<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="T40n1805">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Taishō Tripiṭaka, Electronic version, No. 1805 四分律行事鈔資持記</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經數位版, No. 1805 四分律行事鈔資持記</title>
			<author>宋 元照撰</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Taisho</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp7"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>3卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">T</idno>.<idno type="vol">40</idno>.<idno type="no">1805</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-04-14 23:30:55 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Taishō Tripiṭaka</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">四分律行事鈔資持記</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Hsiao Chen-Kuo, Text as provided by Gaya Foundation, Text as provided by Anonymous from USA, Punctuated text as provided by Ven. Shi Fa-Li</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">蕭鎭國大德提供，<name role="" type="person">伽耶山</name>基金會提供，北美某大德提供，釋法利法師提供新式標點</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【大】</witness>
						<witness xml:id="wit1">【甲】</witness>
						<witness xml:id="wit2">【宮】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00036">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00036</charName>
				<mapping cb:dec="983076" type="PUA">U+F0024</mapping>
			<mapping type="unicode">U+27090</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[卄/積]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00166">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00166</charName>
				<mapping cb:dec="983206" type="PUA">U+F00A6</mapping>
			<mapping type="unicode">U+267DB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>傭</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[月*庸]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00263">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00263</charName>
				<mapping cb:dec="983303" type="PUA">U+F0107</mapping>
			<mapping type="unicode">U+251D2</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>睫</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[目*妾]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00403">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00403</charName>
				<mapping cb:dec="983443" type="PUA">U+F0193</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3CC2</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>沿</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[泳-永+公]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00463">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00463</charName>
				<mapping cb:dec="983503" type="PUA">U+F01CF</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4A6D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>羈</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[革*奇]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00567">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00567</charName>
				<mapping cb:dec="983607" type="PUA">U+F0237</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+28114</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+專]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00571">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00571</charName>
				<mapping cb:dec="983611" type="PUA">U+F023B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2C9C5</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+尃]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00626">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00626</charName>
				<mapping cb:dec="983666" type="PUA">U+F0272</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3CB2</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[疊*毛]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00651">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00651</charName>
				<mapping cb:dec="983691" type="PUA">U+F028B</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+898A</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>羈</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[襾/(革*馬)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00657">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00657</charName>
				<mapping cb:dec="983697" type="PUA">U+F0291</mapping>
			<mapping type="unicode">U+45CD</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>蠡</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[彖/虫]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00727">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00727</charName>
				<mapping cb:dec="983767" type="PUA">U+F02D7</mapping>
			<mapping type="unicode">U+38A1</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>獎</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[將/廾]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00845">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00845</charName>
				<mapping cb:dec="983885" type="PUA">U+F034D</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>還</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[這-言+(血/(豕-一))]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00890">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00890</charName>
				<mapping cb:dec="983930" type="PUA">U+F037A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2D8CB</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+親]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01724">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01724</charName>
				<mapping cb:dec="984764" type="PUA">U+F06BC</mapping>
			<mapping type="unicode">U+27655</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[袖-由+未]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01793">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01793</charName>
				<mapping cb:dec="984833" type="PUA">U+F0701</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4A5B</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[革*必]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01919">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01919</charName>
				<mapping cb:dec="984959" type="PUA">U+F077F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+7CD3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>穀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穀-(一/禾)+釆]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02003">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02003</charName>
				<mapping cb:dec="985043" type="PUA">U+F07D3</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3FD7</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[病-丙+頹]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB03746">
				<charName>CBETA CHARACTER CB03746</charName>
				<mapping cb:dec="986786" type="PUA">U+F0EA2</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+FA1F</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[萉-巴+(日/(句-口+匕))]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04394">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04394</charName>
				<mapping cb:dec="987434" type="PUA">U+F112A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+20EF3</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[口*敕]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04865">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04865</charName>
				<mapping cb:dec="987905" type="PUA">U+F1301</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7704</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>眄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[目*丐]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04866">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04866</charName>
				<mapping cb:dec="987906" type="PUA">U+F1302</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2DFDE</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[目*單]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04870">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04870</charName>
				<mapping cb:dec="987910" type="PUA">U+F1306</mapping>
			<mapping type="unicode">U+25F85</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[糸*十]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04877">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04877</charName>
				<mapping cb:dec="987917" type="PUA">U+F130D</mapping>
			<mapping type="unicode">U+23205</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[林/曰]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04880">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04880</charName>
				<mapping cb:dec="987920" type="PUA">U+F1310</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4A7A</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[革*翁]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04906">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04906</charName>
				<mapping cb:dec="987946" type="PUA">U+F132A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+280C3</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+曷]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04920">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04920</charName>
				<mapping cb:dec="987960" type="PUA">U+F1338</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2D7CE</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+(替-曰+貝)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04924">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04924</charName>
				<mapping cb:dec="987964" type="PUA">U+F133C</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2DCB8</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(衛-(舛-夕)+(一/巾))-彳+(泳-永)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB11462">
				<charName>CBETA CHARACTER CB11462</charName>
				<mapping cb:dec="994502" type="PUA">U+F2CC6</mapping>
			<mapping type="unicode">U+22DE4</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>擯</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[按-女+(眉-目+貝)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2000-06-01T09:44:59">
			CW (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT (00/01/24)
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone n="1" unit="juan"/>
<pb n="0157a" ed="T" xml:id="T40.1805.0157a"/>
<lb n="0157a01" ed="T"/>
<lb n="0157a02" ed="T"/><cb:docNumber>No. 1805 [cf. Nos. 1428, 1804]</cb:docNumber>
<lb n="0157a03" ed="T"/><cb:juan n="001a-1" fun="open"><cb:mulu n="1a-1" type="卷">上一上</cb:mulu><cb:jhead><anchor xml:id="nkr_note_orig_0157001" n="0157001"/>四分律行事鈔資持記上一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0157002" n="0157002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0157002" n="0157002"/><anchor xml:id="beg0157002" n="0157002"/>上<anchor xml:id="end0157002"/><note place="inline">幷序</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0157a04" ed="T"/>
<lb n="0157a05" ed="T"/><byline cb:type="author">大宋餘杭沙門釋元照撰</byline>
<lb n="0157a06" ed="T"/><cb:div type="xu"><cb:mulu level="1" type="序">序</cb:mulu><cb:div type="xu"><cb:mulu level="2" type="序">序</cb:mulu><p xml:id="pT40p0157a0601">出家之士，稟戒爲體，聚法居身；行必據體而
<lb n="0157a07" ed="T"/>修，故因名隨行；身必稱法而動，故果號法身。
<lb n="0157a08" ed="T"/>誠由發趣有宗，依因得所故也。且夫一識元
<lb n="0157a09" ed="T"/>明，垢淨叵得。從緣流變，彼我熾然；觸物生情，
<lb n="0157a10" ed="T"/>隨妄興業；繫諸有獄，受萬類形；億劫昇沈，罔
<lb n="0157a11" ed="T"/>有寧息。故我如來乘眞實道，闢大慈門，將令
<lb n="0157a12" ed="T"/>究盡苦源，故制先除漏業。譬夫伐樹，始必刊
<lb n="0157a13" ed="T"/>枝；豈唯種果無依，抑使根株漸朽；毘尼爲敎，
<lb n="0157a14" ed="T"/>厥致在茲。伏自蘊結中天，五宗競演。譯傳東
<lb n="0157a15" ed="T"/>夏，四分偏弘；雖九代相承，而六師異轍。而我
<lb n="0157a16" ed="T"/>祖師示四依之像，秉一字之權；軫力扶顚，爲
<lb n="0157a17" ed="T"/>如來所使。垂慈軌物，作群生導師。首著斯文，
<lb n="0157a18" ed="T"/>統被時衆；莫不五乘竝駕，七衆俱霑；攝僧護
<lb n="0157a19" ed="T"/>法之儀，橫提綱要；日用時須之務，曲盡規猷。
<lb n="0157a20" ed="T"/>是故歷代重之以爲大訓。然則理致淵奧，討
<lb n="0157a21" ed="T"/>論者鮮得其門；事類森羅，駕說者或容遺謬。
<lb n="0157a22" ed="T"/>由是研詳可否，搜括古今；罄所見聞，備舒翰
<lb n="0157a23" ed="T"/>墨。仰承行事之旨，題曰資持。不違三行之宗，
<lb n="0157a24" ed="T"/>勒開卷軸。良以一部統歸三行，三行無越二
<lb n="0157a25" ed="T"/>持；科釋文言，貴深明於法相；銓量事用，使剋
<lb n="0157a26" ed="T"/>奉於受隨。是則敎行雙弘，自他兼利；首題一
<lb n="0157a27" ed="T"/>擧，部意全彰。但由聖智通宏，凡情寡陋；以<g ref="#CB00657">䗍</g>
<lb n="0157a28" ed="T"/>酌海，長嗟罔測其深；捧土塞河，實愧不知其
<lb n="0157a29" ed="T"/>量。式酬祖德，少副夙心；庶永流通，冀裨萬一
<pb n="0157b" ed="T" xml:id="T40.1805.0157b"/>
<lb n="0157b01" ed="T"/>者爾。</p>
<lb n="0157b02" ed="T"/><p xml:id="pT40p0157b0201">歷觀往古述作，凡五十餘家；各謂指南，俱稱
<lb n="0157b03" ed="T"/>盡理。然今所立，頗異昔傳；故於卷首略標五
<lb n="0157b04" ed="T"/>例。一曰定宗，二謂辨敎，三叙引用，四明破
<lb n="0157b05" ed="T"/>立，五示闕疑。</p>
<lb n="0157b06" ed="T"/><p xml:id="pT40p0157b0601">初定宗者。三藏分宗，所詮乃異。據行則雖通
<lb n="0157b07" ed="T"/>兼濟，在敎則各有司存。往哲未詳，固多濫涉。
<lb n="0157b08" ed="T"/>竝廣談論學，以亂律乘。<note place="inline">卽增輝等記，隨文結釋涅槃四果等，竝依法相廣列章
<lb n="0157b09" ed="T"/>門是也。</note>況復所引之論，多依《俱舍》、《婆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0157003" n="0157003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0157003" n="0157003"/><anchor xml:id="beg0157003" n="0157003"/>沙<anchor xml:id="end0157003"/>》，蓋用實宗
<lb n="0157b10" ed="T"/>釋今假部。可謂宗骨顚倒，理味差僻，致令後
<lb n="0157b11" ed="T"/>銳枉費時功。忝在傳持，義當糺正。</p><p xml:id="pT40p0157b1114" cb:place="inline">故今言敎
<lb n="0157b12" ed="T"/>則唯歸律藏，語行則專據戒科。決持犯之重
<lb n="0157b13" ed="T"/>輕，建僧宗之軌範。此爲正本，餘竝旁兼。猶恐
<lb n="0157b14" ed="T"/>專隅，更須明證。《戒疏》大妄戒中斥古云：有人
<lb n="0157b15" ed="T"/>依解廣竪義章，動經他日，意所異也。擧宗以
<lb n="0157b16" ed="T"/>明，持犯爲正；自餘隨律之經，略知名相而已。
<lb n="0157b17" ed="T"/>諸經論師自分宗體，彼尙不解律刑，此豈橫
<lb n="0157b18" ed="T"/>知他學。縱有前聞，亦不得述；費時損日，徒張
<lb n="0157b19" ed="T"/>無益。自宗猶困於未聞，況餘經論，何由道盡！
<lb n="0157b20" ed="T"/>可謂不識分量也；須臾死去，莫浪多事等。<note place="inline">已上全文。</note>
<lb n="0157b21" ed="T"/>請考斯文，足爲龜鏡；宜須反跡，勿事氷情。</p>
<lb n="0157b22" ed="T"/><p xml:id="pT40p0157b2201">二辨敎者。夫敎者以詮表爲功，隨機爲用。雖
<lb n="0157b23" ed="T"/>廣開戶牖，而軌度無差；雖剋定楷摸，而攝生
<lb n="0157b24" ed="T"/>斯盡。圓音隨應，情慮難求；且依《業疏》三宗，以
<lb n="0157b25" ed="T"/>示一家處判。然敎由體立，體卽敎源；故須約
<lb n="0157b26" ed="T"/>體，用分敎相。一者實法宗。卽薩婆多部。彼宗
<lb n="0157b27" ed="T"/>明體則同歸色聚，隨行則但防七支；形身口
<lb n="0157b28" ed="T"/>色，成遠方便。此卽當分小乘敎也。二者假名
<lb n="0157b29" ed="T"/>宗。卽今所承曇無德部。此宗論體則強號二
<pb n="0157c" ed="T" xml:id="T40.1805.0157c"/>
<lb n="0157c01" ed="T"/>非，隨戒則相同十業；重緣思覺，卽入犯科。此
<lb n="0157c02" ed="T"/>名過分小乘敎也。三者圓敎宗。卽用涅槃
<lb n="0157c03" ed="T"/>開會之意，決了權乘同歸實道。故考受體，乃
<lb n="0157c04" ed="T"/>是識藏熏種；隨行卽同三聚圓修，微縱妄心，
<lb n="0157c05" ed="T"/>卽成業行。此名終窮大乘敎也。然今《四分》，正
<lb n="0157c06" ed="T"/>當假宗。深有兼淺之能，故旁收有部；敎蘊分
<lb n="0157c07" ed="T"/>通之義，故終會圓乘。是則大小通塞假實淺
<lb n="0157c08" ed="T"/>深，一代雄詮，歷然可見。</p>
<lb n="0157c09" ed="T"/><p xml:id="pT40p0157c0901">三引用者。自古引文多無楷式。或全寫經論，
<lb n="0157c10" ed="T"/>或具錄祖乘，或汎列儒書，或多援字解。旣乖
<lb n="0157c11" ed="T"/>鈔旨，實穢眞宗。今意所存，類分三別。初用三
<lb n="0157c12" ed="T"/>藏意。聖敎繁富，未可具舒；《事鈔》建題，撮要爲
<lb n="0157c13" ed="T"/>本。故下序云：自外不盡之文，必欲尋其始末，
<lb n="0157c14" ed="T"/>則非鈔者之意。今或申明幽隱，或讎校差違；
<lb n="0157c15" ed="T"/>竝具引正文，仍隨難注釋；自餘易曉，例不廣
<lb n="0157c16" ed="T"/>之。二明用祖敎者。謂《疏鈔、傳錄、儀集、圖誥》，部
<lb n="0157c17" ed="T"/>文旣廣，非學不知。其或以後廢前，或指廣如
<lb n="0157c18" ed="T"/>彼，或斥奪謬妄，或和會異同；諸餘義章，例亦
<lb n="0157c19" ed="T"/>不擧。三用俗書者。莊嚴章句，違律刑科；讚詠
<lb n="0157c20" ed="T"/>外書，如經極誡。祖乘有用，義不徒然；或是擧
<lb n="0157c21" ed="T"/>俗況道，或復取義助文。豈得專事浮華，混同
<lb n="0157c22" ed="T"/>世論！今或語勢相涉，或借用彼文。但撮要示
<lb n="0157c23" ed="T"/>之，令知所出；及論字體，多從義訓；兼復通依
<lb n="0157c24" ed="T"/>衆典，不必專據字書。</p>
<lb n="0157c25" ed="T"/><p xml:id="pT40p0157c2501">四破立者。慈訓遠流，傳迷彌衆。考敎義則綱
<lb n="0157c26" ed="T"/>領俱喪，逐名相則得失互彰。必委而攻之，則
<lb n="0157c27" ed="T"/>過成繁費。苟縱而不擧，則人惑多岐。至於大
<lb n="0157c28" ed="T"/>義有妨，或復異計難革；但隨文略指，使理有
<lb n="0157c29" ed="T"/>所歸；逐事爭鋒，甚非今意。</p>
<pb n="0158a" ed="T" xml:id="T40.1805.0158a"/>
<lb n="0158a01" ed="T"/><p xml:id="pT40p0158a0101">五闕疑者。斯鈔大體，詞簡事周。淺識寡聞，何
<lb n="0158a02" ed="T"/>由盡曉！竊恐相承傳濫，或是抄寫乖眞，或詳
<lb n="0158a03" ed="T"/>覈未通，或撿尋未獲。義非臆度，例竝闕如。或
<lb n="0158a04" ed="T"/>但標曰未詳，或且俱存衆說，或擬尋文據，或
<lb n="0158a05" ed="T"/>俟後講磨。蓋遵聖論推本之懲，抑憑祖敎廢
<lb n="0158a06" ed="T"/>前之例故也。覽斯五例，臧否條然；且擧大端，
<lb n="0158a07" ed="T"/>餘廣如後。</p></cb:div>
<lb n="0158a08" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="2" type="其他">釋序題</cb:mulu><head>釋序題</head>
<lb n="0158a09" ed="T"/><p xml:id="pT40p0158a0901">四分者，五部之別名，一宗之通號；從文段數，
<lb n="0158a10" ed="T"/>卽以爲目。翻就此方，總六十卷；新學多昧，委
<lb n="0158a11" ed="T"/>引示之。初分二十卷<note place="inline">從序至第二十，比丘戒本。</note>。第二分十五卷
<lb n="0158a12" ed="T"/><note place="inline">從二十一至二十八，八卷。比丘尼戒本。</note>，受戒犍度一<note place="inline">二十九至三十三，五卷，梵語犍度，此云法
<lb n="0158a13" ed="T"/>聚，卽篇品之名。</note>，說戒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0158001" n="0158001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0158001" n="0158001"/><anchor xml:id="beg0158001" n="0158001"/>犍<anchor xml:id="end0158001"/>度二<note place="inline">三十四、五，二卷。此兩犍度，在第二分末。</note>。第三分十
<lb n="0158a14" ed="T"/>四卷<note place="inline">總十六犍度</note>。安居犍度三<note place="inline">三十六</note>，自恣犍度四<note place="inline">三十七</note>，
<lb n="0158a15" ed="T"/>皮革犍度五<note place="inline">三十八</note>，衣犍度六<note place="inline">三十九、四十</note>，藥犍度七<note place="inline">四十一、四
<lb n="0158a16" ed="T"/>十二前半</note>，迦絺那衣犍度八<note place="inline">四十二後半</note>，拘睒彌犍度九<note place="inline">四十
<lb n="0158a17" ed="T"/>三前半，從國爲名。</note>，瞻波犍度十<note place="inline">四十三後半，從城爲名。</note>，訶責犍度十一
<lb n="0158a18" ed="T"/><note place="inline">四十四</note>，人犍度十二<note place="inline">四十五前半</note>，覆藏犍度十三<note place="inline">四十五後半</note>，
<lb n="0158a19" ed="T"/>遮犍度十四<note place="inline">四十六前半</note>，破僧犍度十五<note place="inline">四十六後半</note>，滅諍
<lb n="0158a20" ed="T"/>犍度十六<note place="inline">四十七</note>，尼犍度十七<note place="inline">四十八</note>，法犍度十八<note place="inline">四十
<lb n="0158a21" ed="T"/>九</note>。第四分十一卷<note place="inline">前有二<anchor xml:id="beg_1" type="star"/>犍<anchor xml:id="end_1"/>度，幷後結集等四段。</note>。房舍犍度十
<lb n="0158a22" ed="T"/>九<note place="inline">五十</note>，雜犍度二十<note place="inline">五十一、二、三，共三卷。《戒疏》云：二十犍度，離分三分是也。</note>，五百
<lb n="0158a23" ed="T"/>結集<note place="inline">五十四前半</note>，七百結集<note place="inline">五十四後半</note>，調部毘尼<note place="inline">五十五、六、七，共三卷。</note>，
<lb n="0158a24" ed="T"/>毘尼增一<note place="inline">五十八至六十，三卷。</note>。以法正尊者於根本部中。隨
<lb n="0158a25" ed="T"/>己所樂，采集成文；隨說止處，卽爲一分。凡經
<lb n="0158a26" ed="T"/>四番，一部方就，故號四分。非同章疏約義判
<lb n="0158a27" ed="T"/>文。故《業疏》云：四分卽說之斷章。<note place="inline">斷字上呼，止也。</note>《戒疏》
<pb n="0158b" ed="T" xml:id="T40.1805.0158b"/>
<lb n="0158b01" ed="T"/>云：四度傳文，盡所詮相；此據說之所至，非
<lb n="0158b02" ed="T"/>義判也。二十犍度離分三分，可是義開耶？問：
<lb n="0158b03" ed="T"/>敎流此土，四律已翻<note place="inline">四、五、十、祇</note>，祖師何意偏宗四
<lb n="0158b04" ed="T"/>分？答：此土受緣，始從四分；餘部雖翻，未聞依
<lb n="0158b05" ed="T"/>用。《業疏》云：神州一統，約受並誦四分之文；今
<lb n="0158b06" ed="T"/>所判釋，約受明隨，故立一部以爲宗本。下云：
<lb n="0158b07" ed="T"/>今判其持犯，還約其受體，斯意明矣。<note place="inline">義淨三藏反宗有部，未
<lb n="0158b08" ed="T"/>體此意。</note>問：有引人法有序等文，而云四分部勝，其
<lb n="0158b09" ed="T"/>義云何？答：非無此義。必依《十誦》受戒，可以部
<lb n="0158b10" ed="T"/>劣而宗四分耶！序明勝劣，爲彰部計淺深；至
<lb n="0158b11" ed="T"/>第三門，始論約敎判處耳。問：且據現翻，總六
<lb n="0158b12" ed="T"/>十卷；梵本仍多，如何四度誦終一藏？答：非謂
<lb n="0158b13" ed="T"/>一座名爲一度；蓋取一期，不定時限；隨集至
<lb n="0158b14" ed="T"/>處，未終且散，卽爲一度。如是至四，一部方終。
<lb n="0158b15" ed="T"/>《五分、十誦》，大同於此。唯《八十誦律》，一夏之功，
<lb n="0158b16" ed="T"/>逐席爲目；隨時各立，未可一槪。律者，梵云毘
<lb n="0158b17" ed="T"/>尼，華言稱律。今約《戒疏》，統括諸文，不出三義。
<lb n="0158b18" ed="T"/>初言律者法也。從敎爲名，斷割重輕開遮持
<lb n="0158b19" ed="T"/>犯，非法不定。下文云：又如世法據刑約制，道
<lb n="0158b20" ed="T"/>法亦爾；依根附敎，各有差降，不可乖越，故曰
<lb n="0158b21" ed="T"/>法也。二云律者分也。謂須商度，據量有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0158002" n="0158002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0158002" n="0158002"/><anchor xml:id="beg0158002" n="0158002"/>在<anchor xml:id="end0158002"/>；
<lb n="0158b22" ed="T"/>若律呂之分氣也。<note place="inline">一年十二月，奇月屬陽名律，偶月屬陰名呂。一律一呂，各分二氣，則二
<lb n="0158b23" ed="T"/>十四氣。</note>又云：敎相所詮，四字斯盡；謂犯不犯，輕與
<lb n="0158b24" ed="T"/>重也。若解四字，通決無疑；是則上品持律之
<lb n="0158b25" ed="T"/>最。何名爲犯？境緣具也。何名不犯？起對治也。
<lb n="0158b26" ed="T"/>何名爲輕？因果微也。何名爲重？反上句也。然
<lb n="0158b27" ed="T"/>此四相，非律不分；持犯不濫，有同氣候也。三
<lb n="0158b28" ed="T"/>云律字安聿，聿者筆也。<note place="inline">楚謂之聿，秦謂之筆，出《字書》注。</note>必審敎
<lb n="0158b29" ed="T"/>驗情，在筆投斷。又云：處<anchor xml:id="nkr_note_orig_0158003" n="0158003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0158003" n="0158003"/><anchor xml:id="beg0158003" n="0158003"/>刻<anchor xml:id="end0158003"/>決正，非筆不定
<pb n="0158c" ed="T" xml:id="T40.1805.0158c"/>
<lb n="0158c01" ed="T"/>等。問：如上三義，何以分之？答：三竝世法比擬
<lb n="0158c02" ed="T"/>取名。敎詮楷定，卽法義也；辨析重輕，卽分義
<lb n="0158c03" ed="T"/>也；臨事決判，卽筆義也。具含此三，故稱爲律。
<lb n="0158c04" ed="T"/>自餘翻釋，廣在中卷。刪繁補闕者。刪謂能刪，
<lb n="0158c05" ed="T"/>繁卽所刪；補謂能補，闕卽所補。世多不曉，故
<lb n="0158c06" ed="T"/>須委釋，卽分爲二。初刪繁者。自古傳律，情見
<lb n="0158c07" ed="T"/>不同，或疏或鈔十有餘家；口相傳授，亦非一
<lb n="0158c08" ed="T"/>二。凡於一事，解釋多途；必備而引之，則翳於
<lb n="0158c09" ed="T"/>行事。但直申正義，餘竝削除。止用一言標破，
<lb n="0158c10" ed="T"/>如云：不同前解、諸說不同、餘義廢之、昔解多
<lb n="0158c11" ed="T"/>途等。今以標破之言，謂之能刪，屬在刪字；削
<lb n="0158c12" ed="T"/>去諸說，竝號所刪，屬於繁字。上據義<anchor xml:id="nkr_note_orig_0158004" n="0158004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0158004" n="0158004"/><anchor xml:id="beg0158004" n="0158004"/>說<anchor xml:id="end0158004"/>，更須
<lb n="0158c13" ed="T"/>文證。鈔興意云：每所引用，先加覆檢；於一事
<lb n="0158c14" ed="T"/>之下，廢立意多；諸師所存，情見繁廣；今竝刪
<lb n="0158c15" ed="T"/>略，止存文證等。問：繁有幾種？答：略有二義。一
<lb n="0158c16" ed="T"/>者繁廣。卽上所明諸師情見，刪除之者；如自
<lb n="0158c17" ed="T"/>然定方、七樹七間、戒場先後、夏中結解、受日限
<lb n="0158c18" ed="T"/>定等，並有多說；今於鈔中例皆不引，卽義鈔
<lb n="0158c19" ed="T"/>兩疏所引古解者是。二者繁濫。如欲詞牒緣，
<lb n="0158c20" ed="T"/>受日加乞之類，今竝除之，卽〈羯磨篇〉云：今欲
<lb n="0158c21" ed="T"/>剋剪浮言，發揚聖旨等。又如：知鐘之語、說戒
<lb n="0158c22" ed="T"/>淨口、安居通聚、自恣爲非，〈僧網篇〉中，廣列非
<lb n="0158c23" ed="T"/>制；〈師資篇〉中，妄行杖罰之類，卽〈僧網〉云：今則
<lb n="0158c24" ed="T"/>刪其繁惡，補其遺漏等。若依序文，正存前意；
<lb n="0158c25" ed="T"/>今取後說，非不兼通。縱有多述，不出於此。問：
<lb n="0158c26" ed="T"/>上明所刪，爲律爲疏？答：自昔不明，去取兩異，
<lb n="0158c27" ed="T"/>今爲分之。謂本宗他部大小經論、西土此方
<lb n="0158c28" ed="T"/>先賢文紀、諸家鈔疏，但使今鈔引者，竝是取
<lb n="0158c29" ed="T"/>文，皆屬鈔字。至於諸師情見，或筆於文、或傳
<pb n="0159a" ed="T" xml:id="T40.1805.0159a"/>
<lb n="0159a01" ed="T"/>於口，今鈔不錄，削除之者，並是所刪，卽刪繁
<lb n="0159a02" ed="T"/>字攝。應知刪補之義，鈔文前後時或有之；豈
<lb n="0159a03" ed="T"/>得凡見引文，例稱刪補！傳迷來久，學者深須
<lb n="0159a04" ed="T"/>究之。問：如戒本緣起，廣解辨相，律藏文廣，今
<lb n="0159a05" ed="T"/>鈔不引，豈非刪律？答：律是聖敎，今家所宗；但
<lb n="0159a06" ed="T"/>可取文，豈宜刪去！一者下文指廣如律，幷及
<lb n="0159a07" ed="T"/>大疏，何得率爾例斥爲繁！二者鈔興意中但
<lb n="0159a08" ed="T"/>云情見繁廣，不云刪律；一家宗部，並無此語；
<lb n="0159a09" ed="T"/>如何不思，輒見輕謗。若爾，〈說戒篇〉云：今以普
<lb n="0159a10" ed="T"/>照道安二師爲本，餘則取律誠文刪補取中，
<lb n="0159a11" ed="T"/>豈非刪律？答：此迷語也。彼以古師儀式有闕
<lb n="0159a12" ed="T"/>有繁；故憑本律，刪彼所繁，補彼所闕。是則繁
<lb n="0159a13" ed="T"/>闕在二師之本，刪補屬今鈔之用。據斯以言，
<lb n="0159a14" ed="T"/>彌彰上義。問：若不刪律，應卽刪疏？答：但是異
<lb n="0159a15" ed="T"/>端，或文或說，豈局於疏。及乎取彼要當，還屬
<lb n="0159a16" ed="T"/>鈔取；自餘不引，始號刪繁；故鈔興意中但云
<lb n="0159a17" ed="T"/>情見，不言疏鈔也。二明補闕者。自古持律，或
<lb n="0159a18" ed="T"/>隨已執見、或暗於敎部，至於行事，未適時宜。
<lb n="0159a19" ed="T"/>如尺量短長、由旬大小、羯磨例皆白讀、問難
<lb n="0159a20" ed="T"/>不取解知、臥具謂非三衣、畜長不科減量、淨
<lb n="0159a21" ed="T"/>地不立唱相、七證全無請詞；斯類極多，例皆
<lb n="0159a22" ed="T"/>遺闕。今鈔約義準文，補令詳備。故下房戒，定
<lb n="0159a23" ed="T"/>尺量已，云余曾遊晉魏及以關輔，諸方律肆，
<lb n="0159a24" ed="T"/>每必預筵；至論尺斗廢興，曾未霑述；故卽補
<lb n="0159a25" ed="T"/>闕，反光九代。<note place="inline">印本作故卽刪補，然旣未霑述，豈得有刪？今準古本爲正。</note>今以往古
<lb n="0159a26" ed="T"/>未論之事，卽爲所補；鈔中所引文義理例，是
<lb n="0159a27" ed="T"/>爲能補。問：補闕與下文義決通，爲同爲異？答：
<lb n="0159a28" ed="T"/>決通通先有，補闕局元無。餘如序中第五門
<lb n="0159a29" ed="T"/>說。問：《隨機羯磨》云：律藏殘缺，義有遺補，豈非
<pb n="0159b" ed="T" xml:id="T40.1805.0159b"/>
<lb n="0159b01" ed="T"/>補律？答：正由律缺，行事不周；故引文約例，補
<lb n="0159b02" ed="T"/>彼羯磨。至如律文，仍前自缺，何嘗補之。問：《輕
<lb n="0159b03" ed="T"/>重儀》云：刪補舊章，撰述事鈔；準此刪補不在
<lb n="0159b04" ed="T"/>於律，如何不許刪補章疏？答：所刪所補，多出
<lb n="0159b05" ed="T"/>舊章；能刪能補，並見今鈔。但章疏語局。情見
<lb n="0159b06" ed="T"/>言通，口授文傳，理無不攝。請詳鈔意，勿事遲
<lb n="0159b07" ed="T"/>疑。行事者，行以運造爲義，事卽對理彰名。然
<lb n="0159b08" ed="T"/>事相多途，義須精簡。初以事通善惡，此唯善
<lb n="0159b09" ed="T"/>事。二就善中簡餘泛善，局明戒善。三約上下
<lb n="0159b10" ed="T"/>兩卷衆共二行名作善；中卷自行名止善。四
<lb n="0159b11" ed="T"/>約諸篇細分諸事。上卷十二篇：標宗一篇，總勸
<lb n="0159b12" ed="T"/>行事。集僧已下有五事：初衆法緣成事<note place="inline">集僧、足數、
<lb n="0159b13" ed="T"/>受欲、羯磨、結界，五篇。</note>，二匡衆住持事<note place="inline">僧網</note>，三接物提誘事<note place="inline">受戒、師資</note>，
<lb n="0159b14" ed="T"/>四檢察淸心事<note place="inline">說戒、自恣</note>，五靜緣策修事<note place="inline">安居</note>中卷四
<lb n="0159b15" ed="T"/>篇，有二事：初專精不犯事<note place="inline">篇聚、釋相、持犯</note>，二犯已能悔
<lb n="0159b16" ed="T"/>事<note place="inline">懺篇</note>下卷十四篇分八事：初內外資緣事<note place="inline">二衣、四藥、
<lb n="0159b17" ed="T"/>鉢器</note>，二節身離染事<note place="inline">對施、頭陀</note>，三卑己謙恭事<note place="inline">僧像</note>，四外化
<lb n="0159b18" ed="T"/>生善事<note place="inline">訃請、導俗</note>，五待遇同法事<note place="inline">主客、瞻病</note>，六日用要業事
<lb n="0159b19" ed="T"/><note place="inline">雜行</note>，七訓導下衆事<note place="inline">沙彌及尼</note>，八旁通異宗事<note place="inline">諸部</note>。是則一
<lb n="0159b20" ed="T"/>部始終所詮行相，無非三業鼓動方便緣搆
<lb n="0159b21" ed="T"/>而成，故云行事。首題標此，特異群宗；本設化
<lb n="0159b22" ed="T"/>根源，正敎詮宗骨。反光九代，斯言不虛。故序
<lb n="0159b23" ed="T"/>云顯行世事，方軌來蒙者，百無一本。此乃一
<lb n="0159b24" ed="T"/>家大要，遍見諸文。凡預學宗，彌須詳練；苟迷
<lb n="0159b25" ed="T"/>斯旨，餘復何言！問：準下持犯，事法兩分；今唯
<lb n="0159b26" ed="T"/>題事，則非攝法？答：彼明止作，各攝分齊，故須
<lb n="0159b27" ed="T"/>兩分。今望運造，無問事法，通歸事耳。問：題云
<lb n="0159b28" ed="T"/>行事，下云三行；語音別召，同異云何？答：行據
<pb n="0159c" ed="T" xml:id="T40.1805.0159c"/>
<lb n="0159c01" ed="T"/>造修，行取成德。由行成行，語別義同。莫非流
<lb n="0159c02" ed="T"/>入行心，緣構成業也。鈔者，有二義：一採摘義，
<lb n="0159c03" ed="T"/>二包攝義。謂於三藏正文，聖賢遺記，採拾要
<lb n="0159c04" ed="T"/>當，以爲文體。下云撮略正文，卽初義也。彼文
<lb n="0159c05" ed="T"/>旣廣，備錄則繁；故於其間略提首後，詞省理
<lb n="0159c06" ed="T"/>足；下云包括諸意，卽次義也。至第十門，當自
<lb n="0159c07" ed="T"/>廣說。序有三訓，隨義以釋。《爾雅》云：東西牆謂
<lb n="0159c08" ed="T"/>之序，如世牆序在堂奧之外，卽喩序文冠一
<lb n="0159c09" ed="T"/>鈔之表，此端序義也。二序卽訓叙，謂撰述始
<lb n="0159c10" ed="T"/>終十門例括，三行條流；使一部文義，歷然不
<lb n="0159c11" ed="T"/>混，此卽次序義也。三訓緖者，如繰繭得緖，則
<lb n="0159c12" ed="T"/>餘絲可理；學者觀序，則諸篇可求，此謂由序
<lb n="0159c13" ed="T"/>義也。一言標序，三釋並通。問：昔云總別兩序，
<lb n="0159c14" ed="T"/>其義如何？答：首標一題，那云兩序！今所不取，
<lb n="0159c15" ed="T"/>略言三失。凡言總別，共彰一事；如持犯總別、
<lb n="0159c16" ed="T"/>二衣總別之例。今序不爾，前明製撰成文，後
<lb n="0159c17" ed="T"/>括諸篇大義；前後敵異，總別焉成。若以十門
<lb n="0159c18" ed="T"/>不同而云別者，則總義持犯所列七門，亦應
<lb n="0159c19" ed="T"/>是別；戒業二疏，各有總義，並列多門，例難亦
<lb n="0159c20" ed="T"/>爾。此則全無總別之義，爲失一也。又倣經宗
<lb n="0159c21" ed="T"/>通別二序，且經中通序，通於諸經，別則簡於
<lb n="0159c22" ed="T"/>餘典。今此鈔序，爲通何文？爲簡何典？又以總
<lb n="0159c23" ed="T"/>序爲發起，別序爲證信者；且彼經家，通是證
<lb n="0159c24" ed="T"/>信，別爲發起；今則反之，一何顚亂。若言準彼
<lb n="0159c25" ed="T"/>得云兩序者，彼以通他局此之異，經後經前
<lb n="0159c26" ed="T"/>不同，證信使百世無疑，發起顯敎非徒設。科
<lb n="0159c27" ed="T"/>分二序，其意在茲。考此序文，全非比擬。妄引
<lb n="0159c28" ed="T"/>彼例，爲失二也。且鈔以十門統其大綱，又云
<lb n="0159c29" ed="T"/>此之十條並總束諸門等，是則十門全無別
<pb n="0160a" ed="T" xml:id="T40.1805.0160a"/>
<lb n="0160a01" ed="T"/>義；不曉文旨，爲失三也。今申正解，對下三十
<lb n="0160a02" ed="T"/>別篇，止可通云總序。於一序中，大分三段。前
<lb n="0160a03" ed="T"/>明著述，但叙能詮之文。中列十門，乃括諸篇
<lb n="0160a04" ed="T"/>之義。文義二種，並屬敎收。敎不徒然，指歸濟
<lb n="0160a05" ed="T"/>行。故後分三行，統攝群機。一序始終，敎行斯
<lb n="0160a06" ed="T"/>足。略示大要，餘在臨文。題下注字，顯上別名，
<lb n="0160a07" ed="T"/>容含多意。一者異古。下斥古云：顯行世事，方
<lb n="0160a08" ed="T"/>軌來蒙，百無一本；今標行事，得律宗旨。二謂
<lb n="0160a09" ed="T"/>揀濫。古師撰述，皆云四分律鈔疏等；故加別
<lb n="0160a10" ed="T"/>目，知非餘者。三爲釋疑。疑云宗律撰鈔，但以
<lb n="0160a11" ed="T"/>所宗立題可矣，何必更參刪繁等語；若不注
<lb n="0160a12" ed="T"/>顯，疑情不決故也。中下兩卷，語別意同。</p><p xml:id="pT40p0160a1216" cb:place="inline">撰號
<lb n="0160a13" ed="T"/>中。本爲標名示文所出，名容相涉，別之以寺；
<lb n="0160a14" ed="T"/>寺或同名，揀之以處。京兆者，卽古長安城，今之
<lb n="0160a15" ed="T"/>永興軍也；自古帝王建都之地，故立此號。京
<lb n="0160a16" ed="T"/>者訓大，言土境之廣；兆卽是衆，言士庶之多。
<lb n="0160a17" ed="T"/>卽律師行化之境，亦卽本所生地。有云長城，
<lb n="0160a18" ed="T"/>或云丹徒者<note place="inline">長城、湖州、丹徒、潤州</note>，此謂祖宗之所出，非生
<lb n="0160a19" ed="T"/>處也。《行狀》云大師在京華生長，足爲明據。其
<lb n="0160a20" ed="T"/>出世示滅，中間化事，備載《行狀》，此不煩引。撰
<lb n="0160a21" ed="T"/>述者。通而爲言，撰亦是述。今旣兩標，故須別
<lb n="0160a22" ed="T"/>釋。撰謂操觚染翰，詮次成章；述謂謙己推他，
<lb n="0160a23" ed="T"/>相循舊轍。若準後批云武德九年撰，而《戒疏》
<lb n="0160a24" ed="T"/>批云貞觀初年，以武德九年卽改貞觀，故無
<lb n="0160a25" ed="T"/>所妨。彼疏又云：貞觀四年，遠觀化表；於泌部
<lb n="0160a26" ed="T"/>山，爲擇律師又出鈔三卷；乃承吾前本，更加
<lb n="0160a27" ed="T"/>潤色，筋脈相通；準此乃是重修前本。案目錄
<lb n="0160a28" ed="T"/>中乃當貞觀八年，卽今所傳之本也。<note place="inline">舊云有六卷，又云後
<lb n="0160a29" ed="T"/>分十二卷。準下序云：三卷攝文，文無不委，則是非見矣。</note></p></cb:div>
<pb n="0160b" ed="T" xml:id="T40.1805.0160b"/>
<lb n="0160b01" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="2" type="其他">釋序文</cb:mulu><head>釋序文</head>
<lb n="0160b02" ed="T"/><p xml:id="pT40p0160b0201">初段，歎戒中，初二句標歎。爲下，釋成又二。上
<lb n="0160b03" ed="T"/>二句擧喩彰德；依下四句，對餘藏顯勝。戒德
<lb n="0160b04" ed="T"/>卽所歎之法，難思乃能歎之詞。戒有四義，法、
<lb n="0160b05" ed="T"/>體、行、相，今從總相，唯歎戒法。所以不云難議
<lb n="0160b06" ed="T"/>者，以心思切近，口議疎遠；思之旣難，必非可
<lb n="0160b07" ed="T"/>議。或可句局，理必兼之。冠下一句，顯上難思
<lb n="0160b08" ed="T"/>之義；旣超象外，無物可比，故非凡小心力所
<lb n="0160b09" ed="T"/>及。冠字去呼，謂束載也；冠爲首飾，取高出之
<lb n="0160b10" ed="T"/>義。象謂世間諸所有物。問：軌導舟航，豈非象
<lb n="0160b11" ed="T"/>耶？答：經律歎戒，擧象雖多，但得少義，未可全
<lb n="0160b12" ed="T"/>同。此中略擧二物少喩戒功。軌導卽車轍，明
<lb n="0160b13" ed="T"/>其發趣也；舟航，取其運載也。又標宗云是汝
<lb n="0160b14" ed="T"/>大師，以能軌物也；或如人足，能有所至也。或
<lb n="0160b15" ed="T"/>云大地，生成住持也。道品樓柱，聖道所依也。
<lb n="0160b16" ed="T"/>禪定城郭，定慧所憑也。乃至如池如鏡如纓
<lb n="0160b17" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0160001" n="0160001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0160001" n="0160001"/><anchor xml:id="beg0160001" n="0160001"/>絡<anchor xml:id="end0160001"/>如頭如器。又《智論》中如重寶如命如鳥翅
<lb n="0160b18" ed="T"/>如船等，尋之可知。又〈篇聚〉中先明戒護，具列
<lb n="0160b19" ed="T"/>八喩：如王子、如月光、如如意珠、如王一子、如
<lb n="0160b20" ed="T"/>人一目、如貧資糧、如王好國、如病良藥。又《戒
<lb n="0160b21" ed="T"/>本》序：如海無涯、如寶無厭。《僧祇戒本》：如猿猴
<lb n="0160b22" ed="T"/>鎖、如馬轡勒。廣在經律，不復繁引。良以戒德
<lb n="0160b23" ed="T"/>高廣，故非一物可喩；遍擧諸象，各得一端，不
<lb n="0160b24" ed="T"/>能全似，故云冠超也。五乘者，人、天、聲聞、辟支、
<lb n="0160b25" ed="T"/>及佛，能乘人也。五戒、十善、諦、緣、六度，所乘法
<lb n="0160b26" ed="T"/>也。乘此法者，必由奉戒，故以戒法通爲軌導
<lb n="0160b27" ed="T"/>也。常途如此。今別解云：如《戒本》中：欲得生天
<lb n="0160b28" ed="T"/>上，若生人中者，常當護戒足，豈唯五戒十善
<lb n="0160b29" ed="T"/>耶！然戒有四位，五、八、十、具。若約鈍根，通爲世
<pb n="0160c" ed="T" xml:id="T40.1805.0160c"/>
<lb n="0160c01" ed="T"/>善；若論上智，俱作道基。故《善生》云：五戒甚難，
<lb n="0160c02" ed="T"/>能爲大比丘菩薩戒而爲根本。故知四戒，皆
<lb n="0160c03" ed="T"/>導五乘。今此標歎，總含四位，正在具足。問：《戒
<lb n="0160c04" ed="T"/>疏》云：爲道制戒，本非世福；但據三乘，今云五
<lb n="0160c05" ed="T"/>乘者？答：彼則專窮聖意，用顯敎源；此明通被
<lb n="0160c06" ed="T"/>兩機，以彰利普。然則三乘爲語，尙乃兼權。若
<lb n="0160c07" ed="T"/>論雙樹重扶，咸歸常住；故知四戒皆導佛乘，
<lb n="0160c08" ed="T"/>根器不同，故分三五，如是知之。三寶舟航者。
<lb n="0160c09" ed="T"/>三寶四種：一體、理體，就理而論；化相一種，局
<lb n="0160c10" ed="T"/>據佛世；住持一位，通被三時。功由戒力運載
<lb n="0160c11" ed="T"/>不絕，故如舟焉。何以然耶？由佛法二寶，並假
<lb n="0160c12" ed="T"/>僧弘；僧寶所存，非戒不立，如〈標宗〉中，順則三
<lb n="0160c13" ed="T"/>寶住持，違則覆滅正法。又如《華嚴》云：具足受
<lb n="0160c14" ed="T"/>持威儀敎法，能令三寶不斷等。餘如後引。或
<lb n="0160c15" ed="T"/>可越度凡流，入三寶位，必須受戒，以合舟喩。
<lb n="0160c16" ed="T"/>文通此釋，前解爲正。寔字音植，訓實訓是。次
<lb n="0160c17" ed="T"/>顯勝中有二，初對二學，明所詮行勝；下對兩
<lb n="0160c18" ed="T"/>藏，顯能詮敎勝。定慧莫等者，須約兩意互明
<lb n="0160c19" ed="T"/>勝劣。若望斷惑證眞，則慧爲勝；戒但止業，定
<lb n="0160c20" ed="T"/>唯攝散故。若約修行次第，必戒爲始；禪定智
<lb n="0160c21" ed="T"/>慧，因之而生故。今云建修，正從後義，故云莫
<lb n="0160c22" ed="T"/>等。《遺敎》依因，《成論》捉縛，並同此意。次顯敎中。
<lb n="0160c23" ed="T"/>群藉卽目經論二藏，於茲乃指住持之事。經
<lb n="0160c24" ed="T"/>論不談，故云息唱。謂剃染稟戒入道次第，以
<lb n="0160c25" ed="T"/>至僧中受懺安恣結說治諫師資上下行住
<lb n="0160c26" ed="T"/>坐臥飮食衣服衆法別行；此諸事相，佛法紀
<lb n="0160c27" ed="T"/>綱；住持萬代，功由於此；唯斯律藏，委示規模；
<lb n="0160c28" ed="T"/>餘藏非宗，故所不辨。故《善見》云：毘尼藏者，佛
<lb n="0160c29" ed="T"/>法壽命；毘尼藏住，佛法方住；曲論來致，備如
<pb n="0161a" ed="T" xml:id="T40.1805.0161a"/>
<lb n="0161a01" ed="T"/>中卷。準上所詮，亦須兩釋。若詮理發智，破妄
<lb n="0161a02" ed="T"/>顯眞，則經論爲勝。若軌事攝修、滅惡生善，則
<lb n="0161a03" ed="T"/>毘尼獨尊。故知三藏各具勝能；今望住持，故
<lb n="0161a04" ed="T"/>有優劣。問：標宗所引大小經論，亦明戒律，那
<lb n="0161a05" ed="T"/>云息唱？答：雖復兼明，號隨經律，止是略歎戒
<lb n="0161a06" ed="T"/>功；至如上列住持等事，非彼所論，故得云耳。</p>
<lb n="0161a07" ed="T"/><p xml:id="pT40p0161a0701">叙弘傳中，初文。正法像法，各一千年，末法萬
<lb n="0161a08" ed="T"/>年。如來定在正法，四依通於正像。文爲二段，
<lb n="0161a09" ed="T"/>上明敎主親弘，下明弟子傳化。《住法圖贊》，列
<lb n="0161a10" ed="T"/>二十五祖，卽以如來爲開法大師；迦葉已下，
<lb n="0161a11" ed="T"/>爲傳法聖僧。今此戒律，佛出方制；本其元始，
<lb n="0161a12" ed="T"/>故云自也。大師者，所謂天人之師，卽十號之
<lb n="0161a13" ed="T"/>一；以道訓人，故彰斯目。然以師通凡小，加大
<lb n="0161a14" ed="T"/>簡之。是則三界獨尊，九道依學；唯佛大聖，得
<lb n="0161a15" ed="T"/>此嘉號；自餘凡鄙，安可僣稱！故《十誦》云：若比
<lb n="0161a16" ed="T"/>丘言我是大師，說大師事法，得蘭夷罪，同大
<lb n="0161a17" ed="T"/>妄故。<note place="inline">言我是，犯蘭；說事法，得夷。</note>言在世者，娑婆五濁，所取之
<lb n="0161a18" ed="T"/>土也；大千世界，所化之境也。賢劫中第九減
<lb n="0161a19" ed="T"/>劫，人壽百歲，出世之時也。三十成道，說三乘法；
<lb n="0161a20" ed="T"/>度人無量，八十唱滅。今指五十年中行化之
<lb n="0161a21" ed="T"/>時，故云在世。言偏弘者。謂雖談衆典，然於毘
<lb n="0161a22" ed="T"/>尼最所留意。故〈篇聚〉云：世尊處世，深達物機；
<lb n="0161a23" ed="T"/>凡所施爲，必以威儀爲主是也。又經通餘人所
<lb n="0161a24" ed="T"/>說，律唯金口親宣；大權影響，但知祇奉；況餘
<lb n="0161a25" ed="T"/>小聖，安敢措詞！又復諸經說有時限，律則通
<lb n="0161a26" ed="T"/>於始終。《義鈔》云：始於鹿苑，終至鶴林，隨根制
<lb n="0161a27" ed="T"/>戒，乃有萬差等。具斯三意，永異餘經；偏弘之
<lb n="0161a28" ed="T"/>言，想無昧矣。爰卽語詞。此明如來滅後，迦葉而
<lb n="0161a29" ed="T"/>下結集傳持，故云無普。普卽廢也。言四依者，
<pb n="0161b" ed="T" xml:id="T40.1805.0161b"/>
<lb n="0161b01" ed="T"/>凡有三種。一人四依。<note place="inline">內凡爲初依，初果爲二依，二、三兩果爲三依，四果爲四依。</note>
<lb n="0161b02" ed="T"/>《涅槃》云：有四種人能護正法，爲世所依；此並
<lb n="0161b03" ed="T"/>大權示聲聞像，傳法化人，衆生所賴，四並名依。
<lb n="0161b04" ed="T"/>二行四依。<note place="inline">糞掃衣、長乞食、樹下坐、腐爛藥，此四種行，入道之緣，上根利器所依止故。</note>三法
<lb n="0161b05" ed="T"/>四依。<note place="inline">謂依法不依人、依義不依語、依智不依識、依了義經不依不了義經，此之四法，簡辨邪正，末世所憑，
<lb n="0161b06" ed="T"/>故得名也。</note>今此所標，卽人四依。昔來但列二十四祖，
<lb n="0161b07" ed="T"/>今意不爾。二十四師，且據相承傳法之者。若
<lb n="0161b08" ed="T"/>約橫論，同時弘闡，人實非一；毱多五子，豈不明
<lb n="0161b09" ed="T"/>乎！就竪而言，師子已下，豈無傳敎！況復下云
<lb n="0161b10" ed="T"/>逮于像季；則知四依之言，兼該正像；弘法之
<lb n="0161b11" ed="T"/>師，豈唯二十四人而已。<note place="inline">二十四師名字化跡，廣在《付法藏傳》及《住法圖贊》，須者
<lb n="0161b12" ed="T"/>尋之。</note></p><p xml:id="pT40p0161b1203" cb:place="inline">像季弘傳，初科，明兩土中。如來中夜入滅，
<lb n="0161b13" ed="T"/>後夜不如；正法像法，益多乖諍，況像季乎！如
<lb n="0161b14" ed="T"/>《感通傳》天神所述，西方諍競，大小不融，至於
<lb n="0161b15" ed="T"/>經卷互相投毀；及空有兩宗各分黨類。若論
<lb n="0161b16" ed="T"/>此方，隋唐已前，五部未分，假實未判；是此非
<lb n="0161b17" ed="T"/>彼，各尙己宗，故多乖諍。以下文中別指震旦，
<lb n="0161b18" ed="T"/>故知此科通語兩土。然祖師出世，當佛滅後
<lb n="0161b19" ed="T"/>一千五百餘年；卽入像法之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161001" n="0161001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161001" n="0161001"/><anchor xml:id="beg0161001" n="0161001"/>末<anchor xml:id="end0161001"/>，是故齊此以
<lb n="0161b20" ed="T"/>明訛替。澆謂澆薄，醇味漸微；訛謂訛變，本體
<lb n="0161b21" ed="T"/>全失；時實不然，由人故耳。鋒卽利刃。世中兵
<lb n="0161b22" ed="T"/>鬪，謂之爭鋒；脣舌相攻以圖勝負，事有同焉。
<lb n="0161b23" ed="T"/>鼓謂擊動，論卽言議。事無形質，顯是虛諍，故
<lb n="0161b24" ed="T"/>云不形。</p><p xml:id="pT40p0161b2404" cb:place="inline">次科，傳敎失中，初文。上旣通叙兩土
<lb n="0161b25" ed="T"/>澆訛，下不別叙西方，蓋非今意。但明此土，引
<lb n="0161b26" ed="T"/>生述作。因前而致，故標所以。震嶺者，震是梵
<lb n="0161b27" ed="T"/>言之省略，嶺卽土境之通名；如世州郡，多以
<lb n="0161b28" ed="T"/>江山川澤通而召之。又如〈釋相〉云：震嶺受緣，
<lb n="0161b29" ed="T"/>卽明東夏得戒之始耳。又《僧傳》中，贊曇延法
<pb n="0161c" ed="T" xml:id="T40.1805.0161c"/>
<lb n="0161c01" ed="T"/>師云：震嶺宏標，遺敎法主；準知震嶺之號，但
<lb n="0161c02" ed="T"/>目此方，不煩穿鑿。<note place="inline">舊云：國嶺兩標，震是此方，嶺卽葱嶺，非也。</note>具云震
<lb n="0161c03" ed="T"/>旦，亦云眞丹，此翻漢地。傳敎者，指弘通之人。
<lb n="0161c04" ed="T"/>九代者，自後漢明帝佛法初傳，至於大唐祖師
<lb n="0161c05" ed="T"/>出世，凡歷九代<note place="inline">後漢、魏、晉、宋、齊、梁、陳、隋、唐</note>。草之出叢曰拔萃，人
<lb n="0161c06" ed="T"/>之超群曰出類。<note place="inline">語出《孟子》，有若歎孔子曰：出於其類，拔乎其萃。自生民已來，未有盛如孔
<lb n="0161c07" ed="T"/>子也。今借用之。</note>事出胸襟，謂之智術。此明前代諸師
<lb n="0161c08" ed="T"/>任意自裁，不憑正敎；上句彰其英敏，下句斥
<lb n="0161c09" ed="T"/>其師心。</p><p xml:id="pT40p0161c0904" cb:place="inline">列失中。凡傳敎之務，不出有三：一弘
<lb n="0161c10" ed="T"/>揚敎法，二訓誘來蒙，三扶持顚墜。今觀前代，
<lb n="0161c11" ed="T"/>於此三事，曾未論之；故下結云可得詳而評
<lb n="0161c12" ed="T"/>之，蓋言不能詳評故也，是以文中科爲三失。
<lb n="0161c13" ed="T"/>初揚顯下二句，闕第一也。行儀謂行事軌式。
<lb n="0161c14" ed="T"/>以像末之敎，不顯行儀，安能久住！匡謂正其
<lb n="0161c15" ed="T"/>訛駁，攝謂持之久永。垂下二句，闕第二也。以
<lb n="0161c16" ed="T"/>後學無知，若非師範，進道無由。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161002" n="0161002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161002" n="0161002"/><anchor xml:id="beg0161002" n="0161002"/>尋<anchor xml:id="end0161002"/>卽法也。紐
<lb n="0161c17" ed="T"/>下二句，闕第三也。玄綱大表，竝喩律乘。紐謂
<lb n="0161c18" ed="T"/>接續，旣卽已也，樹字上呼，顚卽是倒。此二句
<lb n="0161c19" ed="T"/>擧喩雖別，所顯義同。</p><p xml:id="pT40p0161c1909" cb:place="inline">結示中。上句躡前智術；
<lb n="0161c20" ed="T"/>旣無典據，故云憑虛。下句躡上三事；不能詳
<lb n="0161c21" ed="T"/>評，故曰難爲。以卽用也。形謂構其相狀，聲卽
<lb n="0161c22" ed="T"/>發其言詞。露潔，猶言顯白也。任情虛說，無敎
<lb n="0161c23" ed="T"/>照對故易；軌行實事，是非外彰故難。上約虛
<lb n="0161c24" ed="T"/>實相對釋。次就理事釋者。有解云：上句指虛
<lb n="0161c25" ed="T"/>通理性，卽經論之學。下句明軌範事相，卽毘
<lb n="0161c26" ed="T"/>尼之敎。彼引《僧傳》：僧休法師聽洪律師講《四
<lb n="0161c27" ed="T"/>分律》三十餘遍，顧諸徒曰：予聽涉多矣，至於
<lb n="0161c28" ed="T"/>經論，一遍入神；今聽律部，逾增逾暗；豈非理
<lb n="0161c29" ed="T"/>可虛求，事難通會乎！<note place="inline">又引《戰國策》云：畫鬼魅者易爲巧，圖犬馬者難爲功。又云淄
<pb n="0162a" ed="T" xml:id="T40.1805.0162a"/>
<lb n="0162a01" ed="T"/>州名恪律師親問南山，卽以此對，未知何出。</note>此謂諸師談經說理，無不
<lb n="0162a02" ed="T"/>精窮；考律行事，未能決白。此釋可取，故兩存
<lb n="0162a03" ed="T"/>焉。</p><p xml:id="pT40p0162a0302" cb:place="inline">次彰講解，斥學解中，初科又二；初至繁濫，
<lb n="0162a04" ed="T"/>正叙執文。上二句標執，下二句顯過。前修卽
<lb n="0162a05" ed="T"/>指前代諸師。律藏且據本宗一部。每有行事，
<lb n="0162a06" ed="T"/>必據誠文。雖是實錄，然由年代渺邈，五師捃
<lb n="0162a07" ed="T"/>拾，翻譯失旨，抄寫錯漏，致有殘缺不了之文。
<lb n="0162a08" ed="T"/>今家則用文義決通，如下所標律文不了是也。
<lb n="0162a09" ed="T"/>寄緣猶附事也。良卽訓實。以文害事，故有繁
<lb n="0162a10" ed="T"/>濫。<note place="inline">如依律羯磨各差五德，有覆不開懺重，夏
<lb n="0162a11" ed="T"/>竟解界，二十八人不足數，四人捨墮之類。</note>加以下，次
<lb n="0162a12" ed="T"/>明兼生妄計，初句標過濫之源。爲學有二：一
<lb n="0162a13" ed="T"/>須研味精詳，二必聞見廣博。旣乖此二，故多
<lb n="0162a14" ed="T"/>虛謬。臆下三句，出其過相。臆卽胸臆，言其任
<lb n="0162a15" ed="T"/>意。尤卽訓甚。<note place="inline">如手持衣藥、執臥具爲越褥之類。</note></p><p xml:id="pT40p0162a1519" cb:place="inline">取類者，或引類例
<lb n="0162a16" ed="T"/>有乖<note place="inline">如小界立相，引《僧祇》捨衣界一尋爲例；無衣鉢得戒，以破戒和尙四句爲例等。</note>，或取流類
<lb n="0162a17" ed="T"/>不等<note place="inline">如用《僧祇》加衣法，及用解大界解小界羯磨而解戒場等。</note>。隨聞卽用，不究可
<lb n="0162a18" ed="T"/>否，故云寡討論也。愚執畢身，不能遷善，故云
<lb n="0162a19" ed="T"/>生常計也。寡卽訓少。集卽是聚，言其多也。</p><p xml:id="pT40p0162a1917" cb:place="inline">次
<lb n="0162a20" ed="T"/>科有二，上明辨罪，據別行也；下云衆網，約僧
<lb n="0162a21" ed="T"/>事也。釁戾皆目於罪。展轉增多，各據一見，故
<lb n="0162a22" ed="T"/>曰倍分。<note place="inline">加盜僧物得重，而言犯蘭；無知得提，例判爲吉。
<lb n="0162a23" ed="T"/>此則以重爲輕。盜畜物犯吉，而斷犯夷；捨墮物
<lb n="0162a24" ed="T"/>貿新衣得吉，而云犯提。此謂以輕爲重也。</note>僧事中。如僧網治罰說戒
<lb n="0162a25" ed="T"/>自恣受曰懺罪諸餘衆務，一方行化，立法須
<lb n="0162a26" ed="T"/>通；任情則事派千差，依敎則理歸一揆。旣迷
<lb n="0162a27" ed="T"/>敎旨，義無所憑；朋黨者則同，憎嫉者故異；世
<lb n="0162a28" ed="T"/>途目擊，今古皆然，故云同異等。區，亦分也。</p><p xml:id="pT40p0162a2817" cb:place="inline">三
<lb n="0162a29" ed="T"/>中。因前異計，執諍紛紜，是非難定，遲疑不決；
<lb n="0162a30" ed="T"/>故推博學深識，方能裁斷。文中，初二句簡其
<pb n="0162b" ed="T" xml:id="T40.1805.0162b"/>
<lb n="0162b01" ed="T"/>堪能。上句明精窮律藏，敎有廢興，偏局之者
<lb n="0162b02" ed="T"/>固執成諍。下句明評量諸師，釋說多異，後進
<lb n="0162b03" ed="T"/>未達，取捨莫從。必具二能，方堪此任，故云自
<lb n="0162b04" ed="T"/>非等。孰能下，顯餘人不能。闢卽開也。重疑者，
<lb n="0162b05" ed="T"/>謂展轉生疑。如執夏中不得解界，人已生疑；
<lb n="0162b06" ed="T"/>因又疑曰：必若解之，爲成夏否？又如執一夏
<lb n="0162b07" ed="T"/>三度受日疑云：必欲重受，爲失夏耶？又如小
<lb n="0162b08" ed="T"/>界立相疑云：必行受戒，爲得戒否？略擧數端，
<lb n="0162b09" ed="T"/>以遣文相；凡此之類，隨時引之。大論疑者，事
<lb n="0162b10" ed="T"/>旣不明，任運滋廣，故云重疑。遣猶除也。累字
<lb n="0162b11" ed="T"/>去呼，謂滯礙也；心旣有疑，事卽成礙。人無不
<lb n="0162b12" ed="T"/>爾，故云通也。或作罪累釋者，如執夏末受日，
<lb n="0162b13" ed="T"/>十五限滿不還成夏。又七日藥開無內宿，盜常
<lb n="0162b14" ed="T"/>住物令奪取等；足使人疑，依行有罪。必決其
<lb n="0162b15" ed="T"/>疑，則令離過，故云遣也。此二句對上考諸說
<lb n="0162b16" ed="T"/>虛實。括下二句，對上統敎意廢興。部執且指
<lb n="0162b17" ed="T"/>五部；五師情見，岳立不同；若偏守一宗，則必
<lb n="0162b18" ed="T"/>成諍論；故須統括考校異同，斟量取捨，方明
<lb n="0162b19" ed="T"/>行事，故云爾也。與字平呼，卽語詞也。<note place="inline">此四句二事，古作
<lb n="0162b20" ed="T"/>四義釋者，非。</note></p><p xml:id="pT40p0162b2006" cb:place="inline">次明撰集，別斥中，初科，上二字傷歎。前
<lb n="0162b21" ed="T"/>下，叙其虛費；上二句總示所出。遺記者，通目
<lb n="0162b22" ed="T"/>疏鈔，如第十門具列者是。下二句別列非相。
<lb n="0162b23" ed="T"/>言止論者，貫下兩句。謂撰疏者但相廢立，作
<lb n="0162b24" ed="T"/>鈔者唯逞難問，更無他意故也。如義鈔兩疏
<lb n="0162b25" ed="T"/>時或引之是也。問：此中旣斥，彼那引之？答：此
<lb n="0162b26" ed="T"/>明行事，故須奪破；彼演義章，不妨引用。又古
<lb n="0162b27" ed="T"/>文極繁，彼唯摘要取其少分以辨是非，所以
<lb n="0162b28" ed="T"/>義鈔題云拾毘尼義是也。至下，斥其失宗。行
<lb n="0162b29" ed="T"/>事訓蒙，毘尼宗體；於茲旣失，餘不足言。今鈔
<pb n="0162c" ed="T" xml:id="T40.1805.0162c"/>
<lb n="0162c01" ed="T"/>首題，卽彰此意。高超遠古，深契佛心；紐絕扶
<lb n="0162c02" ed="T"/>顚，誠在於此。是以諸篇演布，唯存行事爲宗；
<lb n="0162c03" ed="T"/>隨處提撕，專以訓蒙爲意；咨爾來學，勿負祖
<lb n="0162c04" ed="T"/>恩。言世事者，謂是世中合行之事，非世俗
<lb n="0162c05" ed="T"/>之事也。準下撰述一十六師，今云百無一者，
<lb n="0162c06" ed="T"/>汎擧至多，以明至少，猶不可得，言都無所取
<lb n="0162c07" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT40p0162c0702" cb:place="inline">次義集者，卽諸本羯磨。以羯磨文散在廣
<lb n="0162c08" ed="T"/>律，並以義類集結成篇，故云文在義集。如今
<lb n="0162c09" ed="T"/>《隨機羯磨》，亦稱撰集；又《業疏》中召出羯磨人
<lb n="0162c10" ed="T"/>爲集法者，皆可證矣。此科文意，爲遮後疑。恐
<lb n="0162c11" ed="T"/>云上斥疏鈔繁費乖宗；且諸本羯磨，直顯行
<lb n="0162c12" ed="T"/>事，如何上云百無一本，無乃誣彼先賢耶。今
<lb n="0162c13" ed="T"/>雖許有，還成無用。言時有者，明其不多也。銳
<lb n="0162c14" ed="T"/>懷者，美其敏利也。卽目鎧諦光願四師。上標
<lb n="0162c15" ed="T"/>人法。或下，指過。初二句卽光願二本。光本多
<lb n="0162c16" ed="T"/>以義求，願本廣引緣據；詞繁事隱，不濟時用，
<lb n="0162c17" ed="T"/>故云多列等。閑緩非要，謂之游詞。好廣者樂
<lb n="0162c18" ed="T"/>從，尙簡者不顧，故云逗機未足。逗猶濟也。次
<lb n="0162c19" ed="T"/>單題下，卽鎧諦二本。上二句斥文略。題卽書
<lb n="0162c20" ed="T"/>寫。彼唯出法，不辨緣成，故云莫宣，猶言不述
<lb n="0162c21" ed="T"/>也。下二句明無用。旣不曉成敗，加被無功，故
<lb n="0162c22" ed="T"/>云依文等。故《業疏》序中總斥四本云：增減繁
<lb n="0162c23" ed="T"/>略，互見得失等。<note place="inline">昔來所釋，都無所曉。</note></p><p xml:id="pT40p0162c2315" cb:place="inline">總斥中。通前疏鈔及以
<lb n="0162c24" ed="T"/>義集，故云並也。碎謂文無章節，亂謂義非倫
<lb n="0162c25" ed="T"/>序。所以下二句，對上文碎故難尋求，次二句
<lb n="0162c26" ed="T"/>對上義亂故難領會。</p><p xml:id="pT40p0162c2609" cb:place="inline">第二明今述作，初文爲
<lb n="0162c27" ed="T"/>二，初明覽古。聽采暇者，在首師講席習學之
<lb n="0162c28" ed="T"/>時。顧眄者，明非正學也。<note place="inline">迴觀曰顧，斜視曰<g ref="#CB04865">眄</g>，音麵。</note>群篇，通指
<lb n="0162c29" ed="T"/>前代所流也。撰集雖衆，一無可取，故曰通非
<pb n="0163a" ed="T" xml:id="T40.1805.0163a"/>
<lb n="0163a01" ed="T"/>等。屬音燭，訓當。非當意者，不契祖心也。上句
<lb n="0163a02" ed="T"/>示無取，下句出所以。問：劣則可爾，優何不契？
<lb n="0163a03" ed="T"/>答：以群篇中優劣互見，優雖有取，劣不可存；
<lb n="0163a04" ed="T"/>欲得全優，未之有也。云非屬意，其義如斯。慈
<lb n="0163a05" ed="T"/>訓所興，良由於此。斐然下，次明撰述。斐然者，
<lb n="0163a06" ed="T"/>文章駁雜之貌，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163001" n="0163001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0163001" n="0163001"/><anchor xml:id="beg0163001" n="0163001"/>次<anchor xml:id="end0163001"/>出《論語》。<note place="inline">孔子在陳思魯，乃云：吾黨之小子狂簡，斐然
<lb n="0163a07" ed="T"/>成章。</note>作命卽撰文，命謂典章之異號，卽目今鈔
<lb n="0163a08" ed="T"/>也。<note place="inline">《論語》云：爲命，裨諶草創之等。正義曰命，謂政令<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163002" n="0163002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0163002" n="0163002"/><anchor xml:id="beg0163002" n="0163002"/>之<anchor xml:id="end0163002"/>詞，爲卽作也。</note>直筆者，卽後批
<lb n="0163a09" ed="T"/>云不事虬文。此有三意：一顯行事故，二被新
<lb n="0163a10" ed="T"/>學故，三彰謙意故。具謂委陳行相，舒謂演布
<lb n="0163a11" ed="T"/>文詞，一部之文，盡於此句。<note place="inline">有科此爲刪四分繁，包下爲引他文補，非也。</note></p>
<lb n="0163a12" ed="T"/><p xml:id="pT40p0163a1201">次科，引用中爲二，先列所引文。有四句。初句
<lb n="0163a13" ed="T"/>統収諸律，卽五十祇等。次句收大小乘經。經
<lb n="0163a14" ed="T"/>中談律，名爲隨經之律，故云隨說。第三收大
<lb n="0163a15" ed="T"/>小乘論。第四總諸師疏鈔，及《布薩儀》、《高僧傳》、
<lb n="0163a16" ed="T"/>《師資傳》、《寺誥》等。此之四句，括盡一部引用之
<lb n="0163a17" ed="T"/>文，是則貫攝兩乘，囊包三藏；遺編雜集，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163003" n="0163003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0163003" n="0163003"/><anchor xml:id="beg0163003" n="0163003"/><g ref="#CB04920">𭟎</g><anchor xml:id="end0163003"/>聚
<lb n="0163a18" ed="T"/>成宗；以鈔標題，義見於此。搜下，次明取捨又
<lb n="0163a19" ed="T"/>二，初二句取捨三藏。搜謂摘取，駁卽簡除。言
<lb n="0163a20" ed="T"/>同異者。初約本宗他部同異相對以明搜駁，
<lb n="0163a21" ed="T"/>有四句。一與本宗同故搜<note place="inline">《十誦》持衣加藥，諸部不足數人，《婆論》三衣局
<lb n="0163a22" ed="T"/>量，《五分》通量，《母論》轉欲之類。</note>，二同故駁<note place="inline">魚肉正食，小敎咸爾，今鈔用後廢之。</note>，三與本
<lb n="0163a23" ed="T"/>宗異故搜<note place="inline">《僧祇》五人捨墮，在衆自說欲，《五分》通結淨地，諸部自然界量，《母論》略說戒等。</note>，四異
<lb n="0163a24" ed="T"/>故駁<note place="inline">《僧祇》三遍說欲，牒緣入欲，通夜會衣，不立勢分；群部不開淨地，增加羯磨，如是等例。</note>。次就
<lb n="0163a25" ed="T"/>他部自明同異亦四句。一他部同故搜者<note place="inline">《五分》、《僧祇》
<lb n="0163a26" ed="T"/>於上座前一一說欲，《十誦》、《多論》盜畜物犯吉之類。</note>，二同故駁<note place="inline">《十誦》、《善見》無和尙得戒，《僧祇》、《十誦》，四重
<lb n="0163a27" ed="T"/>無重犯。</note>，三他部異故搜<note place="inline">《善見》三衣內穿失法，《婆論》緣斷，《雜寶藏》，俱盧舍五里，《多論》二里，竝
<lb n="0163a28" ed="T"/>取用之。</note>，四異故駁<note place="inline">《十誦》受三十九夜，《僧祇》事訖。委如〈別行〉中尋之。</note>。長見下，取捨
<pb n="0163b" ed="T" xml:id="T40.1805.0163b"/>
<lb n="0163b01" ed="T"/>諸師文紀。何以知然？以三藏聖言，豈論短濫，
<lb n="0163b02" ed="T"/>義可見矣。初二句明取者。如下諸篇所引疏
<lb n="0163b03" ed="T"/>鈔，解釋問答，多不標名；至於《僧傳》、《寺誥》等，各
<lb n="0163b04" ed="T"/>題本號，此明取文皆屬鈔攝。<note place="inline">昔云補闕，誤矣。</note>輔卽助也。
<lb n="0163b05" ed="T"/>濫述下，明捨。下諸篇中或直剪者，如云七樹
<lb n="0163b06" ed="T"/>七間，如《義鈔》廢立。或引破者，忘成及界不開
<lb n="0163b07" ed="T"/>中安居，解界失夏等；又《布薩儀》中唱未受具
<lb n="0163b08" ed="T"/>人不淸淨者出等，《出要律儀》禮敬捉衣角之
<lb n="0163b09" ed="T"/>類。若不剪除，人情滯塞，故云成通意也。</p><p xml:id="pT40p0163b0916" cb:place="inline">次體
<lb n="0163b10" ed="T"/>勢中，初別列。有四句。初句明繁者。或作繁廣
<lb n="0163b11" ed="T"/>釋。上卷諸篇，廣張行事。中卷盜戒離衣畜寶
<lb n="0163b12" ed="T"/>別衆食等。下卷二衣四藥導俗沙彌等。或作
<lb n="0163b13" ed="T"/>繁累釋。如結界唱相，有場無場兩種大界，竝
<lb n="0163b14" ed="T"/>先委示，正唱復出。受戒遮難，亦先釋相，出衆
<lb n="0163b15" ed="T"/>對衆復兩列之。說戒懺殘，並前廣引諸敎，然
<lb n="0163b16" ed="T"/>後還引前文，排布儀式。上就當篇各明。若約
<lb n="0163b17" ed="T"/>別篇互望，亦有此義。如〈結界篇〉重明集僧，又
<lb n="0163b18" ed="T"/>〈羯磨篇〉中，復列集僧結界簡人受欲等，及〈受
<lb n="0163b19" ed="T"/>戒篇〉還述集僧等，〈釋相篇〉復明受戒具緣等。
<lb n="0163b20" ed="T"/>〈釋相〉、〈對施〉兩出五觀食法等。如是並爲顯於
<lb n="0163b21" ed="T"/>行事，不可闕略；卽下所謂若略減取其梗槪，
<lb n="0163b22" ed="T"/>用事恒有不足是也。第二略指者。初約諸篇
<lb n="0163b23" ed="T"/>互指。如〈集僧〉指結界在後，〈結界〉指集僧如前，
<lb n="0163b24" ed="T"/>〈說戒〉指白衆在〈僧網〉，〈安居〉指五利如〈自恣〉，〈羯
<lb n="0163b25" ed="T"/>磨〉中簡衆與欲並指前篇。又各就當篇明者。
<lb n="0163b26" ed="T"/>如〈足數〉中指四儀別相，廣如〈別衆〉；懺殘指覆
<lb n="0163b27" ed="T"/>藏如後。如此相指，遍該一部，且擧一二。類謂
<lb n="0163b28" ed="T"/>同流，從卽訓順。如安居竟，合明迦提五利，不
<lb n="0163b29" ed="T"/>欲更繁；然夏竟受利，與下自恣同流相順，故
<pb n="0163c" ed="T" xml:id="T40.1805.0163c"/>
<lb n="0163c01" ed="T"/>指如彼。餘皆倣此。又釋：如無場大界，已出結
<lb n="0163c02" ed="T"/>法；後有場大界，卽指如前。乃至加三衣法，具
<lb n="0163c03" ed="T"/>出一法餘並例指。受日中出半月羯磨已，一
<lb n="0163c04" ed="T"/>月如前。此釋亦通，不無其義。三文斷者。如〈受
<lb n="0163c05" ed="T"/>欲〉中明說欲相，引《五分》、《僧祇》文，斷已續云義
<lb n="0163c06" ed="T"/>評等；下諸篇中義云義曰義詳義準等，皆同
<lb n="0163c07" ed="T"/>此例。<note place="inline">古解云云，一無可取。</note>四徵詞者。卽推覈之語，謂推覈
<lb n="0163c08" ed="T"/>深隱，必假問端以爲發起；汎論問答，爲立賓
<lb n="0163c09" ed="T"/>主；賓則申疑推究，主則隨義決通；欲使言議
<lb n="0163c10" ed="T"/>相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163004" n="0163004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0163004" n="0163004"/><anchor xml:id="beg0163004" n="0163004"/>持<anchor xml:id="end0163004"/>，敎理明顯。一咨請問<note place="inline">卽〈結界〉中諸問，如云大界有村得合結否？</note>，二
<lb n="0163c11" ed="T"/>假疑問<note place="inline">〈受欲〉中問不稱緣，欲法成否？〈羯磨〉中問白讀成否等？</note>，三破古問<note place="inline">〈集僧〉中問自然
<lb n="0163c12" ed="T"/>方圓，〈足數〉中問邊罪等人自言據體等。</note>，四相並問<note place="inline">〈受戒〉中問戒師白和，敎授不和。又問戒師不差，敎
<lb n="0163c13" ed="T"/>授<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163005" n="0163005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0163005" n="0163005"/><anchor xml:id="beg0163005" n="0163005"/>濁<anchor xml:id="end0163005"/>差。</note>，五推窮問<note place="inline">〈受欲〉中問此律宿欲不成，及〈受戒〉中問《十誦》尼無重出家，何故開捨戒？</note>，六
<lb n="0163c14" ed="T"/>互違問<note place="inline">〈釋相〉問毘尼殄已起，戒防未起，何言斷過去非？盜戒問盜像供養無犯，盜經結重等。</note>。諸篇
<lb n="0163c15" ed="T"/>之中所有問答，不出此例；文中一句<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163006" n="0163006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0163006" n="0163006"/><anchor xml:id="beg0163006" n="0163006"/>改<anchor xml:id="end0163006"/>無不
<lb n="0163c16" ed="T"/>盡。上來四句，總括一部文體大要；意使預知，
<lb n="0163c17" ed="T"/>至文不惑；今更以四句助顯其意。初句繁而
<lb n="0163c18" ed="T"/>不費，次句略而不闕，三參而不亂，四幽而不
<lb n="0163c19" ed="T"/>隱。如下，通結。如是者，指示之詞。謂上四種遍
<lb n="0163c20" ed="T"/>在一部，不使前後義有相違，故云始終交映。
<lb n="0163c21" ed="T"/>又除顯事用，不令前後文有繁複，故云隱顯
<lb n="0163c22" ed="T"/>互出。交亦是互，映卽照也。</p><p xml:id="pT40p0163c2211" cb:place="inline">會異中。前明引用
<lb n="0163c23" ed="T"/>之意，次彰撰述之體。至於所引群部，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163007" n="0163007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0163007" n="0163007"/><anchor xml:id="beg0163007" n="0163007"/>法<anchor xml:id="end0163007"/>事
<lb n="0163c24" ed="T"/>若法，計非本宗，容生疑濫；兼復示之，故云幷
<lb n="0163c25" ed="T"/>也。初四句列相；並皆下，顯意。初明羯磨，對世
<lb n="0163c26" ed="T"/>寡用，故曰見行。衆法多據本宗，別法多出諸
<lb n="0163c27" ed="T"/>部。今文通收他部衆別之法。<note place="inline">〈衆法〉中滅擯通結淨地，出《五分》；沙彌分衣
<lb n="0163c28" ed="T"/>法，出《十誦》；別法如持衣加藥等，出十祇。</note>諸務言通，須收諸篇所引他
<pb n="0164a" ed="T" xml:id="T40.1805.0164a"/>
<lb n="0164a01" ed="T"/>宗之事。下二句卽指〈導俗〉、〈沙彌篇〉中諸事；由
