離欲，入見道倍得中二果。
<lb n="0322c18" ed="T"/>《阿含經》或有不越次取證者，今此經略故不
<lb n="0322c19" ed="T"/>說。</p><p xml:id="pT38p0322c1902" cb:place="inline">問：何故阿難不越次取證者？答：慶喜是到
<lb n="0322c20" ed="T"/>彼岸性，助佛宣說一切法若相若性眞實義
<lb n="0322c21" ed="T"/>故，名奉法人。旣作佛事、敎衆生故，不順世間
<lb n="0322c22" ed="T"/>不可樂想。以是義故，到彼岸人一切皆得四
<lb n="0322c23" ed="T"/>沙門果。</p>
<lb n="0322c24" ed="T"/><p xml:id="pT38p0322c2401">經曰「爾時彌勒」以下，第二釋疑。疑云：初會衆
<lb n="0322c25" ed="T"/>皆得聲聞果。旣爾，彌勒唯說聲聞乘敎。是故
<lb n="0322c26" ed="T"/>顯三乘敎說也。</p>
<lb n="0322c27" ed="T"/><p xml:id="pT38p0322c2701">經曰「如我今日」以下，第二乘答神變問。謂山
<lb n="0322c28" ed="T"/>門開示事，卽神變力故。此中一云如來初會
<lb n="0322c29" ed="T"/>中說迦葉變事也。然而《成佛經》三會已後辨
<pb n="0323a" ed="T" xml:id="T38.1774.0323a"/>
<lb n="0323a01" ed="T"/>此神變者，捨家隨語勢便在後而說。今云若
<lb n="0323a02" ed="T"/>爾如來三會說法應有間絕故。應說慈氏三
<lb n="0323a03" ed="T"/>會度人已，衆生漸有懈怠故，往狼迹山開彼
<lb n="0323a04" ed="T"/>上門。如《智度論》云「彌勒佛三會已訖，將諸大
<lb n="0323a05" ed="T"/>衆往彼山頂，示大迦葉骨鎖身，大衆遂起精
<lb n="0323a06" ed="T"/>進心。」然而今此經在初會答神變者，捨家意
<lb n="0323a07" ed="T"/>樂故，故不違也。約文爲二：初標名彰德、後正
<lb n="0323a08" ed="T"/>答神變。此初也。頭陀者，古言小欲者，訛也，今
<lb n="0323a09" ed="T"/>云除棄。謂由小欲行，除棄貪欲故。若具有十
<lb n="0323a10" ed="T"/>六，謂衣中有四、食中有六、處中亦六。言衣中
<lb n="0323a11" ed="T"/>者，一糞掃衣、二毳衣、三納衣、四三衣也。食
<lb n="0323a12" ed="T"/>中六者，一乞食、二次第乞、三作注餘食法、四
<lb n="0323a13" ed="T"/>一坐食、五一揣食亦名節量、六不中後飮漿。
<lb n="0323a14" ed="T"/>謂若下品行者，雖出家，以種種耶命爲自活。
<lb n="0323a15" ed="T"/>若中品，雖離前過，而受僧食、施主別請食。
<lb n="0323a16" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0323001" n="0323001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0323001" n="0323001"/><anchor xml:id="beg0323001" n="0323001"/>若上<anchor xml:id="end0323001"/>品不受僧食、施主食，唯行乞食也。處中六
<lb n="0323a17" ed="T"/>者，一蘭若處、二塚間、三樹下、四露地、五常
<lb n="0323a18" ed="T"/>坐。常坐者，隨有草地便坐。常坐者，若行若立
<lb n="0323a19" ed="T"/>卽大苦，若臥卽甚樂。若坐，則離二邊能長久，
<lb n="0323a20" ed="T"/>是故須常坐也。然而此經略故說十二。十二
<lb n="0323a21" ed="T"/>者，如《四分律》云「衣中二，謂納衣及三衣也。食
<lb n="0323a22" ed="T"/>中四，謂次第乞食乞食中攝故、不飮漿卽一
<lb n="0323a23" ed="T"/>坐食中攝故。處中六者同前說，合爲十二」也。
<lb n="0323a24" ed="T"/>《涅槃經》立十頭陀，如彼說也。</p>
<lb n="0323a25" ed="T"/><p xml:id="pT38p0323a2501">經曰「爾時迦葉去」以下，第二正答神變。此中
<lb n="0323a26" ed="T"/>二：先捨家標儀式、後正答神變。是初也。問：四
<lb n="0323a27" ed="T"/>威儀中皆得修善，何故偏說結坐？答：是賢聖
<lb n="0323a28" ed="T"/>常威儀，及順善品而不共外道故。正身者，卽
<lb n="0323a29" ed="T"/>安坐義也。正意者正願，正願者是順善品義
<pb n="0323b" ed="T" xml:id="T38.1774.0323b"/>
<lb n="0323b01" ed="T"/>也。係念在前者，繫念念自面對義。何須對面
<lb n="0323b02" ed="T"/>者，無始時來男爲女色、女爲男色，多分依面
<lb n="0323b03" ed="T"/>故。今觀自面者，欲伏煩惱故。迦葉雖無煩惱，
<lb n="0323b04" ed="T"/>而遊觀大法故，作此坐儀也。</p>
<lb n="0323b05" ed="T"/><p xml:id="pT38p0323b0501">經曰「爾時世尊吿」以下，第二正答神變。此中
<lb n="0323b06" ed="T"/>三：初佛以法衣授於迦葉、次迦葉領衣入狼
<lb n="0323b07" ed="T"/>迹山、後迦葉衣上彌勒。是初也。向八十餘者，
<lb n="0323b08" ed="T"/>若上經爲例者，卽有二義：若維摩在初年中，
<lb n="0323b09" ed="T"/>說此經者年唯三十八，云何可言向八十餘？
<lb n="0323b10" ed="T"/>若說般若在終年中，說此經者年三十七，亦
<lb n="0323b11" ed="T"/>不可言年向八十餘。今云雖無聖說明文，而
<lb n="0323b12" ed="T"/>此經者在《上生經》前說。若不爾，《上生經》指《下
<lb n="0323b13" ed="T"/>生經語》。又阿難初生卽佛成道日，二十五年
<lb n="0323b14" ed="T"/>方作侍者，而在此會請問，明知若五十年、若
<lb n="0323b15" ed="T"/>五十五後時說此經也。何故偏勸四聲聞者，
<lb n="0323b16" ed="T"/>迦葉頭陀行中能苦行故。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0323002" n="0323002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0323002" n="0323002"/><anchor xml:id="beg0323002" n="0323002"/>若<anchor xml:id="end0323002"/>屠鉢歎者，能降
<lb n="0323b17" ed="T"/>伏外道故。<name role="" type="person">賓頭盧</name>者，不毀禁戒故。羅云者，讀
<lb n="0323b18" ed="T"/>誦不懈故。若《大成佛經》云勸者有二，謂衣及
<lb n="0323b19" ed="T"/>法。今此經略而不說也。由我遺化得盡漏者，
<lb n="0323b20" ed="T"/>勸迦葉助彌勒化，我遺晚機弟子也。</p>
<lb n="0323b21" ed="T"/><p xml:id="pT38p0323b2101">經曰「<name role="" type="person">摩竭國</name>」以下，第二迦葉領衣入山。彼山
<lb n="0323b22" ed="T"/>者，卽<name role="" type="person">耆闍崛山</name>。又有經狼迹山者，猶是崛山
<lb n="0323b23" ed="T"/>少分也。若《智度論》第三十五云「大迦葉入王
<lb n="0323b24" ed="T"/>舍城乞食，食已未久登<name role="" type="person">雞足山</name>。山有三岑，如
<lb n="0323b25" ed="T"/>仰雞足，尊者入中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0323003" n="0323003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0323003" n="0323003"/><anchor xml:id="beg0323003" n="0323003"/>結<anchor xml:id="end0323003"/>趺坐。作誠言：『願我此
<lb n="0323b26" ed="T"/>身納鉢杖久住不壞，乃至經五十七億俱胝
<lb n="0323b27" ed="T"/>六十百千年慈氏正等覺出世時，施作佛事。』
<lb n="0323b28" ed="T"/>發此願已尋般涅槃。時彼三岑便會成一，掩
<lb n="0323b29" ed="T"/>弊尊者巖」也。</p>
<pb n="0323c" ed="T" xml:id="T38.1774.0323c"/>
<lb n="0323c01" ed="T"/><p xml:id="pT38p0323c0101">經曰「又<name role="" type="person">彌勒如來</name>」以下，第三迦葉衣上彌勒。
<lb n="0323c02" ed="T"/>此中二：初彌勒示彰、後彌勒受衣。是初也。鬼
<lb n="0323c03" ed="T"/>神開門者，《智度論》云「彌勒佛以足指扣開耆
<lb n="0323c04" ed="T"/>闍崛山，時迦葉骨身著僧伽梨而出，禮彌勒
<lb n="0323c05" ed="T"/>足，上昇虛空，現變如前，卽於空滅身。」然此經
<lb n="0323c06" ed="T"/>中鬼開者，鬼神從佛行故，故不違也。釋迦禪
<lb n="0323c07" ed="T"/>窟者，《阿含經》云「迦葉靜窟」。解云：<anchor xml:id="nkr_note_orig_0323004" n="0323004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0323004" n="0323004"/><anchor xml:id="beg0323004" n="0323004"/>年<anchor xml:id="end0323004"/>擧者，古
<lb n="0323c08" ed="T"/>時釋迦禪室故。又可此經誤也。得法眼淨者，
<lb n="0323c09" ed="T"/>善根已熟者也。或有衆生者，未熟善根，故不
<lb n="0323c10" ed="T"/>得聖果，唯見迦葉骨身也。亦由四事因緣者，
<lb n="0323c11" ed="T"/>由釋迦四攝事所成熟，謂：一惠施，卽此施也。
<lb n="0323c12" ed="T"/>二愛語，卽此仁愛也。三利行，則此利人。四等
<lb n="0323c13" ed="T"/>利，卽此亦同。《善生經》如是說。</p>
<lb n="0323c14" ed="T"/><p xml:id="pT38p0323c1401">經曰「爾時阿難彌勒」以下，第二彌勒受衣。梵
<lb n="0323c15" ed="T"/>音僧伽胝，此云大衣，今云僧伽梨，謬也。《大成
<lb n="0323c16" ed="T"/>佛經》云「彌勒取釋迦大衣，右手覆及裁，覆左
<lb n="0323c17" ed="T"/>手而不通」，以彌勒大，其衣小故。星散者，現十
<lb n="0323c18" ed="T"/>八變事已忽無故。《佛本行經》云「迦葉入無餘
<lb n="0323c19" ed="T"/>涅槃」者，約實入滅定。而入無餘者，現同法者
<lb n="0323c20" ed="T"/>也。敬正法者，顯敬敎法也。成無上正眞道者，
<lb n="0323c21" ed="T"/>顯敬證法也。</p>
<lb n="0323c22" ed="T"/><p xml:id="pT38p0323c2201">經曰「阿難當知」以下，第二會也。行事供養者，
<lb n="0323c23" ed="T"/>《大成佛經》云「行四事供養」，謂前施仁等也。</p>
<lb n="0323c24" ed="T"/><p xml:id="pT38p0323c2401">經曰「又彌勒」以下，第三會也。《智度論》云「初會
<lb n="0323c25" ed="T"/>九十九億，第二會九十六億，第三會九十三
<lb n="0323c26" ed="T"/>億。」《賢愚經》云「初九十三億，次九十六億，後九
<lb n="0323c27" ed="T"/>十九億。」解云：聞機不同故。又是先所度聲聞
<lb n="0323c28" ed="T"/>弟子其大根性，雖前佛所化，皆三會後得無
<lb n="0323c29" ed="T"/>生忍故，無爾許也。</p>
<pb n="0324a" ed="T" xml:id="T38.1774.0324a"/>
<lb n="0324a01" ed="T"/><p xml:id="pT38p0324a0101">「爾時比丘」以下，第二結姓名。</p>
<lb n="0324a02" ed="T"/><p xml:id="pT38p0324a0201">經曰「爾時彌勒」以下，第二辨十想衆。此中三：
<lb n="0324a03" ed="T"/>初正說十想、次衆集所以、後時衆得益。是初
<lb n="0324a04" ed="T"/>也。此中想者，以慧爲體。《智度論》「無常想者，
<lb n="0324a05" ed="T"/>卽聖道力名，或言四念處、或言四諦、或言無
<lb n="0324a06" ed="T"/>常想故。」若相從者，亦想數爲體也，如念住以
<lb n="0324a07" ed="T"/>定慧爲體而名念住。此亦爾，皆以慧爲體，而
<lb n="0324a08" ed="T"/>隨義門說十想也。此十想中，前九想對治四
<lb n="0324a09" ed="T"/>倒，後一想對治貪著。前九想中，初一想治常
<lb n="0324a10" ed="T"/>倒、次一治樂倒、次二治我倒、無我想治我見、
<lb n="0324a11" ed="T"/>空想治我所見，餘想皆治淨倒。以是義，修習
<lb n="0324a12" ed="T"/>十想盡，流心得解脫也。謂由過去佛說故，今
<lb n="0324a13" ed="T"/>彌勒時盡漏解脫也。</p>
<lb n="0324a14" ed="T"/><p xml:id="pT38p0324a1401">「若此衆中」以下，第二衆集所以。此中二：初長
<lb n="0324a15" ed="T"/>行答徒衆問、後頌其答長行。此中十三事，是
<lb n="0324a16" ed="T"/>皆示通三學，謂後言梵行八音卽戒學也，四
<lb n="0324a17" ed="T"/>等心卽定也，住出誦等則慧學。若初云梵行，
<lb n="0324a18" ed="T"/>通三學也。言四等心者，四無量定心也。善本
<lb n="0324a19" ed="T"/>者，三善根也。此十三事，皆通三會値彌勒因。
<lb n="0324a20" ed="T"/>言八關者，受八戒故。</p>
<lb n="0324a21" ed="T"/><p xml:id="pT38p0324a2101">經曰「是時彌勒」以下，第二頌。此中三：初捨家
<lb n="0324a22" ed="T"/>長行起、次彌勒正頌、後釋迦結。約頌有九行，
<lb n="0324a23" ed="T"/>分爲二：初七頌別長行、顯二頌總結也。心原
<lb n="0324a24" ed="T"/>本者，三善根也。意無若干想者，顯無散亂心。
<lb n="0324a25" ed="T"/>或契經者，脩多羅。善習者，毘尼。法本者，阿毘
<lb n="0324a26" ed="T"/>曇藏也。</p>
<lb n="0324a27" ed="T"/><p xml:id="pT38p0324a2701">經曰「阿難當知」以下，第三釋迦結也。</p>
<lb n="0324a28" ed="T"/><p xml:id="pT38p0324a2801">經曰「爾時衆中」以下，第三時衆得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0324001" n="0324001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0324001" n="0324001"/><anchor xml:id="beg0324001" n="0324001"/>益。姟<anchor xml:id="end0324001"/>者數
<lb n="0324a29" ed="T"/>名，謂《佛本行集經》言「百百千爲千萬，千萬百
<pb n="0324b" ed="T" xml:id="T38.1774.0324b"/>
<lb n="0324b01" ed="T"/>爲十億，十億百爲千億，千億百爲萬億，萬億
<lb n="0324b02" ed="T"/>百爲千萬億，千萬億百爲十兆，十兆百爲千
<lb n="0324b03" ed="T"/>兆，千兆百爲十萬兆，十萬兆百爲十京，十京
<lb n="0324b04" ed="T"/>百爲千京，千京百爲十萬京，十萬京百名爲
<lb n="0324b05" ed="T"/>姟」也。前九十六億等，顯三會得阿羅漢人等。
<lb n="0324b06" ed="T"/>今云姟者，三會得初果人等也。</p>
<lb n="0324b07" ed="T"/><p xml:id="pT38p0324b0701">經曰「<name role="" type="person">彌勒如來</name>」以下，第四答幾時住問。此中
<lb n="0324b08" ed="T"/>二：初立戒時、後住法時。是初也。無瑕穢者，淸
<lb n="0324b09" ed="T"/>淨無犯。若《增一經》云「毘婆尸佛百年淸淨無
<lb n="0324b10" ed="T"/>犯，釋迦佛十二年無瑕」也。</p>
<lb n="0324b11" ed="T"/><p xml:id="pT38p0324b1101">經曰「<name role="" type="person">彌勒如來</name>」以下，第二住法時也。</p>
<lb n="0324b12" ed="T"/><p xml:id="pT38p0324b1201">經曰「其有善男子」以下，第二勸修其因也。「爾
<lb n="0324b13" ed="T"/>時阿難」以下，第三聞說喜奉行分也。</p></cb:div>
<lb n="0324b14" ed="T"/>
<lb n="0324b15" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">彌勒成佛經</cb:mulu><head>佛說彌勒成佛經</head>
<lb n="0324b16" ed="T"/><p xml:id="pT38p0324b1601">此經將釋，略作三門：一辨來意、二釋題目、三
<lb n="0324b17" ed="T"/>正解本文。</p><p xml:id="pT38p0324b1705" cb:place="inline">言來意有二：一爲廣顯彌勒人間
<lb n="0324b18" ed="T"/>弘化故、二爲化下下遲晚流令得度脫故。何
<lb n="0324b19" ed="T"/>以故？前略雖示<name role="" type="person">慈氏如來</name>下人敎化，令上中
<lb n="0324b20" ed="T"/>人殖善本，而未廣辨慈氏威力，令最下根智
<lb n="0324b21" ed="T"/>祈聖心故。以此二義，《下生經》次說此經也。</p>
<lb n="0324b22" ed="T"/><p xml:id="pT38p0324b2201">第二釋題目。若依別本，有其七名：一名一
<lb n="0324b23" ed="T"/>切衆生斷五逆業障報障煩惱障修習慈心與
<lb n="0324b24" ed="T"/>彌勒共行經。二名一切衆生聞彌勒佛名必
<lb n="0324b25" ed="T"/>勉五濁世不隨惡道經。三名破惡惡業心如
<lb n="0324b26" ed="T"/>蓮華定見彌勒佛經。四名慈心不食肉經。五
<lb n="0324b27" ed="T"/>名釋迦牟尼以衣爲信經。六名有聞佛名者
<lb n="0324b28" ed="T"/>決定得<anchor xml:id="nkr_note_add_0324b2801" n="0324b2801"/><anchor xml:id="beg0324b2801" n="0324b2801"/>免<anchor xml:id="end0324b2801"/>八難經。七名彌勒成佛經。雖有七
<lb n="0324b29" ed="T"/>名，而第七爲本，故今此經用第七名。此中彌
<pb n="0324c" ed="T" xml:id="T38.1774.0324c"/>
<lb n="0324c01" ed="T"/>勒菩薩坐龍華下，見其寶臺毀<anchor xml:id="nkr_note_add_0324c0101" n="0324c0101"/><anchor xml:id="beg0324c0101" n="0324c0101"/>壞<anchor xml:id="end0324c0101"/>，卽修無常
<lb n="0324c02" ed="T"/>想示得正覺，故名成佛。成佛之經故，依主釋。
<lb n="0324c03" ed="T"/>恐濫天等所說故，故名佛說也。</p><p xml:id="pT38p0324c0313" cb:place="inline">第三解本
<lb n="0324c04" ed="T"/>文者，《大成佛經》云「佛住摩伽他國波沙山中
<lb n="0324c05" ed="T"/>夏安居，因舍利弗請而說」。今此經中略而不
<lb n="0324c06" ed="T"/>說，然猶有三分：一鶖子發請分、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0324002" n="0324002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0324002" n="0324002"/><anchor xml:id="beg0324002" n="0324002"/>二<anchor xml:id="end0324002"/>來酬答
<lb n="0324c07" ed="T"/>分、三大衆奉行分。初中二：初讚請德、後述請
<lb n="0324c08" ed="T"/>辭。是初也。</p>
<lb n="0324c09" ed="T"/><p xml:id="pT38p0324c0901">言舍利者身也，弗者子也，從母爲名也。此人
<lb n="0324c10" ed="T"/>英慧超類，性來聞一解千，故名大智，是彰內
<lb n="0324c11" ed="T"/>德也。能者，善巧別言，謂善隨物機巧宣法化
<lb n="0324c12" ed="T"/>故。輪者，見道也。法者，利人也。轉者，度他相續
<lb n="0324c13" ed="T"/>故。隨者，正轉於前。鶖子受唱於後，故名爲隨
<lb n="0324c14" ed="T"/>也，是彰外德也。大將者，內懷神謀、外揚威力
<lb n="0324c15" ed="T"/>平怨，故名大將。譬舍利弗，內懷神力、外揚辨
<lb n="0324c16" ed="T"/>才，降伏煩惱怨故，名大將也。</p>
<lb n="0324c17" ed="T"/><p xml:id="pT38p0324c1701">經曰「白佛言」以下，第二述請辭。此中二：初指
<lb n="0324c18" ed="T"/>本、後請廣說。是初也。《大成佛經》云「前後經中
<lb n="0324c19" ed="T"/>所未說」，甚違此經。一云同本別譯，然所未說
<lb n="0324c20" ed="T"/>者，譯者誤也。一云別本別譯故，大先說，小後
<lb n="0324c21" ed="T"/>說之。此二說中初爲勝，謂此經無證信序，必
<lb n="0324c22" ed="T"/>從大經出，是故知大經誤也。</p><p xml:id="pT38p0324c2212" cb:place="inline">問：前後經其指
<lb n="0324c23" ed="T"/>何？答：一云彌勒三經互爲前後。一云不然，於
<lb n="0324c24" ed="T"/>三經隨指何經名爲前後者，前後者不可了
<lb n="0324c25" ed="T"/>故。應說此經以前諸處處經，彌勒作佛事可
<lb n="0324c26" ed="T"/>得，故云前後。是故《增一經》云「佛在<name role="" type="person">舍衛國</name>說
<lb n="0324c27" ed="T"/>彌勒成佛事」，又在<name role="" type="person">迦毘羅國</name>家珠師，佛說彌
<lb n="0324c28" ed="T"/>勒成佛事。又如《上生經》中所引，佛昔於毘尼
<lb n="0324c29" ed="T"/>及諸經藏說<name role="" type="person">阿逸多</name>次當作佛。如是前前諸
<pb n="0325a" ed="T" xml:id="T38.1774.0325a"/>
<lb n="0325a01" ed="T"/>敎，前後所說可引起問。是解最勝，順聖敎故。</p>
<lb n="0325a02" ed="T"/><p xml:id="pT38p0325a0201">此中二：初請今聞、後請當見。是初也。言功德
<lb n="0325a03" ed="T"/>神力者，卽正報。謂功德者福果也，神者智果
<lb n="0325a04" ed="T"/>也。國土莊嚴者依果，謂國土者體也，莊嚴者
<lb n="0325a05" ed="T"/>土想也。</p>
<lb n="0325a06" ed="T"/><p xml:id="pT38p0325a0601">經曰「衆生以何施」以下，第二請當見也。行何
<lb n="0325a07" ed="T"/>施得大富？持何戒得人身？修何慧得見佛。又
<lb n="0325a08" ed="T"/>解衆生見佛自有三品，故問此三義，是亦無
<lb n="0325a09" ed="T"/>失也。</p>
<lb n="0325a10" ed="T"/><p xml:id="pT38p0325a1001">經曰「爾時吿」以下，第二如來酬答分。此中二：
<lb n="0325a11" ed="T"/>初受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0325001" n="0325001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0325001" n="0325001"/><anchor xml:id="beg0325001" n="0325001"/>請<anchor xml:id="end0325001"/>。是初也。「舍利弗四大海」以下，第二
<lb n="0325a12" ed="T"/>答請。此中二：初答中聞請、後答見請。初中
<lb n="0325a13" ed="T"/>二：初答國土莊嚴、後答功德神力。初中四：一
<lb n="0325a14" ed="T"/>出體、二出莊嚴、三出都、四出主。是初也。謂
<lb n="0325a15" ed="T"/>釋迦佛世<name role="" type="person">閻浮提</name>地七千由旬，西八千由旬，
<lb n="0325a16" ed="T"/>東九千由旬，北十千由旬。彌勒時除三千由
<lb n="0325a17" ed="T"/>旬水故，增三千由旬地，故成十千由旬。如是
<lb n="0325a18" ed="T"/>四方皆增三千由旬故，是故今此中東西是
<lb n="0325a19" ed="T"/>長，長十千由旬；南北名廣，廣八千由旬。</p>
<lb n="0325a20" ed="T"/><p xml:id="pT38p0325a2001">經曰「名華<anchor xml:id="nkr_note_add_0325a2001" n="0325a2001"/><anchor xml:id="beg0325a2001" n="0325a2001"/>軟<anchor xml:id="end0325a2001"/>草」以下，第二辨土嚴。城者州，縣
<lb n="0325a21" ed="T"/>謂處也，萬民雜居名爲邑也。街衢方整名<anchor xml:id="nkr_note_orig_0325002" n="0325002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0325002" n="0325002"/><anchor xml:id="beg0325002" n="0325002"/>次
<lb n="0325a22" ed="T"/>比<anchor xml:id="end0325002"/>也。八萬歲者，《大成佛經》云「八萬四千」。解云：
<lb n="0325a23" ed="T"/>彼經據初下生時說，此經久遠時，不違也。如
<lb n="0325a24" ed="T"/>言身量長十六丈，而《賢愚經》云「身長八丈」，就
<lb n="0325a25" ed="T"/>初後時，無過也。便利者，內逼迫也。飮食者，外
<lb n="0325a26" ed="T"/>惑苦也。衰老又遇身羸劣也。《大成佛經》云「無
<lb n="0325a27" ed="T"/>寒熱風<anchor xml:id="nkr_note_orig_0325003" n="0325003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0325003" n="0325003"/><anchor xml:id="beg0325003" n="0325003"/>火<anchor xml:id="end0325003"/>等病」。九苦惱，《阿含經》云「時人有
<lb n="0325a28" ed="T"/>九病，一寒、二熱、三飢、四濁、五大便、六小便、
<lb n="0325a29" ed="T"/>七欲、八飮食、九老。」解云：無時節代謝寒熱故，
<pb n="0325b" ed="T" xml:id="T38.1774.0325b"/>
<lb n="0325b01" ed="T"/>《大成佛經》云無寒熱等；而飮食中亦有冷熱，
<lb n="0325b02" ed="T"/>故《阿含經》云有寒熱等也。五百歲者，《下生經》
<lb n="0325b03" ed="T"/>云五十歲者，通此文二說，如經第二也。《大成
<lb n="0325b04" ed="T"/>佛經》云「人長百六尺」，今此中略故不說。</p>
<lb n="0325b05" ed="T"/><p xml:id="pT38p0325b0501">經曰「是時有一大城」以下，第三出都。此中二：
<lb n="0325b06" ed="T"/>初都邑莊嚴、後薗泉。初中二：初衆寶莊嚴、後
<lb n="0325b07" ed="T"/>災凶除滅。是初也。翅頭末者，此云淨意，是卽
<lb n="0325b08" ed="T"/>國之都城也。長者，南北也。廣者，東西也。《大成
<lb n="0325b09" ed="T"/>佛經》云「八萬四千小城以爲眷屬，翅頭末最
<lb n="0325b10" ed="T"/>處其中」，今經略故不說之。言端嚴者，七寶所
<lb n="0325b11" ed="T"/>成故。殊妙者，樓臺壯麗故。莊嚴者，羅網覆
<lb n="0325b12" ed="T"/>故。是王所鎭故，名都城也。軒窓者，相司也。街
<lb n="0325b13" ed="T"/>者，四交道也。巷者，直道也。陌者，東西道也。多
<lb n="0325b14" ed="T"/>羅尸棄者，此云善護也。池近者，在其城側也。
<lb n="0325b15" ed="T"/>淹<note place="inline">音暗實設又云塵坐</note>。</p>
<lb n="0325b16" ed="T"/><p xml:id="pT38p0325b1601">經曰「有大夜叉神」以下，第二災凶除滅也。遜
<lb n="0325b17" ed="T"/><note place="inline">音順實順</note>。問：彼時人命終後生何處？答：《大成佛經》
<lb n="0325b18" ed="T"/>云「欲死時，行詣山林命終，後生大梵天及諸
<lb n="0325b19" ed="T"/>佛國。」</p>
<lb n="0325b20" ed="T"/><p xml:id="pT38p0325b2001">經曰「舍利弗我今爲汝」以下，第二辨薗泉。言
<lb n="0325b21" ed="T"/>八功德者，一輕、二冷、三軟、四美、五淸淨、六
<lb n="0325b22" ed="T"/>不臭、七飮時調適、八飮已無患<note place="inline">少門道善作此說</note>。今《稱
<lb n="0325b23" ed="T"/>讚淨土經》云「一澄淸、二淸冷、三甘美、四輕
<lb n="0325b24" ed="T"/>實、五潤澤、六安和、七飮時除飢渴等、八飮已
<lb n="0325b25" ed="T"/>長養根大」也。翠<note place="inline">音主爲實他鳥而夫</note>鵞鴨。香山流水者，《涅
<lb n="0325b26" ed="T"/>槃經》云「香山頂有<name role="" type="person">無熱池</name>，四方流出味甘香」
<lb n="0325b27" ed="T"/>也。一種獲七者，《增一經》云「自然粳米者，初出
<lb n="0325b28" ed="T"/>時及久遠時不同」，故不違也。</p>
<lb n="0325b29" ed="T"/><p xml:id="pT38p0325b2901">經曰「爾時轉輪王」以下，第四出主也。四種兵
<pb n="0325c" ed="T" xml:id="T38.1774.0325c"/>
<lb n="0325c01" ed="T"/>者，一車、二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0325004" n="0325004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0325004" n="0325004"/><anchor xml:id="beg0325004" n="0325004"/>牛<anchor xml:id="end0325004"/>、三象、四馬也。寶臺千頭者，千
<lb n="0325c02" ed="T"/>子所遊處故。形如蓮華者，寶藏涌地貌也。</p>
<lb n="0325c03" ed="T"/><p xml:id="pT38p0325c0301">經曰「翅頭末城衆寶」以下，第二答功德力。德
<lb n="0325c04" ed="T"/>力雖有八相，今五相：一入胎、二出胎、三出
<lb n="0325c05" ed="T"/>家、四成道、五轉法輪。其相雖五，今文卽爲
<lb n="0325c06" ed="T"/>二：初辨處勝、後辨人勝。是初也。</p>
<lb n="0325c07" ed="T"/><p xml:id="pT38p0325c0701">經曰「其城中有大波羅門」以下，第二辨人勝。
<lb n="0325c08" ed="T"/>此中二：初託父母受身、後厭世出家成佛。是
<lb n="0325c09" ed="T"/>初也。妙梵者，父名也。婆羅門者，姓名也。釋迦
<lb n="0325c10" ed="T"/>生王種中。彌勒生輔臣姓中，化衆生宜不同
<lb n="0325c11" ed="T"/>也。梵摩婆提者，此言淨道也。梵摩婆提者，還
<lb n="0325c12" ed="T"/>西國婆羅門姓。身長千尺者，千尺者計卽百
<lb n="0325c13" ed="T"/>丈。爾時人身長半卑，謂五千十。古言掌與身
<lb n="0325c14" ed="T"/>十分一，若胸與身五分一。謂若人身長八尺，
<lb n="0325c15" ed="T"/>面及掌並八寸，胸廣一尺六寸。是故釋迦身
<lb n="0325c16" ed="T"/>長丈六，計十六尺，面掌並一尺六寸，胸廣三
<lb n="0325c17" ed="T"/>尺二寸，爾乃相稱。旣彌勒身百丈，面應十丈，
<lb n="0325c18" ed="T"/>而今此云二丈四尺者，恐傳經者誤也。</p>
<lb n="0325c19" ed="T"/><p xml:id="pT38p0325c1901">經曰「彌勒菩薩觀世」以下，第二厭世出家成
<lb n="0325c20" ed="T"/>道。此中二：先厭世出家、後坐道樹成菩提。是
<lb n="0325c21" ed="T"/>初也。</p>