<lb n="0164a02" ed="T"/>此二篇，多集群部，少出本宗，故別會之。尋文
<lb n="0164a03" ed="T"/>可見。旣並他部收歸本宗，故云攬爲一見等。
<lb n="0164a04" ed="T"/>此宗者，若對餘部，卽指四分；若對諸家，卽歸
<lb n="0164a05" ed="T"/>今鈔一家行事。費功有二：一昧敎妄行，則費
<lb n="0164a06" ed="T"/>行功；二文散難求，則費學功。</p><p xml:id="pT40p0164a0612" cb:place="inline">勒卷中，初科，遮
<lb n="0164a07" ed="T"/>異說者。或當時實有，或假設預防。若比諸師
<lb n="0164a08" ed="T"/>行事義集，似傷繁細；然不達深意，故須明之。
<lb n="0164a09" ed="T"/><note place="inline">後世有作行事策者，甚非祖意。</note>同我異說，並指他人情見有順違
<lb n="0164a10" ed="T"/>也。如世歌曲，其和者必擊物以聲其節；節謂
<lb n="0164a11" ed="T"/>曲之大段，故云大節。斥猶責也。文繁誰所下，
<lb n="0164a12" ed="T"/>示意。樂，好也。獲，得也。何下，轉釋不已所以，初
<lb n="0164a13" ed="T"/>徵起。若下，正釋。初明須繁；必下，顯非繁。梗槪，
<lb n="0164a14" ed="T"/>猶粗略也。橫評謂非理多說。諱卽避忌。鈔以
<lb n="0164a15" ed="T"/>撮要包含爲義，不急之言，非所宜故。</p><p xml:id="pT40p0164a1515" cb:place="inline">今意中。
<lb n="0164a16" ed="T"/>圖度者，以智斟量。取中者離繁略過。務省約
<lb n="0164a17" ed="T"/>者，是鈔正宗。救急備卒，是今正意。衆別行相，
<lb n="0164a18" ed="T"/>不可暫忘，故云急也。事起不常，無由措手，故
<lb n="0164a19" ed="T"/>云卒也。〈師資篇〉云：故拯倒懸之急，第十門云
<lb n="0164a20" ed="T"/>庶令臨機有用，斯卽急卒意也。中字<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164001" n="0164001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0164001" n="0164001"/><anchor xml:id="beg0164001" n="0164001"/>乎<anchor xml:id="end0164001"/>呼，如
<lb n="0164a21" ed="T"/>上釋也；或可去呼，謂允當也。是知斯典一文
<lb n="0164a22" ed="T"/>一句，無非要行，片無閑詞。嗟夫！末世昏愚，志
<lb n="0164a23" ed="T"/>性下劣；唯誇講說，專事唇吻；重輕篇聚，身無
<lb n="0164a24" ed="T"/>不爲；戒定修治，曾無一念；致令慈訓，棄若朽
<lb n="0164a25" ed="T"/>遺；救急之言，於茲喪矣。但恐苦輪之下，欲罷
<lb n="0164a26" ed="T"/>不能；聖道之中，進身無日；有識英俊，寧不動
<lb n="0164a27" ed="T"/>懷！</p><p xml:id="pT40p0164a2702" cb:place="inline">指闕中。思卽籌慮。贍猶濟也。固卽訓實。行
<lb n="0164a28" ed="T"/>詮卽諸義解。此明今鈔專列時事，義章辨論
<lb n="0164a29" ed="T"/>有不濟者，例皆不引；委在餘文，故云於後。上
<pb n="0164b" ed="T" xml:id="T40.1805.0164b"/>
<lb n="0164b01" ed="T"/>卷多指《義鈔》，中卷多指《戒疏》，上下多指《業疏》。
<lb n="0164b02" ed="T"/>凡所指略，皆此意耳。如〈篇聚〉中二不定七滅
<lb n="0164b03" ed="T"/>諍，皆先提大意已，乃云文義旣廣，徒勞宣釋，
<lb n="0164b04" ed="T"/>終未竆盡，故略不述等。〈釋相〉中四違諫戒，意
<lb n="0164b05" ed="T"/>亦同此。故云略標等。</p><p xml:id="pT40p0164b0509" cb:place="inline">示所詮中。衆務謂四人
<lb n="0164b06" ed="T"/>已上羯磨僧事。成謂能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164002" n="0164002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0164002" n="0164002"/><anchor xml:id="beg0164002" n="0164002"/>辦<anchor xml:id="end0164002"/>，用卽擧行。遵卽奉
<lb n="0164b07" ed="T"/>持之心。機謂時須之急。託事卽衣藥等緣。並
<lb n="0164b08" ed="T"/>下，結示無闕。紊音問，亦亂也。如古所傳，三卷
<lb n="0164b09" ed="T"/>三位，卽名衆自共三行；今更以義判，略爲三
<lb n="0164b10" ed="T"/>別。初約止作。上下對事造修，名作持行。中卷
<lb n="0164b11" ed="T"/>守戒離過，名止持行。二約衆別。上卷僧務名
<lb n="0164b12" ed="T"/>衆行，中下自修名別行。三約純雜。上中各局
<lb n="0164b13" ed="T"/>故純，下卷隨機故雜。至論互相投寄，不無相
<lb n="0164b14" ed="T"/>兼。且據大途，如上所判。</p><p xml:id="pT40p0164b1410" cb:place="inline">分篇，叙意中，初明難
<lb n="0164b15" ed="T"/>判。人爲能行，事是所造，故云境事。科謂分節，
<lb n="0164b16" ed="T"/>擬卽度量。今下，正分。言物類者，今先擧示，如
<lb n="0164b17" ed="T"/>〈安居〉分房，〈釋相〉明法體，〈懺六聚〉中明事理兩
<lb n="0164b18" ed="T"/>懺，〈二衣〉分亡人物，〈導俗〉明說法儀，〈沙彌〉中出
<lb n="0164b19" ed="T"/>家業，及七篇中所注法附。若據篇題，實非該
<lb n="0164b20" ed="T"/>攝；然夏中分房，同安居類；故但標安居，其餘
<lb n="0164b21" ed="T"/>自攝。餘皆準此。是則三十首題，並據一篇之
<lb n="0164b22" ed="T"/>主耳。若爾，何以有注法附或不注者？答：有親
<lb n="0164b23" ed="T"/>疎故。</p><p xml:id="pT40p0164b2303" cb:place="inline">列名中。據從叙意之下卽列篇名，則文
<lb n="0164b24" ed="T"/>理相貫；然以十門生起間之，甚有不便。古科
<lb n="0164b25" ed="T"/>列名在十門之首，釋云爲顯諸篇是十門所
<lb n="0164b26" ed="T"/>括。今謂不爾，豈有叙致於前，列名在後！況勒
<lb n="0164b27" ed="T"/>卷分篇，次第有序。今詳，至於已下二十二字，
<lb n="0164b28" ed="T"/>合在列名之後，則使篇名接前叙意，生起冠
<lb n="0164b29" ed="T"/>後十門，文次義顯，永無疑濫。今文倒亂，恐是
<pb n="0164c" ed="T" xml:id="T40.1805.0164c"/>
<lb n="0164c01" ed="T"/>傳誤；豕亥之訛，古今皆爾；以理爲正，豈不然
<lb n="0164c02" ed="T"/>乎。<note place="inline">講者至以標名首已，卽讀篇名；入後十門，覆讀生起。</note></p><p xml:id="pT40p0164c0222" cb:place="inline">大段第二諸篇大綱，
<lb n="0164c03" ed="T"/>叙意中。統大綱者，諸篇事相，皆別目故。言條
<lb n="0164c04" ed="T"/>流者，總中別相，義類異故。上二句卽顯前文。
<lb n="0164c05" ed="T"/>但叙述作，不明義例，故云未委。更以下，生後
<lb n="0164c06" ed="T"/>意。括謂包收。鏡，明也。遠詮謂敎相大旨。將釋
<lb n="0164c07" ed="T"/>十門，略知次第。大聖立敎，爲顯一乘，欲使群
<lb n="0164c08" ed="T"/>迷咸歸實道。不堪受化，暫用權方。適物隨宜，
<lb n="0164c09" ed="T"/>凡心叵測。然則將傳遺敎，必曉來源；俾夫學
<lb n="0164c10" ed="T"/>有所歸，行非虛造，敎興之意，故在初明。旣達
<lb n="0164c11" ed="T"/>此門，粗知來旨。何因制度輕重不倫，故次明
<lb n="0164c12" ed="T"/>也。上列二門，通論律藏；宗部旣別，敎相莫融。
<lb n="0164c13" ed="T"/>必有事興，依何處斷，故有三也。雖知用敎約
<lb n="0164c14" ed="T"/>體有宗；此土受緣，並遵《四分》；或於本部攝事
<lb n="0164c15" ed="T"/>不周，餘部誠文，如何取用，故有四也。上且據
<lb n="0164c16" ed="T"/>文，文容乖闕；乖須義定，闕必文通；廢立旣難，
<lb n="0164c17" ed="T"/>須明軌式，故有五也。已前辨敎，並約能詮。敎
<lb n="0164c18" ed="T"/>不徒施，必詮正行；行非一轍，須指大宗，故有
<lb n="0164c19" ed="T"/>六也。上來六意，敎行具彰；敎行被機，機分多
<lb n="0164c20" ed="T"/>異，故七八九通局次明。前之九段，機敎兩明，
<lb n="0164c21" ed="T"/>頗彰化意。然敎傳此土，眞僞相參；若不甄除，
<lb n="0164c22" ed="T"/>容生疑濫；又斯文之作，特異前修；<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164003" n="0164003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0164003" n="0164003"/><anchor xml:id="beg0164003" n="0164003"/>元<anchor xml:id="end0164003"/>意所存，
<lb n="0164c23" ed="T"/>來學須曉，故次第十委而示之。次第相由，大
<lb n="0164c24" ed="T"/>略已顯；至下別釋，隨更明之。</p>
<lb n="0164c25" ed="T"/><p xml:id="pT40p0164c2501">第一敎興中。標云意者，爲屬於誰？答：觀前二
<lb n="0164c26" ed="T"/>意，似屬於佛；據下諸門，則有相妨。今須一槪
<lb n="0164c27" ed="T"/>並爲祖意，以毘尼敎旨，昔世未聞；縱有所明，
<lb n="0164c28" ed="T"/>猶非盡理。十門意趣，出自今師；故以序字屬
<lb n="0164c29" ed="T"/>於能序，敎興二字卽爲所序；意之一字，通指
<pb n="0165a" ed="T" xml:id="T40.1805.0165a"/>
<lb n="0165a01" ed="T"/>此門。又文標十意，謂裁度之懷；前云十門，謂
<lb n="0165a02" ed="T"/>由之而入；後言十條，謂義類不同；並對下諸
<lb n="0165a03" ed="T"/>篇，隨名不定。</p><p xml:id="pT40p0165a0306" cb:place="inline">通明中，初科，顯意分二，初約義
<lb n="0165a04" ed="T"/>通叙。雖文在初科，而無虛之語，通含後二。論
<lb n="0165a05" ed="T"/>下，引文正示。釋迦如來道成積劫，德超三聖；
<lb n="0165a06" ed="T"/>化於人道，示相同之。是以且就人中，美爲尊
<lb n="0165a07" ed="T"/>極，故曰至人。又佛身充滿，隨物現形；示生唱
<lb n="0165a08" ed="T"/>滅，拯接群品。今此且據娑婆所見誕育王宮，
<lb n="0165a09" ed="T"/>厭世修行，降魔成佛，故云興世。言有方者，方
<lb n="0165a10" ed="T"/>謂方法；卽明如來權巧之智，窮盡衆生差別
<lb n="0165a11" ed="T"/>心行。故所立敎，咸適機宜，皆令成益，故曰無
<lb n="0165a12" ed="T"/>虛。論卽《十住》、《婆沙》。彼云：修多羅依十力等流
<lb n="0165a13" ed="T"/>說<note place="inline">一是處非處力，二業力，三定力，四根力，五欲力，六
<lb n="0165a14" ed="T"/>性力，七至處道力，八宿命力，九天眼力，十漏盡力。
<lb n="0165a15" ed="T"/>等流，等謂無偏，流卽無擇。</note>，毘尼依大慈等流說，阿毘曇依無
<lb n="0165a16" ed="T"/>畏等流說<note place="inline">謂四無畏：一切智無所畏，漏盡無所畏，說障道無所畏，說盡苦道無所畏。</note>。據佛
<lb n="0165a17" ed="T"/>施敎，通有三心；約法對機，不無偏勝。是故說
<lb n="0165a18" ed="T"/>法開解，偏在智力；破邪竪論，特須無畏；立制
<lb n="0165a19" ed="T"/>檢過，唯是大慈。所以然者？如來興慈出現于
<lb n="0165a20" ed="T"/>世，欲說妙法，普令開悟；衆生頑鈍，遂說三乘；
<lb n="0165a21" ed="T"/>有遇法音，卽登道果；故以略敎束其過非。人
<lb n="0165a22" ed="T"/>根轉劣，破略起非；復開廣敎，指過立制；猶不
<lb n="0165a23" ed="T"/>能遵，以至三千八萬無量律議。正法之時，尙
<lb n="0165a24" ed="T"/>多毀犯；況當像末，焉可勝言。如是次第，曲就
<lb n="0165a25" ed="T"/>下凡，不遺微物。自非大慈，豈至於此。故《戒疏》
<lb n="0165a26" ed="T"/>云：依大慈門，曲授祕方，偏賜內衆等。</p><p xml:id="pT40p0165a2615" cb:place="inline">引證中。
<lb n="0165a27" ed="T"/>卽本律增一中文。彼云：佛在跋闍國池水邊，
<lb n="0165a28" ed="T"/>吿諸比丘：汝謂我以何心爲汝說法耶？鈔引
<lb n="0165a29" ed="T"/>答詞，略衆生二字。</p><p xml:id="pT40p0165a2908" cb:place="inline">對外道中，初文。言外道者，
<pb n="0165b" ed="T" xml:id="T40.1805.0165b"/>
<lb n="0165b01" ed="T"/>不受佛化，別行邪法。《多論》販賣戒云：根本六
<lb n="0165b02" ed="T"/>師敎十五弟子，各各受行異見；六師各別有
<lb n="0165b03" ed="T"/>法，與弟子不同；師弟通有九十六，如是相傳，
<lb n="0165b04" ed="T"/>常有不絕。<note place="inline">《僧祇》總有九十六種出家人，則佛道爲一，外道九十五；未詳合數，兩出不同。</note>雖各
<lb n="0165b05" ed="T"/>立法，而非正道，與無不異；以無法故，空然獨
<lb n="0165b06" ed="T"/>居，故云自也。人尊者，位過人天故；道高者，俱
<lb n="0165b07" ed="T"/>能出離故。制斯戒者，戒是聖法，制令受行；受
<lb n="0165b08" ed="T"/>之則聖財內備，行之則美德外彰。出過外俗，
<lb n="0165b09" ed="T"/>所以尊高。爲對二字，正是佛心；制戒之言，唯
<lb n="0165b10" ed="T"/>在金口。<note place="inline">昔來科爲結集敎興；故此一句，極多虛諍。</note></p><p xml:id="pT40p0165b1020" cb:place="inline">引證中二，初通指制
<lb n="0165b11" ed="T"/>戒證。觀下律者，卽諸犍度。據前戒本，諸俗譏
<lb n="0165b12" ed="T"/>言無有正法，外道無異；佛因制戒，頗符此意。
<lb n="0165b13" ed="T"/>然是他譏，佛意未顯，故指下文制法以明。如
<lb n="0165b14" ed="T"/>〈說戒犍度〉，因諸外道八日十四十五三時集會，
<lb n="0165b15" ed="T"/><name role="" type="person">甁沙王</name>見已白佛，因制半月說戒。〈安居犍度〉，
<lb n="0165b16" ed="T"/>因六群春夏冬三時遊行，居士譏言諸外道尙
<lb n="0165b17" ed="T"/>三月安居，此諸釋子一切時遊行，因制安居。
<lb n="0165b18" ed="T"/>〈自恣犍度〉，因諸比丘結安居已，作制不共語
<lb n="0165b19" ed="T"/>問訊；佛言汝曹癡人，同於外道共受瘂法。
<lb n="0165b20" ed="T"/>〈衣犍度〉中，有比丘持木鉢；佛言不應持如是
<lb n="0165b21" ed="T"/>鉢，此是外道法；乃至比丘畜繡手衣，著草衣、
<lb n="0165b22" ed="T"/>樹皮衣、葉衣、瓔珞衣、皮衣、鳥毛衣、人髮衣、馬尾
<lb n="0165b23" ed="T"/>牛尾衣露身，佛一一皆言不應爾，此是外道
<lb n="0165b24" ed="T"/>法，乃至結云：如是一切外道法不應作。且引
<lb n="0165b25" ed="T"/>一二以息世疑；下諸犍度，其文非一。故云凡
<lb n="0165b26" ed="T"/>所及並懷也。<note place="inline">舊記指下結集中譏謗之文，則凡所竝懷之語，如何釋耶？</note>懷卽佛意，
<lb n="0165b27" ed="T"/>異術卽外道。<note place="inline">術音述，道也。</note>故下，別引結集證。此卽本
<lb n="0165b28" ed="T"/>律五百結集緣起之文。以佛滅後，外道譏言
<lb n="0165b29" ed="T"/>沙門瞿曇法律若煙耳！世尊在日，皆共學戒；
<pb n="0165c" ed="T" xml:id="T40.1805.0165c"/>
<lb n="0165c01" ed="T"/>而今滅後無學戒者。於是迦葉遂興結集，卽
<lb n="0165c02" ed="T"/>吿衆曰：我等可共論法毘尼，勿令外道以致
<lb n="0165c03" ed="T"/>餘言。<note place="inline">祖師取意加上一句，使文易見。</note>問：今明佛意，那引結集文
<lb n="0165c04" ed="T"/>耶？答：當科所明，竝引佛世；文旣非一，不可別
<lb n="0165c05" ed="T"/>擧，故通指之。然結集之文，語意彰顯，故得更
<lb n="0165c06" ed="T"/>引展轉爲證。問：結集時事，旣在滅後，那證聖
<lb n="0165c07" ed="T"/>心？答：結集存法，旣爲絕於餘言；佛意本興，信
<lb n="0165c08" ed="T"/>專懷於異道。如下五例，開制往徵；亦引後文，
<lb n="0165c09" ed="T"/>用彰元意；此爲明例，何事疑乎！<note place="inline">此約迦葉結集意釋。</note>又佛
<lb n="0165c10" ed="T"/>始歸眞，便譏法滅；反知在日，對彼何疑。<note place="inline">此取外道譏謗
<lb n="0165c11" ed="T"/>意釋，古記錯解，故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165001" n="0165001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0165001" n="0165001"/><anchor xml:id="beg0165001" n="0165001"/>持<anchor xml:id="end0165001"/>委示。</note></p><p xml:id="pT40p0165c1111" cb:place="inline">對異宗中，初科，上句明佛意。毘
<lb n="0165c12" ed="T"/>尼之敎，因茲而制，故云來也。卽《義鈔》云：如來
<lb n="0165c13" ed="T"/>始於鹿苑，終至鶴林，隨根制戒，乃有萬差；良
<lb n="0165c14" ed="T"/>由衆生根器不同，樂聞有異，故令聖制輕重
<lb n="0165c15" ed="T"/>不等，緩急有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165002" n="0165002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0165002" n="0165002"/><anchor xml:id="beg0165002" n="0165002"/>珠<anchor xml:id="end0165002"/>；諸部輕重乃有無量，雖復不
<lb n="0165c16" ed="T"/>同，各稱根性；皆有奉行之益，以是義故，聖制
<lb n="0165c17" ed="T"/>本有五名。又引《付法藏傳》，佛現在世，分爲五
<lb n="0165c18" ed="T"/>部等。<note place="inline">大集夢<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165003" n="0165003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0165003" n="0165003"/><anchor xml:id="beg0165003" n="0165003"/>意<anchor xml:id="end0165003"/>亦同此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165004" n="0165004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0165004" n="0165004"/><anchor xml:id="beg0165004" n="0165004"/><g ref="#CB00626">㲲</g><anchor xml:id="end0165004"/>。</note>若爾，《義鈔》下文復云無五意者？
<lb n="0165c19" ed="T"/>答：此明佛在不分之意，謂隨機立制，豈有五
<lb n="0165c20" ed="T"/>意！故使現在但有五名，不分五別；不妨輕重
<lb n="0165c21" ed="T"/>緣急，卽是懸被將來。故彼云聖者之制，現無
<lb n="0165c22" ed="T"/>五意，但有懸記之言；佛去世後，始有諸部分
<lb n="0165c23" ed="T"/>張等。次句彰異。言多別者，統論分部。初則二
<lb n="0165c24" ed="T"/>初剏初各集；次一百年後，上座部中分出五
<lb n="0165c25" ed="T"/>部；又云：二百年後分十二部；四百年後分十
<lb n="0165c26" ed="T"/>八部<note place="inline">通根<anchor xml:id="nkr_note_add_0165c2601" n="0165c2601"/><anchor xml:id="beg0165c2601" n="0165c2601"/>本<anchor xml:id="end0165c2601"/>爲二十</note>；乃至復分五百部。<note place="inline">備如《義鈔》，此不煩引。</note>相傳云：
<lb n="0165c27" ed="T"/>本作宗則有其十八，後修時改爲多別。故知
<lb n="0165c28" ed="T"/>此語通含，非唯五部。</p><p xml:id="pT40p0165c2809" cb:place="inline">引證中。旣云多別，不可
<lb n="0165c29" ed="T"/>備陳；略引二部，以明異相，故云且如等。所以
<pb n="0166a" ed="T" xml:id="T40.1805.0166a"/>
<lb n="0166a01" ed="T"/>特引此二部者，此方盛弘。假實二解，敵對相
<lb n="0166a02" ed="T"/>反，於義易見。或可部計雖多，不出空有。是以
<lb n="0166a03" ed="T"/>下明戒體，亦出兩宗耳。兩部勝劣，略列四種，今
<lb n="0166a04" ed="T"/>合釋之。初戒本繁略，對下立敎顯約。《十誦》著
<lb n="0166a05" ed="T"/>三衣有六戒<note place="inline">一太高、二太下、三象鼻、四多羅葉、五參差、六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166001" n="0166001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0166001" n="0166001"/><anchor xml:id="beg0166001" n="0166001"/>攝<anchor xml:id="end0166001"/>縐</note>，內衣同上，共
<lb n="0166a06" ed="T"/>十二戒，則爲繁也。大小便利，止有一戒；敬塔
<lb n="0166a07" ed="T"/>都無，此爲略也。《四分》敬塔便唾，各隨別相，具
<lb n="0166a08" ed="T"/>列多戒，故云顯也。著衣立二，義無不收，故名
<lb n="0166a09" ed="T"/>約也。或可二部廣律戒本對辨優劣，學者尋
<lb n="0166a10" ed="T"/>之。二指體未圓，對下軌用多方。《十誦》色爲戒
<lb n="0166a11" ed="T"/>體；能造所造，二俱是色；俱不談心，未窮業本，
<lb n="0166a12" ed="T"/>故未圓也。《四分》二非爲體，體從心發；然限在
<lb n="0166a13" ed="T"/>小宗，曲從權意，別立異名。退非是小，進不成
<lb n="0166a14" ed="T"/>大；密使行人心希實道，多方之義，其在茲焉。
<lb n="0166a15" ed="T"/>故《業疏》云：由此宗中分通大乘，業依心起，故
<lb n="0166a16" ed="T"/>勝前計等。問：此句旣明戒體，何以但云軌用
<lb n="0166a17" ed="T"/>多方？答：此宗法相，不唯談體；如《羯磨疏》五義
<lb n="0166a18" ed="T"/>分通，故茲一句通含多意。復彰今體望前雖
<lb n="0166a19" ed="T"/>勝，對大猶偏；但云多方，足彰部意。故《戒疏》云：
<lb n="0166a20" ed="T"/>斯人博考三機，殷鑒兩典，包括權實，統收名
<lb n="0166a21" ed="T"/>理等。若爾，前宗何以直示？答：彼部所立，正合
<lb n="0166a22" ed="T"/>小宗，定爲偏計，更無他意。故直顯體，義兼隨
<lb n="0166a23" ed="T"/>行，亦非圓故。三接俗楷定，對下提誘生善。多
<lb n="0166a24" ed="T"/>宗五戒，必須盡形；八戒唯止一日一夜，此時
<lb n="0166a25" ed="T"/>定也。二戒不開分受；縱有分受，得善無戒，此
<lb n="0166a26" ed="T"/>數定也。《四分》二戒長短並通，全分皆得；接俗
<lb n="0166a27" ed="T"/>之敎，但存<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166002" n="0166002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0166002" n="0166002"/><anchor xml:id="beg0166002" n="0166002"/>住<anchor xml:id="end0166002"/>善，故非楷定。四御法無準，對下
<lb n="0166a28" ed="T"/>人法有序。彼宗人位雖同，不無差異；如無和
<lb n="0166a29" ed="T"/>尙得成受戒；及界內一人四處足數；一界之
<pb n="0166b" ed="T" xml:id="T40.1805.0166b"/>
<lb n="0166b01" ed="T"/>內，多處作法，互相受欲，此人無準也。三種羯
<lb n="0166b02" ed="T"/>磨，加則彌善，減則不成，卽法無準也。<note place="inline">文中似單明法，然御之
<lb n="0166b03" ed="T"/>一字，卽能秉人。對下須知二皆無序。</note>《四分》僧有四位，四人除三法
<lb n="0166b04" ed="T"/><note place="inline">白<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166003" n="0166003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0166003" n="0166003"/><anchor xml:id="beg0166003" n="0166003"/>志<anchor xml:id="end0166003"/>、受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166004" n="0166004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0166004" n="0166004"/><anchor xml:id="beg0166004" n="0166004"/>滅<anchor xml:id="end0166004"/>、悔殘</note>，五人除二法<note place="inline">中受，悔殘。</note>，十人除一法<note place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0166005" n="0166005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0166005" n="0166005"/><anchor xml:id="beg0166005" n="0166005"/>梅<anchor xml:id="end0166005"/>殘</note>，二十
<lb n="0166b05" ed="T"/>人通作一切。又須精簡足數別衆，卽人有序
<lb n="0166b06" ed="T"/>也。法有八位，心念有三<note place="inline">但對衆也</note>，對首有二<note place="inline">但及衆也</note>，衆
<lb n="0166b07" ed="T"/>法有三<note place="inline">單白、白二、白四</note>，衆別羯磨，各攝分齊，互不相通；
<lb n="0166b08" ed="T"/>少有增減，判歸非法，此法有序也。上明兩宗
<lb n="0166b09" ed="T"/>不同之相，皆是如來隨機施敎，淺深不等；懸
<lb n="0166b10" ed="T"/>鑒未來部計支分，作輕重說。敎興之意，於茲
<lb n="0166b11" ed="T"/>明矣。<note place="inline">古師科此爲分部敎興者，遠矣。</note></p><p xml:id="pT40p0166b1115" cb:place="inline">次當宗中，初文，上句指前，
<lb n="0166b12" ed="T"/>下句標後。言通明者，以前三意統毘尼藏，義
<lb n="0166b13" ed="T"/>該群部，不局一宗。然上三意，能所互彰。初就
<lb n="0166b14" ed="T"/>能施，必兼所被；以慈不虛發，專爲劣機。後之
<lb n="0166b15" ed="T"/>二種，文約所爲，用顯能施。次則彰正法之尊
<lb n="0166b16" ed="T"/>高，後乃明敎門之差別。</p><p xml:id="pT40p0166b1610" cb:place="inline">正明中，初科，上二句
<lb n="0166b17" ed="T"/>明敎起由機。人旣下四句，明機別敎廣。攝誘
<lb n="0166b18" ed="T"/>謂曲施方便，弘濟謂普令護益。軌用卽一切
<lb n="0166b19" ed="T"/>事法，止作兩行。上句明能說之意，下句顯所
<lb n="0166b20" ed="T"/>說之敎。貴下六句，叙今從要。本詮謂敎之大
<lb n="0166b21" ed="T"/>旨；對下條緖，卽事之別相。所以等者，探後二
<lb n="0166b22" ed="T"/>例，示本詮相。<note place="inline">開制，卽第二；持犯卽第一。或可此二通該五例，以一一例中竝具兼故。</note>驗諒
<lb n="0166b23" ed="T"/>二字，謂以智窮考。旨意二字，卽立敎本懷。諒，
<lb n="0166b24" ed="T"/>信也。今下，總標。一部之文，不過五例；以少明
<lb n="0166b25" ed="T"/>多，故云束也。</p><p xml:id="pT40p0166b2506" cb:place="inline">初遮性者。毘尼所制，無出遮性；
<lb n="0166b26" ed="T"/>用此二門，求一律藏；總歸二意，故曰往分。初
<lb n="0166b27" ed="T"/>通局中。十不善道違理之業，體本是惡，三藏齊
<lb n="0166b28" ed="T"/>禁。然毘尼中但制七支，更增篇聚，故通二敎。
<lb n="0166b29" ed="T"/>壞生掘地等，本非不善；息世譏疑，制方成過，故
<pb n="0166c" ed="T" xml:id="T40.1805.0166c"/>
<lb n="0166c01" ed="T"/>局制敎。據文，合云：遮戒則局於制敎。文中爲
<lb n="0166c02" ed="T"/>示遮性之義，故云因過等。然性戒元有，無論
<lb n="0166c03" ed="T"/>大聖制與不制，無非結業感報三途。遮戒不
<lb n="0166c04" ed="T"/>爾，佛出方制。故經論中或名主客、或號新舊、
<lb n="0166c05" ed="T"/>或約違理違事分之。餘如《戒疏》。</p><p xml:id="pT40p0166c0513" cb:place="inline">次科，性戒中，
<lb n="0166c06" ed="T"/>初句正標敎意。謂下，釋成，初二句示文緩。此
<lb n="0166c07" ed="T"/>收一切性戒，故云並有。文雖下，釋義急。初明
<lb n="0166c08" ed="T"/>敎急行難；如下，略擧兩戒，顯上敎急。旣下二
<lb n="0166c09" ed="T"/>句，釋上行難。故知下，結歸。三時者，謂初入入
<lb n="0166c10" ed="T"/>已出時；於三時中，微動樂念，還卽成重。毀呰
<lb n="0166c11" ed="T"/>卽九十中罵戒。慈心誨勗，雖罵無犯；微生瞋怒，
<lb n="0166c12" ed="T"/>亦結正科，故曰開實結犯等。<note place="inline">二戒開文竝見戒本。</note></p><p xml:id="pT40p0166c1220" cb:place="inline">遮戒中，
<lb n="0166c13" ed="T"/>初明緩急。制卽是急，開卽是緩。對前性戒，義
<lb n="0166c14" ed="T"/>立四句。一文緩義急，性中開也。二文急義緩，
<lb n="0166c15" ed="T"/>遮中制也。<note place="inline">以非性業隨緣開故。</note>三俱急者，性中制也。四俱
<lb n="0166c16" ed="T"/>緩者，遮中開也。豈非下，正示興意。上明護俗；
<lb n="0166c17" ed="T"/>大慈下，明制道。道旣無失，俗則生善；一制兩
<lb n="0166c18" ed="T"/>得，權巧在茲。《涅槃》所謂息世譏嫌，卽其義也。
<lb n="0166c19" ed="T"/>枉坑者，枉謂邪曲，以於僧起謗，必墮邪道，永
<lb n="0166c20" ed="T"/>無有出，喩之若坑；或可約報，卽喩苦趣。</p><p xml:id="pT40p0166c2016" cb:place="inline">引證
<lb n="0166c21" ed="T"/>中。彼論第七明犯罪有三種：一初犯緣，二因
<lb n="0166c22" ed="T"/>犯故制，三重制。於重制中，又有二種因緣：一
<lb n="0166c23" ed="T"/>者急，二者緩。急謂乃至共畜生與人同犯；緩
<lb n="0166c24" ed="T"/>卽聽捨道還家行婬，後若樂道，還聽出家受具。
<lb n="0166c25" ed="T"/><note place="inline">此明性戒。</note>又云：世人嫌言云何比丘無慈心斷樹生
<lb n="0166c26" ed="T"/>命，佛因制戒，是急；爲護住處，開斷草木，是緩。
<lb n="0166c27" ed="T"/><note place="inline">此明遮戒。</note>二儀，儀謂法式，令尋之者，出論家意。謂前
<lb n="0166c28" ed="T"/>且引二戒顯相，意令準此例尋諸戒，無不皆
<lb n="0166c29" ed="T"/>然，故云通望。用此證前遮性二戒急緩之義，
<pb n="0167a" ed="T" xml:id="T40.1805.0167a"/>
<lb n="0167a01" ed="T"/>通該一切矣。</p><p xml:id="pT40p0167a0106" cb:place="inline">次開制中。唯據遮戒，與前爲異。標
<lb n="0167a02" ed="T"/>云徵者，訓求訓驗，二義皆通。</p><p xml:id="pT40p0167a0212" cb:place="inline">引示中，初科。言
<lb n="0167a03" ed="T"/>下文者，卽五百結集文。彼明迦葉結集已，長
<lb n="0167a04" ed="T"/>老富那羅重更詰問結集次第，迦葉一一答
<lb n="0167a05" ed="T"/>已，彼云：我盡忍可，唯除八事親從佛聞憶持
<lb n="0167a06" ed="T"/>不忘。佛聽內宿內煮等。迦葉答言：實如汝所
<lb n="0167a07" ed="T"/>說，世尊以穀貴故聽；時世還豐，佛仍制斷。彼
<lb n="0167a08" ed="T"/>復言：佛是一切知見，不應制已還開，開已復
<lb n="0167a09" ed="T"/>制。<note place="inline">意云開制無定，則非一切知見。</note>鈔引迦葉答辭，仍易知見爲智
<lb n="0167a10" ed="T"/>人耳。此明時有豐儉，不可一定；故興此敎被
<lb n="0167a11" ed="T"/>及後世，卽《了論》中時毘尼也。</p><p xml:id="pT40p0167a1112" cb:place="inline">在世敎中。《五分》
<lb n="0167a12" ed="T"/>文出第二十二卷。上明聽違佛制。<note place="inline">彼疏釋云：如手<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167001" n="0167001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0167001" n="0167001"/><anchor xml:id="beg0167001" n="0167001"/>摶<anchor xml:id="end0167001"/>食，此方
<lb n="0167a13" ed="T"/>不爲善。又如袒膊跣足之類。</note>雖非下，明聽從他制。<note place="inline">如用匙筯及鞋履，偏袖及依王制等。</note>
<lb n="0167a14" ed="T"/>問：消文可爾，興意如何？答：時數遷流，豐儉不
<lb n="0167a15" ed="T"/>定；方隅隔越，風土不同；立法檢非，難爲一槪。
<lb n="0167a16" ed="T"/>意使隨時適變，逐處所宜；故立未來，竪通像末；
<lb n="0167a17" ed="T"/>仍施現在，橫被邊夷。旨在爲人，義見于此。問：
<lb n="0167a18" ed="T"/>時方名相，未知何出？答：《明了論》有時處毘尼。
<lb n="0167a19" ed="T"/>彼云：邊地受五，得數浴洗，中國不聽。<note place="inline">此名處也。</note>昔用
<lb n="0167a20" ed="T"/>三歸，今時不得；熱時數洗，寒時不得。<note place="inline">此卽時也。</note>故知
<lb n="0167a21" ed="T"/>時方不唯一事。問：旣曰當宗以辨，那引《五分》而
<lb n="0167a22" ed="T"/>明在世耶？答：本律明開邊方五事，但文局事
<lb n="0167a23" ed="T"/>定，未顯通收；故假彼文以申當部耳。今世愚
<lb n="0167a24" ed="T"/>僧，不知敎相；破戒作惡，習俗成風；見持戒者
<lb n="0167a25" ed="T"/>事與我違，便責不善隨方，呵爲顯異；邪多正
<lb n="0167a26" ed="T"/>寡，孰可言之！法滅世衰，由來漸矣。又東南禪
<lb n="0167a27" ed="T"/>講，半夜噉粥，過午方齋；木鉢紗衣，不殊外俗；
<lb n="0167a28" ed="T"/>循名昧實，竝謂隨方。不學愚癡，一至於此，愼之！</p>
<lb n="0167a29" ed="T"/><p xml:id="pT40p0167a2901">互融中。二敎卽二世敎。此有二釋：前敎本爲未
<pb n="0167b" ed="T" xml:id="T40.1805.0167b"/>
<lb n="0167b01" ed="T"/>來，卽兼佛世；後敎本興現在，仍通像末。或可
<lb n="0167b02" ed="T"/>恐疑引用《五分》，故此釋之。彼此兩字，卽指二
<lb n="0167b03" ed="T"/>宗。謂《四分》制已更開，卽兼在世；《五分》雖制不
<lb n="0167b04" ed="T"/>用，亦兼未來。旣而彼此相兼，卽知本宗自具
<lb n="0167b05" ed="T"/>二世；但文不顯，故用彼文。問：遮性中亦明開
<lb n="0167b06" ed="T"/>制，與此何別？答：前通遮性，此唯在遮。若是性
<lb n="0167b07" ed="T"/>戒，不論時處。故《了論》中一切時處毘尼，謂婬
<lb n="0167b08" ed="T"/>盜等是也。</p><p xml:id="pT40p0167b0805" cb:place="inline">第三例中。酬因曰報。言強弱者，或
<lb n="0167b09" ed="T"/>約男女二位，對下就制也。又男女中各分三
<lb n="0167b10" ed="T"/>根，對下約行也。所以不言重輕而言聽者，以
<lb n="0167b11" ed="T"/>重輕之言，不該約行，故以重聽通收二種。就制
<lb n="0167b12" ed="T"/>卽止持，約行卽作持。初中，準《戒疏》深防限分，各
<lb n="0167b13" ed="T"/>有通別。制四重，防三毒，卽根本防。制種類，防
<lb n="0167b14" ed="T"/>四重，名深防。<note place="inline">此卽通也。</note>又云：過犯未窮，預加重約；禁
<lb n="0167b15" ed="T"/>微防著，故曰深防。如尼觸犯夷等類。<note place="inline">等餘三重。約戒以論，
<lb n="0167b16" ed="T"/>卽名別也。若飮虫水防殺畜；手搏防打，亦號深防；非此中意，以不對報故。</note>言限分者。指重
<lb n="0167b17" ed="T"/>緣心，以爲下凡限分之制。<note place="inline">此卽名通，通諸戒故。</note>又云：若就
<lb n="0167b18" ed="T"/>相論，可有修學，竝是限分；如漏失僧殘尼墮。
<lb n="0167b19" ed="T"/><note place="inline">此爲別也。又如僧中輒敎尼等，及尼中四獨紡績一切不同之戒是也。</note><anchor xml:id="nkr_note_orig_0167002" n="0167002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0167002" n="0167002"/><anchor xml:id="beg0167002" n="0167002"/>令<anchor xml:id="end0167002"/>此約報強弱，
<lb n="0167b20" ed="T"/>須從別論。<note place="inline">古記反破此解，請以《戒疏》爲準。</note>約行者，山謂蘭若，卽上
<lb n="0167b21" ed="T"/>根也；世謂聚落，卽中下根也。然上士不獨居
<lb n="0167b22" ed="T"/>山，中下豈唯在聚！取其大約以處分機。初明
<lb n="0167b23" ed="T"/>山者，僧尼二衆，通行四依：一糞衣，二乞食，三
<lb n="0167b24" ed="T"/>樹下坐，四腐爛藥。<note place="inline">此上根也。尼樹下坐，但非蘭若。</note>二明世者。衣
<lb n="0167b25" ed="T"/>中，根報次者制三衣，又次者畜百一，又次者
<lb n="0167b26" ed="T"/>畜長，又次者被褥等重物，又次者聽衆寶莊
<lb n="0167b27" ed="T"/>嚴<note place="inline">此非常敎，唯天須菩提耳。</note>；上準《戒疏》明五開，彼云：良由衆
<lb n="0167b28" ed="T"/>生根報不同，強弱不等，致令大聖方便開遮。
<pb n="0167c" ed="T" xml:id="T40.1805.0167c"/>
<lb n="0167c01" ed="T"/><note place="inline">此五前強後弱，中間互通。</note>食中，開受僧別二請，僧常檀越送等。
<lb n="0167c02" ed="T"/>處開二房，藥開三種。<note place="inline">此四開中下<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167003" n="0167003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0167003" n="0167003"/><anchor xml:id="beg0167003" n="0167003"/>幾<anchor xml:id="end0167003"/>。</note>問：制行二位，強弱
<lb n="0167c03" ed="T"/>何分？答：制則強輕而弱重<note place="inline">強依限分，弱假深防。</note>，行則強制
<lb n="0167c04" ed="T"/>而弱聽<note place="inline">強者堪耐，弱必隨開。</note>。</p><p xml:id="pT40p0167c0412" cb:place="inline">四中，初句明機差。此謂佛世起
<lb n="0167c05" ed="T"/>敎之機，非五部師也。次句示敎別。卽對諸部
<lb n="0167c06" ed="T"/>以明輕重。輕重言通，不出罪事。如初篇重犯，
<lb n="0167c07" ed="T"/>婬制毛頭，盜限滿五，羯磨楷定，受法簡人之
<lb n="0167c08" ed="T"/>類，卽此重餘輕。又開結淨地，捨財還主，接俗
<lb n="0167c09" ed="T"/>生善之類；又諸部境想不同，《五分》不開疑想，
<lb n="0167c10" ed="T"/>《僧祇》性惡無疑想，《十誦》前有方便除疑想<note place="inline">今鈔準用</note>，
<lb n="0167c11" ed="T"/>《四分》除破僧婬酒不開疑想，餘戒通開，上竝
<lb n="0167c12" ed="T"/>此輕他重。下二句證成。異執卽是各計，非貶
<lb n="0167c13" ed="T"/>斥也。問：此就當宗以辨興意，那以五部爲證
<lb n="0167c14" ed="T"/>耶？答：此擧群宗，爲顯《四分》。</p><p xml:id="pT40p0167c1411" cb:place="inline">五中，初句通<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167004" n="0167004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0167004" n="0167004"/><anchor xml:id="beg0167004" n="0167004"/>標<anchor xml:id="end0167004"/>。
<lb n="0167c15" ed="T"/>事謂止持門一切諸戒，如婬盜等。法卽作持門
<lb n="0167c16" ed="T"/>一切制法，如結說安恣衣藥受淨，及餘一切衆
<lb n="0167c17" ed="T"/>別羯磨。法下，別釋。初二句明制法意。上列諸
<lb n="0167c18" ed="T"/>法，通制一化；行必有方，違則獲罪；如諸羯磨，
<lb n="0167c19" ed="T"/>竝託緣成；必須四準評量，七非撿校，故曰法唯
<lb n="0167c20" ed="T"/>等。事下四句出制事意。情謂有情，性卽三性；
<lb n="0167c21" ed="T"/>性因情起，故云情性；然以情變不常，隨緣無
<lb n="0167c22" ed="T"/>量，故令聖制敎等塵沙。事託境生，故云隨境。
<lb n="0167c23" ed="T"/>有犯不犯，故云得失。或託下，釋上隨制。三性
<lb n="0167c24" ed="T"/>犯戒，廣如中卷〈篇聚名報〉及《戒疏》中，今依疏
<lb n="0167c25" ed="T"/>文略引示之。彼云：託善緣以興敎者，如坐禪
<lb n="0167c26" ed="T"/>讀誦講導開悟，必以正命居懷，制伏煩惱，此
<lb n="0167c27" ed="T"/>名善法；方希名利邪命自居，相雖是善，反成
<lb n="0167c28" ed="T"/>貪毒；壞心障道，勿過於此，是故大聖興敎防
<lb n="0167c29" ed="T"/>之。<note place="inline">此通遮性，性如慈心斷命，好心互用三寶等；遮如乞衣過受勸增等類。</note>言不善緣以興
<pb n="0168a" ed="T" xml:id="T40.1805.0168a"/>
<lb n="0168a01" ed="T"/>敎者，如十惡等體是不善，能廣三途增惱障
<lb n="0168a02" ed="T"/>道，故聖因過制敎防之。<note place="inline">此局性惡。</note>言託無記以興敎
<lb n="0168a03" ed="T"/>者，如草土等，體雖無記；數作不已，外彰譏醜，
<lb n="0168a04" ed="T"/>內增心亂；<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168001" n="0168001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0168001" n="0168001"/><anchor xml:id="beg0168001" n="0168001"/>敎<anchor xml:id="end0168001"/>制防約，作者犯墮。餘廣如後。<note place="inline">此唯遮戒。</note>
<lb n="0168a05" ed="T"/>言世譏者，卽諸戒緣，多因俗譏起過方制。一
<lb n="0168a06" ed="T"/>往以分，則上句通遮性，下句唯局遮。然性戒
<lb n="0168a07" ed="T"/>緣起，亦兼世譏，故此二句不可偏判，思之可
<lb n="0168a08" ed="T"/>知。<note place="inline">古多錯解，故爲曲示。</note>如上五例，三四約機，爲顯於敎；餘
<lb n="0168a09" ed="T"/>三就敎，非不對機。又前二局就<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168002" n="0168002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0168002" n="0168002"/><anchor xml:id="beg0168002" n="0168002"/>止<anchor xml:id="end0168002"/>持，後三通
<lb n="0168a10" ed="T"/>於止作。</p><p xml:id="pT40p0168a1004" cb:place="inline">總意中，初文爲二；上二句結前；總下，
<lb n="0168a11" ed="T"/>示意。大毘尼藏，興意極多；五例統收，大要略
<lb n="0168a12" ed="T"/>盡；望其別條，實爲未備，故云且略等。薄知言
<lb n="0168a13" ed="T"/>可取解。方詣明有所歸。方謂方所，詣卽至詣。
<lb n="0168a14" ed="T"/>統一律之始終，故云總撮。指一意以該攝，故
<lb n="0168a15" ed="T"/>云包擧。拯，拔也。凡庸者，若據所化，實通諸趣；
<lb n="0168a16" ed="T"/>若取可度，別在人中。三歸五戒，餘道俱霑；具
<lb n="0168a17" ed="T"/>足律儀，唯人可受，必約通別兩意釋之。然此
<lb n="0168a18" ed="T"/>所明，乃是如來出世大意，語該三藏，義涉五
<lb n="0168a19" ed="T"/>乘；且就所宗，故爲律意耳。泥曰或云泥洹涅
<lb n="0168a20" ed="T"/>槃等，西音之轉；小遠疏中翻之爲滅；《智論》涅
<lb n="0168a21" ed="T"/>名爲出，槃名爲趣，言永出諸趣。疏就所證之
<lb n="0168a22" ed="T"/>理，論約能證之智。古記至此，廣列義章；今意
<lb n="0168a23" ed="T"/>不存，如前已示。然須略擧以遣文相。諸小乘
<lb n="0168a24" ed="T"/>論，通明二種涅槃，謂二乘之人，見思永盡，眞
<lb n="0168a25" ed="T"/>空極證，報質未亡，故名有餘依也；及乎化火
<lb n="0168a26" ed="T"/>焚身，身智俱滅，同太虛空，故名無餘依也。若
<lb n="0168a27" ed="T"/>約大敎，卽指常住不生滅性爲大涅槃。今文
<lb n="0168a28" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0168003" n="0168003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0168003" n="0168003"/><anchor xml:id="beg0168003" n="0168003"/>須通泥曰<anchor xml:id="end0168003"/>兩釋。若就權宗，卽指前<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168004" n="0168004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0168004" n="0168004"/><anchor xml:id="beg0168004" n="0168004"/>云<anchor xml:id="end0168004"/>；若取開
<lb n="0168a29" ed="T"/>會，須歸後一；扶律談常，卽其意也。下文調三
<pb n="0168b" ed="T" xml:id="T40.1805.0168b"/>
<lb n="0168b01" ed="T"/>毒求四果等，竝同此釋。</p><p xml:id="pT40p0168b0110" cb:place="inline">引證中兩段，並本律
<lb n="0168b02" ed="T"/>增三中文。初段三句。上二句卽孔雀冠婆羅
<lb n="0168b03" ed="T"/>門問阿難之語。下一句卽阿難答詞。<note place="inline">彼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168005" n="0168005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0168005" n="0168005"/><anchor xml:id="beg0168005" n="0168005"/>其<anchor xml:id="end0168005"/>云：爲調貪欲瞋恚
<lb n="0168b04" ed="T"/>愚癡令盡故。</note>增戒學者，出世正道增上勝法，非謂漸
<lb n="0168b05" ed="T"/>制而言增也。<note place="inline">定慧亦同。</note>云何下二句，卽引後段。上
<lb n="0168b06" ed="T"/>句卽佛問諸比丘語。爲字平<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168006" n="0168006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0168006" n="0168006"/><anchor xml:id="beg0168006" n="0168006"/>乎<anchor xml:id="end0168006"/>。下句是比丘
<lb n="0168b07" ed="T"/>答詞。<note place="inline">彼具云：云何增戒增心增慧學？學此三學，得須陀洹，乃至阿羅漢等，文中束之。</note>所引二
<lb n="0168b08" ed="T"/>文，辭理無異；但上約所斷，下據所證耳。問：戒
<lb n="0168b09" ed="T"/>止業非，那云調毒及求果耶？答：如《戒疏》說，尋
<lb n="0168b10" ed="T"/>之可解。古記於此廣談斷證，紊亂學宗。《戒疏》
<lb n="0168b11" ed="T"/>委斥，如前具引。又云：今所學者，正爲求此四
<lb n="0168b12" ed="T"/>果，以斯宗正屬聲聞乘，故談至此以爲極矣。
<lb n="0168b13" ed="T"/>昔嘗聽習，每臨此語，不勝痛咽。可謂屈抑祖乘，
<lb n="0168b14" ed="T"/>聾瞽來學。〈受戒篇〉明上品發心；〈沙彌篇〉說出
<lb n="0168b15" ed="T"/>家學本；〈篇聚〉所引《勝鬘》、《智論》，竝以毘尼卽摩
<lb n="0168b16" ed="T"/>訶衍；《羯磨疏》中圓敎出體，卽同三聚；終歸大
<lb n="0168b17" ed="T"/>乘，域心於處；何得不思，致虧發足。如是等文，
<lb n="0168b18" ed="T"/>云何銷釋！致使一家敎門，宗骨俱喪；後賢有
<lb n="0168b19" ed="T"/>識，深須鏡諸。</p><p xml:id="pT40p0168b1906" cb:place="inline">結指中，上三句指下篇別事，下
<lb n="0168b20" ed="T"/>二句示此中總意。下諸門者，卽三十篇。所以
<lb n="0168b21" ed="T"/>不言篇者，以一一篇中隨諸別事，各有制意。
<lb n="0168b22" ed="T"/>今此遍指篇中別科，故云諸門耳。下總結云
<lb n="0168b23" ed="T"/>此之十條竝總束諸門，豈非指下諸篇耶<note place="inline">有云後九
<lb n="0168b24" ed="T"/>門者，非也。</note>！尋條知本者，條卽前事，是別相故；本謂今
<lb n="0168b25" ed="T"/>文，示總義故。<note place="inline">餘九同此，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168007" n="0168007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0168007" n="0168007"/><anchor xml:id="beg0168007" n="0168007"/>里<anchor xml:id="end0168007"/>文略耳。</note><anchor xml:id="nkr_note_orig_0168008" n="0168008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0168008" n="0168008"/><anchor type="circle"/></p>
<lb n="0168b26" ed="T"/><p xml:id="pT40p0168b2601"><anchor type="circle"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0168009" n="0168009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0168009" n="0168009"/>第二門，初標擧者。敎興大意，如上已明。然
<lb n="0168b27" ed="T"/>其罪事重輕不同，欲本大聖裁量之意，故次
<lb n="0168b28" ed="T"/>明之。</p><p xml:id="pT40p0168b2803" cb:place="inline">正明中，初科，前二句標難。上句指佛心，
<lb n="0168b29" ed="T"/>下句卽祖意。何下，釋難裁所以，初徵。原下，釋。
<pb n="0168c" ed="T" xml:id="T40.1805.0168c"/>
<lb n="0168c01" ed="T"/>上二句約人推敎，則敎密難裁；又下，就敎推機，
<lb n="0168c02" ed="T"/>而機差叵究。原亦推也，窮卽極也。衆生性欲，
<lb n="0168c03" ed="T"/>唯佛窮盡；隨宜授道，毫釐不差；旣出聖謀，故
<lb n="0168c04" ed="T"/>非凡測。若取偶對，上句對下，合云識病之人；
<lb n="0168c05" ed="T"/>下句對上，合云受法之器；法喩互擧，語簡義
<lb n="0168c06" ed="T"/>彰。所以下，雙結。扣音口，亦去呼，擊也。方謂方
<lb n="0168c07" ed="T"/>所。如來立法，量同空界；群生萬類，無不沾益；
<lb n="0168c08" ed="T"/>故其所利，不在一隅，故曰無方。旣其無方，則
<lb n="0168c09" ed="T"/>非思議所能及，故云豈可等。</p><p xml:id="pT40p0168c0912" cb:place="inline">次科。雖然者，與奪
<lb n="0168c10" ed="T"/>未決之語。對前乍覽，故云重覈。前約當機，故
<lb n="0168c11" ed="T"/>難裁斷；今取被後，故言自顯。遠標卽律敎。敎
<lb n="0168c12" ed="T"/>以指道，喩之如標；超諸世典，命之云遠。裔謂衣
<lb n="0168c13" ed="T"/>裾，取其末下以比後學。在文者，卽下七例，並見
<lb n="0168c14" ed="T"/>律中。凡論敎義，或無明文，須引證據；律文旣
<lb n="0168c15" ed="T"/>顯，故不假證。示現總相，故云大略。</p><p xml:id="pT40p0168c1514" cb:place="inline">別列中。初
<lb n="0168c16" ed="T"/>例。準《業疏》中明受捨漸頓，先五次十後具名
<lb n="0168c17" ed="T"/>漸；徑受具足，三戒俱得名頓。捨具戒作沙彌，
<lb n="0168c18" ed="T"/>捨具十作優婆塞，名漸；直作白衣名頓。<note place="inline">此古記解，未
<lb n="0168c19" ed="T"/>見制敎輕重意。</note>今約〈持犯篇〉中不學無知漸頓釋之。《戒
<lb n="0168c20" ed="T"/>疏》云：行違本受，厭而不學，故名止犯。不學具
<lb n="0168c21" ed="T"/>漸頓，起心有通局；無知唯局漸，緣境不了，犯
<lb n="0168c22" ed="T"/>不學罪；漸中隨境結故輕，頓則一切犯故重。
<lb n="0168c23" ed="T"/><note place="inline">不學出受戒說相，無知出不攝耳戒。</note>二結正業科。卽篇聚之罪，各從
<lb n="0168c24" ed="T"/>種類；並約七支業理輕重以分上下。如〈篇聚〉
<lb n="0168c25" ed="T"/>云正結罪科，止樹六法是也。三報果不同者。
<lb n="0168c26" ed="T"/>此明人類報有差別。謂男女黃門二形之類，
<lb n="0168c27" ed="T"/>四夷俱重；摩觸麁語媒嫁等則有輕降。如律
<lb n="0168c28" ed="T"/>廣解具列其相，可尋注戒。<note place="inline">舊約僧尼別制釋，或引《母論》犯報四句釋，於義似疎。</note>
<lb n="0168c29" ed="T"/>四攝趣優劣者。律明趣有三種，人及非畜。非
<pb n="0169a" ed="T" xml:id="T40.1805.0169a"/>
<lb n="0169a01" ed="T"/>人一種，通含四趣，天、修、鬼、獄；又非畜中，各有
<lb n="0169a02" ed="T"/>男女黃形，並如戒本所列。人趣爲優，畜則爲
<lb n="0169a03" ed="T"/>劣，非人通優劣。且約四重以示其相：初人趣
<lb n="0169a04" ed="T"/>四戒俱重；二非人婬重餘蘭，畜生婬重盜吉；
<lb n="0169a05" ed="T"/>殺有智蘭，無智提。<note place="inline">餘篇自尋。</note>五起情虛實者。此有多
<lb n="0169a06" ed="T"/>釋。一如謗妄等戒，情虛故重，情實皆開。<note place="inline">諸戒不犯文中，
<lb n="0169a07" ed="T"/>並標實爾無心等是也。</note>又諸戒境想，初句情虛故重，疑想
<lb n="0169a08" ed="T"/>情實俱輕。<note place="inline">除婬酒戒。</note>又諸戒中或標知故字者，卽
<lb n="0169a09" ed="T"/>顯情虛。<note place="inline">如故斷畜命，知水有虫等。</note>非故不知，卽是情實；卽如
<lb n="0169a10" ed="T"/>本律犯必問心，無心不犯；制敎重輕，尋之可
<lb n="0169a11" ed="T"/>見。六開制互立者。一切諸戒，若止若作，有制
<lb n="0169a12" ed="T"/>未始不開，有開未嘗不制；二敎相待，義無獨
<lb n="0169a13" ed="T"/>立。且如婬戒，乃至畜生毛頭卽犯，仍開怨逼，
<lb n="0169a14" ed="T"/>此卽制中開也；雖許境合，三時無樂，開中制
<lb n="0169a15" ed="T"/>也。又如本制三衣，次開百一，復制加持；後開
<lb n="0169a16" ed="T"/>畜長，仍制說淨；時緣不暇，復開十日，不說則
<lb n="0169a17" ed="T"/>犯。又如本制安居，緣開受日，復制限內須還，
<lb n="0169a18" ed="T"/>又開難緣不返等。但制卽是重，開並爲輕；如
<lb n="0169a19" ed="T"/>是類求，方體敎意。七中。喧卽聚落中下兩根，
<lb n="0169a20" ed="T"/>靜卽蘭若頭陀上行。四依敎重，四開敎輕。<note place="inline">此明
<lb n="0169a21" ed="T"/>如來制敎重輕，又云在文自顯，須就本律詳而求之；故今所釋，頗與昔異。</note></p><p xml:id="pT40p0169a2129" cb:place="inline">結示中。上句屬
<lb n="0169a22" ed="T"/>佛，下句屬鈔主。據本制懷，臨事處斷；則輕重
<lb n="0169a23" ed="T"/>合敎，萬無一失。料簡七種。初受隨簡，一是背
<lb n="0169a24" ed="T"/>於受體，餘六制於隨行。二就行中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169001" n="0169001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0169001" n="0169001"/><anchor xml:id="beg0169001" n="0169001"/>上<anchor xml:id="end0169001"/>作簡，
<lb n="0169a25" ed="T"/>二三四五是止，第七是作，六通止作。三就
<lb n="0169a26" ed="T"/>止中能所簡，第二是所犯罪，三四卽所對
<lb n="0169a27" ed="T"/>境，五卽能犯心。如是知之。</p>
<lb n="0169a28" ed="T"/><p xml:id="pT40p0169a2801">第三標中。言對事者，一約判罪，二據行法，三
<lb n="0169a29" ed="T"/>謂亡物。<note place="inline">〈二衣篇〉云：隨本受體，何律受戒，卽以此律而定輕重。</note>應須問曰：敎門
<pb n="0169b" ed="T" xml:id="T40.1805.0169b"/>
<lb n="0169b01" ed="T"/>輕重，聖意可知；然現翻四律，互有乖違重輕
<lb n="0169b02" ed="T"/>不定；今之學者，依何爲準？此門所立，其意在
<lb n="0169b03" ed="T"/>茲。</p><p xml:id="pT40p0169b0302" cb:place="inline">叙古中，初科。佛滅千年，至後漢明帝時，騰
<lb n="0169b04" ed="T"/>蘭初至；人雖剃染，未有歸戒。跨及曹魏，將二
<lb n="0169b05" ed="T"/>百年；曇摩柯羅<note place="inline">或作迦羅，此云法時。</note>依《四分羯磨》，立十人
<lb n="0169b06" ed="T"/>受戒；爲始出《僧祇戒本》，令衆誦習。<note place="inline">第一差也。</note>至姚秦
<lb n="0169b07" ed="T"/>時，十誦廣律初翻，人卽依用。<note place="inline">此二差也。</note>其次《四分》、《僧
<lb n="0169b08" ed="T"/>祇》、《五分》三部廣文，並傳此地；人謂《僧祇》與先
<lb n="0169b09" ed="T"/>戒本文理相合，乃捨《十誦》多演《僧祇》。<note place="inline">此三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169002" n="0169002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0169002" n="0169002"/><anchor xml:id="beg0169002" n="0169002"/>義<anchor xml:id="end0169002"/>也。</note>唯
<lb n="0169b10" ed="T"/>《四分》、《五分》，曾未弘通。至于元魏法聰律師，方
<lb n="0169b11" ed="T"/>悟前非；於卽罷講《僧祇》，首傳《四分》；然以人情
<lb n="0169b12" ed="T"/>執舊，多未伏從。及乎隋朝智首律師作《五部
<lb n="0169b13" ed="T"/>區分鈔》，往往未能盡理，尙有紛紜；故今鈔中
<lb n="0169b14" ed="T"/>特須提示。歷年旣久，執諍仍繁；不能備陳，故
<lb n="0169b15" ed="T"/>但通斥云諸師等。東流者，標其所至；或云西
<lb n="0169b16" ed="T"/>來，言其所從。幾字平呼，近也。自漢至唐撰鈔
<lb n="0169b17" ed="T"/>之時，凡五百五十九年，故云近耳。<note place="inline">若取曹魏得戒已來，近四百年。</note>
<lb n="0169b18" ed="T"/>穿鑿者，學無師稟，肆意攻求，不從正理，故以
<lb n="0169b19" ed="T"/>比焉。<note place="inline">《孟子》云：所惡於智者其爲鑿也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169003" n="0169003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0169003" n="0169003"/><anchor xml:id="beg0169003" n="0169003"/>注<anchor xml:id="end0169003"/>云：<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169004" n="0169004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0169004" n="0169004"/><anchor xml:id="beg0169004" n="0169004"/>悉<anchor xml:id="end0169004"/>人用智而妄穿鑿。</note></p><p xml:id="pT40p0169b1925" cb:place="inline">推所由中，上句
<lb n="0169b20" ed="T"/>明迷敎，下句示迷行。宗旨謂假實不同，本趣
<lb n="0169b21" ed="T"/>卽色非色別。</p><p xml:id="pT40p0169b2106" cb:place="inline">勸學中，初句勸久學。學師謂稟
<lb n="0169b22" ed="T"/>學於師。次句勸憑正敎。何下，明離過。二句語
<lb n="0169b23" ed="T"/>別義同，但上約破斥，下取輕誚。淪猶墮也，嗤
<lb n="0169b24" ed="T"/>卽是笑。</p><p xml:id="pT40p0169b2404" cb:place="inline">正判中，初文上二句卽曉其本趣。體
<lb n="0169b25" ed="T"/>下謂識其宗旨。《業疏》云：如戒一受，願行須同。
<lb n="0169b26" ed="T"/>焉有受依假宗，隨行實敎！神州一統，約受並
<lb n="0169b27" ed="T"/>誦《四分》之文；及論隨行，皆依《有部》行學；非唯
<lb n="0169b28" ed="T"/>體相乖各，亦乃緩急隨情等。<note place="inline">有將體旣等語爲總師語，非也。</note></p><p xml:id="pT40p0169b2824" cb:place="inline">更
<lb n="0169b29" ed="T"/>示中。據上所明，於理已顯。所以重示者。一恐
<pb n="0169c" ed="T" xml:id="T40.1805.0169c"/>
<lb n="0169c01" ed="T"/>疑云：俱是聖敎，縱令互判，亦有何過！二又恐
<lb n="0169c02" ed="T"/>云：《四分》可爾，餘宗不然。故復釋之。初文，上二
<lb n="0169c03" ed="T"/>句標。謂下，釋。如已學《四分》，卽依《四分》判彼《十
<lb n="0169c04" ed="T"/>誦》受戒之者，餘互亦爾。同則不言，乖則有過，
<lb n="0169c05" ed="T"/>故云脫罹等。脫，忽也。罹，遭也。愆卽是罪。上
<lb n="0169c06" ed="T"/>句明判斷之失，下句示違犯之罪。愚癡，卽無
<lb n="0169c07" ed="T"/>知也。</p><p xml:id="pT40p0169c0703" cb:place="inline">次科，上二句正示。諸宗判處，並同此列，
<lb n="0169c08" ed="T"/>故云通立等。格，式也。較，音覺，正也。後二句結
<lb n="0169c09" ed="T"/>吿。條領，卽今所立。纔覽此門，疑滯卽遣；如氷
<lb n="0169c10" ed="T"/>之泮，故云釋然。大觀，謂所見通遠也。</p>
<lb n="0169c11" ed="T"/><p xml:id="pT40p0169c1101">第四門。上明考體專用一宗；然或被事不周，須
<lb n="0169c12" ed="T"/>通他部，故此明之。欲曉此門文相大意，須以
<lb n="0169c13" ed="T"/>三問前以激之。問：受體旣從《四分》，秖合專依
<lb n="0169c14" ed="T"/>本宗；何以今鈔備引諸部，約體明隨，其義安
<lb n="0169c15" ed="T"/>在？問：三藏所詮，事理兩異；旣宗律藏，何以下
<lb n="0169c16" ed="T"/>引《阿含》等經及餘小論，豈非化制不分耶？問：
<lb n="0169c17" ed="T"/>律是小乘，敎限須別；安得輒用《華嚴》、《涅槃》、《地
<lb n="0169c18" ed="T"/>持》、《智論》，豈非大小濫耶？若不明示，學者俱疑；
<lb n="0169c19" ed="T"/>故此決之，尋文可見。問：今鈔通用三藏，何以
<lb n="0169c20" ed="T"/>但標諸部？答：諸律體相旣殊，須明引用分齊，
<lb n="0169c21" ed="T"/>是故此門正明諸律。至後六師，方通經論。<note place="inline">有云諸部
<lb n="0169c22" ed="T"/>通收經論，非也。</note></p><p xml:id="pT40p0169c2207" cb:place="inline">叙分宗中，初文。言統明者，總括諸部也。
<lb n="0169c23" ed="T"/>如來滅後，迦葉結集爲《八十誦律》，五師相繼
<lb n="0169c24" ed="T"/>一百來年並無支派；後因諍計，遂分五宗；流
<lb n="0169c25" ed="T"/>旣出於一源，枝必歸於一本，故云實一文也。
<lb n="0169c26" ed="T"/>但下，示分所以。上句明如來赴機設敎不等
<lb n="0169c27" ed="T"/><note place="inline">有以機悟屬五師者，非也。</note>，下句明諸師各執不同。岳立，喩其所
<lb n="0169c28" ed="T"/>執如山之固。《注戒》序云：雲飛二部五部之殊，
<lb n="0169c29" ed="T"/>山張十八五百之異。<note place="inline">有謂五岳對五部非也。況諸計之言，不唯五部，請以《注戒》質之。</note>。</p>
<pb n="0170a" ed="T" xml:id="T40.1805.0170a"/>
<lb n="0170a01" ed="T"/><p xml:id="pT40p0170a0101">次料，上二句叙分宗。《義鈔》云：毱多受法旣少，
<lb n="0170a02" ed="T"/>不能均融，故分五部；然旣大聖懸記，蓋是時
<lb n="0170a03" ed="T"/>機所宜；執諍雖殊，無非證道；卽《大集》云：五
<lb n="0170a04" ed="T"/>部雖異，不妨諸佛法界涅槃是也。下二句明
<lb n="0170a05" ed="T"/>各集。競謂爭馳。言大衆者，此濫窟外部。</p><p xml:id="pT40p0170a0516" cb:place="inline">《高僧
<lb n="0170a06" ed="T"/>傳》論云：上座大衆，創分結集之場；彼言大衆，
<lb n="0170a07" ed="T"/>乃是窟外；此云大衆，定是窟內，卽今《摩訶僧
<lb n="0170a08" ed="T"/>祇》。此翻大衆，以五百人亦大衆故<note place="inline">《智論》則云千人</note>。是則
<lb n="0170a09" ed="T"/>大衆名通二部，上座唯局窟內，學者須細辨
<lb n="0170a10" ed="T"/>之。一家者，且據五部各自爲言。</p><p xml:id="pT40p0170a1013" cb:place="inline">三中。初輕重
<lb n="0170a11" ed="T"/>異者。一約罪釋。本宗初篇重犯，餘部但吉。本
<lb n="0170a12" ed="T"/>宗犯罪方便隨滅，餘律仍存。《四分》女觸比丘
<lb n="0170a13" ed="T"/>蘭，《十誦》結殘。《十誦》身根互壞，觸者蘭；《四分》捉
<lb n="0170a14" ed="T"/>髮亦殘。<note place="inline">且略遣文，餘尋〈釋相〉。</note>二約亡物釋。下云然此亡物，
<lb n="0170a15" ed="T"/>諸部未融等。錫杖澡罐針錐等物，《四分》歸重；
<lb n="0170a16" ed="T"/>餘律並輕<note place="inline">如〈二衣〉中</note>。三約事釋。如《四分》受戒，緣具
<lb n="0170a17" ed="T"/>方成故重；餘宗緣闕並開<note place="inline">如無和尙無衣鉢等</note>。本宗轉欲
<lb n="0170a18" ed="T"/>則輕，餘宗不開故重。本宗悔殘，微乖法式，悔
<lb n="0170a19" ed="T"/>罪不出，故重；《十誦》不行別住六夜，直得出罪，
<lb n="0170a20" ed="T"/>故輕。二持犯分途者。卽如上引境想不同。又
<lb n="0170a21" ed="T"/>《四分》婬戒，並據毛頭；《十誦》論犯過皮過齒。《四
<lb n="0170a22" ed="T"/>分》隨處盜五成犯，《十誦》取本古錢方結。《僧祇》
<lb n="0170a23" ed="T"/>通夜護衣，《四分》限在明相。三有無遞出者。遞
<lb n="0170a24" ed="T"/>亦互也。卽如上引衆學有無。及盜非畜物，《四
<lb n="0170a25" ed="T"/>分》無文，並準《十誦》。《四分》二寶蠶綿並無悔法，
<lb n="0170a26" ed="T"/>《十誦》出之。又《四分》衣界通有勢分，餘部皆無
<lb n="0170a27" ed="T"/>等。四廢興互顯者。《四分》歌聲說戒用廢，《五分》
<lb n="0170a28" ed="T"/>直說取興。《四分》開結淨地用廢，《十誦》制斷取
<lb n="0170a29" ed="T"/>興。又如《僧祇》牒事說欲用廢，《四分》不牒取興
<pb n="0170b" ed="T" xml:id="T40.1805.0170b"/>
<lb n="0170b01" ed="T"/>之類。</p><p xml:id="pT40p0170b0103" cb:place="inline">次明取用，初科，標示中。立四分爲本者，
<lb n="0170b02" ed="T"/>順本受體，離前互判過也。須用諸部<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170001" n="0170001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0170001" n="0170001"/><anchor xml:id="beg0170001" n="0170001"/>老<anchor xml:id="end0170001"/>，行事
<lb n="0170b03" ed="T"/>有據，離後執隅過也。</p><p xml:id="pT40p0170b0309" cb:place="inline">引論中。欲明取舍有所
<lb n="0170b04" ed="T"/>準故。此論五百羅漢造，釋《四分律》；初牒釋婬戒
<lb n="0170b05" ed="T"/>緣起已，將入戒本，卽變爲宗論。其中一羅漢
<lb n="0170b06" ed="T"/>曰：於戒句中<note place="inline">卽下隨本。</note>，於戒本中<note place="inline">卽下本也。</note>，於問難中<note place="inline">卽法師語。</note>，
<lb n="0170b07" ed="T"/>若欲知者，有四毘尼；諸大德等，如鈔所引。然
<lb n="0170b08" ed="T"/>諸羅漢並具神通，不無勝劣，故選召能者耳。
<lb n="0170b09" ed="T"/>抄出者，傳于貝葉也。上是吿衆之詞。一本下，
<lb n="0170b10" ed="T"/>出四法之相。初本中。云一切律藏，卽指當部
<lb n="0170b11" ed="T"/>諸戒，非謂通諸律也。二隨本下，略其釋文。論
<lb n="0170b12" ed="T"/>云：四大處名爲隨本<note place="inline">論文難解，諸釋不同；且依古記約通別二緣<anchor xml:id="beg_2" type="star"/>注<anchor xml:id="end_2"/>之。</note>，佛
<lb n="0170b13" ed="T"/>吿諸比丘：我說不淨<note place="inline">性惡遮惡，俱是不善，故不淸淨。</note>而不制<note place="inline">癡狂心亂，
<lb n="0170b14" ed="T"/>並通開故。</note>，然此隨入不淨<note place="inline">一念心憶，是比丘便入犯位。</note>；於淨不入，是
<lb n="0170b15" ed="T"/>名不淨<note place="inline">不順開敎，故淨不入；卽是犯罪，故名不淨。</note>。第二佛吿諸比丘：
<lb n="0170b16" ed="T"/>我說不淨<note place="inline">如上</note>而不制<note place="inline">如上</note>，然此隨入淨，是名淨<note place="inline">心不憶知，
<lb n="0170b17" ed="T"/>順開入淨，由不成犯，故得名淨。</note>。第三佛吿諸比丘：我說聽淨<note place="inline">如婬怨逼，
<lb n="0170b18" ed="T"/>儉開八事。</note>，然此隨入不淨<note place="inline">三時有樂，時豊不止，二並歸犯。</note>；於淨不入，於
<lb n="0170b19" ed="T"/>汝輩不淨<note place="inline">乘於開敎，故淨不入；並結正犯，故言不淨。</note>。第四佛吿諸比丘：
<lb n="0170b20" ed="T"/>我說聽淨<note place="inline">如上</note>，然此隨入淨，於汝輩淨<note place="inline">順於開敎，並無犯故。</note>。
<lb n="0170b21" ed="T"/>一切諸戒，並具通別二緣；通如〈持犯〉，別在〈隨
<lb n="0170b22" ed="T"/>相〉。今此四句，前二通緣，後二別緣。又前後二
<lb n="0170b23" ed="T"/>句中，並初句是犯，後句不犯。一一戒下，皆有
<lb n="0170b24" ed="T"/>二緣，故名隨本。是一切戒大要之處，名四大
<lb n="0170b25" ed="T"/>處。三法師語。先說本者，卽上二本。廣分別者，
<lb n="0170b26" ed="T"/>卽論中解釋之文，一一並云法師曰是也。卽
<lb n="0170b27" ed="T"/>論主一句，祖師助顯，非本論文。四意用。論作
<lb n="0170b28" ed="T"/>自意。彼云：何謂自意？<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170002" n="0170002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0170002" n="0170002"/><anchor xml:id="beg0170002" n="0170002"/>答<anchor xml:id="end0170002"/>：置本、置隨本、置法師
<pb n="0170c" ed="T" xml:id="T40.1805.0170c"/>
<lb n="0170c01" ed="T"/>語<note place="inline">如評一戒，則涉三法；且置此三，待加意度，及對三藏，方可取舍。</note>，以意度<note place="inline">籌量可否</note>，用方便
<lb n="0170c02" ed="T"/>度<note place="inline">詳其理趣</note>。及三藏者，上是意詳，下以敎勘；彼云
<lb n="0170c03" ed="T"/>以修多羅廣說，以阿毘曇廣說，以毘尼廣說，
<lb n="0170c04" ed="T"/>以法師語。文略下句，故云等也<note place="inline">此謂三藏中法師語也</note>。先觀
<lb n="0170c05" ed="T"/>下，正示意用次第之法。根本卽本，句義卽隨
<lb n="0170c06" ed="T"/>本。文句等不等者，謂以上三，對考三藏。等卽
<lb n="0170c07" ed="T"/>同也。<anchor xml:id="beg_3" type="star"/>注<anchor xml:id="end_3"/>中指廣，今略引之。彼云律師者，有三
<lb n="0170c08" ed="T"/>法然後成就。一於本諷誦通利，句義辨習，文
<lb n="0170c09" ed="T"/>字不忘；二於律中堅持不雜；三從師次第受
<lb n="0170c10" ed="T"/>持，不令忘失。<note place="inline">在文難曉，故詳引之，廣更如彼。</note>正下一句，結示。</p><p xml:id="pT40p0170c1024" cb:place="inline">取
<lb n="0170c11" ed="T"/>意中，初文。行藏者，約行事之廢立。取捨者，謂
<lb n="0170c12" ed="T"/>考古之是非。實難非易，文之互耳。大詮亦卽
<lb n="0170c13" ed="T"/>總意<note place="inline">前云遠詮本<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170003" n="0170003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0170003" n="0170003"/><anchor xml:id="beg0170003" n="0170003"/>全<anchor xml:id="end0170003"/>並同</note>。程，示也。下列科條，取捨有據，
<lb n="0170c14" ed="T"/>故云無惑。</p><p xml:id="pT40p0170c1405" cb:place="inline">擧例中，初明本圓不取，示有所宗。
<lb n="0170c15" ed="T"/>如重輕篇聚、衆法羯磨、受懺治擯、結說安恣
<lb n="0170c16" ed="T"/>等，用人用法，多出本宗。又下標云部別不同，
<lb n="0170c17" ed="T"/>不取外部，皆此意也。餘下，二列示四例。初不
<lb n="0170c18" ed="T"/>了有二。一不明了，如十五種略說戒，及東方
<lb n="0170c19" ed="T"/>有山稱山之類。二不了足，如四人法不除懺
<lb n="0170c20" ed="T"/>捨等。下文一一別標，用此二意尋之可見。二
<lb n="0170c21" ed="T"/>廢前者。如歌聲說戒，鈔云此是《五分》廢敎。<note place="inline">如試外道、
<lb n="0170c22" ed="T"/>魚肉正食，雖同廢敎，至下六師方可言之。此中且據諸律，古記一混，學者須知。</note>三有義無文
<lb n="0170c23" ed="T"/>者。如顚狂人前捨戒不成，是有不足之義，故
<lb n="0170c24" ed="T"/>引《十誦》等證之。<note place="inline">如定由旬，準律十四說戒，十三先往，準強百里，遂用《智論》下品爲定。又十三
<lb n="0170c25" ed="T"/>難不問壞比丘，準尼受反問，引《善生》明文。此皆屬後六師中。</note>四無文有事。如云三
<lb n="0170c26" ed="T"/>衣應受持，及非時殘宿不受皆明三藥加法，
<lb n="0170c27" ed="T"/>而無受文。或云結界集僧，無自然六相文等。
<lb n="0170c28" ed="T"/>如下，結示。</p><p xml:id="pT40p0170c2805" cb:place="inline">取用法，相關中，初文爲二，初正明
<lb n="0170c29" ed="T"/>取舍。緩急重輕，四義條別。初如受衣文《僧祇》
<pb n="0171a" ed="T" xml:id="T40.1805.0171a"/>
<lb n="0171a01" ed="T"/>通夜，《多論》無衣鉢得戒等，並緩別也。二如《僧
<lb n="0171a02" ed="T"/>祇》轉欲卽失，捨財入僧永棄等，名急別也。三
<lb n="0171a03" ed="T"/>如前所引境想不同，卽重別也。四初篇無重
<lb n="0171a04" ed="T"/>犯等，謂輕別也。是非一句，通收上四互望爲
<lb n="0171a05" ed="T"/>言。又引事釋者，〈足數〉中古師以破戒和尙在
<lb n="0171a06" ed="T"/>十人外；今斥云不得輒用他部；又受日中云：
<lb n="0171a07" ed="T"/>不得秉《四分》羯磨，用《僧祇》事訖等。餘尋諸部
<lb n="0171a08" ed="T"/>篇。準論不取者，卽同意用也。故下，二引證。言
<lb n="0171a09" ed="T"/>四說者，本律增四中云：佛吿諸比丘，有四種
<lb n="0171a10" ed="T"/>廣說，一若比丘作是語：長老！我於某村某城
<lb n="0171a11" ed="T"/>親從佛聞，受持不忘，此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171001" n="0171001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0171001" n="0171001"/><anchor xml:id="beg0171001" n="0171001"/>見<anchor xml:id="end0171001"/>法、是毘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171002" n="0171002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0171002" n="0171002"/><anchor xml:id="beg0171002" n="0171002"/>足<anchor xml:id="end0171002"/>、是佛
<lb n="0171a12" ed="T"/>所敎。若聞彼說，不應嫌疑，亦不應呵。應審
<lb n="0171a13" ed="T"/>定文句已，尋究法律；若相違者，應語彼言：汝
<lb n="0171a14" ed="T"/>所說者非佛所說、或是長老不審佛語、不須
<lb n="0171a15" ed="T"/>復誦、亦莫敎餘人，今應棄捨。若與法相應者，
<lb n="0171a16" ed="T"/>應語彼言：是佛所說、應善誦習、敎諸比丘等。
<lb n="0171a17" ed="T"/><note place="inline">此名一廣說也。</note>第二從僧中上座前聞。第三從知法衆
<lb n="0171a18" ed="T"/>多比丘所聞。第四從知法一比丘所聞。<note place="inline">並如上檢校，文
<lb n="0171a19" ed="T"/>同不引。</note>《十誦》墨印者，卽是《四分》四說，故云亦同，但
<lb n="0171a20" ed="T"/>名異耳。《四分》約能說人，《十誦》據能證敎。彼云：
<lb n="0171a21" ed="T"/>若言我從佛聞，乃至一比丘聞，未應歎毀；應
<lb n="0171a22" ed="T"/>向三藏聖敎印定是也。引此二文者，由先世
<lb n="0171a23" ed="T"/>諸師隨情引用；今約部類檢勘可否，卽同意
<lb n="0171a24" ed="T"/>用。若作此釋，方見所引四說墨印，頗符論意。</p>
<lb n="0171a25" ed="T"/><p xml:id="pT40p0171a2501">次科，初句躡前。次二句明合敎。心謂行心，境
<lb n="0171a26" ed="T"/>卽前事。心不昧敎，事非暗託，故云相照。規猷
<lb n="0171a27" ed="T"/>謂法則，卽前四法四說四印也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171003" n="0171003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0171003" n="0171003"/><anchor xml:id="beg0171003" n="0171003"/>方<anchor xml:id="end0171003"/>二句明合
<lb n="0171a28" ed="T"/>理。相關方引，旣無橫評之繁；條別不取，仍無
<lb n="0171a29" ed="T"/>闕事之略。前文所謂圖度取中，至此方彰，故
<pb n="0171b" ed="T" xml:id="T40.1805.0171b"/>
<lb n="0171b01" ed="T"/>非晦沒。晦，暗也；沒，隱也。</p><p xml:id="pT40p0171b0110" cb:place="inline">三中，初二句標其偏
<lb n="0171b02" ed="T"/>執。卽同下文初師見也。隅卽是角。涉下，示其
<lb n="0171b03" ed="T"/>過失。上句卽行事闕，下句謂檢敎闕。遂下，明
<lb n="0171b04" ed="T"/>自<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171004" n="0171004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0171004" n="0171004"/><anchor xml:id="beg0171004" n="0171004"/>三<anchor xml:id="end0171004"/>乖諍，如手持衣藥之類。互下，出乖諍之
<lb n="0171b05" ed="T"/>由。</p><p xml:id="pT40p0171b0502" cb:place="inline">用他事者。上科所引，旣號相關，乃是彼此
<lb n="0171b06" ed="T"/>相通之事；必若本律限齊分明，止可全取彼
<lb n="0171b07" ed="T"/>部，故云還用等。如僧中有緣自說欲，行《僧祇》
<lb n="0171b08" ed="T"/>事<note place="inline">《四分》止有受轉說文，卽有限故。</note>；通結淨地，行《五分》事<note place="inline">《四分》止有別結</note>；不
<lb n="0171b09" ed="T"/>應量衣說淨，行多宗事<note place="inline">《四分》但明應量</note>；十三難中犍黃門
<lb n="0171b10" ed="T"/>得受，鈔云必須勘取依餘部爲受<note place="inline">《四分》自截滅擯</note>；別衆
<lb n="0171b11" ed="T"/>食開緣後二<note place="inline">《四分》有七，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171005" n="0171005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0171005" n="0171005"/><anchor xml:id="beg0171005" n="0171005"/>士<anchor xml:id="end0171005"/>《多論》僧次，《五分》衣時。</note>；自然衣界後四<note place="inline">本宗十一；
<lb n="0171b12" ed="T"/>洲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171006" n="0171006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0171006" n="0171006"/><anchor xml:id="beg0171006" n="0171006"/>幷<anchor xml:id="end0171006"/>水道，並出他部。</note>。略示一二，餘尋鈔中。<note place="inline">舊記反作不得全依以釋，請用上諸事質
<lb n="0171b13" ed="T"/>之。</note></p><p xml:id="pT40p0171b1302" cb:place="inline">兩存中。《四分》楊枝不受，《僧祇》咽汁須受。又
<lb n="0171b14" ed="T"/>如敎授師壇外受衣<note place="inline">《五分》</note>，或在衆中戒師受者<note place="inline">《僧祇》</note>，
<lb n="0171b15" ed="T"/>《多論》須請淨主，《五分》但令漫標。《僧祇》淨主三
<lb n="0171b16" ed="T"/>由旬內，《多論》若死若入異國，更須別求<note place="inline">下並云隨意用。</note>。
<lb n="0171b17" ed="T"/>又《善見》三衣穿破失法，《多論》緣斷等，餘自尋
<lb n="0171b18" ed="T"/>之。</p><p xml:id="pT40p0171b1802" cb:place="inline">檢閱中。傳聞者，或章疏所出，或口相傳授，
<lb n="0171b19" ed="T"/>容有舛誤，不可輒憑；故皆親檢，使後無疑。</p><p xml:id="pT40p0171b1917" cb:place="inline">次
<lb n="0171b20" ed="T"/>用六師，列見中，初標。問：所以此門之後，明六師
<lb n="0171b21" ed="T"/>者？答：此有多意。一彰引用三藏，並有準據；二
<lb n="0171b22" ed="T"/>顯諸計通局未融；三示今意總通六見；四明
<lb n="0171b23" ed="T"/>此鈔所宗有歸。問：所以唯標六者？答：前<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171007" n="0171007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0171007" n="0171007"/><anchor xml:id="beg0171007" n="0171007"/>伐<anchor xml:id="end0171007"/>已
<lb n="0171b24" ed="T"/>來，弘唱雖多；取其建立，不出六見；故標六種，
<lb n="0171b25" ed="T"/>攝無不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171008" n="0171008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0171008" n="0171008"/><anchor xml:id="beg0171008" n="0171008"/>用<anchor xml:id="end0171008"/>。師資相傳，至唐不絕，故云世中
<lb n="0171b26" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT40p0171b2602" cb:place="inline">列示中。問：第二與第三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171009" n="0171009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0171009" n="0171009"/><anchor xml:id="beg0171009" n="0171009"/>阿<anchor xml:id="end0171009"/>異？答：第二師
<lb n="0171b27" ed="T"/>但見缺文，直取外部。第三不爾，先求本部之
<lb n="0171b28" ed="T"/>義，後引他文；意顯事出己宗，不乖本趣；今鈔
<pb n="0171c" ed="T" xml:id="T40.1805.0171c"/>