<lb n="0325c22" ed="T"/><p xml:id="pT38p0325c2201">經曰「坐於龍華」以下，第二成菩提。此中五：一
<lb n="0325c23" ed="T"/>成道、二天龍雨華、三動世界怖魔、四放光引
<lb n="0325c24" ed="T"/>可度、五演梵音衆得益。是初也。謂樹枝如寶
<lb n="0325c25" ed="T"/>龍坐百寶華，故名龍華樹。依此樹下成菩提，
<lb n="0325c26" ed="T"/>故名菩提樹也。《大成佛經》云「早<anchor xml:id="nkr_note_add_0325c2601" n="0325c2601"/><anchor xml:id="beg0325c2601" n="0325c2601"/>起<anchor xml:id="end0325c2601"/>出家，卽是
<lb n="0325c27" ed="T"/>日初夜降魔成菩提也。」《彌勒<anchor xml:id="nkr_note_add_0325c2701" n="0325c2701"/><anchor xml:id="beg0325c2701" n="0325c2701"/>來時<anchor xml:id="end0325c2701"/>經》云「到樹
<lb n="0325c28" ed="T"/>下坐，用四月八日明星時得佛。」解云：淸且出
<lb n="0325c29" ed="T"/>家，初夜成佛也。</p>
<pb n="0326a" ed="T" xml:id="T38.1774.0326a"/>
<lb n="0326a01" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326a0101">經曰「爾時諸天」以下，第二雨華也。不現身者，
<lb n="0326a02" ed="T"/>龍身可怖故。</p>
<lb n="0326a03" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326a0301">經曰「三千大千」以下，第三動地怖魔。謂衆生
<lb n="0326a04" ed="T"/>長眠生死故，不動者不悟長，故須動也。</p>
<lb n="0326a05" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326a0501">經曰「佛身出光」以下，第四放光攝生。</p>
<lb n="0326a06" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326a0601">經曰「爾時人民」以下，第五演梵音衆得益。此
<lb n="0326a07" ed="T"/>中三：初在華林、次城邑益、後靈山益。初中
<lb n="0326a08" ed="T"/>九：一攝衆、二觀欲、三尋因、四彰師、五義學、
<lb n="0326a09" ed="T"/>六歸力、七合奉、八授道、九得益。初有十類
<lb n="0326a10" ed="T"/>衆：一人民衆、二王宰衆、三淨智衆、四長者
<lb n="0326a11" ed="T"/>衆、五外道衆、六大臣衆、七天宮衆、八太子
<lb n="0326a12" ed="T"/>衆、九彌勒親族衆、十無名衆，准可知也。</p>
<lb n="0326a13" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326a1301">經曰「彌勒佛見」以下，第二觀欲。欲者，欲樂也。</p>
<lb n="0326a14" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326a1401">經曰「是諸人等皆於」以下，第三尋因。因者行
<lb n="0326a15" ed="T"/>也，此中有十行：一知法行，卽讀三藏。<anchor xml:id="nkr_note_add_0326a1501" n="0326a1501"/><anchor xml:id="beg0326a1501" n="0326a1501"/>二<anchor xml:id="end0326a1501"/>修福
<lb n="0326a16" ed="T"/>行，卽修諸功德。三兩利行，謂衣食施他及自
<lb n="0326a17" ed="T"/>持戒故。四供佛行，謂幡蓋等。五修慈行，謂拔
<lb n="0326a18" ed="T"/>苦故。六修悲行，謂與樂故。七修忍行、八修齊
<lb n="0326a19" ed="T"/>行、九修禪行、十智塔行，准可知也。</p>
<lb n="0326a20" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326a2001">經曰「善哉釋迦」以下，第四彰師。</p>
<lb n="0326a21" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326a2101">經曰「而作是言汝等」以下，第五義學。</p>
<lb n="0326a22" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326a2201">經曰「善哉釋迦」以下，第六歸力。此中二：初
<lb n="0326a23" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0326001" n="0326001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0326001" n="0326001"/><anchor xml:id="beg0326001" n="0326001"/>旣<anchor xml:id="end0326001"/>辨歸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0326002" n="0326002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0326002" n="0326002"/><anchor xml:id="beg0326002" n="0326002"/>合<anchor xml:id="end0326002"/>力；後言「釋迦牟尼佛爲汝等」以
<lb n="0326a24" ed="T"/>下，辨歸昔力也。</p>
<lb n="0326a25" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326a2501">經曰「彌勒如是開道」以下，第七合奉。</p>
<lb n="0326a26" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326a2601">經曰「彌勒佛觀察」以下，第八授道。</p>
<lb n="0326a27" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326a2701">經曰「爾時彌勒佛」以下，第九得益。約實爲論，
<lb n="0326a28" ed="T"/>諸佛化物不定，或一會或二會乃至十會無
<lb n="0326a29" ed="T"/>量會。然而三會者，約一化終前佛殘弟子。然
<pb n="0326b" ed="T" xml:id="T38.1774.0326b"/>
<lb n="0326b01" ed="T"/>《長阿含經》云「毘婆尸佛三會說法，初會十六
<lb n="0326b02" ed="T"/>萬八千人、次會十萬人、後會八萬人。<name role="" type="person">尸棄佛</name>
<lb n="0326b03" ed="T"/>三會，初會十萬人、次會八萬人、後會七萬人。
<lb n="0326b04" ed="T"/>毘舍婆佛二會說法，初會七萬、後會六萬。樓
<lb n="0326b05" ed="T"/>孫佛一會說法，卽四萬。含牟尼佛一會說法，
<lb n="0326b06" ed="T"/>卽三萬。迦葉佛一會說法，卽二萬。我今一會
<lb n="0326b07" ed="T"/>說法，卽弟子千二百五十。」若依《無近請佛經》
<lb n="0326b08" ed="T"/>云「惟衛佛初會十萬、次會九萬、後會八萬，式
<lb n="0326b09" ed="T"/>佛初會九萬、次會八萬、後會七萬，隨葉佛初
<lb n="0326b10" ed="T"/>會七萬、後會六萬，樓孫佛一會四萬、含牟尼
<lb n="0326b11" ed="T"/>佛一會三萬、迦葉佛一會二萬、我釋迦佛一
<lb n="0326b12" ed="T"/>會千二百五十。」是其機宜不同故，如是別說。</p>
<lb n="0326b13" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326b1301">經曰「彌勒佛旣轉輪」以下，第二城邑益。此中
<lb n="0326b14" ed="T"/>六：一率衆入城、二現神力、三天資上供、四人
<lb n="0326b15" ed="T"/>彰希奇、五魔王助道、六群生領悟。是初也。</p>
<lb n="0326b16" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326b1601">經曰「當入城時」以下，第二現神力。</p>
<lb n="0326b17" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326b1701">經曰「釋提桓因」以下，第三天資上供。此中二：
<lb n="0326b18" ed="T"/>初上供；後「世尊入時」以下，偈讚。</p>
<lb n="0326b19" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326b1901">經曰「爾時天人羅刹」以下，第四人彰希奇。</p>
<lb n="0326b20" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326b2001">經曰「爾時魔王」以下，第五魔天助道。</p>
<lb n="0326b21" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326b2101">經曰「爾時街巷男女」以下，第六群生領悟。</p>
<lb n="0326b22" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326b2201">經曰「爾時彌勒佛諸弟子」以下，第三靈山益。
<lb n="0326b23" ed="T"/>此中爲十：初門徒出、二明共登靈山、三爲開
<lb n="0326b24" ed="T"/>神骨、四令衆驚奇、五雙讚師資、六稱德行、七
<lb n="0326b25" ed="T"/>顯昔留化、八辨今利人、九彰佛悲深、十令生
<lb n="0326b26" ed="T"/>故極。是初也。</p>
<lb n="0326b27" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326b2701">經曰「爾時彌勒」以下，第<anchor xml:id="nkr_note_add_0326b2701" n="0326b2701"/><anchor xml:id="beg0326b2701" n="0326b2701"/>二<anchor xml:id="end0326b2701"/>共登靈山。</p>
<lb n="0326b28" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326b2801">經曰「於山頂上」以下，第三爲開神骨。《大成佛
<lb n="0326b29" ed="T"/>經》曰「到崛山已，登狼迹山頂，擧足大指踐於
<pb n="0326c" ed="T" xml:id="T38.1774.0326c"/>
<lb n="0326c01" ed="T"/>山根，是時大地十八相動。以手擗山，如輪王
<lb n="0326c02" ed="T"/>開大城門。時梵王持天香油灌迦葉頂，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0326003" n="0326003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0326003" n="0326003"/><anchor xml:id="beg0326003" n="0326003"/>擊<anchor xml:id="end0326003"/>大
<lb n="0326c03" ed="T"/>楗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0326004" n="0326004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0326004" n="0326004"/><anchor xml:id="beg0326004" n="0326004"/>槌，吹大<anchor xml:id="end0326004"/>法蠡。迦葉卽從滅盡定覺，整衣服，長跪
<lb n="0326c04" ed="T"/>合掌，持本師僧伽梨奉與彌勒，而作是言：『大
<lb n="0326c05" ed="T"/>師釋迦牟尼佛臨涅槃時囑我衣，今奉世尊。』」</p>
<lb n="0326c06" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326c0601">經曰「爾時男女天衆」以下，第四令衆驚奇。</p>
<lb n="0326c07" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326c0701">經曰「彌勒佛讚」以下，第五雙讚師資。</p>
<lb n="0326c08" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326c0801">經曰「釋迦牟尼佛於大衆」以下，第六稱德行。</p>
<lb n="0326c09" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326c0901">經曰「彌勒佛讚」以下，第七顯昔留化。謂曾彼
<lb n="0326c10" ed="T"/>惡世能修至心，故爲傳化骨身留也。</p>
<lb n="0326c11" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326c1101">經曰「爾時人衆見」以下，第八辨今利人。《成佛
<lb n="0326c12" ed="T"/>經》云「時迦葉卽踊身虛空作十八變，承佛神
<lb n="0326c13" ed="T"/>力，以梵音說釋迦佛十二部經，八十億人得
<lb n="0326c14" ed="T"/>阿羅漢。空而下，說有爲無常，辭佛而退，身出
<lb n="0326c15" ed="T"/>水火入涅槃。」是卽初也。</p>
<lb n="0326c16" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326c1601">經曰「是諸人等念」以下，第九彰佛悲深。</p>
<lb n="0326c17" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326c1701">經曰「令得具六神通」以下，第十令生故極。</p>
<lb n="0326c18" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326c1801">經曰「爾時說法之處」以下，第二答見佛。此中
<lb n="0326c19" ed="T"/>六：一辨道場量、二示佛神力、三讚佛壽量、四
<lb n="0326c20" ed="T"/>美佛住持、五正勸修因、六審令得見。此初也。</p>
<lb n="0326c21" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326c2101">經曰「其中人衆」以下，第二佛神力。</p>
<lb n="0326c22" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326c2201">經曰「彌勒佛住」以下，第三讚佛壽量。《大成佛
<lb n="0326c23" ed="T"/>經》云「壽命具足八萬四千歲，無有中夭」，而今
<lb n="0326c24" ed="T"/>此經云「六萬歲」者，解云：彌勒佛壽雖八萬四
<lb n="0326c25" ed="T"/>千年，但受三分二，捨第三分、二萬四千壽故，
<lb n="0326c26" ed="T"/>故但六萬。如釋迦佛不受第三分，但受八十。
<lb n="0326c27" ed="T"/>是故《大集經》言「諸佛皆捨第三分」也。</p>
<lb n="0326c28" ed="T"/><p xml:id="pT38p0326c2801">經曰「滅度之後」以下，第四美佛住持。《大成佛
<lb n="0326c29" ed="T"/>經》云：三像法世三萬歲，及彌勒入涅槃後起
<pb n="0327a" ed="T" xml:id="T38.1774.0327a"/>
<lb n="0327a01" ed="T"/>塔供養。今此經略故不說。</p>
<lb n="0327a02" ed="T"/><p xml:id="pT38p0327a0201">經曰「汝等宜應」以下，第五正勸修因。</p>
<lb n="0327a03" ed="T"/><p xml:id="pT38p0327a0301">經曰「得見世間」以下，第六審令得見。</p>
<lb n="0327a04" ed="T"/><p xml:id="pT38p0327a0401">經曰「佛說是經已」以下，第三大衆喜奉行分
<lb n="0327a05" ed="T"/>也。</p>
<lb n="0327a06" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="close"><cb:jhead>三彌勒經疏一卷　　　　　　　憬興撰</cb:jhead></cb:juan></cb:div>
<lb n="0327a07" ed="T"/><cb:div type="w"><p xml:id="pT38p0327a0701">全忠大德送施圓珍　<note place="inline">寬平二年閏九月十一日追記之珍</note></p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0303005" to="#end0303005"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">而無所融</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">在眞際下</rdg></app>