<lb n="0171c01" ed="T"/>所取，意亦同之。問：第四師意復有何別？答：前
<lb n="0171c02" ed="T"/>雖取他，不敢廢本；此師不黨，以理爲長。五藏
<lb n="0171c03" ed="T"/>者，四阿含外加一雜藏。<note place="inline">長、增、中、雜，是爲四含。雜藏者，《分別功德經》云：非人弟子諸
<lb n="0171c04" ed="T"/>天所說，或說宿世因緣三無數劫菩薩所生；文義非一，故名雜藏。《阿含》此翻法歸，謂衆法所歸也。</note>五辛
<lb n="0171c05" ed="T"/>者葷菜也。<note place="inline">葷謂臭氣，一葱二薤三韭四蒜五興渠。</note>除初師外，下五<anchor xml:id="beg_4" type="star"/>注<anchor xml:id="end_4"/>
<lb n="0171c06" ed="T"/>釋，並見諸篇。第二師文見衣藥兩篇；第三見
<lb n="0171c07" ed="T"/>〈足數〉；第四見〈說戒〉、〈四藥〉；第五見〈沙彌〉；第六酒
<lb n="0171c08" ed="T"/>肉五辛，見〈四藥〉；八不淨見〈釋相〉，並如後引。</p><p xml:id="pT40p0171c0817" cb:place="inline">通
<lb n="0171c09" ed="T"/>結中，上句總牒。次二句是縱，下二句卽奪。謂
<lb n="0171c10" ed="T"/>在敎皆正，因人有殊。言通局者，初約大小，前
<lb n="0171c11" ed="T"/>五局小，第六通大小。二約三藏，前四局律，
<lb n="0171c12" ed="T"/>後<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171010" n="0171010"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0171010" n="0171010"/><anchor xml:id="beg0171010" n="0171010"/>言<anchor xml:id="end0171010"/>通經論。三就前四本異分別，第一局本
<lb n="0171c13" ed="T"/>宗，後三通異部。四就後三取捨分別，第二第
<lb n="0171c14" ed="T"/>三取他成本故局，第四捨本從他故通。五就
<lb n="0171c15" ed="T"/>二三融隔分別，第二缺文直取，則部類相隔
<lb n="0171c16" ed="T"/>故局；第三有義方求，則彼此相融故通。若約
<lb n="0171c17" ed="T"/>相兼明通局者，初不兼後故局，後得兼前故
<lb n="0171c18" ed="T"/>通。中間兩望，則含通局。</p><p xml:id="pT40p0171c1810" cb:place="inline">顯今中。第三在律爲
<lb n="0171c19" ed="T"/>當，識宗旨故；第六於三藏爲當，知所歸故。上
<lb n="0171c20" ed="T"/>明正宗二師；餘下，示參取餘四。如結淨地取
<lb n="0171c21" ed="T"/>第一師，《業疏》云：如鈔序中小持律也。持衣加
<lb n="0171c22" ed="T"/>藥、直言說戒、廢試外道，下並用之。然於餘事
<lb n="0171c23" ed="T"/>有不取者，故云參耳。得失謂考其可否。隨機
<lb n="0171c24" ed="T"/>謂摘其時要。知時卽祖師自謂一取一捨，皆
<lb n="0171c25" ed="T"/>合宜故。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171011" n="0171011"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0171011" n="0171011"/><anchor xml:id="beg0171011" n="0171011"/>聞<anchor xml:id="end0171011"/>：第六旣是所宗，何以今鈔不廢淨
<lb n="0171c26" ed="T"/>地？若爾，合歸參取，豈是正存耶！思之。</p>
<lb n="0171c27" ed="T"/><p xml:id="pT40p0171c2801">第五標擧中。文義決通，言通能所。所則有三：
<lb n="0171c28" ed="T"/>一文義俱闕，二文具義闕，三義具文闕。能則
<pb n="0172a" ed="T" xml:id="T40.1805.0172a"/>
<lb n="0172a01" ed="T"/>有二：一文二義。義復分三，兼理及例。別開成
<lb n="0172a02" ed="T"/>四，捨別從總，但云文義。然此一門，從能爲目；因
<lb n="0172a03" ed="T"/>前三闕，學者疑壅，故以此二疏決令通。</p><p xml:id="pT40p0172a0316" cb:place="inline">叙立
<lb n="0172a04" ed="T"/>敎中，初句示理體。言理有二，小乘有部，唯說
<lb n="0172a05" ed="T"/>生空；《四分》假宗，則兼法空，並名權理；大敎則
<lb n="0172a06" ed="T"/>指常住眞性，名爲實理。當分過限，二意通之。
<lb n="0172a07" ed="T"/>然斯二理，體唯眞寂；名字莫詮，言說叵及，故
<lb n="0172a08" ed="T"/>云絕名。次句明立敎。名卽是敎。標，示也。美於
<lb n="0172a09" ed="T"/>理體，故云宗極。宗則萬化之同歸，極謂諸法
<lb n="0172a10" ed="T"/>之源底。通論名敎，咸詮眞理。《羯磨》序云：大敎
<lb n="0172a11" ed="T"/>膺期，指歸爲顯一理；故使高超輪梵之典，逈
<lb n="0172a12" ed="T"/>殊儒道之書；人天獨尊，良由於此。上明依理
<lb n="0172a13" ed="T"/>以立於敎；下明敎興必從於事。事卽世諦，隨
<lb n="0172a14" ed="T"/>世假名，立敎詮理；所謂如來說法，常依二諦
<lb n="0172a15" ed="T"/>是也。斯文之言，通含一化，所以下文別指律
<lb n="0172a16" ed="T"/>藏。問：律文詮事，應非顯理；經論詮理，應非隨
<lb n="0172a17" ed="T"/>事？答：統明佛敎，託緣而興，無非對事，皆爲顯
<lb n="0172a18" ed="T"/>理；但藥病相對，不無親疎，故分三學對治有
<lb n="0172a19" ed="T"/>異耳。</p><p xml:id="pT40p0172a1903" cb:place="inline">別明中，初科，初二句叙敎本具周。斯律
<lb n="0172a20" ed="T"/>藏者，且據所弘《四分》一部。言卽能詮，事謂所
<lb n="0172a21" ed="T"/>詮。但下，正明遺缺有四意，初示正意。上二句
<lb n="0172a22" ed="T"/>明<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172001" n="0172001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0172001" n="0172001"/><anchor xml:id="beg0172001" n="0172001"/>法<anchor xml:id="end0172001"/>聖時遙，次二句顯法隨時變。此約《四分》
<lb n="0172a23" ed="T"/>結集之時，卽當佛滅一百年後，故云渺邈，卽
<lb n="0172a24" ed="T"/>遙遠也。聲謂言音，彩謂好相，靡追猶言莫及
<lb n="0172a25" ed="T"/>也。五師相付，百年已來，如來在日親宣之事，
<lb n="0172a26" ed="T"/>莫能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172002" n="0172002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0172002" n="0172002"/><anchor xml:id="beg0172002" n="0172002"/>反<anchor xml:id="end0172002"/>追。敎逐時訛，故有遺缺；如<name role="" type="person">優波毱多</name>
<lb n="0172a27" ed="T"/>問尼佛在日事，及令魔現佛，斯可證也。加以
<lb n="0172a28" ed="T"/>下三種，並是兼意，故例標重增之語。捃，居運
<lb n="0172a29" ed="T"/>反，採掇也。前云隨其樂欲，成立己宗；故不樂
<pb n="0172b" ed="T" xml:id="T40.1805.0172b"/>
<lb n="0172b01" ed="T"/>者，則捨而不存，故有缺矣。上二並是西土結集
<lb n="0172b02" ed="T"/>之差；下二卽明此方翻傳之失。《業疏》云：覺明
<lb n="0172b03" ed="T"/>論主誦本東傳；至於翻時，隨出便寫；貴在一
<lb n="0172b04" ed="T"/>本，無暇覆疎，尋復返西；此土行用，故多缺耳。
<lb n="0172b05" ed="T"/>又結淨地四句成白，疏云：此是結集缺文<note place="inline">同上二意</note>；
<lb n="0172b06" ed="T"/>或是覺明漏誦，又可竺念遺筆<note place="inline">同後二意</note>。此中欲顯
<lb n="0172b07" ed="T"/>決通，先明殘闕；殘闕之由，不必一致；故以此
<lb n="0172b08" ed="T"/>四詳而求之，然亦不須擧事強配。</p><p xml:id="pT40p0172b0814" cb:place="inline">顯今中，初
<lb n="0172b09" ed="T"/>文。紛慮，謂心想之亂。總會者，以三種條例，收一
<lb n="0172b10" ed="T"/>部遺缺。後學披覽，不滯一端，故云通大見也。</p>
<lb n="0172b11" ed="T"/><p xml:id="pT40p0172b1101">別示中，初至前事，卽第一俱闕例。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172003" n="0172003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0172003" n="0172003"/><anchor xml:id="beg0172003" n="0172003"/>前史<anchor xml:id="end0172003"/>有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172004" n="0172004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0172004" n="0172004"/><anchor xml:id="beg0172004" n="0172004"/>者<anchor xml:id="end0172004"/>，
<lb n="0172b12" ed="T"/>一例二理。例中。如律無解戒場法，例三小界
<lb n="0172b13" ed="T"/>翻結成解；<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172005" n="0172005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0172005" n="0172005"/><anchor xml:id="beg0172005" n="0172005"/>諾<anchor xml:id="end0172005"/>律無受七日法，例半月衆法白
<lb n="0172b14" ed="T"/>文立之；又無請二師文，例準請和尙法。此據
<lb n="0172b15" ed="T"/>作法釋也。又如破白讀羯磨，擧誦戒爲例；忘
<lb n="0172b16" ed="T"/>不持衣往會不及，以長衣開忘爲例；牒多緣
<lb n="0172b17" ed="T"/>受日，以懺殘多罪同法爲例；惡心解界不成、
<lb n="0172b18" ed="T"/>疑界不得重結，並以淨地爲例；三種安居，以
<lb n="0172b19" ed="T"/>三品鉢爲例<note place="inline">上是本宗，下引<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172006" n="0172006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0172006" n="0172006"/><anchor xml:id="beg0172006" n="0172006"/>也<anchor xml:id="end0172006"/>部。</note>；明相會夏，以《僧祇》護衣
<lb n="0172b20" ed="T"/>爲例；安居依閏，以《多論》受雨衣爲例。此約行
<lb n="0172b21" ed="T"/>事釋也<note place="inline">餘更尋之</note>。理決中。言理有者，此謂無例，道理
<lb n="0172b22" ed="T"/>合然。如此界僧爲別處三寶病緣及僧次請，皆
<lb n="0172b23" ed="T"/>開受日；又當日出界遇難，義判得夏；又十
<lb n="0172b24" ed="T"/>六遮中負債人準理得戒。此等並無文義及
<lb n="0172b25" ed="T"/>例，故云理也。又說恣中前後梵唄偈詞唱吿、
<lb n="0172b26" ed="T"/>上座誡勅，不出敎文者；及受戒中開示境心、
<lb n="0172b27" ed="T"/>威儀安慰；正羯磨時白吿警策等，亦名理有
<lb n="0172b28" ed="T"/>而成前事也。二文<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172007" n="0172007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0172007" n="0172007"/><anchor xml:id="beg0172007" n="0172007"/>義具<anchor xml:id="end0172007"/>闕。如律盜四方僧物
<lb n="0172b29" ed="T"/>犯蘭，決云此約暫礙僧用故輕，理須犯重。又
<pb n="0172c" ed="T" xml:id="T40.1805.0172c"/>
<lb n="0172c01" ed="T"/>云：至二三人所共作法，成賊住難，決云：此約
<lb n="0172c02" ed="T"/>衆法對首爲言。又得受布薩錢，決云準須付
<lb n="0172c03" ed="T"/>他。《四分》夏中和諍開直去，不須受日；決云約
<lb n="0172c04" ed="T"/>緣而受，不傷大理等。如是尋之。論言者，古記
<lb n="0172c05" ed="T"/>云，卽是《善見》，尋文未獲，此所謂不以文害意
<lb n="0172c06" ed="T"/>也。三義具文闕。如有難移夏，準《摩夷》不破安
<lb n="0172c07" ed="T"/>居；遇緣出界忘不受日，引《五百問》憶卽悔者
<lb n="0172c08" ed="T"/>得；又《四分》不明重受日法，引《五百》、《明了》二文
<lb n="0172c09" ed="T"/>決之。據義雖當，恐謂師心，故云息謗也。問：如
<lb n="0172c10" ed="T"/>上所引，非無相濫，更請分之？答：無文引事相
<lb n="0172c11" ed="T"/>比，名爲例決；又復無例，號爲理決；以意定文
<lb n="0172c12" ed="T"/>曰義決通；引文成事曰文決通。問：義之與理，
<lb n="0172c13" ed="T"/>如何分別？答：通而爲言，理義不別。下義決云，
<lb n="0172c14" ed="T"/>以理爲正；別而爲語，非不如上。問：上則單配，
<lb n="0172c15" ed="T"/>有相兼否？答：理決一種，定無相兼；餘三相兼，
<lb n="0172c16" ed="T"/>略擧一二。初明例得兼理。不兼文義，以無文
<lb n="0172c17" ed="T"/>義方成例故。如依閏安居，以雨衣爲例；仍云
<lb n="0172c18" ed="T"/>夏是制敎，理宜通護。二義決中，三句。自有義
<lb n="0172c19" ed="T"/>決兼於例者。如《四分》邊罪等二十二人，今師
<lb n="0172c20" ed="T"/>定自言不足數義云：體旣非僧，若僧同知，故
<lb n="0172c21" ed="T"/>不足數；必不知者成足。又引不持戒和尙四
<lb n="0172c22" ed="T"/>句爲例等。自有義決亦兼文者。如《四分》盜畜
<lb n="0172c23" ed="T"/>犯重，決云此望鼠心未定從人判罪；仍引《十
<lb n="0172c24" ed="T"/>誦》、《多論》等文盜畜物犯吉。復有兼文例二種
<lb n="0172c25" ed="T"/>者。如律令夏竟解界，決云此爲諸界同受德
<lb n="0172c26" ed="T"/>衣，仍云文如《十誦》，又引安居未竟自恣不破
<lb n="0172c27" ed="T"/>夏爲例。三文決通中亦三句。自有文兼例者。
<lb n="0172c28" ed="T"/>如移夏不破，引《摩夷》文；又引《十誦》、《僧祇》二處
<lb n="0172c29" ed="T"/>受衣爲例。亦有文兼義者。《四分》但云尼開受
<pb n="0173a" ed="T" xml:id="T40.1805.0173a"/>
<lb n="0173a01" ed="T"/>七日，引《僧祇》云尼無羯磨受法；仍云所以然
<lb n="0173a02" ed="T"/>者，以尼入俗，生善義少故。又如引《五分》一一
<lb n="0173a03" ed="T"/>說欲，又加義評等。自有兼義例者。如自然界
<lb n="0173a04" ed="T"/>無異界定圓，有則不定，此卽義決；仍引《了論》
<lb n="0173a05" ed="T"/>三由旬界合角量取爲例；又引《十誦》、《善見》等
<lb n="0173a06" ed="T"/>文。問：今言決通，爲決本宗？爲他部耶？答：昔人
<lb n="0173a07" ed="T"/>不曉，並云決通《四分》。今意不然，但由時事，或
<lb n="0173a08" ed="T"/>昔所未行、或諸家異見，學者疑壅，故有決通。
<lb n="0173a09" ed="T"/>若爾，何以前文叙律闕耶？答：<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173001" n="0173001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0173001" n="0173001"/><anchor xml:id="beg0173001" n="0173001"/>秖<anchor xml:id="end0173001"/>由律闕，故令
<lb n="0173a10" ed="T"/>事暗，更爲明之。一自有本文還決本律。如受
<lb n="0173a11" ed="T"/>欲中釋餘處行，卽以自恣中出界外決之；又
<lb n="0173a12" ed="T"/>此律宿欲不被所爲事，還以《四分》明相欲出，
<lb n="0173a13" ed="T"/>開略說戒決之；又如合河結界，還以尼律界
<lb n="0173a14" ed="T"/>中渡河決之；如前所引惡心解界，引淨地等，
<lb n="0173a15" ed="T"/>皆本律事耳。二自有本律一文，卽自決通。如
<lb n="0173a16" ed="T"/>三小界不立相，還以三小羯磨決之；又如
<lb n="0173a17" ed="T"/>淨地不得僧住，文云除去比丘；又立淨地
<lb n="0173a18" ed="T"/>唱相，律云應唱房名，還卽本文以決本事
<lb n="0173a19" ed="T"/><note place="inline">上二句屬義決通</note>。三自有他部還決他律。如〈集僧〉中，《多
<lb n="0173a20" ed="T"/>論》道行一俱盧，卽以《十誦》六百步決之；又如
<lb n="0173a21" ed="T"/>《僧祇》七樹中間，不明兩衆半分，乃以《多論》比
<lb n="0173a22" ed="T"/>丘遊行有縱廣自然決之。四自有本宗反決
<lb n="0173a23" ed="T"/>他部。如《十誦》可分別聚落齊行來處，乃以《四
<lb n="0173a24" ed="T"/>分》村界院相決之。用此諸意，遍尋一部，無不
<lb n="0173a25" ed="T"/>通達。問：文義俱闕，爲局當部？爲通他部？答：通
<lb n="0173a26" ed="T"/>該三藏，何止本異。他部有文，卽落後句；由無
<lb n="0173a27" ed="T"/>文故，卽無義也。問：義決通中，爲通爲局？答：亦
<lb n="0173a28" ed="T"/>通他部。《十誦》、《伽論》：尼無捨戒再受之義；決云
<lb n="0173a29" ed="T"/>應得作下二衆。又《十誦》令五衆受日，五衆邊
<pb n="0173b" ed="T" xml:id="T40.1805.0173b"/>
<lb n="0173b01" ed="T"/>受；決云準此當衆相共作之，無者準前言吿
<lb n="0173b02" ed="T"/>等。古多錯解，不覺太繁；略亦非難，但恐不解。
<lb n="0173b03" ed="T"/>餘亦未盡，學者更詳。</p><p xml:id="pT40p0173b0309" cb:place="inline">不能中，初科，上二句示
<lb n="0173b04" ed="T"/>難。前四決中，文有取捨，義是意裁；寡學淺知，
<lb n="0173b05" ed="T"/>故非所及；對彼古解，故云<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173002" n="0173002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0173002" n="0173002"/><anchor xml:id="beg0173002" n="0173002"/>廢<anchor xml:id="end0173002"/>立。下云決判是
<lb n="0173b06" ed="T"/>非，意亦同此。自下二句，揀非顯是。律相言通，
<lb n="0173b07" ed="T"/>開遮語別；開遮二法，在律尤難，故別擧之。不
<lb n="0173b08" ed="T"/>下二句顯過。不然者，反上非深明等。累謂疑
<lb n="0173b09" ed="T"/>滯，或可約罪，二釋俱通。他境，卽前事；以不明
<lb n="0173b10" ed="T"/>敎旨，皆是妄施；行不成持，故云無益。此約自
<lb n="0173b11" ed="T"/>行。或可他境卽指餘人；弘演化他，並非正敎，
<lb n="0173b12" ed="T"/>故無益也。</p><p xml:id="pT40p0173b1205" cb:place="inline">引證中。引律第六十卷末，佛在跋
<lb n="0173b13" ed="T"/>闍國池水邊，敎諸比丘修行聖道，莫相鬪諍。
<lb n="0173b14" ed="T"/>彼云於阿毘曇中種種諍語，應語言：諸長老
<lb n="0173b15" ed="T"/>所說文義相應，不應共諍。<note place="inline">初句。</note>復作是言：長老所
<lb n="0173b16" ed="T"/>說文異義同，此是小事，莫共鬪諍。<note place="inline">二句。</note>復作是
<lb n="0173b17" ed="T"/>言：長<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173003" n="0173003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0173003" n="0173003"/><anchor xml:id="beg0173003" n="0173003"/>者<anchor xml:id="end0173003"/>所說文同義異，莫共鬪諍。<note place="inline">三句。</note>復作是
<lb n="0173b18" ed="T"/>言：長老所說文義俱異，莫共鬪諍。<note place="inline">四句。</note>下二句
<lb n="0173b19" ed="T"/>指律廣文，彼云應作如是觀察，若共鬪諍，於
<lb n="0173b20" ed="T"/>沙門法作留難否？復問是可呵否？復問能進
<lb n="0173b21" ed="T"/>善根得沙門果否？<note place="inline">諸比丘皆一一答之，此謂進也。</note>又云：若作如是
<lb n="0173b22" ed="T"/>諍事滅者，應語彼比丘言：汝爲我等滅此諍
<lb n="0173b23" ed="T"/>事。彼比丘答：我從世尊所，聞如是法，今爲汝
<lb n="0173b24" ed="T"/>說；若彼比丘聞已，便捨諍事<note place="inline">此名止也</note>，佛說如是；諸
<lb n="0173b25" ed="T"/>比丘聞，信樂受持。今引此文，以明佛世尙恐
<lb n="0173b26" ed="T"/>文義相諍，特此訓之。證上決通，難爲廢立，則非
<lb n="0173b27" ed="T"/>虛矣。</p><p xml:id="pT40p0173b2703" cb:place="inline">示堪能中，初句牒其能者。必下，示其博
<lb n="0173b28" ed="T"/>贍。上二句明學通三藏，下二句明解總六師。
<lb n="0173b29" ed="T"/>吾祖律師卽其人也。聖人出現，爲物垂範，謂
<pb n="0173c" ed="T" xml:id="T40.1805.0173c"/>
<lb n="0173c01" ed="T"/>之敎跡。雖言通三藏，而別指律宗，故云斯也。</p>
<lb n="0173c02" ed="T"/><p xml:id="pT40p0173c0201">引《十誦律》五十九卷。初列示三事。一卽緣起，
<lb n="0173c03" ed="T"/>二卽戒本，三卽重結<note place="inline">如初戒乃至共畜等</note>。應下，勸籌量，又
<lb n="0173c04" ed="T"/>爲三。初總列一部律文，大爲三節。二部戒律，
<lb n="0173c05" ed="T"/>卽初僧尼戒本。義解卽隨戒下廣解之文，故
<lb n="0173c06" ed="T"/>云及也。毘尼總中問諸犍度，增一卽律後法
<lb n="0173c07" ed="T"/>數。上明觀敎。二開下，明判斷。開遮輕重，貫通
<lb n="0173c08" ed="T"/>一部；且擧衣色略示相狀。靑黃赤白黑，五方
<lb n="0173c09" ed="T"/>正色；俗流所尙，能發貪染，故是不淨；佛所制
<lb n="0173c10" ed="T"/>斷，故云遮也。非色卽靑泥棧三種染壞；三聖
<lb n="0173c11" ed="T"/>同遵，相超世表，所以云淨；是佛所敎，故云不
<lb n="0173c12" ed="T"/>遮。三如是下，結吿。通指一部始終，故云本末。</p>
<lb n="0173c13" ed="T"/><p xml:id="pT40p0173c1301">引《明了論》。彼云如諸佛立戒，於一一戒中應
<lb n="0173c14" ed="T"/>了別五相：一緣起處<note place="inline">卽國土也</note>，二緣起人<note place="inline">卽初犯人</note>，三立
<lb n="0173c15" ed="T"/>戒<note place="inline">卽戒本</note>，四分別所立戒<note place="inline">若犯此罪，不得共住。</note>，五決判是非<note place="inline">於三處犯</note>。
<lb n="0173c16" ed="T"/>不看他面者，判斷公直，不取顏情也。略同上
<lb n="0173c17" ed="T"/>者，會前《十誦》三事也。初二兩相，同上本起；第
<lb n="0173c18" ed="T"/>三同上結戒隨結；四五二種，似同廣解；由不
<lb n="0173c19" ed="T"/>全同，故云略也。下文指廣，卽如上引。</p>
<lb n="0173c20" ed="T"/><p xml:id="pT40p0173c2001">第六門，標中。前五並屬能詮敎。敎必詮行，一
<lb n="0173c21" ed="T"/>宗旨趣，萬行元基，理須明識，故云敎所詮意。
<lb n="0173c22" ed="T"/>詮，顯也。</p><p xml:id="pT40p0173c2204" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0173004" n="0173004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0173004" n="0173004"/><anchor xml:id="beg0173004" n="0173004"/>王<anchor xml:id="end0173004"/>明中，初文，上叙文廣。一部律文總
<lb n="0173c23" ed="T"/>六十卷，故云浩博。下指行要，故云大趣。以前
<lb n="0173c24" ed="T"/>僧尼戒本，及後調部，卽止持行。二十犍度已後
<lb n="0173c25" ed="T"/>等文，卽作持行。文多明犯，意在成持；翻上二
<lb n="0173c26" ed="T"/>持，卽成兩犯。宗部之要，豈踰於此，故云止也。</p>
<lb n="0173c27" ed="T"/><p xml:id="pT40p0173c2701">所詮中。通別持犯，先知名相，然後釋文。謂學
<lb n="0173c28" ed="T"/>知戒相，明達持犯；於一切時，護本所受；通望
<lb n="0173c29" ed="T"/>受體，一無所犯，不隨緣別，名爲通持。不學無
<pb n="0174a" ed="T" xml:id="T40.1805.0174a"/>
<lb n="0174a01" ed="T"/>知，制通篇聚；隨所不了，無非結罪，故云通犯。
<lb n="0174a02" ed="T"/>隨對一境，方便遮防，行順本受，名爲別持。違
<lb n="0174a03" ed="T"/>受起非，則名別犯。言別有三：一制法別，篇聚
<lb n="0174a04" ed="T"/>重輕，種類異故。二對境別，情與非情，三趣男
<lb n="0174a05" ed="T"/>女，道俗不同故。三犯緣別，隨戒多少，不相濫
<lb n="0174a06" ed="T"/>故。又復通別二持，俱通止作；通犯唯止犯，別
<lb n="0174a07" ed="T"/>犯兼兩犯。通持中，前叙境通。上二句通標。境
<lb n="0174a08" ed="T"/>卽總指塵沙情非情類。心隨境起，與理向背，
<lb n="0174a09" ed="T"/>構善惡業，故通內也。又事由境生，身口動作
<lb n="0174a10" ed="T"/>與敎違順，成持犯行，故云通外。下二句別釋。
<lb n="0174a11" ed="T"/>上句釋通內，卽指化業；下句釋通外，卽明制
<lb n="0174a12" ed="T"/>行。身口造作，故云情事。如婬盜等事，由敎制
<lb n="0174a13" ed="T"/>故有順違。順卽二持，違卽兩犯。但下，次明持
<lb n="0174a14" ed="T"/>相。境緣雖通，今明持犯，不論化業；且據制行，
<lb n="0174a15" ed="T"/>故云但令等。敎卽律制，行謂身口。以敎檢行，
<lb n="0174a16" ed="T"/>約行從敎，故曰相循。循卽順也。隨一一戒，究
<lb n="0174a17" ed="T"/>盡重輕犯不犯相，故云始終。古師所明，但不作
<lb n="0174a18" ed="T"/>惡，卽是持戒。今師不爾，必約動慮，體達敎相，
<lb n="0174a19" ed="T"/>起行防遏，方成二持。安有臥地而名持戒，無
<lb n="0174a20" ed="T"/>記非業，豈得名持！敎行相循，義意在此。今明
<lb n="0174a21" ed="T"/>通持者，止持有二：一行前三心，受體無汚，義
<lb n="0174a22" ed="T"/>名止持。二約行心，通緣受體，善惡事法，歷然
<lb n="0174a23" ed="T"/>不昧，卽是二持也。次通犯中。不學無知二罪，
<lb n="0174a24" ed="T"/>通持犯故、通重輕故、通虛實故。然不學非結
<lb n="0174a25" ed="T"/>犯有二：初發心斷學，隨心頓漸，一一吉羅；二
<lb n="0174a26" ed="T"/>臨境不解，隨事別結。若論無知，隨境不了，唯
<lb n="0174a27" ed="T"/>有別結，但該篇聚，得名通耳。文中，上二句明
<lb n="0174a28" ed="T"/>發心斷學。修下二句，明隨境無知。善收二持，
<lb n="0174a29" ed="T"/>惡兼兩犯。不學之人，持亦成犯；望善是福，愚
<pb n="0174b" ed="T" xml:id="T40.1805.0174b"/>
<lb n="0174b01" ed="T"/>敎故罰。其兩犯中，則通三性。不善無記，一向
<lb n="0174b02" ed="T"/>名罰。善性犯者，亦兼有福，如知事互用、慈心
<lb n="0174b03" ed="T"/>歎死、塔上拔草、治生造像、穢食供僧、掘地壞
<lb n="0174b04" ed="T"/>生塗治塔廟之類；根本罪外，例加二罪。今下，
<lb n="0174b05" ed="T"/>明結罪。科卽判也。與敎相應者，敎卽通指止
<lb n="0174b06" ed="T"/>作持犯；行與敎合，無非結犯故。虛謂可學，實
<lb n="0174b07" ed="T"/>卽不可學。故〈持犯篇〉約二敎四行可不可學，
<lb n="0174b08" ed="T"/>歷位辨罪有無多少是也。此下，雙結。</p><p xml:id="pT40p0174b0815" cb:place="inline">別持犯
<lb n="0174b09" ed="T"/>中，此約六聚根本果罪，具上三義，故云別也。
<lb n="0174b10" ed="T"/>初四句示犯相。正罪卽目果頭，治罰義兼懺
<lb n="0174b11" ed="T"/>悔；由有犯者，拒必加治，順卽開懺；並須考實，
<lb n="0174b12" ed="T"/>不容濫故。《四分》果成因沒，故云必令等。使下，
<lb n="0174b13" ed="T"/>二明能斷，初句勘心。心容疑想，罪卽差降。實
<lb n="0174b14" ed="T"/>情之語，通犯不犯。次句明合敎。敎無非橫，故
<lb n="0174b15" ed="T"/>云理敎。則下二句，獎其能斷。旣非妄判，不乖
<lb n="0174b16" ed="T"/>眞敎；同彼嘉苗，不雜穢草，故非蕪濫。此下，雙
<lb n="0174b17" ed="T"/>結。而前不明持者，翻犯顯持，易故不出。今明
<lb n="0174b18" ed="T"/>其相，如婬觀不淨、殺起慈悲、怨逼無樂、毀呰
<lb n="0174b19" ed="T"/>慈救等，如是知之。</p>
<lb n="0174b20" ed="T"/><p xml:id="pT40p0174b2001">第七門約機明敎，標擧中。若約人稟敎，則道
<lb n="0174b21" ed="T"/>通俗局；若約敎被人，則化通行局。今從後義，
<lb n="0174b22" ed="T"/>故云立敎通局。</p><p xml:id="pT40p0174b2207" cb:place="inline">敎體中，初科，上二句示所判
<lb n="0174b23" ed="T"/>之繁。顯理敎者，通目聖典，如上所明。有多途
<lb n="0174b24" ed="T"/>者，大小兩乘，各分三藏三學等故。下二句標
<lb n="0174b25" ed="T"/>能判從要。如《戒疏》中，或約三輪、或約化行、或
<lb n="0174b26" ed="T"/>約化制、或約制聽，彼取三輪，今用化行；隨時
<lb n="0174b27" ed="T"/>用與，未須和會。但在古猶局，於今乃通；名同
<lb n="0174b28" ed="T"/>理異，對疏可見。言情求者，顯義判故。言分二
<lb n="0174b29" ed="T"/>者，一代時敎，總歸化行；開其信解，用<anchor xml:id="nkr_note_orig_0174001" n="0174001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0174001" n="0174001"/><anchor xml:id="beg0174001" n="0174001"/>舍<anchor xml:id="end0174001"/>任緣，
<pb n="0174c" ed="T" xml:id="T40.1805.0174c"/>
<lb n="0174c01" ed="T"/>故名化敎；制其修奉，違反有過，名爲行敎。一
<lb n="0174c02" ed="T"/>謂化敎此則通於道俗但汎明因果識達邪正
<lb n="0174c03" ed="T"/>科</p><p xml:id="pT40p0174c0302" cb:place="inline">列示中，初文，上二句標名體。但下，示敎相。
<lb n="0174c04" ed="T"/>十不善業，三惡道因；十善五戒，三善道因，此
<lb n="0174c05" ed="T"/>世間因果。三十七道品、六度萬行，是三乘因，
<lb n="0174c06" ed="T"/>卽出世因果。大小雖殊，行業無異。隨緣開示，
<lb n="0174c07" ed="T"/>敎非定約，故云汎明。又經中多破外計，委辨
<lb n="0174c08" ed="T"/>魔事，指示正道，恐墮邪逕，故云識達。又行業
<lb n="0174c09" ed="T"/>是因，通收善惡；心因冥邈，故曰難知。來報是
<lb n="0174c10" ed="T"/>果，亦通苦樂；果相麁著，故云易述。</p><p xml:id="pT40p0174c1014" cb:place="inline">次行敎中，
<lb n="0174c11" ed="T"/>初標名體。定下，示敎相。初二句明衆行，上句
<lb n="0174c12" ed="T"/>正示。若取能秉，卽簡人是非。若論所被，並須
<lb n="0174c13" ed="T"/>合敎，如受戒遮難、說恣有犯、七九治罰、六聚
<lb n="0174c14" ed="T"/>悔露，一一事中，皆有取捨。次句釋成取捨之
<lb n="0174c15" ed="T"/>意。謂顯佛法尊高，超于世表；僧門淸白，不容
<lb n="0174c16" ed="T"/>非濫；住持萬載，功由於此。顯下二句明別行。
<lb n="0174c17" ed="T"/>上句正示，下句釋成，亦同上。如條部中波離
<lb n="0174c18" ed="T"/>對聖重條咨問，意可見矣。上明敎有限齊，反
<lb n="0174c19" ed="T"/>前汎明。指下，示其顯了，反上沈密。上二句示
<lb n="0174c20" ed="T"/>文顯，下二句明事備。初文，如諸戒相，國土犯
<lb n="0174c21" ed="T"/>人擧過呵責制戒牒釋方便境想下衆同別
<lb n="0174c22" ed="T"/>犯及不犯輕重等相，一一皆然。聖智通明，故
<lb n="0174c23" ed="T"/>言不勞重覽。凡愚淺識，不可輒爾僣同。且祖
<lb n="0174c24" ed="T"/>師聽二十遍，猶言未是心證；僧休聽三十遍，尙
<lb n="0174c25" ed="T"/>恨逾增逾暗；是知昏鄙安可自務。結罪等者，
<lb n="0174c26" ed="T"/>如婬兩結<note place="inline">不捨戒共畜生</note>，別衆七開<note place="inline">施衣作衣等七緣開</note>，一一通前
<lb n="0174c27" ed="T"/>重入戒本，故云再科。</p><p xml:id="pT40p0174c2709" cb:place="inline">所判，初科，上二句示相
<lb n="0174c28" ed="T"/>濫。以七支十業，無別體故。如環連續，以喩相
<lb n="0174c29" ed="T"/>涉，不易分故。下二句標判。</p><p xml:id="pT40p0174c2911" cb:place="inline">正判中，初文卽約
<pb n="0175a" ed="T" xml:id="T40.1805.0175a"/>
<lb n="0175a01" ed="T"/>三業相對以分，上三句判化敎。經論明心顯
<lb n="0175a02" ed="T"/>理，是故心業以理爲宗。下三句判行敎。施爲
<lb n="0175a03" ed="T"/>卽事也。律藏約事辨行，故身口業以事爲宗。
<lb n="0175a04" ed="T"/>如〈篇聚〉中，起業輕重，受報淺深；篇聚卽約行，
<lb n="0175a05" ed="T"/>起業卽依化。又〈持犯〉中，單心三時辨犯；八句重
<lb n="0175a06" ed="T"/>輕，此依化也；八殺俱重，卽約行也。又如〈懺篇〉，
<lb n="0175a07" ed="T"/>三品理觀，卽是化敎；六位悔法，卽準行敎。又
<lb n="0175a08" ed="T"/>〈沙彌篇〉，凡福聖道，卽依化敎；剃落與戒，卽是行
<lb n="0175a09" ed="T"/>敎。餘更尋之。若爾，化敎應不禁身口，行敎應
<lb n="0175a10" ed="T"/>不制內心？答：此據道衆雙稟二敎爲言，世多
<lb n="0175a11" ed="T"/>不曉，故爲委示。初約違明四句。一違化不違
<lb n="0175a12" ed="T"/>制<note place="inline">瞥爾貪嗔，律宗不制；及在家人作十不善是也。</note>；二違制不違化<note place="inline">卽犯諸遮戒也</note>；三
<lb n="0175a13" ed="T"/>俱違<note place="inline">犯諸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0175001" n="0175001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0175001" n="0175001"/><anchor xml:id="beg0175001" n="0175001"/>生<anchor xml:id="end0175001"/>戒</note>；四俱不違<note place="inline">理觀內照，戒律外撿。</note>。次約順四句。一
<lb n="0175a14" ed="T"/>順化不順制<note place="inline">性相唯識三觀破迷</note>；二順制不順化<note place="inline">心無慧觀，專守事戒。</note>；
<lb n="0175a15" ed="T"/>三俱順<note place="inline">如上第四</note>；四俱不順<note place="inline">造業凡愚</note>。三約受戒四句。一
<lb n="0175a16" ed="T"/>稟化不稟制<note place="inline">《淨名》云：汝但發心，卽名具足是。</note>；二稟制不稟化<note place="inline">自智不明，
<lb n="0175a17" ed="T"/>循律軌度。</note>；三俱稟<note place="inline">心希出離，受律禁戒，趣向聖道。佛世利根，善來三語，卽得道果。又《涅槃》出家菩薩是也。</note>；
<lb n="0175a18" ed="T"/>四俱不稟<note place="inline">可知</note>。四約懺罪四句。一化淨制不淨<note place="inline">如犯
<lb n="0175a19" ed="T"/>篇聚，理觀明照，達罪性空；而不依律懺，縱得好相，不入淨僧。</note>；二制淨化不淨<note place="inline">犯依律悔，而無
<lb n="0175a20" ed="T"/>觀慧，但滅違制，業性確然。</note>；三俱淨<note place="inline">篇聚依敎滅，業道任靜思。</note>；四俱不淨<note place="inline">愚者犯不肯懺</note>。
<lb n="0175a21" ed="T"/>問：化行二敎，爲大爲小？答：化收大小，制唯局
<lb n="0175a22" ed="T"/>小。若爾，《梵網》善戒，大乘行敎，那判爲化？答：大
<lb n="0175a23" ed="T"/>乘三藏制不制別，得名爲行。若望今宗，還屬於
<lb n="0175a24" ed="T"/>化，以菩薩戒通道俗故。問：五八二戒，旣是戒
<lb n="0175a25" ed="T"/>制，應是行攝；然局俗人，不通兩衆，如何判之？
<lb n="0175a26" ed="T"/>答：化敎所攝，律中明者，隨律之經，引證如別。如
<lb n="0175a27" ed="T"/>是簡判，略識化行；更須精辨，恐繁且止。今時
<pb n="0175b" ed="T" xml:id="T40.1805.0175b"/>
<lb n="0175b01" ed="T"/>學者，尙不知名，況明行相！若不曉此，大小三
<lb n="0175b02" ed="T"/>藏，一切皆迷。</p><p xml:id="pT40p0175b0206" cb:place="inline">罪異中，上二句明在家爲惡<note place="inline">出家亦有
<lb n="0175b03" ed="T"/>犯者，如獨頭心念是。</note>，下二句明出家毀戒。犯化不必違行，
<lb n="0175b04" ed="T"/>違行必兼犯化。業外加制，故云重也。問：性戒
<lb n="0175b05" ed="T"/>可爾，遮非本惡，爲有幾罪？如壞生掘地，非不
<lb n="0175b06" ed="T"/>違慈；畜長捉寶，寧無貪染；<anchor xml:id="nkr_note_orig_0175002" n="0175002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0175002" n="0175002"/><anchor xml:id="beg0175002" n="0175002"/>來<anchor xml:id="end0175002"/>者有智，請爲通
<lb n="0175b07" ed="T"/>之。又問：化敎亦兼事行，豈無身口！行敎通禁三
<lb n="0175b08" ed="T"/>業，豈不明心！何以上文離開三業以配兩敎，
<lb n="0175b09" ed="T"/>亦請答之？故下，引證。卽《善生經》。彼明二人同
<lb n="0175b10" ed="T"/>作一罪，受戒者重，不受者輕。《智論》文同，如〈懺
<lb n="0175b11" ed="T"/>篇〉引。</p><p xml:id="pT40p0175b1103" cb:place="inline">徵意中，初躡上經文以爲徵詞。謂彼經
<lb n="0175b12" ed="T"/>旣顯，此不須分。恐下，示所爲，上句指迷。言
<lb n="0175b13" ed="T"/>宗體者，卽上所判也。次句遮妄。言是非者，化
<lb n="0175b14" ed="T"/>行相濫也。世聞《淨名》發心卽是具足，妄判戒
<lb n="0175b15" ed="T"/>之有無。或迷三性犯制，乃謂業均一品；或云
<lb n="0175b16" ed="T"/>營福違戒無過；或執心觀，便毀律儀；或謂堅
<lb n="0175b17" ed="T"/>持，無勞慧觀；或依《方等》二懺，而云制罪都亡；
<lb n="0175b18" ed="T"/>或依篇聚六治，乃謂性業皆滅。故有依大敎
<lb n="0175b19" ed="T"/>懺夷，足小乘僧數。如斯迷濫，從古至今。至下
<lb n="0175b20" ed="T"/>懺篇，更爲廣說。故下，明今立。通及後世，無復
<lb n="0175b21" ed="T"/>謬濫，故云永用等。蠲，簡也。〈標宗〉、〈僧網〉、〈懺法〉、〈沙
<lb n="0175b22" ed="T"/>彌〉等，皆辨二敎，臨文詳之。</p>
<lb n="0175b23" ed="T"/><p xml:id="pT40p0175b2301">第八門。前門人法並通，此門並局；以人唯二
<lb n="0175b24" ed="T"/>衆，敎局行科。然而報相兩殊，故使敎分同別；
<lb n="0175b25" ed="T"/>故須辨示，方見諸篇。</p><p xml:id="pT40p0175b2509" cb:place="inline">通塞中，初文。同戒卽止
<lb n="0175b26" ed="T"/>持戒本，初篇四重，二篇七戒，三十中十八，九
<lb n="0175b27" ed="T"/>十中六十九，衆學一百，七滅諍也。同制謂作
<lb n="0175b28" ed="T"/>持諸法。具諸門者，同戒在中卷，同制則上下
<lb n="0175b29" ed="T"/>二卷。其全同者，則無別擧，如〈集僧〉、〈與欲〉、〈羯磨〉、
<pb n="0175c" ed="T" xml:id="T40.1805.0175c"/>
<lb n="0175c01" ed="T"/>〈僧網〉之類。少有異者，隨事點示，如〈結界〉中，尼
<lb n="0175c02" ed="T"/>界二里，有難同僧；捨戒中明尼無再受，〈受日〉
<lb n="0175c03" ed="T"/>中尼唯七日，〈二衣〉中尼加二衣之類。上通明
<lb n="0175c04" ed="T"/>兩同。若下，別顯同戒，上文指易。戒本分者，卽
<lb n="0175c05" ed="T"/>律廣文。隱下，顯難。〈隨相〉卽中卷。如離衣中三
<lb n="0175c06" ed="T"/>衣五衣皆提。衆學中通示尼等同犯。又〈篇聚〉
<lb n="0175c07" ed="T"/>中，示尼八重。又〈持犯〉境想云：尼中非無，亦指
<lb n="0175c08" ed="T"/>同僧；通緣中總標五衆之類。</p><p xml:id="pT40p0175c0812" cb:place="inline">次明塞中，前明
<lb n="0175c09" ed="T"/>止行，初句標示。約位戒，卽與僧異者，八夷後
<lb n="0175c10" ed="T"/>四，十七殘中十戒，三十中十二，單提中一百
<lb n="0175c11" ed="T"/>九，八提舍尼，尋尼戒本對之可見。謂下，釋異。
<lb n="0175c12" ed="T"/>文列三句，例括異戒，略爲引之。轉重不同中
<lb n="0175c13" ed="T"/>三，初僧殘六戒<note place="inline">漏失二麁二房，僧重尼輕；摩觸，僧輕尼重。殘篇唯有此句。</note>；二捨墮
<lb n="0175c14" ed="T"/>九戒<note place="inline">五敷爲五，六取尼衣，七浣故衣，八擔羊毛，九擗羊毛，並尼吉僧提。</note>；三單提十三
<lb n="0175c15" ed="T"/>戒<note place="inline">一爲尼作衣，二與尼衣，三屛坐，四期尼行，五期同船，六期女行，七受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0175003" n="0175003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0175003" n="0175003"/><anchor xml:id="beg0175003" n="0175003"/>贊<anchor xml:id="end0175003"/>食，八勸足食，九索美食，十牙
<lb n="0175c16" ed="T"/>角針筒，十一過量坐具，十二覆瘡衣，十三佛衣等量，並僧提尼吉。</note>。有無互缺中二，初
<lb n="0175c17" ed="T"/>捨墮尼無二戒<note place="inline">一過前求雨衣，二蘭若離衣。</note>；二單提尼無三戒
<lb n="0175c18" ed="T"/><note place="inline">一輒敎尼，二說法日暮，三譏呵敎尼人。</note>。犯同緣異亦二，初捨墮一戒
<lb n="0175c19" ed="T"/><note place="inline">長鉢同提，僧開十日，尼止一夜。</note>；二單提五戒<note place="inline">結罪同提，緣相有異：一背請；二足食，二戒合爲一
<lb n="0175c20" ed="T"/>制。三與外道食，兼白衣男。四與年不滿，二年學法。五雨衣常開。</note>。上約鈔疏以明。更以
<lb n="0175c21" ed="T"/>義求，八夷後四及二不定，卽是有無；八提舍
<lb n="0175c22" ed="T"/>尼，四八相望，亦卽有無；對索美食，卽同輕重。
<lb n="0175c23" ed="T"/>而下，指尼篇如上多異，不可盡列；故選時要，
<lb n="0175c24" ed="T"/>方入別行。盛行謂數犯；難知謂微隱。互專一
<lb n="0175c25" ed="T"/>義，亦所不出，卽如下篇<anchor xml:id="nkr_note_orig_0175004" n="0175004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0175004" n="0175004"/><anchor xml:id="beg0175004" n="0175004"/>上<anchor xml:id="end0175004"/>列六戒，夷中出
<lb n="0175c26" ed="T"/>三，觸八及覆；殘中出二，言人四獨；單提出紡
<lb n="0175c27" ed="T"/>績一戒。及下一句示作行。言衆行者，下列七
<pb n="0176a" ed="T" xml:id="T40.1805.0176a"/>
<lb n="0176a01" ed="T"/>門，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176001" n="0176001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0176001" n="0176001"/><anchor xml:id="beg0176001" n="0176001"/>上<anchor xml:id="end0176001"/>卽〈隨戒〉一門；餘之六種，幷屬衆行，謂受
<lb n="0176a02" ed="T"/>懺說恣安居師資也。方下，總指。</p><p xml:id="pT40p0176a0213" cb:place="inline">結意中，上二
<lb n="0176a03" ed="T"/>句結前。分宗類者，卽向所明通塞條別。未
<lb n="0176a04" ed="T"/>顯來詮者，不明立敎同別來意也。諸下，指廣。
<lb n="0176a05" ed="T"/>不同意者，卽上止作別相，各有所以。大疏卽
<lb n="0176a06" ed="T"/>祖師所稟首師《律疏》二十卷。而言大者，或隨
<lb n="0176a07" ed="T"/>大部爲言、或簡今家戒業二疏，非謂尊師故
<lb n="0176a08" ed="T"/>也。今見《義鈔》、《戒疏》，不能廣錄，學者自尋。</p>
<lb n="0176a09" ed="T"/><p xml:id="pT40p0176a0901">第九門。標云異同有二，初明沙彌，卽對大僧。
<lb n="0176a10" ed="T"/>下明式叉，卽望三衆。</p><p xml:id="pT40p0176a1009" cb:place="inline">沙彌中，初科，上句標名。
<lb n="0176a11" ed="T"/>沙彌是梵語，此云息慈。<note place="inline">息其世染，慈濟群生。</note>若下，明體同。
<lb n="0176a12" ed="T"/>檢下，示相局。就下，明行遍。等塵沙者，副本體
<lb n="0176a13" ed="T"/>故。下云除羯磨一法，不在數例；自餘衆行，並
<lb n="0176a14" ed="T"/>制同修等。結下，明犯。第五篇卽突吉羅。無論
<lb n="0176a15" ed="T"/>遮性，一槪結吉，示敎輕故。就下，顯位。諸戒末
<lb n="0176a16" ed="T"/>者，卽指廣律並列戒後，別尊卑故。問：體旣是
<lb n="0176a17" ed="T"/>同，那分大小？答：境量雖同，志願碩異；有願無
<lb n="0176a18" ed="T"/>願，豈不明乎！若爾，旣遍塵沙，何唯列十？答：若
<lb n="0176a19" ed="T"/>論戒體，發在三歸；後說十戒，略陳其相，如大
<lb n="0176a20" ed="T"/>僧四重之例。故下云且列十戒，喜犯前標；餘
<lb n="0176a21" ed="T"/>所未知，二師別敎等。</p><p xml:id="pT40p0176a2109" cb:place="inline">辨異中。言自外者，如五
<lb n="0176a22" ed="T"/>德、十數、持衣、說淨、別堂說恣、有緣掘壞之類，
<lb n="0176a23" ed="T"/>並如下篇。事容是非，故云取捨。沙彌如本篇，
<lb n="0176a24" ed="T"/>沙彌尼附尼法，故云各就等。</p><p xml:id="pT40p0176a2412" cb:place="inline">次式叉中，初文，
<lb n="0176a25" ed="T"/>上句標名。此云學法女。由尼報弱，就小學中，
<lb n="0176a26" ed="T"/>別提六行，爲具方便；二年則驗胎有無，六法
<lb n="0176a27" ed="T"/>則顯行貞固；《十誦》所謂練身練心，卽此義也。
<lb n="0176a28" ed="T"/>六法下，明體同沙彌。自下，明行同三衆。六法者：
<lb n="0176a29" ed="T"/>一摩觸，二盜四錢，三殺畜，四小妄，五非時食，
<pb n="0176b" ed="T" xml:id="T40.1805.0176b"/>
<lb n="0176b01" ed="T"/>六飮酒。學宗謂行本也。言學有三：一學根本
<lb n="0176b02" ed="T"/><note place="inline">謂四重也</note>，二學法<note place="inline">卽六法也</note>，三學行<note place="inline">一切大尼行</note>。不重發者，以式
<lb n="0176b03" ed="T"/>叉尼轉根爲男，卽入僧沙彌故。《業疏》云：此學
<lb n="0176b04" ed="T"/>法女無戒體也，但受別敎，位過沙彌；以人不
<lb n="0176b05" ed="T"/>解，謂分三衆，有三戒體等。問：沙彌尼戒，旣遍
<lb n="0176b06" ed="T"/>塵沙，何以式叉方行此六？答：選其喜犯，重更
<lb n="0176b07" ed="T"/>約勒；無體再發，卽其義矣。同三衆者，指下文
<lb n="0176b08" ed="T"/>也；同大僧則具在諸篇；同大尼沙彌，則各如
<lb n="0176b09" ed="T"/>別篇。沙彌合一，故言三衆。</p><p xml:id="pT40p0176b0911" cb:place="inline">別行中。如無沙彌
<lb n="0176b10" ed="T"/>尼，得與大尼授食之類，下文具委。</p>
<lb n="0176b11" ed="T"/><p xml:id="pT40p0176b1101">第十門，標分中。鈔者祖師自號也。引下三句，
<lb n="0176b12" ed="T"/>卽括三科。但科酌之言，對下少異。然下云鈔
<lb n="0176b13" ed="T"/>興，但明<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176002" n="0176002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0176002" n="0176002"/><anchor xml:id="beg0176002" n="0176002"/>抄<anchor xml:id="end0176002"/>略之意；此言科酌，正明量處之謀；
<lb n="0176b14" ed="T"/>前後異名，共成一意。言正經者，正謂入諸正
<lb n="0176b15" ed="T"/>錄，經者訓法訓常，名兼通別；通該三藏，別在
<lb n="0176b16" ed="T"/>修多；今此從通，以收群部。</p><p xml:id="pT40p0176b1611" cb:place="inline">小乘律論中又三，
<lb n="0176b17" ed="T"/>初明諸律。具云摩訶僧祇，此翻大衆。<note place="inline">從衆爲名，卽窟內部。</note>
<lb n="0176b18" ed="T"/>曇無德亦云曇摩毱多，此翻法正，亦云法護、
<lb n="0176b19" ed="T"/>法鏡、法密。<note place="inline">從人爲目。</note>薩婆多，或云薩婆諦婆，此云有。
<lb n="0176b20" ed="T"/><note place="inline">亦云一切有，從計爲名。</note>彌沙塞此云不著有無觀。迦葉遺
<lb n="0176b21" ed="T"/>亦云迦葉毘，此云重空觀。<note place="inline">此二從行爲名。</note>婆麁富羅亦
<lb n="0176b22" ed="T"/>名婆蹉富羅，此云著有行。<note place="inline">亦從計名。</note>上列六部。前
<lb n="0176b23" ed="T"/>之四部，戒本廣律，此土已翻，卽根本獲一，五
<lb n="0176b24" ed="T"/>部得三；翻傳時代，備如《戒疏》。下之二部，據非
<lb n="0176b25" ed="T"/>今鈔所引；相因列之，知名而已。註云依《大集》
<lb n="0176b26" ed="T"/>者。《義鈔》所引三藏口傳及遺敎法律，並以《僧
<lb n="0176b27" ed="T"/>祇》列爲五部，所出不同，故此示之。毘尼下，次
<lb n="0176b28" ed="T"/>列諸論。此科所列，名爲律論，亦名戒論。《婆沙》、
<lb n="0176b29" ed="T"/>《成實》等，自屬經論。昔人不曉，例云小乘論，傳
<pb n="0176c" ed="T" xml:id="T40.1805.0176c"/>
<lb n="0176c01" ed="T"/>濫久矣。《多論》下<anchor xml:id="beg_5" type="star"/>注<anchor xml:id="end_5"/>幷傳者，卽《師資傳》。《了論》
<lb n="0176c02" ed="T"/><anchor xml:id="beg_6" type="star"/>注<anchor xml:id="end_6"/>云：釋正量部者，此亦上座部中分出，律本
<lb n="0176c03" ed="T"/>不到<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176003" n="0176003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0176003" n="0176003"/><anchor xml:id="beg0176003" n="0176003"/>比<anchor xml:id="end0176003"/>方，卽《了論》所宗也。眞諦卽陳朝翻經
<lb n="0176c04" ed="T"/>三藏，出疏五卷，解釋《了論》，其文未流東南。《五
<lb n="0176c05" ed="T"/>百問法》，亦云《五百問事經》。《出要律儀》，梁武帝
<lb n="0176c06" ed="T"/>集，凡二十卷。自下，三指廣。如《三千威儀》、《毘跋
<lb n="0176c07" ed="T"/>律決正二部律論》等，皆律之部類。<note place="inline">有云二部、十八二十部，或
<lb n="0176c08" ed="T"/>云《遺敎》、《愛道經》等，皆非。</note></p><p xml:id="pT40p0176c0810" cb:place="inline">次經論中。二論亦卽大小，此總化敎。</p>
<lb n="0176c09" ed="T"/><p xml:id="pT40p0176c0901">結略中。<name role="" type="person">費長房</name>後周高僧，周武滅法，遂爲翻經
<lb n="0176c10" ed="T"/>學士。<name role="" type="person">隋文帝</name>開皇十七年，撰《歷代三寶錄》凡
<lb n="0176c11" ed="T"/>十五卷，今見大藏。</p><p xml:id="pT40p0176c1108" cb:place="inline">次明異執，標中，有人謂聰
<lb n="0176c12" ed="T"/>覆二師，首傳《四分》，祖師不合科爲異執。今謂
<lb n="0176c13" ed="T"/>異執之言，目其各計，有何毀斥！縱容妄解，豈
<lb n="0176c14" ed="T"/>不思所稟首師，亦列于後。又前云五部異執，
<lb n="0176c15" ed="T"/>則所宗部主亦在其中，又何獨黨於聰覆耶！
<lb n="0176c16" ed="T"/>非聖人者無法，卽斯人也。</p><p xml:id="pT40p0176c1611" cb:place="inline">列示中。所列諸師，
<lb n="0176c17" ed="T"/>並出《續高僧傳》。古記廣引，今不同之。若依寫
<lb n="0176c18" ed="T"/>取，此復何難；但恐徒喪時功，糅雜鈔旨；必欲
<lb n="0176c19" ed="T"/>知者，取傳尋之，今但列名略注師稟耳。法聰
<lb n="0176c20" ed="T"/><note place="inline">元魏朝人，本學《僧祇》，初弘《四分》。傳論云：自初開律師號法聰是也。</note>、道覆<note place="inline">聰師弟子，聰但口傳，覆乃作疏六
<lb n="0176c21" ed="T"/>卷。傳論云：<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176004" n="0176004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0176004" n="0176004"/><anchor xml:id="beg0176004" n="0176004"/>但<anchor xml:id="end0176004"/>是長科，至於義擧，未聞于世。</note>、慧光<note place="inline">自光至<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176005" n="0176005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0176005" n="0176005"/><anchor xml:id="beg0176005" n="0176005"/><g ref="#CB04866">𭿞</g><anchor xml:id="end0176005"/>，皆北齊人。光依覆學，初製疏十卷，後裁爲四
<lb n="0176c22" ed="T"/>卷，故云兩出。</note>、洪理<note place="inline">抄二卷</note>、曇隱<note place="inline">抄四卷</note>；道樂<note place="inline">鈔四卷。三師並光師弟子。</note>、洪遵<note place="inline">初依
<lb n="0176c23" ed="T"/>道雲學，後聽暉講，爲國僧統，故以爲名。</note>、洪淵<note place="inline">稟尋遵師，後撰疏，未<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176006" n="0176006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0176006" n="0176006"/><anchor xml:id="beg0176006" n="0176006"/>四<anchor xml:id="end0176006"/>多少。</note>、道雲<note place="inline">疏九卷，抄一卷。</note>、
<lb n="0176c24" ed="T"/>道暉<note place="inline">疏七卷</note>、法願<note place="inline">上三師並光門人，願卽隋朝人，疏十卷，抄二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176007" n="0176007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0176007" n="0176007"/><anchor xml:id="beg0176007" n="0176007"/>答<anchor xml:id="end0176007"/>。</note>、道洪、法勝、
<lb n="0176c25" ed="T"/>智首<note place="inline">並隋朝人，依洪聽習。首卽祖師所承。</note>、法礪<note place="inline">洪淵弟子。祖師亦甞從學一月而終，今疏猶存。</note>、基
<lb n="0176c26" ed="T"/>師<note place="inline">僧傳不書</note>。</p><p xml:id="pT40p0176c2606" cb:place="inline">結指中。曇瑗<note place="inline">陳朝人</note>、僧祐<note place="inline">梁朝人。卽祖師前身，二師並先學《十誦》，後傳
<lb n="0176c27" ed="T"/>《四分》，未詳撰述。</note>、靈裕<note place="inline">隋朝人，疏五卷。</note>。江表，表卽外也；或云江外
<lb n="0176c28" ed="T"/>江左，並指吳越在江漢之外故也。關內卽京
<pb n="0177a" ed="T" xml:id="T40.1805.0177a"/>
<lb n="0177a01" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0177001" n="0177001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0177001" n="0177001"/><anchor xml:id="beg0177001" n="0177001"/>非<anchor xml:id="end0177001"/>，河南卽洛陽，蜀部卽東西兩川。指《義鈔》者，
<lb n="0177a02" ed="T"/>未見其文。上來所明，並是所鈔。卽前序云：包
<lb n="0177a03" ed="T"/>異部等，四句收之可見。又異執中，傳演雖多，
<lb n="0177a04" ed="T"/>不出六見，亦如上引。</p><p xml:id="pT40p0177a0409" cb:place="inline">次明<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177002" n="0177002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0177002" n="0177002"/><anchor xml:id="beg0177002" n="0177002"/>爲<anchor xml:id="end0177002"/>經者。一世多不
<lb n="0177a05" ed="T"/>辨，隨得濫用。二事乖正典，反爲執據。如三百
<lb n="0177a06" ed="T"/>福罰、三十六碩餘糧、五部五色衣、以錢贖佛
<lb n="0177a07" ed="T"/>食等，並如下破。今宗引用，並據眞文，使來學
<lb n="0177a08" ed="T"/>生信，行事無疑。此章之來，意如此矣。</p><p xml:id="pT40p0177a0815" cb:place="inline">列示中。
<lb n="0177a09" ed="T"/>經論參列，凡二十五本。經有十四，論有十一。
<lb n="0177a10" ed="T"/>其間《諸佛下生》、《乳光》、《提謂》並有眞僞二本；他
<lb n="0177a11" ed="T"/>宗或引，並正本耳。</p><p xml:id="pT40p0177a1108" cb:place="inline">結斥，可知。隋帝勅令長房
<lb n="0177a12" ed="T"/>錄中所不收者，並集焚毀；搜之不盡，當時猶
<lb n="0177a13" ed="T"/>用，故此斥之。然《尼鈔》、《義鈔》或復引用，未詳何
<lb n="0177a14" ed="T"/>意。</p><p xml:id="pT40p0177a1402" cb:place="inline">鈔興中。標云本意者，下云臨機有用等是。</p>
<lb n="0177a15" ed="T"/><p xml:id="pT40p0177a1501">正明中，初科。攢多歸少曰撮略，擧一總衆名
<lb n="0177a16" ed="T"/>包括。餘如前解。</p><p xml:id="pT40p0177a1607" cb:place="inline">次科。智謂識見，量卽器度。
<lb n="0177a17" ed="T"/>侮，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177003" n="0177003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0177003" n="0177003"/><anchor xml:id="beg0177003" n="0177003"/>曼<anchor xml:id="end0177003"/>也。猷言，卽自所鈔。猷法也。空有二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177004" n="0177004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0177004" n="0177004"/><anchor xml:id="beg0177004" n="0177004"/>十<anchor xml:id="end0177004"/>，
<lb n="0177a18" ed="T"/>雙亦雙非，四執相攻，名爲戲論。今采摭衆典，
<lb n="0177a19" ed="T"/>取捨諸家；恐疑同彼，故須遮之。</p><p xml:id="pT40p0177a1913" cb:place="inline">正示中，初文，
<lb n="0177a20" ed="T"/>上句推其師受，顯非自裁。次句呈於已懷，明
<lb n="0177a21" ed="T"/>須去取。每下，正叙刪削，初二句示撿討。覆謂
<lb n="0177a22" ed="T"/>反覆。於下四句，明所刪。一事，擧少類多；一事
<lb n="0177a23" ed="T"/>尙然，況一部行事，其繁可知。文中繁有二重：
<lb n="0177a24" ed="T"/>一廢立多者，約諸家相望也；二情見繁者，就
<lb n="0177a25" ed="T"/>諸家自論也。今下，示能刪。此亦有二：一者全
<lb n="0177a26" ed="T"/>除刪，如受戒法及十三難羯磨戒本等，並廣
<lb n="0177a27" ed="T"/>列義門，今鈔不錄。二者對破刪，如下但云諸
<lb n="0177a28" ed="T"/>說不同、昔解多途、廢昔義等，而不委引彼說
<lb n="0177a29" ed="T"/>者是。如自然界體廣狹方圓、三小立相、安居
<pb n="0177b" ed="T" xml:id="T40.1805.0177b"/>
<lb n="0177b01" ed="T"/>受日等，並多古解，一一標破；此但直申今義，
<lb n="0177b02" ed="T"/>卽引誠敎，證令取信，故云今並等。且引一事，
<lb n="0177b03" ed="T"/>餘準明之。如下問云：自然界爲方圓耶？答云：
<lb n="0177b04" ed="T"/>昔云定方<note place="inline">下引彼說，卽刪略也。</note>；下引《十誦》、《本律》、《<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177005" n="0177005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0177005" n="0177005"/><anchor xml:id="beg0177005" n="0177005"/>丘<anchor xml:id="end0177005"/>分》、《善見》、
<lb n="0177b05" ed="T"/>《了論》等文，仍云廣引誠證，定方須廢<note place="inline">此謂止存文證</note>。首
<lb n="0177b06" ed="T"/>題刪繁，文唯據此；如上所示，想無惑矣。</p><p xml:id="pT40p0177b0616" cb:place="inline">指餘
<lb n="0177b07" ed="T"/>義中。然今此鈔雖並刪略，諸師申釋，未必全
<lb n="0177b08" ed="T"/>非；或義章開其戶牖、或問答釋於幽微，何以
<lb n="0177b09" ed="T"/>此中一槪除削。文明此意據合存之；止由難
<lb n="0177b10" ed="T"/>解，不逗新學，故別爲一部，目爲《義鈔》。文有三
<lb n="0177b11" ed="T"/>卷，下卷已亡；故今所指，彼文多闕。《義鈔》興致，
<lb n="0177b12" ed="T"/>明文在茲；古多妄說，或云二疏之餘、或云二
<lb n="0177b13" ed="T"/>疏張本，如別所破。具云《拾毘尼義鈔》，此中語
<lb n="0177b14" ed="T"/>省，以集字代之；下單云《義鈔》、《別鈔》，皆此例也。
<lb n="0177b15" ed="T"/>文中。通猶容也，餘論卽目義解。容彼之說，明
<lb n="0177b16" ed="T"/>其可存。上二句明義之幽隱。自下二句，明不
<lb n="0177b17" ed="T"/>益初心。言通解者，以目博知深識之士。具下，
<lb n="0177b18" ed="T"/>正指彼文。</p><p xml:id="pT40p0177b1805" cb:place="inline">明不具中。遮世疑云：三藏正敎，義
<lb n="0177b19" ed="T"/>無改作；何以引用，輒有去取？故此釋之，仍引
<lb n="0177b20" ed="T"/>證據。初明取意。堪入宗者，涉今行事也。自下，
<lb n="0177b21" ed="T"/>指所餘。撮要包括，是鈔所宗；橫評繁文，卽今
<lb n="0177b22" ed="T"/>所諱，故云非鈔者意也。故下，引證。初引本律，
<lb n="0177b23" ed="T"/>出三十四卷；次引《母論》，文出第六。並因比丘
<lb n="0177b24" ed="T"/>爲人說法，不能廣說，白佛故聽。律文具引，論
<lb n="0177b25" ed="T"/>略白語。要謂精當該攝，妙卽善巧適機。</p><p xml:id="pT40p0177b2516" cb:place="inline">示所
<lb n="0177b26" ed="T"/>爲者，卽鈔興意也。庶，望也。訪問也。上明法有
<lb n="0177b27" ed="T"/>倫序，不假他求；下顯事有準承，無疑得失。臨
<lb n="0177b28" ed="T"/>機有用，卽事卽行，二句偶對，語別義同。此之
<lb n="0177b29" ed="T"/>四句，一部大宗；獨異諸師，高超九代。盡如來
<pb n="0177c" ed="T" xml:id="T40.1805.0177c"/>
<lb n="0177c01" ed="T"/>權巧之旨，闢群生解脫之門。三寶所以住
<lb n="0177c02" ed="T"/>持，五乘所以發軫者，功在於茲矣。是以行事
<lb n="0177c03" ed="T"/>之目，標在首題；訓蒙之詞，遍于一部。凡爲道
<lb n="0177c04" ed="T"/>衆，率由此門；禪敎雖殊，無不受賜；曲尋弘濟，
<lb n="0177c05" ed="T"/>可勝言哉。</p><p xml:id="pT40p0177c0505" cb:place="inline">遮妄增者。此卽聖意懸鑒未來，各
<lb n="0177c06" ed="T"/>興解釋，必乖本趣，故此止之。初叙妄增。不急
<lb n="0177c07" ed="T"/>務者，卽世現行諸家章記，或廣張法相、或多
<lb n="0177c08" ed="T"/>雜俗書，顚覆祖宗，繄昏智眼，請詳聖訓，自可
<lb n="0177c09" ed="T"/>鑒之。使下，次顯過患。上句明壞敎。今鈔始終
<lb n="0177c10" ed="T"/>盡稽聖典，故曰眞宗。次句明迷行。敎行兩亡，
<lb n="0177c11" ed="T"/>則破戒造惡，非沙門行，如鳥鼠焉。此出《佛藏
<lb n="0177c12" ed="T"/>經》，彼明比丘不修戒行，非道非俗，猶如蝙蝠，
<lb n="0177c13" ed="T"/>非鳥非鼠，具引如〈篇聚〉中。意謂此鈔旣興，人
<lb n="0177c14" ed="T"/>知持奉；由彼穢雜，後進還迷，故云復存也。茲
<lb n="0177c15" ed="T"/>日，通指斯時。卽今學者專攻章記，爭馳講論，
<lb n="0177c16" ed="T"/>以爲己能。身作重夷，口護輕吉。自謂精明盜
<lb n="0177c17" ed="T"/>相，反侵損於四方；善達婬科，更荒迷於三道；
<lb n="0177c18" ed="T"/>昏飡饜飫，尙說過中；夕飮酕醄，猶談酒制；人
<lb n="0177c19" ed="T"/>前斂相，詐現威容；屛處爲非，略無畏忌。此徒
<lb n="0177c20" ed="T"/>擊目，豈是誣言。良由章記之乖訛，復是師承
<lb n="0177c21" ed="T"/>之庸鄙。不令敎於不令，一盲導於衆盲；皇祖
<lb n="0177c22" ed="T"/>眞宗，於茲殆絕；一尋此意，不覺嗟呼！因筆斯文，
<lb n="0177c23" ed="T"/>益增哽痛；自非聖鑒，孰見余心。悲夫！</p><p xml:id="pT40p0177c2315" cb:place="inline">總結中，
<lb n="0177c24" ed="T"/>上三句結前。言總束者，則驗十門非別序明
<lb n="0177c25" ed="T"/>矣。諸門者，卽下諸篇；則顯敎興中指諸門，非
<lb n="0177c26" ed="T"/>九門明矣。析，辨也。若下，指廣。可知。別論者，則
<lb n="0177c27" ed="T"/>三十篇望序爲別，又復明矣。</p><p xml:id="pT40p0177c2712" cb:place="inline">大段第三，示所
<lb n="0177c28" ed="T"/>詮行相，初總示中。宅，居也。佛門廣大，包納淸
<lb n="0177c29" ed="T"/>澄，喩之如海；僧稟佛化，卽居其中；如犯重禁，
<pb n="0178a" ed="T" xml:id="T40.1805.0178a"/>
<lb n="0178a01" ed="T"/>名爲邊罪，謂漂出佛海邊外，卽其義也。流卽
<lb n="0178a02" ed="T"/>是水，法能滋物，故比於水。廁，預也。伍，衆也。此
<lb n="0178a03" ed="T"/>明比丘身具三寶，所修法行，雖乃萬途；以衆
<lb n="0178a04" ed="T"/>自共，攝無不盡。然據行體，止是二持；但就作
<lb n="0178a05" ed="T"/>中，別簡一色；羯磨僧法以爲衆行；自餘雜法，
<lb n="0178a06" ed="T"/>總歸共行。欲使綱目兩分，衆別無濫，故云唯
<lb n="0178a07" ed="T"/>三位也。</p><p xml:id="pT40p0178a0704" cb:place="inline">別對中，初明自行。上句明建志攝修，
<lb n="0178a08" ed="T"/>次句示學知敎相。出離聖道，不類邪術，故云
<lb n="0178a09" ed="T"/>正戒。文指體相，必具法行；體附釋相，相總四
<lb n="0178a10" ed="T"/>篇；故此二字，統於中卷。自下，次明衆行。上句
<lb n="0178a11" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0178001" n="0178001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0178001" n="0178001"/><anchor xml:id="beg0178001" n="0178001"/><g ref="#CB04906">𨃃</g><anchor xml:id="end0178001"/>前，次句正示。凡行僧事，必先簡衆；故須
<lb n="0178a12" ed="T"/>體淨，方應秉宣。言綱領者，對下毛目也。匡攝
<lb n="0178a13" ed="T"/>住持，存乎衆法；隨事奉修，在乎別行；衆法存
<lb n="0178a14" ed="T"/>則別行修，綱領擧則毛目正；上下作持，離分
<lb n="0178a15" ed="T"/>在此。自他下，明共行。上句示行相。凡爲道衆，
<lb n="0178a16" ed="T"/>彼我同須，卽是共義，故云兩德。德亦行也。下
<lb n="0178a17" ed="T"/>句顯繁多。除僧法羯磨已外，一切作行，皆歸
<lb n="0178a18" ed="T"/>共收。唯此共行，攝相最廣，故曰多途。或可上
<lb n="0178a19" ed="T"/>句躡前兩行；次句正示行相，謂必須共行輔
<lb n="0178a20" ed="T"/>成自衆，故云成相多途。問：自衆兩行，亦制同
<lb n="0178a21" ed="T"/>遵，豈非相濫？答：自行則護體防心，義非他共；
<lb n="0178a22" ed="T"/>止作體別，此不在言。就論衆行，作業<anchor xml:id="nkr_note_orig_0178002" n="0178002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0178002" n="0178002"/><anchor xml:id="beg0178002" n="0178002"/>辦<anchor xml:id="end0178002"/>事，多
<lb n="0178a23" ed="T"/>是爲他；義非常行，有緣方擧。共行不爾，日用
<lb n="0178a24" ed="T"/>恒須，是僧俱稟，獨彰斯目；如衣藥鉢器<anchor xml:id="nkr_note_orig_0178003" n="0178003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0178003" n="0178003"/><anchor xml:id="beg0178003" n="0178003"/>計<anchor xml:id="end0178003"/>請
<lb n="0178a25" ed="T"/>導俗等類。比論二行，別相可知。然三行之目，
<lb n="0178a26" ed="T"/>古德所傳。若取今文，明標自行；又復前云上
<lb n="0178a27" ed="T"/>卷則攝於衆務，則自衆二行名義灼然。唯斯
<lb n="0178a28" ed="T"/>共行，雖復無文；兩德之言，義取無爽。古多妄
<lb n="0178a29" ed="T"/>解，不免繁詞。<note place="inline">古云：四人羯磨爲衆行，一人心念爲自行，二人對首爲共行者，誤矣。</note>問：前
<pb n="0178b" ed="T" xml:id="T40.1805.0178b"/>
<lb n="0178b01" ed="T"/>文已分，何意重<anchor xml:id="nkr_note_orig_0178004" n="0178004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0178004" n="0178004"/><anchor xml:id="beg0178004" n="0178004"/>迷<anchor xml:id="end0178004"/>？答：前判能詮，則以文攝行；
<lb n="0178b02" ed="T"/>此明所詮，則指行在文。雖文行俱明，而正意
<lb n="0178b03" ed="T"/>兩別。問：前以上卷在初，此則中卷爲首，何以
<lb n="0178b04" ed="T"/>不同：答：意如上解。若爾，何不依行次第，以自
<lb n="0178b05" ed="T"/>行爲上卷耶？答：此有二意。一約行次第，則先
<lb n="0178b06" ed="T"/>止後作，自行合初。二約事勝劣，則住持功大，
<lb n="0178b07" ed="T"/>衆須在首；故律序云：以衆和合故，佛法得久
<lb n="0178b08" ed="T"/>住。今取後意，如文所列。</p><p xml:id="pT40p0178b0810" cb:place="inline">雙結中。敎行兩備，攝
<lb n="0178b09" ed="T"/>機斯盡。</p><p xml:id="pT40p0178b0904" cb:place="inline">次科，初二句標難。謂事隨篇類，則使
<lb n="0178b10" ed="T"/>三行互有投寄。如上卷〈標宗〉亦明法體行相，
<lb n="0178b11" ed="T"/>及捨戒、六念、別人說恣、識疑發露之類，則衆
<lb n="0178b12" ed="T"/>行兼自共也。又中卷〈懺六聚〉中衆別悔法，則
<lb n="0178b13" ed="T"/>自行兼衆共也。下卷攝衣攝食亡物等諸羯
<lb n="0178b14" ed="T"/>磨法，幷雜行等，則共行兼衆自也。三行相參，
<lb n="0178b15" ed="T"/>不可一判，故云難也。若下，釋其難相，成繁闕
<lb n="0178b16" ed="T"/>過，上二句示闕略過。長途散釋者，謂不約三
<lb n="0178b17" ed="T"/>行收束也。寡討論者，謂不稱機宜也。以言無
<lb n="0178b18" ed="T"/>所歸，人難披撿故。下二句明傷繁過。言曲分
<lb n="0178b19" ed="T"/>者，謂逐卷隨篇，明三行簡判<anchor xml:id="nkr_note_orig_0178005" n="0178005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0178005" n="0178005"/><anchor xml:id="beg0178005" n="0178005"/>也<anchor xml:id="end0178005"/>。過在繁碎者，
<lb n="0178b20" ed="T"/>亂於敎旨也。</p><p xml:id="pT40p0178b2006" cb:place="inline">三中，初示今判。上二句，正示對
<lb n="0178b21" ed="T"/>翻兩過。隨宜者，離前寡討論過也。約略者，
<lb n="0178b22" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0178006" n="0178006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0178006" n="0178006"/><anchor xml:id="beg0178006" n="0178006"/>相<anchor xml:id="end0178006"/>前曲分也。通結者，謂大分三行，翻上散釋
<lb n="0178b23" ed="T"/>也。指歸者，雖有相投，擧行攝屬，離上繁碎過
<lb n="0178b24" ed="T"/>也。下二句顯意。使謂令於後人也。綱領卽三
<lb n="0178b25" ed="T"/>行，毛目卽諸篇行相。整，理也。載下，結勸。上
<lb n="0178b26" ed="T"/>句勸學，開其解也；下句勸修，成其行也。載，卽
<lb n="0178b27" ed="T"/>重也。</p></cb:div>
<lb n="0178b28" ed="T"/><cb:juan n="001a-1" fun="close"><cb:jhead><anchor xml:id="nkr_note_orig_0178007" n="0178007"/>四分律行事鈔資持記上一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0178008" n="0178008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0178008" n="0178008"/><anchor xml:id="beg0178008" n="0178008"/>上<anchor xml:id="end0178008"/></cb:jhead></cb:juan>
<pb n="0178c" ed="T" xml:id="T40.1805.0178c"/>
<lb n="0178c01" ed="T"/>
<lb n="0178c02" ed="T"/><cb:juan n="001a-2" fun="open"><cb:mulu n="1a-2" type="卷">上一下</cb:mulu><cb:jhead>四分律行事鈔資持記上一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0178009" n="0178009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0178009" n="0178009"/><anchor xml:id="beg0178009" n="0178009"/>下<anchor xml:id="end0178009"/></cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0178c03" ed="T"/>
<lb n="0178c04" ed="T"/><p xml:id="pT40p0178c0401">上卷首題，委如前釋。今總分對，略爲四別。初
<lb n="0178c05" ed="T"/>約能所。上三字律題是所宗，下七字鈔題是
<lb n="0178c06" ed="T"/>能宗。又律題中，四分屬能集，律是所集。鈔題
<lb n="0178c07" ed="T"/>中，刪補行三字是能，繁闕事三字爲所。又鈔
<lb n="0178c08" ed="T"/>字是能，行事屬所。二約通別。律題爲通，貫諸
<lb n="0178c09" ed="T"/>部故。鈔題爲別，局今文故。又《四分》爲別，五中
<lb n="0178c10" ed="T"/>一故；律字是通，諸宗同稱故。刪等六字爲別，
<lb n="0178c11" ed="T"/>無所濫故；鈔字爲通，容相涉故。三約人分。律
<lb n="0178c12" ed="T"/>是佛制，《四分》卽部主集，鈔卽祖師撰。四約華
<lb n="0178c13" ed="T"/>梵。上三字翻梵成華，下竝華語。梵云折埵理、
<lb n="0178c14" ed="T"/>質埵理，此翻分四。從此方俗，迴易其語。辨律
<lb n="0178c15" ed="T"/>華梵，如〈釋相〉中。極知繁碎。講學剖文，不得不
<lb n="0178c16" ed="T"/>爾。忘筌之士，更繁何患；執指之徒，無言亦著，
<lb n="0178c17" ed="T"/>豈不然乎！</p><p xml:id="pT40p0178c1705" cb:place="inline">列篇中。標宗勸學，文局上卷，義該
<lb n="0178c18" ed="T"/>一部。下十一篇，正明衆行。然成辦僧事，必假
<lb n="0178c19" ed="T"/>四緣：人、法、事、處，闕一不可。今此諸篇，依之而
<lb n="0178c20" ed="T"/>列。第二三四，卽能秉之人；第五卽所秉之法，
<lb n="0178c21" ed="T"/>第六卽秉法之處。已下六篇，卽所被之事；事
<lb n="0178c22" ed="T"/>復有三：七及八九，卽有情事。十與十二，卽非
<lb n="0178c23" ed="T"/>情事；安居一篇，卽二合事<note place="inline">人依處故。若約篇中分房受日，竝非情耳。</note></p></cb:div>
<lb n="0178c24" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">1 釋標宗篇(上一下)</cb:mulu><head>釋標宗篇</head>
<lb n="0178c25" ed="T"/><p xml:id="pT40p0178c2501">一部之文，兼該三藏。文體正意，唯歸戒律。故
<lb n="0178c26" ed="T"/>當標出正宗，顯彰勝德。使夫學者投心有所，
<lb n="0178c27" ed="T"/>功不虛費。故以此篇冠于卷首。標卽訓指，宗
<lb n="0178c28" ed="T"/>卽是戒。問：下列四種，何者是宗？答：若就別論，
<lb n="0178c29" ed="T"/>唯法爲宗；下云宗體，或云法體，宗法互擧，別
<pb n="0179a" ed="T" xml:id="T40.1805.0179a"/>
<lb n="0179a01" ed="T"/>指何疑。若約通論，四竝是宗，良由戒法總餘
<lb n="0179a02" ed="T"/>三故。言顯德者，廣引敎相，贊述戒功，令知本
<lb n="0179a03" ed="T"/>受，專勤守護。卽下科云順戒則三寶住持，辨
<lb n="0179a04" ed="T"/>比丘事，至文可見。自昔章記，竝以標宗科爲
<lb n="0179a05" ed="T"/>僧體，甚失文意，如後攻之。今明此篇指示學
<lb n="0179a06" ed="T"/>宗，激勵持奉；通貫諸篇，總發三行。是以《尼鈔》
<lb n="0179a07" ed="T"/>題云勸學。準彼驗此，方見聖心。學者臨文，彌
<lb n="0179a08" ed="T"/>須用意；提携開誘，最所精詳；必欲智眼開明，
<lb n="0179a09" ed="T"/>學路無壅；此而不達，餘竝徒然。勉夫！注有二
<lb n="0179a10" ed="T"/>意。一是開章，以此篇中不別分故。二卽釋題，
<lb n="0179a11" ed="T"/>由是二門合之爲目，恐人不曉，故注釋之。</p><p xml:id="pT40p0179a1117" cb:place="inline">歎
<lb n="0179a12" ed="T"/>敎文中。律字是法，海下並喩。今先出喩，然後
<lb n="0179a13" ed="T"/>合法。初三字明竪深，次句明橫廣；雖下二句，
<lb n="0179a14" ed="T"/>明容而不雜；騰下二句，明逸而不濫。沖亦訓
<lb n="0179a15" ed="T"/>深，漸漸深入，莫窮底故。通萬象者，天地萬物，
<lb n="0179a16" ed="T"/>皆蒙潤故。包含等者，百川所歸故。不宿屍者，
<lb n="0179a17" ed="T"/>性淸潔故。騰岳等者，勢蕩逸故。岳喩其高，雲
<lb n="0179a18" ed="T"/>喩其動，喩中喩故。潮不過者，涌有時故。法合
<lb n="0179a19" ed="T"/>中，初合竪深。遠古諸佛、三乘聖賢，由戒資成，
<lb n="0179a20" ed="T"/>至于現未展轉無窮。故《戒疏》云：前聖果圓，後
<lb n="0179a21" ed="T"/>賢因滿；引生來業，展轉住持；衆生無盡，戒亦
<lb n="0179a22" ed="T"/>無竭。卽戒本云：如過去諸佛，及以未來者，現
<lb n="0179a23" ed="T"/>在諸世尊，皆共尊敬戒是也。二合橫廣。三義
<lb n="0179a24" ed="T"/>釋之。初明遍境者，十方法界依正二報，情非
<lb n="0179a25" ed="T"/>情類，無非戒故。二約禁業者，三業四儀，施爲
<lb n="0179a26" ed="T"/>擧動，三千八萬，皆聖制故。三約資行者，萬行
<lb n="0179a27" ed="T"/>由生，衆善所住，三聖道成，率由戒檢故。合
<lb n="0179a28" ed="T"/>第三中。戒法弘通，九道師訓；人收七衆，趣該
<lb n="0179a29" ed="T"/>非畜<note place="inline">本宗通受五八。</note>攝濟不遺，故云無外。然則或違重
<pb n="0179b" ed="T" xml:id="T40.1805.0179b"/>
<lb n="0179b01" ed="T"/>禁，敎所不容；五衆則坌汚淸流，必加擯罰；其
<lb n="0179b02" ed="T"/>餘則入道無益，永障出家；若論治擯，實通諸
<lb n="0179b03" ed="T"/>篇；然對死屍，須約四重；卽律序云：譬如有死
<lb n="0179b04" ed="T"/>屍，大海不容受，爲疾風所漂，棄之於岸上。諸
<lb n="0179b05" ed="T"/>作惡行者，猶如彼死屍，衆所不容受，以是當
<lb n="0179b06" ed="T"/>持戒。合第四者。謂止作持犯，隨緣興制；詮相
<lb n="0179b07" ed="T"/>浩博，喩若波濤。然篇聚重輕，犯緣具闕；定犯
<lb n="0179b08" ed="T"/>不犯，纖毫不差；衆別行相，施造有儀；如非成
<lb n="0179b09" ed="T"/>敗，無容濫託。如潮有信，法喩彌彰。律云海有
<lb n="0179b10" ed="T"/>八奇特法：一一切衆流皆往投之；二常不失
<lb n="0179b11" ed="T"/>潮限；三五大河皆投於海而失本名；四五大
<lb n="0179b12" ed="T"/>河及天雨盡歸於海，無有增減；五海水盡醎，同
<lb n="0179b13" ed="T"/>爲一味；六不受死屍；七多出珍寶；八大形者
<lb n="0179b14" ed="T"/>所居。此中略擧，未必全同；如戒本序，但明二
<lb n="0179b15" ed="T"/>德；必欲強配，臨文自裁。</p><p xml:id="pT40p0179b1510" cb:place="inline">勸持中，初科，明出家
<lb n="0179b16" ed="T"/>之人所務唯二：一須稟戒，二當學道。初中，上
<lb n="0179b17" ed="T"/>句標人。凡謂非一。廁預者，對下沐心，卽指身
<lb n="0179b18" ed="T"/>口。佛法深妙，有信得入，故曰玄門。克下，示所
<lb n="0179b19" ed="T"/>學。克猶必也。淸禁卽戒法。戒防七業，故不容
<lb n="0179b20" ed="T"/>非。二學道中。初句標人。正道淸澄，洗沐塵垢，
<lb n="0179b21" ed="T"/>故喩如水。慕下，明所修。慕卽志念。出要卽指
<lb n="0179b22" ed="T"/>定慧。定靜慧明，不隨塵欲，故無染世。上約三
<lb n="0179b23" ed="T"/>學，事理業惑，相對以明。乃知出家之士，義無
<lb n="0179b24" ed="T"/>偏學；專事昧道，未異凡流；樂道忘事，何由修
<lb n="0179b25" ed="T"/>證？上是對明三學。故下，合示兩利，初二句正
<lb n="0179b26" ed="T"/>示。德益時者，外用無非，住持生善，成利他也。
<lb n="0179b27" ed="T"/>超塵網者，寡欲絕累，成自利也。良下，推其所
<lb n="0179b28" ed="T"/>以。上二句顯利他之功，本由淨戒；下二句明
<lb n="0179b29" ed="T"/>自利之德，實因定慧。法卽是戒，道卽定慧。</p><p xml:id="pT40p0179b2917" cb:place="inline">叙
<pb n="0179c" ed="T" xml:id="T40.1805.0179c"/>
<lb n="0179c01" ed="T"/>不學中，初<anchor xml:id="nkr_note_orig_0179001" n="0179001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0179001" n="0179001"/><anchor xml:id="beg0179001" n="0179001"/>料<anchor xml:id="end0179001"/>，上二句標人。澆末是時。淺識者，
<lb n="0179c02" ed="T"/>無所解故。庸見者，同塵俗故。雖下，示庸淺之
<lb n="0179c03" ed="T"/>相。先且分定；初二句，明學寡；次二句，明行薄。
<lb n="0179c04" ed="T"/>又次二句，明情疎；復次二句，明志塞。局下至
<lb n="0179c05" ed="T"/>體之，明言論鄙俗。名參者，無實德故。緇服卽
<lb n="0179c06" ed="T"/>黑色衣。不依律者，違聖敎故。疎野者，無所拘
<lb n="0179c07" ed="T"/>故。眞要與下眞趣，竝指前三學。封猶閉也。守
<lb n="0179c08" ed="T"/>株喩其愚也。<note place="inline">《韓子》曰：宋人有耕者，見田中株，兔走觸之，折頸而死。因釋耕守株，冀復得兔。</note>志
<lb n="0179c09" ed="T"/>卽是心。絕通望者，無所見也。就言論中，初二
<lb n="0179c10" ed="T"/>句謂無稽實。局塞也。之猶於也。首卽頭也。此
<lb n="0179c11" ed="T"/>句躡上生下。次四句明混同流俗。事卽所說
<lb n="0179c12" ed="T"/>之事。研下，擧積學比況。闇託，謂不達前事，冥
<lb n="0179c13" ed="T"/>然爲之。體卽解也。</p><p xml:id="pT40p0179c1308" cb:place="inline">彰過中四，初明濫敎。所行
<lb n="0179c14" ed="T"/>違制，妄謂依律，故云濫委。法司卽律宗。律實
<lb n="0179c15" ed="T"/>不然，愚者謂是，故爲彼亂。卽世學者說律訓
<lb n="0179c16" ed="T"/>人。自貿椹衣，言遵王制；夜粥晏齋，謂是隨方。
<lb n="0179c17" ed="T"/>非時噉飯，妄言未必長惡；貪飮藥酒，便言有
<lb n="0179c18" ed="T"/>病療治；不學愚僧，傳爲口實。誣聖亂法，豈復
<lb n="0179c19" ed="T"/>過是！來者有識，愼勿隨邪。肆下，次明專任。肆，
<lb n="0179c20" ed="T"/>恣也。順己情者，非制而制，曰縱。違我意者，是
<lb n="0179c21" ed="T"/>制便斷，名奪。事旣非法，人有不從，卽以威武
<lb n="0179c22" ed="T"/>抑而挫之。所謂持戒比丘，反遭治擯，乃至羅
<lb n="0179c23" ed="T"/>漢亦被打罵，卽其事也。暴謂兇惡，剋卽侵害。
<lb n="0179c24" ed="T"/>尙非下，三擧況。俗節卽世禮，禮以節人故也。
<lb n="0179c25" ed="T"/>孔子云：非禮勿視，非禮勿聽，非禮勿言，非禮
<lb n="0179c26" ed="T"/>勿動。《曲禮》曰：傲不可長，欲不可縱。是則儒典
<lb n="0179c27" ed="T"/>動必合禮，不容縱傲。安有出世道人，反成肆
<lb n="0179c28" ed="T"/>恣，故云也。致令下，四彰損。上句明塞學路，次
<lb n="0179c29" ed="T"/>句明滅法律，下二句傷歎。磐謂大石。《周易困
<pb n="0180a" ed="T" xml:id="T40.1805.0180a"/>
<lb n="0180a01" ed="T"/>卦》云：困于石，據于蒺蔾。<note place="inline">注云：石之爲物，堅而不納者也。</note>喩上庸流
<lb n="0180a02" ed="T"/>濫爲師首，妄行非法；則使來蒙解行不進，如
<lb n="0180a03" ed="T"/>困于石。若復不學，恥墮無知，如據蒺蔾，此謂
<lb n="0180a04" ed="T"/>進退不可之象。世途擊目，豈不昭然。羈，居宜
<lb n="0180a05" ed="T"/>反，馬絆也。<g ref="#CB01793">䩛</g>，毘必反，車束也。此二卽乘駕之
<lb n="0180a06" ed="T"/>要物。律爲住持中最，故以比焉。</p><p xml:id="pT40p0180a0613" cb:place="inline">擧興替中。初
<lb n="0180a07" ed="T"/>句語通上下，前叙淺識故替，後勸深崇必興。
<lb n="0180a08" ed="T"/>次句囑於後學。復下，顯益。佛智朗然，故喩如
<lb n="0180a09" ed="T"/>日。法能摧展業惑，故喩如輪。苟得其人，則三
<lb n="0180a10" ed="T"/>寶重興；反前覆墜，故云再也。</p><p xml:id="pT40p0180a1012" cb:place="inline">正明中，初科。望
<lb n="0180a11" ed="T"/>下〈釋相〉，故云略指。宗卽是法，證題不疑。令下，
<lb n="0180a12" ed="T"/>示意。興謂發心，建卽立行。識體進行，成因感
<lb n="0180a13" ed="T"/>果，故云有託。如後結文。</p><p xml:id="pT40p0180a1310" cb:place="inline">領受中，初文爲二，先
<lb n="0180a14" ed="T"/>示法體。上句明戒法有濟物之能，下句明戒
<lb n="0180a15" ed="T"/>體爲立行之本。器卽是機。大小凡聖道俗七
<lb n="0180a16" ed="T"/>部上中下心，皆獲得故。趣謂歸趣。體能生行，
<lb n="0180a17" ed="T"/>行還護體；以行望體，體爲所歸。故知比丘以
<lb n="0180a18" ed="T"/>體爲本，領受少差，畢身虛喪；一生大事，可不
<lb n="0180a19" ed="T"/>愼乎！而下，次明得失，初明得者。準受戒中必
<lb n="0180a20" ed="T"/>具五緣，方發戒品：一能受有五<note place="inline">一是人道，二諸根具，三身器淨，四
<lb n="0180a21" ed="T"/>出家相具，五得少分法。</note>，二所對有六<note place="inline">一界，二僧，三數滿，四盡集，五白四法，六資緣具。</note>，三發
<lb n="0180a22" ed="T"/>心乞戒，四心境相當，五事成究竟。今以善淨
<lb n="0180a23" ed="T"/>一句，對收一三；稱緣一句，卽收第二；方克一
<lb n="0180a24" ed="T"/>句，卽收第四五。克猶遂也。若下，次明失，初三
<lb n="0180a25" ed="T"/>句明緣乖不得。卽反五緣。不待全差，少乖卽
<lb n="0180a26" ed="T"/>失，故云毫微。徒虛也。將下，彰無戒之過。上一
<lb n="0180a27" ed="T"/>句失自利，下二句失利他。</p><p xml:id="pT40p0180a2711" cb:place="inline">結誥中，初二句指
<lb n="0180a28" ed="T"/>所誥人。淸身謂志樂建修。圓果卽心期極證。
<lb n="0180a29" ed="T"/>無下一句，誡輕易。必下，敎用意。專志者，有所
<pb n="0180b" ed="T" xml:id="T40.1805.0180b"/>
<lb n="0180b01" ed="T"/>詣也。攝慮者，無異想也。契謂心會前法，入卽
<lb n="0180b02" ed="T"/>納法歸心。滯，礙也。故下，引證。卽《涅槃》十八卷，
<lb n="0180b03" ed="T"/>彼云：云何念戒？菩薩思惟有戒不破不漏不
<lb n="0180b04" ed="T"/>壞不雜<note place="inline">不破卽四重，不壞卽餘戒；不漏不雜，卽重輕方便，此依北遠疏。</note>，雖無形色而
<lb n="0180b05" ed="T"/>可護持<note place="inline">非色</note>；雖非觸對，善修方便，可得具足<note place="inline">非心</note>；諸
<lb n="0180b06" ed="T"/>佛菩薩之所讚歎，是大方等大涅槃因。此證
<lb n="0180b07" ed="T"/>重心領納，有戒何疑。</p><p xml:id="pT40p0180b0709" cb:place="inline">徵釋中，初科；上二字，徵
<lb n="0180b08" ed="T"/>上所受，發下開章。但下，釋意。初叙廣；且下，示
<lb n="0180b09" ed="T"/>要。初中，上二句據法明廣。五、八、十、具，四位不
<lb n="0180b10" ed="T"/>同；或約業者，七支種類也；或從制者，重輕篇
<lb n="0180b11" ed="T"/>聚也。軼<note place="inline">徒結反，又音逸。</note>，車相交過，喩其多貌。次二句
<lb n="0180b12" ed="T"/>約心明廣。卽上四位各有三品。若下二句，就
<lb n="0180b13" ed="T"/>境明廣。情及非情，不可數故。示要中。樞卽門
<lb n="0180b14" ed="T"/>樞，亦取要義。欲達四科，先須略示。聖人制敎
<lb n="0180b15" ed="T"/>名法，納法成業名體，依體起護名行，爲行有
<lb n="0180b16" ed="T"/>儀名相。有云未受名法，受已名體；今謂不
<lb n="0180b17" ed="T"/>然。法之爲義，貫徹始終，安有受已不得名法。
<lb n="0180b18" ed="T"/>須知下三從初得號，是故一一皆得稱戒。或
<lb n="0180b19" ed="T"/>可竝以法字貫之，方顯體及行相，非餘泛善。
<lb n="0180b20" ed="T"/>問：所以唯四，不多少者？答：攝修始終，無缺剩
<lb n="0180b21" ed="T"/>故。隨成一行，四義整足；言有次第，行不前後。
<lb n="0180b22" ed="T"/>問：法之與體，同異云何？答：《業疏》云：體者戒法
<lb n="0180b23" ed="T"/>所依之本。是則法爲能依，體是所依，不可云
<lb n="0180b24" ed="T"/>同。又云：戒體者，所謂納聖法於心胸，卽法是
<lb n="0180b25" ed="T"/>所納之戒體。據此不可云異。應知言法未必
<lb n="0180b26" ed="T"/>是體，言體其必是法。不卽不離，非同非異。問：
<lb n="0180b27" ed="T"/>行相何異？答：三業分之。</p><p xml:id="pT40p0180b2710" cb:place="inline">戒法中，初文二，初標
<lb n="0180b28" ed="T"/>示。語猶叙也。直下，正明。法雖兩通，不能委辨；
<lb n="0180b29" ed="T"/>但從聖論，故云直也。必，定也。軌成者，示法義
<pb n="0180c" ed="T" xml:id="T40.1805.0180c"/>
<lb n="0180c01" ed="T"/>也。出離道者，聖所證也；〈釋相〉科爲聖道本基，
<lb n="0180c02" ed="T"/>卽同此意。要下，出從聖所以。然此但示法之
<lb n="0180c03" ed="T"/>功力，文不明指何者是法，意令學者得而得
<lb n="0180c04" ed="T"/>之。</p><p xml:id="pT40p0180c0402" cb:place="inline">次科，初二句躡前。今下，正示。已成者，初果
<lb n="0180c05" ed="T"/>已上所修三學，名聖道故。今雖在凡，亦名聖
<lb n="0180c06" ed="T"/>法，因中果號也。</p><p xml:id="pT40p0180c0607" cb:place="inline">三中，初明立志，上二句明慕
<lb n="0180c07" ed="T"/>近事。背俗向道，得事解脫，在凡因故。下二句
<lb n="0180c08" ed="T"/>明希遠果。斷惑證理，卽理解脫，是聖果故。累
<lb n="0180c09" ed="T"/>卽三界結使，外謂二種涅槃。又可上約身儀
<lb n="0180c10" ed="T"/>異世，下據心行淸昇。必下，勸令早學。言必預
<lb n="0180c11" ed="T"/>者，不得臨時故。此心者，卽上近遠二心。隨人
<lb n="0180c12" ed="T"/>者，任機優劣故。乃下，示相應。初句納法爲體，
<lb n="0180c13" ed="T"/>次句依體起行。行必兼相，四種備焉。故下，結
<lb n="0180c14" ed="T"/>名。以依體起持，名隨行故。</p><p xml:id="pT40p0180c1411" cb:place="inline">戒體中，初科爲二，
<lb n="0180c15" ed="T"/>初指餘文。通論卽宗論，非別解故；如《成實》、《婆
<lb n="0180c16" ed="T"/>沙》、《雜心》、《俱舍》等。所發卽無作。今下，標今意。相
<lb n="0180c17" ed="T"/>謂心之相狀。</p><p xml:id="pT40p0180c1706" cb:place="inline">正示中三，初二句示戒量。法界
<lb n="0180c18" ed="T"/>者，十界依正也。塵沙者，喩其多也。二諦者，佛
<lb n="0180c19" ed="T"/>所立敎也。此謂約境顯戒，故云等法。以已下，
<lb n="0180c20" ed="T"/>正明心相。初句立誓盡一形壽，次句通包禮
<lb n="0180c21" ed="T"/>敬陳詞身口二業；善下，明屛絕妄念；測下，明
<lb n="0180c22" ed="T"/>心法相應。測思者，成業之本，得戒之因；三品
<lb n="0180c23" ed="T"/>心中，隨發何等。明慧者，反照心境，如理稱敎，
<lb n="0180c24" ed="T"/>而非倒想妄緣前境。或以四字別解者，測謂
<lb n="0180c25" ed="T"/>發心，思卽緣境，明謂有記，慧卽檢察。上明用
<lb n="0180c26" ed="T"/>心，下明合法。由上起心，必須遍緣塵沙等境；
<lb n="0180c27" ed="T"/>法從境制，量亦普周；心隨法生，法廣心遍；心
<lb n="0180c28" ed="T"/>法相應，函蓋相稱，故云冥會。冥，暗；會，合也。法
<lb n="0180c29" ed="T"/>猶在境，以心對望，故云前法；下云彼法，義亦
<pb n="0181a" ed="T" xml:id="T40.1805.0181a"/>
<lb n="0181a01" ed="T"/>同然。以此下，明納體，初二句躡上冥會。於下，
<lb n="0181a02" ed="T"/>明法隨心起。法是無情，由心緣故，還卽隨心；
<lb n="0181a03" ed="T"/>故三羯磨時，初動於境，次集於空，後入於心；
<lb n="0181a04" ed="T"/>法依心故，名爲法體。領下，示體所在。若據當
<lb n="0181a05" ed="T"/>分，體是非心；不顯所依，體與心異。今言在心，
<lb n="0181a06" ed="T"/>乃取圓意，卽指藏識爲所依處。此之二句，正
<lb n="0181a07" ed="T"/>示無作；昔人反云此是作體，安有心中但領
<lb n="0181a08" ed="T"/>作耶！問：若是無作，卽是所發，何以前文指如
<lb n="0181a09" ed="T"/>通論？答：此中但言領納在心，不明所納是色
<lb n="0181a10" ed="T"/>非色。故指如彼，〈釋相〉廣明。問：前云正顯能領
<lb n="0181a11" ed="T"/>心相，豈非作戒？答：此謂以作顯無作耳。問：何
<lb n="0181a12" ed="T"/>不直示無作，而明心相者？答：能領之心，發體
<lb n="0181a13" ed="T"/>正要。獨茲曲示，餘竝無文。若乃考得法之元
<lb n="0181a14" ed="T"/>由，決所受之成否；苟迷此旨，餘復何言。或無
<lb n="0181a15" ed="T"/>記妄緣，或泛爾餘善；一生罔象，畢世遲疑；無
<lb n="0181a16" ed="T"/>戒滿洲，聖言有旨。故茲提示，義不徒然。</p><p xml:id="pT40p0181a1616" cb:place="inline">戒行
<lb n="0181a17" ed="T"/>中三，初躡前科。必下，示行相。方便有二，卽敎
<lb n="0181a18" ed="T"/>行也。敎謂律藏，必依師學；行謂對治，唯在己
<lb n="0181a19" ed="T"/>修；由本興心，稟敎期行以爲受體；今還如體
<lb n="0181a20" ed="T"/>而學而修。文明檢察，似偏約行；然離過對治，
<lb n="0181a21" ed="T"/>非學不立；廣修之語，理必兼含。檢察卽心，心
<lb n="0181a22" ed="T"/>卽行體；準疏具三，能憶、能持、能防；一心三用，
<lb n="0181a23" ed="T"/>無非順受，方成隨行，此謂能察；身口威儀卽
<lb n="0181a24" ed="T"/>所察。此二句，須明成就二持，遠離兩犯。而云
<lb n="0181a25" ed="T"/>身口，且據麁非；約準今宗，義通三業。上云檢
<lb n="0181a26" ed="T"/>察，正示修行；下云慕聖，明其標志。克，猶定也。
<lb n="0181a27" ed="T"/>崇，重也。前聖，通目三乘已成道者。持下，結示
<lb n="0181a28" ed="T"/>名義。持心卽行。後起順前，示隨行義。下引經
<lb n="0181a29" ed="T"/>證。文如前引，但易具足爲淸淨耳；具足無缺，
<pb n="0181b" ed="T" xml:id="T40.1805.0181b"/>
<lb n="0181b01" ed="T"/>卽淸淨故。</p><p xml:id="pT40p0181b0105" cb:place="inline">戒相中二，初卽承前。隨下，正示。問：
<lb n="0181b02" ed="T"/>〈釋相篇〉中，以戒本爲相，與此異者？答：此約行
<lb n="0181b03" ed="T"/>明，彼就法辨。然則行必循法，法必軌行。文云
<lb n="0181b04" ed="T"/>動則稱法，豈不明乎！</p><p xml:id="pT40p0181b0409" cb:place="inline">顯德中，初科，初至能盡，
<lb n="0181b05" ed="T"/>結前文也；直引下，生後意也。初文，上三句結
<lb n="0181b06" ed="T"/>歎。出道本依，對下成果，卽約修因以論。本依，
<lb n="0181b07" ed="T"/>卽基址義。宗極者，法身由成故，轉爲果德故，
<lb n="0181b08" ed="T"/>衆聖敬護故；卽如戒本，三世諸佛皆共尊敬，聖
<lb n="0181b09" ed="T"/>賢稱譽等。故下，示標宗意。表，首也。知下，明開
<lb n="0181b10" ed="T"/>悟。佩，持也。下下，明自他益。自餘下，明住持益。
<lb n="0181b11" ed="T"/>功德下，結示無窮。生後中。直引者，更無自說，
<lb n="0181b12" ed="T"/>使生信故。令下，稱美後學，使堅持故。或可從
<lb n="0181b13" ed="T"/>初至有在爲結前，知自下卽生後。結前同上
<lb n="0181b14" ed="T"/>釋。就生後中，初至能盡，卽叙德；直下，明引顯，
<lb n="0181b15" ed="T"/>卽題中顯德二字。聖說者，下引大小經律論，
<lb n="0181b16" ed="T"/>或是佛說，或餘人說，無非聖故；又可雖通餘
<lb n="0181b17" ed="T"/>人，還述佛意，是則聖說唯在如來。詳，審也。諸，
<lb n="0181b18" ed="T"/>之也。</p><p xml:id="pT40p0181b1803" cb:place="inline">引證中，初科，前約違順開章。比丘事者，
<lb n="0181b19" ed="T"/>通於衆別。言翻種者，戒爲脫苦因，受反增故。
<lb n="0181b20" ed="T"/>種字去呼。苦業，卽惡因也。但下，叙廣標略。言
<lb n="0181b21" ed="T"/>經論者，律在其中。一化者，始於成道，終至唱
<lb n="0181b22" ed="T"/>滅，中間敎法，無不引之；故言一化，亦名一期。</p>
<lb n="0181b23" ed="T"/><p xml:id="pT40p0181b2301">小乘經中，初科，《般泥洹經》。東晉法顯所翻本。
<lb n="0181b24" ed="T"/>彼因魔王請佛涅槃，佛卽許之。阿難悲惱，三
<lb n="0181b25" ed="T"/>請世尊住壽一劫。佛說偈云：我所說諸法，卽
<lb n="0181b26" ed="T"/>是汝等師；又云：汝等勤精進，如我在無異。今
<lb n="0181b27" ed="T"/>取經意，文有少異。《遺敎》。文見卷首。論釋云：示
<lb n="0181b28" ed="T"/>現波羅提木叉是修行大師故，示現人法住
<lb n="0181b29" ed="T"/>持相似故。等者，如諸經佛臨滅時，阿難請問
<pb n="0181c" ed="T" xml:id="T40.1805.0181c"/>
<lb n="0181c01" ed="T"/>四事。第二問云：佛滅度後，以誰爲師？佛言：以
<lb n="0181c02" ed="T"/>戒爲師。<note place="inline">初問依何而住？令依四念處住。三問經首安何
<lb n="0181c03" ed="T"/>語？令安如是我聞等。四問治惡性比丘，令默擯
<lb n="0181c04" ed="T"/>治之。</note></p><p xml:id="pT40p0181c0403" cb:place="inline">二中。發趣者，發謂起行，趣謂所期。萬行擧
<lb n="0181c05" ed="T"/>其大數。宗是尊義主義。萬行之中，戒爲尊主。
<lb n="0181c06" ed="T"/>所以然者，有多義故。一由資始故，二有期誓
<lb n="0181c07" ed="T"/>故，三有本體故，四攝境遍故，五止作統故。餘
<lb n="0181c08" ed="T"/>行無此，故爲卑爲賓耳。故下，引證。《古記》云：卽
<lb n="0181c09" ed="T"/>《善生經》，然與戒本序語意相涉。上句總彼兩
<lb n="0181c10" ed="T"/>句，故云等也。戒以足喩，頗符發趣之義。然從
<lb n="0181c11" ed="T"/>權意，且指人天；須知所趣實通五乘，如前已
<lb n="0181c12" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0181001" n="0181001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0181001" n="0181001"/><anchor xml:id="beg0181001" n="0181001"/>辨<anchor xml:id="end0181001"/>。</p><p xml:id="pT40p0181c1202" cb:place="inline">三中，初擧喩。地有二義：一能生，二能持。
<lb n="0181c13" ed="T"/>兩引《遺敎》，止得初義。上云諸善，通漏無漏及
<lb n="0181c14" ed="T"/>動不動。下云定慧須約聖道，唯在無漏及不
<lb n="0181c15" ed="T"/>動耳。又下，次引律文，雙示二義。卽本律〈說戒
<lb n="0181c16" ed="T"/>揵度〉中文。而言經者，名通三藏，皆佛語故。<note place="inline">舊云：《善生
<lb n="0181c17" ed="T"/>經》者，檢彼無文。</note>先引文。卽下，喩合。經云行根，卽能生故。
<lb n="0181c18" ed="T"/>上三約喩，則初師、二足、三地。合法者，初是軌
<lb n="0181c19" ed="T"/>物，二卽攝行，三能生功德。</p><p xml:id="pT40p0181c1911" cb:place="inline">小乘論中，《成實》三
<lb n="0181c20" ed="T"/>喩。柱喩依持，郭喩防禦，印喩爲人所信。初言
<lb n="0181c21" ed="T"/>道品，卽是慧學。次第增深，隨有所見，故如樓
<lb n="0181c22" ed="T"/>觀，卽三十七品。四念處<note place="inline">一身不淨，二受是苦，三心無常，四法無我。破四顚倒，卽
<lb n="0181c23" ed="T"/>是念處。</note>、四正勤<note place="inline">一已生惡令斷，二未生惡不生，三未生善令生，四已生善令增長，於正道中勤行故
<lb n="0181c24" ed="T"/>也。</note>、四如意足<note place="inline">一欲，二精進，三心，四思惟。所願皆得，故名如意。</note>、五根<note place="inline">一信，二精進，三念，四定，五
<lb n="0181c25" ed="T"/>慧。竝取能生，故名爲根。</note>、五力<note place="inline">卽上五根，望能壞有漏不善故名力。</note>、七覺分<note place="inline">一擇法，二精進，三喜，四除，
<lb n="0181c26" ed="T"/>五捨，六定，七念。無學實覺，七事能到，故名覺分。</note>、八正道<note place="inline">一見，二思惟，三語，四業，五命，六精進，七念，八定。八
<lb n="0181c27" ed="T"/>竝離邪爲正，能通涅槃名道。</note>。二禪定者，顯是定學。定以防心，抑
<lb n="0181c28" ed="T"/>制妄動，故喩如城。卽同《遺敎》喩堤塘也，謂四
<lb n="0181c29" ed="T"/>禪四空定及餘無漏諸禪三昧。戒爲郭者，郭謂
<pb n="0182a" ed="T" xml:id="T40.1805.0182a"/>
<lb n="0182a01" ed="T"/>外城。三入衆者，卽屬戒學；謂羯磨說戒二種
<lb n="0182a02" ed="T"/>僧中，具戒淸淨方可預故。下二句結勸。</p><p xml:id="pT40p0182a0216" cb:place="inline">《解脫
<lb n="0182a03" ed="T"/>論》，第二〈分別戒品〉。指令尋之，今爲略引。彼云：
<lb n="0182a04" ed="T"/>若人有戒。爲有戒故，成就無畏；榮顯親友，聖
<lb n="0182a05" ed="T"/>所憐愍，是親友依，是善莊嚴，是領諸行，是功
<lb n="0182a06" ed="T"/>德處，是供養處，是可責同學處，於諸善法不
<lb n="0182a07" ed="T"/>畏不退，成就一切意願淸淨，雖死不忘，成伏
<lb n="0182a08" ed="T"/>解脫樂方便，如是無邊戒功德。</p><p xml:id="pT40p0182a0813" cb:place="inline">《毘婆沙論》，初
<lb n="0182a09" ed="T"/>中。初句牒所受，下列四義。尸羅，梵言，此翻爲
<lb n="0182a10" ed="T"/>戒。今以梵語，猶含多義，故反釋之。</p><p xml:id="pT40p0182a1014" cb:place="inline">次科，初明
<lb n="0182a11" ed="T"/>尸羅。義含九種，故須皆以尸羅二字貫之。冷、
<lb n="0182a12" ed="T"/>池、纓、鏡、頭，此五從喩；夢、習、定、勢，此四從法。又
<lb n="0182a13" ed="T"/>第四明生定，鏡頭喩發慧，餘六當體是戒。又
<lb n="0182a14" ed="T"/>六中，初明體，二是所感，三卽牽行，池謂滅惑，
<lb n="0182a15" ed="T"/>纓謂德彰，勢謂功勝。破戒熱是因中結業，三
<lb n="0182a16" ed="T"/>惡熱是果上受苦。纓絡者，論明世纓老少中
<lb n="0182a17" ed="T"/>年有好不好，戒纓則常好。如鏡者，鏡明則像
<lb n="0182a18" ed="T"/>現；戒淨，無我理顯。無我字，祖師加之。威勢中，
<lb n="0182a19" ed="T"/>初擧聖以明。如來德懾魔軍，威伏外道；若親
<lb n="0182a20" ed="T"/>在衆，破僧不成；強狠衆生，見卽歸命。餘下，引
<lb n="0182a21" ed="T"/>事以證。論云：<name role="" type="person">罽賓國</name>有龍名阿利那，受性
<lb n="0182a22" ed="T"/>暴惡；住處近僧伽藍，數爲暴害。時有五百羅
<lb n="0182a23" ed="T"/>漢共集，以禪定神力而不能遣；後有一人不
<lb n="0182a24" ed="T"/>入禪定，直彈指語言：賢善遠此處去，龍卽遠
<lb n="0182a25" ed="T"/>去。諸羅漢問之。彼云：我不以禪定力，直以謹
<lb n="0182a26" ed="T"/>愼於戒；守護輕戒，猶如重禁。文中但以下，卽
<lb n="0182a27" ed="T"/>引彼答，但束其詞耳。如頭者，頭則具納六塵，
<lb n="0182a28" ed="T"/>戒則總收衆善，故以喩焉。論中備對六塵，今
<lb n="0182a29" ed="T"/>擧初後，略其中間，故云乃至。今引足之，謂聞
<pb n="0182b" ed="T" xml:id="T40.1805.0182b"/>
<lb n="0182b01" ed="T"/>名身等義，嗅覺意華<note place="inline">卽七覺支</note>，甞出離無事寂靜三
<lb n="0182b02" ed="T"/>菩提味<note place="inline">三菩提翻正覺</note>，覺禪定解脫等觸。苦是三界果
<lb n="0182b03" ed="T"/>相，故如色也。色陰等者，卽餘四陰，論云：知總
<lb n="0182b04" ed="T"/>相別相。<note place="inline">總卽心色。五陰則色總心別，十二入則心總色別，十八界心色俱別。</note>二守信者。
<lb n="0182b05" ed="T"/>以違本受，則爲無信。三行，四器，二並從喩。</p><p xml:id="pT40p0182b0517" cb:place="inline">覆
<lb n="0182b06" ed="T"/>釋中。瞿沙，《師資傳》云：五十二餘師之數，善能
<lb n="0182b07" ed="T"/>說法。彼以別義釋上尸羅，故論取之。如下，擧
<lb n="0182b08" ed="T"/>喩。行下，合法。卽同戒本護戒足也。通前共爲
<lb n="0182b09" ed="T"/>十義。</p><p xml:id="pT40p0182b0903" cb:place="inline">大乘經，《華嚴》有多譯。今引晉譯六十卷
<lb n="0182b10" ed="T"/>者。卽第八〈明法品〉文，文有四段。彼云：菩薩摩
<lb n="0182b11" ed="T"/>訶薩敎化衆生發菩提心，是故能令佛寶不
<lb n="0182b12" ed="T"/>斷。開示甚深諸妙法藏，是故能令法寶不斷。
<lb n="0182b13" ed="T"/>具足受持威儀敎法，是故能令僧寶不斷。<note place="inline">此初段也。</note>
<lb n="0182b14" ed="T"/>復次，悉能讚歎一切大願，是故能令佛寶不
<lb n="0182b15" ed="T"/>斷。分別解說十二緣起，是故能令法寶不斷；
<lb n="0182b16" ed="T"/>行六和敬，是故能令僧寶不斷。<note place="inline">卽第二段。</note>復次，下佛
<lb n="0182b17" ed="T"/>種子於衆生田，生正覺芽，是故能令佛寶不
<lb n="0182b18" ed="T"/>斷。不惜身命護持正法，是故能令法寶不斷。
<lb n="0182b19" ed="T"/>善御大衆，心不憂悔，是故能令僧寶不斷。<note place="inline">卽第三段。</note>
<lb n="0182b20" ed="T"/>今鈔上五句竝摘僧寶中文。初二句明別行，
<lb n="0182b21" ed="T"/>次句卽衆行，後二句明攝衆。行必依法，故無
<lb n="0182b22" ed="T"/>憂悔。去來已下，卽第四段總結中文。三世佛
<lb n="0182b23" ed="T"/>法奉順無違，則護三寶故。</p><p xml:id="pT40p0182b2311" cb:place="inline">《大集》，引彼十九〈護
<lb n="0182b24" ed="T"/>法品〉文。初引菩薩請詞。五滓，阻史反，濁也。言
<lb n="0182b25" ed="T"/>五濁者，一劫濁<note place="inline">劫濁無別體，但四濁聚於此時，《悲華》云：從減劫人壽二萬歲時爲劫濁<anchor xml:id="nkr_note_orig_0182001" n="0182001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0182001" n="0182001"/><anchor xml:id="beg0182001" n="0182001"/>三<anchor xml:id="end0182001"/>。</note>，
<lb n="0182b26" ed="T"/>二見濁<note place="inline">五利使</note>，三煩惱濁<note place="inline">五鈍使</note>，四衆生濁<note place="inline">亦無別體，攪前利鈍果
<lb n="0182b27" ed="T"/>報，立此假名。</note>，五命濁<note place="inline">連持色心，摧年促壽。</note>。如餘土者，引他爲例以
<lb n="0182b28" ed="T"/>申請意。佛言止止！佛自知時；因緣未出，則不
<lb n="0182b29" ed="T"/>預制；由不卽制，故云後許。</p><p xml:id="pT40p0182b2911" cb:place="inline">薩遮尼犍，卽外道
<pb n="0182c" ed="T" xml:id="T40.1805.0182c"/>
<lb n="0182c01" ed="T"/>名，以爲經題。廣如第二，今略引之。彼明佛在
<lb n="0182c02" ed="T"/>欝闍延城。時有大薩遮尼犍子，與八十八千
<lb n="0182c03" ed="T"/>萬尼犍子遊行諸國，敎化衆生<note place="inline">此竝大權示化</note>，次至欝
<lb n="0182c04" ed="T"/>闍城。時國主嚴熾王問尼犍子：如來相好莊
<lb n="0182c05" ed="T"/>嚴之身，以何爲本？從何爲始？尼揵答言：一切
<lb n="0182c06" ed="T"/>功德助道之行，擧要言之，以戒爲本，持戒爲始。
<lb n="0182c07" ed="T"/>續云：若不持戒等，如鈔所引。破戒墮獄。畜是
<lb n="0182c08" ed="T"/>別報，故云不得。又畜爲下趣，而復疥癩，猶故
<lb n="0182c09" ed="T"/>不得。欲明毀戒尙無劣報，以勵持者必加勝
<lb n="0182c10" ed="T"/>功。<note place="inline">野干，應法師云：形色靑黃如狗，群行夜鳴如狼。</note></p><p xml:id="pT40p0182c1020" cb:place="inline">《月燈經》中偈文，彼經不
<lb n="0182c11" ed="T"/>出，未詳所以。上半偈明俗貴道賤。色謂儀貌，
<lb n="0182c12" ed="T"/>族卽貴姓。多聞謂足學。無戒卽無智；畜無此
<lb n="0182c13" ed="T"/>二，故擧比之。下半明俗輕道重，反上二句。卑
<lb n="0182c14" ed="T"/>謂形陋，下卽賤姓。人中尊貴，故名勝士。以色
<lb n="0182c15" ed="T"/>族是世俗妄法，戒智乃出世眞道，故非比倫。</p>
<lb n="0182c16" ed="T"/><p xml:id="pT40p0182c1601">《涅槃經》有南北二本，此引北本第十七〈梵行
<lb n="0182c17" ed="T"/>品〉文。今但括意，文少不等。初二句擧因果索
<lb n="0182c18" ed="T"/>機；必下，示修證之法。若下，出其違行；我亦下，
<lb n="0182c19" ed="T"/>遮其受經。所以然者。經明衆生佛性，如雜血
<lb n="0182c20" ed="T"/>乳；停搆煎煖，乃出醍醐。佛性亦爾，爲煩惱雜；
<lb n="0182c21" ed="T"/>三學修治，漸至佛果。欲斷煩惱，先須止業。止
<lb n="0182c22" ed="T"/>業之要，豈過戒律。今時濫染大乘，便言不拘
<lb n="0182c23" ed="T"/>不檢，無持無犯，何善何罪。師徒傳妄，作惡無
<lb n="0182c24" ed="T"/>窮。又云：持戒人天果報。請詳佛語，宜息邪情。
<lb n="0182c25" ed="T"/>況《華嚴》圓頓上乘，《涅槃》終窮極唱；金言猛勵，
<lb n="0182c26" ed="T"/>可不信乎！</p><p xml:id="pT40p0182c2605" cb:place="inline">《華嚴》偈，上句示功。無上菩提者，以
<lb n="0182c27" ed="T"/>果彰因也。次句勸修。下半偈明聖所歎。以順
<lb n="0182c28" ed="T"/>敎故。故下，祖師示意。望前已引，故言重也。</p><p xml:id="pT40p0182c2817" cb:place="inline">大
<lb n="0182c29" ed="T"/>乘論，《智論》釋《般若經》，具云《大智度論》。今引第
<pb n="0183a" ed="T" xml:id="T40.1805.0183a"/>
<lb n="0183a01" ed="T"/>十四。文爲五段，初二句擧果總勸。大利如上
<lb n="0183a02" ed="T"/>二經。一切下，二叙功勸。諸德根及下善法處，
<lb n="0183a03" ed="T"/>同前大地喩也。出家要者，同前《華嚴》文也。如
<lb n="0183a04" ed="T"/>下，擧世二物，喩令護惜。又下，三約無戒損失
<lb n="0183a05" ed="T"/>勸，上擧三喩。若下，法合。好果語通五乘，對前
<lb n="0183a06" ed="T"/>大利，須指佛果。若棄下，四擧無益苦行勸。文
<lb n="0183a07" ed="T"/>列諸外道法。袈裟語通，或卽外道服，或可外
<lb n="0183a08" ed="T"/>道僣著袈裟；如販賣戒，外道與<name role="" type="person">跋難陀</name>袈裟
<lb n="0183a09" ed="T"/>相易，爲戒緣起。或可通名不受佛戒之人，不
<lb n="0183a10" ed="T"/>專外道。人雖下，五約現報勸，初明生前報。上
<lb n="0183a11" ed="T"/>二句標持人。香聞下三句，卽戒本中名譽樂；
<lb n="0183a12" ed="T"/>香喩美德外揚，爲他所聞。所願一句，卽利養
<lb n="0183a13" ed="T"/>樂。此謂戒德所感，非求而得之。持戒下，次明
<lb n="0183a14" ed="T"/>臨終報。準《俱舍》中，人命終時，三大次解；火大
<lb n="0183a15" ed="T"/>解時，令心躁悶，翻睛吐<anchor xml:id="nkr_note_add_0183a1501" n="0183a1501"/><anchor xml:id="beg0183a1501" n="0183a1501"/>沫<anchor xml:id="end0183a1501"/>；水大解時，形體洪
<lb n="0183a16" ed="T"/>腫，筋脈爛壞。<note place="inline">此相必受惡報。</note>風大解時，瞥爾命終，不知
<lb n="0183a17" ed="T"/>不覺；地大堅重，不能解也。<note place="inline">生時由此三大，支節連持。此三旣散，支節卽死。
<lb n="0183a18" ed="T"/>故云解也。</note>今取最後，故擧風大；能解支節，故喩如刀。
<lb n="0183a19" ed="T"/><note place="inline">或云風輕利故，或云楚痛如刀傷故。</note>心不怖者，淨業熏習，正念現前；
<lb n="0183a20" ed="T"/>毀戒惡露，懷憂心怖。</p><p xml:id="pT40p0183a2009" cb:place="inline">《地持》三十二相者，一、足下
<lb n="0183a21" ed="T"/>平如匳底<note place="inline">持戒不動，施心不移，安住實語，如<name role="" type="person">須彌山</name>。</note>，二、足下千輻輪相
<lb n="0183a22" ed="T"/><note place="inline">於父母所、和上師長、乃至畜生，以如法財供養供給。</note>，三、手指纖長，四、足跟長，
<lb n="0183a23" ed="T"/>五、身方直<note place="inline">不殺不盜，於父母師長常生歡喜。</note>，六、網縵指如白鵝王
<lb n="0183a24" ed="T"/><note place="inline">修四攝法攝取衆生</note>，七、手足軟<note place="inline">父母師長病苦時，自手洗拭捉持按摩。</note>，八、節踝<g ref="#CB00166">𦟛</g>
<lb n="0183a25" ed="T"/>滿，九、身毛上靡<note place="inline">持戒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0183001" n="0183001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0183001" n="0183001"/><anchor xml:id="beg0183001" n="0183001"/>間<anchor xml:id="end0183001"/>法，惠施無厭。</note>，十、鹿王腨<note place="inline">專心聽法，演說正敎。</note>，十
<lb n="0183a26" ed="T"/>一、身圓滿如<name role="" type="person">尼拘陀</name>樹，十二、立手過膝，十三、
<lb n="0183a27" ed="T"/>頂有肉髻，十四、無見頂<note place="inline">於諸衆生不生害心，飮食知足，常樂惠施，瞻病給藥。</note>，
<lb n="0183a28" ed="T"/>十五、陰藏相<note place="inline">見怖畏者，爲作救護；見裸跣者，施與衣服，有云馬陰藏相。</note>，十六、皮膚
<pb n="0183b" ed="T" xml:id="T40.1805.0183b"/>
<lb n="0183b01" ed="T"/>細軟，十七、身毛右旋<note place="inline">親近智者，遠離愚人，善喜問答，掃治行路。</note>，十八、身
<lb n="0183b02" ed="T"/>金色，十九、常光明曜<note place="inline">常以衣服飮食臥具醫藥，香花燈明施人。</note>，二十、七
<lb n="0183b03" ed="T"/>處滿<note place="inline">行施之時所珍之物，能捨不悋，不觀福田及非福田，肩臂脚各二，及頸爲七。</note>，二十一、柔
<lb n="0183b04" ed="T"/>軟聲<note place="inline">布施之時，心不生疑。</note>，二十二、缺骨充滿，二十三、師子
<lb n="0183b05" ed="T"/>上身，二十四、臂<g ref="#CB00166">𦟛</g>纖<note place="inline">如法求財，以用布施，上身謂胸臆，有作師子臆是也。</note>，二
<lb n="0183b06" ed="T"/>十五、四十齒白淨齊密<note place="inline">遠離兩舌、惡口、恚心</note>，二十六、四牙相
<lb n="0183b07" ed="T"/><note place="inline">於諸衆生修大慈悲</note>，二十七、師子頰<note place="inline">有來求者，隨意給與。</note>，二十八、味中上
<lb n="0183b08" ed="T"/>味<note place="inline">隨諸衆生所須之食，悉皆與之。</note>，二十九、廣長舌<note place="inline">自修十善，兼化他人。</note>，三十、梵
<lb n="0183b09" ed="T"/>音聲<note place="inline">不訟彼短，不謗正法。</note>，三十一、目<g ref="#CB00263">𥇒</g>紺色<note place="inline">見諸怨憎生於喜心</note>，三十二、
<lb n="0183b10" ed="T"/>白毫相<note place="inline">不隱他德，稱揚其善。</note>。然諸經論名數不同，如上且依
<lb n="0183b11" ed="T"/>《涅槃》具出。智者云：三十二相，因雖各各。論其
<lb n="0183b12" ed="T"/>眞因，持戒精進。精進無戒，尙不得人天，況餘
<lb n="0183b13" ed="T"/>相耶！故知因者，須分通別；若論別因，如上所
<lb n="0183b14" ed="T"/>配。若論通因，皆由持戒；今從通意以彰戒德，
<lb n="0183b15" ed="T"/>故云無差別也。上三句推果本因。若下，擧劣
<lb n="0183b16" ed="T"/>況勝。以不持戒必墜三塗，所以不得人中賤
<lb n="0183b17" ed="T"/>報。</p><p xml:id="pT40p0183b1702" cb:place="inline">《十住婆沙》。以文廣故，指而不引，今趣撮之。
<lb n="0183b18" ed="T"/>彼〈讚戒品〉云：菩薩如是淨持尸羅，能攝種種
<lb n="0183b19" ed="T"/>功德。又云：是出家人第一所喜樂處，成就諸
<lb n="0183b20" ed="T"/>出家者一切大利等。〈戒報品〉云：菩薩行深般
<lb n="0183b21" ed="T"/>若波羅蜜<note place="inline">尸羅淸淨</note>，若未離欲，作四天下轉輪聖王；
<lb n="0183b22" ed="T"/>得千輻金輪，種種珍寶莊嚴其輞，琉璃爲轂，
<lb n="0183b23" ed="T"/>周圓十五里；百種夜叉神所共持護云云。問：
<lb n="0183b24" ed="T"/>如上所引，爲歎菩薩戒？爲聲聞戒？答：須分二
<lb n="0183b25" ed="T"/>意。若據通論，小不兼大，大必攝小；如《涅槃》、《大
<lb n="0183b26" ed="T"/>集》等。若約別論，互不相攝；今所引者，借大歎
<lb n="0183b27" ed="T"/>小，如《華嚴》、《十住》也。</p><p xml:id="pT40p0183b2708" cb:place="inline">制敎中。觀下諸文所歎持
<pb n="0183c" ed="T" xml:id="T40.1805.0183c"/>
<lb n="0183c01" ed="T"/>戒，大約有三：一者住法，二者自利利他，三者
<lb n="0183c02" ed="T"/>生善滅惡。用此三意尋之可知。</p><p xml:id="pT40p0183c0213" cb:place="inline">《僧祇》五意。初
<lb n="0183c03" ed="T"/>二卽住法。建立卽現在。久住通未來。三五是
<lb n="0183c04" ed="T"/>自益。四是益他。篤，厚也。</p><p xml:id="pT40p0183c0410" cb:place="inline">《四分》中，初引持戒五
<lb n="0183c05" ed="T"/>德。上三屬自，第四卽他。又一三是生善，二四
<lb n="0183c06" ed="T"/>卽滅惡，第五可知。勝諸怨者，卽四魔怨，五陰、
<lb n="0183c07" ed="T"/>煩惱、死及天也。又下，引制戒十利。如來隨結
<lb n="0183c08" ed="T"/>一戒，皆云有十種利，今擧初利。二令僧歡喜；
<lb n="0183c09" ed="T"/>三令僧安樂<note place="inline">《戒疏》云：此三明戒生衆功德。</note>；四未信令信；五已信
<lb n="0183c10" ed="T"/>令增長；六難調者令調順；七慚愧者得安樂；
<lb n="0183c11" ed="T"/>八斷現在有漏；九斷未來有漏<note place="inline">此六生別人德，上二生善，下四滅惡。</note>；
<lb n="0183c12" ed="T"/>十令正法久住<note place="inline">此一興建正法行</note>。</p><p xml:id="pT40p0183c1214" cb:place="inline">《十誦》。彼明波離別申三
<lb n="0183c13" ed="T"/>問，初問過去佛法，次問未來，三問今佛，竝問
<lb n="0183c14" ed="T"/>幾時住世。佛一一別答如文。但今總示，故云
<lb n="0183c15" ed="T"/>乃至等。</p><p xml:id="pT40p0183c1504" cb:place="inline">《了論》解中，初定名。有下，顯益。二中。言
<lb n="0183c16" ed="T"/>淸淨者，離染濁故。言正直者，離邪諂故。四中。
<lb n="0183c17" ed="T"/>始從在家，次第引至五種住處。乃至者，略天住
<lb n="0183c18" ed="T"/><note place="inline">欲界六天</note>、梵住<note place="inline">色無色天</note>、聖住<note place="inline">三乘學人</note>、無餘涅槃<note place="inline">三乘究竟</note>。五中，初約
<lb n="0183c19" ed="T"/>三乘第論其勝。若下，明凡夫中勝。自非負識
<lb n="0183c20" ed="T"/>高達之士，不肖下流，豈能奉律耶！文中其中
<lb n="0183c21" ed="T"/>此事，皆指毘尼。</p><p xml:id="pT40p0183c2107" cb:place="inline">《婆論》。三藏對論以彰律勝。二
<lb n="0183c22" ed="T"/>中，一切佛弟子者，通該七衆。一切衆生，且指三
<lb n="0183c23" ed="T"/>善道。第四纓絡，卽喩住持。</p><p xml:id="pT40p0183c2311" cb:place="inline">《善見》五法，言相交涉。
<lb n="0183c24" ed="T"/>初遵稟敎法，二淨僧成衆，三傳受不絕，四行
<lb n="0183c25" ed="T"/>業淸淨，五住持久永。所以唯據五人者，能辦
<lb n="0183c26" ed="T"/>受戒等衆法故。所以約五千年者，論問千年
<lb n="0183c27" ed="T"/>已，佛法爲都滅耶？答：不都滅。於千年中得三
<lb n="0183c28" ed="T"/>達智<note place="inline">通達三世</note>；復千年中，得愛盡羅漢，無三達智；復
<lb n="0183c29" ed="T"/>千年中，得阿那含；復千年中，得斯陀含；復千
<pb n="0184a" ed="T" xml:id="T40.1805.0184a"/>
<lb n="0184a01" ed="T"/>年中，得須陀洹，學法五千歲得道；後五千年，
<lb n="0184a02" ed="T"/>學而不得道。萬歲後經書文字滅盡，但現剃
<lb n="0184a03" ed="T"/>頭有袈裟而已。</p><p xml:id="pT40p0184a0307" cb:place="inline">《五百問》，初叙阿難懷憂。乃至
<lb n="0184a04" ed="T"/>者，略阿難答云世間無師。佛言下，答有三段，
<lb n="0184a05" ed="T"/>竝指戒卽是佛。所以然者，佛有生法二身。法身
<lb n="0184a06" ed="T"/>復二，一理法身，卽所證理顯；二事法身，卽五分
<lb n="0184a07" ed="T"/>德圓。生身有生滅，此二法身，卽是常住。故馬
<lb n="0184a08" ed="T"/>鳴釋於我滅後珍敬木叉云：示現不盡滅，法身
<lb n="0184a09" ed="T"/>常住世間，作究竟度故。是知佛本無身，全是
<lb n="0184a10" ed="T"/>積劫修成功德之聚；還以己德開示群生，故
<lb n="0184a11" ed="T"/>名爲戒；當知此戒卽是如來，故云若我在世
<lb n="0184a12" ed="T"/>無異此也。苟迷此旨，佛語何通？後學至此，宜
<lb n="0184a13" ed="T"/>切注意。初示親臨。法實不來，高座演說，有同
<lb n="0184a14" ed="T"/>來故。又言下，二顯同體，初正示。文中敬念持
<lb n="0184a15" ed="T"/>護，竝同於佛。如下，喩顯。飮水殺蟲者，合上任
<lb n="0184a16" ed="T"/>運兩得之意。智者勿責喩。又如下，三明面對。
<lb n="0184a17" ed="T"/>良以一聞淨戒，體用高深，卽是如來不漏果
<lb n="0184a18" ed="T"/>德，故云見也。</p><p xml:id="pT40p0184a1806" cb:place="inline">次釋祕勝，《多論》中。又云者，對前
<lb n="0184a19" ed="T"/>文故。初句引問。與彼頗異，彼云契經阿毘曇
<lb n="0184a20" ed="T"/>不以佛在初，獨律誦以佛在初。<note place="inline">謂廣律戒本，竝初標世尊在某處等，
<lb n="0184a21" ed="T"/>經中先云如是我聞，故有是問。</note>今云初集，未詳聖意。以下是答，
<lb n="0184a22" ed="T"/>初句略答。勝謂高超餘藏，祕謂不使他聞。如
<lb n="0184a23" ed="T"/>下，比釋，上三句明餘藏非勝祕。不擇時處人
<lb n="0184a24" ed="T"/>者，彼云契經中諸弟子說法，有時釋提桓因
<lb n="0184a25" ed="T"/>說，佛言如是，有時化佛說。律下，彰律祕勝。唯
<lb n="0184a26" ed="T"/>佛說者，反上擇人也。彼云一切佛說故。在僧
<lb n="0184a27" ed="T"/>中者，反上擇時處也。彼云若屋中有事不得
<lb n="0184a28" ed="T"/>卽結，必當出外。<note place="inline">卽擇處也。</note>若白衣邊有事，必在衆結。
<lb n="0184a29" ed="T"/><note place="inline">此明不對二衆，卽擇時也。</note>故勝下合有祕字。<note place="inline">舊記妄解，不免委曲。</note>又下，引
<pb n="0184b" ed="T" xml:id="T40.1805.0184b"/>
<lb n="0184b01" ed="T"/>二論轉證。<note place="inline">上是小乘經論，下是大乘論。由轉證多論，故在此引。</note>功德論雙證勝
<lb n="0184b02" ed="T"/>祕。密卽祕也。彼云：毘尼猶王者祕藏，非外官
<lb n="0184b03" ed="T"/>所司，故曰內藏。此戒律藏者亦爾。非沙彌淸
<lb n="0184b04" ed="T"/>信士女所可聞見，故曰律藏。今但取意以三句
<lb n="0184b05" ed="T"/>括之。《莊嚴論》單證祕義。彼是偈文；若有智慧
<lb n="0184b06" ed="T"/>者，能堅持禁戒；愚劣不堪任，護持如是戒。<note place="inline">此明白衣
<lb n="0184b07" ed="T"/>根鈍，力所不堪，故不令聞。</note></p><p xml:id="pT40p0184b0711" cb:place="inline">違戒中。還約者，但望二敎爲言。然前
<lb n="0184b08" ed="T"/>唯各辨，此是雜明，則不同也。</p><p xml:id="pT40p0184b0812" cb:place="inline">《十誦》五滅法中。
<lb n="0184b09" ed="T"/>彼因長老難提白佛，正法滅後，像法時有幾
<lb n="0184b10" ed="T"/>非法？今但引佛答詞。初妄稱德故；二道俗反
<lb n="0184b11" ed="T"/>故；三乖道行故；四惡黨盛故；五善人弱故。此
<lb n="0184b12" ed="T"/>五滅法，竝因毀戒。云小得心者，心卽是定，如
<lb n="0184b13" ed="T"/>五停四念也。此謂未證謂證，惑衆駭世。今時
<lb n="0184b14" ed="T"/>卽佛，事亦同之。第二。《業疏》云：俗人無法，但專
<lb n="0184b15" ed="T"/>信奉，故得生天。出家有法，爲世福田；乃反毀
<lb n="0184b16" ed="T"/>犯，妄受信施，開諸惡門，令多衆生習學放逸，
<lb n="0184b17" ed="T"/>故入獄也。又《阿難七夢經》中。夢出家人轉在
<lb n="0184b18" ed="T"/>不淨坑中，在家白衣登頭而出。佛吿阿難，當
<lb n="0184b19" ed="T"/>來比丘嫉妬相殺，死入地獄；白衣精進，死生天
<lb n="0184b20" ed="T"/>上。三。如訖栗枳王夢一大象閉在室中，唯有
<lb n="0184b21" ed="T"/>小窓；象於室內出得大身，猶閡小尾。表釋迦
<lb n="0184b22" ed="T"/>弟子，捨世業出家，如擲身出；貪著名利，如閡
<lb n="0184b23" ed="T"/>小尾。四。如王夢衆多獼猴，以水灌一疥癩獼
<lb n="0184b24" ed="T"/>猴頂，立之爲王。表佛弟子立破戒人爲主。五
<lb n="0184b25" ed="T"/>中。乃至者，略凡夫持戒賢聖學人等。《法滅盡
<lb n="0184b26" ed="T"/>經》云：佛吿阿難：吾涅槃後，五濁惡世，魔道興
<lb n="0184b27" ed="T"/>盛。魔作沙門，壞亂吾道。乃至菩薩辟支羅漢
<lb n="0184b28" ed="T"/>精進修德等衆，魔比丘咸共憎嫉，擯出，不令
<lb n="0184b29" ed="T"/>得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0184001" n="0184001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0184001" n="0184001"/><anchor xml:id="beg0184001" n="0184001"/>住<anchor xml:id="end0184001"/>。<note place="inline">上竝《古記》所引，在文雖繁，甚資心行，故依錄之。況是今時目覩之事，知佛懸鑒，可自策勤。</note></p><p xml:id="pT40p0184b2937" cb:place="inline">五
<pb n="0184c" ed="T" xml:id="T40.1805.0184c"/>
<lb n="0184c01" ed="T"/>怖畏者，佛吿波離文也。前四妄攝眷屬過，後
<lb n="0184c02" ed="T"/>一懈怠過。初云不修身戒心慧者，此句貫下
<lb n="0184c03" ed="T"/>讀之；一往以分，戒屬身口，慧是心觀。或可心
<lb n="0184c04" ed="T"/>卽是定，備擧三學。此明自行旣闕，必無利他
<lb n="0184c05" ed="T"/>故。三相，文中自列。漑水亦是損地。竝須淨語。
<lb n="0184c06" ed="T"/>旣迷戒相，直使作之，是爲滅法。</p><p xml:id="pT40p0184c0613" cb:place="inline">《四分》。五種滅
<lb n="0184c07" ed="T"/>法，卽〈增一〉文。學者深思，彌須弘護。初慢學
<lb n="0184c08" ed="T"/>誤他，二居上作惡，三能敎慳法，四所敎愚鈍，
<lb n="0184c09" ed="T"/>五彼此鬪諍。倣謂相效。持法卽經，摩夷卽論。</p>
<lb n="0184c10" ed="T"/><p xml:id="pT40p0184c1001">《十誦》中。佛制比丘，五夏已前，專精律部。若達
<lb n="0184c11" ed="T"/>持犯，辨比丘事，然後乃可學習經論。今越次
<lb n="0184c12" ed="T"/>而學，行旣失序，入道無由；大聖呵責，終非徒
<lb n="0184c13" ed="T"/>爾。又彼律云：佛見諸比丘不學毘尼，遂讚歎
<lb n="0184c14" ed="T"/>毘尼，面前讚歎波離持律第一。後諸上座長
<lb n="0184c15" ed="T"/>老比丘，從波離學律也。今時纔霑戒品，便乃
<lb n="0184c16" ed="T"/>聽敎參禪。爲僧行儀，一無所曉。況復輕陵戒
<lb n="0184c17" ed="T"/>檢，毀呰毘尼。貶學律爲小乘，忽持戒爲執相。
<lb n="0184c18" ed="T"/>於是荒迷塵俗，肆恣兇頑。嗜杯臠自謂通方，
<lb n="0184c19" ed="T"/>行婬怒言稱達道。未窮聖旨，錯解眞乘。且戒
<lb n="0184c20" ed="T"/>必可輕，汝何登壇而受？律必可毀，汝何削髮
<lb n="0184c21" ed="T"/>染衣？是則輕戒全是自輕，毀律還成自毀。妄
<lb n="0184c22" ed="T"/>情易習，正道難聞。拔俗超群，萬中無一。請詳
<lb n="0184c23" ed="T"/>聖訓，能無從乎！</p><p xml:id="pT40p0184c2307" cb:place="inline">《雜含》，出第三十卷。初四句明
<lb n="0184c24" ed="T"/>自不學。彼文初下有始字，謂從初不學也。見
<lb n="0184c25" ed="T"/>下二句，明不喜他學。我下顯非，上句明佛不
<lb n="0184c26" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0184002" n="0184002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0184002" n="0184002"/><anchor xml:id="beg0184002" n="0184002"/>贊<anchor xml:id="end0184002"/>。謂縱有餘善，不可稱之。何下，示不<anchor xml:id="beg_7" type="star"/>贊<anchor xml:id="end_7"/>之
<lb n="0184c27" ed="T"/>意。三塗幽暗，歷劫莫返，故云長夜。</p><p xml:id="pT40p0184c2714" cb:place="inline">明衰惡中，
<lb n="0184c28" ed="T"/>《中含》。五衰，上四現相，下句生報。四中，上二明
<lb n="0184c29" ed="T"/>失利，由福薄故。三不敬者，由德尠故。四惡名
<pb n="0185a" ed="T" xml:id="T40.1805.0185a"/>
<lb n="0185a01" ed="T"/>者，由行穢故。耗，謂損減。</p><p xml:id="pT40p0185a0110" cb:place="inline">《涅槃》，出第五〈如來性
<lb n="0185a02" ed="T"/>品〉。彼明或人作如是說，故斥之耳。八不淨名
<lb n="0185a03" ed="T"/>相，如畜寶中。如何下，是佛訶辭。以誣佛謗法，
<lb n="0185a04" ed="T"/>合得現報故。卷字上呼，謂曲轉也。下句指廣，
<lb n="0185a05" ed="T"/>彼云：若有說言，佛大慈故憐愍衆生，皆聽畜
<lb n="0185a06" ed="T"/>者；如是經律，悉是魔說。</p><p xml:id="pT40p0185a0610" cb:place="inline">《摩耶經》。彼因摩耶夫
<lb n="0185a07" ed="T"/>人問阿難法幾時滅？阿難次第明千五百年
<lb n="0185a08" ed="T"/>事，並從佛聞。彼云：始從結集，終至七百年龍
<lb n="0185a09" ed="T"/>樹出世，滅邪見幢，然正法炬。<note place="inline">非今正意，故鈔不引。</note>初二句八
<lb n="0185a10" ed="T"/>百歲事。奴下二句，九百歲事。不下一句，一千
<lb n="0185a11" ed="T"/>歲事。毀下，千一百歲事<note place="inline">又此年諸比丘如俗行媒嫁事</note>千二百歲
<lb n="0185a12" ed="T"/>中，比丘及尼作非梵行；若有子息，男爲比丘，
<lb n="0185a13" ed="T"/>女爲比丘尼<note place="inline">鈔略此年</note>。袈裟下，千三百歲事。<note place="inline">今時袈裟多從紫染，
<lb n="0185a14" ed="T"/>豈唯<anchor xml:id="nkr_note_orig_0185001" n="0185001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0185001" n="0185001"/><anchor xml:id="beg0185001" n="0185001"/>條<anchor xml:id="end0185001"/>白，法滅之驗矣。</note>貪下，千四百歲事。千五百歲，俱睒彌
<lb n="0185a15" ed="T"/>國三藏，與羅漢弟子互殺；惡魔外道，競破塔
<lb n="0185a16" ed="T"/>寺，殺害比丘；一切經藏，<name role="" type="person">阿耨達龍王</name>悉持入
<lb n="0185a17" ed="T"/>海，於是佛法滅盡。<note place="inline">此據拘睒彌一國爲言。或有處說五千年，或正像各千年，末法萬年
<lb n="0185a18" ed="T"/>等；或六萬年七萬年等。並衆生業緣所見異耳。</note></p><p xml:id="pT40p0185a1819" cb:place="inline">《智論》，破戒文中爲五，初以
<lb n="0185a19" ed="T"/>五喩顯其惡相。羅刹，梵語，此云速疾鬼。雖下，
<lb n="0185a20" ed="T"/>二明形濫體乖。若下，三因中示果。又下，四自
<lb n="0185a21" ed="T"/>懼惡報。上二句懼現報，下句畏來報。此據智
<lb n="0185a22" ed="T"/>人。往往盲愚，死而無悔。如是下，五結勸。</p><p xml:id="pT40p0185a2216" cb:place="inline">問中，
<lb n="0185a23" ed="T"/>彼論前云：若於罪不罪不可得故，是時名爲尸
<lb n="0185a24" ed="T"/>羅波羅蜜。後卽問曰：若人捨惡行善，是爲持
<lb n="0185a25" ed="T"/>戒，云何言罪不罪不可得？今鈔倒之，意使易
<lb n="0185a26" ed="T"/>解。答中。但引罪不可得。彼續云：罪無故，不罪
<lb n="0185a27" ed="T"/>亦不可得。若肉眼下二句，疑引別文，尋之未
<lb n="0185a28" ed="T"/>獲。彼又云：復次衆生不可得故，殺罪亦不可
<lb n="0185a29" ed="T"/>得；罪不可得故，戒亦不可得。何以故？以有殺罪
<pb n="0185b" ed="T" xml:id="T40.1805.0185b"/>
<lb n="0185b01" ed="T"/>故則有戒；若無殺罪，則亦無戒。<note place="inline">若體此意，方名持戒淸淨。不爾，止
<lb n="0185b02" ed="T"/>是世福。學者聞此，豈不疑之。</note></p><p xml:id="pT40p0185b0212" cb:place="inline">斥非中。非己所有，故云誦語。此名
<lb n="0185b03" ed="T"/>得實，宜須內省。今習律者，多用此語，指斥他
<lb n="0185b04" ed="T"/>宗；不知己學亦誦語耳。何以然耶？汝雖學律，
<lb n="0185b05" ed="T"/>律行安有？故知末世大小兩宗，皆是學語，良
<lb n="0185b06" ed="T"/>可悲夫！疏字平呼。文見十四，而指十五。彼此
<lb n="0185b07" ed="T"/>藏經分卷有異，非是筆誤。</p><p xml:id="pT40p0185b0711" cb:place="inline">《四分》。五過，亦出〈增
<lb n="0185b08" ed="T"/>一〉，卽現當兩損。自害者，喪失世出世善故。臨
<lb n="0185b09" ed="T"/>終悔者，苦逼神昏，業狀競現；自知前往，必非
<lb n="0185b10" ed="T"/>善處；死時恐懼，於茲驗矣。</p><p xml:id="pT40p0185b1011" cb:place="inline">不學滅法中，《十誦》
<lb n="0185b11" ed="T"/>十法。彼列五法中，以同義類，故合明之。文略
<lb n="0185b12" ed="T"/>二種。有比丘下，明初五法。上四句卽第一法，
<lb n="0185b13" ed="T"/>無欲謂心不希望，但性昏愚不可敎耳。又下
<lb n="0185b14" ed="T"/>一句卽第二法，彼云：亦不能令他解了。不能
<lb n="0185b15" ed="T"/>下二句，卽第三法。乃至者，略第四，彼云：有說
<lb n="0185b16" ed="T"/>法者，不能如法敎，鬪諍相言也。不樂下，卽第
<lb n="0185b17" ed="T"/>五。上四敎授非法，下一戀著喧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0185002" n="0185002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0185002" n="0185002"/><anchor xml:id="beg0185002" n="0185002"/>潰<anchor xml:id="end0185002"/>。四中，初是
<lb n="0185b18" ed="T"/>所敎，二通能所，三四屬能敎。又不隨下，卽次
<lb n="0185b19" ed="T"/>五法。初句卽第一。下略第二，彼云：不隨忍法，
<lb n="0185b20" ed="T"/>隨不忍法<note place="inline">隨情嗔怒</note>。不敬下，是第三法。謂見上乖儀，
<lb n="0185b21" ed="T"/>輒生輕傲。令後下，卽第四，彼云：因上座不以
<lb n="0185b22" ed="T"/>法敎授故。致令下，是第五。彼云：因上座命終
<lb n="0185b23" ed="T"/>故。上三局所敎，下二通能所。好作下，卽五怖
<lb n="0185b24" ed="T"/>畏文。彼云：一不修身戒心智，無欲鈍根。二與
<lb n="0185b25" ed="T"/>尼相近，捨戒還俗。三如來所說甚深修多羅
<lb n="0185b26" ed="T"/>等，無憐愍愛樂心。好作等如鈔。四爲衣食故，
<lb n="0185b27" ed="T"/>捨練若入聚落。五爲衣食故，多所求覓擾亂。
<lb n="0185b28" ed="T"/><note place="inline">五皆云怖畏者，正法將滅故。鈔引第三下半。</note><anchor xml:id="nkr_note_orig_0185003" n="0185003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0185003" n="0185003"/><anchor type="circle"/></p></cb:div>
<lb n="0185b29" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">2 釋集僧篇(上一下)</cb:mulu><head><anchor type="circle"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0185004" n="0185004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0185004" n="0185004"/>釋集僧篇</head>
<pb n="0185c" ed="T" xml:id="T40.1805.0185c"/>
<lb n="0185c01" ed="T"/><p xml:id="pT40p0185c0101">案下分題，集僧卽目能集，謂作相軌度；通局
<lb n="0185c02" ed="T"/>卽召所集，謂約界用人。是則集僧不收通局，
<lb n="0185c03" ed="T"/>通局得兼集僧，此卽〈羯磨篇〉中三四兩緣合爲
<lb n="0185c04" ed="T"/>一篇耳。又解，集謂能集，卽是軌度；僧屬所集
<lb n="0185c05" ed="T"/>人，卽下用僧分齊；通局目所集處，卽下界之
<lb n="0185c06" ed="T"/>分齊。並如文中。古記並云〈標宗〉是僧體，〈集僧〉
<lb n="0185c07" ed="T"/>已下明僧用。此由不識僧體，故此妄判。且《業
<lb n="0185c08" ed="T"/>疏》廣明僧體，正取四人假用，何甞以戒爲體；
<lb n="0185c09" ed="T"/>用彼決此，不攻自破。故今科判，<anchor xml:id="nkr_note_add_0185c0901" n="0185c0901"/><anchor xml:id="beg0185c0901" n="0185c0901"/>迥<anchor xml:id="end0185c0901"/>異前修；〈標
<lb n="0185c10" ed="T"/>宗〉止是勸學；〈集僧〉已下，始明行事。若爾，鈔文
<lb n="0185c11" ed="T"/>無處明僧體耶？答：此篇下科用僧分齊有文明
<lb n="0185c12" ed="T"/>體，如後所辨。</p><p xml:id="pT40p0185c1206" cb:place="inline">叙意中，初句標僧義。僧者通目
<lb n="0185c13" ed="T"/>七位。一二三人，雖不秉衆法，亦得名僧；以僧
<lb n="0185c14" ed="T"/>假別成，從因彰號；不同古記謂簡別人。和者
<lb n="0185c15" ed="T"/>有六：戒見利三，名體和；身口意三，名相和。又
<lb n="0185c16" ed="T"/>初果已去名理和，所證同故；內凡已還名事
<lb n="0185c17" ed="T"/>和，卽六和也。若下，反明須集之意。上二句明
<lb n="0185c18" ed="T"/>人非。乖離者，總三種別。御下法非。被下事非。
<lb n="0185c19" ed="T"/>法事縱如，由人非故，二並不成。故下，文含三
<lb n="0185c20" ed="T"/>意：一釋首題，二結篇意，三卽分章。</p><p xml:id="pT40p0185c2014" cb:place="inline">示前後中。
<lb n="0185c21" ed="T"/>文出〈說戒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0185005" n="0185005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0185005" n="0185005"/><anchor xml:id="beg0185005" n="0185005"/>揵<anchor xml:id="end0185005"/>度〉。必先設座，後方鳴鐘；疏云：
<lb n="0185c22" ed="T"/>由聲吿卽集，床座未施，佇待悽惶，非成<g ref="#CB00727">㢡</g>務；
<lb n="0185c23" ed="T"/>制先定座，良在茲也。</p><p xml:id="pT40p0185c2309" cb:place="inline">制法中，初緣起。佛言下，
<lb n="0185c24" ed="T"/>立制，初列示四相。使下，明能打人。不下，明打
<lb n="0185c25" ed="T"/>法。三通如後說。吹螺倣上打人，故云亦爾；彼
<lb n="0185c26" ed="T"/>云沙彌守園人吹。除下，簡物。漆毒樹，相傳云
<lb n="0185c27" ed="T"/>恐傷手故。上明布薩時。若下，明大小食時。住
<lb n="0185c28" ed="T"/>處多者，別房散遠故。若下，明開許。疏云：此召
<lb n="0185c29" ed="T"/>僧法制，非具道者所爲；必無二人，方聽兼助
<pb n="0186a" ed="T" xml:id="T40.1805.0186a"/>
<lb n="0186a01" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT40p0186a0102" cb:place="inline">明俗打中，初引背請戒文。彼明居士作食
<lb n="0186a02" ed="T"/>持入祇桓打犍槌；諸比丘問，答云請比丘食
<lb n="0186a03" ed="T"/>耳。乃至下，出提舍中，初句出第二戒。彼因居
<lb n="0186a04" ed="T"/>士請佛及一部僧；明日食至，晨朝敷座，遣使
<lb n="0186a05" ed="T"/>白佛時到。<note place="inline">此證唱令。</note>及下，出第四戒。彼云諸女持食
<lb n="0186a06" ed="T"/>入僧坊，打犍槌與僧分食等。中食下，未詳何
<lb n="0186a07" ed="T"/>文。</p><p xml:id="pT40p0186a0702" cb:place="inline">道打中，初文。出彼十六。佛在舍衛鹿母園
<lb n="0186a08" ed="T"/>中，夏竟受歲，令阿難打之。此是下，卽阿難語。
<lb n="0186a09" ed="T"/>信鼓者，於事則吿衆有期，在法則歸心無二。
<lb n="0186a10" ed="T"/>鼓謂擊動發聲，名通鐘磬。</p><p xml:id="pT40p0186a1011" cb:place="inline">《十誦》，緣起闕事有
<lb n="0186a11" ed="T"/>八，四段明之。無人下，卽闕作相；正是今用，下
<lb n="0186a12" ed="T"/>並因引。又下，卽闕作務。及下，是闕指授；彼作
<lb n="0186a13" ed="T"/>苦酒中蟲，今言食者，改局從通。飮下，卽闕理
<lb n="0186a14" ed="T"/>衆。佛下，明立法。顯上作相，比丘爲之。<note place="inline">又準行水亦通比丘。</note>
<lb n="0186a15" ed="T"/>下引他文釋名可了。</p><p xml:id="pT40p0186a1509" cb:place="inline">通意中。律列八種，第三
<lb n="0186a16" ed="T"/>打地作聲；今略爲七，未詳何意。量影者，謂剋
<lb n="0186a17" ed="T"/>時令集。八中，烟影是色，餘六是聲。又唱吿是
<lb n="0186a18" ed="T"/>情，餘並非情。亦下，示通。此明律不局道，意彰
<lb n="0186a19" ed="T"/>通俗。上引諸文，證定能打，乃是暗破當時妄
<lb n="0186a20" ed="T"/>執。《尼鈔》云：今時諸寺僧尼立制，不許沙彌白
<lb n="0186a21" ed="T"/>衣打鐘，此迷敎甚矣。</p><p xml:id="pT40p0186a2109" cb:place="inline">梵號中。若諸律論，並作
<lb n="0186a22" ed="T"/>犍槌，或作犍稚，如字而呼，乃是梵言訛轉，唯
<lb n="0186a23" ed="T"/>獨《聲論》正其音耳。今須音槌爲地。又《羯磨疏》
<lb n="0186a24" ed="T"/>中直云<anchor xml:id="beg_8" type="star"/>揵<anchor xml:id="end_8"/>地；未見稚字呼爲地也；後世無知，
<lb n="0186a25" ed="T"/>因茲一誤，至於鈔文前後，以及一宗祖敎，凡
<lb n="0186a26" ed="T"/>犍槌字並改爲稚，直呼爲地；請尋古本寫鈔，
<lb n="0186a27" ed="T"/>及大藏經律考之，方知其謬。但以稚椎相濫，
<lb n="0186a28" ed="T"/>容致妄改；今須依律論並作犍槌；至呼召時，
<lb n="0186a29" ed="T"/>自從《聲論》。<note place="inline">或作椎亦爾。世有不識梵語，云是打鐘之槌及砧槌等，此又不足議也。</note>若準
<pb n="0186b" ed="T" xml:id="T40.1805.0186b"/>
<lb n="0186b01" ed="T"/>《尼鈔》云：西傳云：時至應臂吒犍槌；臂吒此云
<lb n="0186b02" ed="T"/>打，犍槌此云所打之木，或用檀桐木等；彼無
<lb n="0186b03" ed="T"/>鐘磬，故多打木集人。此則與今全乖，不可和
<lb n="0186b04" ed="T"/>會；且依鈔疏鐘磬翻之，謂金石二物也。<note place="inline">應法師《經音義》
<lb n="0186b05" ed="T"/>大同《尼鈔》。然《祇桓圖》中多明鐘磬，而云彼無者，或恐少耳。</note>《音義》又云：舊經云<anchor xml:id="beg_9" type="star"/>揵<anchor xml:id="end_9"/>
<lb n="0186b06" ed="T"/>遲，亦梵言訛轉；宜作稚，直致反。<note place="inline">明知稚字不呼爲地，此迷久矣，故爲
<lb n="0186b07" ed="T"/>辨之。</note></p><p xml:id="pT40p0186b0703" cb:place="inline">義設者。以前諸敎，雖令作相，尙無倫序。故
<lb n="0186b08" ed="T"/>須酌理安布儀式。而先文後義者，欲彰行事
<lb n="0186b09" ed="T"/>並出正敎，非是徒然。</p><p xml:id="pT40p0186b0909" cb:place="inline">明鋪設中，指集僧法，卽
<lb n="0186b10" ed="T"/>今現行《軌度圖經》，武德七年撰。</p><p xml:id="pT40p0186b1013" cb:place="inline">叙昔中，初二
<lb n="0186b11" ed="T"/>句斥時。若下，引示。彼第二卷，前明五事，後明
<lb n="0186b12" ed="T"/>七法，名十二時<anchor xml:id="beg_a" type="star"/>揵<anchor xml:id="end_a"/>槌。一常會時，謂說恣羯磨
<lb n="0186b13" ed="T"/>講法等集<note place="inline">先從小起至大二十下，稍小二十一下，小小
<lb n="0186b14" ed="T"/>十下，復大三下，共五十四下，此似《五分》三通；
<lb n="0186b15" ed="T"/>但多少有異，準下又名一通耳。</note>、二旦食時<note place="inline">八下，謂小食也。</note>、三晝食時<note place="inline">一通，同前常會，
<lb n="0186b16" ed="T"/>謂中齋也。</note>、四暮投槃時<note place="inline">一通同上，如今昏鐘，投槃疑是梵語，未詳所翻。</note>、五無常<note place="inline">多少隨時，
<lb n="0186b17" ed="T"/>上並常用，下七卒緣。</note>。一縣官、二大火、三大水、四賊盜<note place="inline">此四並隨
<lb n="0186b18" ed="T"/>時</note>、五會沙彌<note place="inline">三下</note>、六會優婆塞<note place="inline">二下</note>、七呼私兒<note place="inline">一下</note>。科要
<lb n="0186b19" ed="T"/>卽十二時。節解卽打數。解猶段也。但下，明不
<lb n="0186b20" ed="T"/>行所以。事非深奧故易，不知法制則難。</p><p xml:id="pT40p0186b2016" cb:place="inline">量時
<lb n="0186b21" ed="T"/>法者。不定打數。此法至要，必在智者斟酌而
<lb n="0186b22" ed="T"/>用。</p><p xml:id="pT40p0186b2202" cb:place="inline">三通中，非謂單三下也，始終共四十下，生
<lb n="0186b23" ed="T"/>下二句明初十下。《圖經》云：執杵定心，虛楷十
<lb n="0186b24" ed="T"/>下。《尼鈔》云：不得大打驚動衆心。漸稀下，明中
<lb n="0186b25" ed="T"/>間二十七下。希，疎也。乃下，示後三下。卽目此
<lb n="0186b26" ed="T"/>三名爲三通。《圖經》云：集三乘也。<note place="inline">今時衆法講說，宜準此式，頗得
<lb n="0186b27" ed="T"/>其中。</note></p><p xml:id="pT40p0186b2703" cb:place="inline">長打中，初明佛世本無。後下二句，示滅後
<lb n="0186b28" ed="T"/>緣起。如下所引。其下，正明打法。接前四十，增
<lb n="0186b29" ed="T"/>兩四十，共百二十。初明第二四十下。指生起
<pb n="0186c" ed="T" xml:id="T40.1805.0186c"/>
<lb n="0186c01" ed="T"/>同前者，謂虛揩漸大，共十八下。中間四槌，十
<lb n="0186c02" ed="T"/>九至二十二，此救四惡趣苦，地獄餓鬼畜生
<lb n="0186c03" ed="T"/>修羅，次第配之。如是下，從二十三已去後十八
<lb n="0186c04" ed="T"/>下。斂謂收聲。穊，密也。方下，明第三，四十下。指
<lb n="0186c05" ed="T"/>同前者，亦有少異。從三十六去打三下，名三
<lb n="0186c06" ed="T"/>通，末後二下名息槌。《圖經》云：念三寶存五衆；
<lb n="0186c07" ed="T"/>衆各八輩，故以四十爲差；三道乘之，則百二
<lb n="0186c08" ed="T"/>十爲節。<note place="inline">八輩謂四果四向，三道謂三乘。</note></p><p xml:id="pT40p0186c0816" cb:place="inline">指出中。經律卽如前引。
<lb n="0186c09" ed="T"/>非出一處，故云參校。亦下，此指當時，今亦多
<lb n="0186c10" ed="T"/>有。</p><p xml:id="pT40p0186c1002" cb:place="inline">立誓中，初標勸。徵，驗也。應下，示威儀。我下，
<lb n="0186c11" ed="T"/>出誓詞。上明生善；又下，卽滅惡。餘更隨時，
<lb n="0186c12" ed="T"/>不必專此。</p><p xml:id="pT40p0186c1205" cb:place="inline">顯功中，初引傳。罽膩吒王，卽月氏
<lb n="0186c13" ed="T"/><note place="inline">音支</note>國主。與<name role="" type="person">安息國</name>王戰，殺九億人。尋生悔心，
<lb n="0186c14" ed="T"/>於<name role="" type="person">馬鳴</name>所。鳴爲說法，令其重罪得輕，尙受是
<lb n="0186c15" ed="T"/>報。隨生下，彼云須臾之間，頭滿大海。若聞
<lb n="0186c16" ed="T"/>下，彼因羅漢爲僧維那，依時打鐘，功加於彼；
<lb n="0186c17" ed="T"/>後受彼白，卽爲長打；過七日已，受苦卽畢。卽
<lb n="0186c18" ed="T"/>下，引經會傳，初正引。此下，顯意。因緣者。疏云：
<lb n="0186c19" ed="T"/>罪者遇善爲因，打者發願爲緣；故得聲傳苦
<lb n="0186c20" ed="T"/>滅，自然感應；今文語簡，可用彼釋。召謂如相
<lb n="0186c21" ed="T"/>呼召。亡猶失也。余下，引現事合經。卽智興律
<lb n="0186c22" ed="T"/>師，初依首師講會。大業五年仲冬，次掌維那。
<lb n="0186c23" ed="T"/>時至鐘所，役奉倍勤；寺僧有兄從帝南幸江
<lb n="0186c24" ed="T"/>都，中路亡歿，初無凶吿；忽通夢於妻曰：吾不
<lb n="0186c25" ed="T"/>幸病死，生於地獄，受苦叵言。今月初一日，蒙
<lb n="0186c26" ed="T"/><name role="" type="person">禪定寺</name>智興鳴鐘，響震地獄；同受苦者一時
<lb n="0186c27" ed="T"/>解脫，今生樂處，思報其恩，可具絹十匹奉之，
<lb n="0186c28" ed="T"/>並陳吾意。睡覺吿人，初無信者。尋又重夢。後
<lb n="0186c29" ed="T"/>經旬日，凶問奄至，恰與夢同，乃奉絹與之。而
<pb n="0187a" ed="T" xml:id="T40.1805.0187a"/>
<lb n="0187a01" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0187001" n="0187001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0187001" n="0187001"/><anchor xml:id="beg0187001" n="0187001"/>與<anchor xml:id="end0187001"/>並施大衆，有問其故。興曰：余無他術，因
<lb n="0187a02" ed="T"/>見《付法藏傳》及《阿含經》鐘聲功德，敬遵此轍
<lb n="0187a03" ed="T"/>苦力行之；每至冬登樓，寒風切肉；僧給皮袖，
<lb n="0187a04" ed="T"/>余自勵意露手捉之，掌中凝血，不以爲辭；又
<lb n="0187a05" ed="T"/>始願諸賢聖同入道場，次願諸惡趣俱時離苦
<lb n="0187a06" ed="T"/>等，衆伏其言<note place="inline">所謂斂念者也</note>。貞觀六年季春卒。此卽祖
<lb n="0187a07" ed="T"/>師目覩，故著之爲傳。今時新學，忽爲小事，多不
<lb n="0187a08" ed="T"/>存誠；請詳上諸文，冀因斯一悟；或次掌維那，
<lb n="0187a09" ed="T"/>準上威儀，仍須重誓；則拔苦與樂，成大行也。</p>
<lb n="0187a10" ed="T"/><p xml:id="pT40p0187a1001">斥濫中，初二句引濫斥妄。彼謂比丘使人打
<lb n="0187a11" ed="T"/>鐘，須云知鐘，是爲淨語；若直云打鐘，名不淨
<lb n="0187a12" ed="T"/>語。諸下二句，約敎顯非。文擧經論，言略於律。
<lb n="0187a13" ed="T"/>打如前引四五十律，擊如《阿含》，檛出《智論》。知
<lb n="0187a14" ed="T"/>下，以理難破。前明打鐘，能敎所敎，俱通道俗；
<lb n="0187a15" ed="T"/>然知淨語，能不通俗，所不通道；事非相例，故
<lb n="0187a16" ed="T"/>用難之。知淨不通俗者，能敎局道也；鐘則不
<lb n="0187a17" ed="T"/>爾，通彼俗士，使人打故。及自爲者，所敎局俗
<lb n="0187a18" ed="T"/>也；鐘亦不爾，通彼比丘，受敎自打故。早下，勸
<lb n="0187a19" ed="T"/>勉。疏云：知鐘之言，雖非巨害，然是知法者之
<lb n="0187a20" ed="T"/>大忌。<note place="inline">《古記》妄解，以疏對照，曲而釋之。</note></p><p xml:id="pT40p0187a2015" cb:place="inline">第二辨來處。總標通局，分
<lb n="0187a21" ed="T"/>科云分齊者何耶？答：通謂體同，局謂相別。同
<lb n="0187a22" ed="T"/>則略分，別須委示。從局標名，故言分齊。下科
<lb n="0187a23" ed="T"/>用人，例亦同此。問：通局何相？答：一處，二人。言
<lb n="0187a24" ed="T"/>處者，作法自然二界是通；作法有三，自然分
<lb n="0187a25" ed="T"/>六，則爲局也。人中，別人及僧二位爲通；別有
<lb n="0187a26" ed="T"/>三階，僧分四種，故爲局也。語冠首題，一篇綱
<lb n="0187a27" ed="T"/>要；略知條目，始可尋文。</p><p xml:id="pT40p0187a2710" cb:place="inline">標示中。制意開緣，下
<lb n="0187a28" ed="T"/>篇旣顯，不可兩繁；故指如後。以類相從，此之
<lb n="0187a29" ed="T"/>謂矣。</p><p xml:id="pT40p0187a2903" cb:place="inline">作法三者，場及大小。然有場四集，雖兼
<pb n="0187b" ed="T" xml:id="T40.1805.0187b"/>
<lb n="0187b01" ed="T"/>大界，正意明場。又集僧約事有通有別：通謂
<lb n="0187b02" ed="T"/>說恣，內外俱集；別卽餘法隨界各行。今文兩
<lb n="0187b03" ed="T"/>界，並從別論。問：如通集中，場上不來，犯別衆
<lb n="0187b04" ed="T"/>否？答：法成得罪。不妨異界，無別衆過。問：小界
<lb n="0187b05" ed="T"/>說恣有通集否？答：本由說恣，開結遮訶。是則
<lb n="0187b06" ed="T"/>三小唯有別集。</p><p xml:id="pT40p0187b0607" cb:place="inline">次明自然，初科分二，初示相。
<lb n="0187b07" ed="T"/>四中，聚蘭各二，則爲六相。皆下，釋名。對彼作
<lb n="0187b08" ed="T"/>法，緣搆成故。當下，標所出。問：所以當律都不
<lb n="0187b09" ed="T"/>立者？答：止是闕略，義必具之。準三小界，明指
<lb n="0187b10" ed="T"/>集處；疏云雖當部中無自然界，異處下道，卽
<lb n="0187b11" ed="T"/>是誠文；道是一界，下是蘭若。今言無者，或非明
<lb n="0187b12" ed="T"/>文，或無分齊故也。</p><p xml:id="pT40p0187b1208" cb:place="inline">初明聚落，可分別中。準疏
<lb n="0187b13" ed="T"/>分二：謂僧則在無易委<note place="inline">人可分別</note>，聚亦周院可悉<note place="inline">處可分別</note>。
<lb n="0187b14" ed="T"/>《尼鈔》云：城外村坊，邊夷城邑，人民稀尠，可得
<lb n="0187b15" ed="T"/>分別故。應作四句。初人處俱可分，則依此相。
<lb n="0187b16" ed="T"/>二人處俱不可分，如後步量。三人可、處不可，
<lb n="0187b17" ed="T"/>四處可、人不可，並依後集。故知此相必須具
<lb n="0187b18" ed="T"/>二。文引《十誦》二十二卷。彼因比丘問佛，初至
<lb n="0187b19" ed="T"/>結界，卽引問詞。彼接云：爾時界應幾許？言無
<lb n="0187b20" ed="T"/>僧坊者，人可分也。聚落卽處可分。隨下，是佛答。
<lb n="0187b21" ed="T"/>謂隨處廣狹，卽是界限。注。行來處見四十七，
<lb n="0187b22" ed="T"/>故云下文。此下，先以義決。分齊卽同勢分，顯
<lb n="0187b23" ed="T"/>非聚落界體；意不取之。故《業疏》云：縱彼文中
<lb n="0187b24" ed="T"/>齊行來處，此制通攝，恐妨界內；必作法時身
<lb n="0187b25" ed="T"/>在門外，亦得兩成等。《四分》下，次引文決。卽盜
<lb n="0187b26" ed="T"/>戒聚落，止取四相。<note place="inline">一、四周牆，二、柵籬，三、籬牆不周，四、四周有屋。</note>則顯彼此
<lb n="0187b27" ed="T"/>村聚相同，不須遠取。此由他執，故特注顯。<note place="inline">《古記》妄解，
<lb n="0187b28" ed="T"/>準疏爲正。</note></p><p xml:id="pT40p0187b2805" cb:place="inline">問中。以蘭若處本是空曠；今有僧坊，非蘭
<lb n="0187b29" ed="T"/>非聚，集僧難定；立問明之。</p><p xml:id="pT40p0187b2911" cb:place="inline">例決中，初準前文。
<pb n="0187c" ed="T" xml:id="T40.1805.0187c"/>
<lb n="0187c01" ed="T"/>今下，比例。卽指僧坊便同聚落，復是蘭若，得
<lb n="0187c02" ed="T"/>同可分。</p><p xml:id="pT40p0187c0204" cb:place="inline">反顯中，下文還指四十七。初引文，故
<lb n="0187c03" ed="T"/>下，反例。無聚落者，顯是空逈之處。初起僧坊
<lb n="0187c04" ed="T"/>者，此約創起院相未完先結界者，爲言。</p><p xml:id="pT40p0187c0416" cb:place="inline">會同
<lb n="0187c05" ed="T"/>中。疑謂聚落乃是民居，伽藍相異，安得例同。
<lb n="0187c06" ed="T"/>故此會之。言律中者，卽指盜戒具出四相，如
<lb n="0187c07" ed="T"/>上所引；及後離衣釋伽藍界，更不別列，略指
<lb n="0187c08" ed="T"/>如上，故知是同。必下，簡濫。準不周淨，三邊有
<lb n="0187c09" ed="T"/>相，須準聚集；兩面一面，還依蘭若。有人迷此，
<lb n="0187c10" ed="T"/>謂城邑中院相周匝處，並可分別；請觀〈結界篇〉
<lb n="0187c11" ed="T"/>中圖相，藍院四周，自然四出，卽知謬妄，不勞
<lb n="0187c12" ed="T"/>攻之。今謂上明伽藍，同可分聚；唯局蘭若，不
<lb n="0187c13" ed="T"/>通餘處；學者詳辨，在文皎然。</p><p xml:id="pT40p0187c1312" cb:place="inline">不可分別中分
<lb n="0187c14" ed="T"/>二，初約人明。僧下，二約處辨。疏云：或約僧之
<lb n="0187c15" ed="T"/>來去，難可知之；或約處所散落，不知際域；隨
<lb n="0187c16" ed="T"/>有一種，卽歸此收。《尼鈔》云：中華之處，人民繁
<lb n="0187c17" ed="T"/>多，不可分故。用下，示量。彼因有人問佛種樹
<lb n="0187c18" ed="T"/>法，佛敎令七弓種一樹；續後波離問集僧量，
<lb n="0187c19" ed="T"/>卽用答之。異衆相見者，約兩向作法爲言。準
<lb n="0187c20" ed="T"/>下計數。五肘弓一肘尺八，弓長九尺，七九共
<lb n="0187c21" ed="T"/>成六丈三尺，六尺爲步，一間計十步半，如是
<lb n="0187c22" ed="T"/>合之。不同下，破古。疏云：昔云七十三步半者，
<lb n="0187c23" ed="T"/>錯算七間也；或執舊云樹限兩頭各有勢分，
<lb n="0187c24" ed="T"/>又云周圓種樹，又改《僧祇》爲八樹字。餘廣如
<lb n="0187c25" ed="T"/>彼。下指《義鈔》，卽刪繁意；彼文已亡，意如前示。
<lb n="0187c26" ed="T"/>古記不知所以，例云指誤；假令是誤，一處可
<lb n="0187c27" ed="T"/>爾；況此上卷凡十餘處，指廣如彼；檢彼並無，
<lb n="0187c28" ed="T"/>豈皆誤耶！誣聖辱祖，不慮招殃；引誤後生，何
<lb n="0187c29" ed="T"/>可窮也。</p><p xml:id="pT40p0187c2904" cb:place="inline">次明蘭若。上略阿字，亦云阿練若，卽
<pb n="0188a" ed="T" xml:id="T40.1805.0188a"/>
<lb n="0188a01" ed="T"/>空靜處。有六不同，恐名相濫，故先標簡。六中
<lb n="0188a02" ed="T"/>寄衣，卽三十恐怖離衣戒；僧界有二，如此所
<lb n="0188a03" ed="T"/>明；難事，卽提舍末戒，餘可知。</p><p xml:id="pT40p0188a0312" cb:place="inline">無難中，初示不
<lb n="0188a04" ed="T"/>定。疏云諸部皆云一拘盧舍，而互說不定；大
<lb n="0188a05" ed="T"/>則二千弓，弓長五肘<note place="inline">出《僧祇》，計十里。</note>；小則五百弓，弓長
<lb n="0188a06" ed="T"/>四肘<note place="inline">出《十誦》，計六百步爲二里。</note>。注引《了疏》，翻同本律；然鼓有大
<lb n="0188a07" ed="T"/>小，聲有遠近，亦不可準。雜下，明今取。彼經云
<lb n="0188a08" ed="T"/>一拘屢奢，注云秦言五里。</p><p xml:id="pT40p0188a0811" cb:place="inline">有難中，初引文示。
<lb n="0188a09" ed="T"/>言於外者，謂訶法人不同界也。計下，示數。百
<lb n="0188a10" ed="T"/>九十六肘，總三十五丈二尺八寸；三十丈爲
<lb n="0188a11" ed="T"/>五十步，四丈八尺爲八步，所餘如數。問：何名
<lb n="0188a12" ed="T"/>有難？答：昔人但云惡比丘作留難，故多妄解。
<lb n="0188a13" ed="T"/>今須簡定。此謂本界得訶之人，心不同忍，故
<lb n="0188a14" ed="T"/>來訶法，令事不成，故名難耳。卽《善見》云不同
<lb n="0188a15" ed="T"/>意者。豈不明乎！<note place="inline">有以隣寺難集而名有難，謬矣。</note>問：有難一種，何法
<lb n="0188a16" ed="T"/>用之？答：此局三小，不通餘法，故知有難從三
<lb n="0188a17" ed="T"/>小得名。疏釋三小集僧文云：旣有難緣，不比
<lb n="0188a18" ed="T"/>常途，宜用《善見》七<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188001" n="0188001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0188001" n="0188001"/><anchor xml:id="beg0188001" n="0188001"/>盤<anchor xml:id="end0188001"/>陀集。豈非明據！此是
<lb n="0188a19" ed="T"/>定義，不勞驚惑。<note place="inline">有人不肯，請以〈結界篇〉中三小對之，是非可見；若不爾者，有難自然爲行
<lb n="0188a20" ed="T"/>何法，思之。</note></p><p xml:id="pT40p0188a2005" cb:place="inline">道行中二，初引云文出別衆食戒。若論別
<lb n="0188a21" ed="T"/>衆，道行不犯。今云不得者，此約停住爲言。無
<lb n="0188a22" ed="T"/>別所以，至〈隨相〉爲辨。亦下，定量，初句指論通
<lb n="0188a23" ed="T"/>漫。此下，引律會釋。問：蘭若道行，並一拘盧，而
<lb n="0188a24" ed="T"/>大小別者？答：蘭若諸部旣別，宜取其中。道行
<lb n="0188a25" ed="T"/>止出多宗，理同彼律；疏云部別有由，當取《十
<lb n="0188a26" ed="T"/>誦》是也。</p><p xml:id="pT40p0188a2604" cb:place="inline">水界中，初引《五分》。水中行者，謂徒涉
<lb n="0188a27" ed="T"/>也。水灑及處者，示界限也。次引《善見》分三，初
<lb n="0188a28" ed="T"/>定分齊。準下離衣勢分，相傳以十三步爲定。
<lb n="0188a29" ed="T"/>取下，次簡可否。取常流者，界相定故。潮水不
<pb n="0188b" ed="T" xml:id="T40.1805.0188b"/>
<lb n="0188b01" ed="T"/>得者，疏云：以乍溢故。若下，三明乘船又二；初
<lb n="0188b02" ed="T"/>明下<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188002" n="0188002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0188002" n="0188002"/><anchor xml:id="beg0188002" n="0188002"/>矴<anchor xml:id="end0188002"/>。疏云若橦。所以爾者，或恐自然界限