<app from="#beg0303006" to="#end0303006"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">昏</rdg></app>
<app from="#beg0303b1801" to="#end0303b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0303007" to="#end0303007"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">多爲</rdg></app>
<app from="#beg0303008" to="#end0303008"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">美遠</rdg></app>
<app from="#beg0303009" to="#end0303009"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">送</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">逗</rdg></app>
<app from="#beg0303010" to="#end0303010"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">所被</rdg></app>
<app from="#beg0303011" to="#end0303011"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">爲</rdg></app>
<app from="#beg0303012" to="#end0303012"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">五</rdg></app>
<app from="#beg0303013" to="#end0303013"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□□□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">乘敎始</rdg></app>
<app from="#beg0303014" to="#end0303014"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">菩薩</rdg></app>
<app from="#beg0303015" to="#end0303015"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">卽</rdg></app>
<app from="#beg0303016" to="#end0303016"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□□□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">度脫一</rdg></app>
<app from="#beg0303017" to="#end0303017"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">將</rdg></app>
<app from="#beg0303018" to="#end0303018"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">成</rdg></app>
<app from="#beg0303019" to="#end0303019"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□。□□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">一隨機</rdg></app>
<app from="#beg0303020" to="#end0303020"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">度別</rdg></app>
<app from="#beg0303021" to="#end0303021"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">故總</rdg></app>
<app from="#beg0303022" to="#end0303022"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">委所</rdg></app>
<app from="#beg0303023" to="#end0303023"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">之</rdg></app>
<app from="#beg0303024" to="#end0303024"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□□□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">大分爲</rdg></app>
<app from="#beg0303025" to="#end0303025"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">卽<note type="cf1">T38n1773_p0300b14</note></lem><rdg wit="#wit.orig">□</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">乃</rdg></app>
<app from="#beg0303026" to="#end0303026"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">現<note type="cf1">T38n1773_p0300b14</note></lem><rdg wit="#wit.orig">□</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">現</rdg></app>
<app from="#beg0303027" to="#end0303027"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">見<note type="cf1">T38n1773_p0300b14</note></lem><rdg wit="#wit.orig">□</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">見</rdg></app>
<app from="#beg0303028" to="#end0303028"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">種善<note type="cf1">T38n1773_p0300b14</note></lem><rdg wit="#wit.orig">□□</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">種善</rdg></app>
<app from="#beg0303029" to="#end0303029"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">願見<note type="cf1">T38n1773_p0300b14</note></lem><rdg wit="#wit.orig">□□</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">願見</rdg></app>
<app from="#beg0303030" to="#end0303030"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">若爾</rdg></app>
<app from="#beg0303031" to="#end0303031"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">經</rdg></app>
<app from="#beg0304001" to="#end0304001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">宗<note type="cf1">T38n1773_p0300b14</note></lem><rdg wit="#wit.orig">□</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">宗</rdg></app>
<app from="#beg0304002" to="#end0304002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">顯<lb n="0304a21" ed="T"/>經<note type="cf1">T38n1773_p0300b14</note></lem><rdg wit="#wit.orig">□<lb n="0304a21" ed="T"/>□</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">顯經</rdg></app>
<app from="#beg0304003" to="#end0304003"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">經</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">體</rdg></app>
<app from="#beg0304004" to="#end0304004"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">邊論</rdg></app>
<app from="#beg0304b0501" to="#end0304b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">瑜伽論</lem><rdg wit="#wit.orig">□□□</rdg></app>
<app from="#beg0304005" to="#end0304005"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">事</rdg></app>
<app from="#beg0304006" to="#end0304006"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">言</rdg></app>
<app from="#beg0304007" to="#end0304007"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">意</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">竟</rdg></app>
<app from="#beg0304b2901" to="#end0304b2901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">沮<note type="cf1">T55n2149_p0291b04</note><note type="cf2">T55n2149_p0318a02</note></lem><rdg wit="#wit.orig">阻</rdg></app>
<app from="#beg0304c0201" to="#end0304c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">竺<note type="cf1">T55n2149_p0291c03</note><note type="cf2">T55n2149_p0318a25</note></lem><rdg wit="#wit.orig">笠</rdg></app>
<app from="#beg0304008" to="#end0304008"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">紙<note type="cf1">T55n2149_p0291c04</note><note type="cf2">T55n2153_p0464a16</note></lem><rdg wit="#wit.orig">□</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">紙</rdg></app>
<app from="#beg0304009" to="#end0304009"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">□</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">大</rdg></app>
<app from="#beg0305001" to="#end0305001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">有</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">者</rdg></app>
<app from="#beg0305002" to="#end0305002"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">在</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">存</rdg></app>
<app from="#beg0305b1401" to="#end0305b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">五<note type="cf1">T04n0202_p0432b13</note></lem><rdg wit="#wit.orig">六</rdg></app>
<app from="#beg0305003" to="#end0305003"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">父<note type="cf1">T04n0202_p0432b21</note></lem><rdg wit="#wit.orig">文</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">父</rdg></app>
<app from="#beg0305004" to="#end0305004"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">志<note type="cf1">T04n0202_p0432b21</note></lem><rdg wit="#wit.orig">者</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">志</rdg></app>
<app from="#beg0305c2701" to="#end0305c2701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">己<note type="cf1">T26n1530_p0291c03</note></lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0306001" to="#end0306001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">理</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">聽</rdg></app>
<app from="#beg0307001" to="#end0307001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">掩</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">掩泥</rdg></app>
<app from="#beg0307b2701" to="#end0307b2701"><lem resp="#resp1" wit="#wit.cbeta"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0307002" to="#end0307002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">適<note type="cf1">T11n0310_p0052c14</note></lem><rdg wit="#wit.orig">這</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">數</rdg></app>
<app from="#beg0308a0501" to="#end0308a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">剛<note type="cf1">T38n1773_p0302b02</note></lem><rdg wit="#wit.orig">對</rdg></app>