<lb n="0188b03" ed="T"/>不定，或結船界相有參差故。不下，明繫纜。得
<lb n="0188b04" ed="T"/>否可尋。若準《善見》，水中不得結作法界；疏云：
<lb n="0188b05" ed="T"/>此論以水相虛浮，體相難識故也；今則約岸
<lb n="0188b06" ed="T"/>分標，義亦可得，如〈結界〉中。問：所以唯六相者？
<lb n="0188b07" ed="T"/>答：攝處盡故。問：幾事用之？答：結法未興，唯除
<lb n="0188b08" ed="T"/>說恣，通行餘法；制後僧事，局開結界；心念對
<lb n="0188b09" ed="T"/>首及別衆食，並須約界。問：用有通局，可得聞
<lb n="0188b10" ed="T"/>乎？答：有難蘭若，唯局三小；自餘五相，並通大
<lb n="0188b11" ed="T"/>界；水道二處，義無戒場；別衆食中，亦止五相，
<lb n="0188b12" ed="T"/>除有難蘭若。問：相或相涉，何以分之？答：聚蘭
<lb n="0188b13" ed="T"/>二種相別易知。道行非二攝。水界通三處。</p><p xml:id="pT40p0188b1317" cb:place="inline">論
<lb n="0188b14" ed="T"/>體中。前明分齊，卽界體量。然諸家所判廣狹
<lb n="0188b15" ed="T"/>方圓，是非異論，故重辨定。不隨別顯，故云總
<lb n="0188b16" ed="T"/>論。</p><p xml:id="pT40p0188b1602" cb:place="inline">三種作法，大界戒場，各隨標相；小界一種，
<lb n="0188b17" ed="T"/>隨人多少。</p><p xml:id="pT40p0188b1705" cb:place="inline">自然中，可分聚落，亦隨四相。同上
<lb n="0188b18" ed="T"/>作法，故云亦無。</p><p xml:id="pT40p0188b1807" cb:place="inline">不可分別，標中。不同有三，卽
<lb n="0188b19" ed="T"/>三問答，並有多說。</p><p xml:id="pT40p0188b1908" cb:place="inline">初問。前明六十三步，爲約
<lb n="0188b20" ed="T"/>四面各取，爲約一面取半而兩向共成耶？</p><p xml:id="pT40p0188b2017" cb:place="inline">答
<lb n="0188b21" ed="T"/>中，初判定。故下，引證。此下，點示。</p><p xml:id="pT40p0188b2113" cb:place="inline">第二問中。正
<lb n="0188b22" ed="T"/>定界體，故約兩處秉法設問。</p><p xml:id="pT40p0188b2212" cb:place="inline">答中，初科，初句
<lb n="0188b23" ed="T"/>刪異說。今下，申正解爲二，初定量。注中釋
<lb n="0188b24" ed="T"/>疑。此約秉法顯相，恐謂不秉不勞界故。故下，
<lb n="0188b25" ed="T"/>引證。還卽前文。旣約二處，則知各半明矣。</p><p xml:id="pT40p0188b2517" cb:place="inline">次
<lb n="0188b26" ed="T"/>科，初約無人顯體。若下，約有人明集。準此六
<lb n="0188b27" ed="T"/>十三步，須以二名表異彼此；此名隨分自然，
<lb n="0188b28" ed="T"/>彼名異界自然，據下亦號限分深防。</p><p xml:id="pT40p0188b2815" cb:place="inline">三中，初
<lb n="0188b29" ed="T"/>明深防。不問有無，慮有別衆，過分倍集，故曰
<pb n="0188c" ed="T" xml:id="T40.1805.0188c"/>
<lb n="0188c01" ed="T"/>深防。實下，示限分。故下，引證。此明凡爲比丘，
<lb n="0188c02" ed="T"/>隨處有界。則知《僧祇》七樹，不屬一人；證上半
<lb n="0188c03" ed="T"/>減，義無差矣。</p><p xml:id="pT40p0188c0306" cb:place="inline">第三問中。由古異執，故問以闢
<lb n="0188c04" ed="T"/>之。</p><p xml:id="pT40p0188c0402" cb:place="inline">答文，初科，上句牒古。彼謂六十三步，但據
<lb n="0188c05" ed="T"/>東西南北四方量之，不約四維，故定方也。今
<lb n="0188c06" ed="T"/>下斥非。俗中算法，方五斜七；且約限分自然，
<lb n="0188c07" ed="T"/>四方六十三步，四維則剩二十餘步；深防準知。
<lb n="0188c08" ed="T"/>方準《僧祇》，維無所據，故此斥之。</p><p xml:id="pT40p0188c0813" cb:place="inline">顯正中，初二
<lb n="0188c09" ed="T"/>句立義宗。若下，釋定不定兩相。可知。有別界
<lb n="0188c10" ed="T"/>者，或是作法，或約自然；水陸相侵，則隨遠近故
<lb n="0188c11" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT40p0188c1102" cb:place="inline">遮妄中，初引彼所據。但云方各，不言維故。
<lb n="0188c12" ed="T"/>謂不，釋通文意。身面所向者，則通一切，不局
<lb n="0188c13" ed="T"/>方維也。非下，遮簡。略音測。文下，擧事例難。彼
<lb n="0188c14" ed="T"/>執《十誦》方各二字，不量四維，故以此並而質
<lb n="0188c15" ed="T"/>之。〈受戒犍度〉明弟子法云：若師遣往方面周
<lb n="0188c16" ed="T"/>旋，不得辭設託因緣住，故云隨師也。</p><p xml:id="pT40p0188c1615" cb:place="inline">正解中，
<lb n="0188c17" ed="T"/>引文有三，初引《五分》證不局方。但云身面，可
<lb n="0188c18" ed="T"/>決《十誦》。次引《善見》，證必須圓。言方圓者，方指
<lb n="0188c19" ed="T"/>四向，圓卽界體。乃下，引《了論》證取四維。然彼
<lb n="0188c20" ed="T"/>是作法，今明自然；但量法不殊，故得引證。合
<lb n="0188c21" ed="T"/>猶和也。角卽四隅，論中正遮取方餘角故。</p><p xml:id="pT40p0188c2117" cb:place="inline">結
<lb n="0188c22" ed="T"/>勸。可知。文中但明不可分聚，餘四例準。</p><p xml:id="pT40p0188c2216" cb:place="inline">二明
<lb n="0188c23" ed="T"/>用僧，明僧義中，初句示位。律云：有四種僧。一
<lb n="0188c24" ed="T"/>者四人僧，除受戒<note place="inline">白召對問二單白，中受一白四。</note>、自恣<note place="inline">五德和僧一白</note>、出罪
<lb n="0188c25" ed="T"/><note place="inline">懺殘一白四</note>，餘一切羯磨應作。<note place="inline">疏云：除三單白，二白四，自餘皆四僧攝。</note>二者
<lb n="0188c26" ed="T"/>五人僧，除中國受戒、出罪。三者十人僧，除出
<lb n="0188c27" ed="T"/>罪。四者二十人僧，一切羯磨應作。汎下，示名
<lb n="0188c28" ed="T"/>義。若下，簡濫。略擧非相，委如〈足數〉。文中五句。
<lb n="0188c29" ed="T"/>初句及四，並約能秉。次句是所爲。第三通能
<pb n="0189a" ed="T" xml:id="T40.1805.0189a"/>
<lb n="0189a01" ed="T"/>所，如對衆問難捨墮受懺；能秉之人，卽所量
<lb n="0189a02" ed="T"/>故。第四相乖，如四儀差互等。上四別示，下句
<lb n="0189a03" ed="T"/>總括。通下，指廣。言七種者，總收衆別也。疏
<lb n="0189a04" ed="T"/>云：對心念法，立一人僧；對於對首，立衆多人
<lb n="0189a05" ed="T"/>僧<note place="inline">二三人也</note>；對於衆法，立四人僧。又云：莫不弘秉，通
<lb n="0189a06" ed="T"/>號僧焉。<note place="inline">舊云僧簡別者，謬矣。</note>下指《義鈔》文逸。<note place="inline">舊云檢彼無文，非也。</note>《業疏》總
<lb n="0189a07" ed="T"/>義中廣明體相，非可卒示；須學方知；卽下〈羯
<lb n="0189a08" ed="T"/>磨篇〉，亦明七位；法事如非，尋之可領。</p><p xml:id="pT40p0189a0815" cb:place="inline">別列中。
<lb n="0189a09" ed="T"/>別位易解，略而不明。此篇集僧，且據大衆。初
<lb n="0189a10" ed="T"/>四人者。疏云：僧雖有四，體相分二。初一爲體，
<lb n="0189a11" ed="T"/>非四不名爲僧。後隨事分，故有三別。文中且
<lb n="0189a12" ed="T"/>擧說結；其實百三十四法中，除上五種，餘並
<lb n="0189a13" ed="T"/>四人作之。五人中，初示本宗。邊受二法，敎授
<lb n="0189a14" ed="T"/>白召，戒師對問，自恣白和，唯此三白，是五人
<lb n="0189a15" ed="T"/>用。若約僧體，四人能辦；但由事緣相假，非五
<lb n="0189a16" ed="T"/>不成；故四外加一，爲五人僧；邊受白四，還四
<lb n="0189a17" ed="T"/>人攝。若下，次取他部。本宗受懺，亦止四人；今
<lb n="0189a18" ed="T"/>依《祇律》加入五中。彼云：五衆羯磨者，自恣邊
<lb n="0189a19" ed="T"/>受一切尼薩耆是也。十人者。疏云：中國僧多，
<lb n="0189a20" ed="T"/>前受生慢，故倍前五爲十人僧。二十人者。二
<lb n="0189a21" ed="T"/>篇隣重，犯悔情浮，故倍中受，爲二十人僧。準
<lb n="0189a22" ed="T"/>疏問曰：受開邊五，例準出罪亦應開十？答：受
<lb n="0189a23" ed="T"/>是生善，開之有益；出罪滅惡，開則增過；餘廣
<lb n="0189a24" ed="T"/>如彼。</p><p xml:id="pT40p0189a2403" cb:place="inline">體用中，初句通括四位。若下，別示僧體，
<lb n="0189a25" ed="T"/>初明體通。今下，明用別。上卽依律略示僧體，
<lb n="0189a26" ed="T"/>律本但有約數明體，謂一人、衆多人、四人也。
<lb n="0189a27" ed="T"/>若取假用，乃準《成論》。詳今文意，雖非正辦，四
<lb n="0189a28" ed="T"/>人實辦，非體而何！則顯古記指前標宗爲僧
<lb n="0189a29" ed="T"/>體者誤矣。</p><p xml:id="pT40p0189a2905" cb:place="inline">簡淨穢中，初文。自行取淨，唯約自
<pb n="0189b" ed="T" xml:id="T40.1805.0189b"/>
<lb n="0189b01" ed="T"/>知；微有所犯，悔已同法；不爾，必約三根檢勘
<lb n="0189b02" ed="T"/>淸濁；淸可預數，濁必擯治。根不外彰，亦容參
<lb n="0189b03" ed="T"/>預故也。</p><p xml:id="pT40p0189b0304" cb:place="inline">次科，簡淨中，初三句簡定。文略自恣。
<lb n="0189b04" ed="T"/>以下，釋成，初釋說戒。上句制能說，下句制所
<lb n="0189b05" ed="T"/>聽。後釋懺罪。上句制能懺，下句制所受。問：一
<lb n="0189b06" ed="T"/>切羯磨，生善滅惡二門統收，如何分之？答：如
<lb n="0189b07" ed="T"/>諸悔罪治擯滅諍設諫等法，名爲滅惡；已外
<lb n="0189b08" ed="T"/>一切，並號生善；昔見下云生善，便科此爲滅
<lb n="0189b09" ed="T"/>惡；致令後學妄謂說恣同滅惡收。當知文中
<lb n="0189b10" ed="T"/>具明二種，說戒是生善，懺悔屬滅惡；有智考
<lb n="0189b11" ed="T"/>之，幸無混亂。</p><p xml:id="pT40p0189b1106" cb:place="inline">次通穢中，初正明。故下，引例有
<lb n="0189b12" ed="T"/>二。初律開白停僧殘，赴前受戒。二律中有人
<lb n="0189b13" ed="T"/>受戒已，疑和尙犯戒；有四句，三句不知皆得，
<lb n="0189b14" ed="T"/>後句知故不得，如次篇具引。薩下，引證。問：爲
<lb n="0189b15" ed="T"/>約所爲不知，爲能秉互不知？答：且論受戒。所
<lb n="0189b16" ed="T"/>爲之人不疑微犯，方得成法。若論能秉，唯據
<lb n="0189b17" ed="T"/>四重；各不相知，亦成法事。下篇具委，故此指
<lb n="0189b18" ed="T"/>之。</p></cb:div>
<lb n="0189b19" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">3 釋足數篇(上一下)</cb:mulu><head>釋足數篇</head>
<lb n="0189b20" ed="T"/><p xml:id="pT40p0189b2001">題云足數。足，猶滿也。卽律中得滿不得滿等，
<lb n="0189b21" ed="T"/>如後具引。數有七位，始自一人，終至二十。然
<lb n="0189b22" ed="T"/>今多據衆法明之；對首心念，同須應法；疏云：
<lb n="0189b23" ed="T"/>一人說戒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189001" n="0189001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0189001" n="0189001"/><anchor xml:id="beg0189001" n="0189001"/>辦<anchor xml:id="end0189001"/>與百千敷敎齊等，故可知矣。然
<lb n="0189b24" ed="T"/>下文中多明不足，爲顯成足，故約堪能以目
<lb n="0189b25" ed="T"/>篇首。衆相者。有本作僧相，人卽解云僧翻衆
<lb n="0189b26" ed="T"/>故。今則不然，四例簡辨，其相非一，故云衆耳。
<lb n="0189b27" ed="T"/>別衆附者，足別相關，以類相從故。</p><p xml:id="pT40p0189b2714" cb:place="inline">叙來意中，
<lb n="0189b28" ed="T"/>上二句明相生。僧雖已集，眞僞相參；法假人
<lb n="0189b29" ed="T"/>弘，人乖法敗；制令簡練，其意可知。若下，示二
<pb n="0189c" ed="T" xml:id="T40.1805.0189c"/>
<lb n="0189c01" ed="T"/>途；初至僧用，明體非相足。此爲一途，卽第三
<lb n="0189c02" ed="T"/>例。必下至僧攝，明相乖體淨。此爲一途，卽初
<lb n="0189c03" ed="T"/>例也。託事於緣，並約三業外相爲言。以下，躡
<lb n="0189c04" ed="T"/>前發後。料簡卽下四例。是非約所簡。取捨據
<lb n="0189c05" ed="T"/>僧用。</p><p xml:id="pT40p0189c0503" cb:place="inline">就四例中，卽前二途開出二例。初句出
<lb n="0189c06" ed="T"/>第四，並體如故。第三出第二，俱體非故。擧要
<lb n="0189c07" ed="T"/>爲言，初體是相非故捨；第三體非相是故取；
<lb n="0189c08" ed="T"/>第二俱非故捨；第四俱是，亦取亦捨，對文可
<lb n="0189c09" ed="T"/>知。二云體境者，體謂戒體，境卽人境。</p><p xml:id="pT40p0189c0915" cb:place="inline">初例，據
<lb n="0189c10" ed="T"/>文中。標《四分》者，卽〈瞻波犍度〉，彼作四句：一得
<lb n="0189c11" ed="T"/>滿不應訶<note place="inline">四羯磨人，見第四例。</note>；二不得滿應訶<note place="inline">欲受大戒人開訶，卽下沙彌，
<lb n="0189c12" ed="T"/>唯此一法。</note>；三不得滿不應訶<note place="inline">二十八人。今鈔取六人體如，在初例；二十二人體非，在第
<lb n="0189c13" ed="T"/>二例。</note>；四得滿應訶<note place="inline">善比丘也；篇中所簡，正取此人。今須分二：一體相俱善，二體乖相善，卽第三
<lb n="0189c14" ed="T"/>門，並成訶足。</note>六人名相，下文自釋。</p><p xml:id="pT40p0189c1414" cb:place="inline">約義中，初科捨戒
<lb n="0189c15" ed="T"/>文有兩出，一出淫戒，二出受法。若受法中，更
<lb n="0189c16" ed="T"/>有醉人，《注羯磨》備引；彼云受戒捨法內云：睡
<lb n="0189c17" ed="T"/>眠醉狂，悉不相領，並不成等。今此且引淫戒
<lb n="0189c18" ed="T"/>中文。或因錯解，妄加改作；或恐寫脫。顚狂是
<lb n="0189c19" ed="T"/>一人<note place="inline">律文次列<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189002" n="0189002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0189002" n="0189002"/><anchor xml:id="beg0189002" n="0189002"/>痛<anchor xml:id="end0189002"/>心痛惱二人，今以顚狂總之。</note>，瘂聾<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189003" n="0189003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0189003" n="0189003"/><anchor xml:id="beg0189003" n="0189003"/>顚總<anchor xml:id="end0189003"/>爲三人，中
<lb n="0189c20" ed="T"/>邊互望爲二人。律文甚廣，取要且列九人。謂
<lb n="0189c21" ed="T"/>下，示義也。</p><p xml:id="pT40p0189c2105" cb:place="inline">《十誦》文見五十四。彼先問云：若衆
<lb n="0189c22" ed="T"/>僧睡眠，擯一比丘，得名擯不？若聞下，引彼答
<lb n="0189c23" ed="T"/>詞。聞白成者，旣知所爲，情和已彰故。具二者，
<lb n="0189c24" ed="T"/>瘂聾兼也。結文寫誤，合云十一；然彼實有十
<lb n="0189c25" ed="T"/>二，而白衣一人，由體非故，摘歸後科。餘如後
<lb n="0189c26" ed="T"/>解。</p><p xml:id="pT40p0189c2602" cb:place="inline">《伽論》三人。取其異者，同則指前。然彼有轉
<lb n="0189c27" ed="T"/>根人，卽落第二尼中，故不重引。</p><p xml:id="pT40p0189c2713" cb:place="inline">《僧祇》。前五如
<lb n="0189c28" ed="T"/>後解。互作者，四中隨擧一儀作法，餘三成別；
<pb n="0190a" ed="T" xml:id="T40.1805.0190a"/>
<lb n="0190a01" ed="T"/>則一儀有三，歷爲十二；疏云：且從四儀，卽合
<lb n="0190a02" ed="T"/>前九。</p><p xml:id="pT40p0190a0203" cb:place="inline">義加二人，初醉人。出受法捨戒中。二自
<lb n="0190a03" ed="T"/>語下四句是一人。卽如上引捨戒文也。上二
<lb n="0190a04" ed="T"/>句明自不解，下二句明他不解。是下一句，正
<lb n="0190a05" ed="T"/>彰義斷。餘人並有諸部文證，此二獨無。理非
<lb n="0190a06" ed="T"/>可足，故名義加；非謂祖師自意加之。<note place="inline">《古記》云：義加三人，將不解
<lb n="0190a07" ed="T"/>之人爲不解律人，非也；一不識義加，二讀文句破，三不曉
<lb n="0190a08" ed="T"/>癡鈍卽不解律人；如下所解，及《業疏》中；已上總三十一人。</note></p>
<lb n="0190a09" ed="T"/><p xml:id="pT40p0190a0901">初科別解《四分》，所爲中，初標。以下，釋，上明不
<lb n="0190a10" ed="T"/>足所以。文約乞法，據攝多種，今分三別。一乞
<lb n="0190a11" ed="T"/>法<note place="inline">處分畜衆求懺等陳詞乞，受日無詞乞。</note>，二不乞直與<note place="inline">如諸差人及治諫等。</note>，三自
<lb n="0190a12" ed="T"/>身作法卽是所爲<note place="inline">戒師白和捨墮受懺。</note>。爲僧量者，量謂觀察
<lb n="0190a13" ed="T"/>前人可否。旣是自乞，豈容自量；制不許足，旨
<lb n="0190a14" ed="T"/>在於此。若通下，次明入數非法。此之二句語
<lb n="0190a15" ed="T"/>意似重，或恐意別，詳之。</p><p xml:id="pT40p0190a1510" cb:place="inline">通難中。本律四人，但
<lb n="0190a16" ed="T"/>除三法不得作之。<note place="inline">受戒、自恣、出罪，具如前篇。</note>而不列除受日，則
<lb n="0190a17" ed="T"/>知四人得作。此由當時濫行，復欲盡申所爲
<lb n="0190a18" ed="T"/>之義，故問以決之。答中，初三句正答同上文。
<lb n="0190a19" ed="T"/>下推不除所以。初明非五人；故下，顯攝在四
<lb n="0190a20" ed="T"/>人。律中唯三單白，是五人法；自餘差人德衣
<lb n="0190a21" ed="T"/>受日等，並須五人作，而非五人法；故云事同
<lb n="0190a22" ed="T"/>耳。並所爲者，總上諸法。不同下，簡異。恐云：若
<lb n="0190a23" ed="T"/>不許四人受日，說戒戒師、結界唱相，身外三
<lb n="0190a24" ed="T"/>人，何以得成？故此釋之。言爲僧者，顯前爲別。</p>
<lb n="0190a25" ed="T"/><p xml:id="pT40p0190a2501">神足中。謂有神通足履空者。以界限約地，不
<lb n="0190a26" ed="T"/>論空處，故云無分齊等。</p><p xml:id="pT40p0190a2610" cb:place="inline">隱沒中。窨於禁反，地
<lb n="0190a27" ed="T"/>穴也。由處坑坎，身不現故。</p><p xml:id="pT40p0190a2711" cb:place="inline">離見聞中，初明其
<lb n="0190a28" ed="T"/>處。露地但取手不相及，故簡覆處方有此相。
<lb n="0190a29" ed="T"/>如室宿者，卽九十中與女宿戒；室相有四。<note place="inline">一、四周障
<pb n="0190b" ed="T" xml:id="T40.1805.0190b"/>
<lb n="0190b01" ed="T"/>上有覆，二、前<anchor xml:id="nkr_note_add_0190b0101" n="0190b0101"/><anchor xml:id="beg0190b0101" n="0190b0101"/>敞<anchor xml:id="end0190b0101"/>無壁，三、雖覆而不遍，四、雖覆遍而有開處，如下具釋。</note>此下，示所離。下欲
<lb n="0190b02" ed="T"/>法中，見聞俱離成失，今亦同之。如下，指略。古
<lb n="0190b03" ed="T"/>有異說，故指如彼，其文已亡。《業疏》云：今解皆
<lb n="0190b04" ed="T"/>望同坐展轉，不約作羯磨者；如轉輪說戒，八
<lb n="0190b05" ed="T"/>萬自恣，何由普聞；但取相連，卽非別衆等。</p><p xml:id="pT40p0190b0517" cb:place="inline">別
<lb n="0190b06" ed="T"/>住中，初出古解。旣同一界，豈名別住！故不用
<lb n="0190b07" ed="T"/>之。今解中，初二句立義。非下，遮疑。以下，釋疑。</p>
<lb n="0190b08" ed="T"/><p xml:id="pT40p0190b0801">戒場中。前釋別住，旣約異界；自攝戒場，不當
<lb n="0190b09" ed="T"/>重列，故對前科假疑以釋。初叙疑。此下，決疑。
<lb n="0190b10" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0190001" n="0190001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0190001" n="0190001"/><anchor xml:id="beg0190001" n="0190001"/>三<anchor xml:id="end0190001"/>界卽別住及戒場。同在自然者，場雖法地，
<lb n="0190b11" ed="T"/>然在自然之外。故《業疏》云：場雖大界所圍，兩
<lb n="0190b12" ed="T"/>不相接，中留空地，卽異界也。</p><p xml:id="pT40p0190b1212" cb:place="inline">《十誦》，初四人中，
<lb n="0190b13" ed="T"/>初明不足所以。本無心者，《業疏》兩分；上三由
<lb n="0190b14" ed="T"/>入無記，不緣善惡；入定善人，別有靜慮故。《十
<lb n="0190b15" ed="T"/>誦》下，引證。卽六群爲緣。佛言下，文略；彼因立
<lb n="0190b16" ed="T"/>制，聽羯磨者，當一心莫餘覺餘思惟，專心敬
<lb n="0190b17" ed="T"/>重心心同憶等。準下義決有二，初決在衆數
<lb n="0190b18" ed="T"/>過。謂四位之外。縱下，次決不集非別。以乖僧用
<lb n="0190b19" ed="T"/>故。餘下，指略。卽十緣第六簡衆中。</p><p xml:id="pT40p0190b1914" cb:place="inline">次三人中，
<lb n="0190b20" ed="T"/>初示所以。耳舌兩根，證法爲要故。大下，引法
<lb n="0190b21" ed="T"/>釋成。二能卽上說聽。盲具二能，所以成足；乖
<lb n="0190b22" ed="T"/>別之相，容他檢故。準下，引論以決。亦取辨了
<lb n="0190b23" ed="T"/>羯磨者耳。</p><p xml:id="pT40p0190b2305" cb:place="inline">後三人，初出所以。若下引示差別，
<lb n="0190b24" ed="T"/>初示上下二品並不須法。常憶卽下品。不憶
<lb n="0190b25" ed="T"/>卽上品。言憶不憶者，且約說恣常行法也。若
<lb n="0190b26" ed="T"/>互下，明中品須法。白二遙加，解方入數，故云
<lb n="0190b27" ed="T"/>縱使等。痛下，例同餘二，皆分三品。以三相雖
<lb n="0190b28" ed="T"/>殊，同顚狂類故也。《四分》名痛惱，卽前病壞心
<lb n="0190b29" ed="T"/>人。文中不釋樹上比丘。彼律云：比丘在高上
<pb n="0190c" ed="T" xml:id="T40.1805.0190c"/>
<lb n="0190c01" ed="T"/>解擯不成。然高上語通；祖師欲令易曉，且約
<lb n="0190c02" ed="T"/>一相，故云樹耳。以高下處別，相非同住故。《業
<lb n="0190c03" ed="T"/>疏》云：若枝委界外地者，身在界內成別，界外非
<lb n="0190c04" ed="T"/>別；若不委地，內外俱別，而是不足數收。通簡
<lb n="0190c05" ed="T"/>十一。初四好人，卽座心乖。下六病報，三闕耳
<lb n="0190c06" ed="T"/>舌，三失意根。後一乖儀。尋文可見。</p><p xml:id="pT40p0190c0614" cb:place="inline">《伽論》三人，
<lb n="0190c07" ed="T"/>初重病。顯相，必約神昏。身雖困篤，心猶不昧，
<lb n="0190c08" ed="T"/>律令輿至，或僧就彼，或出界外，故知是足。</p><p xml:id="pT40p0190c0817" cb:place="inline">邊
<lb n="0190c09" ed="T"/>地者。《伽論》止明邊不足中。本律捨戒互不成
<lb n="0190c10" ed="T"/>捨，故下約中國明之。必下，義決。本由言不相
<lb n="0190c11" ed="T"/>領而不足故。</p><p xml:id="pT40p0190c1106" cb:place="inline">癡鈍中，初示不足意。卽不解律
<lb n="0190c12" ed="T"/>人，如經論禪宗及餘雜學，不霑律部，並在此
<lb n="0190c13" ed="T"/>收；縱稱學律，時過學肆；不了綱緣，都迷成敗；
<lb n="0190c14" ed="T"/>趨時附勢，濫預人師；自謂精英，實同癡鈍；故
<lb n="0190c15" ed="T"/>《業疏》所解，廣列五迷；今爲引之，宜乎自省；彼
<lb n="0190c16" ed="T"/>云：誦文合眼，恐有停延；緣入非違，傍無人覺；
<lb n="0190c17" ed="T"/>此一迷也<note place="inline">總示四法，都不撿挍。</note>。或同誦一法，前後無乖；文相
<lb n="0190c18" ed="T"/>能所，不識彼我；此二迷也<note place="inline">此謂迷法</note>。或約文謹攝，深
<lb n="0190c19" ed="T"/>練自他；增減乖務，事法錯濫，不召令住；此三迷
<lb n="0190c20" ed="T"/>也<note place="inline">謂迷事也</note>。或文句乃明，牒事非濫；人有別緣，是非
<lb n="0190c21" ed="T"/>通默；此四迷也<note place="inline">卽迷人也</note>。或人法乃具，事局界境；成
<lb n="0190c22" ed="T"/>不冥然，端拱送忍；此五迷也<note place="inline">此迷界也</note>。觀此五迷，深
<lb n="0190c23" ed="T"/>明四法；微爲弘獎，僅涉僧倫；齊五所收，義歸
<lb n="0190c24" ed="T"/>不足。<note place="inline">四法卽人法事界。</note>必言等者，言謂羯磨言義。齊字
<lb n="0190c25" ed="T"/>去呼。如臨說戒，止解一白言相始終，卽足說
<lb n="0190c26" ed="T"/>戒一席之數。以人難具美，恐法事廢闕，微通
<lb n="0190c27" ed="T"/>此類耳。</p><p xml:id="pT40p0190c2704" cb:place="inline">《僧祇》九人，四儀易解，但釋五人。初與
<lb n="0190c28" ed="T"/>欲中。心雖同法，身不現前；衆取相同，乖故不
<lb n="0190c29" ed="T"/>足。</p><p xml:id="pT40p0190c2902" cb:place="inline">隔障中二，初約覆障處。或下，約露地。以文
<pb n="0191a" ed="T" xml:id="T40.1805.0191a"/>
<lb n="0191a01" ed="T"/>中止云隔障，故通二釋。</p><p xml:id="pT40p0191a0110" cb:place="inline">半覆中，合釋二人；以
<lb n="0191a02" ed="T"/>相雖兩別，約處同故。初雙牒。謂下，合釋，上二
<lb n="0191a03" ed="T"/>句示處同。中間下，明相別。並下，總結。</p><p xml:id="pT40p0191a0315" cb:place="inline">露地中，
<lb n="0191a04" ed="T"/>初句牒名。此下，釋相。此言者，指上所牒也。相
<lb n="0191a05" ed="T"/>顯者，詮示無濫，決知簡覆也。覆下，對覆釋成。
<lb n="0191a06" ed="T"/>說下，別簡。恐謂餘人須爾，二師所爲並不須
<lb n="0191a07" ed="T"/>故。一尋內不過八尺，則容相接。</p><p xml:id="pT40p0191a0713" cb:place="inline">第二例中。二
<lb n="0191a08" ed="T"/>非卽體境也。問：境與緣何異？答：境謂人之美
<lb n="0191a09" ed="T"/>惡，緣謂三業乖和。</p><p xml:id="pT40p0191a0908" cb:place="inline">本宗，列示中。尼是報別，沙
<lb n="0191a10" ed="T"/>彌未具；式叉、沙彌尼，則兼二義。十三難人，體
<lb n="0191a11" ed="T"/>非；三擧，法隔；二滅，體壞。</p><p xml:id="pT40p0191a1110" cb:place="inline">釋疑中，初牒前問。由
<lb n="0191a12" ed="T"/>多異說，故問決之。尼中四人，中合作等。</p><p xml:id="pT40p0191a1216" cb:place="inline">答中，
<lb n="0191a13" ed="T"/>初標古。卽刪繁意。有執體者，如下難破。今下，
<lb n="0191a14" ed="T"/>正解，初立義。若知卽當此例，不知自屬後門。
<lb n="0191a15" ed="T"/>如下，二指類。下篇云：受欲已，自言我是十三
<lb n="0191a16" ed="T"/>難人等；由自陳故，非是僧用<note place="inline">此證知則不足</note>；若不自言，
<lb n="0191a17" ed="T"/>相中同順<note place="inline">此證不知成足</note>。不同下，三遮簡。前是緣乖，此
<lb n="0191a18" ed="T"/>取緣如。故下，四引例。卽受戒法中，有從破戒
<lb n="0191a19" ed="T"/>和尙受戒，後生疑問佛，佛爲決之；生疑有
<lb n="0191a20" ed="T"/>四，故成四句。一問汝知和尙破戒不？答：不知
<lb n="0191a21" ed="T"/><note place="inline">佛言得戒</note>。二問汝知彼破戒不？答：知；復問汝知不合
<lb n="0191a22" ed="T"/>從此人受不？答：不知<note place="inline">佛言得戒</note>。三問汝知彼破戒
<lb n="0191a23" ed="T"/>不？答：知；復問汝知不合從彼受不？答：知；又問
<lb n="0191a24" ed="T"/>汝知從此人受不得不？答：不知<note place="inline">佛言得戒</note>。四問如上
<lb n="0191a25" ed="T"/>三句，並答知<note place="inline">佛言不得</note>。故不足數，此句例成今義，三
<lb n="0191a26" ed="T"/>句得戒例足，後句不得例不足。所下，五取證。
<lb n="0191a27" ed="T"/>文中卽〈瞻波犍度〉；彼不足中，前後兩出如上
<lb n="0191a28" ed="T"/>等人；別衆中一出，並云若自言犯邊汚尼等。
<lb n="0191a29" ed="T"/>《十誦》者，文見第三例。</p><p xml:id="pT40p0191a2909" cb:place="inline">破古中，初出彼解。由執
<pb n="0191b" ed="T" xml:id="T40.1805.0191b"/>
<lb n="0191b01" ed="T"/>體故，卽爲受戒四句所妨，遂曲釋云：彼不知
<lb n="0191b02" ed="T"/>得戒，謂在數外。此下一句直破。何下，雙難。上
<lb n="0191b03" ed="T"/>約不知難乖宗，下文約知難乖法。五十祇中，
<lb n="0191b04" ed="T"/>和尙在外；《四分》限定中國十人。</p><p xml:id="pT40p0191b0413" cb:place="inline">《十誦》一人。而
<lb n="0191b05" ed="T"/>言加者，本宗無義，直準彼文增成今數，共二
<lb n="0191b06" ed="T"/>十三人。</p><p xml:id="pT40p0191b0604" cb:place="inline">釋中，初科，初通示。謂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0191001" n="0191001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0191001" n="0191001"/><anchor xml:id="beg0191001" n="0191001"/>前<anchor xml:id="end0191001"/>列二十三
<lb n="0191b07" ed="T"/>種，並由形濫同法須簡。古謂白衣卽本具戒，
<lb n="0191b08" ed="T"/>緣須俗服之者，故特點之。十下，牒釋，初正釋。
<lb n="0191b09" ed="T"/>《業疏》云：此與邊等，何異重來；前十三難，有過
<lb n="0191b10" ed="T"/>障戒；此好白衣，五八十具雖並心淨，不妨加
<lb n="0191b11" ed="T"/>法；參差不成，仍本名故。亦下，反古義，初示所
<lb n="0191b12" ed="T"/>以。疏云：今不同之，不以威儀定僧體狀；內具
<lb n="0191b13" ed="T"/>戒見，財法應僧；外虧道相，爲緣亦得。卽知下，
<lb n="0191b14" ed="T"/>因示行事。</p><p xml:id="pT40p0191b1405" cb:place="inline">三擧中。比丘犯罪，拒云不見，或不
<lb n="0191b15" ed="T"/>肯懺，或說婬欲不障道，名惡邪不捨。此三並
<lb n="0191b16" ed="T"/>白四法擧棄衆外，如物無用，故名三擧。下句
<lb n="0191b17" ed="T"/>指廣，尋之自見。</p><p xml:id="pT40p0191b1707" cb:place="inline">滅擯者。上三暫棄，後解還足。
<lb n="0191b18" ed="T"/>此卽永棄，不復本淨。</p><p xml:id="pT40p0191b1809" cb:place="inline">應擯者。應猶當也；罪合
<lb n="0191b19" ed="T"/>當擯，而未擯故。初約加法未成釋。波羅夷說，
<lb n="0191b20" ed="T"/>卽目初篇。由未加擯，無可名召；且以初篇犯
<lb n="0191b21" ed="T"/>法攝之，故云入也。<note place="inline">殘蘭等同此說。</note>若下，次約二三人知
<lb n="0191b22" ed="T"/>而未擧釋。或下，三約一人獨知不擧釋。並下，
<lb n="0191b23" ed="T"/>結示。《業疏》更出爲非公顯，無力遮治，亦名應
<lb n="0191b24" ed="T"/>擯。所言知者，謂三根不濫也。所以必約知者，
<lb n="0191b25" ed="T"/>欲顯此門不足之義；無一人知，卽成足故。</p><p xml:id="pT40p0191b2517" cb:place="inline">第
<lb n="0191b26" ed="T"/>三例，顯相中，初句示數。卽二十三人。據下，釋
<lb n="0191b27" ed="T"/>所以，上明不言成足。若下，示縱言亦成。言本
<lb n="0191b28" ed="T"/>取知，衆旣不知，同不言故；如在屛說，或他處
<lb n="0191b29" ed="T"/>說等。</p><p xml:id="pT40p0191b2903" cb:place="inline">準律中。上二如前。文云者，卽七滅中自
<pb n="0191c" ed="T" xml:id="T40.1805.0191c"/>
<lb n="0191c01" ed="T"/>言治緣起，目連以天眼牽犯戒者出衆，鈔引
<lb n="0191c02" ed="T"/>佛訶詞。</p><p xml:id="pT40p0191c0204" cb:place="inline">轉證中，初文《十誦》。初句卽應擯，次句
<lb n="0191c03" ed="T"/>卽賊住，本下二句卽邊罪。並及餘難，故云等
<lb n="0191c04" ed="T"/>也。若先下，是今正據。</p><p xml:id="pT40p0191c0409" cb:place="inline">次科《婆論》，初明立制。乃
<lb n="0191c05" ed="T"/>至下，顯制意，上明不許見聞。文唯明見，聞可
<lb n="0191c06" ed="T"/>例同。<anchor xml:id="nkr_note_add_0191c0601" n="0191c0601"/><anchor xml:id="beg0191c0601" n="0191c0601"/>大<anchor xml:id="end0191c0601"/>小者，過重輕也。若下，明不許說。</p><p xml:id="pT40p0191c0616" cb:place="inline">釋自
<lb n="0191c07" ed="T"/>言者。前雖累云自言，猶恐未曉，故示言相。一
<lb n="0191c08" ed="T"/>須對吿前人；二須言義明了，能使他知；方成
<lb n="0191c09" ed="T"/>不足。慈訓深切，故此委曲。</p><p xml:id="pT40p0191c0911" cb:place="inline">第四中。標云犯法，
<lb n="0191c10" ed="T"/>法卽制罪。</p><p xml:id="pT40p0191c1005" cb:place="inline">本宗四人，初列名相。如〈僧網〉中。應
<lb n="0191c11" ed="T"/>下，明成法。以所犯情過非極重故。但下，示少
<lb n="0191c12" ed="T"/>缺。由是犯過白四治罰故。不得訶者以三十
<lb n="0191c13" ed="T"/>五事中所制故，律中科爲得滿不得訶人。餘
<lb n="0191c14" ed="T"/>如下科。</p><p xml:id="pT40p0191c1404" cb:place="inline">犯殘七人，初列名數。具如〈懺篇〉。本宗
<lb n="0191c15" ed="T"/>四人，但據正行。第四人，《業疏》上加將字，於相
<lb n="0191c16" ed="T"/>甚顯。<note place="inline">此四出人法中，不在四滿句。</note>《十誦》三人，並約行竟；恐謂行
<lb n="0191c17" ed="T"/>竟，妄將充數故。《業疏》云：六夜竟與將出罪何
<lb n="0191c18" ed="T"/>異？答：律文兩位，約遠近耳。<note place="inline">六夜竟，望出罪遠，將出卽近。</note>又問
<lb n="0191c19" ed="T"/>與四羯磨人何異？答：前但小犯，情過可訶，故
<lb n="0191c20" ed="T"/>足數收；此犯次死，罪深難拔，故不足也。不足
<lb n="0191c21" ed="T"/>下，示少分義。謂唯除悔殘四法，是不足耳，以
<lb n="0191c22" ed="T"/>同犯者不合同治故。不妨下，明應法。此十一
<lb n="0191c23" ed="T"/>人，準疏別判；乃知今鈔全依律出，猶同古解；
<lb n="0191c24" ed="T"/>彼云：有人云：四羯磨者，衆法皆通；僧殘諸治，
<lb n="0191c25" ed="T"/>局二篇悔。若作此解，焉有被訶責者得更治
<lb n="0191c26" ed="T"/>人？犯二篇者，開餘懺主！審約事情，律文不了。
<lb n="0191c27" ed="T"/>以義糺定，應分二途。若同犯同治，理無預加。
<lb n="0191c28" ed="T"/>律言足數，謂差結等。<note place="inline">此一途也。</note>若自有犯，必無淸過，
<lb n="0191c29" ed="T"/>以有罪人不合解罪。乍可應餘非罪羯磨。<note place="inline">此一途也。</note>
<pb n="0192a" ed="T" xml:id="T40.1805.0192a"/>
<lb n="0192a01" ed="T"/>若作斯通，始終無妨。<note place="inline">準此決前十一人，但應生善名足；一切滅惡犯治，並不成足；鈔
<lb n="0192a02" ed="T"/>存不了義，用疏廢之。</note>問：前四後七，有何別耶？答：據律則別，
<lb n="0192a03" ed="T"/>疏決無殊；不妨同歸少分不足，得爲一例。問：
<lb n="0192a04" ed="T"/>四門同別，可得聞乎？答：初二兩門一向不足，
<lb n="0192a05" ed="T"/>第三相翻名足，第四或足不足。又初後具戒。
<lb n="0192a06" ed="T"/>中二多別，尼等四人，有而非類；邊等十三全
<lb n="0192a07" ed="T"/>無，擧滅皆有，全壞以分。問：三例不足，爲總幾
<lb n="0192a08" ed="T"/>人？答：初例三十一，次門二十三，第四十一。共
<lb n="0192a09" ed="T"/>六十五。準下別衆，學悔不足；《業疏》更加背說
<lb n="0192a10" ed="T"/>戒坐，共爲二人，不係前例。</p><p xml:id="pT40p0192a1011" cb:place="inline">別衆法附，標列中。
<lb n="0192a11" ed="T"/>注釋，前二句示相。上句明異界非別，下句言
<lb n="0192a12" ed="T"/>通三業四儀。後二句結名，可知。然別通能所。
<lb n="0192a13" ed="T"/>就能別中，下至一人；衆法心念，亦制盡集。若
<lb n="0192a14" ed="T"/>論所別，並通多少。問：此與別食何異？答：食中
<lb n="0192a15" ed="T"/>能別局四，三人無過。所別同上。又食有九緣
<lb n="0192a16" ed="T"/>可開，法無方便得別。食則犯提，制重業輕；法
<lb n="0192a17" ed="T"/>唯犯吉，制輕業重。若一界之內，兩衆各秉，則
<lb n="0192a18" ed="T"/>是破僧，犯中品蘭。問：別衆之名，爲能爲所？答：
<lb n="0192a19" ed="T"/>制過在能，從能立號。《戒疏》云：若取語便，應云
<lb n="0192a20" ed="T"/>衆別。可以決之。問：何名爲別？答：別是異義。一
<lb n="0192a21" ed="T"/>三業異，二四儀異，三向背異。並如下明。<note place="inline">食中但是食不
<lb n="0192a22" ed="T"/>同味，名同事別。</note></p><p xml:id="pT40p0192a2207" cb:place="inline">三業中，初科，文出〈瞻波犍度〉。應來者，謂
<lb n="0192a23" ed="T"/>應羯磨人；簡前體淨緣差中瘂聾狂亂重病
<lb n="0192a24" ed="T"/>癡鈍等，及體境俱非一門之人，皆不應來故。
<lb n="0192a25" ed="T"/>二應與欲者，有如法緣，簡非緣者不合與故。
<lb n="0192a26" ed="T"/>三得呵者，謂具德知法；簡不合訶者，如四羯
<lb n="0192a27" ed="T"/>磨等。問：不與欲人，口亦不集，何不列者？答：身
<lb n="0192a28" ed="T"/>旣不集，理無訶故。若爾，初人身亦不集？答：彼
<lb n="0192a29" ed="T"/>無欲緣，身合當集；容有口訶，故同不集。此則
<pb n="0192b" ed="T" xml:id="T40.1805.0192b"/>
<lb n="0192b01" ed="T"/>不爾，有如法緣，許不集故。若准《業疏》，單配三
<lb n="0192b02" ed="T"/>業，乃爲盡理；初身不集，次心不集，後口不
<lb n="0192b03" ed="T"/>集。反爲三和，亦從單歷。</p><p xml:id="pT40p0192b0310" cb:place="inline">次科。上二人可知。後
<lb n="0192b04" ed="T"/>人心不集者，此謂有可訶事，心不同忍。必無
<lb n="0192b05" ed="T"/>訶事，則同初人。故下，引證，初卽〈瞻波〉文。彼明
<lb n="0192b06" ed="T"/>非法和合羯磨云：有同一住處同一和合一
<lb n="0192b07" ed="T"/>處羯磨，應與欲者與欲，現前應得訶者不訶，
<lb n="0192b08" ed="T"/>作白二乃作白四，白此事乃爲彼事。此文可
<lb n="0192b09" ed="T"/>證相順心違。又下，卽〈雜法〉中文，初引身子懷
<lb n="0192b10" ed="T"/>疑問佛。上如法字寫誤，彼正作非法。應下，是
<lb n="0192b11" ed="T"/>佛所斷。彼云佛言聽默然，卽具出十五種默，
<lb n="0192b12" ed="T"/>如〈羯磨篇〉引。</p><p xml:id="pT40p0192b1206" cb:place="inline">四儀中，初引本律。卽說戒法中，
<lb n="0192b13" ed="T"/>彼云六群念言：我往說戒處不坐；恐餘比丘
<lb n="0192b14" ed="T"/>爲我作羯磨，若遮說戒，佛言不應爾。今以非
<lb n="0192b15" ed="T"/>法替之，顯是別衆也。次引《五分》。四儀縱同，身
<lb n="0192b16" ed="T"/>面向背以論同別。下引《僧祇》。文如前解。大約
<lb n="0192b17" ed="T"/>乖儀同上《四分》，然彼文歷句顯相猶詳。</p><p xml:id="pT40p0192b1716" cb:place="inline">料簡
<lb n="0192b18" ed="T"/>中，初科。大分，一往以判。不妨身不至僧而是
<lb n="0192b19" ed="T"/>不足，隱沒與欲樹上之類。自有來至僧中，得
<lb n="0192b20" ed="T"/>成別衆，如上乖儀面背等。</p><p xml:id="pT40p0192b2011" cb:place="inline">簡淨穢中。淨卽初
<lb n="0192b21" ed="T"/>例，穢卽第二例。然三擧二滅，可得云穢；尼等
<lb n="0192b22" ed="T"/>四人，未必約犯；十三難人，無體可破；然今但
<lb n="0192b23" ed="T"/>取境非淨僧，通云穢耳。穢本不足，淨相難知；
<lb n="0192b24" ed="T"/>所以注中但示淨者。淸淨一色，且據不犯四
<lb n="0192b25" ed="T"/>重爲言。色，猶類也。下指句法。準《業疏》云：一是
<lb n="0192b26" ed="T"/>別非足<note place="inline">應來不來，及不與欲。</note>；二是足非別<note place="inline">卽善比丘身參衆侶</note>；三亦足亦
<lb n="0192b27" ed="T"/>別<note place="inline">得訶人訶</note>；四非足非別<note place="inline">睡定瘂聾等</note>。彼文甚廣，非學不知，
<lb n="0192b28" ed="T"/>故略引示。</p><p xml:id="pT40p0192b2805" cb:place="inline">簡學悔中，初示不足。前未明故。問：
<lb n="0192b29" ed="T"/>究論學悔，四例何收？答：旣毀根本，體非淨僧，
<pb n="0192c" ed="T" xml:id="T40.1805.0192c"/>
<lb n="0192c01" ed="T"/>故非初例。來否隨意，復開秉法，故非第二。生
<lb n="0192c02" ed="T"/>善滅惡，一切不足，復非第四。前旣不收，此中
<lb n="0192c03" ed="T"/>方示；雖開秉法，須在數外。準此。乃知秉法之
<lb n="0192c04" ed="T"/>任，信非率爾；且羯磨之詞，不過數句；若唯謹
<lb n="0192c05" ed="T"/>誦，誰不能之，豈得衆中竟無解者。文標無解，
<lb n="0192c06" ed="T"/>此語可思；律制堪能，須知有以；觀今罔冐，實
<lb n="0192c07" ed="T"/>爲悲哉。別下，正示所簡。開秉預衆，異彼穢流。
<lb n="0192c08" ed="T"/>足別俱非，寧同淨用。故云中間也。</p><p xml:id="pT40p0192c0814" cb:place="inline">次成否中，
<lb n="0192c09" ed="T"/>卽明別衆成不成相。正簡中，初科，上二句明
<lb n="0192c10" ed="T"/>成。別犯下諸篇，不壞本故。別犯下，明不成。根
<lb n="0192c11" ed="T"/>本已壞，衆法絕故。文又爲二，初約不知明成
<lb n="0192c12" ed="T"/>法。引律無作有想，以例穢作淨想，理無差故。
<lb n="0192c13" ed="T"/>羯磨成者，佛判法成；卽彰非別。罪卽吉羅。心
<lb n="0192c14" ed="T"/>不同者，出結罪意。審下，二約衆知明隨別。</p><p xml:id="pT40p0192c1417" cb:place="inline">雜
<lb n="0192c15" ed="T"/>類中，初列人相。三狂，總亂心病壞也。須簡下
<lb n="0192c16" ed="T"/>品及中品未得法者。或下，明非別所以。上句
<lb n="0192c17" ed="T"/>對十三難。次句對三擧。形差對尼等。沙彌，法
<lb n="0192c18" ed="T"/>未滿；文略此句，疏則具之。病報對三狂瘂聾。
<lb n="0192c19" ed="T"/>緣下一句，通括上四。開謂許別也。凡下，總判。
<lb n="0192c20" ed="T"/>言未論者，未猶不也。足謂足數，別卽別衆。由
<lb n="0192c21" ed="T"/>上諸人，二中不攝。此中本明非別，然與非足
<lb n="0192c22" ed="T"/>人相不殊，故兼示之。<note place="inline">若云足別人者，此說別衆。安得專明足數！又前引捨戒受欲自
<lb n="0192c23" ed="T"/>言等，並準對首，豈是未論。</note></p><p xml:id="pT40p0192c2311" cb:place="inline">指例中。以別衆之相，正約衆僧別
<lb n="0192c24" ed="T"/>他作法；恐謂同食別人非別，故此示之。衆法
<lb n="0192c25" ed="T"/>對念，有別可知；對首心念，亦有不集；如上所
<lb n="0192c26" ed="T"/>簡，成否同僧。</p><p xml:id="pT40p0192c2606" cb:place="inline">重明中。標文斥世以爲生起。</p><p xml:id="pT40p0192c2617" cb:place="inline">違
<lb n="0192c27" ed="T"/>順中。通標二句，判定義宗。此門並如前引。恐
<lb n="0192c28" ed="T"/>人未曉，約義重條。</p><p xml:id="pT40p0192c2808" cb:place="inline">外儀中，上二文如前。《四分》
<lb n="0192c29" ed="T"/>中，初示文。彼但云不應爾，卽是訶責。坐立旣
<pb n="0193a" ed="T" xml:id="T40.1805.0193a"/>
<lb n="0193a01" ed="T"/>乖，理非和相；故判別衆。卽如前引應來等文，
<lb n="0193a02" ed="T"/>彼非和相，故說別衆；顯今不坐，相亦非和，是
<lb n="0193a03" ed="T"/>別不疑。如下，引例。足食戒中，明約四儀辨之。
<lb n="0193a04" ed="T"/>下句會同，卽指當科。</p><p xml:id="pT40p0193a0409" cb:place="inline">內心中。虛卽心違。引證
<lb n="0193a05" ed="T"/>可知。</p><p xml:id="pT40p0193a0503" cb:place="inline">坐立差別中，初科。以世多妄行，故特示
<lb n="0193a06" ed="T"/>之。如說戒所斥。然說戒時，維那起對上座，故
<lb n="0193a07" ed="T"/>有此濫。餘法卽座對答，則非所論。下指《義鈔》；
<lb n="0193a08" ed="T"/>必有他說，其文亦亡。</p><p xml:id="pT40p0193a0809" cb:place="inline">次科，初明開立。治罰折
<lb n="0193a09" ed="T"/>辱，不許彼坐。以下，釋聽立意。餘下，明制坐。如
<lb n="0193a10" ed="T"/>離衣杖囊悔罪之類。乞須謙下，對僧互跪；跪
<lb n="0193a11" ed="T"/>同坐相，故云坐乞。律中凡從僧乞法，並列五
<lb n="0193a12" ed="T"/>儀云：應至僧中，偏露右肩，脫屣，禮僧足，右膝
<lb n="0193a13" ed="T"/>著地，合掌，故云明說。</p><p xml:id="pT40p0193a1309" cb:place="inline">三中，初明開立。文列二
<lb n="0193a14" ed="T"/>人，各示敎意。今世敎授入衆，先坐問和，後起
<lb n="0193a15" ed="T"/>秉法，名爲坐和立秉；此由受戒法中止約總
<lb n="0193a16" ed="T"/>答，不出前和坐立之相，故致盲爭，至今未已；
<lb n="0193a17" ed="T"/>今應問曰：威儀立秉，本爲敬僧；今輒先坐，豈
<lb n="0193a18" ed="T"/>得先倨後敬；鈔文明示不得輒坐，汝今坐和，
<lb n="0193a19" ed="T"/>豈非輒耶？儻能從理，不勞紛紜。二說戒師。若
<lb n="0193a20" ed="T"/>準《尼鈔》，亦不開之。彼云：如律衆大，開作轉輪
<lb n="0193a21" ed="T"/>高座說戒。未必立說得成，舊開立說，良恐不
<lb n="0193a22" ed="T"/>成。<note place="inline">準彼校今，猶循舊說，是知唯開白召一法。</note>自下，次明制坐。注中餘緣，
<lb n="0193a23" ed="T"/>謂開有病坐立非別。《業疏》云：若病在衆，如滅
<lb n="0193a24" ed="T"/>諍草覆中，兩衆伏地向羯磨人一心聽受；準
<lb n="0193a25" ed="T"/>此仰伏皆開，背是別相，是別是足；必堪同僧
<lb n="0193a26" ed="T"/>而故仰伏者，就開成別等。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0193001" n="0193001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0193001" n="0193001"/><anchor type="circle"/></p></cb:div>
<lb n="0193a27" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">4 釋受欲篇(上一下)</cb:mulu><head><anchor type="circle"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0193002" n="0193002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0193002" n="0193002"/>釋受欲篇</head>
<lb n="0193a28" ed="T"/><p xml:id="pT40p0193a2801">欲法有三。在屛對首，能對名與欲，所對名
<lb n="0193a29" ed="T"/>受欲，對衆正陳名說欲。今但云受者。一取欲
<pb n="0193b" ed="T" xml:id="T40.1805.0193b"/>
<lb n="0193b01" ed="T"/>本意，爲遣他傳。二初傳後說，並在受人；一標
<lb n="0193b02" ed="T"/>受欲，通攝初後。三觀緣受法，持詣僧中，是非
<lb n="0193b03" ed="T"/>成否，並歸受者。文中可見。問：自然界中得受
<lb n="0193b04" ed="T"/>欲否？答：不得。若爾，對首別法，何局法地？答：初
<lb n="0193b05" ed="T"/>雖別法，終成僧事。唯此一法異餘對首，所以
<lb n="0193b06" ed="T"/>下云界外受不成等。篇中大判不出二門，一
<lb n="0193b07" ed="T"/>緣、二法。各有是非。故以命題。</p><p xml:id="pT40p0193b0712" cb:place="inline">叙意中，初至欲
<lb n="0193b08" ed="T"/>也來，叙欲意，上二句明所欲事。謂羯磨所被，
<lb n="0193b09" ed="T"/>除說恣二種；自餘一切，機發莫期，故云不意。
<lb n="0193b10" ed="T"/>法卽羯磨，衆所常行；但有事生，必須加被，故
<lb n="0193b11" ed="T"/>曰常情。此明事是臨時，法唯常定故也。故下，
<lb n="0193b12" ed="T"/>明能欲。對情者，卽上常情，謂僧心也。順其心
<lb n="0193b13" ed="T"/>者，謂以心順之。心順無違，顯非乖別；羯磨得
<lb n="0193b14" ed="T"/>遂，故法無失。故下，擧名結釋。然下，叙立法意，
<lb n="0193b15" ed="T"/>生起下文，初句明緣差。情卽欲心，事謂欲緣。
<lb n="0193b16" ed="T"/>心順事違，故云相反。故立下，明制法。法卽通
<lb n="0193b17" ed="T"/>目傳欲之敎；總下二門，非獨詞句。若無制法，
<lb n="0193b18" ed="T"/>事則容濫，故云檢也。檢則下，明須敎觀緣，可
<lb n="0193b19" ed="T"/>辨成否。有事者總於緣法。若明下，審機須敎，
<lb n="0193b20" ed="T"/>發起開章。若，猶欲也。</p><p xml:id="pT40p0193b2009" cb:place="inline">制意中，初標。凡下，釋復
<lb n="0193b21" ed="T"/>爲二，初叙僧事。身心者，且對不與欲來者言
<lb n="0193b22" ed="T"/>之，對前可見；有云語略，義必包口。設下，明欲
<lb n="0193b23" ed="T"/>法。上明不開則失機；故下，示立法故成益。機
<lb n="0193b24" ed="T"/>緩敎急，故曰莫同。彼卽僧事，此謂欲緣。僧私
<lb n="0193b25" ed="T"/>兩遂，故云俱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0193003" n="0193003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0193003" n="0193003"/><anchor xml:id="beg0193003" n="0193003"/>辦<anchor xml:id="end0193003"/>。緣下，結示。</p><p xml:id="pT40p0193b2511" cb:place="inline">釋名中，初標示。
<lb n="0193b26" ed="T"/>多以者，如下所引諸文是也。欲明下，釋成，初
<lb n="0193b27" ed="T"/>示欲本。但下，明欲緣。令下，明欲法。達卽到也。
<lb n="0193b28" ed="T"/>故下，引證。論云樂隨喜，律云發心，皆希須意。
<lb n="0193b29" ed="T"/>又《俱舍》云：欲者希求所作事業；《唯識》云：於所
<pb n="0193c" ed="T" xml:id="T40.1805.0193c"/>
<lb n="0193c01" ed="T"/>樂境，希望爲性；皆符此意。</p><p xml:id="pT40p0193c0111" cb:place="inline">明體中。《業疏》有三：
<lb n="0193c02" ed="T"/>一者從法，想欲爲體<note place="inline">想陰心聚所攝名法</note>。二者從相，色聲爲
<lb n="0193c03" ed="T"/>體，或動身色<note place="inline">重病現相</note>、或動聲相<note place="inline">廣略四種</note>。三者從事，卽
<lb n="0193c04" ed="T"/>同今文。初總標。欲爲能須，事卽所欲。除結界
<lb n="0193c05" ed="T"/>外，一切羯磨，大分二事。說恣制同遵，餘法皆
<lb n="0193c06" ed="T"/>別爲也。自下，別釋，初明同須。時限卽半月夏
<lb n="0193c07" ed="T"/>竟也。叛卽背也，疏云：必私逃叛，遠出亦犯。自
<lb n="0193c08" ed="T"/>有下，次明別須。單僧須者，私不須也。僧須我
<lb n="0193c09" ed="T"/>者，恐乖別也。我不須者，非己事也，非謂無心
<lb n="0193c10" ed="T"/>同須法事。問：三體何異？答：初是能欲，後卽所
<lb n="0193c11" ed="T"/>欲，中卽說詞。鈔出後解，餘義存略。</p><p xml:id="pT40p0193c1114" cb:place="inline">開遮中，初
<lb n="0193c12" ed="T"/>明遮。遮卽是制。律文唯結三種大界羯磨之
<lb n="0193c13" ed="T"/>前，並云不得受欲，故曰唯除。<note place="inline">義準三小戒場亦遮。</note>餘下，明
<lb n="0193c14" ed="T"/>開，初句判定。下二句義決。欲法制緣，出說恣
<lb n="0193c15" ed="T"/>二犍度；戒本單白，捨德衣白，前列問欲；自餘
<lb n="0193c16" ed="T"/>並無，故云非明文也。除結界法，制不取欲；餘
<lb n="0193c17" ed="T"/>並不制，意卽是開，故云以非制也。所以唯遮
<lb n="0193c18" ed="T"/>結界者，答如本篇明之。</p><p xml:id="pT40p0193c1810" cb:place="inline">緣中爲二，初簡非緣。
<lb n="0193c19" ed="T"/>犯戒非法，語略事含；通於一切治生邪命放
<lb n="0193c20" ed="T"/>逸縱怠，不應所列，並入非緣。要知欲法，事不
<lb n="0193c21" ed="T"/>得已，故曲開之。微涉濫委，無非背叛。重病舁
<lb n="0193c22" ed="T"/>至，敎意可知。寄言學者，彌須競愼。不合者，遮
<lb n="0193c23" ed="T"/>未說也。不成者，斥己說也。若下，次明如緣，有
<lb n="0193c24" ed="T"/>六。律文欲法中本無塔事，《注羯磨》亦列五種；
<lb n="0193c25" ed="T"/>今準不與欲戒加之，彼云僧事塔寺事瞻視
<lb n="0193c26" ed="T"/>病人，並開與欲。上引正緣。而下示旁緣。出與
<lb n="0193c27" ed="T"/>欲後悔戒。非正制者，不出欲法故。僧受行者，
<lb n="0193c28" ed="T"/>示可取故。《僧祇》彼更有蘭若衣鉢<note place="inline">經營衣鉢</note>，王賊禁
<lb n="0193c29" ed="T"/>閉並開。下句指略，有云《義鈔》，今見疏中。</p><p xml:id="pT40p0193c2916" cb:place="inline">斥世
<pb n="0194a" ed="T" xml:id="T40.1805.0194a"/>
<lb n="0194a01" ed="T"/>中，初指非。多慢卽心非。妄行是事非。斯法卽
<lb n="0194a02" ed="T"/>欲。<note place="inline">有準《尼鈔》是慢說戒羯磨法者，彼此別致，不可一例。</note>謂下，釋相。言無病者，
<lb n="0194a03" ed="T"/>此約牒緣者爲言。令下，顯過，初明與欲人過。
<lb n="0194a04" ed="T"/>令傳至僧，成敎人業。據理，初與時，前對不知
<lb n="0194a05" ed="T"/>亦得三罪。所下，出受欲人過。由知不實，自他
<lb n="0194a06" ed="T"/>同犯。言三罪者，卽上三妄。今不牒緣，則無初
<lb n="0194a07" ed="T"/>妄。必若體淨，亦無第二。不欲言欲，定有可知。
<lb n="0194a08" ed="T"/>後二句訶誡。《尼鈔》問云：無病旣不合說，得成
<lb n="0194a09" ed="T"/>法事否？答：成。前人自有妄語之罪。</p><p xml:id="pT40p0194a0914" cb:place="inline">二欲法自
<lb n="0194a10" ed="T"/>與中，初科。以律但云佛言不應稱事與欲淸
<lb n="0194a11" ed="T"/>淨，聽如法僧事與欲淸淨。無上二句，故云不
<lb n="0194a12" ed="T"/>具。《業疏》云：律云廣說，不正出文；今比轉欲裁
<lb n="0194a13" ed="T"/>出，故云義設。詞中，初句吿前憶持，次句自言
<lb n="0194a14" ed="T"/>名號，第三句牒所欲事，第四句正陳本心。</p><p xml:id="pT40p0194a1417" cb:place="inline">次
<lb n="0194a15" ed="T"/>定多少中，初示他部。今下，明不取。卽序所謂
<lb n="0194a16" ed="T"/>是非條別故也。初示本宗立法分齊。無結略
<lb n="0194a17" ed="T"/>者，如捨戒悔吉等，不云三說；單白白二，不云
<lb n="0194a18" ed="T"/>第二第三等是也。文中且指白四爲言，若三
<lb n="0194a19" ed="T"/>歸乞詞，對念說恣，並直云三說。準下，擧法例
<lb n="0194a20" ed="T"/>成。以轉欲中無結略故。不下，斥非。疏云：有人
<lb n="0194a21" ed="T"/>依《五分》、《僧祇》，云不三說不成欲，故此斥之。所
<lb n="0194a22" ed="T"/>以一說卽成者，疏云：莫非呈心至僧，衆多忘
<lb n="0194a23" ed="T"/>隱，明判開之；豈限三說，方成一法。</p><p xml:id="pT40p0194a2314" cb:place="inline">不牒緣中。
<lb n="0194a24" ed="T"/>古本羯磨欲並稱緣；恐後疑執，故此問破。此
<lb n="0194a25" ed="T"/>欲詞者，指上義設。人語者，卽曹魏僧鎧翻譯
<lb n="0194a26" ed="T"/>時加。律中轉欲則無，前旣準律，故云正本。</p><p xml:id="pT40p0194a2617" cb:place="inline">明
<lb n="0194a27" ed="T"/>乖錯中。稱字去呼。謂對說時，與前詞句不相
<lb n="0194a28" ed="T"/>稱可；以餘衆別羯磨，不許落非；獨此欲詞，有
<lb n="0194a29" ed="T"/>成法義，故立此問。<note place="inline">古作乎呼，謂不稱欲緣，且上旣云不稱正本，何乃反問成否，於理不
<pb n="0194b" ed="T" xml:id="T40.1805.0194b"/>
<lb n="0194b01" ed="T"/>然。</note>答中，初句斷成。由下，釋所以。如結界唱相，
<lb n="0194b02" ed="T"/>受懺陳乞，旣牒入法，不可有乖。欲但通情，旣
<lb n="0194b03" ed="T"/>不入法，有乖許得。律中下，引證甚明。文如後
<lb n="0194b04" ed="T"/>引。</p><p xml:id="pT40p0194b0402" cb:place="inline">欲淨同異者，卽第四句。據本非同，欲生後
<lb n="0194b05" ed="T"/>義，假設來問。答中，初分示。由律緣起欲淨各
<lb n="0194b06" ed="T"/>傳；從文而釋，猶同昔義。故《業疏》云：有人言等。
<lb n="0194b07" ed="T"/>後出今解云：欲者，表心無貳，以應僧體。<note place="inline">三業中心口集
<lb n="0194b08" ed="T"/>卽相和也。</note>淸淨表行無玷，實通假用<note place="inline">戒見利同卽體和，僧體、假用，名
<lb n="0194b09" ed="T"/>之異耳。</note>，據此義通一切羯磨，不可偏配。唯自恣時，
<lb n="0194b10" ed="T"/>希僧擧罪，不敢陳淨，但云與欲自恣耳。若下，
<lb n="0194b11" ed="T"/>明合說。律本各傳，因六群與欲不與淸淨，僧
<lb n="0194b12" ed="T"/>中有事起；持欲者言我持欲來，不得淸淨，稽
<lb n="0194b13" ed="T"/>留說戒；佛言：自今已去，與欲時應與淸淨；從
<lb n="0194b14" ed="T"/>此雙傳，故云正制。不下，簡濫。亦由昔人執彼
<lb n="0194b15" ed="T"/>行事，故此簡之。彼云：時集與淸淨<note place="inline">半月說戒常定故</note>，非
<lb n="0194b16" ed="T"/>時集與欲<note place="inline">餘羯磨不定故</note>。此卽《四分》所廢之敎。</p><p xml:id="pT40p0194b1619" cb:place="inline">釋如
<lb n="0194b17" ed="T"/>法中，初牒釋。下指非緣。如〈衆網〉者，彼列二十
<lb n="0194b18" ed="T"/>餘件，乃至科索酒肉媒嫁淨人賣買奴婢。如
<lb n="0194b19" ed="T"/>是等並不須與。此下顯通。律中亦因六群稱
<lb n="0194b20" ed="T"/>事<note place="inline">謂僧中事，如云爲受戒事與欲等。</note>，僧中有餘事起，稽留法事。佛
<lb n="0194b21" ed="T"/>言不應稱事，聽如法僧事與欲淸淨。諸法事
<lb n="0194b22" ed="T"/>者，須簡結界。</p><p xml:id="pT40p0194b2206" cb:place="inline">轉欲，叙緣中，初二句結前標後。
<lb n="0194b23" ed="T"/>謂下，釋開意。律云：持欲比丘自有事起，佛言
<lb n="0194b24" ed="T"/>聽授與餘比丘。毘尼下，引證。彼云七相應法，
<lb n="0194b25" ed="T"/>受已轉與一人，如是至七皆成。文但至七，已
<lb n="0194b26" ed="T"/>外應閉。《僧祇》、《十誦》，若轉卽失，部計不同。疏云：
<lb n="0194b27" ed="T"/>或是異宗所廢，且從當部。</p><p xml:id="pT40p0194b2711" cb:place="inline">詞句中。六句。初後
<lb n="0194b28" ed="T"/>四句同前。受某甲下一句，牒前欲詞；若轉多
<lb n="0194b29" ed="T"/>人，須一一別牒人名；或忘姓相，但云與衆多
<pb n="0194c" ed="T" xml:id="T40.1805.0194c"/>
<lb n="0194c01" ed="T"/>比丘受欲淸淨。餘詞並同。彼下一句，自他雙
<lb n="0194c02" ed="T"/>牒以付後傳。</p><p xml:id="pT40p0194c0206" cb:place="inline">問成否中。律中五種，而世濫行，
<lb n="0194c03" ed="T"/>故作此問。</p><p xml:id="pT40p0194c0305" cb:place="inline">答中，初文三，先明律緣。律中本爲
<lb n="0194c04" ed="T"/>病人開故。具卽一廣，缺卽四略。良下，示具缺
<lb n="0194c05" ed="T"/>所以。文下，二引示。〈說戒〉中云：有比丘白佛，有
<lb n="0194c06" ed="T"/>病比丘不來；佛言自今已去，聽與欲；若言與
<lb n="0194c07" ed="T"/>汝欲，成與欲<note place="inline">鈔以此句在下，又汝字作我，復多說字；《注羯磨》同律，可驗鈔中傳寫錯倒。</note>；若
<lb n="0194c08" ed="T"/>言我說欲，成與欲<note place="inline">卽鈔初句</note>；餘三並同，下皆云成
<lb n="0194c09" ed="T"/>與欲。《業疏》分二，四略一廣；又復爲二，四口一
<lb n="0194c10" ed="T"/>身。前下，三義判。就四重病中，更分輕重；上三
<lb n="0194c11" ed="T"/>猶輕，現相最重。廣中，病卽是輕，病猶廣說，健
<lb n="0194c12" ed="T"/>則可知。</p><p xml:id="pT40p0194c1204" cb:place="inline">次科。《五分》卽不與欲起去戒。彼因不
<lb n="0194c13" ed="T"/>與欲起去，故制須說欲；彼云今僧斷事，我某
<lb n="0194c14" ed="T"/>甲比丘如法僧事中與欲，此卽同今廣說。言
<lb n="0194c15" ed="T"/>無略者，據下有現相一略，但無三種口略。上
<lb n="0194c16" ed="T"/>判四略爲重病，此引他宗制急，卽彰口略不
<lb n="0194c17" ed="T"/>可輒用，意在下科。</p><p xml:id="pT40p0194c1708" cb:place="inline">三中初示濫，有二，初緣如
<lb n="0194c18" ed="T"/>事非。囑信謂遣使往吿。語沙彌者，亦同遣使，
<lb n="0194c19" ed="T"/>但傳詞耳。或有下，二緣法俱非。上引兩文，
<lb n="0194c20" ed="T"/>正爲破此；以無病非緣，輒略非法。初判不成。
<lb n="0194c21" ed="T"/>量合作良，音誤。故下，示其所以。引病例健，於
<lb n="0194c22" ed="T"/>義難成。所以斷語猶進退者，由無明文，且
<lb n="0194c23" ed="T"/>據義決；況略是律開，欲取通意，未可一向，故
<lb n="0194c24" ed="T"/>云難定。然今行事不可從緩；有病堪能，亦須
<lb n="0194c25" ed="T"/>廣說，方契聖心。</p><p xml:id="pT40p0194c2507" cb:place="inline">問現相者。本律有名無相，欲
<lb n="0194c26" ed="T"/>引外部明之，故設此問。</p><p xml:id="pT40p0194c2610" cb:place="inline">答中，初示五相。隨病
<lb n="0194c27" ed="T"/>者所爲，亦非止此。律下，次誡令詳審。律卽《五
<lb n="0194c28" ed="T"/>分》。由無名句，色相難辨，故在取者默識趣向。</p>
<lb n="0194c29" ed="T"/><p xml:id="pT40p0194c2901">說欲中，初爲他分二，前儀，後法。若爲他傳，待
<pb n="0195a" ed="T" xml:id="T40.1805.0195a"/>
<lb n="0195a01" ed="T"/>索方說。兼他自說，不必待索；由緣來不時，不
<lb n="0195a02" ed="T"/>可定約；如便利卒患，可待問耶！具威儀者，如
<lb n="0195a03" ed="T"/>下所決。法中。初句吿衆同聽，次句牒彼人名；
<lb n="0195a04" ed="T"/>我下一句，傳初受辭；彼下二句，牒應僧也。若
<lb n="0195a05" ed="T"/>下，示總說。《僧祇》不得至四，本宗唯多無在，但
<lb n="0195a06" ed="T"/>於次句總牒諸名。若不記者，當云我受衆多
<lb n="0195a07" ed="T"/>比丘欲淸淨。疏云：此據迷忘，必思審者，不得
<lb n="0195a08" ed="T"/>籠通。</p><p xml:id="pT40p0195a0803" cb:place="inline">合說中。出法詞句，大同轉欲，唯初吿僧
<lb n="0195a09" ed="T"/>爲異。而依古牒緣者，一暫借別緣，簡異彼此。
<lb n="0195a10" ed="T"/>二恐後學不曉牒緣之相，故特示之。臨事正說，
<lb n="0195a11" ed="T"/>必須削去，故《尼鈔》但云我某甲彼某甲等。</p><p xml:id="pT40p0195a1117" cb:place="inline">自
<lb n="0195a12" ed="T"/>說中，初示法。與前與欲文同，但初句別。今時
<lb n="0195a13" ed="T"/>後生不識僧別，多於衆中而云大德一心念，
<lb n="0195a14" ed="T"/>或云大德憶念；愚癡迷法，法恐難成。《四分》下，
<lb n="0195a15" ed="T"/>指所出。此行他部事，引緣可解。彼但云我某
<lb n="0195a16" ed="T"/>甲淸淨，僧憶念持；今不用彼詞。善作者，歎其
<lb n="0195a17" ed="T"/>能也。如法者，釋其疑也。不受得罪者，彼云越
<lb n="0195a18" ed="T"/>毘尼。通明五法。初二屛與，後三對衆。又前三
<lb n="0195a19" ed="T"/>正出本宗，後二兼行他部。故《注羯磨》中止列
<lb n="0195a20" ed="T"/>三法，顯知後二準前裁出。</p><p xml:id="pT40p0195a2011" cb:place="inline">次決通中。以當時
<lb n="0195a21" ed="T"/>諸家行事多別，義須指定，故問決之。</p><p xml:id="pT40p0195a2115" cb:place="inline">答中，初
<lb n="0195a22" ed="T"/>文四相。二是合說，二是各說。又前二對僧禮
<lb n="0195a23" ed="T"/>不禮別，後二就位下不下異。</p><p xml:id="pT40p0195a2312" cb:place="inline">取舍中，初科爲
<lb n="0195a24" ed="T"/>二，初至皆成來，一往暫許。據文有二。一據忘
<lb n="0195a25" ed="T"/>名，律中若不憶姓相，但云衆多比丘與欲淸
<lb n="0195a26" ed="T"/>淨；次準不說，並如後引。若下，二取義奪破。律
<lb n="0195a27" ed="T"/>中等者，釋上文意。忘誤得罪，對上兩文。無緣
<lb n="0195a28" ed="T"/>不得，顯非常開。上來釋通本部。約下，勸準他
<lb n="0195a29" ed="T"/>宗。文見次科。</p><p xml:id="pT40p0195a2906" cb:place="inline">引文中，初《五分》。明與欲人囑彼
<pb n="0195b" ed="T" xml:id="T40.1805.0195b"/>
<lb n="0195b01" ed="T"/>傳者。<note place="inline">準此爲他傳欲至僧中，隨多少須爲促籌。今多不知。</note>次引《僧祇》二節，初
<lb n="0195b02" ed="T"/>明與者，揀境堪能。其下，次明受者自量可否。
<lb n="0195b03" ed="T"/><note place="inline">準此受欲必選精明，據《業疏》中戒具解昏，不聽持欲。</note>觀此二文，亦不明各說；
<lb n="0195b04" ed="T"/>而委囑精選，意使僧中識知名字，不容莾鹵；
<lb n="0195b05" ed="T"/>取此義意，證非合說。</p><p xml:id="pT40p0195b0509" cb:place="inline">義評中，初本其欲意。今
<lb n="0195b06" ed="T"/>下，責其同說。五下，準文決正；《五分》、《僧祇》，卽上
<lb n="0195b07" ed="T"/>所引。然前二文，並云僧中，卽上座前也。<note place="inline">或可別有明文，
<lb n="0195b08" ed="T"/>如前《僧祇》病比丘自入僧中上座前說，《五分》未見有文。</note>下引《四分》集僧文。決上
<lb n="0195b09" ed="T"/>顯然。彌甚也。然上引文義，取前各說。又準二
<lb n="0195b10" ed="T"/>律，須上座前。今時行事，一一別說，頗合今文。
<lb n="0195b11" ed="T"/>然就座前，猶同古見；理雖無害，恐未盡善。</p><p xml:id="pT40p0195b1117" cb:place="inline">失
<lb n="0195b12" ed="T"/>法，標中。律明失有三處：一房內，二中道，三僧
<lb n="0195b13" ed="T"/>所。文中，初示失相。不下，顯通三處。今不別分，
<lb n="0195b14" ed="T"/>故云統明也。</p><p xml:id="pT40p0195b1406" cb:place="inline">本宗，標數。準下列相並《業疏》，合
<lb n="0195b15" ed="T"/>云二十八。若據律文，卽無隱沒；今詳祖意，準
<lb n="0195b16" ed="T"/>不足數，合須具之。但是文略，或是此間律本寫
<lb n="0195b17" ed="T"/>脫，必無他意。</p><p xml:id="pT40p0195b1706" cb:place="inline">體非中，初文二，初約自言明失。
<lb n="0195b18" ed="T"/>文列十八人，所以無尼等四人者。準《業疏》意，
<lb n="0195b19" ed="T"/>比前足數，止是略無。《五分》明列，如後所引。若
<lb n="0195b20" ed="T"/>下，二約不言不失。指同〈足數〉，卽前二三兩例。</p>
<lb n="0195b21" ed="T"/><p xml:id="pT40p0195b2101">引證中。二文並約自言，則彰前判有誠據矣。
<lb n="0195b22" ed="T"/>《五分》。說罪言通，必據四重，由證體非故。反上謂
<lb n="0195b23" ed="T"/>不自說。《十誦》。始取卽屛處，取竟收中道僧中。
<lb n="0195b24" ed="T"/>白衣同前本受不得者，沙彌非數，非比丘卽
<lb n="0195b25" ed="T"/>上二人。此示說時言有不定。</p><p xml:id="pT40p0195b2512" cb:place="inline">遇緣失中。初命過，
<lb n="0195b26" ed="T"/>準《業疏》，若房中及中道，可非欲到；若在僧中，
<lb n="0195b27" ed="T"/>未說不成，已說在僧成；餘如彼說。罷道者，準
<lb n="0195b28" ed="T"/>疏釋云：受已自言還俗，尋悔亦失，由隔俗情
<lb n="0195b29" ed="T"/>故。入外道者，謂同寺內外道居處；西國多有，
<pb n="0195c" ed="T" xml:id="T40.1805.0195c"/>
<lb n="0195c01" ed="T"/>此土不爾。別部者，或調<anchor xml:id="nkr_note_orig_0195001" n="0195001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0195001" n="0195001"/><anchor xml:id="beg0195001" n="0195001"/>遠<anchor xml:id="end0195001"/>邪黨，或部計異宗。
<lb n="0195c02" ed="T"/>戒場者，疏云疑前出界，此局內故。</p><p xml:id="pT40p0195c0214" cb:place="inline">釋餘處中，
<lb n="0195c03" ed="T"/>初正解。昔下，斥非。自下，比決。說恣二處列相
<lb n="0195c04" ed="T"/>並同，而二名互出，故不足疑。</p><p xml:id="pT40p0195c0412" cb:place="inline">釋明相中，初科。
<lb n="0195c05" ed="T"/>後夜者，據近顯相，遠則可知。律中結界廣故，
<lb n="0195c06" ed="T"/>十四日布薩，十三日往，不得受欲。</p><p xml:id="pT40p0195c0614" cb:place="inline">問中。以僧
<lb n="0195c07" ed="T"/>事多別，如受懺等卽法便成，則不在言；若說
<lb n="0195c08" ed="T"/>恣亡物德衣之類，羯磨雖成，事容未竟，故有
<lb n="0195c09" ed="T"/>是問。答中，初句直判。故下，引決。二律開意，並
<lb n="0195c10" ed="T"/>防失欲。疏云：若但經白，時節可知，何勞略也。
<lb n="0195c11" ed="T"/><note place="inline">自恣減衆，文略意同。</note>故知下，結成。所以然者，一欲濟卒緣，
<lb n="0195c12" ed="T"/>義無長久故；二欲是開敎，開必須制故；三前
<lb n="0195c13" ed="T"/>緣若在，容可再傳故。</p><p xml:id="pT40p0195c1309" cb:place="inline">相乖中，初文。神足者，《十
<lb n="0195c14" ed="T"/>誦》空有互與，皆非法故。隱沒人三處通失，故
<lb n="0195c15" ed="T"/>知受他欲已，不得入井窨等處。離見聞者，疏
<lb n="0195c16" ed="T"/>中約三處俱有；初在房受已，作不送意，互離
<lb n="0195c17" ed="T"/>未失，俱離方失；中道但作不送意，離生念處，
<lb n="0195c18" ed="T"/>亦約俱離；三在僧中，如下問答。</p><p xml:id="pT40p0195c1813" cb:place="inline">問中。古多異
<lb n="0195c19" ed="T"/>說，故須決之。</p><p xml:id="pT40p0195c1906" cb:place="inline">答中，初科。此師正約作羯磨人
<lb n="0195c20" ed="T"/>以辨俱互。《業疏》云：今解皆望同坐展轉，不約
<lb n="0195c21" ed="T"/>作羯磨者。<note place="inline">疏標今解，前是古義不疑。</note>文中，初二句總判。故下，
<lb n="0195c22" ed="T"/>別釋；初準說戒，明互離不失。離此下，卽明俱
<lb n="0195c23" ed="T"/>離失。言二人者，初人更須離見，後人又復離
<lb n="0195c24" ed="T"/>聞，則是俱離矣。必下，次準隔障明互離失。成
<lb n="0195c25" ed="T"/>上互不定義。</p><p xml:id="pT40p0195c2506" cb:place="inline">今解中。科文要見諸部人數，故
<lb n="0195c26" ed="T"/>從《僧祇》已下並爲他部。然細觀諸文，又似引明
<lb n="0195c27" ed="T"/>離見聞義，今先從義分文爲二：從前言至雖說
<lb n="0195c28" ed="T"/>不成，明俱離失；《僧祇》下至得成來，明互離失。
<lb n="0195c29" ed="T"/>初中，上三句定所離。前言者，牒前列相，顯示重
<pb n="0196a" ed="T" xml:id="T40.1805.0196a"/>
<lb n="0196a01" ed="T"/>解。然在事猶疑，故無標破；雙出兩義，俟後疏
<lb n="0196a02" ed="T"/>文。如下引示。卽下房小等文。彼明相接不聞，
<lb n="0196a03" ed="T"/>得成說戒；今取彼意，反顯相離不成說欲；然
<lb n="0196a04" ed="T"/>非正文，故云《五分》解耳。互離中又二，初引《僧
<lb n="0196a05" ed="T"/>祇》。初與欲人，房道僧中隨與卽失，不論見聞。
<lb n="0196a06" ed="T"/>餘四人，兩是隔障，卽聞而不見失；兩是伸手
<lb n="0196a07" ed="T"/>不及，卽見而不聞失<note place="inline">據遠爲言</note>。次引《五分》。初明倒
<lb n="0196a08" ed="T"/>出失，卽見而不聞。初明覆處。過卽是度，彼約
<lb n="0196a09" ed="T"/>不與欲起去，隨出隨犯，故云幾度。今準彼文
<lb n="0196a10" ed="T"/>以論失欲，一出卽失，故羯磨中止名倒出人
<lb n="0196a11" ed="T"/>耳。若在下，次明露處。亦卽倒出。旣非堂宇，故
<lb n="0196a12" ed="T"/>限一尋。若房下，證取比座。可知。疏云雖不了
<lb n="0196a13" ed="T"/>語，皆爲法來，並名<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196001" n="0196001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0196001" n="0196001"/><anchor xml:id="beg0196001" n="0196001"/>在<anchor xml:id="end0196001"/>薩；疏有四句，一、聞而
<lb n="0196a14" ed="T"/>不見<note place="inline">《僧祇》隔障；《五分》雲霧黑暗，先不相識，不成受戒；又如背說戒師坐，成別衆，欲並不成。</note>，二、見而
<lb n="0196a15" ed="T"/>不聞<note place="inline">卽前《五分》覆露倒出</note>，三、俱見聞失<note place="inline">卽前神足</note>，四、俱離失<note place="inline">《僧祇》覆處離見
<lb n="0196a16" ed="T"/>聞，不成受具；又《五分》同覆障處相離不成。</note>。</p><p xml:id="pT40p0196a1617" cb:place="inline">次他部中，《僧祇》五人。出彼足
<lb n="0196a17" ed="T"/>數，欲法無文；由不足故，理非持欲，約義取之。
<lb n="0196a18" ed="T"/>餘人如上。言與欲人者，謂受他欲已，自復與
<lb n="0196a19" ed="T"/>欲，他欲卽失；且如彼律轉欲尙失，何況直與！
<lb n="0196a20" ed="T"/>義準三處通有此失，學者詳之。<note place="inline">古記不數此人，乃謂足數中隔障自
<lb n="0196a21" ed="T"/>有五人，義加一人；然今文及羯磨並云《僧祇》五人；如不足數，亦不除與欲及加隔障，難可憑信。</note></p><p xml:id="pT40p0196a2137" cb:place="inline">《五分》中。
<lb n="0196a22" ed="T"/>覆露倒出，合爲人。共下尼等，爲八。</p><p xml:id="pT40p0196a2214" cb:place="inline">《僧祇》後
<lb n="0196a23" ed="T"/>五。正出欲法。多種者，彼有十一，如後續引。初
<lb n="0196a24" ed="T"/>人，疏云能所俱非；二卽受者非法；三卽與者
<lb n="0196a25" ed="T"/>非；四卽愚敎失。<note place="inline">彼因病人與欲已，聞僧中有好大德來，入衆聽法；久疲默出；以先欲故，更不重
<lb n="0196a26" ed="T"/>說。疏云：以身到僧，前緣久廢，故須復說。</note>；五卽難緣<note place="inline">彼云：若暴風雨、若火、若賊驚散故。</note>下句
<lb n="0196a27" ed="T"/>指廣，亦不全同。轉欲失<note place="inline">此一不同</note>，宿欲失<note place="inline">此同明相出</note>，與比
<lb n="0196a28" ed="T"/>丘尼，與沙彌<note place="inline">此二同《五分》</note>，受者還戒<note place="inline">此同罷道</note>，與者還戒<note place="inline">此亦
<pb n="0196b" ed="T" xml:id="T40.1805.0196b"/>
<lb n="0196b01" ed="T"/>不同</note>。</p><p xml:id="pT40p0196b0103" cb:place="inline">《十誦》三人。疏云：《四分》覆法，明言非數，豈合
<lb n="0196b02" ed="T"/>持也。<note place="inline">準同〈足數〉，合有正行四<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196002" n="0196002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0196002" n="0196002"/><anchor xml:id="beg0196002" n="0196002"/>人<anchor xml:id="end0196002"/>也。</note>總前諸部，共四十九人。對前
<lb n="0196b03" ed="T"/>〈足數〉，料簡差別。癡邊重病瘂聾等，義無與他，
<lb n="0196b04" ed="T"/>故不論失。受已，瘂聾及睡定等人，雖不滿數，
<lb n="0196b05" ed="T"/>自成持欲。樹上比丘，枝委外地；在外則同前
<lb n="0196b06" ed="T"/>出界，在內則相中乖別，二種並失。四羯磨人
<lb n="0196b07" ed="T"/>不失，可知。應作四句：一是足數，非持欲<note place="inline">覆藏等人，足生
<lb n="0196b08" ed="T"/>善故。</note>；二非足數，是持欲<note place="inline">卽睡定人</note>；三俱非<note place="inline">如上多人</note>；四俱是，可
<lb n="0196b09" ed="T"/>知。</p><p xml:id="pT40p0196b0902" cb:place="inline">結斷中，初三句正判。皆不成者，通收二處
<lb n="0196b10" ed="T"/>也。說不成者，局僧中也。知下，示犯。罪通自他，
<lb n="0196b11" ed="T"/>令僧成別，自卽違敎，二並吉羅；今此文中，且從
<lb n="0196b12" ed="T"/>自說。下引律文。一證不成，二令再與。彼列五
<lb n="0196b13" ed="T"/>種欲已云：若不現相、不口說，皆不成等，如文
<lb n="0196b14" ed="T"/>所引。疏云：前旣非法，能所乖儀，故更簡人；秉
<lb n="0196b15" ed="T"/>法方詣故也。</p><p xml:id="pT40p0196b1506" cb:place="inline">遇緣中。三科。前明故誤，後明逢
<lb n="0196b16" ed="T"/>難，並約受者。中明重病，卽與欲人。</p><p xml:id="pT40p0196b1614" cb:place="inline">初中，上明
<lb n="0196b17" ed="T"/>誤心成法。若故下，明故心獲罪。然文但制罪，
<lb n="0196b18" ed="T"/>不云成否；故以理決之。在開緣者，列定忘後
<lb n="0196b19" ed="T"/>故。並下，總示成處。</p><p xml:id="pT40p0196b1908" cb:place="inline">二中。次第三開，如《業疏》解。
<lb n="0196b20" ed="T"/>初扶來者，表和達僧也。二僧就者，僧以法濟
<lb n="0196b21" ed="T"/>也。三出界者，病多僧少，相連不及故。以下二句，
<lb n="0196b22" ed="T"/>釋成三種。顯示和同攝僧極敎，故云更無等。</p>
<lb n="0196b23" ed="T"/><p xml:id="pT40p0196b2301">三中有二，初正明傳欲。前明出界卽失欲法；
<lb n="0196b24" ed="T"/>此由難緣，故開暫出。必下，次明遇難不往。恐
<lb n="0196b25" ed="T"/>謂出界開成，輒例同故。下引文決，須知別衆
<lb n="0196b26" ed="T"/>制急，雖難不開。</p><p xml:id="pT40p0196b2607" cb:place="inline">問事訖中。有執成別，故問通
<lb n="0196b27" ed="T"/>之。</p><p xml:id="pT40p0196b2702" cb:place="inline">答中，初句直斷。以下，申所以。上句示欲意，
<lb n="0196b28" ed="T"/>下二句顯非所爲。反顯若以欲緣爲羯磨事，
<lb n="0196b29" ed="T"/>則容有別。疏云欲本不稱<note place="inline">謂不牒緣，意在下答。</note>，僧爲又別
<pb n="0196c" ed="T" xml:id="T40.1805.0196c"/>
<lb n="0196c01" ed="T"/><note place="inline">正同此意</note>，但知通意，故兩無違；義須應往，故結小犯。
<lb n="0196c02" ed="T"/>文下，引決。如法治者，吉羅異名。</p><p xml:id="pT40p0196c0213" cb:place="inline">轉難中。事休
<lb n="0196c03" ed="T"/>是同，而法謝不謝有別，故引相並。答文，易解。</p></cb:div>
<lb n="0196c04" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">5 釋羯磨篇(上一下)</cb:mulu><head>釋羯磨篇</head>
<lb n="0196c05" ed="T"/><p xml:id="pT40p0196c0501">律中羯磨，大有三位，別開八品；隨事細歷，則
<lb n="0196c06" ed="T"/>有一百八十四種；今此篇中，總明緣法是非
<lb n="0196c07" ed="T"/>成敗；望下諸篇，隨事各別，故云通辨。羯磨梵
<lb n="0196c08" ed="T"/>言。或云劍暮，音之訛轉。注中，初引文示。《了疏》
<lb n="0196c09" ed="T"/>兩翻，大體無異。前則名作爲業；後直指作，無
<lb n="0196c10" ed="T"/>復異名。業謂行心鼓動身口，假緣搆造，則有
<lb n="0196c11" ed="T"/>勝功，能遂前事；疏云：業謂成濟前務，必有達
<lb n="0196c12" ed="T"/>遂之功是也。《百論》云事，亦業之異名，無非造
<lb n="0196c13" ed="T"/>作，卽體爲目。次義求中。此從昔義，疏中不取；
<lb n="0196c14" ed="T"/>彼云：自古至今翻爲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196003" n="0196003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0196003" n="0196003"/><anchor xml:id="beg0196003" n="0196003"/>辦<anchor xml:id="end0196003"/>事者，非無此義，但用
<lb n="0196c15" ed="T"/>功能往翻。謂下，釋義。疏出彼解，謂成<anchor xml:id="beg_b" type="star"/>辦<anchor xml:id="end_b"/>生善
<lb n="0196c16" ed="T"/>滅惡之事。問：此與《百論》何異？答：彼論直召能
<lb n="0196c17" ed="T"/>造，不從所<anchor xml:id="beg_c" type="star"/>辦<anchor xml:id="end_c"/>。問：疏家所以不取者？答：凡立名
<lb n="0196c18" ed="T"/>定體，從用則疎；如燈能照暗，燈不名照。水能
<lb n="0196c19" ed="T"/>滅火，水不名滅。但分體用，名亦無在。所以疏
<lb n="0196c20" ed="T"/>家旁通舊解。</p><p xml:id="pT40p0196c2006" cb:place="inline">叙意中，初科，初句示能秉人。卽
<lb n="0196c21" ed="T"/>前三篇。次句明所秉法。卽是此篇。統卽是總。
<lb n="0196c22" ed="T"/>僧位所立，止存秉御，無他所爲，故曰其唯。方
<lb n="0196c23" ed="T"/>下二句顯功。亦卽所被事，卽後諸篇。僧獨無能，
<lb n="0196c24" ed="T"/>假法彰勝，故曰方能。群迷重累，謂三不善業；
<lb n="0196c25" ed="T"/>界分深根，卽五住煩惱。業縛自心，縛之彌固，
<lb n="0196c26" ed="T"/>故云重累；惑生業苦，生之無窮，故曰深根。群
<lb n="0196c27" ed="T"/>迷指六道正報，界分卽三有依報。此明超凡
<lb n="0196c28" ed="T"/>趣聖，功由羯磨矣。又有解云：上句滅惡，下句
<lb n="0196c29" ed="T"/>生善；非無此義，卽如疏云：生善之大，勿過受
<pb n="0197a" ed="T" xml:id="T40.1805.0197a"/>
<lb n="0197a01" ed="T"/>體；滅惡之大，勿過懺重等。德下二句正歎。上
<lb n="0197a02" ed="T"/>句歎體，成濟之廣；下句歎用，諸法中最。</p><p xml:id="pT40p0197a0216" cb:place="inline">叙訛
<lb n="0197a03" ed="T"/>中，初叙正敎可聞。如來滅度，常光隨息，故曰
<lb n="0197a04" ed="T"/>棲光。但下，次明因人訛替，初六句叙人非。上
<lb n="0197a05" ed="T"/>二句明無志，次二句明無言，下二句明無行。
<lb n="0197a06" ed="T"/>無此三者，未足稱僧；況爲師首，輒秉聖法，寧無
<lb n="0197a07" ed="T"/>愧乎；陶，化也。俗風謂世事。由心染世，故情鄙
<lb n="0197a08" ed="T"/>薄；鄙謂下劣，薄卽輕浮。礫謂礫石；言喩瓦石，
<lb n="0197a09" ed="T"/>不足貴也。眞淨文卽羯磨。參卽是雜，或約參
<lb n="0197a10" ed="T"/>預秉御，或可增減文句。在三者，謂君父師是
<lb n="0197a11" ed="T"/>人倫之大本，君則義重，父則恩重，師卽君父
<lb n="0197a12" ed="T"/>之間；《弘明集》云：君親之義，在三之訓是也。致
<lb n="0197a13" ed="T"/>下一句明法非。事下，明事非。納，入也。竝下，推過，
<lb n="0197a14" ed="T"/>還結三非。雖行衆事，莫知得失，故曰混同。</p><p xml:id="pT40p0197a1417" cb:place="inline">引
<lb n="0197a15" ed="T"/>證爲三，初明違法。如猶依也。如是下，顯過。僧
<lb n="0197a16" ed="T"/>綱旣亂，衆別行虧，三寶覆墜，故云令戒等。當下，
<lb n="0197a17" ed="T"/>勸順敎。初二句正勸，次句制罪，下句制學。</p><p xml:id="pT40p0197a1717" cb:place="inline">對
<lb n="0197a18" ed="T"/>顯中。人法相竝；欲明人猶通僞，法不容非。初
<lb n="0197a19" ed="T"/>二句明人。得成前事者，如〈足數〉中三四兩門。
<lb n="0197a20" ed="T"/>下二句顯法。上句比同，故云亦也；下句示異。
<lb n="0197a21" ed="T"/>漏，落也。</p><p xml:id="pT40p0197a2104" cb:place="inline">篇意中，上二句明刊定是非。剋，削也。
<lb n="0197a22" ed="T"/>浮言卽目凡語。以古來集法，及世中秉唱，竝
<lb n="0197a23" ed="T"/>容加減，故須刊正；疏云削彼繁蕪，增其遺漏是
<lb n="0197a24" ed="T"/>也。旣雜浮言，隱覆聖敎；故今剪削，還復顯揚
<lb n="0197a25" ed="T"/>故也。次二句正示篇意。上句述文，下句開機。
<lb n="0197a26" ed="T"/>題云通辨，義見於此；進否謂如非成敗。科分
<lb n="0197a27" ed="T"/>謂緣法條流。後二句勸臨事依承。</p><p xml:id="pT40p0197a2714" cb:place="inline">具緣中。標
<lb n="0197a28" ed="T"/>云統明者，以此十緣，該衆別故。言由漸者，藉
<lb n="0197a29" ed="T"/>緣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0197001" n="0197001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0197001" n="0197001"/><anchor xml:id="beg0197001" n="0197001"/>構<anchor xml:id="end0197001"/>造，非頓施故。</p><p xml:id="pT40p0197a2908" cb:place="inline">初稱量中。此明凡欲行法，
<pb n="0197b" ed="T" xml:id="T40.1805.0197b"/>
<lb n="0197b01" ed="T"/>不許輒加；先須評議事緣可否，故在初明。初
<lb n="0197b02" ed="T"/>標示。則下，列相。然人法事三，名通能所。若準
<lb n="0197b03" ed="T"/>《業疏》，二俱稱量；如擧一事，須假人成；用何羯
<lb n="0197b04" ed="T"/>磨，爲是何事<note place="inline">事復有三，卽如鈔列。</note>；復在何界。今此止明事中
<lb n="0197b05" ed="T"/>三耳，愼勿相濫。地約結界，衣謂攝衣。言具單
<lb n="0197b06" ed="T"/>者，此約一事容有相兼。準疏分七：三單如鈔。
<lb n="0197b07" ed="T"/>三複有三，一人法<note place="inline">差比丘問法差受自恣等</note>，二人事<note place="inline">離衣杖囊差人行籌之類</note>，
<lb n="0197b08" ed="T"/>三法事<note place="inline">滅諍說戒修道自恣之類</note>，具足一句<note place="inline">滅諍行籌白云如是語者捉籌，唯此具三。</note>。
<lb n="0197b09" ed="T"/>言離合者，此約一法被緣多少。如懺六聚，異
<lb n="0197b10" ed="T"/>篇離懺，同篇多罪，離合皆得。又如受日受戒，
<lb n="0197b11" ed="T"/>竝開多人。可以類說。必下，正示稱量。</p><p xml:id="pT40p0197b1115" cb:place="inline">二中。唯
<lb n="0197b12" ed="T"/>明衆法；兩界各攝，互不相通。若論別法，兩界
<lb n="0197b13" ed="T"/>通作；說欲一法，唯局法地。</p><p xml:id="pT40p0197b1311" cb:place="inline">三中。列示兩事。下
<lb n="0197b14" ed="T"/>制觀量者，卽敷座多少，打相短長。</p><p xml:id="pT40p0197b1414" cb:place="inline">四中。差別
<lb n="0197b15" ed="T"/>之言，須通人處；文但明人；人分四位，隨事用
<lb n="0197b16" ed="T"/>舍，故云進止。選取堪能，秉御證正；已外隨喜，
<lb n="0197b17" ed="T"/>多少從之，故云優劣。然須更知處之差別。
<lb n="0197b18" ed="T"/>作法三種，自然六相；各攝分齊，竝如前篇。</p><p xml:id="pT40p0197b1817" cb:place="inline">五
<lb n="0197b19" ed="T"/>中有二，初約上座勸勉。須下，約三業從順。如
<lb n="0197b20" ed="T"/>前卽別衆中。</p><p xml:id="pT40p0197b2006" cb:place="inline">六中二，初簡小衆。尼三同遣。<note place="inline">今人
<lb n="0197b21" ed="T"/>行法，俗士擁住。謂未受具止遣沙彌，白衣無妨。律崩法壞，於茲甚矣。</note>餘下，簡大僧。指前
<lb n="0197b22" ed="T"/>可知。</p><p xml:id="pT40p0197b2203" cb:place="inline">七中。文云須究者，語屬能秉。緣是非者，
<lb n="0197b23" ed="T"/>推能與也。成否相者，勘所受也。</p><p xml:id="pT40p0197b2313" cb:place="inline">八中，初標示。
<lb n="0197b24" ed="T"/>略擧順情釋之。於下，列示。初雖是順情，未必
<lb n="0197b25" ed="T"/>齊乞，故云多須。如受日差人等，竝不加乞。二
<lb n="0197b26" ed="T"/>立治者，謂七羯磨。無心領者，疏列十三；七治
<lb n="0197b27" ed="T"/>如上。<note place="inline">上七亦列無心領中，合離之耳。</note>八罪處所，九顚狂，十學家，
<lb n="0197b28" ed="T"/>十一覆鉢，十二不禮，十二擯沙彌。<note place="inline">又無情有六，亦名無心領；
<lb n="0197b29" ed="T"/>卽屬下科，謂大界、戒場、小界、攝衣、淨地、戒堂。</note>應作擧等，正示陳意。作擧
<pb n="0197c" ed="T" xml:id="T40.1805.0197c"/>
<lb n="0197c01" ed="T"/>謂僧中德人擧罪吿僧。憶念謂指定時處，令
<lb n="0197c02" ed="T"/>伏首自言。證正謂能秉勘實。知法卽所犯伏
<lb n="0197c03" ed="T"/>罪，法卽是罪。〈僧網〉云：證正其罪，得伏方與是
<lb n="0197c04" ed="T"/>也。三竪標者，不應在八，疏云：若行事時，竪標
<lb n="0197c05" ed="T"/>第三；由竪標訖，然後集僧。今此相從唱相列
<lb n="0197c06" ed="T"/>之。第四可解。</p><p xml:id="pT40p0197c0606" cb:place="inline">九中，初出問法。謂下，示問者。答
<lb n="0197c07" ed="T"/>雖多別，問無異辭。</p><p xml:id="pT40p0197c0708" cb:place="inline">十中，上出答相。某卽別事，
<lb n="0197c08" ed="T"/>羯磨是法。謂下，遮濫。然復須知總別兩答；言
<lb n="0197c09" ed="T"/>總答者，如受戒三單白、一白四，差敎授時，總云
<lb n="0197c10" ed="T"/>受戒羯磨；餘之三法，竝不須問；捨墮自恣，類
<lb n="0197c11" ed="T"/>此可知。言別答者，四法別提，如云差敎授師、
<lb n="0197c12" ed="T"/>單白羯磨等。</p><p xml:id="pT40p0197c1206" cb:place="inline">結指中，上三句示通。若下，揀別。
<lb n="0197c13" ed="T"/>結界無第七，受差無第八，此存古解，疏中則
<lb n="0197c14" ed="T"/>標有人言。又云結淨地不唱相，故云等也。疏
<lb n="0197c15" ed="T"/>云：今解竝須具之；結界無欲，立緣顯之；受差
<lb n="0197c16" ed="T"/>無乞，豈不須吿；結淨不唱，此不尋文；律云：應
<lb n="0197c17" ed="T"/>唱房名，其事極顯等。又云對首心念，亦須具
<lb n="0197c18" ed="T"/>十；如受衣法：一、五大上色，義加不成；二、事通
<lb n="0197c19" ed="T"/>兩界；三、口召對人；四、約界明集，有則對首，無
<lb n="0197c20" ed="T"/>則心念；五、前對相可；六、癡鈍非數；七、取欲非
<lb n="0197c21" ed="T"/>法；八、執衣言議；九、勅前審諦；十、答問可者。又
<lb n="0197c22" ed="T"/>如衆法心念，且擧說戒：一、商度時節，二、審諸
<lb n="0197c23" ed="T"/>界相，三、作法撾擊，四、約處無人，五、觀其和別，
<lb n="0197c24" ed="T"/>六、自量是非，七、獨集非欲，八、具理籌水，九、激
<lb n="0197c25" ed="T"/>動說緣，十、如緣作業。此且略引，廣在彼文。下
<lb n="0197c26" ed="T"/>指別法，應是《隨機羯磨》。</p><p xml:id="pT40p0197c2610" cb:place="inline">次立法中。標云通局
<lb n="0197c27" ed="T"/>者，法事人處四種是通；隨一一中，各有別相，
<lb n="0197c28" ed="T"/>如後可見。又初科言分齊者，每一位中，各有
<lb n="0197c29" ed="T"/>條例，不容相濫。且如法中，三種八種，差互不
<pb n="0198a" ed="T" xml:id="T40.1805.0198a"/>
<lb n="0198a01" ed="T"/>成；餘三亦爾。</p><p xml:id="pT40p0198a0106" cb:place="inline">心念中，初示位。事微小者，卽本
<lb n="0198a02" ed="T"/>位也。衆法對首，兼開法也。行成無犯，出開意
<lb n="0198a03" ed="T"/>也。發下，釋名，初正釋。境，卽所爲事。發心是意，
<lb n="0198a04" ed="T"/>傳情卽口，必兼身儀；三種備足，方成羯磨。非
<lb n="0198a05" ed="T"/>下，遮濫。恐有迷名，不加口說；引證明委，成否
<lb n="0198a06" ed="T"/>可知。據論作業，非三不成；但由獨秉多不專
<lb n="0198a07" ed="T"/>誠，故偏從意以立名耳。然心念多途。如衣食
<lb n="0198a08" ed="T"/>房舍，隨時作念；律中所制，常爾一心；此同觀
<lb n="0198a09" ed="T"/>行，不必口言也。</p><p xml:id="pT40p0198a0907" cb:place="inline">對首中。非心念者，示本法也。
<lb n="0198a10" ed="T"/>無僧對首，明開法也。此下，明人數。三人者，但
<lb n="0198a11" ed="T"/>對唯悔中品蘭，以制小衆故；衆法對首，通三可
<lb n="0198a12" ed="T"/>知。四人，唯自恣及懺捨墮；至後還衣，復歸衆
<lb n="0198a13" ed="T"/>法。謂下，示名義。面對者，面卽是頭，故云對首。</p>
<lb n="0198a14" ed="T"/><p xml:id="pT40p0198a1401">衆法中，上明法位。所秉有三，不參別法。所以
<lb n="0198a15" ed="T"/>然者，上得通下，下不兼上；是以對首通一，衆
<lb n="0198a16" ed="T"/>法兼二。餘如次科。此下，示名。</p><p xml:id="pT40p0198a1612" cb:place="inline">次曲分中，初科。
<lb n="0198a17" ed="T"/>曲謂委悉，枝卽從本開張。疏分九品，下爲略
<lb n="0198a18" ed="T"/>點。</p><p xml:id="pT40p0198a1802" cb:place="inline">但心念中。但猶獨也。若據本法，止名心念。
<lb n="0198a19" ed="T"/>由通後二，加但簡之。文中，初示但義。數下，列
<lb n="0198a20" ed="T"/>相。可知。</p><p xml:id="pT40p0198a2004" cb:place="inline">對首念中，初叙本制開，兼釋名義。對
<lb n="0198a21" ed="T"/>首本制，心念後開；本末雙標，法無混濫。下皆
<lb n="0198a22" ed="T"/>同此。且下，列相。竝須時要，順敎攝持，可入開
<lb n="0198a23" ed="T"/>限，如文可見。《善見》受鉢，準應兼捨。</p><p xml:id="pT40p0198a2314" cb:place="inline">衆法念中，
<lb n="0198a24" ed="T"/>科約同前。外部卽《十誦》。</p><p xml:id="pT40p0198a2410" cb:place="inline">但對首中，初示名義。
<lb n="0198a25" ed="T"/>總下，列法相。依諸部者，言通本異；前受捨等，
<lb n="0198a26" ed="T"/>竝出異宗；其餘多是本部。文中雜列，今束爲
<lb n="0198a27" ed="T"/>五。內外資緣法共十二<note place="inline">前八受捨及三淨竝受藥</note>，悔犯法六<note place="inline">從波
<lb n="0198a28" ed="T"/>逸提下四懺及二露</note>，白吿法六<note place="inline">從僧殘下四白及尼二白</note>，制法有二<note place="inline">依止、安居</note>，雜
<lb n="0198a29" ed="T"/>開有五<note place="inline">捨請、捨戒、七日、與欲、餘食</note>。已上共三十一法，而云二十
<pb n="0198b" ed="T" xml:id="T40.1805.0198b"/>
<lb n="0198b01" ed="T"/>九者，後二屬尼故。所以列者，對僧作故；在數
<lb n="0198b02" ed="T"/>外者，局尼衆故。且論略者，示不盡故。此須料
<lb n="0198b03" ed="T"/>簡與疏相違：一列數不同，彼云二十八，卽合
<lb n="0198b04" ed="T"/>白僧殘法入白行法中，以同是白行故。<note place="inline">據行覆藏有多
<lb n="0198b05" ed="T"/>種白法，總以白行收之，尋〈懺篇〉可見。</note>二分品異，彼明九品，卽摘中蘭
<lb n="0198b06" ed="T"/>獨爲中上，以定須小衆三人問邊故。三離合
<lb n="0198b07" ed="T"/>異，此中三十九十同在但對，彼離三十爲衆
<lb n="0198b08" ed="T"/>法對首。</p><p xml:id="pT40p0198b0804" cb:place="inline">衆法對中。指同心念，但出四法。《隨機
<lb n="0198b09" ed="T"/>羯磨》更加捨墮，則有五種。</p><p xml:id="pT40p0198b0911" cb:place="inline">衆法中，單白爲二。
<lb n="0198b10" ed="T"/>初示法，二顯名。下二分文同此。初列三句以
<lb n="0198b11" ed="T"/>明省要，總括三十九法事。輕小有十<note place="inline">二十七捨墮受懺、行
<lb n="0198b12" ed="T"/>鉢、剃髮、十戒、具戒前三、受德衣、捨德衣、非時和。</note>，常行有十一<note place="inline">說戒有四：常和、滅諍、一增、二增，自恣
<lb n="0198b13" ed="T"/>有五：常和、難事、略、延日、一增、二增，僧懺悔，僧發露。</note>，嚴制有十八<note place="inline">餘語，觸惱；滅諍中五，簡智人，遣不誦
<lb n="0198b14" ed="T"/>戒，不學律人，遣捨正義，草覆地；五百結集中六白，七百結集中五白；行籌白不入數，示不盡故。</note>。</p><p xml:id="pT40p0198b1437" cb:place="inline">白二中。
<lb n="0198b15" ed="T"/>總五十<anchor xml:id="nkr_note_orig_0198001" n="0198001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0198001" n="0198001"/><anchor xml:id="beg0198001" n="0198001"/>籌<anchor xml:id="end0198001"/>種。如差結等，事非一致，故云參
<lb n="0198b16" ed="T"/>涉。望前爲重，對後猶輕。從僧乞得有七<note place="inline">二房爲二，離
<lb n="0198b17" ed="T"/>衣、六年臥具、畜衆、受日、杖絡囊。</note>，僧制法十一<note place="inline">試外道、狂癡及解、不往學家及解、分僧物、賞看病、分亡物、
<lb n="0198b18" ed="T"/>付德衣、持房與道俗修治二法。</note>，差遣十四<note place="inline">分臥具、說麁罪、往敎尼五德、守藏、守德衣、懺白衣、行籌人、料理
<lb n="0198b19" ed="T"/>房、吿覆鉢、分粥食等、尼中求敎授、往自恣、遣信受戒。</note>，結解十九<note place="inline">大界幷解，二同界、一同界、三小、竝三解，戒
<lb n="0198b20" ed="T"/>堂竝解，攝衣竝，　淨地竝解，戒場，結食同，結庫藏。</note>，懺治有六<note place="inline">二十七還衣，護鉢，與覆鉢、及解，尼中與僧
<lb n="0198b21" ed="T"/>作不禮及解。</note>。</p><p xml:id="pT40p0198b2106" cb:place="inline">白四。三十八。通大小者，大如受具懺殘
<lb n="0198b22" ed="T"/>等，小卽諫習近住等。情乖舛者，謂治罰滅
<lb n="0198b23" ed="T"/>諍等。諫法十三<note place="inline">僧殘中四練，九十中惡邪，諫<g ref="#CB11462">𢷤</g>沙彌二法，尼中隨<anchor xml:id="nkr_note_orig_0198002" n="0198002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0198002" n="0198002"/><anchor xml:id="beg0198002" n="0198002"/><g ref="#CB11462">𢷤</g><anchor xml:id="end0198002"/>尼，習近住，勸習近住，嗔捨
<lb n="0198b24" ed="T"/>三寶，發諍，近習居士子。</note>，受法有二<note place="inline">具戒及尼式叉</note>，治罰十四<note place="inline">七治竝七解</note>，懺
<lb n="0198b25" ed="T"/>法五<note place="inline">僧殘有四，竝學悔。</note>，滅諍四<note place="inline">憶念不癡罪處所及解</note>。</p><p xml:id="pT40p0198b2522" cb:place="inline">總結中，初正結
<lb n="0198b26" ed="T"/>衆法。約法止三，隨事多別，故云就緣。若下，兼
<lb n="0198b27" ed="T"/>結別法。應知三位八品，從法而論；百八十四，
<pb n="0198c" ed="T" xml:id="T40.1805.0198c"/>
<lb n="0198c01" ed="T"/>隨事彰數。準此別法，應有五十；然前止有四
<lb n="0198c02" ed="T"/>十七，心念四，對首三十三；兼尼二法，則四十
<lb n="0198c03" ed="T"/>九；疑此且擧全數，來學尋之。</p><p xml:id="pT40p0198c0312" cb:place="inline">釋疑中。耳聞者，
<lb n="0198c04" ed="T"/>此由世傳頗乖前數，故擧以爲問。答中，初順
<lb n="0198c05" ed="T"/>問釋。謂百是總數，隨事皆一羯磨被之，例如
<lb n="0198c06" ed="T"/>百一供身之義，故云總標等也。亦下，違問釋。
<lb n="0198c07" ed="T"/>見今藏中有題《大沙門百一羯磨》，卽出《十誦》。
<lb n="0198c08" ed="T"/>疏云若據《伽論》，恰列百一；故彼列名單白二
<lb n="0198c09" ed="T"/>十四，白二四十七，白四三十；古人誦他異部，自
<lb n="0198c10" ed="T"/>略本宗<note place="inline">《伽論》卽宗《十誦》</note>。</p><p xml:id="pT40p0198c1010" cb:place="inline">指非相中，初科，上二句示須意
<lb n="0198c11" ed="T"/>者。上明分齊，準用皆如；必有差違，成否莫辨，
<lb n="0198c12" ed="T"/>義當於此委示非相。但下，明略意。進不卽成
<lb n="0198c13" ed="T"/>不成。必下，指廣。彼文亦亡。事義兩鈔撰述來
<lb n="0198c14" ed="T"/>意，序中略明；請詳此文，方知不謬。問：此旣略
<lb n="0198c15" ed="T"/>之，何以下文委列七非？答：此指律中文七非
<lb n="0198c16" ed="T"/>耳。羯磨委列。疏中略擧，猶張四門；古來解釋，
<lb n="0198c17" ed="T"/>科約滋廣；今符鈔意，亦所不引；直爾列名。一
<lb n="0198c18" ed="T"/>非法非毘尼羯磨，二非法別衆羯磨，三非法
<lb n="0198c19" ed="T"/>和合羯磨，四如法別衆羯磨，五法相似別衆
<lb n="0198c20" ed="T"/>羯磨，六法相似和合羯磨，七訶不止羯磨。</p><p xml:id="pT40p0198c2017" cb:place="inline">略
<lb n="0198c21" ed="T"/>示中二，初正示是非。謂下三句，明是。別相，卽
<lb n="0198c22" ed="T"/>法所攝事。若下四句，明非。如但心念，止齊三
<lb n="0198c23" ed="T"/>事；若加餘事，卽是非攝。乃至白四唯被三十
<lb n="0198c24" ed="T"/>八事，若加說恣差結等事，卽名非法。如是八
<lb n="0198c25" ed="T"/>位，例之可知。此謂約法加事，交互彰非，欲使
<lb n="0198c26" ed="T"/>初學略識其相。若欲下，指義七非。言通知者，
<lb n="0198c27" ed="T"/>上文但明法非；未顯下三皆有非故。此門者，
<lb n="0198c28" ed="T"/>總指相攝一科。上下，卽前後四位。各有非相，
<lb n="0198c29" ed="T"/>隨位總收，故云橫括；卽如下科單複爲句，其
<pb n="0199a" ed="T" xml:id="T40.1805.0199a"/>
<lb n="0199a01" ed="T"/>相可見。庶，望也。貳，異也。</p><p xml:id="pT40p0199a0110" cb:place="inline">釋別號中。古執羯磨
<lb n="0199a02" ed="T"/>名局衆法，故須決之。答中，本宗二文。初出受
<lb n="0199a03" ed="T"/>法。已興白四，卽斷三語。舍利弗問云：三語受
<lb n="0199a04" ed="T"/>戒，是善作羯磨否？佛言是善作羯磨；自制已
<lb n="0199a05" ed="T"/>後，不名受具足。及下，卽〈說戒〉中。彼因六群說
<lb n="0199a06" ed="T"/>戒日與諸白衣言語問訊作羯磨<note place="inline">卽五戒三歸。</note>，說戒
<lb n="0199a07" ed="T"/><note place="inline">卽五戒相。</note>，說法；佛言此是上座應作。以三語五戒兩
<lb n="0199a08" ed="T"/>竝對人，且證對首。下引《十誦》雙證二法。彼明
<lb n="0199a09" ed="T"/>疑問，佛爲決之。羯磨下，續云後來比丘不與
<lb n="0199a10" ed="T"/>分。</p><p xml:id="pT40p0199a1002" cb:place="inline">第二明事有三：一情事，二非情事，三二合
<lb n="0199a11" ed="T"/>事。百八十四，此三攝盡。標指中，由前八法各
<lb n="0199a12" ed="T"/>出別相，故云不重。</p><p xml:id="pT40p0199a1208" cb:place="inline">正辨中，初科爲二，初示體
<lb n="0199a13" ed="T"/>相。文標二事，二合在中。竝下，明是非。以人法
<lb n="0199a14" ed="T"/>及界，各局自分；事涉多種，非相不一，故云一
<lb n="0199a15" ed="T"/>緣等。且如受戒，遮難衣資發心陳乞；又如治
<lb n="0199a16" ed="T"/>擧，窮勘三根，作擧憶念；如是求之。</p><p xml:id="pT40p0199a1614" cb:place="inline">別示，徵中。
<lb n="0199a17" ed="T"/>也合作耶。</p><p xml:id="pT40p0199a1705" cb:place="inline">情事中，初科引文有二，初引人法
<lb n="0199a18" ed="T"/>者。彼因比丘犯二僧殘，二俱覆藏；憶一罪，不
<lb n="0199a19" ed="T"/>憶一罪；僧與二罪覆藏法；憶者甚善，不憶則
<lb n="0199a20" ed="T"/>非；爲知法客比丘所訶，文如鈔引；彼又云：僧
<lb n="0199a21" ed="T"/>作突吉羅懺。此下，顯非。次引〈瞻波〉文。彼明波
<lb n="0199a22" ed="T"/>離問佛，今引問詞；佛言此不如法，故下云佛
<lb n="0199a23" ed="T"/>判也。此下，判非。</p><p xml:id="pT40p0199a2307" cb:place="inline">結意中二，初結前標示。一事，
<lb n="0199a24" ed="T"/>卽治罰。自餘受懺等事，並可準之。如下，二擧
<lb n="0199a25" ed="T"/>事正明，先出非相。若下，明如法。而下，於如中
<lb n="0199a26" ed="T"/>復簡。臣謂伏首。以罪有種相不同，種中造作
<lb n="0199a27" ed="T"/>各異；如摩觸犯殘，首言實犯，然非本時之事；
<lb n="0199a28" ed="T"/>與擧相違，不合加法。<note place="inline">世傳結界須解妨疑，立義云：縱非曾結，旦徒施一法；請觀此
<lb n="0199a29" ed="T"/>文，聖法被事，可虛謬耶。</note></p><p xml:id="pT40p0199a2910" cb:place="inline">非情中。且擧處分。說恣結解等，例須
<pb n="0199b" ed="T" xml:id="T40.1805.0199b"/>
<lb n="0199b01" ed="T"/>勘覈。離衣枝等，卽二合事。離衣緣病不堪持
<lb n="0199b02" ed="T"/>行，杖因老病用扶羸頓。離衣須人病衣重，乞
<lb n="0199b03" ed="T"/>杖則老而兼病；有一不成，故云兩具。</p><p xml:id="pT40p0199b0315" cb:place="inline">結誥。可
<lb n="0199b04" ed="T"/>知。</p><p xml:id="pT40p0199b0402" cb:place="inline">第三明人有七。一至二十，四僧三別。</p><p xml:id="pT40p0199b0416" cb:place="inline">僧中，
<lb n="0199b05" ed="T"/>初示位。卽指集僧。唯下，明當局。但下，簡非分。</p>
<lb n="0199b06" ed="T"/><p xml:id="pT40p0199b0601">二三人中三，初明當法，上二句總標。若下，別
<lb n="0199b07" ed="T"/>釋。初明開法。滿四不成者，且約多分。自恣則
<lb n="0199b08" ed="T"/>成。若作下，次示本位，初正示。必下，料簡問邊，
<lb n="0199b09" ed="T"/>初明懺提須問。但約必與不必，以分三十九
<lb n="0199b10" ed="T"/>十，此猶循昔；若準疏意，捨墮落前衆法對中；
<lb n="0199b11" ed="T"/>九十單對，不必須問；中蘭定問，兩人不成。若
<lb n="0199b12" ed="T"/>持下，簡餘法不須。若是下，簡非分。必下，勸依。</p>
<lb n="0199b13" ed="T"/><p xml:id="pT40p0199b1301">心念中，初通示。若下，別釋，初明開法。指如前
<lb n="0199b14" ed="T"/>者，卽上立法通局中，開有齊限不可濫涉。若
<lb n="0199b15" ed="T"/>作下，示本法。</p><p xml:id="pT40p0199b1506" cb:place="inline">第四明界有八。自然爲一，三小
<lb n="0199b16" ed="T"/>三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199001" n="0199001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0199001" n="0199001"/><anchor xml:id="beg0199001" n="0199001"/>太<anchor xml:id="end0199001"/>及戒場也。</p><p xml:id="pT40p0199b1607" cb:place="inline">自然中，初明衆法唯局。已下，
<lb n="0199b17" ed="T"/>明別法竝通。雜法如打槌白吿，不係對念所
<lb n="0199b18" ed="T"/>攝者。言竝得者，須記除欲；言盡集者，且據開
<lb n="0199b19" ed="T"/>法爲言。</p><p xml:id="pT40p0199b1904" cb:place="inline">作法界中。二人總前七位。三法統收
<lb n="0199b20" ed="T"/>八品。</p><p xml:id="pT40p0199b2003" cb:place="inline">別明中。上對自然，總明衆別，人法俱通。
<lb n="0199b21" ed="T"/>此就法界，唯論衆法通塞之相。</p><p xml:id="pT40p0199b2113" cb:place="inline">三小爲二，初列
<lb n="0199b22" ed="T"/>三相。數人說戒者，亦彰難事不容多故。言難
<lb n="0199b23" ed="T"/>事者，不同意人欲訶法也。此下，明通塞。各專一
<lb n="0199b24" ed="T"/>法，當分名通，餘法則塞。受戒小界，始終四法，
<lb n="0199b25" ed="T"/>說恣各一。亦有通者，疏云：非無擧罪，卽有白
<lb n="0199b26" ed="T"/>懺；若望下二，一向名塞。閑豫謂難靜無緣。文
<lb n="0199b27" ed="T"/>令卽解，明知不通。</p><p xml:id="pT40p0199b2708" cb:place="inline">戒場。準疏古解除十五法。
<lb n="0199b28" ed="T"/>乞鉢捨懺，含四；淨地，兼解；德衣，略捨，故言等
<lb n="0199b29" ed="T"/>也。又疏前文形法二同，不通場上。<note place="inline">又德衣有差人，亡物有賞勞，共
<pb n="0199c" ed="T" xml:id="T40.1805.0199c"/>
<lb n="0199c01" ed="T"/>除十九。</note>除者是塞，餘則名通。說恣亡衣，此三有
<lb n="0199c02" ed="T"/>難微通場上。所以除者，說戒普集，制本大界；
<lb n="0199c03" ed="T"/>自恣受日德衣，須安居處；乞鉢亡衣，物歸僧
<lb n="0199c04" ed="T"/>庫；解界須本結處，衣食必依僧住，形法令界
<lb n="0199c05" ed="T"/>通知。</p><p xml:id="pT40p0199c0503" cb:place="inline">大界中。戒堂三小戒場等結解，大界不
<lb n="0199c06" ed="T"/>行故塞；餘則皆通，故云竝有等。</p><p xml:id="pT40p0199c0613" cb:place="inline">次明成壞，叙
<lb n="0199c07" ed="T"/>由中。對文七非，故云隨義。以作業<anchor xml:id="beg_d" type="star"/>辦<anchor xml:id="end_d"/>事，成在
<lb n="0199c08" ed="T"/>四緣；還卽就緣歷句簡練，隨一一事，單複括
<lb n="0199c09" ed="T"/>之；推覓非違，欲逃無路。問：前叙四緣，後列句
<lb n="0199c10" ed="T"/>中不言界者？答：合在事故。所以爾者，二意求
<lb n="0199c11" ed="T"/>之。一欲倣文非，皆七數故。或可別法無非，通
<lb n="0199c12" ed="T"/>兩界故；衆法則有，局法地故；由不該遍，合少
<lb n="0199c13" ed="T"/>從多故。</p><p xml:id="pT40p0199c1304" cb:place="inline">但心念中。三單可解。三複還準單中。
<lb n="0199c14" ed="T"/>第四句，如對人說，詞句差脫，而悔輕吉。五如
<lb n="0199c15" ed="T"/>對人六念；六事虛濫，詞句無差等。六如悔重
<lb n="0199c16" ed="T"/>吉，口不言了，而是獨作。七具三者，對首無言，
<lb n="0199c17" ed="T"/>發露非罪。餘七竝爾，臨文自歷。</p><p xml:id="pT40p0199c1713" cb:place="inline">第二。人非中。
<lb n="0199c18" ed="T"/>上二句明別他。下句卽損己，謂不依第五律
<lb n="0199c19" ed="T"/>師也。三中。非夏限者，越三種安居故。有難緣
<lb n="0199c20" ed="T"/>者，不避命梵故。不依佛者，結上二事故。四下
<lb n="0199c21" ed="T"/>略三複一具。此中從法，且列八七。若從事者，
<lb n="0199c22" ed="T"/>百八十四一一具七，句數則多。</p><p xml:id="pT40p0199c2213" cb:place="inline">第三。人非中。
<lb n="0199c23" ed="T"/>亦約自他兩明，以臨說戒，必須行淨故。事非
<lb n="0199c24" ed="T"/>中。一人獨秉，衆具須備。時非者越三日故。</p><p xml:id="pT40p0199c2417" cb:place="inline">第
<lb n="0199c25" ed="T"/>四。人非中。犯戒者，境穢不足。有訶者，行淨別
<lb n="0199c26" ed="T"/>衆也。法非中。言非正者，容差互也。訶不止者，
<lb n="0199c27" ed="T"/>縱令如敎，但使他訶不止亦非。事非中。上染
<lb n="0199c28" ed="T"/>謂五間及錦綺等。財不淨者，邪命得也。體量
<lb n="0199c29" ed="T"/>裁製，文中略也。</p><p xml:id="pT40p0199c2907" cb:place="inline">第五。人非中。上明別衆，以界
<pb n="0200a" ed="T" xml:id="T40.1805.0200a"/>
<lb n="0200a01" ed="T"/>滿五，不開對首；又對首法不開受欲，必須集
<lb n="0200a02" ed="T"/>至，還依本位，方名如法。或非下，次簡非數。事
<lb n="0200a03" ed="T"/>非中。時非者，亦三日外。難不具者，非時得作，
<lb n="0200a04" ed="T"/>有難方開；本律增減，《五百問》一月是也。</p><p xml:id="pT40p0200a0416" cb:place="inline">第六。
<lb n="0200a05" ed="T"/>法非中。上句明根本從生，異篇合懺，次句明
<lb n="0200a06" ed="T"/>犯與不犯未窮情實。妄陳者括上兩過。事非
<lb n="0200a07" ed="T"/>中。初明非長，如毛綿帽<anchor xml:id="nkr_note_add_0200a0701" n="0200a0701"/><anchor xml:id="beg0200a0701" n="0200a0701"/>袜<anchor xml:id="end0200a0701"/>小白鉢器等；次明
<lb n="0200a08" ed="T"/>隱犯，僧不委知；三明地弱，不勝羯磨；四明濫
<lb n="0200a09" ed="T"/>託，言寄誰處。</p><p xml:id="pT40p0200a0906" cb:place="inline">第七。人非中。上二句明身別，下
<lb n="0200a10" ed="T"/>句口別。事中三。初迷三相，二昧兩界，三遙唱
<lb n="0200a11" ed="T"/>結。</p><p xml:id="pT40p0200a1102" cb:place="inline">第八。人非中。初句是所爲非。界下，卽能秉
<lb n="0200a12" ed="T"/>非。上句明別衆；僧下，顯非數。言五百者，趣擧
<lb n="0200a13" ed="T"/>至多，顯非易得。五十法者，據〈足數〉中六十餘
<lb n="0200a14" ed="T"/>人；然第四門十一人猶足生善，故減言之。法
<lb n="0200a15" ed="T"/>非中。八種者，卽受法中十種方便；除少分法，及
<lb n="0200a16" ed="T"/>敎發戒緣；《隨機羯磨》亦立八耳<note place="inline">一請師，二安置，三白差，四出問，五召
<lb n="0200a17" ed="T"/>入，六乞戒，七戒師白，八對僧問。</note>；上卽緣非。及下，正示法非。事非中。
<lb n="0200a18" ed="T"/>三位衆法，竝出界非；以局處故。</p><p xml:id="pT40p0200a1813" cb:place="inline">結示中，初正
<lb n="0200a19" ed="T"/>結。離此八條入非之者，故云餘正法也。當下，
<lb n="0200a20" ed="T"/>明法事竝塞。別下，明人別多通。唯除二但，自
<lb n="0200a21" ed="T"/>餘皆有。廣下，顯略。彼文亦亡。</p><p xml:id="pT40p0200a2112" cb:place="inline">曲解羯磨。前通
<lb n="0200a22" ed="T"/>衆別，別法可解，故此一章唯明衆法。叙意中，
<lb n="0200a23" ed="T"/>初三句，顯意。綱要者，卽初釋文，是羯磨大體
<lb n="0200a24" ed="T"/><note place="inline">不必強分綱緣</note>。通塞者，卽後料簡，示文義差別<note place="inline">不必局指一科</note>。若
<lb n="0200a25" ed="T"/>下，示妄謂。然下，明非處。上二句是縱，下二句是
<lb n="0200a26" ed="T"/>奪。言知處者，綱定不成，緣通成否。未可一槪，
<lb n="0200a27" ed="T"/>故云不得等。<note place="inline">禮云無雷同，注云雷之發聲，物無不同時應者。</note></p><p xml:id="pT40p0200a2724" cb:place="inline">斥執文中，初二
<lb n="0200a28" ed="T"/>句總示。或下，別顯，初斥連誦結略。諸白四法，
<lb n="0200a29" ed="T"/>翻譯省文，故安此語；不當誦之。或下，二斥專
<pb n="0200b" ed="T" xml:id="T40.1805.0200b"/>
<lb n="0200b01" ed="T"/>執詞句。初句如律覆藏法，但云某甲犯僧殘
<lb n="0200b02" ed="T"/>覆藏，僧今與某甲隨覆藏日羯磨；然前犯有差
<lb n="0200b03" ed="T"/>別，覆日或多少；若依律誦，則不稱前事。<note place="inline">〈懺篇〉云：依鈔作
<lb n="0200b04" ed="T"/>法得成；若準律文，依古羯磨，卽須改張，不可謹誦是也。</note>次句如賞勞法備牒
<lb n="0200b05" ed="T"/>六物，物缺須改；今亦依誦<note place="inline">下注云隨有言之是也</note>。言俱有
<lb n="0200b06" ed="T"/>者，如受日法，牒佛法僧緣，連書半月一月；文
<lb n="0200b07" ed="T"/>事雖備，不合俱牒<note place="inline">下云不得雙誦半月是也</note>。俱無如結有場大
<lb n="0200b08" ed="T"/>界法，律無文事，不復增加<note place="inline">下云須加內外相內是也</note>。亦可如呵
<lb n="0200b09" ed="T"/>責法，文據鬪諍，必有餘犯，不能隨改。<note place="inline">下云及論當時，未必如
<lb n="0200b10" ed="T"/>文。</note>致下，明知法者呵，莫知所措。</p><p xml:id="pT40p0200b1013" cb:place="inline">白讀中，如後
<lb n="0200b11" ed="T"/>問決。初叙非法。豈下，彰過。伊卽訓是，責卽是
<lb n="0200b12" ed="T"/>罪。不學無知，非法罪外加之。</p><p xml:id="pT40p0200b1212" cb:place="inline">斥師心中，初句
<lb n="0200b13" ed="T"/>示人。轉弄謂非智強智，雖非愚塞，復是狂簡。
<lb n="0200b14" ed="T"/>觀下，示彼行事，初句明乍觀似是。而下，示再
<lb n="0200b15" ed="T"/>考還非，初明人事兩非。謂人迷足別，事昧虛
<lb n="0200b16" ed="T"/>實。夢中觀海而況逾之，迷可知矣。量下，明法
<lb n="0200b17" ed="T"/>非。雖不守文句，而自裁過甚。照下，總結上非，
<lb n="0200b18" ed="T"/>違敎結罪。</p><p xml:id="pT40p0200b1805" cb:place="inline">結誥中，初二句正勸。加事不成，自
<lb n="0200b19" ed="T"/>他兩損；過非輕細，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200001" n="0200001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0200001" n="0200001"/><anchor xml:id="beg0200001" n="0200001"/>故<anchor xml:id="end0200001"/>令極誡。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200002" n="0200002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0200002" n="0200002"/><anchor xml:id="beg0200002" n="0200002"/>必<anchor xml:id="end0200002"/>須親學，方
<lb n="0200b20" ed="T"/>免諸過。若下，明選人。上座者，如《五分》說，卽上
<lb n="0200b21" ed="T"/>無人。雖居衆首，必取解法；高臘無知，何足算
<lb n="0200b22" ed="T"/>也。故下，引證。律列四人；上座次座，約位簡人；
<lb n="0200b23" ed="T"/>誦律不誦，約法簡人。文闕第四。言持律者，卽
<lb n="0200b24" ed="T"/>是第三；疏云：非謂誦文，必兼識義。四不誦者，
<lb n="0200b25" ed="T"/>疏云：雖不連文累紙，而曉達成否。又云：《四分》
<lb n="0200b26" ed="T"/>總列，竝據有能；應預未閑，亦開學悔。已下，遮
<lb n="0200b27" ed="T"/>濫。可知。</p><p xml:id="pT40p0200b2704" cb:place="inline">正釋中。所以唯約受說者。由此二法，
<lb n="0200b28" ed="T"/>世中數用故。又人常誦，亦易解故。</p><p xml:id="pT40p0200b2814" cb:place="inline">白中五句。
<lb n="0200b29" ed="T"/>初後中間三句，相傳爲綱者；總該諸務，揩式
<pb n="0200c" ed="T" xml:id="T40.1805.0200c"/>
<lb n="0200c01" ed="T"/>軌定故。二四兩句名緣本者，卽法所被事，隨機
<lb n="0200c02" ed="T"/>不同。如〈說戒〉云白月十五日，卽是緣也；布薩
<lb n="0200c03" ed="T"/>說戒，卽本事也。又〈受戒〉云某甲從和尙，乃至三
<lb n="0200c04" ed="T"/>衣鉢具等，竝名緣也；今從僧乞戒，卽本事也。
<lb n="0200c05" ed="T"/>第二則緣本雙陳，第四則單牒根本；縱有兼
<lb n="0200c06" ed="T"/>緣，翻傳失治；如是分對，隨文可解。初句。云動
<lb n="0200c07" ed="T"/>耳識者，恐緣他事，無心同秉故。聽字去呼。次
<lb n="0200c08" ed="T"/>句。布薩說戒，華梵雙標，言成重複；《刪定戒本》，
<lb n="0200c09" ed="T"/>改前云衆僧說戒，則人法兩擧；後云和合說
<lb n="0200c10" ed="T"/>戒，則忍可已彰；然衆亦卽僧，爲成句故。言情
<lb n="0200c11" ed="T"/>事者，卽能秉心，蘊所白事；不須和會情非情
<lb n="0200c12" ed="T"/>等。第三中，初牒句通釋。若者未定之詞，兩期
<lb n="0200c13" ed="T"/>以問。僧下，分句別釋，初釋時到。上句人如，下
<lb n="0200c14" ed="T"/>句事法兩如，界在事中。四緣現前，作業時至。
<lb n="0200c15" ed="T"/><note place="inline">此謂時宜之時，《業疏》同此。《戒疏》則分爲二：一者人到，淸淨大沙門入；二者時到，十五日布薩時至。彼局一事，此通一
<lb n="0200c16" ed="T"/>切；然僧和緣會，大意不乖。</note>次釋忍聽。聽字平呼。疏云：今約心
<lb n="0200c17" ed="T"/>和，勸聽可也；前約身和，勸聽聞也。兩聲別召，
<lb n="0200c18" ed="T"/>事義亦乖；不解兩緣，名非數也。四中。前是吿
<lb n="0200c19" ed="T"/>情，故須兩示；此彰忍可，無勞雙牒。第五云如
<lb n="0200c20" ed="T"/>是者。指上所白，故云白結。令知業就，故云吿
<lb n="0200c21" ed="T"/>知。</p><p xml:id="pT40p0200c2102" cb:place="inline">次釋羯磨，標中二，初標法。內字似剩，又恐
<lb n="0200c22" ed="T"/>字誤，強釋亦通，但恐無理。上下，示重明白意。
<lb n="0200c23" ed="T"/>恐疑繁費，故預遮之。前是正釋，頗稱久成；此
<lb n="0200c24" ed="T"/>被未悟，爲利新學；前後志別，故云各也。</p><p xml:id="pT40p0200c2416" cb:place="inline">白文。
<lb n="0200c25" ed="T"/>同上釋。言緣兆者，謂牒緣吿衆，情事始形，卽
<lb n="0200c26" ed="T"/>成業之兆。此之下，指同顯略。</p><p xml:id="pT40p0200c2612" cb:place="inline">次釋羯磨，總分
<lb n="0200c27" ed="T"/>中。三番羯磨，是法正體；審衆量可，故云正決。
<lb n="0200c28" ed="T"/>僧法所加，本爲受具，故云根本。下云結成，明
<lb n="0200c29" ed="T"/>彰體外。</p><p xml:id="pT40p0200c2904" cb:place="inline">別釋中。若約綱緣，還分五句；今此隨
<pb n="0201a" ed="T" xml:id="T40.1805.0201a"/>
<lb n="0201a01" ed="T"/>義止分三段，初句唯綱，後二綱緣合論；且初
<lb n="0201a02" ed="T"/>段。對前白文，故云重聽。生善中最，故云非小。
<lb n="0201a03" ed="T"/>和決因聞，故指爲緣。第二段分二，前緣，後綱。
<lb n="0201a04" ed="T"/>緣中文略，但標乃至。具云：此某甲從和尙某
<lb n="0201a05" ed="T"/>甲求受具足戒，此某甲今從僧乞受具足戒，
<lb n="0201a06" ed="T"/>某甲爲和尙，某甲自說淸淨無諸難事，年滿
<lb n="0201a07" ed="T"/>二十，三衣鉢具。<note place="inline">此竝緣也。</note>僧今授某甲具足戒，某甲
<lb n="0201a08" ed="T"/>爲和尙。<note place="inline">本也。</note>綱中。長老之言，乃召別人；疏云：事
<lb n="0201a09" ed="T"/>達在僧，成否在別；又云：或有文云大德忍者，
<lb n="0201a10" ed="T"/>終問別人，隨時稱謂。上是牒文。正下，略釋。上
<lb n="0201a11" ed="T"/>二句別點緣本，下二句通釋綱緣，顯示文意。
<lb n="0201a12" ed="T"/>第三段爲二，初示根本。受合云授，仍除今字；
<lb n="0201a13" ed="T"/>具下加足，乃至中略某甲爲和尙。綱中，略上
<lb n="0201a14" ed="T"/>者默然三字。單下，點示。可知。第下，釋結略，初
<lb n="0201a15" ed="T"/>牒文。一下，正釋。上二句明得中，下二句示
<lb n="0201a16" ed="T"/>制意。</p><p xml:id="pT40p0201a1603" cb:place="inline">結文中。亦分綱本。僧已忍竟，僧忍默然
<lb n="0201a17" ed="T"/>故；是事如是持，此爲綱也。兩句在上，下竟
<lb n="0201a18" ed="T"/>字當中間。與某受戒，某甲爲和尙，還結前本
<lb n="0201a19" ed="T"/>也。此下，點文。可解。</p><p xml:id="pT40p0201a1908" cb:place="inline">三法料簡，增減中。據律，單
<lb n="0201a20" ed="T"/>白及白二中白；或止有四句，闕第二句者，則
<lb n="0201a21" ed="T"/>名爲減；然本無增，望彼五句相待爲言。若是
<lb n="0201a22" ed="T"/>羯磨及白四中白，定無增減，故非所論。文中
<lb n="0201a23" ed="T"/>先出所以，不出三意。若是事重，如諸說恣還
<lb n="0201a24" ed="T"/>衣亡物之類；若有緣起，如諸結界，須比丘唱
<lb n="0201a25" ed="T"/>相緣起<note place="inline">謂羯磨前緣，非謂本制緣。</note>；若有乞詞，如諸受懺<note place="inline">謂捨墮單白，非
<lb n="0201a26" ed="T"/>受戒及餘懺也。</note>。不牒事者，如上結界受懺，竝以前緣牒
<lb n="0201a27" ed="T"/>入羯磨。若上三種，必具五句。若但四句成者，
<lb n="0201a28" ed="T"/>反此三意，兼不牒入，如文所列；卽說戒堂及
<lb n="0201a29" ed="T"/>滅諍結集中諸白，竝諸差人白二等是也。然
<pb n="0201b" ed="T" xml:id="T40.1805.0201b"/>
<lb n="0201b01" ed="T"/>又須知唯略第二；至第四句，緣本雙牒，必無
<lb n="0201b02" ed="T"/>有缺，尋之可知。餘下，明增。例皆五句。然律文
<lb n="0201b03" ed="T"/>亦有翻傳脫漏之者；如結法同食別界，及結
<lb n="0201b04" ed="T"/>淨地；旣有緣起，而列四句。如疏所判，漏誦遺
<lb n="0201b05" ed="T"/>筆；想無所疑。</p><p xml:id="pT40p0201b0506" cb:place="inline">通塞中，單白分二。綱則俱通，緣
<lb n="0201b06" ed="T"/>有通局，初綱。可解。第二下，明緣，初示文局。義
<lb n="0201b07" ed="T"/>下，次顯義通。</p><p xml:id="pT40p0201b0706" cb:place="inline">羯磨中，初明俱通。擧文不備，臨
<lb n="0201b08" ed="T"/>說加之。中下，示通局。指類白中。</p><p xml:id="pT40p0201b0813" cb:place="inline">結示中。功成
<lb n="0201b09" ed="T"/>由解，不必泥文，故云不了等。</p><p xml:id="pT40p0201b0912" cb:place="inline">是非，中初。綱中
<lb n="0201b10" ed="T"/>增減，一向屬非；白中三句，總一十四字，羯磨
<lb n="0201b11" ed="T"/>正體一十七字，結文一十四字，此竝楷定。縱
<lb n="0201b12" ed="T"/>無增減，而音聲淆混，言相不明，亦歸非攝。</p><p xml:id="pT40p0201b1217" cb:place="inline">緣
<lb n="0201b13" ed="T"/>中，初明理順。以言雖通許，理不可乖；往往世
<lb n="0201b14" ed="T"/>愚，輒便加減。增下，明開許，初句開增減。疏云：
<lb n="0201b15" ed="T"/>如結大界，卽列二同；戒場小界，攝僧義一，豈
<lb n="0201b16" ed="T"/>得二別？何不列也！準此增著亦得；如《五分》結
<lb n="0201b17" ed="T"/>場，增文同一布薩等<note place="inline">此明戒場三小得增</note>；減却二同亦得，
<lb n="0201b18" ed="T"/>如諸界等<note place="inline">此明大界得減</note>。次句開易語。詁訓謂言異義
<lb n="0201b19" ed="T"/>同；如云某甲作和尙，從僧求戒，衆誦戒之類。而
<lb n="0201b20" ed="T"/>下二句，結上二開。類下，引例有三，初引部別
<lb n="0201b21" ed="T"/>證。《五分》白及羯磨一槪四句，竝無第四；《十誦》
<lb n="0201b22" ed="T"/>受戒法云：年歲已滿，衣鉢具足等。又外部羯磨
<lb n="0201b23" ed="T"/>綱中，尙有增減；《五分》長老忍下無者字，結詞
<lb n="0201b24" ed="T"/>僧已下無忍字；《十誦》第四句牒本已云：忍者
<lb n="0201b25" ed="T"/>是長老默然，又說字上有便字，共加五字。至
<lb n="0201b26" ed="T"/>下，二引翻譯證。疏云：翻三衣爲臥具敷具，略
<lb n="0201b27" ed="T"/>得其相，失其本體等<note place="inline">如減六年羯磨</note>。三詁訓證。字訓義
<lb n="0201b28" ed="T"/>同，故云兩得。故下一句，結上三例。</p><p xml:id="pT40p0201b2814" cb:place="inline">初問白讀。
<lb n="0201b29" ed="T"/>謂對衆公白而讀，明非暗誦也。如前所斥，恐
<pb n="0201c" ed="T" xml:id="T40.1805.0201c"/>
<lb n="0201c01" ed="T"/>生異計，故此決破。</p><p xml:id="pT40p0201c0108" cb:place="inline">答中，初句判定。雖下，申理。
<lb n="0201c02" ed="T"/>無明決者，非正敎所斷。以義求者，生下所明。</p><p xml:id="pT40p0201c0218" cb:place="inline">戒
<lb n="0201c03" ed="T"/>本例中。言相似者，吿衆義同故。故下，引示。不
<lb n="0201c04" ed="T"/>得重說者，此明多人共往學誦，故不令重。準
<lb n="0201c05" ed="T"/>下，推制意。</p><p xml:id="pT40p0201c0505" cb:place="inline">呪術例中，初明俗呪。越謂言乖，散
<lb n="0201c06" ed="T"/>謂心亂，反上專正也。故下，明道呪。羯磨下，合
<lb n="0201c07" ed="T"/>例。況，比也。律序顯者，彼云：神仙五通人，造設
<lb n="0201c08" ed="T"/>於呪術；如來立禁戒，半月半月說。<note place="inline">上喩下法。</note>必下，顯
<lb n="0201c09" ed="T"/>制。律云：五夏不誦戒、羯磨，盡形不得離依止，
<lb n="0201c10" ed="T"/>故云終身。</p><p xml:id="pT40p0201c1005" cb:place="inline">親聞中。祖師甞預譯場，所傳得實，
<lb n="0201c11" ed="T"/>可以爲據。</p><p xml:id="pT40p0201c1105" cb:place="inline">問互作中。以僧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201001" n="0201001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0201001" n="0201001"/><anchor xml:id="beg0201001" n="0201001"/>尼<anchor xml:id="end0201001"/>位別，不容參濫，
<lb n="0201c12" ed="T"/>故須簡示。</p><p xml:id="pT40p0201c1205" cb:place="inline">答中，初明尼爲僧作。文中三法。由
<lb n="0201c13" ed="T"/>僧非法，尼無奉敬；恐違敬敎，得法方開。然下
<lb n="0201c14" ed="T"/>無屈上，止得遙加，故云不須等。次明僧爲尼
<lb n="0201c15" ed="T"/>作。三竝現前。《四分》更有捨敎授法，亦同遙被。</p>
<lb n="0201c16" ed="T"/><p xml:id="pT40p0201c1601">第三問。據前簡衆，已顯不通；猶恐濫行，故此
<lb n="0201c17" ed="T"/>重示。</p><p xml:id="pT40p0201c1703" cb:place="inline">答中，初明通制，上句直判。白衣無法，三
<lb n="0201c18" ed="T"/>衆未具，尼是別類，竝不許聞。疏云：尼同僧法，
<lb n="0201c19" ed="T"/>應預同聞；莫非女類無知，多生慢習；制令耳目
<lb n="0201c20" ed="T"/>不矚，則重法尊人也。律下，引示。若沙彌將受，
<lb n="0201c21" ed="T"/>尼來自恣，止開眼見。除所爲者，沙彌受具，及尼
<lb n="0201c22" ed="T"/>中三法。已外不合。摩下，明別開。甁沙具云頻
<lb n="0201c23" ed="T"/>婆娑羅，此云顏色端正。疑比丘半月一集，所
<lb n="0201c24" ed="T"/>圖何事，故獨開之。決疑歸信，故云心淨。</p><p xml:id="pT40p0201c2416" cb:place="inline">第四
<lb n="0201c25" ed="T"/>問。相有差別，故問簡之。</p><p xml:id="pT40p0201c2510" cb:place="inline">答中，初句總答。若下，
<lb n="0201c26" ed="T"/>別示，上二句明通。由是勸喩，不慮乖別故。至
<lb n="0201c27" ed="T"/>下，顯局。治擧違惱，或致破僧；僧不擧僧，律文
<lb n="0201c28" ed="T"/>明制。治擧可爾。乞爲受懺，竝是順情，何以同
<lb n="0201c29" ed="T"/>禁不得至四。學者尋之。</p><p xml:id="pT40p0201c2910" cb:place="inline">引證中，《四分》證上乞
<pb n="0202a" ed="T" xml:id="T40.1805.0202a"/>
<lb n="0202a01" ed="T"/>爲。《五分》下，彰部別。和諫亦制，故云通也。《母論》
<lb n="0202a02" ed="T"/>及下《四分》，竝證治擧。文中四五伴可諫，不慮
<lb n="0202a03" ed="T"/>擯治；則知不得加衆明矣。十五種默者，〈雜犍
<lb n="0202a04" ed="T"/>度〉中，舍利弗見作非法，佛聽默然；因說五法
<lb n="0202a05" ed="T"/>不應默，若作如法羯磨<note place="inline">事雖如法，緣有差違，須訶令止。</note>，若得同
<lb n="0202a06" ed="T"/>意伴<note place="inline">不慮衆治，此同《母論》。</note>，若見小罪<note place="inline">衆有犯輕，僧體不失。</note>，爲作別住<note place="inline">謂在
<lb n="0202a07" ed="T"/>界外</note>，在戒場上<note place="inline">界中別界，此二處非。</note>；如是五法，默然者非法<note place="inline">非法
<lb n="0202a08" ed="T"/>有罪，又不同意可訶不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202001" n="0202001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0202001" n="0202001"/><anchor xml:id="beg0202001" n="0202001"/>說<anchor xml:id="end0202001"/>，復是默妄。</note>；又云：有五法應默然，見他非
<lb n="0202a09" ed="T"/>法默然<note place="inline">卽舍利弗</note>，不得伴<note place="inline">亦同《母論》，鈔云大同唯伴二句耳。</note>，犯重<note place="inline">衆有犯重，僧體
<lb n="0202a10" ed="T"/>已壞，訶無益故。</note>，同住<note place="inline">非別界也</note>，在同住地<note place="inline">非場上也，此二處如，故不應訶。</note>，如是
<lb n="0202a11" ed="T"/>五法應默然<note place="inline">此雖不同，由是開故，則非默妄。</note>；又有五事應和合，
<lb n="0202a12" ed="T"/>若如法和合<note place="inline">應來者來，三業俱集。</note>，若默住之<note place="inline">得訶不訶</note>，若與欲<note place="inline">應與欲者
<lb n="0202a13" ed="T"/>與欲</note>，若從可信人聞<note place="inline">自不違故，他云如法，我亦同和。</note>，先在衆中默然
<lb n="0202a14" ed="T"/>而坐<note place="inline">前約作法時和，此明先在衆中忍可所作。</note>。下文指廣，彼亦略示。</p><p xml:id="pT40p0202a1427" cb:place="inline">第
<lb n="0202a15" ed="T"/>五問。欲明分齊，知法成處故。</p><p xml:id="pT40p0202a1512" cb:place="inline">答中，初句指繁。
<lb n="0202a16" ed="T"/>凡有三解：一盡結文，二至說字，三至竟字。
<lb n="0202a17" ed="T"/>今下，判定。卽第三解。</p><p xml:id="pT40p0202a1709" cb:place="inline">破古中，初標今異古。故
<lb n="0202a18" ed="T"/>下，引文質非。必下，旁存舊解。故云兩得。然
<lb n="0202a19" ed="T"/>不訶可爾，訶則非成；若從竟字，則無此妨。下
<lb n="0202a20" ed="T"/>指《義鈔》，卽上卷發戒時節中；彼亦取竟字，文
<lb n="0202a21" ed="T"/>亦非廣，尋對可見。</p>
<lb n="0202a22" ed="T"/><cb:juan n="001a-2" fun="close"><cb:jhead>四分律行事鈔資持記上一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202002" n="0202002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0202002" n="0202002"/><anchor xml:id="beg0202002" n="0202002"/>下<anchor xml:id="end0202002"/></cb:jhead></cb:juan>
<pb n="0202b" ed="T" xml:id="T40.1805.0202b"/>
<lb n="0202b01" ed="T"/>
<lb n="0202b02" ed="T"/><cb:juan n="001b" fun="open"><cb:mulu n="1b" type="卷">上二</cb:mulu><cb:jhead>四分律行事鈔資持記上<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202003" n="0202003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0202003" n="0202003"/><anchor xml:id="beg0202003" n="0202003"/>二<anchor xml:id="end0202003"/></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
<lb n="0202b03" ed="T"/>
<lb n="0202b04" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">6 釋結界篇(上二)</cb:mulu><head>釋結界篇</head>
<lb n="0202b05" ed="T"/><p xml:id="pT40p0202b0501">結謂白二限約，卽能被之法。界謂分隔彼此，
<lb n="0202b06" ed="T"/>卽所加之處。疏云：加法約處，除彼局此，故曰
<lb n="0202b07" ed="T"/>界也。律云：界者作羯磨唱制限者是。又《了論
<lb n="0202b08" ed="T"/>疏》解，本音四摩，此云別住。謂此住作法，與餘
<lb n="0202b09" ed="T"/>住不相通，各不取欲，故得名也。方亦訓法，連
<lb n="0202b10" ed="T"/>綿爲語，卽下四門；爲後世依承，悉名方法。然
<lb n="0202b11" ed="T"/>題中界字，若望初結，似通自然；今約結成，卽
<lb n="0202b12" ed="T"/>是作法。作法有三，僧及衣食。今正明僧，餘二
<lb n="0202b13" ed="T"/>如後。僧復三種，大小及場。大小各三，則爲七
<lb n="0202b14" ed="T"/>種。如是知之。</p><p xml:id="pT40p0202b1406" cb:place="inline">叙意，初科。元始者，推制法本因。
<lb n="0202b15" ed="T"/>秉法者，明立界所爲。然律假緣興，雖因布薩；
<lb n="0202b16" ed="T"/>至論制意，實通衆務。疏云：結界衆同之本，理
<lb n="0202b17" ed="T"/>須通和。餘法衆同之未，並因後起。是知除結
<lb n="0202b18" ed="T"/>界外，一切羯磨，並依法地。</p><p xml:id="pT40p0202b1811" cb:place="inline">次科，釋上二句，發
<lb n="0202b19" ed="T"/>下制意。初叙羯磨。僧以和爲義，和但在心，非
<lb n="0202b20" ed="T"/>言不顯，故須聲敎表示僧情；人法二同，水乳
<lb n="0202b21" ed="T"/>無別，故云綱要。受說治諫，僧綱旣擧，佛法可
<lb n="0202b22" ed="T"/>存；匡救之功，亦由羯磨。若據<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202004" n="0202004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0202004" n="0202004"/><anchor xml:id="beg0202004" n="0202004"/>住<anchor xml:id="end0202004"/>持，實通三時；
<lb n="0202b23" ed="T"/>今云像運，通語滅後。於此者，卽指羯磨。上二
<lb n="0202b24" ed="T"/>句擧三寶以彰德，下二句約時以顯功。理宜
<lb n="0202b25" ed="T"/>下，次明和同。以法旣高勝，人必齊遵。十方者，
<lb n="0202b26" ed="T"/>且據閻浮。許猶使也。</p><p xml:id="pT40p0202b2609" cb:place="inline">發起緣中分二，初二句
<lb n="0202b27" ed="T"/>明境廣。剡浮閻浮贍部，皆音轉也；《方志》<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202005" n="0202005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0202005" n="0202005"/><anchor xml:id="beg0202005" n="0202005"/>譯<anchor xml:id="end0202005"/>爲
<lb n="0202b28" ed="T"/>輪王居處。<note place="inline">以四輪王咸居此故，金輪統四，銀輪除北，銅除西北，鐵除東西北。</note>又加提
<lb n="0202b29" ed="T"/>者，《釋迦譜》云翻爲洲也。水中可居曰洲，今在
<pb n="0202c" ed="T" xml:id="T40.1805.0202c"/>
<lb n="0202c01" ed="T"/><name role="" type="person">須彌山</name>南大海中故。彌，大也；亘，廣也。《俱舍》云：
<lb n="0202c02" ed="T"/>三邊各廣二千踰繕那<note place="inline">一踰繕那十六里，三面各三萬二千里。</note>，南邊
<lb n="0202c03" ed="T"/>廣三踰繕那半<note place="inline">五十六里，周迴共九萬六千五十六里。</note>，人面像焉。<note place="inline">《增輝》云：
<lb n="0202c04" ed="T"/>此據五天四至而已，準《住法圖贊》，三邊各二十八萬里；南邊中有八萬里，至南漸狹，周迴可有百萬里。</note>每下，
<lb n="0202c05" ed="T"/>叙制緣有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202006" n="0202006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0202006" n="0202006"/><anchor xml:id="beg0202006" n="0202006"/>三<anchor xml:id="end0202006"/>。上明衆法難成，下明自行有
<lb n="0202c06" ed="T"/>損。要字平呼，約也。剋，遂也。〈說戒犍度〉云：爾時
<lb n="0202c07" ed="T"/>諸比丘聞佛聽諸比丘詣羅閱城說戒，在諸方
<lb n="0202c08" ed="T"/>聞者，來集疲極；比丘白佛，自今已去，隨處結
<lb n="0202c09" ed="T"/>界等。</p><p xml:id="pT40p0202c0903" cb:place="inline">立敎中，初二句，明開許。頓極者，總上二
<lb n="0202c10" ed="T"/>緣。作法分隔，示結法也。同界崇遵，明制約也。
<lb n="0202c11" ed="T"/>同遵羯磨，別衆不成。功成卽自業無廢，事<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202007" n="0202007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0202007" n="0202007"/><anchor xml:id="beg0202007" n="0202007"/>逐<anchor xml:id="end0202007"/>
<lb n="0202c12" ed="T"/>謂衆法易成，此彰益也。下句總結。又翻上釋
<lb n="0202c13" ed="T"/>者。局結反上通集，作法反上自然，同界反上
<lb n="0202c14" ed="T"/>十方；功成事遂，反上二損。</p><p xml:id="pT40p0202c1411" cb:place="inline">標列四章。前二明
<lb n="0202c15" ed="T"/>結時緣法，後二辨結已是非。</p><p xml:id="pT40p0202c1512" cb:place="inline">標簡中。攝衣攝
<lb n="0202c16" ed="T"/>食所以列者，同界攝故。指本篇者，各從其類
<lb n="0202c17" ed="T"/>故。《注羯磨》云：衣界者，攝衣以屬人，令無離宿
<lb n="0202c18" ed="T"/>罪。食界者，攝食以障僧，令無宿煮罪。僧界者，
<lb n="0202c19" ed="T"/>攝人以同處，令無別衆罪。此三分相，宗旨甚
<lb n="0202c20" ed="T"/>明。</p><p xml:id="pT40p0202c2002" cb:place="inline">自然中，初明統通自然。卽上剡浮一集，
<lb n="0202c21" ed="T"/>空卽蘭若，有卽聚落，水卽水界，陸卽道行；四
<lb n="0202c22" ed="T"/>種攝處，相無不盡。未分已前，通爲一集。後下，
<lb n="0202c23" ed="T"/>明六相自然。卽初開也。初三句叙緣開。隨境
<lb n="0202c24" ed="T"/>卽上四處，分限卽界量。人下，釋名。不假造作，
<lb n="0202c25" ed="T"/>故曰任運。言界起者，但是隨身到處，卽有界
<lb n="0202c26" ed="T"/>限，非謂有法生起也。約下，指量。可知。</p><p xml:id="pT40p0202c2615" cb:place="inline">作法中
<lb n="0202c27" ed="T"/>二，初叙自然，上二句通標。設下，別釋有二，初
<lb n="0202c28" ed="T"/>四句明展縮有妨。敎文定者，六相分齊也。用
<lb n="0202c29" ed="T"/>不可者，界限與處，不相稱故。捨非制者，不依
<pb n="0203a" ed="T" xml:id="T40.1805.0203a"/>
<lb n="0203a01" ed="T"/>六相，無敎開故。下二句明不勝。羯磨法旣尊
<lb n="0203a02" ed="T"/>特，常地莫行。如持祕呪，必結壇場。羯磨呪術，
<lb n="0203a03" ed="T"/>其類頗同。故下，次明作法界，初叙開結。此卽
<lb n="0203a04" ed="T"/>第二開也。開已復開，故云曲順。楷式定者，開
<lb n="0203a05" ed="T"/>中制也。任下，顯益。上一句反上初患，下四句
<lb n="0203a06" ed="T"/>反上次患。問：至此凡幾開耶？答：初明統通，卽
<lb n="0203a07" ed="T"/>本制也。<note place="inline">律中令結說戒堂，猶是統通一界，卽同本制。</note>次分六相，卽初開
<lb n="0203a08" ed="T"/>也。復令局結，第二開也。又作法中，復有二開；
<lb n="0203a09" ed="T"/>數集結場，難事結小。若望法食二同，法同食別；
<lb n="0203a10" ed="T"/>二種大界，亦是第開。然莫非大界，故所不論。
<lb n="0203a11" ed="T"/>已上凡經四開，文中宛爾。古多妄解，故須辨
<lb n="0203a12" ed="T"/>示。問：六相自然，開秉羯磨否？答：此無明說。以
<lb n="0203a13" ed="T"/>義定之。若準八年已興羯磨受具，十二年後
<lb n="0203a14" ed="T"/>令弟子說廣，由此始立結界，驗知未結已行
<lb n="0203a15" ed="T"/>羯磨。標指戒堂，亦在自然。地部所計自然地
<lb n="0203a16" ed="T"/>中，得成受戒，亦由此耳。若爾那云地弱不勝？
<lb n="0203a17" ed="T"/>答：由在自然不勝故結，或可約開已爲言。疏
<lb n="0203a18" ed="T"/>云：一開已後，凡有作業，非界不成；故制崇和，
<lb n="0203a19" ed="T"/>益在斯矣，先開後制也。若不爾者，六相自然，
<lb n="0203a20" ed="T"/>開之何用？豈可一向作對念耶？又《僧祇》七樹，
<lb n="0203a21" ed="T"/>異衆兩頭，豈唯結界！問：今時有結說戒堂者
<lb n="0203a22" ed="T"/>何耶？答：此迷敎也。結戒堂法，由未開別結，通
<lb n="0203a23" ed="T"/>一自然；僧集難準，故令指處。局結纔興，戒堂
<lb n="0203a24" ed="T"/>卽廢。況戒堂之法，但是標指；至論僧集，還依
<lb n="0203a25" ed="T"/>自然；全非結界，安得妄行。又有錯引初制大
<lb n="0203a26" ed="T"/>界羯磨爲戒堂者，謬復甚矣。然今末世，知法
<lb n="0203a27" ed="T"/>者希。同住百千，來無數十。若令盡集，事必無
<lb n="0203a28" ed="T"/>成。必欲別結一處，用擬行法，可準圍輪之例，
<lb n="0203a29" ed="T"/>須加大界羯磨；若據說恣，本制通集。然律明
<pb n="0203b" ed="T" xml:id="T40.1805.0203b"/>
<lb n="0203b01" ed="T"/>布薩場上有僧，得罪得成；雖乖制意，且圖成
<lb n="0203b02" ed="T"/>法。況愚徒不集，事等難緣；判罪酌情，義非咎
<lb n="0203b03" ed="T"/>失。</p><p xml:id="pT40p0203b0302" cb:place="inline">大界中。標云法食二同者，準《注羯磨》，合云
<lb n="0203b04" ed="T"/>人法；彼云界有三種，謂人法二同<note place="inline">同一住處，同一說戒。</note>，法
<lb n="0203b05" ed="T"/>食二同，法同食別<note place="inline">此二如後</note>；傳寫之誤，無別所以。<note place="inline">昔云
<lb n="0203b06" ed="T"/>僧所常行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0203001" n="0203001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0203001" n="0203001"/><anchor xml:id="beg0203001" n="0203001"/>以<anchor xml:id="end0203001"/>第一，法食二同含後二，非也；後二下文自列。</note></p><p xml:id="pT40p0203b0623" cb:place="inline">示里數中，初引《四分》
<lb n="0203b07" ed="T"/>說戒中文。同說戒者，謂法同界也。不受欲者，
<lb n="0203b08" ed="T"/>宿欲不成也。強百里者，約日定程，未可指的，
<lb n="0203b09" ed="T"/>故云強也。此則爲下會歸之張本。次《母論》中。
<lb n="0203b10" ed="T"/>彼名晝相應法，故云一日往還。據此猶狹《四
<lb n="0203b11" ed="T"/>分》。<note place="inline">舊解同律，一日往一日還，非也。</note>雖下，雙結。上云百里，乃義準
<lb n="0203b12" ed="T"/>耳。</p><p xml:id="pT40p0203b1202" cb:place="inline">明由旬中，初引四部量同。如《五分》云：時有
<lb n="0203b13" ed="T"/>結無邊界者，佛制極遠應三由旬。合角者方
<lb n="0203b14" ed="T"/>維量等也。次引《智論》示由旬不同，初列三品。
<lb n="0203b15" ed="T"/>此下，釋所以。平垣則延之令長，險阻則折之
<lb n="0203b16" ed="T"/>令促。疏云：由旬乃是中梵量名，正名踰繕那，
<lb n="0203b17" ed="T"/>此無正翻，乃是輪王巡狩之停舍；猶此古亭，
<lb n="0203b18" ed="T"/>豈局里數！大分爲言，四十里也，相傳爲定。<note place="inline">此與《俱舍》
<lb n="0203b19" ed="T"/>不同。</note>《四分》衣法下。彼說諸釋種能遠射，或有一
<lb n="0203b20" ed="T"/>由旬中的，或七十里乃至三十里中的者。由
<lb n="0203b21" ed="T"/>旬旣列七十里上，故云準有等。此下，準論決
<lb n="0203b22" ed="T"/>律。</p><p xml:id="pT40p0203b2202" cb:place="inline">定判中。初句總會諸部，次句別考本宗，並
<lb n="0203b23" ed="T"/>如上引。應下，定里數；以下，取由旬。則本部他
<lb n="0203b24" ed="T"/>宗，同歸一致。</p><p xml:id="pT40p0203b2406" cb:place="inline">尼界中，初明常途量。一拘盧者，
<lb n="0203b25" ed="T"/>準前道行；《多論》拘盧定取二里，《尼鈔》注云義
<lb n="0203b26" ed="T"/>準五里，五字應<anchor xml:id="nkr_note_orig_0203002" n="0203002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0203002" n="0203002"/><anchor xml:id="beg0203002" n="0203002"/>設<anchor xml:id="end0203002"/>，以《雜寶藏》則五里故，疏云：
<lb n="0203b27" ed="T"/>以恐遠險易陵辱也。必下，二明難開量。則同
<lb n="0203b28" ed="T"/>大僧。彼因王賊等難，故開寬結；隨意往避，不
<lb n="0203b29" ed="T"/>出界故。</p><p xml:id="pT40p0203b2904" cb:place="inline">戒場中，先引開緣。數字入呼。衆起卽
<pb n="0203c" ed="T" xml:id="T40.1805.0203c"/>
<lb n="0203c01" ed="T"/>羯磨僧事。四位僧中，略擧初後，中二大同。善
<lb n="0203c02" ed="T"/>下，示量。以二十人僧通行一切衆法，更兼所
<lb n="0203c03" ed="T"/>爲，故容二十<anchor xml:id="nkr_note_orig_0203003" n="0203003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0203003" n="0203003"/><anchor xml:id="beg0203003" n="0203003"/>十<anchor xml:id="end0203003"/>人。減則不周，故所不許。此
<lb n="0203c04" ed="T"/>據一衆爲言，必兼二衆，須容四十一人。問：二
<lb n="0203c05" ed="T"/>界立量同異云何？答：大界制廣，狹則不拘。場
<lb n="0203c06" ed="T"/>界制狹，廣則無在。所以然者？大界更廣，不免
<lb n="0203c07" ed="T"/>奔馳之勞。場界更狹，行法有所不足。故《壇經》
<lb n="0203c08" ed="T"/>中烏仗那壇縱廣二百餘步，疏云：律中壇上
<lb n="0203c09" ed="T"/>相覓不見，故可知矣。</p><p xml:id="pT40p0203c0909" cb:place="inline">三小界，初科，先叙本緣。
<lb n="0203c10" ed="T"/>難事者，心不同也。恐廢者，示權意也。並下，定
<lb n="0203c11" ed="T"/>量。</p><p xml:id="pT40p0203c1102" cb:place="inline">列示中三，初受戒中，前出古解。結戒場法，
<lb n="0203c12" ed="T"/>亦名小界，故得準之。彼計問難安立，並須界
<lb n="0203c13" ed="T"/>內；獨此一種，須立外相。今下，直示正義，指斥
<lb n="0203c14" ed="T"/>如後。文義並見次科。下列說、恣。直坐圓坐，此
<lb n="0203c15" ed="T"/>亦循古一往分之，義必無在。</p><p xml:id="pT40p0203c1512" cb:place="inline">釋無外中，初句
<lb n="0203c16" ed="T"/>牒前。由下，正釋，初示義。故下，引文。卽說戒小
<lb n="0203c17" ed="T"/>界羯磨緣也。若下，復約制解，以彰不立。疏云：
<lb n="0203c18" ed="T"/>不應不解而去。顯無外相，起必迷方。不下，顯
<lb n="0203c19" ed="T"/>前須立。</p><p xml:id="pT40p0203c1904" cb:place="inline">依位解者，卽三法界。</p><p xml:id="pT40p0203c1912" cb:place="inline">大界，標中。先結
<lb n="0203c20" ed="T"/>場者，此言合在有場法中；當時有執昔見，故
<lb n="0203c21" ed="T"/>預點之。</p><p xml:id="pT40p0203c2104" cb:place="inline">出緣成中。料簡一科，義是稱量。第二
<lb n="0203c22" ed="T"/>卽陳本意；若約唱相，合須在後；今望竪標，故
<lb n="0203c23" ed="T"/>當次列。第三卽攝能秉五緣，義兼託界。是則
<lb n="0203c24" ed="T"/>三科總含八緣。問答二種，見正加中。</p><p xml:id="pT40p0203c2415" cb:place="inline">初問。村者，
<lb n="0203c25" ed="T"/>卽是俗舍，西竺僧坊多有俗住；此土或容暫
<lb n="0203c26" ed="T"/>止，或復界寬恐疑故問。答中，初引《五分》。旣請
<lb n="0203c27" ed="T"/>布薩，必先結界；此文乃是全在俗舍，類顯僧
<lb n="0203c28" ed="T"/>界有村不妨。次引《婆論》。明文通結。聚落卽村，
<lb n="0203c29" ed="T"/>名通大小；今取男女所居，下至一家，卽名聚
<pb n="0204a" ed="T" xml:id="T40.1805.0204a"/>
<lb n="0204a01" ed="T"/>落。後引《四分》。卽攝衣文。疏云：《四分》明文，除村
<lb n="0204a02" ed="T"/>村外，明知攝僧不簡村也。<note place="inline">有引法食二同文者，非。彼明界相耳。</note>村
<lb n="0204a03" ed="T"/>取者，昇本作取村；或云寫誤，合作聚字。</p><p xml:id="pT40p0204a0316" cb:place="inline">次問
<lb n="0204a04" ed="T"/>中。律雖明約，理非全閉，故此決之。答中，引律
<lb n="0204a05" ed="T"/>者。彼因比丘隔河結界，十五日欲往說戒，而
<lb n="0204a06" ed="T"/>不能度，故佛制之。除船橋者，此明開也。橋梁
<lb n="0204a07" ed="T"/>事一，物有大小。若駛流者，此明制也。駛，疾也。
<lb n="0204a08" ed="T"/>必下，準理決通。語略船字。雖是疾流，但令可
<lb n="0204a09" ed="T"/>度，不障來集，故判理得。下引尼律，轉證無橋
<lb n="0204a10" ed="T"/>得結不疑。卽僧殘中獨度河戒。彼云但使褰
<lb n="0204a11" ed="T"/>衣度水，乃至界內亦犯，故云通也。</p><p xml:id="pT40p0204a1114" cb:place="inline">三問。恐二
<lb n="0204a12" ed="T"/>界相接，又欲顯示標量故也。答中，初從古定
<lb n="0204a13" ed="T"/>量。次準論示通，初明大者。山卽一標，東西共
<lb n="0204a14" ed="T"/>用，卽爲兩相。又下，明小。二繩者，如兩寺相隣；
<lb n="0204a15" ed="T"/>一欲結界，而隣僧作難，故開此法；先於本處
<lb n="0204a16" ed="T"/>隨地安相，以繩圍繞，引繩遠去，但使彼僧在
<lb n="0204a17" ed="T"/>自然外<note place="inline">不必蘭若，非同三小。</note>；至彼先安相已，復以繩圍；僧
<lb n="0204a18" ed="T"/>集於中，循繩唱相；兩處繩圍，故名二繩；中間
<lb n="0204a19" ed="T"/>一繩，左右兩邊，卽爲兩相。準下，正決。大牆準
<lb n="0204a20" ed="T"/>山，可分準繩。上云一肘，雖不顯破；然準論文，
<lb n="0204a21" ed="T"/>頗彰彼局；疏云相去一肘，無有正文；約同二
<lb n="0204a22" ed="T"/>繩，得分便罷是也。</p><p xml:id="pT40p0204a2208" cb:place="inline">四問中。物有多別，須定內
<lb n="0204a23" ed="T"/>外。答中，初明圓物通內外，先明內者。如傍地
<lb n="0204a24" ed="T"/>閬直穿諸柱，不勞循外。舊云生樹穿中，容生
<lb n="0204a25" ed="T"/>長故；見穿柱者，反乃嗤笑；且問中通問石木，
<lb n="0204a26" ed="T"/>木可云生，石寧有長？必有圓石，穿中得否；文
<lb n="0204a27" ed="T"/>中但云令界相正耳，請細詳之，勿事粗魯。或
<lb n="0204a28" ed="T"/>下，明循外。若下，次明尖斜。取外方者易解，文
<lb n="0204a29" ed="T"/>中不言。一分者，若角若楞，須分內外東西，的
<pb n="0204b" ed="T" xml:id="T40.1805.0204b"/>
<lb n="0204b01" ed="T"/>指分齊。餘下，指例。應下，誡審悉。非唯唱者，理
<lb n="0204b02" ed="T"/>須合界通知。不下，遮濫。今時行事，潛錄界相，
<lb n="0204b03" ed="T"/>遣他今誦，曾不案行。同住之僧，莫知其處。徒
<lb n="0204b04" ed="T"/>相勞擾，法定不成。下云結界如法者少，斯言
<lb n="0204b05" ed="T"/>不虛。</p><p xml:id="pT40p0204b0503" cb:place="inline">五問中。標等三相，結界宗要；一事有迷，衆
<lb n="0204b06" ed="T"/>緣徒設，故須明委。答中，先示三種。標卽物者，
<lb n="0204b07" ed="T"/>卽次科所引《四分》、《善見》等。相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204001" n="0204001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0204001" n="0204001"/><anchor xml:id="beg0204001" n="0204001"/>取<anchor xml:id="end0204001"/>標畔者，內外
<lb n="0204b08" ed="T"/>兩相，皆依其畔。體之表者，謂方圓曲直，卽下
<lb n="0204b09" ed="T"/>界形也。疏云：標卽唱者之所據，相卽羯磨之
<lb n="0204b10" ed="T"/>所牒，體卽作法之依地。斯文益顯。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204002" n="0204002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0204002" n="0204002"/><anchor xml:id="beg0204002" n="0204002"/>成<anchor xml:id="end0204002"/>下，示離
<lb n="0204b11" ed="T"/>合，初二句簡標體。標卽體者，據外唱也。標異
<lb n="0204b12" ed="T"/>體者，約內唱也。次一句簡體相。一向不異。臨
<lb n="0204b13" ed="T"/>下，誡早辨。</p><p xml:id="pT40p0204b1305" cb:place="inline">第六問。律無明斷，世有濫行，故此
<lb n="0204b14" ed="T"/>釋之。答中，初以義決。文出說戒，旣制相接，驗
<lb n="0204b15" ed="T"/>不開重。彼云時諸比丘二界相接，佛言不應
<lb n="0204b16" ed="T"/>爾，當作標式；彼二界共相錯涉，佛言不應爾，
<lb n="0204b17" ed="T"/>應留中間。今鈔合之耳。若下，引例決。卽〈藥法〉
<lb n="0204b18" ed="T"/>中開淨地文。彼云：諸比丘不知何處是淨地，
<lb n="0204b19" ed="T"/>白佛，佛言若疑先有淨地，解已然後結，如篇
<lb n="0204b20" ed="T"/>末備引。故下，通結二文。昔人有作《行事策》者，
<lb n="0204b21" ed="T"/>云凡欲結界，恐往世曾結，必須先解；後世相
<lb n="0204b22" ed="T"/>承，名解妨疑；不問空有水陸曾結不結，例皆
<lb n="0204b23" ed="T"/>先解；弊風罔世，三百餘年；雖英敏間生，曾無
<lb n="0204b24" ed="T"/>一悟，況執迷鼓論于今尙然；有據此文，故須
<lb n="0204b25" ed="T"/>略釋；直引明據，餘廣如別。今言疑者，略有二
<lb n="0204b26" ed="T"/>種：一疑先結如非，二疑標相分齊。初中，如〈受
<lb n="0204b27" ed="T"/>戒篇〉云：羯磨所託，必依法界；若作不成，後法
<lb n="0204b28" ed="T"/>不就；故須深明界相，善達是非；訪問元結是
<lb n="0204b29" ed="T"/>誰，審知無濫，方可依準；不然，解已更結，《戒壇
<pb n="0204c" ed="T" xml:id="T40.1805.0204c"/>
<lb n="0204c01" ed="T"/>經》云：至於結界，持護要須，是非相顯；若疑若
<lb n="0204c02" ed="T"/>誤，捨已重加，豈非敬愼之至也。又下云：先結
<lb n="0204c03" ed="T"/>大界，後結戒場，不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204003" n="0204003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0204003" n="0204003"/><anchor xml:id="beg0204003" n="0204003"/>戒<anchor xml:id="end0204003"/>後法，故須解之。又《五百
<lb n="0204c04" ed="T"/>問》：云：於中受戒，恐無所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204004" n="0204004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0204004" n="0204004"/><anchor xml:id="beg0204004" n="0204004"/>獲<anchor xml:id="end0204004"/>。又〈受戒〉中，引僧
<lb n="0204c05" ed="T"/>伽跋摩恐界不如法，駕船江中第。二疑標相
<lb n="0204c06" ed="T"/>者，下云結已卽須牓示，令後主客俱委，無有
<lb n="0204c07" ed="T"/>濫疑；又云：作羯磨比丘死，餘人不知界處，佛
<lb n="0204c08" ed="T"/>令捨已更結；又下引治故伽藍，不失淨地，若
<lb n="0204c09" ed="T"/>疑應捨已更結，故知界在等。請考諸文，足爲
<lb n="0204c10" ed="T"/>明據；豈是先不結處，強自生疑！且羯磨所加，
<lb n="0204c11" ed="T"/>緣如則法就；事須考實，豈得妄施；過濫實多，
<lb n="0204c12" ed="T"/>未可卒叙；必遵聖敎，何用浪爭。</p><p xml:id="pT40p0204c1213" cb:place="inline">次明竪標，本
<lb n="0204c13" ed="T"/>宗中二，初列相。且列八種，今須委引，要知出
<lb n="0204c14" ed="T"/>處。初制大界法云：當唱方相，若空處<note place="inline">如文，卽蘭若也。</note>，若
<lb n="0204c15" ed="T"/>樹下，若山，若谷，若巖窟，若露地<note place="inline">如文，無覆處也。</note>，若草<g ref="#CB00036">𧂐</g><note place="inline">如文，
<lb n="0204c16" ed="T"/><g ref="#CB00036">𧂐</g>聚。</note>，若園邊，若塚間，若水澗，若石<g ref="#CB00036">𧂐</g>，若樹杌，若荆
<lb n="0204c17" ed="T"/>棘邊，若汪水<note place="inline">如文</note>，若渠側，若池，若糞聚<note place="inline">如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204005" n="0204005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0204005" n="0204005"/><anchor xml:id="beg0204005" n="0204005"/>之<anchor xml:id="end0204005"/></note>，若村，若