<app from="#beg0308a1001" to="#end0308a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">何</lem><rdg wit="#wit.orig">所</rdg></app>
<app from="#beg0308001" to="#end0308001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">作轉輪<note type="cf1">T38n1773_p0302c09</note></lem><rdg wit="#wit.orig">作論</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">作轉輪</rdg></app>
<app from="#beg0309b1101" to="#end0309b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">弗<note type="cf1">T38n1773_p0302c09</note></lem><rdg wit="#wit.orig">祇</rdg></app>
<app from="#beg0309001" to="#end0309001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">納</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">網</rdg></app>
<app from="#beg0310001" to="#end0310001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">昔</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">梵</rdg></app>
<app from="#beg0310002" to="#end0310002"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">別</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">列</rdg></app>
<app from="#beg0310003" to="#end0310003"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">覺</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">學</rdg></app>
<app from="#beg0310004" to="#end0310004"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">以明太<lb n="0310c06" ed="T"/>子</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">未有以明</rdg></app>
<app from="#beg0311001" to="#end0311001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">事</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">事女</rdg></app>
<app from="#beg0311b2901" to="#end0311b2901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">瑜<note type="cf1">T26n1530_p0291c03</note></lem><rdg wit="#wit.orig">喩</rdg></app>
<app from="#beg0312a1901" to="#end0312a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">後<note type="cf1">X21n0388_p0827c17</note></lem><rdg wit="#wit.orig">以</rdg></app>
<app from="#beg0312001" to="#end0312001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">優</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">優婆</rdg></app>
<app from="#beg0312b0101" to="#end0312b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">己<note type="cf1">T38n1772_p0286c14</note></lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0313a2401" to="#end0313a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">節<note type="cf1">X21n0369_p0202b06</note></lem><rdg wit="#wit.orig">說</rdg></app>
<app from="#beg0314001" to="#end0314001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">往<note type="cf1">X21n0388_p0816a10</note></lem><rdg wit="#wit.orig">住</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">往</rdg></app>
<app from="#beg0314b0601" to="#end0314b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">萬<note type="cf1">T38n1772_p0290a28</note></lem><rdg wit="#wit.orig">儀</rdg></app>
<app from="#beg0314002" to="#end0314002"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">意</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">音</rdg></app>
<app from="#beg0315001" to="#end0315001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">本<note type="cf1">T14n0452_p0419c16</note></lem><rdg wit="#wit.orig">大</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">本</rdg></app>
<app from="#beg0315a1501" to="#end0315a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">召<note type="cf1">T04n0202_p0363c20</note></lem><rdg wit="#wit.orig">占</rdg></app>
<app from="#beg0315002" to="#end0315002"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">憶<note type="cf1">X21n0388_p0818b09</note></lem><rdg wit="#wit.orig">億</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">憶</rdg></app>
<app from="#beg0316001" to="#end0316001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">畢<note type="cf1">T38n1772_p0295b01</note></lem><rdg wit="#wit.orig">意</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">寬</rdg></app>
<app from="#beg0316002" to="#end0316002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">減<note type="cf1">T38n1773_p0301b27</note></lem><rdg wit="#wit.orig">咸</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">歲</rdg></app>
<app from="#beg0317a0601" to="#end0317a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">天<note type="cf1">X21n0388_p0822a24</note></lem><rdg wit="#wit.orig">無</rdg></app>
<app from="#beg0317a0901" to="#end0317a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">頃<note type="cf1">X21n0388_p0822b03</note></lem><rdg wit="#wit.orig">須</rdg></app>
<app from="#beg0317001" to="#end0317001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">准<note type="cf1">X21n0388_p0822b11</note></lem><rdg wit="#wit.orig">唯</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">准</rdg></app>
<app from="#beg0317002" to="#end0317002"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">談</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">護</rdg></app>
<app from="#beg0318001" to="#end0318001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">三<note type="cf1">X21n0388_p0824a15</note></lem><rdg wit="#wit.orig">主</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">三</rdg></app>
<app from="#beg0318002" to="#end0318002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">十<note type="cf1">X21n0388_p0819c06</note></lem><rdg wit="#wit.orig">千</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">十</rdg></app>
<app from="#beg0318b0201" to="#end0318b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">何</lem><rdg wit="#wit.orig">所</rdg></app>
<app from="#beg0318003" to="#end0318003"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">上<note type="cf1">X21n0388_p0824b19</note></lem><rdg wit="#wit.orig">尙</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">上</rdg></app>
<app from="#beg0318004" to="#end0318004"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">謂</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">諸</rdg></app>
<app from="#beg0319001" to="#end0319001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">自</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">有</rdg></app>
<app from="#beg0319a0301" to="#end0319a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">有<note type="cf1">X21n0388_p0824b19</note></lem><rdg wit="#wit.orig">其</rdg></app>
<app from="#beg0319002" to="#end0319002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">是<note type="cf1">T14n0452_p0420c03</note></lem><rdg wit="#wit.orig">此</rdg></app>
<app from="#beg0320c1701" to="#end0320c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">諸<note type="cf1">T14n0453_p0421a24</note></lem><rdg wit="#wit.orig">詣</rdg></app>
<app from="#beg0320001" to="#end0320001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">今</lem><rdg wit="#wit.orig">令</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">今</rdg></app>
<app from="#beg0321001" to="#end0321001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">人</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">大</rdg></app>
<app from="#beg0321002" to="#end0321002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">土<note type="cf1">T01n0001_p0024b18</note></lem><rdg wit="#wit.orig">七</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">土</rdg></app>
<app from="#beg0322001" to="#end0322001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">寶</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">要</rdg></app>
<app from="#beg0323001" to="#end0323001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">若上<note type="cf1">T39n1797_p0792a17</note><note type="cf2">T44n1851_p0764c23</note></lem><rdg wit="#wit.orig">若</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">若上</rdg></app>
<app from="#beg0323002" to="#end0323002"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">若</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">君</rdg></app>
<app from="#beg0323003" to="#end0323003"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">結</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">結跏</rdg></app>
<app from="#beg0323004" to="#end0323004"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">年</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">互</rdg></app>
<app from="#beg0324001" to="#end0324001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">益。姟</lem><rdg wit="#wit.orig">益。</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">益姟</rdg></app>
<app from="#beg0324b2801" to="#end0324b2801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">免<note type="cf1">T14n0456_p0434b04</note><note type="cf2">X74n1488_p0616a23</note></lem><rdg wit="#wit.orig">勉</rdg></app>
<app from="#beg0324c0101" to="#end0324c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="來函：赵文平 (2022-03-18)">壞<note type="cf1">T14n0454_p0424b23</note><note type="cf2">T14n0456_p0430b19</note></lem><rdg wit="#wit.orig">懷</rdg></app>
<app from="#beg0324002" to="#end0324002"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">二</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">二如</rdg></app>
<app from="#beg0325001" to="#end0325001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">請</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">請二答請</rdg></app>
<app from="#beg0325a2001" to="#end0325a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">軟<note type="cf1">T14n0454_p0423c16</note></lem><rdg wit="#wit.orig">儒</rdg></app>
<app from="#beg0325002" to="#end0325002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">次<lb n="0325a22" ed="T"/>比<note type="cf1">T14n0454_p0423c17</note></lem><rdg wit="#wit.orig">比<lb n="0325a22" ed="T"/>丘</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">次比</rdg></app>
<app from="#beg0325003" to="#end0325003"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">火<note type="cf1">T38n1774_p0325a27</note></lem><rdg wit="#wit.orig">太</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">火</rdg></app>
<app from="#beg0325004" to="#end0325004"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">牛</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">步</rdg></app>
<app from="#beg0325c2601" to="#end0325c2601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">起<note type="cf1">T14n0456_p0430c02</note></lem><rdg wit="#wit.orig">趣</rdg></app>
<app from="#beg0325c2701" to="#end0325c2701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">來時</lem><rdg wit="#wit.orig">作佛</rdg></app>
<app from="#beg0326a1501" to="#end0326a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">二</lem><rdg wit="#wit.orig">三</rdg></app>
<app from="#beg0326001" to="#end0326001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">旣</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0326002" to="#end0326002"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">合</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">今</rdg></app>
<app from="#beg0326b2701" to="#end0326b2701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">二<note type="cf1">T38n1774_p0326b23</note></lem><rdg wit="#wit.orig">三</rdg></app>
<app from="#beg0326003" to="#end0326003"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">擊<note type="cf1">T14n0456_p0433b16</note><note type="cf2">B19n0103_p0685a02</note></lem><rdg wit="#wit.orig">繫</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">擊</rdg></app>
<app from="#beg0326004" to="#end0326004"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式標點專案 (2021-11-22)">槌，吹大<note type="cf1">T14n0456_p0433b16</note><note type="cf2">B19n0103_p0685a02</note></lem><rdg wit="#wit.orig">槌</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">槌吹</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0303005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303005">而無所融【大】，在眞際下【考僞-原】</note>
<note n="0303006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303006">□【大】，昏【考僞-原】</note>
<note n="0303007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303007">□□【大】，多爲【考僞-原】</note>
<note n="0303008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303008">□□【大】，美遠【考僞-原】</note>
<note n="0303009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303009">送【大】，逗【考僞-原】</note>
<note n="0303010" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303010">□□【大】，所被【考僞-原】</note>
<note n="0303011" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303011">□【大】，爲【考僞-原】</note>
<note n="0303012" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303012">□【大】，五【考僞-原】</note>
<note n="0303013" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303013">□□□【大】，乘敎始【考僞-原】</note>
<note n="0303014" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303014">□□【大】，菩薩【考僞-原】</note>
<note n="0303015" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303015">□【大】，卽【考僞-原】</note>
<note n="0303016" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303016">□□□【大】，度脫一【考僞-原】</note>
<note n="0303017" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303017">□【大】，將【考僞-原】</note>
<note n="0303018" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303018">□【大】，成【考僞-原】</note>
<note n="0303019" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303019">□□□【大】，一隨機【考僞-原】</note>
<note n="0303020" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303020">□□【大】，度別【考僞-原】</note>
<note n="0303021" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303021">□□【大】，故總【考僞-原】</note>
<note n="0303022" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303022">□□【大】，委所【考僞-原】</note>
<note n="0303023" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303023">□【大】，之【考僞-原】</note>
<note n="0303024" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303024">□□□【大】，大分爲【考僞-原】</note>
<note n="0303025" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0303c10.06" target="#nkr_note_mod_0303025">卽【CB】，□【大】，乃【考僞-原】</note>
<note n="0303026" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0303c10.08" target="#nkr_note_mod_0303026">現【CB】【考僞-原】，□【大】</note>
<note n="0303027" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0303c13.08" target="#nkr_note_mod_0303027">見【CB】【考僞-原】，□【大】</note>
<note n="0303028" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0303c14.14" target="#nkr_note_mod_0303028">種善【CB】【考僞-原】，□□【大】</note>
<note n="0303029" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0303c15.03" target="#nkr_note_mod_0303029">願見【CB】【考僞-原】，□□【大】</note>
<note n="0303030" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303030">□□【大】，若爾【考僞-原】</note>
<note n="0303031" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0303031">□【大】，經【考僞-原】</note>
<note n="0304001" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0304a20.04" target="#nkr_note_mod_0304001">宗【CB】【原】，□【大】</note>
<note n="0304002" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0304a20.16" target="#nkr_note_mod_0304002">顯經【CB】【原】，□□【大】</note>
<note n="0304003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0304003">經【大】，體【考僞-原】</note>
<note n="0304004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0304004">□□【大】，邊論【考僞-原】</note>
<note n="0304005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0304005">□【大】，事【考僞-原】</note>
<note n="0304006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0304006">□【大】，言【考僞-原】</note>
<note n="0304007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0304007">意【大】，竟【考僞-原】</note>
<note n="0304008" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0304c05.17" target="#nkr_note_mod_0304008">紙【CB】【考僞-原】，□【大】</note>
<note n="0304009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0304009">□【大】，大【考僞-原】</note>
<note n="0305001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0305001">有【大】，者【考僞-原】</note>
<note n="0305002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0305002">在【大】，存【考僞-原】</note>
<note n="0305003" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0305b17.07" target="#nkr_note_mod_0305003">父【CB】【考僞-原】，文【大】</note>
<note n="0305004" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0305b18.13" target="#nkr_note_mod_0305004">志【CB】【考僞-原】，者【大】</note>
<note n="0306001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0306001">理【大】，聽【考僞-原】</note>
<note n="0307001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0307001">掩【大】，掩泥【考僞-原】</note>
<note n="0307002" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0307c03.16" target="#nkr_note_mod_0307002">適【CB】，這【大】，數【考僞-原】</note>
<note n="0308001" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0308b03.14" target="#nkr_note_mod_0308001">作轉輪【CB】【考僞-原】，作論【大】</note>
<note n="0309001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0309001">納【大】，網【考僞-原】</note>
<note n="0310001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0310001">昔【大】，梵【考僞-原】</note>