<lb n="0204c18" ed="T"/>村界。<note place="inline">共有十九，文引五相。</note>重制法中，山塹如文<note place="inline">律云如東方，餘方亦爾。</note>，
<lb n="0204c19" ed="T"/>若村，若城，若疆畔<note place="inline">謂封疆界際也</note>，若園，若林，若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204006" n="0204006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0204006" n="0204006"/><anchor xml:id="beg0204006" n="0204006"/>地<anchor xml:id="end0204006"/>，若樹，
<lb n="0204c20" ed="T"/>若垣牆，若神祀舍。<note place="inline">共十二種，文引前二。</note>戒場中云：若安杙<note place="inline">如文</note>，
<lb n="0204c21" ed="T"/>若石，若疆畔。<note place="inline">三相引一。</note>三處所出，或有同異，對之可
<lb n="0204c22" ed="T"/>見。準下，二評量，初二句指漫。何下，出意。文中
<lb n="0204c23" ed="T"/>略擧空地。若準疏云如空處露地草<g ref="#CB00036">𧂐</g>釘杙，
<lb n="0204c24" ed="T"/>皆非久固，不可依承。<note place="inline">汪水、糞聚、荆棘等亦然。</note>必下，明臨事用
<lb n="0204c25" ed="T"/>舍，初通標。或下，別示，初明暫用。空謂指空爲
<lb n="0204c26" ed="T"/>相，礙謂以物爲相。由物相間，空處可辨，故曰
<lb n="0204c27" ed="T"/>兩分。必下，明久固。準他部者，生下《善見》。</p><p xml:id="pT40p0204c2716" cb:place="inline">他部
<lb n="0204c28" ed="T"/>八種。並有分量，在文易解。難者略釋。二曼石，
<lb n="0204c29" ed="T"/>準論曼字從水，謂無楞角也。四中八寸者，據
<pb n="0205a" ed="T" xml:id="T40.1805.0205a"/>
<lb n="0205a01" ed="T"/>量太小，恐有損折，止可暫用；必作久固，須選
<lb n="0205a02" ed="T"/>大者。第五三四村者，有人往還，必無荒廢，論
<lb n="0205a03" ed="T"/>云窮路不得<note place="inline">極底路也</note>。六中四月者，三時中擧一時
<lb n="0205a04" ed="T"/>也；久無旱涸，相不失故；論又云：水深二尺得
<lb n="0205a05" ed="T"/>作。七中螘攻土成聚，謂之螘封。第八自然水
<lb n="0205a06" ed="T"/>者，非造作也；論云：若通水入田，或堈盛水，皆
<lb n="0205a07" ed="T"/>不得。準下，會通；徵，證也。城塹等者，如上所列
<lb n="0205a08" ed="T"/>山石澗渠林樹垣牆久固之物；律但通列，不明
<lb n="0205a09" ed="T"/>分齊，須論證之。然而論中路江池水，亦難準
<lb n="0205a10" ed="T"/>據。針樹蟻封，寧爲久固。若今行事，未可全依。</p>
<lb n="0205a11" ed="T"/><p xml:id="pT40p0205a1101">牓示中。若據此文，合在結後；欲明標相是界
<lb n="0205a12" ed="T"/>所依，傳吿後來，須存久永，故於相後預而示
<lb n="0205a13" ed="T"/>之。無濫疑者，必無牓相，容生疑濫。結處生疑，
<lb n="0205a14" ed="T"/>文據彌顯。</p><p xml:id="pT40p0205a1405" cb:place="inline">界形文略，指廣如他。今須引論示
<lb n="0205a15" ed="T"/>其名相。《善見》五種：一、方，二、圓，三、鼓形，四、半月，
<lb n="0205a16" ed="T"/>五、三角。《了論》十七種，皆名別住<note place="inline">卽界<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205001" n="0205001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0205001" n="0205001"/><anchor xml:id="beg0205001" n="0205001"/>異<anchor xml:id="end0205001"/>名</note>；一、長圓<note place="inline">地勢
<lb n="0205a17" ed="T"/>狹長，兩頭並圓。</note>，二、四角<note place="inline">四方</note>，三、水波<note place="inline">標相屈曲，如波浪然。</note>，四、一山，五、一嵓
<lb n="0205a18" ed="T"/><note place="inline">隨山嵓形勢，卽爲界畔。</note>，六、半月，七、自性<note place="inline">卽蘭若處，隨地分齊。</note>，八、圍輪<note place="inline">中間別結
<lb n="0205a19" ed="T"/>多界，外以大界通圍，如<name role="" type="person">鐵圍山</name>繞四天下。</note>，九、一門<note place="inline">恐是多界同門</note>，十、方土<note place="inline">隨國邑境界</note>，
<lb n="0205a20" ed="T"/>十一、四廂<note place="inline">周迴有屋，中間空露。</note>，十二、二繩<note place="inline">如上</note>，十三、比丘尼，十
<lb n="0205a21" ed="T"/>四、優婆塞，十五、垣牆，十六、圓<note place="inline">其地周圓</note>，十七、顚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205002" n="0205002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0205002" n="0205002"/><anchor xml:id="beg0205002" n="0205002"/>狂<anchor xml:id="end0205002"/>。
<lb n="0205a22" ed="T"/>此中一、二、三、六、十六五種，約其地形。四、五、七、八、
<lb n="0205a23" ed="T"/>九、十、十一、十二、十五，九種，就其處所。十三、十四、
<lb n="0205a24" ed="T"/>十七，三種，約人別居，不論形相。問：界形與相，同
<lb n="0205a25" ed="T"/>異云何？答：若對前文標體相三，此門上科，卽
<lb n="0205a26" ed="T"/>是其標；次明界形，卽同前相，尋之可知。</p><p xml:id="pT40p0205a2616" cb:place="inline">唱相，
<lb n="0205a27" ed="T"/>離過，叙由中，初擧空有兩處，時所多行。先下
<lb n="0205a28" ed="T"/>誡須預知，不容罔冐。</p><p xml:id="pT40p0205a2809" cb:place="inline">外唱中，初叙過源。如下，
<lb n="0205a29" ed="T"/>出濫相，分三，初示彼唱法。正南下，二推過濫。
<pb n="0205b" ed="T" xml:id="T40.1805.0205b"/>
<lb n="0205b01" ed="T"/>此約寺門當垣牆之間，故有內外兩唱之過，
<lb n="0205b02" ed="T"/>如下圖中所示。必若寺門齊牆內外，亦無此
<lb n="0205b03" ed="T"/>患。隨處明之，未必皆爾。故知下，三敎如法隨
<lb n="0205b04" ed="T"/>曲唱結。後行法時，無別衆患，則無悔也。亦下，
<lb n="0205b05" ed="T"/>遮濫。然行事之時，若籬牆由折深遠，須立標
<lb n="0205b06" ed="T"/>相，從於某處至於某處。必若分齊分明，少有
<lb n="0205b07" ed="T"/>迂迴，恐成繁累，略云隨屈曲者，亦無有過。但
<lb n="0205b08" ed="T"/>令唱者及同法僧識知其處。近世有人計其尺
<lb n="0205b09" ed="T"/>寸，牒入相中，太成細碎，不必須爾。</p><p xml:id="pT40p0205b0914" cb:place="inline">內唱中，初
<lb n="0205b10" ed="T"/>出彼唱。便下，推過，初總示。如下，別釋爲三，初
<lb n="0205b11" ed="T"/>釋別衆。以與欲出界，失法成別。若下，次釋破
<lb n="0205b12" ed="T"/>夏。依界者，對無界依藍，則無此過。言下，三釋
<lb n="0205b13" ed="T"/>離衣。以自然護衣，亦無此過，故約作法衣界
<lb n="0205b14" ed="T"/>明之。故下，結示。</p><p xml:id="pT40p0205b1407" cb:place="inline">蘭若中。今時立相，標物相遠，
<lb n="0205b15" ed="T"/>中無倚附；遙指暗唱，頗符此責。自負謂負罪，
<lb n="0205b16" ed="T"/>卽非法吉羅。違敎雖輕，結業彌重，卽如下云
<lb n="0205b17" ed="T"/>自陷陷人是也。</p><p xml:id="pT40p0205b1707" cb:place="inline">引敎斥中。《了論》水波一丈五
<lb n="0205b18" ed="T"/>尺，謂標石相去，非謂長短高下也。並下，正斥，
<lb n="0205b19" ed="T"/>初通擧兩損。脫下，別擧受戒釋成。損中尤甚
<lb n="0205b20" ed="T"/>故。上二句釋陷他。自下二句明自陷。故下，引
<lb n="0205b21" ed="T"/>證令信，極勵存心。</p><p xml:id="pT40p0205b2108" cb:place="inline">唱人中。律使舊住者，一往且
<lb n="0205b22" ed="T"/>據諳練方所，準《業疏》云：律制堪能，豈局主客；
<lb n="0205b23" ed="T"/>斯爲通論，固可依承。未下，委示唱者唱之方
<lb n="0205b24" ed="T"/>便。要在親矚，不唯誦文。</p><p xml:id="pT40p0205b2410" cb:place="inline">定初始中，初示法。東
<lb n="0205b25" ed="T"/>南爲始，且據此方門多南向；餘向隨改，不必一
<lb n="0205b26" ed="T"/>定；若約通論，不問方隅；但從寺門左角發首，
<lb n="0205b27" ed="T"/>可爲定準。相當者，始未還合也。律下，遮濫。恐
<lb n="0205b28" ed="T"/>執律文，妨行事故。以起方則四維不分，起維
<lb n="0205b29" ed="T"/>則方維俱顯；又方面通漫，起無所從故也。</p><p xml:id="pT40p0205b2917" cb:place="inline">空
<pb n="0205c" ed="T" xml:id="T40.1805.0205c"/>
<lb n="0205c01" ed="T"/>野唱中。須起立者，使衆見聞也。不稱名者，以羯
<lb n="0205c02" ed="T"/>磨牒唱，恐濫爲別故；準《業疏》云：亦有牒名，義
<lb n="0205c03" ed="T"/>亦通得，莫非成僧，故知不局。相中四樹，出法
<lb n="0205c04" ed="T"/>示相；隨物隨改，不必須樹。紕謬，猶錯亂也。</p><p xml:id="pT40p0205c0417" cb:place="inline">城
<lb n="0205c05" ed="T"/>邑法中。前緣者，謂禮僧等相。文準下圖中大
<lb n="0205c06" ed="T"/>牆爲法，對之可見。今時錄相，復從簡要。隨門
<lb n="0205c07" ed="T"/>所向，望前爲出，至後爲入，左去名上，右去名
<lb n="0205c08" ed="T"/>下。又起角處，則云從此，餘處不著。雖非鈔意，
<lb n="0205c09" ed="T"/>於事易明，義須準用。三說者，律無定制，疏準
<lb n="0205c10" ed="T"/>受懺乞詞，例須三遍，以俱是前緣羯磨所牒
<lb n="0205c11" ed="T"/>故。</p><p xml:id="pT40p0205c1102" cb:place="inline">次科。五門三門者，今亦從易。至於東頰，穿
<lb n="0205c12" ed="T"/>限頭入，循限裏唱，徹至西頰，還穿限出。在事
<lb n="0205c13" ed="T"/>省繁，於義無失。障隔穿牆，須唱院名，有所簡
<lb n="0205c14" ed="T"/>別；或院牆不一，更加方隅，別名標異。</p><p xml:id="pT40p0205c1415" cb:place="inline">集僧中，
<lb n="0205c15" ed="T"/>初科，先出正解又二，初明標<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205003" n="0205003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0205003" n="0205003"/><anchor xml:id="beg0205003" n="0205003"/>挍<anchor xml:id="end0205003"/>界寬。若下，二
<lb n="0205c16" ed="T"/>明標寬界狹。僧下，引證。從標不疑。避難者，彼
<lb n="0205c17" ed="T"/>第八云：一住處諸比丘，前安居後安居日已
<lb n="0205c18" ed="T"/>過，有難事起，若賊、若王難、若奪命、若破戒、若
<lb n="0205c19" ed="T"/>水多蟲、漉不能淨，欲至餘精舍避<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205004" n="0205004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0205004" n="0205004"/><anchor xml:id="beg0205004" n="0205004"/>比<anchor xml:id="end0205004"/>諸難，故
<lb n="0205c20" ed="T"/>聽結之。有下，斥非，初出彼計。僧下，彼以明文
<lb n="0205c21" ed="T"/>爲妨，故作強釋。爲難緣者，顯非常途也。恐障
<lb n="0205c22" ed="T"/>礙者，攝處旣廣，情容不同故。<note place="inline">舊記妄云古師謂《僧祇》難緣爲惡比丘者，非。</note>
<lb n="0205c23" ed="T"/>準下，正斥。但彰無據。言準理者，疏云：雖在自
<lb n="0205c24" ed="T"/>然之外，非別所收；然作法文中通牒標內，擬
<lb n="0205c25" ed="T"/>成二同；唱時結時，別衆在內；律無開處，何得
<lb n="0205c26" ed="T"/>非別。</p><p xml:id="pT40p0205c2603" cb:place="inline">次科，村界中。村內不集者，據結已爲言，
<lb n="0205c27" ed="T"/>初結須集。</p><p xml:id="pT40p0205c2705" cb:place="inline">尼界者。僧尼二衆，各不相足，互結
<lb n="0205c28" ed="T"/>無妨。</p><p xml:id="pT40p0205c2803" cb:place="inline">僧界中。令不出界者，自然不攝法地人
<lb n="0205c29" ed="T"/>故。唱內相者，中留自然也。如下，擧例。如前釋。</p>
<pb n="0206a" ed="T" xml:id="T40.1805.0206a"/>
<lb n="0206a01" ed="T"/><p xml:id="pT40p0206a0101">不受欲中三義，初約結法。對餘羯磨明制緩
<lb n="0206a02" ed="T"/>急，有開不開；《業疏》續云：餘法是衆同之末，並
<lb n="0206a03" ed="T"/>依後起。二界弱者。欲法本開，爲成同界羯磨衆
<lb n="0206a04" ed="T"/>法；地旣不勝，欲將何用；此義唯除結界，就餘
<lb n="0206a05" ed="T"/>法明之。疏云：自然本弱，僧事不行<note place="inline">此明通制餘法，下釋唯
<lb n="0206a06" ed="T"/>開<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206001" n="0206001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0206001" n="0206001"/><anchor xml:id="beg0206001" n="0206001"/>吉<anchor xml:id="end0206001"/>界。</note>；不開一結，用通僧界，諸務不立；故此白
<lb n="0206a07" ed="T"/>二，乃是前開<note place="inline">上明結界未有欲法，以<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206002" n="0206002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0206002" n="0206002"/><anchor xml:id="beg0206002" n="0206002"/>之<anchor xml:id="end0206002"/>不開，下明欲本應僧；須在法地，不通自然。</note>；欲是
<lb n="0206a08" ed="T"/>未緣，必憑僧起；界是作法，強故攝之。<note place="inline">舊記謬解不勝欲羯磨，故
<lb n="0206a09" ed="T"/>委示之。</note>三令知界。此義最優，文據復顯。餘人不知
<lb n="0206a10" ed="T"/>者，若約同法，理合皆知；或容後忘，或是後來
<lb n="0206a11" ed="T"/>比丘；未立牓示，致有斯緣。<note place="inline">結處起疑，此文更顯。</note></p><p xml:id="pT40p0206a1119" cb:place="inline">加法中，初科。
<lb n="0206a12" ed="T"/>但答結大界者，結法唯一，無所簡故，不須更
<lb n="0206a13" ed="T"/>加白二之言。</p><p xml:id="pT40p0206a1306" cb:place="inline">白羯磨中。律中本無作字，《隨
<lb n="0206a14" ed="T"/>機羯磨》及古本寫鈔皆無，定是後人妄加；雖
<lb n="0206a15" ed="T"/>無巨害，終成參濫。</p><p xml:id="pT40p0206a1508" cb:place="inline">有場界中。言戒場者，受
<lb n="0206a16" ed="T"/>隨等法，多行於中；疏云：似世諸場，莫非聚
<lb n="0206a17" ed="T"/>結異品，收拾勝利故也。然圖中標爲戒壇者，
<lb n="0206a18" ed="T"/>謂於場中別更封土。若據初開，未必有壇。所
<lb n="0206a19" ed="T"/>以律中約通從本，但云場耳。三標內外，尋圖
<lb n="0206a20" ed="T"/>可見。</p><p xml:id="pT40p0206a2003" cb:place="inline">叙意中，初示意。今下，斥世，上二句通斥
<lb n="0206a21" ed="T"/>愚暗。漠落，喩不明也。曾下，出不明之相。定下，
<lb n="0206a22" ed="T"/>決破。必下，誡愼。觀夫祖訓極明，人誰不讀。及
<lb n="0206a23" ed="T"/>乎臨事，還溺此迷。豈非妄習積深，良醫莫治。
<lb n="0206a24" ed="T"/>今略引示，幸宜改之。謂主法者一月已前，自
<lb n="0206a25" ed="T"/>錄界相，令他暗誦。唱者未甞目覩，同住都無
<lb n="0206a26" ed="T"/>曉知。而乃對衆執文，號爲證相；秉燈數字，不
<lb n="0206a27" ed="T"/>使差訛。側耳尋聲，莫知方詣。況自然分齊，曾
<lb n="0206a28" ed="T"/>不觀量；作相集僧，寧思足別。白吿則巧莊對
<pb n="0206b" ed="T" xml:id="T40.1805.0206b"/>
<lb n="0206b01" ed="T"/>偶，不異伶倫；秉結則引弄音聲，便同歌伎。唯
<lb n="0206b02" ed="T"/>念明晨散席，坐位高低；更憂請主相酬，施利
<lb n="0206b03" ed="T"/>多少。如斯罔世，非是一朝。誤彼大緣，自沈萬
<lb n="0206b04" ed="T"/>劫。來學有恥，極須誡之。</p><p xml:id="pT40p0206b0410" cb:place="inline">圖中，圖相。正意爲分
<lb n="0206b05" ed="T"/>三標，令唱法易見。二復示前無場唱法。三明
<lb n="0206b06" ed="T"/>穿牆之相。四明自然體圓。五明相望作法自
<lb n="0206b07" ed="T"/>然遠近。六明循門出入離過。七大小二牆，絣
<lb n="0206b08" ed="T"/>繩釘杙，爲顯一標兩相。八復示標通大小，不必
<lb n="0206b09" ed="T"/>一肘。九明中隔自然，隨物可分。十明大牆外
<lb n="0206b10" ed="T"/>唱，不相錯涉。略求十意，餘更尋之。</p><p xml:id="pT40p0206b1014" cb:place="inline">注中。初明
<lb n="0206b11" ed="T"/>自然者，以結場時更出西南，別取步量。圖中
<lb n="0206b12" ed="T"/>不可雙示，故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206003" n="0206003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0206003" n="0206003"/><anchor xml:id="beg0206003" n="0206003"/>持<anchor xml:id="end0206003"/>點之。</p><p xml:id="pT40p0206b1209" cb:place="inline">遠近中，先明自然。若下，
<lb n="0206b13" ed="T"/>示作法。</p><p xml:id="pT40p0206b1304" cb:place="inline">餘界中。點示同別。唯可分聚一向爲
<lb n="0206b14" ed="T"/>別。餘之四種，廣狹雖別，周圓則同。問：前定自
<lb n="0206b15" ed="T"/>然各半減取，唯約不可分別聚落，餘五如何？
<lb n="0206b16" ed="T"/>答：疏云：此一旣爾，餘之自然大小乃殊；例有
<lb n="0206b17" ed="T"/>通局，皆半約之。<note place="inline">異界已分，共論爲通，各半名局。</note>然可分聚落，唯
<lb n="0206b18" ed="T"/>局不通；以僧在外，旣非同聚；自有別界，餘皆
<lb n="0206b19" ed="T"/>同處各半可知。</p><p xml:id="pT40p0206b1907" cb:place="inline">釋中，自然界相。不必定圓，示
<lb n="0206b20" ed="T"/>知別相。</p><p xml:id="pT40p0206b2004" cb:place="inline">戒場中三，初示場體。中下，二明中隔
<lb n="0206b21" ed="T"/>自然，初二句通標。東下，先示東北。言下上者，
<lb n="0206b22" ed="T"/>下卽牆際，上謂地面。次明西南，初示竪標。云
<lb n="0206b23" ed="T"/>尺八者，不必可知。後南西下，明結已作法。若
<lb n="0206b24" ed="T"/>論說恣，卽須通集。其戒場下，三示場外相。</p><p xml:id="pT40p0206b2417" cb:place="inline">大
<lb n="0206b25" ed="T"/>界相中，初示內相。若下，明外相。此圖不通內
<lb n="0206b26" ed="T"/>唱，特示西南相涉，令識過相。又下，恐避參涉
<lb n="0206b27" ed="T"/>而穿牆心唱。故此遮之。</p><p xml:id="pT40p0206b2710" cb:place="inline">結示中，初二句結前。
<lb n="0206b28" ed="T"/>一緣者，通指圖相。作下，示不定。若下，明須立。</p>
<lb n="0206b29" ed="T"/><p xml:id="pT40p0206b2901">結法中，初明前後。以昔相傳後結戒場，人猶
<pb n="0206c" ed="T" xml:id="T40.1805.0206c"/>
<lb n="0206c01" ed="T"/>執舊，故須決破。引據中，先引《五分》，上二句示
<lb n="0206c02" ed="T"/>正法。若下，明倒結。先結大界者，示忘誤也。當
<lb n="0206c03" ed="T"/>捨者，解二界也。更前結者，卽戒場也。更字去
<lb n="0206c04" ed="T"/>呼，望前重也；亦可平呼，改前倒也。然後下，卽
<lb n="0206c05" ed="T"/>大界也。毘尼下，略指二論。同故不引。《母論》第
<lb n="0206c06" ed="T"/>一云：結界法先結小界，後結大界；又云：若忘
<lb n="0206c07" ed="T"/>結淨地，解已次第結等。<note place="inline">彼宗大界不開淨地，故別結小界以爲淨厨；而結解次第，
<lb n="0206c08" ed="T"/>與今頗同。</note>《善見》尋文未獲，後解界中，引《五百間》文亦
<lb n="0206c09" ed="T"/>同此。</p><p xml:id="pT40p0206c0903" cb:place="inline">斥非中。卽光師羯磨，彼執緣起立結次
<lb n="0206c10" ed="T"/>第。故疏云：律文雖有先後，由緣起故，不卽因
<lb n="0206c11" ed="T"/>此明結法式，理如《五分》，不可依人。又《壇經》云：
<lb n="0206c12" ed="T"/>若先結大界，後結戒場，約何法制以分兩界；
<lb n="0206c13" ed="T"/>雖預開空域，終是無法之地。鈔中直破云不讀
<lb n="0206c14" ed="T"/>等。</p><p xml:id="pT40p0206c1402" cb:place="inline">問決中。前雖略斥，未定成否；猶恐妄執，須
<lb n="0206c15" ed="T"/>更明示？答文爲二，初明先結得成。文旣令捨，
<lb n="0206c16" ed="T"/>卽顯結成；所以爾者，唱結無乖故。但下，二明後
<lb n="0206c17" ed="T"/>法不成。所以然者，違制法故。五下，引證復二，
<lb n="0206c18" ed="T"/>初明故違不成。又下，明不知許成。言不知者，
<lb n="0206c19" ed="T"/>謂秉結之人，未闚敎故。於後纔知，卽不成法。
<lb n="0206c20" ed="T"/>然是愚敎，須加二罪。或可後行受者，不知元結，
<lb n="0206c21" ed="T"/>失於次第，約心許成。賴下，示曲開之意。僥倖
<lb n="0206c22" ed="T"/>者，疏云非分遇福也。</p><p xml:id="pT40p0206c2209" cb:place="inline">示非中，初通標。或下，別
<lb n="0206c23" ed="T"/>示，次列四種。初界中不集者，謂自然限內有
<lb n="0206c24" ed="T"/>別衆過，卽人非也。總唱者，卽就場中遙結大
<lb n="0206c25" ed="T"/>界，謂事非也。二中。界內卽大界，不合通唱，及
<lb n="0206c26" ed="T"/>下二種並是事非。第三可知。四中。不唱內相，
<lb n="0206c27" ed="T"/>卽兩界錯涉也。此下，總結，上二句示非。故下，
<lb n="0206c28" ed="T"/>明是。當界者，大界戒場，各自局故。</p><p xml:id="pT40p0206c2814" cb:place="inline">結場中。相
<lb n="0206c29" ed="T"/>及羯磨，皆云小界者；對外大界，在中名小；與
<pb n="0207a" ed="T" xml:id="T40.1805.0207a"/>
<lb n="0207a01" ed="T"/>下三小，名同相別。</p><p xml:id="pT40p0207a0108" cb:place="inline">結已中。止將四五人往結
<lb n="0207a02" ed="T"/>大界者，一往且示兩處界別，各不相妨。若準
<lb n="0207a03" ed="T"/>不開說欲，要知界相，理須盡往。</p><p xml:id="pT40p0207a0313" cb:place="inline">次結大界，唱
<lb n="0207a04" ed="T"/>相中，總別唱者。別卽內外各唱，總謂逐遍合
<lb n="0207a05" ed="T"/>唱。若行別唱者，先三唱內相竟，結云此是大界
<lb n="0207a06" ed="T"/>內相三周訖；復次三唱外相竟，結云此是大
<lb n="0207a07" ed="T"/>界外相三周訖，然後通結云：此是大界內外
<lb n="0207a08" ed="T"/>相各三周訖，不須同下云彼此等；以是別唱，
<lb n="0207a09" ed="T"/>無相濫故。雖文出總法，而別唱便易，今宜從
<lb n="0207a10" ed="T"/>別。</p><p xml:id="pT40p0207a1002" cb:place="inline">正明中，初總擧。前下，別唱，初唱內相。次下，
<lb n="0207a11" ed="T"/>二唱外相。並有標唱結三段，標結之詞，通須
<lb n="0207a12" ed="T"/>牒唱。彼下，雙牃總結。如下，唱已通吿。</p><p xml:id="pT40p0207a1215" cb:place="inline">羯磨中，
<lb n="0207a13" ed="T"/>牃緣。加減，明加內外二字，而言足一字者，未詳
<lb n="0207a14" ed="T"/>所以；有云外字，義通本有，則非加也。若據下
<lb n="0207a15" ed="T"/>示不須加。以體望相，並是外故。</p><p xml:id="pT40p0207a1513" cb:place="inline">三小中，集僧
<lb n="0207a16" ed="T"/>分三，初叙緣彰異。如下，二正示遠近。七盤陀
<lb n="0207a17" ed="T"/>者，如〈集僧〉中有難蘭若，唯結三小，請無所疑。
<lb n="0207a18" ed="T"/>故下，會同律論，以明可取。論明不同意者，在
<lb n="0207a19" ed="T"/>七盤陀外，得作法事；律云：不同意者未出界
<lb n="0207a20" ed="T"/><note place="inline">謂在本界。</note>，聽在界外疾疾一處集結小界受戒；名相
<lb n="0207a21" ed="T"/>相符，故云無異。並下，三示結處，上明開閉。由
<lb n="0207a22" ed="T"/>下，釋所以。逈，遠也。逈故來難，露故易見。聚落
<lb n="0207a23" ed="T"/>反此，不開可會。</p><p xml:id="pT40p0207a2307" cb:place="inline">不竪相中，正義分二，先叙二
<lb n="0207a24" ed="T"/>界須相。此下，正明三小不立，初約緣顯無。有
<lb n="0207a25" ed="T"/>難謂不同意。遮作卽來訶止。隨下二句，剋定體
<lb n="0207a26" ed="T"/>量。</p><p xml:id="pT40p0207a2602" cb:place="inline">次科，古義中。彼謂受戒出衆問難，入衆正
<lb n="0207a27" ed="T"/>受，必在界中，故須立相；餘二不爾，故但隨身。
<lb n="0207a28" ed="T"/>疏引古云：及作受戒，相如熨斗柄，是中問遮
<lb n="0207a29" ed="T"/>是也。</p><p xml:id="pT40p0207a2903" cb:place="inline">今破中，初科爲二；初文示妨，明不可立。
<pb n="0207b" ed="T" xml:id="T40.1805.0207b"/>
<lb n="0207b01" ed="T"/>此下，示同，明不當異。</p><p xml:id="pT40p0207b0109" cb:place="inline">次科引文，卽三種結法
<lb n="0207b02" ed="T"/>中牒緣文也。初卽〈受戒〉中文。一處者，疏云知
<lb n="0207b03" ed="T"/>無異外也。中云卽說戒文。爾許集者，疏云知
<lb n="0207b04" ed="T"/>數人外無界也。後卽自恣文。齊坐處者，疏云
<lb n="0207b05" ed="T"/>知坐處外非界也。文下，通示。止在此者，謂上
<lb n="0207b06" ed="T"/>三文，皆約坐處也。</p><p xml:id="pT40p0207b0608" cb:place="inline">遮濫中。以《僧祇》文是彼所
<lb n="0207b07" ed="T"/>據，故須釋之；文出第八，彼明比丘犯長求懺；
<lb n="0207b08" ed="T"/>以大界難集，或恐勞僧，故出界作。至界外者，
<lb n="0207b09" ed="T"/>卽指戒場。以隔自然，故云外也。無場方出界
<lb n="0207b10" ed="T"/>外別結。文云者，卽彼結法。彼云：大德僧聽！若
<lb n="0207b11" ed="T"/>僧時到僧忍聽，僧於此地，卽接齊僧等三句。
<lb n="0207b12" ed="T"/>此下，決破，上句是縱。下二句卽奪。上句指類
<lb n="0207b13" ed="T"/>戒場以名通故，下句顯非三小，由非難故。《四
<lb n="0207b14" ed="T"/>分》下，質彼迷名。</p><p xml:id="pT40p0207b1407" cb:place="inline">行事中，初出正義。界外問難，
<lb n="0207b15" ed="T"/>受法明文。叢坐者，前後兩邊身相連及，非謂
<lb n="0207b16" ed="T"/>環繞使中空也。足開者，足可相容也；疏云：十
<lb n="0207b17" ed="T"/>人融通開間納取。必半身者，擧分況全也。《十
<lb n="0207b18" ed="T"/>誦》，一比丘一處坐足四處僧作法，證今半身
<lb n="0207b19" ed="T"/>卽成同界。《善見》未詳何文。是定義者，疏云：如
<lb n="0207b20" ed="T"/>斯行事，內準佛敎，外約凡訶；僧有授法之功，
<lb n="0207b21" ed="T"/>前無虛受之願可也。必下，二斥非法。鎭，壓也。
<lb n="0207b22" ed="T"/>下指《義鈔》文逸，今見《業疏》，破立頗詳。</p><p xml:id="pT40p0207b2215" cb:place="inline">說恣中，
<lb n="0207b23" ed="T"/>初明說戒。同師善友者，非不同意也。下道者，
<lb n="0207b24" ed="T"/>道路之下，卽蘭若也。使相近者，必有空間，非一
<lb n="0207b25" ed="T"/>界也。自恣圓坐，示相可知。此下，雙結不可必
<lb n="0207b26" ed="T"/>固。</p><p xml:id="pT40p0207b2602" cb:place="inline">指結法中。事希故略者，非鈔意也。今略引
<lb n="0207b27" ed="T"/>之，說戒文云：大德僧聽！今有爾許比丘集，若
<lb n="0207b28" ed="T"/>僧時到僧忍聽結小界，白如是；羯磨準知。<note place="inline">餘二緣相，
<lb n="0207b29" ed="T"/>如前已引。</note></p><p xml:id="pT40p0207b2905" cb:place="inline">示餘三中。初謂一處有食無法，一處有法
<pb n="0207c" ed="T" xml:id="T40.1805.0207c"/>
<lb n="0207c01" ed="T"/>無食；各解同結，自他相濟，名爲法食二同界。
<lb n="0207c02" ed="T"/>二謂二俱有食，一處有法，名法同食別界。<note place="inline">此二幷上
<lb n="0207c03" ed="T"/>人法二同，卽三種大界。</note>三謂二俱有法，一處無食，名食同
<lb n="0207c04" ed="T"/>法別界。爲下，別釋第三，初示開意。言守護者，
<lb n="0207c05" ed="T"/>不令彼處僧散寺廢故。四方唱和者，顯非結
<lb n="0207c06" ed="T"/>界；而前標云三種界者，以利養相通，義同一
<lb n="0207c07" ed="T"/>界；下云開結，意亦同之。疏云：本非結界，因前
<lb n="0207c08" ed="T"/>同別，故有事來；末下，傷今不行。殆，將也。必下，
<lb n="0207c09" ed="T"/>勸令遵奉。</p><p xml:id="pT40p0207c0905" cb:place="inline">解中，無場法。可解。結歸中，聽字或
<lb n="0207c10" ed="T"/>存或去，諍論紛紜；然非是綱，去之無在；比諸
<lb n="0207c11" ed="T"/>羯磨，並無此言，疑是律文傳寫之誤。</p><p xml:id="pT40p0207c1115" cb:place="inline">次有場
<lb n="0207c12" ed="T"/>中，初示<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207001" n="0207001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0207001" n="0207001"/><anchor xml:id="beg0207001" n="0207001"/>先<anchor xml:id="end0207001"/>後。反前結法。</p><p xml:id="pT40p0207c1210" cb:place="inline">解大界中，初明問
<lb n="0207c13" ed="T"/>答。恐謂兩解，妄行通答故。又準《注羯磨》，結解
<lb n="0207c14" ed="T"/>二法，不得通答；以解在法地，結依自然；故必
<lb n="0207c15" ed="T"/>依次解，人衣食界，理得通答。若下，卽指前解，
<lb n="0207c16" ed="T"/>無別法故。</p><p xml:id="pT40p0207c1605" cb:place="inline">解場中，示解處者。絕濫行故。</p><p xml:id="pT40p0207c1616" cb:place="inline">廢古
<lb n="0207c17" ed="T"/>中。言律無者，傳譯脫漏故。舊下，引古疏。指光
<lb n="0207c18" ed="T"/>師，曇諦本亦然。今下，點非。由前大界牃二同
<lb n="0207c19" ed="T"/>解，立場本非說恣，復非住處；所以前結不牃，
<lb n="0207c20" ed="T"/>後解何得稱之。疏中又出他師用三小解，破
<lb n="0207c21" ed="T"/>云三小無相，一席作法，如何類之。今準下，顯
<lb n="0207c22" ed="T"/>正。準難事者，卽小界也。若爾，與他師何異；彼
<lb n="0207c23" ed="T"/>用解法之文，今準相翻之義，故不同也。</p><p xml:id="pT40p0207c2316" cb:place="inline">雜相
<lb n="0207c24" ed="T"/>中，初引《善見》，前明非僧住處。剔，他歷反，解也。
<lb n="0207c25" ed="T"/>壞，音怪，毀也。外下，明立場處。如祭壇者，亦如
<lb n="0207c26" ed="T"/>宮觀醮壇。五下，證在露處。</p><p xml:id="pT40p0207c2611" cb:place="inline">解三小中。言同前
<lb n="0207c27" ed="T"/>者，亦事希也。今略出之，文云：今有爾許比丘
<lb n="0207c28" ed="T"/>集，解此處小界。</p><p xml:id="pT40p0207c2807" cb:place="inline">三法起中。古有異說，準敎詳定，
<lb n="0207c29" ed="T"/>故取前解。初師立理中，前明法起所以。作及
<pb n="0208a" ed="T" xml:id="T40.1805.0208a"/>
<lb n="0208a01" ed="T"/>無作，二法相待，安得有作而無無作耶！善行
<lb n="0208a02" ed="T"/>陰者，五陰攝法；此旣造作，故屬行陰；行通三
<lb n="0208a03" ed="T"/>性，此屬善性；行卽是心，心動成業，故疏云：然
<lb n="0208a04" ed="T"/>初結處，非心不起；地是依報，何得不從；隨心
<lb n="0208a05" ed="T"/>業力，有法依地等。此下，明遍處。非下，示法體。
<lb n="0208a06" ed="T"/>不與地連者，色及非色，記與無記，性不合故。
<lb n="0208a07" ed="T"/>非不相及者，界是色法，業依色起故。</p><p xml:id="pT40p0208a0715" cb:place="inline">引證中，
<lb n="0208a08" ed="T"/>此引前後二段。前段又二，初至一界來，證上不
<lb n="0208a09" ed="T"/>與地連。以掘去本土，亦不失故；於上起屋，別
<lb n="0208a10" ed="T"/>加外物，亦同界故。言水際者，土輪下是金輪，
<lb n="0208a11" ed="T"/>金下水輪，水下風輪，風外卽是虛空；法極金
<lb n="0208a12" ed="T"/>輪，故言水際，以界依堅處；水相浮蕩，非本期
<lb n="0208a13" ed="T"/>故。三重屋者且擧一相，多層亦然，彼文正作
<lb n="0208a14" ed="T"/>起三層樓，變其語耳。若下，證上非不相及，初
<lb n="0208a15" ed="T"/>是論文。以下，卽鈔家釋意。上句示界體；標相
<lb n="0208a16" ed="T"/>限域，爲眼所對故；互不相通，是障礙故；界具
<lb n="0208a17" ed="T"/>二義，故云色法。<note place="inline">有將法字在下讀，反成破句。</note>故下，次引後段。
<lb n="0208a18" ed="T"/>亦明處毀法存，證成有法。水流字下，略知其
<lb n="0208a19" ed="T"/>處所一句；論本具之，則顯不知不可作法。準
<lb n="0208a20" ed="T"/>下，結證前義。</p><p xml:id="pT40p0208a2006" cb:place="inline">次貶無法中分三，初出彼計。《業
<lb n="0208a21" ed="T"/>疏》引云：謂能作是情，所爲非情，何有法起，誰
<lb n="0208a22" ed="T"/>領繫者，故知但是約界集處。仍引文據，如鈔
<lb n="0208a23" ed="T"/>所示，此卽滅諍中五現前文，彼云：云何法現
<lb n="0208a24" ed="T"/>前，所持法滅諍者是；云何毘尼現前，所持毘
<lb n="0208a25" ed="T"/>尼滅諍者是；云何人現前，言議往返者是；云
<lb n="0208a26" ed="T"/>何僧現前，應來者來等是，界如鈔引。此下，點
<lb n="0208a27" ed="T"/>彼誤解。薩下，引文質非，《婆論》、《五分》。並明界功
<lb n="0208a28" ed="T"/>非人不惱，豈非有法。前料簡中備引，故略指
<lb n="0208a29" ed="T"/>之。下引經證。文義益顯。如土臺者，謂無作業
<pb n="0208b" ed="T" xml:id="T40.1805.0208b"/>
<lb n="0208b01" ed="T"/>相，天眼所見；《壇經》云：結界之地，隨其限域，至
<lb n="0208b02" ed="T"/>金剛輪；雖經劫壞，終焉莫毀等。</p><p xml:id="pT40p0208b0213" cb:place="inline">第四明非法
<lb n="0208b03" ed="T"/>中，初三句示重意。指前述者，下文隨示。謂下，
<lb n="0208b04" ed="T"/>列非相。初至結之，有三非，如前料簡問答已
<lb n="0208b05" ed="T"/>明。及下三非，不集羯磨，如前結戒場中，方相
<lb n="0208b06" ed="T"/>如前唱法。故云前具述也。並下，通結。五下，別
<lb n="0208b07" ed="T"/>證。總束諸非，不出四種。錯涉隔水方相，三並
<lb n="0208b08" ed="T"/>事非；重結卽處非，不集謂人非，羯磨是法非。</p>
<lb n="0208b09" ed="T"/><p xml:id="pT40p0208b0901">棄捨失中。必約作意捨去，後更不還，無一人住，
<lb n="0208b10" ed="T"/>方名失界。疏云：雖非作法，僧義絕故；又引《文
<lb n="0208b11" ed="T"/>殊問經》云：下至有一優婆塞宿，是名不失。文
<lb n="0208b12" ed="T"/>中，前引《十誦》。明須作念，故知不作則不失也。
<lb n="0208b13" ed="T"/>《智論》。限定一宿，故知未宿還來，亦不失也。</p><p xml:id="pT40p0208b1317" cb:place="inline">釋
<lb n="0208b14" ed="T"/>難中，初問。前引《善見》，掘地水蕩，亦無僧住，皆
<lb n="0208b15" ed="T"/>言不失，顯是相違。疏云：《善見》水蕩，計僧並散，
<lb n="0208b16" ed="T"/>豈人水下宿守界耶！答中，初約捨心有無，和
<lb n="0208b17" ed="T"/>會無違。文中皆言者，卽上《十誦》、《智論》。《四分》下，
<lb n="0208b18" ed="T"/>證前不失，無捨心故。文出〈藥揵度〉。故伽藍者，
<lb n="0208b19" ed="T"/>顯是荒廢之處。不失淨地者，明知大界猶存。
<lb n="0208b20" ed="T"/>又下，彼云比丘不知何處是淨地，佛答如鈔。
<lb n="0208b21" ed="T"/>故下一句，結顯二文。<note place="inline">解疑之文，本出藥法，有智細詳，方知昔謬。</note></p><p xml:id="pT40p0208b2125" cb:place="inline">作法捨
<lb n="0208b22" ed="T"/>中。若約法儀，必須次捨；先食，次衣，後捨人界。
<lb n="0208b23" ed="T"/>若論失法，但捨人界，三種頓失。疏云：雖本失
<lb n="0208b24" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0208001" n="0208001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0208001" n="0208001"/><anchor xml:id="beg0208001" n="0208001"/>末<anchor xml:id="end0208001"/>亡，而非正則，亂倫獲罪。今云俱捨，語通
<lb n="0208b25" ed="T"/>漸頓。若準行事，須依漸法。</p><p xml:id="pT40p0208b2511" cb:place="inline">不失中，五種。初惡
<lb n="0208b26" ed="T"/>心者，律因比丘欲令餘人得不淨食，故解淨
<lb n="0208b27" ed="T"/>地，佛判不成；大界無文，故云例準。二云互結
<lb n="0208b28" ed="T"/>者，文出《善見》，彼但明結，今準結類解；結旣兩
<lb n="0208b29" ed="T"/>成，解亦不失，故疏標云：僧尼互解。<note place="inline">古記云結必先解者，謬矣。</note>
<pb n="0208c" ed="T" xml:id="T40.1805.0208c"/>
<lb n="0208c01" ed="T"/>三準捨戒，兩不相足，故通互結，解亦不成。第
<lb n="0208c02" ed="T"/>四可知。五如《四分》治故伽藍。若準《業疏》，則列
<lb n="0208c03" ed="T"/>六種；初二同鈔，三異見互結，四邪正互結，五
<lb n="0208c04" ed="T"/>是中邊，六卽合今四五兩種。</p><p xml:id="pT40p0208c0412" cb:place="inline">別證中。然與論
<lb n="0208c05" ed="T"/>文小異，今具引之，彼前問云：二衆結界，得互
<lb n="0208c06" ed="T"/>相叉結否？答：得叉<note place="inline">謂不共行法故。</note>，得共結<note place="inline">謂受戒出罪，僧尼同法，鈔變其語，
<lb n="0208c07" ed="T"/>故云不得相叉。</note>，後問云大僧得與尼通結界否？答得。今
<lb n="0208c08" ed="T"/>鈔所引，上二句卽後問答，下一句卽是前答。
<lb n="0208c09" ed="T"/>疏云不相叉者，恐出僧外，非成同法故。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208002" n="0208002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0208002" n="0208002"/><anchor type="circle"/></p></cb:div>
<lb n="0208c10" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">7 釋僧網篇(上二)</cb:mulu><head><anchor type="circle"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0208003" n="0208003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0208003" n="0208003"/>釋僧網篇</head>
<lb n="0208c11" ed="T"/><p xml:id="pT40p0208c1101">僧宗事多如網，此篇五門如綱；用此五者，
<lb n="0208c12" ed="T"/>如提其綱，則餘網目無有不正；從喩爲題，以
<lb n="0208c13" ed="T"/>彰正要。住持攝衆，舍此何爲？仰夫聖敎昭彰，
<lb n="0208c14" ed="T"/>遵之甚易；但以人非淸正，擧之或難；有敎無
<lb n="0208c15" ed="T"/>施，可用長歎。</p><p xml:id="pT40p0208c1506" cb:place="inline">叙意中，初文四段；前四句明凡
<lb n="0208c16" ed="T"/>爲衆主，必遵於敎。一方者，通語遠近傳弘之
<lb n="0208c17" ed="T"/>處。立法通者，擧事依敎，餘方共遵；曲任私情，
<lb n="0208c18" ed="T"/>不流於外故也。上二句明立制軌物，下二句
<lb n="0208c19" ed="T"/>明臨事處斷。令下四句，二明近益。遠域異邦，
<lb n="0208c20" ed="T"/>語重事一；或可遠域近指郡縣，異邦遠指他
<lb n="0208c21" ed="T"/>國，如祖師聲飛五竺之例。上二句明外化景
<lb n="0208c22" ed="T"/>慕，下二句明內化日益。翹謂擧踵而望。神卽
<lb n="0208c23" ed="T"/>是心，業卽是行；無相觸撓，心神故安；境勝緣
<lb n="0208c24" ed="T"/>靜，行業乃進。若下，三明衆必從化。上二句明事
<lb n="0208c25" ed="T"/>皆可擧，下二句明人無敢違。豈下，四示遠益。
<lb n="0208c26" ed="T"/>上二句躡前近益，發起下文，故云豈止也。肅，
<lb n="0208c27" ed="T"/>靜也。下二句正示遠益。道與慧並佛正法；道
<lb n="0208c28" ed="T"/>能生長，故喩如樹；慧能破暗，故喩如日。扶疎，
<lb n="0208c29" ed="T"/>豐茂之貌。方，猶將也。</p><p xml:id="pT40p0208c2909" cb:place="inline">彰損中，反前四義；初四
<pb n="0209a" ed="T" xml:id="T40.1805.0209a"/>
<lb n="0209a01" ed="T"/>句反前初義。出<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209001" n="0209001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0209001" n="0209001"/><anchor xml:id="beg0209001" n="0209001"/>怚<anchor xml:id="end0209001"/>情者，明自任也。言無據者，
<lb n="0209a02" ed="T"/>明非敎也。科罰下，明行事俗惡，如下第二門
<lb n="0209a03" ed="T"/>中所列。能下二句，反上餘三。能施非者，必兼
<lb n="0209a04" ed="T"/>人法，人卽衆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209002" n="0209002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0209002" n="0209002"/><anchor xml:id="beg0209002" n="0209002"/>主<anchor xml:id="end0209002"/>，法卽非制。諠亂之言，總含三
<lb n="0209a05" ed="T"/>過：一人不從化，二無近益，三無遠益。故下引
<lb n="0209a06" ed="T"/>證。滅法過重，荷法功深；學者知此，當如之何！
<lb n="0209a07" ed="T"/>不値佛世，是當來餘報。生地獄卽是生報；如
<lb n="0209a08" ed="T"/>箭射者，言其疾也。引《三千經》，明僧必依法；旣
<lb n="0209a09" ed="T"/>闕良導，是爲愚聚。故下，準文示意。</p><p xml:id="pT40p0209a0914" cb:place="inline">篇意中，初
<lb n="0209a10" ed="T"/>明去非；此中刪補，不同章疏廣解之繁；但是
<lb n="0209a11" ed="T"/>世人妄行非制，名爲繁惡；隱其正制，名爲遺漏。
<lb n="0209a12" ed="T"/>使下，顯是。言制者，卽下五門所立之法；並稽
<lb n="0209a13" ed="T"/>於敎，故曰相應。義謂事之用與，皆適於時，故
<lb n="0209a14" ed="T"/>云並合；此用律中如來制戒知時義合之語。故
<lb n="0209a15" ed="T"/>下，引證。言漸漸者，翻非爲是，不可頓革。若下，
<lb n="0209a16" ed="T"/>指略。病患卽非法之過；能使法滅，故言損減。
<lb n="0209a17" ed="T"/>卽下五門皆出非相是也。</p><p xml:id="pT40p0209a1711" cb:place="inline">化敎，標中。通道俗者，
<lb n="0209a18" ed="T"/>略示化義；顯下制敎唯局道也。下引三經；初
<lb n="0209a19" ed="T"/>引《大集》，通道俗治；次《十輪》中，唯聽道治，不許
<lb n="0209a20" ed="T"/>俗治；後引《涅槃》，且明道治。下更引文亦通二
<lb n="0209a21" ed="T"/>衆，決通同異，並在下明。</p><p xml:id="pT40p0209a2110" cb:place="inline">《大集》中，初明國王縱彼
<lb n="0209a22" ed="T"/>造惡。則下，顯過。斷三寶者，翳障正法也。奪衆
<lb n="0209a23" ed="T"/>生眼者，損他正見也。戒施滅失者，損自功德
<lb n="0209a24" ed="T"/>也。言無量世者，擧遠多以況近少，則滅失可
<lb n="0209a25" ed="T"/>知；修戒施惠，略擧六度初二也。廣下，指文。見二
<lb n="0209a26" ed="T"/>十八，分卷之異。彼云：寧護如法比丘一人，不
<lb n="0209a27" ed="T"/>護無量諸惡比丘；乃至云：若能護持法者，當
<lb n="0209a28" ed="T"/>知是人乃是十方諸佛世尊大檀越也。又下，
<lb n="0209a29" ed="T"/>明道衆自治。文中五法，上三可解。不共住者，
<pb n="0209b" ed="T" xml:id="T40.1805.0209b"/>
<lb n="0209b01" ed="T"/>或不同財法，或不同住處。擯出者，約異國而
<lb n="0209b02" ed="T"/>論；以西土多諸小國，此間州郡，可以同之。有
<lb n="0209b03" ed="T"/>法處者，使同類見聞，令生慚恥，改過從善故。
<lb n="0209b04" ed="T"/>治下，顯益。善人安樂者，示現益；佛法久住者，
<lb n="0209b05" ed="T"/>明後益。《業疏》所謂揀除稊稗，增長嘉苗，豈不
<lb n="0209b06" ed="T"/>然乎。</p><p xml:id="pT40p0209b0603" cb:place="inline">《十輪》四段，前二出第二，後二出第三；又
<lb n="0209b07" ed="T"/>前後各出，非相連續。初段中，初三句示能敎
<lb n="0209b08" ed="T"/>者不遺於物。懈怠下，示鈍根相有四。初句二
<lb n="0209b09" ed="T"/>種過。次句不攝念過。貪下三句不知足過；四
<lb n="0209b10" ed="T"/>事中，住處攝臥具，飮食收醫藥。遠離下，明縱
<lb n="0209b11" ed="T"/>逸過。如此下，正明發起。出家學道，本須修智；
<lb n="0209b12" ed="T"/>鈍劣不堪，以事漸誘，且令營福；勸化者令彼
<lb n="0209b13" ed="T"/>化導於他。下列三寶二師，生福勝境故。</p><p xml:id="pT40p0209b1316" cb:place="inline">二中，
<lb n="0209b14" ed="T"/>初三句示所治之過。爲下二句，明能治之心。
<lb n="0209b15" ed="T"/>若下，列治罰相；初明密誡，禁微過也。又下，明
<lb n="0209b16" ed="T"/>屛罰，治輕過也。初罰須語，正罰不與語，故云
<lb n="0209b17" ed="T"/>終也。亦下，明對衆罰，治重過也。治法有五：上
<lb n="0209b18" ed="T"/>三句三法，治次重過；或下二法，治極重過。四
<lb n="0209b19" ed="T"/>體布地，異上禮拜；謂身面伏地，折辱令恥；如
<lb n="0209b20" ed="T"/>草覆治相謝之相。我下，如來自陳設敎之意。</p>
<lb n="0209b21" ed="T"/><p xml:id="pT40p0209b2101">三中，初四句明持戒。除下，明破戒；大分爲二：
<lb n="0209b22" ed="T"/>初至謫罰，勸俗敬護；四方下，二明財法兩亡；
<lb n="0209b23" ed="T"/>初文又二：前約報勸，破戒下次約喩勸；初中，
<lb n="0209b24" ed="T"/>上二句揀除如法。若下，明破者功能。此明破
<lb n="0209b25" ed="T"/>戒，必約犯重。天龍下，彼具列夜叉乃至人非
<lb n="0209b26" ed="T"/>人等；今文束之。應下，勸俗恭敬。十種勝想者，
<lb n="0209b27" ed="T"/>一應作念佛想；二應思惟聖戒；三當起施心；
<lb n="0209b28" ed="T"/>四柔和質直，常行忍辱；五不生卒暴，心無狂
<lb n="0209b29" ed="T"/>亂；六喜樂正法；七常好閑靜阿蘭若處；八欲
<pb n="0209c" ed="T" xml:id="T40.1805.0209c"/>
<lb n="0209c01" ed="T"/>入《涅槃》無畏之城；九共軟語；十禮足<note place="inline">鈔引一三九十餘
<lb n="0209c02" ed="T"/>六經不歷顯，故曲分之。</note>後下，示報。是下，結意。次喩勸中，初
<lb n="0209c03" ed="T"/>擧喩。牛黃下，經云：是牛雖死，人故取之；亦如
<lb n="0209c04" ed="T"/>麝香，死後有用；又云：譬如估客入於大海，斷
<lb n="0209c05" ed="T"/>無量衆生命，挑其兩眼和合成藥；若盲冥無
<lb n="0209c06" ed="T"/>目，乃至胞胎生盲者，以此藥塗，其眼明淨<note place="inline">彼人雖死，
<lb n="0209c07" ed="T"/>其藥有功。</note>；又云：譬如燒香，香體雖壞，熏他令香。破下，
<lb n="0209c08" ed="T"/>合法。上三句合牛麝人死及香體壞；能下，合
<lb n="0209c09" ed="T"/>香藥有用，香氣熏他。以是下，結意。</p><p xml:id="pT40p0209c0914" cb:place="inline">四中。經云：
<lb n="0209c10" ed="T"/>善男子！善學四根本，持戒毀戒，是法器非法
<lb n="0209c11" ed="T"/>器，諦自觀察，不識彼短等。因是波離起問，如
<lb n="0209c12" ed="T"/>鈔所引。佛答中，初二句遮俗許道。復下，制道
<lb n="0209c13" ed="T"/>離過。若僧不和，此句準經，一一貫下。十中缺
<lb n="0209c14" ed="T"/>二；國王下，有婆羅門前；怨嫌人下，有嗔恚心
<lb n="0209c15" ed="T"/>訶；中間，白衣爲第五；婦女小兒第六。九種對
<lb n="0209c16" ed="T"/>人明非，第十卽自已非；又九中，前七是俗衆；
<lb n="0209c17" ed="T"/>尼卽道衆；本怨嫌人，則通道俗。如是下，明能
<lb n="0209c18" ed="T"/>擧旣非，犯者宜拒。下下，明如法擧。同律故不
<lb n="0209c19" ed="T"/>出，彼云：淸淨比丘威儀具足，成就五法<note place="inline">卽五德也</note>，應
<lb n="0209c20" ed="T"/>頂禮僧足，語惡比丘言：我今擧汝罪，是實不
<lb n="0209c21" ed="T"/>虛，是時非時，慈心軟語，爲使佛法久住<note place="inline">下句卽同利益
<lb n="0209c22" ed="T"/>不以損滅。</note>；若聽我說，我當如法擧汝等。</p><p xml:id="pT40p0209c2216" cb:place="inline">《涅槃》中。種種
<lb n="0209c23" ed="T"/>示相者，彼第三云：毀謗正法，及一闡提，或有殺
<lb n="0209c24" ed="T"/>生乃至邪見，及故犯禁等。於毀下，明立治意。
<lb n="0209c25" ed="T"/>七羯磨同下制敎。當知下，彰利益。若善下，勅
<lb n="0209c26" ed="T"/>依行。</p><p xml:id="pT40p0209c2603" cb:place="inline">制敎，叙意中，初科。初明從諫不治；改迹，
<lb n="0209c27" ed="T"/>迹謂罪狀。上品者，明智能遷善，不勞治法。下
<lb n="0209c28" ed="T"/>下，明愚不受敎，生起立治；故知此法唯被下
<lb n="0209c29" ed="T"/>愚。然人分三品，但叙上下者；以中人之性，隨
<pb n="0210a" ed="T" xml:id="T40.1805.0210a"/>
<lb n="0210a01" ed="T"/>流不定；可上則亦能依道，隨下必加治罰；攝
<lb n="0210a02" ed="T"/>屬二根，故不明也。見影者，謂如良馬見鞭影，
<lb n="0210a03" ed="T"/>卽喩從諫如流；遲驢，謂策之不進，喩縱治不
<lb n="0210a04" ed="T"/>悔。《雜含》云：佛吿比丘，有四種馬：一者見鞭影
<lb n="0210a05" ed="T"/>卽便驚悚，隨御者意<note place="inline">此喩上根</note>；二者觸毛便能如上
<lb n="0210a06" ed="T"/><note place="inline">中人可上</note>；三者觸肉然後乃驚<note place="inline">中人可下</note>；四者徹骨然後方
<lb n="0210a07" ed="T"/>覺<note place="inline">卽喩下流</note>。七種，如後所列；及下二種，足七成九。不
<lb n="0210a08" ed="T"/>與語卽是默擯，助名令顯。</p><p xml:id="pT40p0210a0811" cb:place="inline">斥濫中，初二句傷
<lb n="0210a09" ed="T"/>時不行。若下，二斥輕陵正敎。薄謂輕人，濫卽
<lb n="0210a10" ed="T"/>罔敎；薄濫二心，結業熏積，更增迷暗，故云自
<lb n="0210a11" ed="T"/>穢等。有下，明妄行非法。悛，改也。致下，彰損。網
<lb n="0210a12" ed="T"/>卽敎網。允，信也。今下，三示意勸行。微言，卽治
<lb n="0210a13" ed="T"/>法，並佛誠敎。隱而復顯，故曰重光。有力謂德
<lb n="0210a14" ed="T"/>可歸人，非雄豪附勢而已。住持謂志存荷敎，
<lb n="0210a15" ed="T"/>非僣竊住處而已。嗟今講者，學非經遠，行乃塵
<lb n="0210a16" ed="T"/>庸；媚世趨時，爲師據位；豐華四事，盛聚來徒；
<lb n="0210a17" ed="T"/>馳逐五邪，多求利養；誰念弘揚三寶，但知虛
<lb n="0210a18" ed="T"/>飾一身；未善律儀，安能軌衆；率由臆度，妄立
<lb n="0210a19" ed="T"/>條章；故有罰米贖香燒衣行杖；遂使僧宗濫
<lb n="0210a20" ed="T"/>濁，佛化塵埃。道在人弘，誰當斯寄？嗚呼！</p><p xml:id="pT40p0210a2016" cb:place="inline">示可
<lb n="0210a21" ed="T"/>否中，初列示。擧法，如後正加中。若下，明兩違
<lb n="0210a22" ed="T"/>俱損。故知必在衆主用舍適時，方能免過。</p><p xml:id="pT40p0210a2217" cb:place="inline">治
<lb n="0210a23" ed="T"/>法中，總列九種。所以後二在七外者，以前七
<lb n="0210a24" ed="T"/>藥病互不相通；後之二藥，該前七病；卽訶責
<lb n="0210a25" ed="T"/>羯磨云：當更增罪治是也。</p><p xml:id="pT40p0210a2511" cb:place="inline">初訶責法。律明佛
<lb n="0210a26" ed="T"/>在舍<anchor xml:id="nkr_note_orig_0210001" n="0210001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0210001" n="0210001"/><anchor xml:id="beg0210001" n="0210001"/><g ref="#CB04924">𭲸</g><anchor xml:id="end0210001"/>，因智慧盧醯那二比丘鬪諍爲緣，故
<lb n="0210a27" ed="T"/>立此法。</p><p xml:id="pT40p0210a2704" cb:place="inline">總擧中。總處明者，卽下四部前後示
<lb n="0210a28" ed="T"/>相，多少參涉，至文須簡。</p><p xml:id="pT40p0210a2810" cb:place="inline">《四分》中。若準緣起，止
<lb n="0210a29" ed="T"/>因鬪諍；文明四事，本出遮法耳。總列中，初二
<pb n="0210b" ed="T" xml:id="T40.1805.0210b"/>
<lb n="0210b01" ed="T"/>句標簡。須對道衆；又但口說，未必身行，故加
<lb n="0210b02" ed="T"/>此罰。謂下，列示。戒見儀命，佛法大綱，修行要
<lb n="0210b03" ed="T"/>務；四皆名正，俱離偏邪；正戒是入道之基，正
<lb n="0210b04" ed="T"/>見乃絕縛之慧，正儀則攝物之相，正命爲成
<lb n="0210b05" ed="T"/>道之緣。今皆反倒，惑亂時心；約過驗情，宜加
<lb n="0210b06" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0210002" n="0210002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0210002" n="0210002"/><anchor xml:id="beg0210002" n="0210002"/>若<anchor xml:id="end0210002"/>罰。一令犯者改迹，二使外化淸正；設敎
<lb n="0210b07" ed="T"/>之意，於斯明矣。戒儀二事，七聚分配，且約麁
<lb n="0210b08" ed="T"/>細從別以論；若就通明，七皆名戒；亦總名儀。
<lb n="0210b09" ed="T"/>六十二見者，且約五蘊，逐蘊生計，則有四句：
<lb n="0210b10" ed="T"/>一卽色是我；二離色是我；三我大色小，色
<lb n="0210b11" ed="T"/>在我中；四色大我小，我在色中；餘四例此，
<lb n="0210b12" ed="T"/>一蘊有四，四五二十；復歷三世，爲六十；更加
<lb n="0210b13" ed="T"/>斷常，則六十二。邪意者，專爲求利，致使身口
<lb n="0210b14" ed="T"/>變<anchor xml:id="nkr_note_orig_0210003" n="0210003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0210003" n="0210003"/><anchor xml:id="beg0210003" n="0210003"/>見<anchor xml:id="end0210003"/>無窮；且據喜爲，何<anchor xml:id="nkr_note_orig_0210004" n="0210004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0210004" n="0210004"/><anchor xml:id="beg0210004" n="0210004"/>止<anchor xml:id="end0210004"/>四五。</p><p xml:id="pT40p0210b1413" cb:place="inline">釋邪命中，
<lb n="0210b15" ed="T"/>初引《智論》釋。前五，人所常行，實德未免；後四，
<lb n="0210b16" ed="T"/>治生活業，賤劣所爲；辨相歷然，無勞曲解。剖
<lb n="0210b17" ed="T"/>文長說，未是精窮；省己離邪，方名善達。五中。
<lb n="0210b18" ed="T"/>初是身惡，餘皆口惡。四邪中。前三是身，後一
<lb n="0210b19" ed="T"/>卽口；準論四皆名口者，並謂求口食故。盈虛
<lb n="0210b20" ed="T"/>謂日月虧盈，星辰纏度。四維者，喩不正也。次
<lb n="0210b21" ed="T"/>引律釋。卽盜戒中，賊心取物，倒亂說法，妄悅
<lb n="0210b22" ed="T"/>求財，卽是邪命，故此引之。</p><p xml:id="pT40p0210b2211" cb:place="inline">擧法中，初示非。問
<lb n="0210b23" ed="T"/>答差者，或罪事不同，或人處有異；見聞雖實，
<lb n="0210b24" ed="T"/>還卽無根。引證可解。下句顯是。一一反上。</p><p xml:id="pT40p0210b2417" cb:place="inline">合
<lb n="0210b25" ed="T"/>治中，上二句通標。但下，略擧無知示相。聖制
<lb n="0210b26" ed="T"/>學者，不出敎行；敎謂律藏，行謂對治，卽可學
<lb n="0210b27" ed="T"/>境也；愚暗纏者，謂可學迷也。文下，引證。不知，
<lb n="0210b28" ed="T"/>謂素所未聞；不見，謂聞而不識；未必須犯，但
<lb n="0210b29" ed="T"/>不知見，卽合加治。</p><p xml:id="pT40p0210b2908" cb:place="inline">《五分》中。破戒須除初篇，通
<pb n="0210c" ed="T" xml:id="T40.1805.0210c"/>
<lb n="0210c01" ed="T"/>收餘聚；破見同《四分》。</p><p xml:id="pT40p0210c0109" cb:place="inline">《僧祇》五種，一中，初二句
<lb n="0210c02" ed="T"/>總標。身下，別釋爲二；前明男子。離合三種，尋
<lb n="0210c03" ed="T"/>文可知。又下，次約尼女。但明身習，略示共坐；
<lb n="0210c04" ed="T"/>餘下，指上同眠共器等；計亦有三，例上可解。
<lb n="0210c05" ed="T"/>蓏，卽果反，草實也。二中。五衆卽是五篇，且擧
<lb n="0210c06" ed="T"/>全數；準奪行中，止明下四；若犯初篇，不入此
<lb n="0210c07" ed="T"/>治。三中有三別，初謂出入非時。與下，二謂親
<lb n="0210c08" ed="T"/>近不善。偷人謂私竊者。摴蒲謂博<anchor xml:id="nkr_note_add_0210c0801" n="0210c0801"/><anchor xml:id="beg0210c0801" n="0210c0801"/>弈<anchor xml:id="end0210c0801"/>。行在下，
<lb n="0210c09" ed="T"/>三卽遊履非處。四中。由好諍訟，復生五過：上
<lb n="0210c10" ed="T"/>二心過，中二口過，第五身過。此性卽指鬪訟。
<lb n="0210c11" ed="T"/>第五反敬。近世多然，有識宜誡。如上下，結過
<lb n="0210c12" ed="T"/>明治。</p><p xml:id="pT40p0210c1203" cb:place="inline">《了論》中。本無輕慢二字，故知止是不敬
<lb n="0210c13" ed="T"/>大衆；然計他語隱，故加助釋。</p><p xml:id="pT40p0210c1312" cb:place="inline">簡濫中。簡下擯
<lb n="0210c14" ed="T"/>出，對白衣說。</p><p xml:id="pT40p0210c1406" cb:place="inline">正治，具緣中；初文明異。十中，前
<lb n="0210c15" ed="T"/>七及九並同；唯八及十，諸法皆別；但擧治勘
<lb n="0210c16" ed="T"/>覈，法事特難，故云異耳。如下，示相。初指前七，
<lb n="0210c17" ed="T"/>問答在後，止明第八。初示擧意。證卽證明，正
<lb n="0210c18" ed="T"/>謂罪實。應下，明擧法有三。初擧罪中，通云犯
<lb n="0210c19" ed="T"/>罪，且使衆知。二憶念者，用時處人罪四種勘
<lb n="0210c20" ed="T"/>覈，令憶無拒，爲取自言。三與罪者，的示犯科，
<lb n="0210c21" ed="T"/>令受責罰。<note place="inline">訶責具明，餘六例解。</note>上下，明和衆；初明問聽。合
<lb n="0210c22" ed="T"/>在擧前，恐虛謬故。和上下者，恐情乖故。問所
<lb n="0210c23" ed="T"/>擧者，恐違拒故；律名求聽，求彼聽可，然後方
<lb n="0210c24" ed="T"/>擧；是謂五德知時合宜。索下，問和。此含問答二
<lb n="0210c25" ed="T"/>緣，足上爲十。</p><p xml:id="pT40p0210c2506" cb:place="inline">正加中，示知改法。遮謹誦故。總
<lb n="0210c26" ed="T"/>前四部所列過相，隨犯牒入，故云準改。應下，
<lb n="0210c27" ed="T"/>出羯磨。白中，加二人者，以過同故。未有而有，
<lb n="0210c28" ed="T"/>謂初起也；已有不滅，謂更增也。第四句中作
<lb n="0210c29" ed="T"/>訶責者，單牒本也。更鬪諍等者，預示後罰；非今
<pb n="0211a" ed="T" xml:id="T40.1805.0211a"/>
<lb n="0211a01" ed="T"/>正加，義歸緣攝。</p><p xml:id="pT40p0211a0107" cb:place="inline">不成中。初三種反上正陳，法無
<lb n="0211a02" ed="T"/>所被。或下四種，用法差也；無犯及下懺竟者，
<lb n="0211a03" ed="T"/>無病加藥也；不應懺者，藥病不當也；如在俗
<lb n="0211a04" ed="T"/>前倒說四事，罪須加擯；不合訶責，故云不應；
<lb n="0211a05" ed="T"/>餘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0211001" n="0211001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0211001" n="0211001"/><anchor xml:id="beg0211001" n="0211001"/>吿<anchor xml:id="end0211001"/>例此。上並事非。不現前者，謂遙被也。《戒
<lb n="0211a06" ed="T"/>疏》云人非法是。及下，卽人法非。人謂別衆不
<lb n="0211a07" ed="T"/>足，法卽羯磨差脫等。並下，通結上九。</p><p xml:id="pT40p0211a0715" cb:place="inline">奪行中。
<lb n="0211a08" ed="T"/>前加羯磨，表衆同治；折辱剛強，正存奪行；觀
<lb n="0211a09" ed="T"/>其違順，驗其剛柔；取舍審量，斯爲正要。</p><p xml:id="pT40p0211a0916" cb:place="inline">初陳
<lb n="0211a10" ed="T"/>吿中。已爲等者，誡令諦受也。言盡形者，恐令
<lb n="0211a11" ed="T"/>畏懼也。必能等者，誘令改悔也。</p><p xml:id="pT40p0211a1113" cb:place="inline">初五中。四五
<lb n="0211a12" ed="T"/>事同，受往分異。旣不聽受，何有差者；然僧旣
<lb n="0211a13" ed="T"/>加罰，理必不差；爲顯行法在身，不堪訓衆，故
<lb n="0211a14" ed="T"/>制之耳。</p><p xml:id="pT40p0211a1404" cb:place="inline">二五中。第四，律中斷諍，先作單白，簡
<lb n="0211a15" ed="T"/>集智人，愚不預數，治者同然。</p><p xml:id="pT40p0211a1512" cb:place="inline">三五中。第三制
<lb n="0211a16" ed="T"/>親近者，先遠離故；律文上有應字。第四令遠
<lb n="0211a17" ed="T"/>離者，喜親近故。第五不應異語者，卽九十中
<lb n="0211a18" ed="T"/>口綺。問：前後五種，未治得作，可得名奪；第三
<lb n="0211a19" ed="T"/>五過，及第四前三過，餘時並制，本不得作，何
<lb n="0211a20" ed="T"/>名奪耶？答：誠如來問，今望遮斷，前所喜犯，亦
<lb n="0211a21" ed="T"/>得名奪；但違行法，故異常犯。</p><p xml:id="pT40p0211a2112" cb:place="inline">四五中。初二並
<lb n="0211a22" ed="T"/>兼兩相。初云此罪者，卽被治之過。注餘罪中，
<lb n="0211a23" ed="T"/>且約殘論；提下相望，例亦應爾；但至吉羅，則
<lb n="0211a24" ed="T"/>無餘也。第二注中，相似謂同名罪，從生謂種
<lb n="0211a25" ed="T"/>類罪。三中注文，準知此治不至四重。四約訶
<lb n="0211a26" ed="T"/>法，五是訶人；心嫌口訶，訶必因嫌；上下互擧。
<lb n="0211a27" ed="T"/>然據四五本非篇聚，而列相續犯中，未詳所
<lb n="0211a28" ed="T"/>以；亦可上三犯罪，下二犯事。</p><p xml:id="pT40p0211a2812" cb:place="inline">五六二五。尋文
<lb n="0211a29" ed="T"/>可解。</p><p xml:id="pT40p0211a2903" cb:place="inline">七五中。第二謂評論法理，證他是非。第
<pb n="0211b" ed="T" xml:id="T40.1805.0211b"/>
<lb n="0211b01" ed="T"/>三中，準律遮法，比丘知他有犯，對僧擧吿，不
<lb n="0211b02" ed="T"/>令衆僧同彼布薩，故云遮也。自恣亦然；今並
<lb n="0211b03" ed="T"/>不得。五謂論理敎相，亦屬證他。</p><p xml:id="pT40p0211b0313" cb:place="inline">順從中，初明
<lb n="0211b04" ed="T"/>犯者調順。於下，從僧求解。僧下，僧量許可。</p><p xml:id="pT40p0211b0417" cb:place="inline">解
<lb n="0211b05" ed="T"/>法中，乞詞。下注二比丘者，二合作一，傳寫之
<lb n="0211b06" ed="T"/>誤；前後羯磨，並牒二人故。</p><p xml:id="pT40p0211b0611" cb:place="inline">雜相中，坐處。準僧
<lb n="0211b07" ed="T"/>殘者，卽行別住也。下行者，不入臘次也。</p><p xml:id="pT40p0211b0716" cb:place="inline">多少
<lb n="0211b08" ed="T"/>中。準上鬪諍，應是同過，別過亦通，作法非便。不
<lb n="0211b09" ed="T"/>至四者，律制僧不擧僧，恐破別故。指如上者，
<lb n="0211b10" ed="T"/>卽〈羯磨篇〉，被人多少中。</p><p xml:id="pT40p0211b1010" cb:place="inline">二擯出者。佛在<g ref="#CB00463">䩭</g>離
<lb n="0211b11" ed="T"/>那國，因阿濕卑富那婆娑二比丘汚家惡行爲
<lb n="0211b12" ed="T"/>緣，故制羯磨罰已，驅出當界，故得名也。出過
<lb n="0211b13" ed="T"/>中，初指所出。上句簡濫。指四事者，亦卽遮法，
<lb n="0211b14" ed="T"/>如前不異；須知倒說四事，通於七九；但約對
<lb n="0211b15" ed="T"/>道對俗，有信無信，以分異耳。次指隨戒，卽本
<lb n="0211b16" ed="T"/>緣起；律文廣列，此不繁引；故指如後。倒下，顯
<lb n="0211b17" ed="T"/>過。故下，明治。使下，彰益。此下，勸依。</p><p xml:id="pT40p0211b1714" cb:place="inline">治法中，
<lb n="0211b18" ed="T"/>前總指四種。治法字中，義兼奪行。然奪行隨
<lb n="0211b19" ed="T"/>順，諸治並同；初治及解，隨過乃異。然下，略示
<lb n="0211b20" ed="T"/>初法。下指律本，今略引之；律云：大德僧聽！
<lb n="0211b21" ed="T"/>此阿濕卑富那婆娑比丘，於<g ref="#CB00463">䩭</g>離那國汚他家，
<lb n="0211b22" ed="T"/>行惡行，俱有見聞；若僧時到僧忍聽，爲阿濕卑
<lb n="0211b23" ed="T"/>富那婆娑作擯：汝汚他家，行惡行，俱有見聞；汝
<lb n="0211b24" ed="T"/>可離此住處去，不須此處住，白如是。<note place="inline">羯磨準知，以此爲法，隨過
<lb n="0211b25" ed="T"/>牃稱。</note>解中亦先三乞，其乞辭及解法一同前文；
<lb n="0211b26" ed="T"/>但改諸訶責字爲擯字耳；後諸治罰亦然，此
<lb n="0211b27" ed="T"/>處知之，下更不點也。</p><p xml:id="pT40p0211b2709" cb:place="inline">求解中，初明乞解。由不
<lb n="0211b28" ed="T"/>入界，故須遣信。僧下，明制約。若有等者，謂餘
<lb n="0211b29" ed="T"/>比丘私有請問；由不得共語，推令問師。<note place="inline">舊云被治人止
<lb n="0211b30" ed="T"/>得問師，恐餘人成隨擧故，準《戒疏》隨擧唯局惡見，況隨擧亦不開師，其謬可知也。</note></p><p xml:id="pT40p0211b3032" cb:place="inline">三依止者。佛
<pb n="0211c" ed="T" xml:id="T40.1805.0211c"/>
<lb n="0211c01" ed="T"/>在舍衛，僧芻比丘愚癡犯罪，共白衣雜住相
<lb n="0211c02" ed="T"/>親，因制此法。出過中，初明倒亂。必兼兩衆，方
<lb n="0211c03" ed="T"/>入此治。或下，正律本緣。但令數犯，不約對人。
<lb n="0211c04" ed="T"/>須下，正明立法，仍見名義。使下，顯益。</p><p xml:id="pT40p0211c0415" cb:place="inline">加治中，
<lb n="0211c05" ed="T"/>初指治法。奪行在中。律作白云：大德僧聽！此
<lb n="0211c06" ed="T"/>僧芻比丘癡無所知，多犯衆罪，共白衣雜住
<lb n="0211c07" ed="T"/>而相親附，不順佛法；若僧時到僧忍聽，與僧
<lb n="0211c08" ed="T"/>芻比丘作依止羯磨，白如是。<note place="inline">羯磨準知。</note>與下，明依人。
<lb n="0211c09" ed="T"/>明下，略示順從及解法。《涅槃》下，示異名。餘下，
<lb n="0211c10" ed="T"/>指行法。彼云：愚癡無智者，盡形依止；《十誦》：受
<lb n="0211c11" ed="T"/>戒多歲，不知五法，盡形依止。<note place="inline">五法，謂不知犯、不犯、輕、重、及不誦廣戒。</note>
<lb n="0211c12" ed="T"/>《毘尼母》：百臘不知法，從十臘依止等；彼篇頗
<lb n="0211c13" ed="T"/>詳，且略引示。</p><p xml:id="pT40p0211c1306" cb:place="inline">遮不至中。佛在舍衛，舍利弗目
<lb n="0211c14" ed="T"/>連俱在伽尸國遊行；至摩梨園中住，質多居
<lb n="0211c15" ed="T"/>士請二尊者，具辨美饌；其園中舊住比丘名
<lb n="0211c16" ed="T"/>善法往看，嫉妬心生，便言居士所辨飮食最
<lb n="0211c17" ed="T"/>勝，唯無胡麻滓；質多言：善法懷如是多寶根
<lb n="0211c18" ed="T"/>力覺意禪定正受，作如是麁言；便說譬喩，如
<lb n="0211c19" ed="T"/>國土無雞，有賈客持雌雞至，雌無雄故，與烏
<lb n="0211c20" ed="T"/>共通，生子不作雞鳴，復不烏喚，卽名烏雞；如
<lb n="0211c21" ed="T"/>是善法懷如是多寶等而作此麁言。善法言：
<lb n="0211c22" ed="T"/>居士罵我，我今捨去；乃至佛所，爲佛所呵，故
<lb n="0211c23" ed="T"/>制治法。出過中。此亦對俗，加罵爲異。上明餘
<lb n="0211c24" ed="T"/>過，罵是正過。須下，明立治。名相兩顯。言作法
<lb n="0211c25" ed="T"/>者，白云：大德僧聽！此善法比丘，質多居士信
<lb n="0211c26" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0211002" n="0211002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0211002" n="0211002"/><anchor xml:id="beg0211002" n="0211002"/>經<anchor xml:id="end0211002"/>檀越常好布施供給衆僧，而以下賤惡罵
<lb n="0211c27" ed="T"/>罵之；若僧時到僧忍聽，今爲善法作遮不至白
<lb n="0211c28" ed="T"/>衣家羯磨，白如是。<note place="inline">羯磨準作。</note>奪行並同。僧下，示別
<lb n="0211c29" ed="T"/>過。雖非罵謗，損惱同故。</p><p xml:id="pT40p0211c2910" cb:place="inline">遣謝中，初明選差。八
<pb n="0212a" ed="T" xml:id="T40.1805.0212a"/>
<lb n="0212a01" ed="T"/>法中第五受人語者，不妄拒也。七約行業，餘
<lb n="0212a02" ed="T"/>並解能。八中議字，律本不從言，單作爲正。將
<lb n="0212a03" ed="T"/>下，明往懺。初令語吿檀越懺悔者，召令受也。
<lb n="0212a04" ed="T"/>若下，次敎觀量。具有等者，律云：若不受，應至
<lb n="0212a05" ed="T"/>眼見耳不聞處，安羯磨比丘著眼見<note place="inline">令彼目覩，心柔受懺。</note>
<lb n="0212a06" ed="T"/>耳不聞處<note place="inline">恐聞作法</note>，敎令如法懺悔，復來語言：居士
<lb n="0212a07" ed="T"/>懺悔，彼比丘先犯罪，已爲懺悔，罪已除；彼若
<lb n="0212a08" ed="T"/>受者善，若不受者，犯罪比丘應自往懺悔。若
<lb n="0212a09" ed="T"/>俗下，後示開解。懺竟俗喜，足顯從順故。</p><p xml:id="pT40p0212a0916" cb:place="inline">總簡
<lb n="0212a10" ed="T"/>中。以前後七法，過相相涉；治法乃殊，故約信
<lb n="0212a11" ed="T"/>行大分二類；〈隨相〉細簡，各別如文。</p><p xml:id="pT40p0212a1114" cb:place="inline">前四中。律
<lb n="0212a12" ed="T"/>足數者，前篇具明。</p><p xml:id="pT40p0212a1208" cb:place="inline">後三中。同犯重者，財法亡
<lb n="0212a13" ed="T"/>故。引《涅槃經》，初示正意。謗法者，通前七過；降
<lb n="0212a14" ed="T"/>伏者，總目七法。若準經中，通明七種；今此引
<lb n="0212a15" ed="T"/>之，且證三擧。又下，明別意。果在當來，愚多不
<lb n="0212a16" ed="T"/>信；輕撥聖敎，公然作惡。故立治法，使知因果，
<lb n="0212a17" ed="T"/>驅歸正信故也。</p><p xml:id="pT40p0212a1707" cb:place="inline">斥濫中三，初三句標人。上句
<lb n="0212a18" ed="T"/>示所學，下二句明心行。未涉道者，隨塵染故。
<lb n="0212a19" ed="T"/>違大小者，不稟敎故。口下，二示濫。上二句卽
<lb n="0212a20" ed="T"/>明學語。罪福性空，出《普賢行》法；婬欲是道，出
<lb n="0212a21" ed="T"/>《無行經》。乃大乘之通說，非止一經。爲顯業相
<lb n="0212a22" ed="T"/>皆如幻故，復示業性不可得故，復示染淨同
<lb n="0212a23" ed="T"/>一源故，復示諸法唯一心故，復令衆生於諸
<lb n="0212a24" ed="T"/>惡中得解脫故。非謂使汝作不淨行。今身爲
<lb n="0212a25" ed="T"/>惡，傍倚此語，用飾己非；取適愚情，實乖聖意。
<lb n="0212a26" ed="T"/>卽《楞嚴》云：先斷淫心，是名如來先佛世尊第
<lb n="0212a27" ed="T"/>一決定淸淨明誨；若不斷淫修禪定者，如蒸
<lb n="0212a28" ed="T"/>砂石，欲成其飯；經百千劫，終名熱砂等。又《梵
<lb n="0212a29" ed="T"/>網經》云：菩薩應生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0212001" n="0212001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0212001" n="0212001"/><anchor xml:id="beg0212001" n="0212001"/>敎<anchor xml:id="end0212001"/>順心，救度一切衆生，淨
<pb n="0212b" ed="T" xml:id="T40.1805.0212b"/>
<lb n="0212b01" ed="T"/>法與人；而反更起一切人婬，乃至無慈悲心，
<lb n="0212b02" ed="T"/>是菩薩波羅夷罪。汝謂《楞嚴》、《梵網》是大乘乎？
<lb n="0212b03" ed="T"/>若專彼語，此復云何！悲夫悲夫！身下，顯上心
<lb n="0212b04" ed="T"/>行。上句示行，下二句明心。隨卽是順，謂愚叢
<lb n="0212b05" ed="T"/>從化；違謂智者所非，愛惡熾然，去道甚遠。並
<lb n="0212b06" ed="T"/>下，三勸罰。</p><p xml:id="pT40p0212b0605" cb:place="inline">不見擧中。佛在<name role="" type="person">拘睒彌國</name>，闡陀比
<lb n="0212b07" ed="T"/>丘犯罪，餘比丘語言汝犯罪見不？答言不見，
<lb n="0212b08" ed="T"/>比丘擧過，佛因訶制。出過有二，初卽倒亂。或
<lb n="0212b09" ed="T"/>下，二明信壞。但是作惡不畏來報，卽爲邪見；
<lb n="0212b10" ed="T"/>非同斷善，頓棄三寶而失戒矣。或由下二句，推
<lb n="0212b11" ed="T"/>上過源。僧下，示其拒逆。邪見在懷，非言不顯；
<lb n="0212b12" ed="T"/>故假問答，爲擧本緣。僧卽下，次加治法；初明
<lb n="0212b13" ed="T"/>加法。白云：大德僧聽！此闡陀比丘犯罪，餘比
<lb n="0212b14" ed="T"/>丘語言汝犯罪見不？答言不見；若僧時到僧
<lb n="0212b15" ed="T"/>忍聽，今爲闡陀比丘作不見罪擧羯磨，白如
<lb n="0212b16" ed="T"/>是。<note place="inline">羯磨例準。</note>奪行等並同。爲下，二明擧意。且謂權
<lb n="0212b17" ed="T"/>暫，簡滅擯永棄故。作下，示名義。如物擧棄，不
<lb n="0212b18" ed="T"/>復用故。</p><p xml:id="pT40p0212b1804" cb:place="inline">行處中。三法並爾，故此總示。有僧處
<lb n="0212b19" ed="T"/>者，令慚恥故。</p><p xml:id="pT40p0212b1906" cb:place="inline">六不懺擧者。亦因闡陀，僧問汝
<lb n="0212b20" ed="T"/>有罪懺悔，答言不懺，故制擧之。出過中，初明
<lb n="0212b21" ed="T"/>應懺。上句示罪可懺，輕者卽滅，重者轉輕，故
<lb n="0212b22" ed="T"/>云不定。從緣生者，釋成不定所以。而下，明不
<lb n="0212b23" ed="T"/>懺；上四句示過。言濫說者，卽倚傍聖言，誑惑
<lb n="0212b24" ed="T"/>無知，拒逆僧命故。垢下二句，彰損重。故下二
<lb n="0212b25" ed="T"/>句明治法。詞句同前，但改諸見字爲懺字，餘
<lb n="0212b26" ed="T"/>無少差。經下，會異名。卽《涅槃》也。</p><p xml:id="pT40p0212b2613" cb:place="inline">求解中。僧量
<lb n="0212b27" ed="T"/>議者，理須細察，還復正信；不察虛詐，縱解不
<lb n="0212b28" ed="T"/>成。</p><p xml:id="pT40p0212b2802" cb:place="inline">七惡見者。佛在舍衛，利吒比丘惡見生，言
<lb n="0212b29" ed="T"/>我知佛所說法，行婬欲非障道法；諸比丘殷
<pb n="0212c" ed="T" xml:id="T40.1805.0212c"/>
<lb n="0212c01" ed="T"/>勤諫<anchor xml:id="nkr_note_orig_0212002" n="0212002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0212002" n="0212002"/><anchor xml:id="beg0212002" n="0212002"/>諭<anchor xml:id="end0212002"/>，利吒堅持惡見，而言此是眞實，餘皆
<lb n="0212c02" ed="T"/>虛妄，諸比丘白佛因制。出過中，初明本過；因
<lb n="0212c03" ed="T"/>卽示名。亦下，明餘過。須下，加治法。白云：大德
<lb n="0212c04" ed="T"/>僧聽！此利吒比丘作如是語，行婬欲非障道
<lb n="0212c05" ed="T"/>法；若僧時到僧忍聽，僧今與利吒比丘作訶
<lb n="0212c06" ed="T"/>諫，捨此事故；阿利吒莫作是語，莫誹謗世尊，
<lb n="0212c07" ed="T"/>謗世尊者不善，世尊不作如是語；世尊無數方
<lb n="0212c08" ed="T"/>便，說行婬欲是障道法；若犯婬欲，卽爲障道，白
<lb n="0212c09" ed="T"/>如是。<note place="inline">羯磨第二句如前牒已，更將第四句續；則緣本雙陳，與白爲異；已前諸法並然。</note></p><p xml:id="pT40p0212c0933" cb:place="inline">結益中，
<lb n="0212c10" ed="T"/>初文爲三；上二句彰法勝。次二句顯功深。上
<lb n="0212c11" ed="T"/>句住法，下句攝僧。後二句讚弘護。</p><p xml:id="pT40p0212c1114" cb:place="inline">引制敎中。
<lb n="0212c12" ed="T"/>卽律增一中文，共有十句；鈔文從初至於僧
<lb n="0212c13" ed="T"/>來，卽初句也；令下九句，皆略示耳；如云如來
<lb n="0212c14" ed="T"/>出世爲一義故，制訶責等；所謂令僧歡喜。<note place="inline">乃至第十
<lb n="0212c15" ed="T"/>皆準此。</note>增二九句，如云如來出世爲二義故，制呵
<lb n="0212c16" ed="T"/>責等；謂攝取於僧，令僧歡喜。<note place="inline">第二句亦如上標已云：謂令僧歡喜，令僧
<lb n="0212c17" ed="T"/>安樂，如是展轉至十皆爾。</note>增三爲三義故，有八句；乃至增九
<lb n="0212c18" ed="T"/>爲九義故，有二句；增十律略不出，合有爲十
<lb n="0212c19" ed="T"/>義故一句。<note place="inline">古記解錯，故具引之。</note></p><p xml:id="pT40p0212c1913" cb:place="inline">《涅槃》亦出第三，初指前標
<lb n="0212c20" ed="T"/>後。有下，正勸爲二；初勸道衆。懲音澄，誡也
<lb n="0212c21" ed="T"/><note place="inline">經本作糺</note>。又下，勸道俗爲二；初令勸學。四衆卽僧
<lb n="0212c22" ed="T"/>尼士女，下云四部亦同。正法者，經作<anchor xml:id="nkr_note_orig_0212003" n="0212003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0212003" n="0212003"/><anchor xml:id="beg0212003" n="0212003"/>戒<anchor xml:id="end0212003"/>定
<lb n="0212c23" ed="T"/>慧。若下，二勸苦治。</p><p xml:id="pT40p0212c2308" cb:place="inline">《大集經》亦出〈護法品〉，文爲
<lb n="0212c24" ed="T"/>二；初明護如法之益。四姓者，西土姓種，統之
<lb n="0212c25" ed="T"/>唯四：一刹帝利<note place="inline">王種</note>，二婆羅門<note place="inline">淨行</note>，三毘舍<note place="inline">商賈</note>，四首
<lb n="0212c26" ed="T"/>陀<note place="inline">農人</note>若下，二明隨惡人之損。</p><p xml:id="pT40p0212c2613" cb:place="inline">問中。二經相違，
<lb n="0212c27" ed="T"/>故須和會。</p><p xml:id="pT40p0212c2705" cb:place="inline">答中，初兩存釋。又下，廢前釋。窮卽
<lb n="0212c28" ed="T"/>訓極，累謂囑累；一代所歸，故云敎本。決前不
<lb n="0212c29" ed="T"/>了，故是正義。兩下，雙結。</p><p xml:id="pT40p0212c2910" cb:place="inline">惡馬治中，初示緣。莫
<pb n="0213a" ed="T" xml:id="T40.1805.0213a"/>
<lb n="0213a01" ed="T"/>問者，不用自言故。語下正治爲三，初示他處
<lb n="0213a02" ed="T"/>不容。如下，二明當衆所棄。合，和也。杙卽繫馬
<lb n="0213a03" ed="T"/>柱。上是擧喩。汝下，合法。不見罪者，合上惡馬
<lb n="0213a04" ed="T"/>難調；一切捨者，合上和杙棄之。如是下，三明