<note n="0310002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0310002">別【大】，列【考僞-原】</note>
<note n="0310003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0310003">覺【大】，學【考僞-原】</note>
<note n="0310004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0310004">以明太子【大】，未有以明【考僞-原】</note>
<note n="0311001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0311001">事【大】，事女【考僞-原】</note>
<note n="0312001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0312001">優【大】，優婆【考僞-原】</note>
<note n="0314001" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0314a28.10" target="#nkr_note_mod_0314001">往【CB】【考僞-原】，住【大】</note>
<note n="0314002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0314002">意【大】，音【考僞-原】</note>
<note n="0315001" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0315a08.08" target="#nkr_note_mod_0315001">本【CB】【考僞-原】，大【大】</note>
<note n="0315002" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0315c16.03" target="#nkr_note_mod_0315002">憶【CB】，億【大】，憶【考僞-原】</note>
<note n="0316001" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0316a25.10" target="#nkr_note_mod_0316001">畢【CB】，意【大】，寬【考僞-原】</note>
<note n="0316002" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0316b10.07" target="#nkr_note_mod_0316002">減【CB】，咸【大】，歲【考僞-原】</note>
<note n="0317001" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0317a14.14" target="#nkr_note_mod_0317001">准【CB】【考僞-原】，唯【大】</note>
<note n="0317002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0317002">談【大】，護【考僞-原】</note>
<note n="0318001" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0318a10.08" target="#nkr_note_mod_0318001">三【CB】【考僞-原】＊，主【大】＊</note>
<note n="0318002" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0318a27.14" target="#nkr_note_mod_0318002">十【CB】【考僞-原】，千【大】</note>
<note n="0318003" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0318c01.15" target="#nkr_note_mod_0318003">上【CB】【原】＊，尙【大】＊</note>
<note n="0318004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0318004">謂【大】，諸【考僞-原】</note>
<note n="0319001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0319001">自【大】，有【考僞-原】</note>
<note n="0319002" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0319c08.04" target="#nkr_note_mod_0319002">是【CB】，此【大】，冠註曰此經作是</note>
<note n="0320001" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0320c27.09" target="#nkr_note_mod_0320001">今【CB】【考僞-原】，令【大】</note>
<note n="0321001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0321001">人【大】，大【考僞-原】</note>
<note n="0321002" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0321b17.05" target="#nkr_note_mod_0321002">土【CB】【考僞-原】，七【大】</note>
<note n="0322001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0322001">寶【大】＊，要【考僞-原】＊</note>
<note n="0323001" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0323a16.01" target="#nkr_note_mod_0323001">若上【CB】【考僞-原】，若【大】</note>
<note n="0323002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0323002">若【大】，君【考僞-原】</note>
<note n="0323003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0323003">結【大】，結跏【考僞-原】</note>
<note n="0323004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0323004">年【大】，互【考僞-原】</note>
<note n="0324001" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0324a28.14" target="#nkr_note_mod_0324001">益姟【CB】【考僞-原】，益【大】</note>
<note n="0324002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0324002">二【大】，二如【考僞-原】</note>
<note n="0325001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0325001">請【大】，請二答請【考僞-原】</note>
<note n="0325002" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0325a21.17" target="#nkr_note_mod_0325002">次比【CB】【考僞-原】，比丘【大】</note>
<note n="0325003" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0325a27.04" target="#nkr_note_mod_0325003">火【CB】【考僞-原】，太【大】</note>
<note n="0325004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0325004">牛【大】，步【考僞-原】</note>
<note n="0326001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0326001">旣【大】，〔－〕【考僞-原】</note>
<note n="0326002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0326002">合【大】，今【考僞-原】</note>
<note n="0326003" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0326c02.16" target="#nkr_note_mod_0326003">擊【CB】【考僞-原】，繫【大】</note>
<note n="0326004" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T38.0326c03.02" target="#nkr_note_mod_0326004">槌吹大【CB】，槌【大】，槌吹【考僞-原】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="taisho-notes">
<head>大正藏 校注</head>
<p>
<note n="0303001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303001">【原】大日本續藏經，題號新加，冠註曰本書□印示原本蠹食而存疑于行頭但難摸索者略焉</note>
<note n="0303002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303002">冠註曰從辨已下準下文當經宗體三者經本單重四者釋題目十四字</note>
<note n="0303003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303003">冠註曰言下當述敎興緣起五字</note>
<note n="0303004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303004">冠註曰同下疑俗故無所照五字</note>
<note n="0303005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303005">而無所融＝在眞際下ヵ【原】</note>
<note n="0303006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303006">□＝昏ヵ【原】</note>
<note n="0303007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303007">□□＝多爲ヵ【原】</note>
<note n="0303008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303008">□□＝美遠ヵ【原】</note>
<note n="0303009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303009">送＝逗ヵ【原】</note>
<note n="0303010" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303010">□□＝所被ヵ【原】</note>
<note n="0303011" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303011">□＝爲ヵ【原】</note>
<note n="0303012" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303012">□＝五ヵ【原】</note>
<note n="0303013" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303013">□□□＝乘敎始ヵ【原】</note>
<note n="0303014" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303014">□□＝菩薩ヵ【原】</note>
<note n="0303015" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303015">□＝卽ヵ【原】</note>
<note n="0303016" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303016">□□□＝度脫一ヵ【原】</note>
<note n="0303017" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303017">□＝將ヵ【原】</note>
<note n="0303018" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303018">□＝成ヵ【原】</note>
<note n="0303019" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303019">□□□＝一隨機ヵ【原】</note>
<note n="0303020" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303020">□□＝度別ヵ【原】</note>
<note n="0303021" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303021">□□＝故總ヵ【原】</note>
<note n="0303022" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303022">□□＝委所ヵ【原】</note>
<note n="0303023" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303023">□＝之ヵ【原】</note>
<note n="0303024" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303024">□□□＝大分爲ヵ【原】</note>
<note n="0303025" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303025">□＝乃ヵ【原】</note>
<note n="0303026" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303026">□＝現ヵ【原】</note>
<note n="0303027" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303027">□＝見ヵ【原】</note>
<note n="0303028" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303028">□□＝種善ヵ【原】</note>
<note n="0303029" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303029">□□＝願見ヵ【原】</note>
<note n="0303030" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303030">□□＝若爾ヵ【原】</note>
<note n="0303031" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0303031">□＝經ヵ【原】</note>
<note n="0304001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0304001">□＝宗【原】</note>
<note n="0304002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0304002">□□＝顯經【原】</note>
<note n="0304003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0304003">經＝體ヵ【原】</note>
<note n="0304004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0304004">□□＝邊論ヵ【原】</note>
<note n="0304005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0304005">□＝事ヵ【原】</note>
<note n="0304006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0304006">□＝言ヵ【原】</note>
<note n="0304007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0304007">意＝竟ヵ【原】</note>
<note n="0304008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0304008">□＝紙ヵ【原】</note>
<note n="0304009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0304009">□＝大ヵ【原】</note>
<note n="0305001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0305001">有＝者ヵ【原】</note>
<note n="0305002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0305002">在＝存ヵ【原】</note>
<note n="0305003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0305003">文＝父ヵ【原】</note>
<note n="0305004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0305004">者＝志ヵ【原】</note>
<note n="0306001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0306001">理＝聽ヵ【原】</note>
<note n="0307001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0307001">掩＋（泥）ヵ【原】</note>
<note n="0307002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0307002">這＝數ヵ【原】</note>
<note n="0308001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0308001">作論＝作轉輪ヵ【原】</note>
<note n="0309001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0309001">納＝網ヵ【原】</note>
<note n="0310001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0310001">昔＝梵ヵ【原】</note>
<note n="0310002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0310002">別＝列ヵ【原】</note>
<note n="0310003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0310003">覺＝學ヵ【原】</note>
<note n="0310004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0310004">以明太子＝未有以明ヵ【原】</note>
<note n="0311001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0311001">事＋（女）ヵ【原】</note>
<note n="0312001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0312001">優＋（婆）ヵ【原】</note>
<note n="0314001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0314001">住＝往ヵ【原】</note>
<note n="0314002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0314002">意＝音ヵ【原】</note>
<note n="0315001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0315001">大＝本ヵ【原】</note>
<note n="0315002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0315002">億＝憶ヵ【原】</note>
<note n="0316001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0316001">意＝寬ヵ【原】</note>
<note n="0316002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0316002">咸＝歲ヵ【原】</note>
<note n="0317001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0317001">唯＝准ヵ【原】</note>
<note n="0317002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0317002">談＝護ヵ【原】</note>
<note n="0318001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0318001">主＝三ヵ【原】＊</note>
<note n="0318002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0318002">千＝十ヵ【原】</note>
<note n="0318003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0318003">尙＝上【原】＊</note>
<note n="0318004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0318004">謂＝諸ヵ【原】</note>
<note n="0319001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0319001">自＝有ヵ【原】</note>
<note n="0319002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0319002">冠註曰此經作是</note>
<note n="0319003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0319003">冠註曰萬下經有億字</note>
<note n="0320001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0320001">令＝今ヵ【原】</note>
<note n="0321001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0321001">人＝大ヵ【原】</note>
<note n="0321002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0321002">七＝土ヵ【原】</note>
<note n="0322001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0322001">寶＝要ヵ【原】＊</note>
<note n="0323001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0323001">若＋（上）ヵ【原】</note>
<note n="0323002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0323002">若＝君ヵ【原】</note>
<note n="0323003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0323003">結＋（跏）ヵ【原】</note>
<note n="0323004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0323004">年＝互ヵ【原】</note>
<note n="0324001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0324001">益＋（姟）ヵ【原】</note>
<note n="0324002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0324002">二＋（如）ヵ【原】</note>
<note n="0325001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0325001">請＋（二答請）ヵ【原】</note>
<note n="0325002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0325002">比丘＝次比ヵ【原】</note>
<note n="0325003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0325003">太＝火ヵ【原】</note>
<note n="0325004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0325004">牛＝步ヵ【原】</note>
<note n="0326001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0326001">〔旣〕－ヵ【原】</note>
<note n="0326002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0326002">合＝今ヵ【原】</note>
<note n="0326003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0326003">繫＝擊ヵ【原】</note>
<note n="0326004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0326004">槌＋（吹）ヵ【原】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0303b1801" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0303b18.13" target="#nkr_note_add_0303b1801">己【CB】，已【大】</note>
<note n="0304b0501" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0304b05.05" target="#nkr_note_add_0304b0501">瑜伽論【CB】，□□□【大】</note>
<note n="0304b2901" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0304b29.13" target="#nkr_note_add_0304b2901">沮【CB】，阻【大】</note>
<note n="0304c0201" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0304c02.15" target="#nkr_note_add_0304c0201">竺【CB】，笠【大】</note>
<note n="0305b1401" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0305b14.12" target="#nkr_note_add_0305b1401">五【CB】，六【大】</note>
<note n="0305c2701" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0305c27.14" target="#nkr_note_add_0305c2701">己【CB】，已【大】</note>
<note n="0307b2701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0307b2701">［－］【CB】，一【大】</note>
<note n="0308a0501" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0308a05.08" target="#nkr_note_add_0308a0501">剛【CB】，對【大】</note>
<note n="0308a1001" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0308a10.09" target="#nkr_note_add_0308a1001">何【CB】，所【大】</note>
<note n="0309b1101" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0309b11.15" target="#nkr_note_add_0309b1101">弗【CB】，祇【大】</note>
<note n="0311b2901" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0311b29.05" target="#nkr_note_add_0311b2901">瑜【CB】，喩【大】</note>
<note n="0312a1901" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0312a19.12" target="#nkr_note_add_0312a1901">後【CB】，以【大】</note>
<note n="0312b0101" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0312b01.15" target="#nkr_note_add_0312b0101">己【CB】，已【大】</note>
<note n="0313a2401" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0313a24.17" target="#nkr_note_add_0313a2401">節【CB】，說【大】</note>
<note n="0314b0601" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0314b06.09" target="#nkr_note_add_0314b0601">萬【CB】，儀【大】</note>
<note n="0315a1501" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0315a15.06" target="#nkr_note_add_0315a1501">召【CB】，占【大】</note>
<note n="0317a0601" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0317a06.07" target="#nkr_note_add_0317a0601">天【CB】，無【大】</note>
<note n="0317a0901" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0317a09.03" target="#nkr_note_add_0317a0901">頃【CB】，須【大】</note>
<note n="0318b0201" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0318b02.03" target="#nkr_note_add_0318b0201">何【CB】，所【大】</note>
<note n="0319a0301" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0319a03.04" target="#nkr_note_add_0319a0301">有【CB】，其【大】</note>
<note n="0320c1701" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0320c17.15" target="#nkr_note_add_0320c1701">諸【CB】，詣【大】</note>
<note n="0324b2801" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0324b28.04" target="#nkr_note_add_0324b2801">免【CB】，勉【大】</note>
<note n="0324c0101" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0324c01.13" target="#nkr_note_add_0324c0101">壞【CB】，懷【大】</note>
<note n="0325a2001" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0325a20.05" target="#nkr_note_add_0325a2001">軟【CB】，儒【大】</note>
<note n="0325c2601" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0325c26.13" target="#nkr_note_add_0325c2601">起【CB】，趣【大】</note>
<note n="0325c2701" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0325c27.12" target="#nkr_note_add_0325c2701">來時【CB】，作佛【大】</note>
<note n="0326a1501" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0326a15.15" target="#nkr_note_add_0326a1501">二【CB】，三【大】</note>
<note n="0326b2701" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T38.0326b27.10" target="#nkr_note_add_0326b2701">二【CB】，三【大】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>