<lb n="0213a05" ed="T"/>治已驅遣。不求聽者，由彼兇惡，必不聽故；此
<lb n="0213a06" ed="T"/>卽聽者，默受僧訶，無所辭故。</p><p xml:id="pT40p0213a0612" cb:place="inline">默擯中，初引示。
<lb n="0213a07" ed="T"/>梵壇者，有云：<name role="" type="person">梵王宮</name>前立一壇，天衆不如法
<lb n="0213a08" ed="T"/>者，令立壇上，餘天不與往來交言。《五分》：因闡
<lb n="0213a09" ed="T"/>陀惱僧，故用此治。次《智論》中，強獷，謂性麁惡。
<lb n="0213a10" ed="T"/>以下，出所以。語地，以語爲樂故。通色有者，梵
<lb n="0213a11" ed="T"/>天行故。言故違者，謂特意也。此下，勸行。亦有
<lb n="0213a12" ed="T"/>等者，卽《僧祇･二十四卷》；因摩訶羅犯衆罪，雖
<lb n="0213a13" ed="T"/>懺猶作；乃作不共語羯磨；今云尋本未得者，
<lb n="0213a14" ed="T"/>示有遺忘故。雜下，引證。柔軟謂勸喩，剛強卽
<lb n="0213a15" ed="T"/>謫罰<note place="inline">通收七法</note>；殺之卽默擯。謂下，顯相。有三種。不與
<lb n="0213a16" ed="T"/>語卽常所言論，敎授約學業，敎誡約過失。<note place="inline">昔以柔軟
<lb n="0213a17" ed="T"/>配四羯磨，剛強配三擧，詳之。</note>問：後之二法，旣不出過，何時用
<lb n="0213a18" ed="T"/>之？答：此謂強狠再犯重加。前羯磨云更增罪
<lb n="0213a19" ed="T"/>治，及《雜含》中猶不調者。驗此二法，必無單作，
<lb n="0213a20" ed="T"/>以不足數中無此人故。問：同異云何？答：前須
<lb n="0213a21" ed="T"/>出界，不制他言；後在本住，衆不與語。若論犯
<lb n="0213a22" ed="T"/>過，卽同前七。問：輕重云何？答：前輕後重。前但
<lb n="0213a23" ed="T"/>如棄，後喩殺故。問：二法爲次第用耶？答：惡馬
<lb n="0213a24" ed="T"/>治是律所加，默擯他宗所出。斟量情過，隨用
<lb n="0213a25" ed="T"/>一治。問：此二何無奪行？答：旣是增罰，奪行在
<lb n="0213a26" ed="T"/>前故也。</p><p xml:id="pT40p0213a2604" cb:place="inline">滅擯中。若據前標，但云七九；由同謫
<lb n="0213a27" ed="T"/>罰，寄此明之。然本律中但令滅擯，加法無文；
<lb n="0213a28" ed="T"/>結翻疎漏，故引他部，用成行事。</p><p xml:id="pT40p0213a2813" cb:place="inline">加法文中。若
<lb n="0213a29" ed="T"/>準《五分》，白與羯磨，例皆四句；今並加之，以成
<pb n="0213b" ed="T" xml:id="T40.1805.0213b"/>
<lb n="0213b01" ed="T"/>一體；序文所謂，見行羯磨，攬爲此宗一見者，
<lb n="0213b02" ed="T"/>義見此也。緣中不共住者，羯磨說戒二種，僧
<lb n="0213b03" ed="T"/>中不攝故。不共事者，利養絕分故。</p><p xml:id="pT40p0213b0314" cb:place="inline">簡異中，《多
<lb n="0213b04" ed="T"/>論》。不取自言，衆皆委故；不現前者，許遙被故。
<lb n="0213b05" ed="T"/>若下，準律決論。如下，指事。足數已引。此亦大
<lb n="0213b06" ed="T"/>衆同知，佛亦訶止，令取自言，故知不許；又不
<lb n="0213b07" ed="T"/>現者，律亦不開；五法現前，通諸羯磨。然論許
<lb n="0213b08" ed="T"/>者，或是兇惡，衆不可制；聖論所出，必不徒然。</p>
<lb n="0213b09" ed="T"/><p xml:id="pT40p0213b0901">斥濫中。彼時法律盛行，尙云多有；況今末世，蓋
<lb n="0213b10" ed="T"/>不足言。</p><p xml:id="pT40p0213b1004" cb:place="inline">大科第二，非法中；總列分三，初二句
<lb n="0213b11" ed="T"/>總標。飮下，二列相；初列諸非治；或作下，二明
<lb n="0213b12" ed="T"/>三種非制。初中，飮酒等者，示所犯過。罰錢下，
<lb n="0213b13" ed="T"/>列能治法。大分五種。初罰財物，賕亦財寶，輸
<lb n="0213b14" ed="T"/>卽盡也；雖非法制，以先同和，不送成重。餘四
<lb n="0213b15" ed="T"/>可解。周年苦役一句，連屬上文爲一種；鉏，墾；
<lb n="0213b16" ed="T"/>刈，割也。次列三種制者，同今衆院規繩之類；
<lb n="0213b17" ed="T"/>初破戒制中。所列多相，並律明禁，反立爲制。
<lb n="0213b18" ed="T"/>鉏刈卽犯掘壞，分僧食卽盜常住，賣買等卽
<lb n="0213b19" ed="T"/>畜不淨物，自餘可知。卽今禪衆不知戒相，普
<lb n="0213b20" ed="T"/>集僧衆，擇菜造食；擧世盛傳，矜爲正則；流弊
<lb n="0213b21" ed="T"/>斯久，孰爲改之。科索，謂率斂也。畜卽生口，產
<lb n="0213b22" ed="T"/>謂田土。順俗制中三種。赦卽放也，俗王普赦，
<lb n="0213b23" ed="T"/>僧取爲制。貨賕得脫者，効俗贖刑。因利求利
<lb n="0213b24" ed="T"/>者，失少奪多也。非法制中亦三。露立卽裸身。
<lb n="0213b25" ed="T"/>吹灰謂吹地灰塵。如是下，三通結。</p><p xml:id="pT40p0213b2514" cb:place="inline">推釋中，初
<lb n="0213b26" ed="T"/>示非法所以。上明背敎，下示任惡。綱維卽衆
<lb n="0213b27" ed="T"/>首。衆生下，二明善不加惡。如後引者，卽指下
<lb n="0213b28" ed="T"/>科。</p><p xml:id="pT40p0213b2802" cb:place="inline">引證中，《僧祇》次列三法；初明善強惡弱，容
<lb n="0213b29" ed="T"/>可訶故。若下，示惡強善弱；力制不聽，故開語
<pb n="0213c" ed="T" xml:id="T40.1805.0213c"/>
<lb n="0213c01" ed="T"/>他，用自免過。止三人者，至四成僧；義須訶諫，
<lb n="0213c02" ed="T"/>恐破別故。不趣爾者，恐非同意，自苦惱故。若
<lb n="0213c03" ed="T"/>不下，復不容語，故開心念。目對非法，意所不
<lb n="0213c04" ed="T"/>同，名見不欲。次《母論》中。言如上者，指同《僧祇》，
<lb n="0213c05" ed="T"/>如〈羯磨篇〉具引。</p><p xml:id="pT40p0213c0507" cb:place="inline">決犯中。恐疑罰錢非理，成犯
<lb n="0213c06" ed="T"/>盜故。答中，初明非犯。非不下，明有犯。非法制
<lb n="0213c07" ed="T"/>者，通得吉羅；制輕業重故也。</p><p xml:id="pT40p0213c0712" cb:place="inline">正制中，初《四分》。
<lb n="0213c08" ed="T"/>要字<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213001" n="0213001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0213001" n="0213001"/><anchor xml:id="beg0213001" n="0213001"/>乎<anchor xml:id="end0213001"/>呼，謂制約也。又下，上句立制；下句勸
<lb n="0213c09" ed="T"/>依。《五分》二段。上開違佛，下令順時。如今國制
<lb n="0213c10" ed="T"/>尼不依僧，帳藉公憑之類。下引《婆論》轉釋《五
<lb n="0213c11" ed="T"/>分》。《戒疏》中解，如持禁物出境之例。此多濫用，
<lb n="0213c12" ed="T"/>學者須辨。</p><p xml:id="pT40p0213c1205" cb:place="inline">列示中，《了論》；初示如法制。爲下，勸
<lb n="0213c13" ed="T"/>隨順。或下，通延促。或時須者，示有緣故。《大集》
<lb n="0213c14" ed="T"/>中。恐廢道業，示有限齊。《十輪》如上。《僧祇》。彼因
<lb n="0213c15" ed="T"/>佛制坐具量小，諸比丘諍諠；舍利弗爲上座，
<lb n="0213c16" ed="T"/>爲佛訶云：汝見是說，何得默然？今罰汝日中
<lb n="0213c17" ed="T"/>立等。諸律下。七法可知。斷食等出《僧祇》，彼云：
<lb n="0213c18" ed="T"/>若師訶責不受，當語知事人斷食等；又云：與
<lb n="0213c19" ed="T"/>弟子衣已，不可敎誡，爲折伏故奪等；廣如〈師
<lb n="0213c20" ed="T"/>資〉中引。上明治大僧法。治下，罰小衆法。壞生
<lb n="0213c21" ed="T"/>觸食皆非犯故。並下，總結。</p><p xml:id="pT40p0213c2111" cb:place="inline">第二食中，初科爲
<lb n="0213c22" ed="T"/>二；初叙意。云大患者，欲界衆生，皆資摶食以
<lb n="0213c23" ed="T"/>存身命，不可闕故。慰問者，世尊凡見弟子，必
<lb n="0213c24" ed="T"/>先此問，證知事重。今下，二示非。別住卽目僧
<lb n="0213c25" ed="T"/>寺。</p><p xml:id="pT40p0213c2502" cb:place="inline">引古中，卽裕師寺誥文爲二；初明立寺之
<lb n="0213c26" ed="T"/>意又三，初叙道通。爲待下，明事通。無下，釋上
<lb n="0213c27" ed="T"/>兩通。然律中亦有主客相待者，且約住者有
<lb n="0213c28" ed="T"/>新舊，強分主客。若論道事，必無彼此；僧理者，
<lb n="0213c29" ed="T"/>若約理和，卽是眞理；若論事和，止是道理。平
<pb n="0214a" ed="T" xml:id="T40.1805.0214a"/>
<lb n="0214a01" ed="T"/>等卽和也。故下，次正明飮食之制；先叙義通。
<lb n="0214a02" ed="T"/>如法謂出家五衆，體相無虧；及時，卽中前而
<lb n="0214a03" ed="T"/>至。然下，次明用與。任道者，任謂荷任，卽命衆
<lb n="0214a04" ed="T"/>生。</p><p xml:id="pT40p0214a0402" cb:place="inline">勸開懷中，初二句牒前以吿。眞下，叙意以
<lb n="0214a05" ed="T"/>勸；初明出家本志。四怨卽四魔，四並障道，喩
<lb n="0214a06" ed="T"/>之如怨。六親謂父母兄弟妻子。虛妄俗者，卽
<lb n="0214a07" ed="T"/>上四種。眞實道者，涅槃果也。是下，正勸。</p><p xml:id="pT40p0214a0716" cb:place="inline">責忌
<lb n="0214a08" ed="T"/>狹中，初叙通意。而下，正責。鳴下，乖事本也。出
<lb n="0214a09" ed="T"/>下，乖道本也。</p><p xml:id="pT40p0214a0906" cb:place="inline">示損中三，初推局見。保守身命，
<lb n="0214a10" ed="T"/>心不慕遠。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0214001" n="0214001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0214001" n="0214001"/><anchor xml:id="beg0214001" n="0214001"/>違<anchor xml:id="end0214001"/>下，二示損害；上四句是損自。傳
<lb n="0214a11" ed="T"/>下，卽誤他。請詳諸過，傷害極深；聞而不行，未
<lb n="0214a12" ed="T"/>審何意。後生謂是，承習無窮，故云遠也。改下，
<lb n="0214a13" ed="T"/>三誡勸。</p><p xml:id="pT40p0214a1304" cb:place="inline">釋難中。僧事卽食具。</p><p xml:id="pT40p0214a1312" cb:place="inline">答無盡中，初四
<lb n="0214a14" ed="T"/>句反責非問。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0214002" n="0214002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0214002" n="0214002"/><anchor xml:id="beg0214002" n="0214002"/>鎖<anchor xml:id="end0214002"/>，小也。夫下，正示福田。四輩謂
<lb n="0214a15" ed="T"/>天人龍鬼，卽能施之主；三實卽所施之境。猶
<lb n="0214a16" ed="T"/>下，略擧四物以喩無盡；天地生長，喩四輩供
<lb n="0214a17" ed="T"/>養，相續不絕故；山海受用，喩三寶福田，出納
<lb n="0214a18" ed="T"/>無窮故。</p><p xml:id="pT40p0214a1804" cb:place="inline">引證中，初引經文。行道，道卽定慧。法
<lb n="0214a19" ed="T"/>行卽戒律。佛白毫相者，有百千億分福，減一
<lb n="0214a20" ed="T"/>分供舍利及諸弟子。由下，準經示勸。</p><p xml:id="pT40p0214a2015" cb:place="inline">擧現事
<lb n="0214a21" ed="T"/>中。承謂親自傳聞。事似相反，義實當然。言爲
<lb n="0214a22" ed="T"/>客者，謂因待客故致罄乏也。</p><p xml:id="pT40p0214a2212" cb:place="inline">非智辨中，初句
<lb n="0214a23" ed="T"/>領上。人下，斥來問；初牒問責非。若下，順計顯
<lb n="0214a24" ed="T"/>局。旣患人力不供，此心卽爲局屑；事必不足，
<lb n="0214a25" ed="T"/>彼言不虛，故云允矣。</p><p xml:id="pT40p0214a2509" cb:place="inline">明道感中，初示所感之
<lb n="0214a26" ed="T"/>由。然下明無乏之意。注中引俗事以勸，初擧
<lb n="0214a27" ed="T"/>事。亦下一句出《論語》。<note place="inline">彼云義然後取，人不厭其取，明此義食，事旣合宜，人亦樂施，故
<lb n="0214a28" ed="T"/>不竭也。</note>此下，正勸；初指前事以況。且下，引世禮
<lb n="0214a29" ed="T"/>以況。亦《論語》文。<note place="inline">彼云君子謀道不謀食。</note>余下，嗟時重誡。積
<pb n="0214b" ed="T" xml:id="T40.1805.0214b"/>
<lb n="0214b01" ed="T"/>謂多聚，事卽飮食。</p><p xml:id="pT40p0214b0108" cb:place="inline">明用與中，初科。云一無與
<lb n="0214b02" ed="T"/>者，謂不非用也；必能依法，如下則聽。</p><p xml:id="pT40p0214b0215" cb:place="inline">次科，明
<lb n="0214b03" ed="T"/>益中；初明善用。注云非生好者，以任情故；非
<lb n="0214b04" ed="T"/>生惡者，以依法故。是下，結益。</p><p xml:id="pT40p0214b0412" cb:place="inline">明損中，初明非
<lb n="0214b05" ed="T"/>用。令下，示過；初明失利；後令諸下，明墮苦。道
<lb n="0214b06" ed="T"/>俗分者，道修智分，爲俗福田；俗修福分，當供
<lb n="0214b07" ed="T"/>道衆；今則反亂，故云不知。毀三歸者，失彼信
<lb n="0214b08" ed="T"/>心，侵陵三寶故。是下，結損。</p><p xml:id="pT40p0214b0811" cb:place="inline">指略中。〈隨相〉卽盜
<lb n="0214b09" ed="T"/>戒；賊及無信，皆開與食；當擬，謂對量也。</p><p xml:id="pT40p0214b0916" cb:place="inline">次引
<lb n="0214b10" ed="T"/>聖言，作相中，《多論》文爲二；初明制法，前三句
<lb n="0214b11" ed="T"/>制須作。僧祇此云大衆，卽常住食。注四相中，
<lb n="0214b12" ed="T"/>等取吹貝打鼓唱令。然下，制須定。以鐘鼓不
<lb n="0214b13" ed="T"/>常，僧集無準，致有得失，故非僧法。若下，明不
<lb n="0214b14" ed="T"/>作之過。盜僧祇者，須明二種常住夷蘭之別，
<lb n="0214b15" ed="T"/>如盜戒中。又下，二明免過；初明同界來否。注
<lb n="0214b16" ed="T"/>文準上制定，以決時務。若大界下，明多處互
<lb n="0214b17" ed="T"/>作。《善見》，大略同前。</p><p xml:id="pT40p0214b1708" cb:place="inline">造受中，《多論》，前段明造，初
<lb n="0214b18" ed="T"/>明常限。趣擧一斛以示其相；十斗曰斛，今所
<lb n="0214b19" ed="T"/>謂一石也。若減下，明增減。兩結盜罪，並約知
<lb n="0214b20" ed="T"/>事。旣下，明人多少。多則均之，少則留之。注決
<lb n="0214b21" ed="T"/>論文，豐必不爾。次若下，明受須均等。不得過
<lb n="0214b22" ed="T"/>分。下引律論，意亦同之。論中偏食，彼約衆僧
<lb n="0214b23" ed="T"/>偏與故輕；不病索食，正入盜科，兼復妄語，理
<lb n="0214b24" ed="T"/>得二罪。餘下，指經。彼說迦葉佛時比丘，爲僧
<lb n="0214b25" ed="T"/>上座，不能禪誦，不解戒律，飽食熟睡，但能論
<lb n="0214b26" ed="T"/>說無益之語；精餚供養，先僧飮食；以是因緣，
<lb n="0214b27" ed="T"/>入地獄中作大肉瓮，火燒受苦，至今不息；彼
<lb n="0214b28" ed="T"/>經事廣，須者尋之。今時衆主，多有斯過；雖傳
<lb n="0214b29" ed="T"/>經律，不識因果；別修異饌，對衆獨飡；縱恣貪
<pb n="0214c" ed="T" xml:id="T40.1805.0214c"/>
<lb n="0214c01" ed="T"/>心，侵虧常住；豈念違於佛敎，傷彼衆情。著少
<lb n="0214c02" ed="T"/>頃之甘肥，爲長夜之苦楚；深嗟鄙悋，知復何
<lb n="0214c03" ed="T"/>心。</p><p xml:id="pT40p0214c0302" cb:place="inline">義決中。明破戒者，唯據四重，財法絕分；僧
<lb n="0214c04" ed="T"/>殘已下，皆不可別。下九十中論別衆者，約施
<lb n="0214c05" ed="T"/>主食，故犯提罪；此明常住，別他成重；虧彼自
<lb n="0214c06" ed="T"/>分，成盜損故。</p><p xml:id="pT40p0214c0606" cb:place="inline">供外道中。不自手與，提中制故。
<lb n="0214c07" ed="T"/>伺卽候也。</p><p xml:id="pT40p0214c0705" cb:place="inline">僧次中，初示非法。簡謂簡除。卽下，
<lb n="0214c08" ed="T"/>結犯。上三句結衆生，下二句結合衆。又下，顯
<lb n="0214c09" ed="T"/>過。不名僧所者，同俗舍故。</p><p xml:id="pT40p0214c0911" cb:place="inline">住處中分二，初至
<lb n="0214c10" ed="T"/>德海，明法師如法，前明住處。五人能成邊隅
<lb n="0214c11" ed="T"/>受戒，住持之本，故偏擧之。鳴下，明待客。初下，
<lb n="0214c12" ed="T"/>明修業。若下，次明庇覆破戒。如下，指廣；今在
<lb n="0214c13" ed="T"/>二十八卷。</p><p xml:id="pT40p0214c1305" cb:place="inline">明瞻待中。列六種人。指隨相者，下
<lb n="0214c14" ed="T"/>引《十誦》；供給王臣，用十九錢，不須白僧，更索
<lb n="0214c15" ed="T"/>須白僧；作人者，量功與之；惡賊者，隨時將擬
<lb n="0214c16" ed="T"/><note place="inline">上四人出《十誦》</note>；俗人者，《五分》：悠悠無信者，好器與食；達
<lb n="0214c17" ed="T"/>識信士，說食難消等；淨人者，《善見》：分番上下
<lb n="0214c18" ed="T"/>者，當番與食；長使者，常供衣食；撮略引之，並
<lb n="0214c19" ed="T"/>廣如後。</p><p xml:id="pT40p0214c1904" cb:place="inline">約法中。初云別作羯磨者，謂懺罪受
<lb n="0214c20" ed="T"/>日之類。</p><p xml:id="pT40p0214c2004" cb:place="inline">擧罪中，初明來擧。所吿人卽目犯者。
<lb n="0214c21" ed="T"/>先下，明勘覈。不出三種：一根，二處，三罪；根處
<lb n="0214c22" ed="T"/>擧見以問，聞疑準同，罪中文略邪命。如下，明
<lb n="0214c23" ed="T"/>酬對；前明能答依作。有智人，卽衆主也。若不
<lb n="0214c24" ed="T"/>下，明妄擧反治。擧重治殘，擧殘治提，擧提治
<lb n="0214c25" ed="T"/>吉，故云依法也。下引證中。無餘罪卽四重，此
<lb n="0214c26" ed="T"/>謂實犯，但無根故，卽犯謗罪。不成遮者，謂能
<lb n="0214c27" ed="T"/>擧本意，遮他說恣故。文亦下，以義決文。謂對
<lb n="0214c28" ed="T"/>答雖差，情容虛實；故誡斟酌，未可一向。</p><p xml:id="pT40p0214c2816" cb:place="inline">就時
<lb n="0214c29" ed="T"/>中，初擧事誡愼。所爲重者，前篇所謂拔群迷
<pb n="0215a" ed="T" xml:id="T40.1805.0215a"/>
<lb n="0215a01" ed="T"/>重累，出界分深根是也。闇下，示作法時節；前
<lb n="0215a02" ed="T"/>明夜中非法。言改節者，坐立乖也。祇卽是敬。
<lb n="0215a03" ed="T"/>事下，勸早作。言不易者，謂事重也。</p><p xml:id="pT40p0215a0314" cb:place="inline">對人中，上
<lb n="0215a04" ed="T"/>座法。指《僧祇》者，如說戒中引。</p><p xml:id="pT40p0215a0412" cb:place="inline">狂癡中，初通列
<lb n="0215a05" ed="T"/>三品。初是中品，二卽上品，三卽下品。《十誦》下，
<lb n="0215a06" ed="T"/>三律，別示中品。下指羯磨者，律因那那由比
<lb n="0215a07" ed="T"/>丘心亂狂癡故制；白言：大德僧聽！此那那由比
<lb n="0215a08" ed="T"/>丘心亂狂癡，或憶說戒，或不憶說戒，或來或不
<lb n="0215a09" ed="T"/>來；若僧時到僧忍聽，與此比丘作心亂狂癡羯
<lb n="0215a10" ed="T"/>磨，若憶若不憶，若來若不來，僧作羯磨說戒，白
<lb n="0215a11" ed="T"/>如是。<note place="inline">羯磨準作。</note></p><p xml:id="pT40p0215a1107" cb:place="inline">四對處明用；威儀中，初叙損益。《十誦》
<lb n="0215a12" ed="T"/>下，引文證。《伽論》中，並明上座軌衆之法；初看
<lb n="0215a13" ed="T"/>威儀，是今正用；下行食等，因而引之。僧跋，梵
<lb n="0215a14" ed="T"/>言，卽上平等行食之唱法耳；〈赴請篇〉中亦同
<lb n="0215a15" ed="T"/>此引，卽等供也。《十誦》下，指同。</p><p xml:id="pT40p0215a1512" cb:place="inline">處衆法中，初引
<lb n="0215a16" ed="T"/>論示法。賢聖卽弟子衆。準下，準論誡過。不得
<lb n="0215a17" ed="T"/>下，反上說法。又下，反上默然。</p><p xml:id="pT40p0215a1712" cb:place="inline">修飾中，初科分
<lb n="0215a18" ed="T"/>二；上二句通標。薩下，別釋；前明剃剪，初《多論》
<lb n="0215a19" ed="T"/>明制，違則有罪。次引《四分》限時，不得更過。三
<lb n="0215a20" ed="T"/>引《涅槃》顯過。頭鬚爪髮，有云語倒，合作頭髮
<lb n="0215a21" ed="T"/>鬚爪，或可簡異餘毛，故曰頭鬚，卽《說文》云面
<lb n="0215a22" ed="T"/>毛是也。〈雜篇〉，明指爪極長一麥應剪。長字平
<lb n="0215a23" ed="T"/>呼。經云：是破戒之相，故云佛訶。所下，次明著
<lb n="0215a24" ed="T"/>用。示如非相，在文可曉。下指履屐，如鉢器，亦
<lb n="0215a25" ed="T"/>見〈二衣篇〉中。</p><p xml:id="pT40p0215a2506" cb:place="inline">次科。初明入衆五法者，一修慈
<lb n="0215a26" ed="T"/>愍物，二謙下自卑，三如鈔引，四說於法語，五
<lb n="0215a27" ed="T"/>見過修默。《十誦》下，初明起坐。次明入堂，初運
<lb n="0215a28" ed="T"/>想法。次下，出入法。文明東西擧足，且據堂門
<lb n="0215a29" ed="T"/>面南爲言；以要示之，但使出入先擧門頰邊
<pb n="0215b" ed="T" xml:id="T40.1805.0215b"/>
<lb n="0215b01" ed="T"/>脚，則通餘處，不必東西也。若欲下，示坐法。</p><p xml:id="pT40p0215b0117" cb:place="inline">著
<lb n="0215b02" ed="T"/>用離俗中，初明俗服。槢亦袴類。袍亦襖類；裘
<lb n="0215b03" ed="T"/>謂皮衣。<g ref="#CB04880">䩺</g>卽是靿。銅下，明俗器。瓦鉢體如，列
<lb n="0215b04" ed="T"/>在非者，或色量不如故。<note place="inline">寫本或無瓦字。</note>璭古困反，油字
<lb n="0215b05" ed="T"/>去呼。並下，明違敎。善下，引證。當，猶應也。無罪
<lb n="0215b06" ed="T"/>者，據壞他物，本是盜收；心在護法，故開無犯。</p>
<lb n="0215b07" ed="T"/><p xml:id="pT40p0215b0701">就處明用，初科引寺誥；前示過誡約。經卽《涅
<lb n="0215b08" ed="T"/>槃･三十一》云：雖不與彼女人相合嘲調戲笑，
<lb n="0215b09" ed="T"/>於壁外遙聞女人瓔珞環釧種種諸聲，心生愛
<lb n="0215b10" ed="T"/>著；如是菩薩毀破淨戒，汚辱梵行。僧下，引證。
<lb n="0215b11" ed="T"/>比下，斥時；初示僧寺。留穢謂畜女，去淨卽除
<lb n="0215b12" ed="T"/>淨人。央，盡也。今時下愚，多因針縷，履涉婬舍，
<lb n="0215b13" ed="T"/>招俗譏訶；或在僧坊，牽延累日。取與不護於
<lb n="0215b14" ed="T"/>摩觸，語笑豈愼於麁言；染意窺看，念念重吉；
<lb n="0215b15" ed="T"/>深寮坐起，一一單提；現身遭世俗之刑，袈裟
<lb n="0215b16" ed="T"/>永離；生報有泥犁之苦，燒煮難堪。宜奉聖言，
<lb n="0215b17" ed="T"/>可保終吉。拘繫同者，謂如囚禁也。下明尼寺。
<lb n="0215b18" ed="T"/>對反僧中。</p><p xml:id="pT40p0215b1805" cb:place="inline">次科中，初示不結之過。庫藏，卽倉
<lb n="0215b19" ed="T"/>廩也。文中兩言淨者，卽是淨地。道俗濫者，無
<lb n="0215b20" ed="T"/>所別也；淨穢混者，不辨宿煮，犯不犯也。立下，
<lb n="0215b21" ed="T"/>次責無知。言忽聞者，或知法者諭令行故。惑
<lb n="0215b22" ed="T"/>耳者，聞不解故；驚心者，謂爲始立故。豈下，推
<lb n="0215b23" ed="T"/>過。淨住，卽伽藍之異名也。</p><p xml:id="pT40p0215b2311" cb:place="inline">三中，初顯過。<g ref="#CB01793">䩛</g>卽
<lb n="0215b24" ed="T"/>乘馬具<note place="inline">謂鞍轡等</note>。韁卽馬繩。絆卽<g ref="#CB00651">覊</g>束。菤音卷，牛
<lb n="0215b25" ed="T"/>鼻鐶也。橛，具月反，繫牛馬杙也。雜下，引示。流
<lb n="0215b26" ed="T"/>注者，惡業遍也。相續者，念念增也。所以然者，
<lb n="0215b27" ed="T"/>由彼害心非止一境，復無時限故。《善生》、《成論》，
<lb n="0215b28" ed="T"/>失善戒者，惡勢強也。今下，準斥。擧猶合也。言
<lb n="0215b29" ed="T"/>同畜者，或衆主自爲，衆心不欲，義無該衆。言
<pb n="0215c" ed="T" xml:id="T40.1805.0215c"/>
<lb n="0215c01" ed="T"/>無戒者，惡業順惑，勢力猛盛；一切善戒，並絕
<lb n="0215c02" ed="T"/>相續故；有云：且望一類鼠上，善戒不續非謂
<lb n="0215c03" ed="T"/>餘戒俱無；又云：此乃誡勒之切耳。</p><p xml:id="pT40p0215c0314" cb:place="inline">四中，初列
<lb n="0215c04" ed="T"/>非法。倨，傲也。言依時者，謂法食等時。自下，示
<lb n="0215c05" ed="T"/>所損。並下，推過源。</p><p xml:id="pT40p0215c0508" cb:place="inline">說戒撿校中，初明指授。鳴
<lb n="0215c06" ed="T"/>下，敎勸導。</p><p xml:id="pT40p0215c0605" cb:place="inline">五雜敎授，能諫中，初引論五法。自
<lb n="0215c07" ed="T"/>有過失，不堪諫他。必下，取彼聽許，則無違諍。
<lb n="0215c08" ed="T"/>此下，正示能諫。</p><p xml:id="pT40p0215c0807" cb:place="inline">諫衆過中二，初示屛諫，諫詞
<lb n="0215c09" ed="T"/>又三，初且泛誘。今下，正陳。欲下，示意。必下，次
<lb n="0215c10" ed="T"/>明對衆諫。得罪者，違敎犯吉。</p><p xml:id="pT40p0215c1012" cb:place="inline">諫違制中，初泛
<lb n="0215c11" ed="T"/>勸。引《地持》者，明雖是人制，佛令護之，故不可
<lb n="0215c12" ed="T"/>違。今下，二正陳。觀他自省，故云鑑戒。略陳方
<lb n="0215c13" ed="T"/>軌，餘任臨時，故示云云。</p><p xml:id="pT40p0215c1310" cb:place="inline">諫六聚中。此與初諫
<lb n="0215c14" ed="T"/>何異？答：前在衆中，泛爾麁暴，心性未調，但云
<lb n="0215c15" ed="T"/>有過；不言何聚。文中初泛諭。見下，二審犯勸
<lb n="0215c16" ed="T"/>悔。反上語者，一者見犯，二犯已能懺。注令引
<lb n="0215c17" ed="T"/>經者，彼云：勿謂小罪，以爲無殃；水滴雖微，漸
<lb n="0215c18" ed="T"/>盈大器。餘經未詳何文。五不善中：一是斷已
<lb n="0215c19" ed="T"/>生善，二卽起未生惡，三違敎，四障道，五來
<lb n="0215c20" ed="T"/>報。</p><p xml:id="pT40p0215c2002" cb:place="inline">諫將罰中，初以僧德勸。又云下，以治擧勸。
<lb n="0215c21" ed="T"/>又不下，以奪行勸。餘文可知。</p><p xml:id="pT40p0215c2112" cb:place="inline">明攝衆中，初明
<lb n="0215c22" ed="T"/>益。牽字去呼，猶引也；課牽也，引而率之者，言
<lb n="0215c23" ed="T"/>導誘無倦，令衆獲益也。必下，彰損；初正示。年
<lb n="0215c24" ed="T"/>雖老邁，於法無知，同年小也。故下，引證。律中，
<lb n="0215c25" ed="T"/>阿難徒衆非法，爲迦葉所訶。衆欲失者，失猶
<lb n="0215c26" ed="T"/>壞也。汝年少者，命阿難也。俱下二句，斥放逸。
<lb n="0215c27" ed="T"/>初下二句，斥懈怠。遍下二句，斥虛食信施，故
<lb n="0215c28" ed="T"/>言破穀。又解，穀卽訓善，言壞他淨信。<note place="inline">《論語》云：三年學，不
<lb n="0215c29" ed="T"/>至於穀，注云穀善也。</note>以下，準文誡約。善知法相者，以多聞
<pb n="0216a" ed="T" xml:id="T40.1805.0216a"/>
<lb n="0216a01" ed="T"/>故。若據佛在，阿難猶是學人；今云無學者，從
<lb n="0216a02" ed="T"/>後爲言。自輕，謂不以攝衆爲重故。</p><p xml:id="pT40p0216a0214" cb:place="inline">簡人中，初
<lb n="0216a03" ed="T"/>標示。須下六句，列示五德。初行潔，二志堅，三
<lb n="0216a04" ed="T"/>學廣<note place="inline">中間二句</note>，四識高，五智深。可下二句，示堪能。
<lb n="0216a05" ed="T"/>今時昏鄙，無有一德，輒居僧首；群愚共聚，造
<lb n="0216a06" ed="T"/>作非法；但謀利養，餘無所知。悲夫！</p>
<lb n="0216a07" ed="T"/><cb:juan n="001b" fun="close"><cb:jhead>四分律行事鈔資持記上<anchor xml:id="nkr_note_orig_0216001" n="0216001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0216001" n="0216001"/><anchor xml:id="beg0216001" n="0216001"/>二<anchor xml:id="end0216001"/></cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0216a08" ed="T"/>
<lb n="0216a09" ed="T"/>
<lb n="0216a10" ed="T"/><cb:juan n="001c" fun="open"><cb:mulu n="1c" type="卷">上三</cb:mulu><cb:jhead>四分律行事鈔資持記上<anchor xml:id="nkr_note_orig_0216002" n="0216002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0216002" n="0216002"/><anchor xml:id="beg0216002" n="0216002"/>三<anchor xml:id="end0216002"/></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
<lb n="0216a11" ed="T"/>
<lb n="0216a12" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">8 釋受戒篇(上三)</cb:mulu><head>釋受戒篇</head>
<lb n="0216a13" ed="T"/><p xml:id="pT40p0216a1301">受卽能領心，戒謂所納法。受通五種<note place="inline">一善來，二三語，三破
<lb n="0216a14" ed="T"/>結，四八敬，五羯磨。</note>，戒分四位<note place="inline">五、八、十、具</note>。今此所標，受據羯磨，戒
<lb n="0216a15" ed="T"/>指具足。就羯磨中，自分六位<note place="inline">僧中十人、五人，尼中二十人，義立十人；
<lb n="0216a16" ed="T"/>小年曾嫁、遣信，兼前共成十受。</note>；今此據文，正明大僧中國十人，羯
<lb n="0216a17" ed="T"/>磨行事。義兼邊五，衆異事同，故不別顯。緣卽
<lb n="0216a18" ed="T"/>文中五種，就別離爲十四。衆緣會聚，作業方
<lb n="0216a19" ed="T"/>成，故云集也。《疏》云：佛世利機，契動便感；末時
<lb n="0216a20" ed="T"/>澆薄，聖制從緣；緣集則作業功成，緣散則戒
<lb n="0216a21" ed="T"/>德無立。文意頗同。所以不言因者，若據相籍
<lb n="0216a22" ed="T"/>成業，則因緣義通；若論功有親疎，則內外體
<lb n="0216a23" ed="T"/>別。今云緣集，且就通論；餘處兩分，乃從別意。</p>
<lb n="0216a24" ed="T"/><p xml:id="pT40p0216a2401">標歎中。凡鄙者，通目六道。煩惱業苦，垢染不
<lb n="0216a25" ed="T"/>淨，故云穢流。聖衆，則總召三乘。無漏聖道，人
<lb n="0216a26" ed="T"/>天所尊，故云寶位。上明所捨，下明所獲。</p><p xml:id="pT40p0216a2616" cb:place="inline">叙緣
<lb n="0216a27" ed="T"/>中。六句三意，次第相生。初明心廣緣多。上句
<lb n="0216a28" ed="T"/>躡上超入。下云緣多者，卽下五位總別諸相。
<lb n="0216a29" ed="T"/><note place="inline">有云緣多卽法界境者，甚非文意。</note>次二句明緣多事難。法事者，目
<pb n="0216b" ed="T" xml:id="T40.1805.0216b"/>
<lb n="0216b01" ed="T"/>下正加。攸卽語詞，或可作尤。下二句明事難
<lb n="0216b02" ed="T"/>須審。</p><p xml:id="pT40p0216b0203" cb:place="inline">通斥中，初二句斥無知秉御。每，猶多也。
<lb n="0216b03" ed="T"/>師匠義一，文家疊擧。學敎知法，擧事成益，故
<lb n="0216b04" ed="T"/>云實易。不學昏敎，自他俱損，故曰實難。意云：
<lb n="0216b05" ed="T"/>爲師本易，在彼反難也。但下，推妄行所由。<g ref="#CB00403">㳂</g>
<lb n="0216b06" ed="T"/>謂從舊，革乃更新。事雖古傳，容有訛正；彼唯
<lb n="0216b07" ed="T"/>執舊，故曰不思。眞敎卽律。</p><p xml:id="pT40p0216b0711" cb:place="inline">列非中。五句卽括
<lb n="0216b08" ed="T"/>四緣，二五事非，餘三可見。執文卽白讀。障卽
<lb n="0216b09" ed="T"/>是難，遮通得否，難則永閉。薄謂中邊不滿，惡
<lb n="0216b10" ed="T"/>謂體相非數；文略別衆，義必兼含。假借衣鉢，
<lb n="0216b11" ed="T"/>過在能受，故云自也。</p><p xml:id="pT40p0216b1109" cb:place="inline">結損中，上二句指斥。虛
<lb n="0216b12" ed="T"/>下，明損他。唐亦虛也。後下，彰自損。</p><p xml:id="pT40p0216b1214" cb:place="inline">引勸中，初
<lb n="0216b13" ed="T"/>引經。此下，準經勸愼，不可誤他。若據本律，得
<lb n="0216b14" ed="T"/>更重受；今望事難，故云不宜耳。故下，正彰篇
<lb n="0216b15" ed="T"/>意。</p><p xml:id="pT40p0216b1502" cb:place="inline">具緣中。舊記並科此爲古五緣，謂正加中
<lb n="0216b16" ed="T"/>十種方便，爲今師十緣。毀祖師敎，盲後學眼；
<lb n="0216b17" ed="T"/>罔冐之甚，勿過於此。且此五緣，行事始終，包
<lb n="0216b18" ed="T"/>攝斯盡；簡練可否，檢勘得失，能授之龜鏡，一
<lb n="0216b19" ed="T"/>篇之綱領，首題所以特示，總意所以先標。況
<lb n="0216b20" ed="T"/>《羯磨》注文，亦同此列；《疏》中解釋，復更詳委。都
<lb n="0216b21" ed="T"/>不討論，輒便穿鑿；來學未達，傳妄何窮。</p><p xml:id="pT40p0216b2116" cb:place="inline">人道
<lb n="0216b22" ed="T"/>中，初簡餘道。若準多宗，餘道通受三歸，不霑
<lb n="0216b23" ed="T"/>戒法。成宗亦通五八，但障出家。今明受具，餘
<lb n="0216b24" ed="T"/>皆難攝，如下列之。所以然者。天多著樂，修羅
<lb n="0216b25" ed="T"/>懷疑，鬼神諂誑，畜生愚騃，地獄常苦。唯斯人
<lb n="0216b26" ed="T"/>道，苦輕下趣，樂劣上天；強識念力，能崇道業；
<lb n="0216b27" ed="T"/>並廣如疏，撮略引之。《僧祇》下，復簡人道。文有
<lb n="0216b28" ed="T"/>兩節，上簡堪能，年減亦制；下簡年歲，縱能亦
<lb n="0216b29" ed="T"/>遮。下文指廣，彼云八十九十太老，過七十臥
<pb n="0216c" ed="T" xml:id="T40.1805.0216c"/>
<lb n="0216c01" ed="T"/>起須人，不聽度；若能修習諸業，聽出家<note place="inline">謂作沙彌</note>。</p><p xml:id="pT40p0216c0120" cb:place="inline">二
<lb n="0216c02" ed="T"/>諸根具者，以儀相有虧，汚辱僧衆，故須簡之。
<lb n="0216c03" ed="T"/>文爲三段，初釋緣相。身具等者，略示三根。百
<lb n="0216c04" ed="T"/>遮者，擧其大數。律下，指廣。如後具引。準下，決
<lb n="0216c05" ed="T"/>律文，初簡永定。《疏》云：耳舌意三，助道勝也；由
<lb n="0216c06" ed="T"/>耳聽法，意緣邪正；有疑通決，非舌不明。此三
<lb n="0216c07" ed="T"/>有缺，則不成受。餘下，明不定。如上所列，相有
<lb n="0216c08" ed="T"/>重輕，如正問中。下指《義鈔》，文見上卷。</p><p xml:id="pT40p0216c0815" cb:place="inline">三身器
<lb n="0216c09" ed="T"/>中。若全未受，容有汚尼、賊住、五逆，受五八十，
<lb n="0216c10" ed="T"/>則有邊、賊，故云俗已來等。十三難者，且通擧
<lb n="0216c11" ed="T"/>之。此簡身器，唯論造業，但收邊尼賊破五逆
<lb n="0216c12" ed="T"/>九種，故云雜過等。非畜初緣收，黃形第二攝。</p>
<lb n="0216c13" ed="T"/><p xml:id="pT40p0216c1301">四相具者。律中裸形著俗服外道衣等，並不
<lb n="0216c14" ed="T"/>得受故。</p><p xml:id="pT40p0216c1404" cb:place="inline">五中，初示緣相。有願未具，故言少分。
<lb n="0216c15" ed="T"/>下引律制。言得戒者，白四頓發也。得罪者，失
<lb n="0216c16" ed="T"/>漸次制也。上五次簡從寬至狹，初約諸趣簡
<lb n="0216c17" ed="T"/>人，二就人中簡報，三就勝報簡業，四就業淨
<lb n="0216c18" ed="T"/>簡儀，五就具儀簡法。又總爲三：前二並報，中
<lb n="0216c19" ed="T"/>業同前；後二體相，形法二同。又約遮難收者，
<lb n="0216c20" ed="T"/>一三重難，無者方成。餘三輕遮，有亦通許。更
<lb n="0216c21" ed="T"/>自辨之。</p><p xml:id="pT40p0216c2104" cb:place="inline">第二所對，結界中，初科爲二，初明須
<lb n="0216c22" ed="T"/>界所以。故下，誡令審悉。則有二種：一明<anchor xml:id="nkr_note_orig_0216003" n="0216003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0216003" n="0216003"/><anchor xml:id="beg0216003" n="0216003"/>果<anchor xml:id="end0216003"/>
<lb n="0216c23" ed="T"/>相，知集限分。二達是非者，究本行事。不然者，
<lb n="0216c24" ed="T"/>卽反上二，或標相無準，或先結不如；微涉疑
<lb n="0216c25" ed="T"/>濫，並須再結。疏云：捨結極易，何得自輕。</p><p xml:id="pT40p0216c2516" cb:place="inline">斤
<lb n="0216c26" ed="T"/>古中，初二句明違本制。輒下，斥妄行。前篇已
<lb n="0216c27" ed="T"/>破，故指如上。必下，指敎。此緣者，或僧難集；或
<lb n="0216c28" ed="T"/>疑舊界，須出界外故。然大界本制，不爲難緣，
<lb n="0216c29" ed="T"/>兼須立相；小界反此，故判非法；若加大界，緣
<pb n="0217a" ed="T" xml:id="T40.1805.0217a"/>
<lb n="0217a01" ed="T"/>相並如，故云無爽。次科引傳，卽其事矣。上決
<lb n="0217a02" ed="T"/>小界。若依下，次示戒場。恐後濫用，故此引示。</p>
<lb n="0217a03" ed="T"/><p xml:id="pT40p0217a0301">引勸中，初三句通示。言諸師者，以《傳》中所述
<lb n="0217a04" ed="T"/><name role="" type="person">僧伽跋摩</name>，旣是西僧；例知皆爾，故總指之。故
<lb n="0217a05" ed="T"/>下，正引。卽《梁高僧傳》。宋元嘉十一年，祇桓寺
<lb n="0217a06" ed="T"/>慧照於跋摩重受大戒，駕船江中。人問者，卽慧
<lb n="0217a07" ed="T"/>義法師。難曰：布薩僧事，常在寺內；及論受戒，
<lb n="0217a08" ed="T"/>何出邑外？答下，並跋摩語，初示所疑。別衆非
<lb n="0217a09" ed="T"/>法者，或本結時，僧有乖別；或今受時，界無分
<lb n="0217a10" ed="T"/>齊，致有別衆。餘下，答寺內布薩。夫下，答出外
<lb n="0217a11" ed="T"/>受戒。前云尊重，蓋指此也。脫，猶略也。</p><p xml:id="pT40p0217a1115" cb:place="inline">第二能
<lb n="0217a12" ed="T"/>秉，與下數滿何異？答：能秉據僧體，數滿約事
<lb n="0217a13" ed="T"/>用。</p><p xml:id="pT40p0217a1302" cb:place="inline">三中分二，初釋緣相。作無軌度名非法，事
<lb n="0217a14" ed="T"/>違敎制曰非毘尼。今下，遮濫。必取應法，昧敎
<lb n="0217a15" ed="T"/>寡德，多亦非滿。文下，二引本制，初明兩位。中
<lb n="0217a16" ed="T"/>邊分齊，如〈二衣〉中。所以五人獨言持律者，邊
<lb n="0217a17" ed="T"/>地僧少，恐不簡練，故特標之，非謂中國便容
<lb n="0217a18" ed="T"/>濫預；古師錯解，如《疏》委斥。此土邊陲，本是開
<lb n="0217a19" ed="T"/>位。僧旣漸多，還遵中制。末世浮薄，德學全虧；
<lb n="0217a20" ed="T"/>必準本開，理亦無過；是知律制五人持律，經
<lb n="0217a21" ed="T"/>開千里無師；非謂無僧，但實行者不易得耳。
<lb n="0217a22" ed="T"/>若下，決上邊開。得戒謂僧法無缺，得罪卽本
<lb n="0217a23" ed="T"/>制有乖。若爾，中國五人，可同此否？答：中本無
<lb n="0217a24" ed="T"/>開，不可相例。此下，指所出，《伽論》亦然。</p><p xml:id="pT40p0217a2415" cb:place="inline">第四和
<lb n="0217a25" ed="T"/>集。文據可解。</p><p xml:id="pT40p0217a2506" cb:place="inline">五中。則下二句，且括四非。或昧
<lb n="0217a26" ed="T"/>綱緣，白讀謹誦，皆不成法，故云等也。</p><p xml:id="pT40p0217a2615" cb:place="inline">六中。疏
<lb n="0217a27" ed="T"/>云：內欣勝法，外假勝儀；身心相依，如魚有水。
<lb n="0217a28" ed="T"/>問：與能受中第四何異？答：前約小衆容儀，此
<lb n="0217a29" ed="T"/>據大僧道具，能所內外，豈不明乎！統上六緣，
<pb n="0217b" ed="T" xml:id="T40.1805.0217b"/>
<lb n="0217b01" ed="T"/>還歸四種；人法事處，單複配之。又前五不具，
<lb n="0217b02" ed="T"/>定不成受。第六有闕，容多諍論；若準祖意，例
<lb n="0217b03" ed="T"/>亦不成，如後委辨。又準《羯磨》，復加一種，謂佛
<lb n="0217b04" ed="T"/>法時中。《毘曇論》云：若至法滅，一切結界受戒，
<lb n="0217b05" ed="T"/>皆失沒故。</p><p xml:id="pT40p0217b0505" cb:place="inline">第三緣者。上並旁助，此正因本。必
<lb n="0217b06" ed="T"/>須開悟，方堪進受。若論發乞，合是兩緣；心口
<lb n="0217b07" ed="T"/>雖殊，希求義一，故合之耳。文下，引示。律中佛
<lb n="0217b08" ed="T"/>言敎乞戒而不乞，不得受具足。又云：時有強
<lb n="0217b09" ed="T"/>與授戒，後便逃走還家，佛言不得強授人具
<lb n="0217b10" ed="T"/>足戒，卽無心也。</p><p xml:id="pT40p0217b1007" cb:place="inline">四心境者。無別緣相，卽合二
<lb n="0217b11" ed="T"/>三相對以論，計有四句。標卽俱如，是今正取；
<lb n="0217b12" ed="T"/>俱非，易解；止明二互。初句，先引律緣，眠醉狂
<lb n="0217b13" ed="T"/>三，皆因受已後覺返道，佛並制斷；心俱無記，
<lb n="0217b14" ed="T"/>正缺戒因；無心同上。若準《多論》，通列四心，善
<lb n="0217b15" ed="T"/>惡無記及以無心；文收二種，善惡準之。復下，
<lb n="0217b16" ed="T"/>次句；文中略引人法二非，事處亦爾。薩下，引
<lb n="0217b17" ed="T"/>證。文但明心，善必兼境。重心者卽上相應。輕
<lb n="0217b18" ed="T"/>心者卽眠醉等。敎無敎者，卽是成宗作與無
<lb n="0217b19" ed="T"/>作，會釋名義，委在中卷。</p><p xml:id="pT40p0217b1910" cb:place="inline">五中。通括前後具緣
<lb n="0217b20" ed="T"/>正加，一一無違，方成究竟。初約正受釋。言始
<lb n="0217b21" ed="T"/>從者，總攝八緣；終至者，正納法體，共爲九法。
<lb n="0217b22" ed="T"/>下列十緣，除初及三，但取八種，如下明之。言
<lb n="0217b23" ed="T"/>往來者，行事出入施造之相。界下，二約具緣
<lb n="0217b24" ed="T"/>釋。略擧心境以明成否。</p><p xml:id="pT40p0217b2410" cb:place="inline">引證中。上列諸緣，皆
<lb n="0217b25" ed="T"/>依律本。此但通證立緣簡辨非無所據，至論
<lb n="0217b26" ed="T"/>列相，不必全同。初《母論》中。總束五緣，不過人
<lb n="0217b27" ed="T"/>法，略證所對三四五也。次引《多論》。唯明邊難，
<lb n="0217b28" ed="T"/>略證能受第三一緣。然其邊罪，律據具戒；論
<lb n="0217b29" ed="T"/>通白衣，故約三戒次第明相。初列三受。隨下，
<pb n="0217c" ed="T" xml:id="T40.1805.0217c"/>
<lb n="0217c01" ed="T"/>顯難。文出破五，卽障餘三；中間省略受十不
<lb n="0217c02" ed="T"/>得，故云乃至。破八障二，破十障一，第論可知。
<lb n="0217c03" ed="T"/>然五八戒相，不分輕重；還準具戒，殺盜淫妄，
<lb n="0217c04" ed="T"/>各有大小。酒是遮惡，犯則非障。不作和尙者，
<lb n="0217c05" ed="T"/>設有濫受，體非僧故。</p><p xml:id="pT40p0217c0509" cb:place="inline">檢勘中，初令準勘。必下，
<lb n="0217c06" ed="T"/>示簡除。</p><p xml:id="pT40p0217c0604" cb:place="inline">第二正加，點示中。覆釋所對成法諸
<lb n="0217c07" ed="T"/>緣。初指前文，且擧二篇；結界足數，義同文省；
<lb n="0217c08" ed="T"/>方法者，總於上二。故下，示重意。又解，卽此提
<lb n="0217c09" ed="T"/>示，便爲重明。</p><p xml:id="pT40p0217c0906" cb:place="inline">緣起有十。前取八法，〈羯磨篇〉云：
<lb n="0217c10" ed="T"/>八種調理，《注羯磨》中亦列八緣。所以多少異
<lb n="0217c11" ed="T"/>者？答：一三兩種，容在餘時，不定受前事儀次
<lb n="0217c12" ed="T"/>第。若爾，此何列耶？答：未請師前，僧須檢問。旣
<lb n="0217c13" ed="T"/>請師已，義必開導。出沒隨時，不妨兩是。問：前
<lb n="0217c14" ed="T"/>五後十，並號爲緣，如何分異？答：前則立定綱
<lb n="0217c15" ed="T"/>格，檢括是非；後謂布列行儀，發起正體；所以
<lb n="0217c16" ed="T"/>前云具緣成受，後云緣起方便。《業疏》科云：前
<lb n="0217c17" ed="T"/>是約法辨緣，後是就事辨緣；文理極顯，云何
<lb n="0217c18" ed="T"/>妄判爲今古耶？斯爲大失，知非宜<anchor xml:id="nkr_note_orig_0217001" n="0217001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0217001" n="0217001"/><anchor xml:id="beg0217001" n="0217001"/>攻<anchor xml:id="end0217001"/>。</p><p xml:id="pT40p0217c1815" cb:place="inline">得法中，
<lb n="0217c19" ed="T"/>初明制受。四律卽《四五十祇》。文中卽指本律。
<lb n="0217c20" ed="T"/>多下，二出制意。外道之法，但入彼道，便同事
<lb n="0217c21" ed="T"/>業，無漸次故。問：此中不云先受五戒何耶？答：
<lb n="0217c22" ed="T"/>十是具緣，故當此示；五是十緣，如〈沙彌篇〉中。
<lb n="0217c23" ed="T"/>《尼鈔》註云：不受五戒，直受十戒，得戒得罪；卽
<lb n="0217c24" ed="T"/>《多論》云：先以五戒調伏身心，信樂漸增，方受
<lb n="0217c25" ed="T"/>十戒是也。<note place="inline">有人見此不言五戒，刪欲廢之，如別所破。</note></p><p xml:id="pT40p0217c2521" cb:place="inline">請和尙中。初言根
<lb n="0217c26" ed="T"/>本者，戒從彼生故。承習謂稟學，示導謂軌行，
<lb n="0217c27" ed="T"/>生長謂成德；不附嚴師，此三俱喪。</p><p xml:id="pT40p0217c2714" cb:place="inline">引緣中。得
<lb n="0217c28" ed="T"/>罪者，準《伽論》得戒。</p><p xml:id="pT40p0217c2808" cb:place="inline">請儀中，初定處所，前示《四
<lb n="0217c29" ed="T"/>分》文通。古有定執在衆，故此決破。《疏》云：必預
<pb n="0218a" ed="T" xml:id="T40.1805.0218a"/>
<lb n="0218a01" ed="T"/>須受，前一年一月，亦無傷也。今下，據他部對
<lb n="0218a02" ed="T"/>衆。次引《僧祇》，示請詞之異<note place="inline">《五分》亦爾</note>。下引《五分》，明致
<lb n="0218a03" ed="T"/>敬之極。</p><p xml:id="pT40p0218a0304" cb:place="inline">請詞中，初明具儀。如上者，指前《十誦》。
<lb n="0218a04" ed="T"/>旁下，明敎導。種種者，應更接前若無此人等
<lb n="0218a05" ed="T"/>語。文下出詞句。準《疏》分五。大德念者，請專意
<lb n="0218a06" ed="T"/>也；爲和尙者，明所祈也；願爲作者，慈副本望
<lb n="0218a07" ed="T"/>也；我依受具者，三學由生也；慈愍者，已述所
<lb n="0218a08" ed="T"/>懷，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0218001" n="0218001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0218001" n="0218001"/><anchor xml:id="beg0218001" n="0218001"/>惟<anchor xml:id="end0218001"/>聽許也。</p><p xml:id="pT40p0218a0806" cb:place="inline">答法中，初示須答之意。四下，出
<lb n="0218a09" ed="T"/>答詞。《疏》云：初可爾者，總領請詞，許爲師也。又
<lb n="0218a10" ed="T"/>云，可是答諾下流，爾是應酬上位。準此但答
<lb n="0218a11" ed="T"/>云可。敎授汝者，非但事攝，有法弘訓也。淸淨
<lb n="0218a12" ed="T"/>者，宜重戒本，攝持三業也。莫放逸者，諸過之
<lb n="0218a13" ed="T"/>源，由行放逸；當攝情根，遠五欲也。準《疏》四句，
<lb n="0218a14" ed="T"/>共成一答。初是許詞，後三相攝。不同古解，隨
<lb n="0218a15" ed="T"/>一成答。今時行事，多不依用；妄搆浮言，殊無
<lb n="0218a16" ed="T"/>軌度。下文者，卽〈增五〉中，彼云：有五法與人依
<lb n="0218a17" ed="T"/>止，若言能、若言可、若言是、若言善自修行、若
<lb n="0218a18" ed="T"/>言不放逸。復有五法與人依止，若言善哉、若
<lb n="0218a19" ed="T"/>言好、若言起、若言去、若言與依止。二五共十
<lb n="0218a20" ed="T"/>種也。<note place="inline">舊記指〈師資篇〉，非也。</note></p><p xml:id="pT40p0218a2011" cb:place="inline">釋疑中。答有三解，初改轉者。遠
<lb n="0218a21" ed="T"/>行返道死等緣也。又下，約法異。或下，約德闕。
<lb n="0218a22" ed="T"/>故下，總結三義。十具各請，故云二對。</p><p xml:id="pT40p0218a2215" cb:place="inline">請二師
<lb n="0218a23" ed="T"/>法，標示中。彼論但有請十戒闍梨法。非巧勝
<lb n="0218a24" ed="T"/>者，彼云：大德憶念！我某甲從大德乞出家，願
<lb n="0218a25" ed="T"/>大德度我出家，憐愍我，慈愍故。例通者，和尙
<lb n="0218a26" ed="T"/>一法，兼請二師，但改名字故。</p><p xml:id="pT40p0218a2612" cb:place="inline">請羯磨中，初具
<lb n="0218a27" ed="T"/>儀。二敎示。三正說。</p><p xml:id="pT40p0218a2708" cb:place="inline">敎授法中。分三同上。</p><p xml:id="pT40p0218a2716" cb:place="inline">後請
<lb n="0218a28" ed="T"/>七證，立請中，初標定。以下，示義。言非獨者，《疏》
<lb n="0218a29" ed="T"/>云據成羯磨，合衆齊功，豈獨三師偏受其賜。
<pb n="0218b" ed="T" xml:id="T40.1805.0218b"/>
<lb n="0218b01" ed="T"/>《十誦》正則者，卽上引云：一一禮僧已，然後請
<lb n="0218b02" ed="T"/>之。驗知非局，猶非明文，故云理例。則下，推
<lb n="0218b03" ed="T"/>益。</p><p xml:id="pT40p0218b0302" cb:place="inline">斥世中，初正斥。若下，顯功等。可下，令準請。
<lb n="0218b04" ed="T"/>亦應具儀至七師前總請。旁人敎云：以羯磨
<lb n="0218b05" ed="T"/>法，非是獨秉，必須此人證無錯謬；若論發戒，
<lb n="0218b06" ed="T"/>功與三師齊德，故須請之。法中，但改尊證，或
<lb n="0218b07" ed="T"/>云七證爲別。必下，遮濫。七證之外，不煩盡請。</p>
<lb n="0218b08" ed="T"/><p xml:id="pT40p0218b0801">料簡十師，弟子知中，初引示。此卽四句中一
<lb n="0218b09" ed="T"/>句，如〈足數〉具引。如下，準判。具知者，卽上三種。
<lb n="0218b10" ed="T"/>餘下，例準。</p><p xml:id="pT40p0218b1005" cb:place="inline">互知中，初約二師。所牒者，羯磨緣
<lb n="0218b11" ed="T"/>中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0218002" n="0218002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0218002" n="0218002"/><anchor xml:id="beg0218002" n="0218002"/>揲<anchor xml:id="end0218002"/>和尙故。若下，次明十師。不共住者，不入
<lb n="0218b12" ed="T"/>羯磨僧中。此語簡絕一切犯重之人，故云知何
<lb n="0218b13" ed="T"/>不該。該，猶通也。</p><p xml:id="pT40p0218b1307" cb:place="inline">決犯中，初示文缺。準下，義判。
<lb n="0218b14" ed="T"/>十師相知，局約四重；白停僧殘，得預數故。弟
<lb n="0218b15" ed="T"/>子知師，則通諸篇，故云乃至等。知下，責強受。
<lb n="0218b16" ed="T"/>旣下，誡揀擇。文下，律云：彼不選擇人受依止，
<lb n="0218b17" ed="T"/>而師破戒見等，佛言：自今已去，不得不選擇
<lb n="0218b18" ed="T"/>師受依止。<note place="inline">準明和尙。</note></p><p xml:id="pT40p0218b1809" cb:place="inline">階漸中，初通指。準〈增五〉中，列二
<lb n="0218b19" ed="T"/>十六箇五句，今略引之：有五法不應授人大
<lb n="0218b20" ed="T"/>戒<note place="inline">無戒、無定、無慧、無解脫、無知見，又云：復有五法應授人大戒，卽反上五句，下諸五句皆爾。</note>，復有
<lb n="0218b21" ed="T"/>五法<note place="inline">自無上五，復不能敎人令住此五。</note>，復有五法<note place="inline">不信、不慚、無愧、懈怠、多忘</note>，復有
<lb n="0218b22" ed="T"/>五法<note place="inline">不知增戒、增定、增慧、不知白、不知羯磨</note>，復有五法<note place="inline">不知威儀戒、不知增淨行、不知
<lb n="0218b23" ed="T"/>木叉戒、不知白、不知羯磨</note>，復有五法<note place="inline">不知犯、不知犯懺悔、不知犯已懺淨、不知白、不知羯磨</note>，
<lb n="0218b24" ed="T"/>復有五法<note place="inline">不知有難、不知無難、不知白、不知羯磨、不滿十歲</note>，復有五法<note place="inline">不能敎人
<lb n="0218b25" ed="T"/>增戒、增心、增慧、不能作瞻病人、不滿十歲</note>，復有五法<note place="inline">不能敎弟子威儀、增淨行、增木叉、不能令捨惡
<lb n="0218b26" ed="T"/>見、不滿十歲</note>，復有五法<note place="inline">不知犯、不犯輕重、不廣誦二部毘尼</note>，復有五法<note place="inline">不具持木
<lb n="0218b27" ed="T"/>叉、不多聞、不能敎弟子毘尼毘曇、不滿十歲</note>，復有五法<note place="inline">不具持木叉、不能敎弟子毘尼毘曇、復不
<pb n="0218c" ed="T" xml:id="T40.1805.0218c"/>
<lb n="0218c01" ed="T"/>能敎捨惡見、住善見</note>，復有五法<note place="inline">不能敎弟子毘尼毘曇、不能敎捨惡見住善見、不樂住處不能移、
<lb n="0218c02" ed="T"/>有疑不能開解</note>，復有五法<note place="inline">四法同上，五不滿十歲。</note>，復有五法<note place="inline">不知木叉、亦不能說、
<lb n="0218c03" ed="T"/>不知布薩、不知布薩羯磨、不滿十歲</note>，復有五法<note place="inline">不善知犯、不善知犯懺、不善入定、不知出定、不
<lb n="0218c04" ed="T"/>滿十歲</note>，復有五法<note place="inline">不知犯、不犯輕重、不滿十歲</note>，復有五法<note place="inline">不具持木叉、不多聞、
<lb n="0218c05" ed="T"/>不能敎弟子增戒、不能瞻病、不廣誦二部律</note>，復有五法<note place="inline">不具持木叉、不多聞；不能敎弟子增戒學、
<lb n="0218c06" ed="T"/>捨惡見、不善誦律。</note>，復有五法<note place="inline">三種同上、四不樂處不能移、不堅住毘尼</note>，復有五法
<lb n="0218c07" ed="T"/><note place="inline">不具持二百五十戒、不多聞、不能敎弟子增戒學、有疑不能解、不能斷諍事</note>，復有五法<note place="inline">第三不能
<lb n="0218c08" ed="T"/>敎弟子增定學，餘四同上。</note>，復有五法<note place="inline">二不能敎弟子增慧學</note>，復有五法<note place="inline">二不能令
<lb n="0218c09" ed="T"/>增威儀戒學</note>，復有五法<note place="inline">二不能敎增淨行學</note>，復有五法<note place="inline">二不能敎增木叉戒學</note>，
<lb n="0218c10" ed="T"/>已上總一百三十種。十下，別定。二下，明二師。
<lb n="0218c11" ed="T"/>多<anchor xml:id="nkr_note_add_0218c1101" n="0218c1101"/><anchor xml:id="beg0218c1101" n="0218c1101"/>己<anchor xml:id="end0218c1101"/>五歲，卽師位故。餘下，卽七證也。</p><p xml:id="pT40p0218c1149" cb:place="inline">通簡中，
<lb n="0218c12" ed="T"/>初勸取宿德。碩，大也。<g ref="#CB03746">﨟</g>高德重，久而彌固，故
<lb n="0218c13" ed="T"/>云生善於後。《五百問》下，和尙不滿。《了疏》中，諸
<lb n="0218c14" ed="T"/>師階級。威儀同上，餘並增加。不共床者，通明
<lb n="0218c15" ed="T"/>九師。引此二文，意取高<g ref="#CB03746">﨟</g>。然須具德，兼更老
<lb n="0218c16" ed="T"/>成；寡德多年，何足可取！問：少多旣別，如何取
<lb n="0218c17" ed="T"/>正？答：若依制限，須準本宗。幸有耆年，宜用《了
<lb n="0218c18" ed="T"/>論》。鈔意在此，故旁引之。</p><p xml:id="pT40p0218c1810" cb:place="inline">三發戒緣，叙意中，初
<lb n="0218c19" ed="T"/>引論，明須師敎。說法語略，總下境心；言開解
<lb n="0218c20" ed="T"/>者，解卽是智；戒法深廣，非智不剋；一切境者，
<lb n="0218c21" ed="T"/>卽情非情。問：慈愍一切，全非小行？答：《善戒經》
<lb n="0218c22" ed="T"/>中，七衆所受，爲菩薩方便。《業疏》云：向不緣慈，
<lb n="0218c23" ed="T"/>如何容大，意在後也。增上卽上品。就下，準文
<lb n="0218c24" ed="T"/>生起。以論語通，未足開導。識境發心，納體正
<lb n="0218c25" ed="T"/>要；不可粗略，故須約義廣明體量。學者至此，
<lb n="0218c26" ed="T"/>必須深究；多見誦語以盲導盲，二俱墜陷，寧
<lb n="0218c27" ed="T"/>無畏乎！問：所以須示境者，答：衆生造惡，由迷
<pb n="0219a" ed="T" xml:id="T40.1805.0219a"/>
<lb n="0219a01" ed="T"/>前境。惡業旣因境起，善戒還從境生；是制法
<lb n="0219a02" ed="T"/>之所依，爲發戒之正本。若不明境，將何用心？
<lb n="0219a03" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0219001" n="0219001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0219001" n="0219001"/><anchor xml:id="beg0219001" n="0219001"/>持<anchor xml:id="end0219001"/>此廣張，深有遠致。問：戒本防心，何須制境？
<lb n="0219a04" ed="T"/>答：機分大小，敎殊漸頓。大機達境唯心，直從
<lb n="0219a05" ed="T"/>心制，卽菩薩戒也。小機謂境異心，故從境制，
<lb n="0219a06" ed="T"/>卽聲聞戒也。敎雖制境，理實制心；權巧方便，
<lb n="0219a07" ed="T"/>於茲彰矣。</p><p xml:id="pT40p0219a0705" cb:place="inline">示境中，初科，初二句總示戒量。由
<lb n="0219a08" ed="T"/>下，明戒遍所以。境本無惡，惡心該遍，故名惡
<lb n="0219a09" ed="T"/>境；戒發所因，卽指諸境；謂翻惡心遍，戒境卽
<lb n="0219a10" ed="T"/>遍。若下，正列境相，初三句指廣。《疏》云：有師別
<lb n="0219a11" ed="T"/>出一卷戒方便相，每至將受，依說引化。未詳
<lb n="0219a12" ed="T"/>何人，其文已墜，諒亦無他；止是展演情非情
<lb n="0219a13" ed="T"/>耳。必欲委列，何啻三十餘紙；束廣從略，亦不
<lb n="0219a14" ed="T"/>出下兩行之文。要下，撮示有三；情非情者，此
<lb n="0219a15" ed="T"/>二總攝十界依正。二空下五句，別擧二寶。據
<lb n="0219a16" ed="T"/>情非情，攝境斯盡；爲遮疑濫，故須別示。上句，
<lb n="0219a17" ed="T"/>明化相法也。佛說四諦，卽攝世及出世凡聖
<lb n="0219a18" ed="T"/>因果；苦、集、道三名有諦，滅卽空諦，亦名眞俗
<lb n="0219a19" ed="T"/>二諦。次句，理，卽理體法也；異上空諦，是敎攝
<lb n="0219a20" ed="T"/>故。佛下三句，卽住持二寶。問：此並非情，何須
<lb n="0219a21" ed="T"/>重擧？答：恐謂聖境非戒緣故。問：化理二法，云
<lb n="0219a22" ed="T"/>何發戒？答：《疏》云：俱有損壞毀謗義故，如提婆
<lb n="0219a23" ed="T"/>破法之類。問：化相不明佛，住持不言僧者？答：
<lb n="0219a24" ed="T"/>並情收故。理中佛僧俱無別體，所以可知。三
<lb n="0219a25" ed="T"/>地水下二句，別擧六大。上五非情，後一是情。
<lb n="0219a26" ed="T"/>風空及識境相難見，故復示之，如盜戒說。
<lb n="0219a27" ed="T"/>又復須知隨戒多別。如婬殺等，單情境也。如
<lb n="0219a28" ed="T"/>掘壞，唯非情也。如盜妄等，則兼二種，謂盜
<lb n="0219a29" ed="T"/>分四主，物兼六大，妄對所誑，復規利養。法下，
<pb n="0219b" ed="T" xml:id="T40.1805.0219b"/>
<lb n="0219b01" ed="T"/>總結。言法界者，若就敎限，則局三千大千；今
<lb n="0219b02" ed="T"/>從圓意，須論十方法界；無作之體，稱境而發，
<lb n="0219b03" ed="T"/>等法界量，故云並是戒體。<note place="inline">古記云：令<anchor xml:id="nkr_note_add_0219b0301" n="0219b0301"/><anchor xml:id="beg0219b0301" n="0219b0301"/>示<anchor xml:id="end0219b0301"/>戒境，又云此是能領心體，誤之甚矣。</note></p>
<lb n="0219b04" ed="T"/><p xml:id="pT40p0219b0401">引證中，初證有情。薩下，二證非情。非情境廣，
<lb n="0219b05" ed="T"/>且擧地塵示其多相。卽下，復引四物轉證。《善
<lb n="0219b06" ed="T"/>生》五種，前後離明。若復細論，飮食衣服房舍
<lb n="0219b07" ed="T"/>臥具，常住現前四種僧物，行住坐臥俯仰
<lb n="0219b08" ed="T"/>威儀，大小便利，一切作務，無非制法；所謂森
<lb n="0219b09" ed="T"/>然萬境，何事非持；若不爾者，豈名具足；若不
<lb n="0219b10" ed="T"/>先發，行自何生？故知受前，預須委學。沙彌建
<lb n="0219b11" ed="T"/>位，正存於此；今時昧敎，誰復知之！</p><p xml:id="pT40p0219b1114" cb:place="inline">顯德中，初
<lb n="0219b12" ed="T"/>科，初引示。凡戒因行，佛戒果德；凡聖優劣，實
<lb n="0219b13" ed="T"/>非相擬；一往且望淸淨義同，故云齊德。以下，
<lb n="0219b14" ed="T"/>就人顯勝。善法聚者。攬無邊戒法，歸無盡識
<lb n="0219b15" ed="T"/>藏；成善種子，作聖道基；翻無始惡緣，俱爲戒
<lb n="0219b16" ed="T"/>善；變有漏苦報，卽成法身，我等云何不自珍
<lb n="0219b17" ed="T"/>敬！佛恩深重，粉骨難酬；苦海導師，朽宅慈父；
<lb n="0219b18" ed="T"/>願從今日，盡於未來，竭力亡身，常贊三寶，廣
<lb n="0219b19" ed="T"/>度群品，少答聖慈。不下，擧毀破校量，初正明。
<lb n="0219b20" ed="T"/>依下，引證。經據犯重，故曰死人，如〈僧網〉具引。
<lb n="0219b21" ed="T"/>四喩中，略眼藥喩，故云等也。偈中，上半擧喩，
<lb n="0219b22" ed="T"/>下半合法。瞻蔔，此云黃花，花小而香；西土所
<lb n="0219b23" ed="T"/>貴，故多擧之。有毀戒者，見此言相，似順愚情；
<lb n="0219b24" ed="T"/>妄自矜誇，謂犯猶勝。此乃一途引接隨時之
<lb n="0219b25" ed="T"/>義，聖制令受，意在成持；卽下文云：寧起行用，
<lb n="0219b26" ed="T"/>不須願求；又云：若毀佛戒，不如不受。敎旨甚
<lb n="0219b27" ed="T"/>明，愼勿錯會。</p><p xml:id="pT40p0219b2706" cb:place="inline">勸受中，初躡前叙勸。卽以破戒
<lb n="0219b28" ed="T"/>無戒比校損益。智下，引證，前引釋論雙證損
<lb n="0219b29" ed="T"/>益。卽蓮花色<anchor xml:id="nkr_note_orig_0219002" n="0219002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0219002" n="0219002"/><anchor xml:id="beg0219002" n="0219002"/>足<anchor xml:id="end0219002"/>勸化婦女出家之語，如中卷
<pb n="0219c" ed="T" xml:id="T40.1805.0219c"/>
<lb n="0219c01" ed="T"/>引。後引《大經》，但證其損。文明極有，勝報尙爾，
<lb n="0219c02" ed="T"/>餘凡可知。往謂昇天，返卽入惡。</p><p xml:id="pT40p0219c0213" cb:place="inline">結勸中。隨機
<lb n="0219c03" ed="T"/>者，須觀利鈍所宜廣略；《大論》示導，取解爲期。
<lb n="0219c04" ed="T"/>浮謂不重，昧卽不明。薩下，引示得否由心重
<lb n="0219c05" ed="T"/>輕。誡令策進，必使開解。</p><p xml:id="pT40p0219c0510" cb:place="inline">心量中。如諸律論，多
<lb n="0219c06" ed="T"/>言上品。前引《多論》，但云增上。彼論又於五十
<lb n="0219c07" ed="T"/>具中，各分上中下心，則爲九品。然是通論心
<lb n="0219c08" ed="T"/>之濃薄，亦不明示三品之相。此中欲令受者
<lb n="0219c09" ed="T"/>知心限量，故約文義次第明之。獨此精詳，餘
<lb n="0219c10" ed="T"/>皆不述。</p><p xml:id="pT40p0219c1004" cb:place="inline">勸發中。唯言上品，故知中下非是正
<lb n="0219c11" ed="T"/>意；爲顯上品，令知優劣。若下，《毘曇》所明：有一
<lb n="0219c12" ed="T"/>羅漢，戒是下品；年少比丘，却得上品，皆由最
<lb n="0219c13" ed="T"/>初發心有異。乃至者，始從凡夫，終至無學；歷
<lb n="0219c14" ed="T"/>諸階位，更不增長。或云：受體是定，隨行有增；
<lb n="0219c15" ed="T"/>或約作戒永定，無作通增，並具如後。</p><p xml:id="pT40p0219c1515" cb:place="inline">下品中。
<lb n="0219c16" ed="T"/>《毘跋律》，藏錄不出。言求道者，所期果也。救衆
<lb n="0219c17" ed="T"/>生者，所修行也。然雖救生，行有深淺。一不害
<lb n="0219c18" ed="T"/>彼命，二以法開導，三令得究竟度；前不得後，
<lb n="0219c19" ed="T"/>後必兼前。約義推之。初但護命，不令得脫，卽
<lb n="0219c20" ed="T"/>二乘心。前云求道，正據小果。中品所修，以法
<lb n="0219c21" ed="T"/>開解，自他兩利；度非究竟，卽小菩薩。雖期佛
<lb n="0219c22" ed="T"/>果，行處中間；望前雖勝，比後猶劣。上品引導，
<lb n="0219c23" ed="T"/>令至涅槃，同歸佛道，卽大菩薩行。準〈沙彌篇〉，
<lb n="0219c24" ed="T"/>三位配之，恰然符合。學者至此，宜須明辨三
<lb n="0219c25" ed="T"/>心所期行果分齊；舊記解釋，但述名言；執卷
<lb n="0219c26" ed="T"/>討尋，殊無緇素；故當剖析，不可籠通。</p><p xml:id="pT40p0219c2615" cb:place="inline">中品
<lb n="0219c27" ed="T"/>中，初明期果，須約佛乘。解下，期行，明兼兩
<lb n="0219c28" ed="T"/>利。津梁是喩。衆生墮疑，故受生死；能爲開解，
<lb n="0219c29" ed="T"/>令彼得度。生死如津，我身如梁，法喩可見。</p><p xml:id="pT40p0219c2917" cb:place="inline">上
<pb n="0220a" ed="T" xml:id="T40.1805.0220a"/>
<lb n="0220a01" ed="T"/>品中，初明自利行；又下，明利他行；令法下，明
<lb n="0220a02" ed="T"/>護法行。初中。發心受者，卽今正受比丘戒也；
<lb n="0220a03" ed="T"/>爲成下，明遠期也。上二句大乘三學，卽因行
<lb n="0220a04" ed="T"/>也。下句求大涅槃，卽圓果也。三聚戒者，出《纓
<lb n="0220a05" ed="T"/>絡經》。聚卽總攝爲義。小乘七聚，從敎以論。菩
<lb n="0220a06" ed="T"/>薩三聚，攝行斯盡；一攝律儀戒<note place="inline">律儀禁惡，結業煩惱，究竟斷故，卽止
<lb n="0220a07" ed="T"/>行也。</note>，二攝善法戒<note place="inline">世出世間大小修證，究竟修故，卽作行也。</note>，三攝衆生戒<note place="inline">一切
<lb n="0220a08" ed="T"/>含識，究竟度故，卽四攝行，謂布施、愛語、利行、同事，亦名饒益有情戒。此三須配三脫四弘三身三德，如別所明。</note>。
<lb n="0220a09" ed="T"/>三解脫者，雖是觀慧，非定不發，卽定慧二學。
<lb n="0220a10" ed="T"/>絕縛證眞，由此得入，故號三解脫門。然名通
<lb n="0220a11" ed="T"/>小敎。今對三聚，須局大乘。一空解脫門<note place="inline">卽性空也</note>，二
<lb n="0220a12" ed="T"/>無相解脫門<note place="inline">卽相空也</note>，三無作解脫門<note place="inline">卽唯識也，亦名無願。</note>。〈懺篇〉
<lb n="0220a13" ed="T"/>三觀別配三位，此明大行，須約圓修。泥洹果
<lb n="0220a14" ed="T"/>者，名亦通小。取大可知。問：今此所受，爲卽三
<lb n="0220a15" ed="T"/>聚，爲非三聚；若云卽者，後須更受菩薩戒不？
<lb n="0220a16" ed="T"/>又復大小混亂，如何分別？若云非者，戒從心
<lb n="0220a17" ed="T"/>發；旣發此心，那非此戒！大見錯解，故特提示，
<lb n="0220a18" ed="T"/>使自求之。次明利他。此法卽上因行，涅槃卽
<lb n="0220a19" ed="T"/>上果德。三護法中。自利利人，傳傳相續，佛種
<lb n="0220a20" ed="T"/>不斷，故得久住。深慮詞繁，略示梗槪。所謂書
<lb n="0220a21" ed="T"/>不盡言，言不盡意；自非經遠，優柔積習，淺識
<lb n="0220a22" ed="T"/>麁心，何由可解？餘廣如《疏》。</p><p xml:id="pT40p0220a2211" cb:place="inline">結勸中二，初擧況
<lb n="0220a23" ed="T"/>以勸。言邪想者，凡夫結惑全在，未見正理；<anchor xml:id="nkr_note_orig_0220001" n="0220001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0220001" n="0220001"/><anchor xml:id="beg0220001" n="0220001"/>異<anchor xml:id="end0220001"/>
<lb n="0220a24" ed="T"/>所動作，皆是邪倒；亂心事善，容有退沒。所以
<lb n="0220a25" ed="T"/>然者？如《多論》中，凡夫感戒，具有四過：一忻下
<lb n="0220a26" ed="T"/>有羸，二容退道法，三容變二形，四邪見斷善。
<lb n="0220a27" ed="T"/>內凡已去，分見眞理，方無此患；初心薄地，非邪
<lb n="0220a28" ed="T"/>而何？尊尙謂心不崇重。《智論》下，引證。彼明世
<lb n="0220a29" ed="T"/>界語言有三：一邪，二慢，三名字。是中二種不
<pb n="0220b" ed="T" xml:id="T40.1805.0220b"/>
<lb n="0220b01" ed="T"/>淨，一種淨。凡人具三<note place="inline">鈔擧前一，必兼後二，下亦同之。</note>；見道學人
<lb n="0220b02" ed="T"/>有二，無邪語<note place="inline">鈔擧三果以收初二，愛未盡故，猶有慢語。</note>；聖人唯一，無邪
<lb n="0220b03" ed="T"/>慢<note place="inline">見愛永斷，隨世假名。</note>。如下，二約自知以勸。良以無作假
<lb n="0220b04" ed="T"/>作而生。旣非心色，無由表示；必約能領，顯戒
<lb n="0220b05" ed="T"/>優劣；前明上品，所期遠大；所納之體，定知增
<lb n="0220b06" ed="T"/>上，故云有分齊也。故下，引勸。卽《律》序偈。《疏》云：
<lb n="0220b07" ed="T"/>相召爲佛子，卽是此文。勤求者謂能受心；禁
<lb n="0220b08" ed="T"/>戒本者，卽所納體。然與彼文語有少異，偈云：
<lb n="0220b09" ed="T"/>如人欲度河，用手及浮囊；雖深無沒憂，便能
<lb n="0220b10" ed="T"/>到彼岸<note place="inline">上偈擧喩，下偈合法。</note>；如是諸佛子，修行禁戒本；終
<lb n="0220b11" ed="T"/>不迴邪流，沒溺生死海。</p><p xml:id="pT40p0220b1110" cb:place="inline">釋疑中。前明上品，越敎
<lb n="0220b12" ed="T"/>乖宗，故須問釋。答中，初二句標示。言義當者，
<lb n="0220b13" ed="T"/>則顯敎宗本非是大，有義相當，卽如下引。《疏》
<lb n="0220b14" ed="T"/>云分通，意亦同此。戒下，委釋，初引義例。律下，
<lb n="0220b15" ed="T"/>指廣。《疏》中總列五義云：相召爲佛子<note place="inline">文如上引</note>，施
<lb n="0220b16" ed="T"/>生成佛道<note place="inline">如此所引</note>，沓婆厭無學，捨財用非重，塵
<lb n="0220b17" ed="T"/>境非根了，此皆誠例也。光師下，攀古例。然彼
<lb n="0220b18" ed="T"/>所判，太成通漫；文雖引據，意不全取；四分是
<lb n="0220b19" ed="T"/>大，將何爲小？卽應梵網體行全同；菩薩聲聞，
<lb n="0220b20" ed="T"/>二戒無別。定知不爾。是以祖師所立，語意從
<lb n="0220b21" ed="T"/>容；義當分通，深符敎旨；待至中卷，更爲詳明。
<lb n="0220b22" ed="T"/><note place="inline">今亦有人直判爲大，不識敎限，妄自云云。</note>問：上品心者，爲全是大，爲
<lb n="0220b23" ed="T"/>分通耶？答：扶成本宗，分通義耳。問：分通之義，
<lb n="0220b24" ed="T"/>出自何人？答：如來立敎，被此機緣。部主深知，
<lb n="0220b25" ed="T"/>還符佛意，別立成宗。是以前後《律》序，法正所
<lb n="0220b26" ed="T"/>安，多伸此意，豈不明乎！<note place="inline">有人妄斥南山不合立分通義，寡陋之識，何足議也。</note></p>
<lb n="0220b27" ed="T"/><p xml:id="pT40p0220b2701">結吿中。牒上二科，誡令早示。使下二句，卽上
<lb n="0220b28" ed="T"/>心境。心須念念無間，境必法法無昧；毫差卽
<lb n="0220b29" ed="T"/>失，可不愼乎！今時昧敎，事同兒戲；乍登壇上，
<pb n="0220c" ed="T" xml:id="T40.1805.0220c"/>
<lb n="0220c01" ed="T"/>心志驚惶；況師授昏冥，但知學語；自無所曉，
<lb n="0220c02" ed="T"/>將何示人！豈非宿業所追，致使此生虛喪；深
<lb n="0220c03" ed="T"/>須責己，期遂將來；虛浮者以臨事倉卒，多容
<lb n="0220c04" ed="T"/>舛謬故。</p><p xml:id="pT40p0220c0404" cb:place="inline">第四緣文據中，初科，初引律文，上示
<lb n="0220c05" ed="T"/>如非。界外不名受者，《疏》云：此通白四之時；今
<lb n="0220c06" ed="T"/>約時緣，界外無失；恐下，顯意，上二句釋不聞
<lb n="0220c07" ed="T"/>處。猶下，釋見處。復引《五分》轉釋非法。言起過
<lb n="0220c08" ed="T"/>者，彼因比丘借他衣鉢，受已送還，諸比丘令
<lb n="0220c09" ed="T"/>共乞食去，彼言自無衣鉢，佛不制我莫借故，
<lb n="0220c10" ed="T"/>比丘白佛因制。</p><p xml:id="pT40p0220c1007" cb:place="inline">次科，初示處。今下，指時事。《壇
<lb n="0220c11" ed="T"/>經》云：戒場內東階設席，擬問遮難是也。以見
<lb n="0220c12" ed="T"/>前云若在界外，不名受具，故云順上文也。《僧
<lb n="0220c13" ed="T"/>祇》不言內外，故知兩通。不近不遠，望僧坐處
<lb n="0220c14" ed="T"/>爲言。</p><p xml:id="pT40p0220c1403" cb:place="inline">儀式中。反披衣者，示縵相故。及下，合有
<lb n="0220c15" ed="T"/>捉字。</p><p xml:id="pT40p0220c1503" cb:place="inline">五中，引緣。可解。</p><p xml:id="pT40p0220c1509" cb:place="inline">作法中，初文爲二，初出
<lb n="0220c16" ed="T"/>他部和尙白吿。或是彰異，或令旁取。下引本
<lb n="0220c17" ed="T"/>部，正明今用。</p><p xml:id="pT40p0220c1706" cb:place="inline">和僧中，初正問答。如下，明總別。
<lb n="0220c18" ed="T"/>四答者，卽別答也。初答如上，二召入<note place="inline">云召沙彌入衆單白羯磨</note>，
<lb n="0220c19" ed="T"/>三對問<note place="inline">云對衆問難單白羯磨</note>，四正受<note place="inline">云授具足戒白四羯磨</note>。總答中，前
<lb n="0220c20" ed="T"/>後四法，無非受戒，一言總收。鈔用總答，下無
<lb n="0220c21" ed="T"/>別問。乃至等者，雖通多人，可盡日夕；然於行
<lb n="0220c22" ed="T"/>事或容停止，義非連續，相涉疑濫；必欲準行，
<lb n="0220c23" ed="T"/>且通一坐。今諸州郡年別開壇，多人倂受，反
<lb n="0220c24" ed="T"/>用別答；理雖無害，事成繁重。餘文可解。</p><p xml:id="pT40p0220c2416" cb:place="inline">六出
<lb n="0220c25" ed="T"/>問，所以中。恐在衆者，謂正問時。安審者，或約
<lb n="0220c26" ed="T"/>能問委悉，或是所問詳緩，言通兩釋。</p><p xml:id="pT40p0220c2615" cb:place="inline">廣辨中，
<lb n="0220c27" ed="T"/>初叙由。有得不得，如下自明。令下，顯意，上三
<lb n="0220c28" ed="T"/>句令能問知法。得不無昧，故云明斷。使下，令
<lb n="0220c29" ed="T"/>能所俱解。若下，示非。卽擧中邊不足爲例。</p><p xml:id="pT40p0220c2917" cb:place="inline">預
<pb n="0221a" ed="T" xml:id="T40.1805.0221a"/>
<lb n="0221a01" ed="T"/>敎中，初引制。故下，明須解。應下，明先敎。此下，
<lb n="0221a02" ed="T"/>遮疑。據論賊住，同法方成；必讀羯磨，理應非
<lb n="0221a03" ed="T"/>障，此由古執問難不取相解，猶恐妄計同於
<lb n="0221a04" ed="T"/>羯磨不可預讀，故一往遮之。下文正明賊住，
<lb n="0221a05" ed="T"/>卽引《四分》，一二三人及衆僧所，共作方成。或
<lb n="0221a06" ed="T"/>可因讀，後聞易解，就深防爲言。</p><p xml:id="pT40p0221a0613" cb:place="inline">安布中。律因
<lb n="0221a07" ed="T"/>脫衣慚恥，佛言：自今已去，聽問十三難，卽列
<lb n="0221a08" ed="T"/>其相，故云但問等。至敎授出衆，戒師對僧，兩
<lb n="0221a09" ed="T"/>列問法，但問十六遮，故云及論等。今此合之，
<lb n="0221a10" ed="T"/>難在遮前，故云義準等。</p><p xml:id="pT40p0221a1010" cb:place="inline">能問中。體謂大體，卽
<lb n="0221a11" ed="T"/>本意也。一一具者，謂列名顯相，簡辨是非也。
<lb n="0221a12" ed="T"/>不同等者，《疏》云：有師解云：夫受戒法，作法令
<lb n="0221a13" ed="T"/>誦；但應依文十三使足，答道無者，便卽得戒，
<lb n="0221a14" ed="T"/>何須解義；祖師卽引捨戒中邊不解不足，僧殘
<lb n="0221a15" ed="T"/>麁語不解不犯，相並難破。此不委明，略斥之
<lb n="0221a16" ed="T"/>耳。</p><p xml:id="pT40p0221a1602" cb:place="inline">初釋邊罪。從喩爲名，文中備釋。前依本律，
<lb n="0221a17" ed="T"/>且據具足。下準《多論》，通前四戒，皆號邊罪。然
<lb n="0221a18" ed="T"/>俗戒中大小通制；準僧篇聚，定約大重。所以
<lb n="0221a19" ed="T"/>具戒須云捨者，犯重不捨，自號二滅；欲明成
<lb n="0221a20" ed="T"/>障，故約捨來。後三犯卽障戒，不論捨與不捨。</p>
<lb n="0221a21" ed="T"/><p xml:id="pT40p0221a2101">二明汚尼，定淨穢中，初示通濫。卽《律本》云：汝
<lb n="0221a22" ed="T"/>不汚比丘尼耶？《五、十》皆爾，故云等律。故下，二
<lb n="0221a23" ed="T"/>明簡淨，前引時事。下文準用。此下，出彼所據。
<lb n="0221a24" ed="T"/>初果三界思惑全在，二果欲界思惑未盡；故
<lb n="0221a25" ed="T"/>此二聖，猶受染樂。凡夫總收內外薄地。問：必
<lb n="0221a26" ed="T"/>不受樂，前境不壞，成障戒不？答：汚壞成難，從
<lb n="0221a27" ed="T"/>能得名；但取慢辱，不論前境；上論受樂，爲簡
<lb n="0221a28" ed="T"/>初中後人成不成耳。三果欲界思盡，四果結
<lb n="0221a29" ed="T"/>使俱亡，此二必無染樂。故知下，雙決。</p><p xml:id="pT40p0221a2915" cb:place="inline">餘犯中。
<pb n="0221b" ed="T" xml:id="T40.1805.0221b"/>
<lb n="0221b01" ed="T"/>觸八二戒尼通夷重，恐謂俱障，故引簡之。文
<lb n="0221b02" ed="T"/>中若摩觸爲一句。下二句明八事，上句約八
<lb n="0221b03" ed="T"/>人共成，下句約一人獨作。準《疏》八尼合作八
<lb n="0221b04" ed="T"/>人，傳寫誤也。彼律問云：頗有汚尼，未受戒者
<lb n="0221b05" ed="T"/>應受，已受不應滅擯耶？佛言：有，若以身相觸
<lb n="0221b06" ed="T"/>汚尼是。又問：頗有汚尼人得與受戒耶？答：有，
<lb n="0221b07" ed="T"/>若八人以八事汚尼，尼名汚，八人不名汚；又
<lb n="0221b08" ed="T"/>復一人以八事汚尼，尼名汚，是人不名汚。令
<lb n="0221b09" ed="T"/>下二句，總結二戒。八事具如〈尼篇〉。</p><p xml:id="pT40p0221b0914" cb:place="inline">雜相中，論
<lb n="0221b10" ed="T"/>文三段，初簡下衆。若下，明通三道。據本成婬，
<lb n="0221b11" ed="T"/>不勞此示；爲遮疑濫，謂餘非障故。若下，辨形
<lb n="0221b12" ed="T"/>服。</p><p xml:id="pT40p0221b1202" cb:place="inline">義決中，初正決。上言自著不障，不約知與
<lb n="0221b13" ed="T"/>不知，故須兩判。但下，遮濫。恐謂前境淨穢，亦
<lb n="0221b14" ed="T"/>同形服約知不知，故特簡之。下文指廣。《義鈔》
<lb n="0221b15" ed="T"/>第一，《業疏》第三。《疏》云：有師言但是具戒，何論
<lb n="0221b16" ed="T"/>淨穢；陵辱慢重，故障出家；乃至祖師云：宜用
<lb n="0221b17" ed="T"/>《僧祇》明判淨穢是也。</p><p xml:id="pT40p0221b1709" cb:place="inline">壞比丘中。答文，初句判
<lb n="0221b18" ed="T"/>定。尼下，例決。彼問云：汝不犯淨行比丘耶。言
<lb n="0221b19" ed="T"/>事希者，出僧中略意。故下，引文決。欲具問云：
<lb n="0221b20" ed="T"/>汝不盜現前僧物不？於六親所、比丘比丘尼
<lb n="0221b21" ed="T"/>所，行不淨行不？父母師長有病棄去不？不殺
<lb n="0221b22" ed="T"/>發菩提心衆生不？</p><p xml:id="pT40p0221b2208" cb:place="inline">總示中。俗人，須約未受五
<lb n="0221b23" ed="T"/>八者。</p><p xml:id="pT40p0221b2303" cb:place="inline">三明賊心。法財非分，詐竊歸己，故以爲
<lb n="0221b24" ed="T"/>名。</p><p xml:id="pT40p0221b2402" cb:place="inline">引示中，初引本緣。律因<name role="" type="person">波羅柰國</name>穀貴，有
<lb n="0221b25" ed="T"/>一年少外道，見佛及僧多得供養，卽自剃髮，
<lb n="0221b26" ed="T"/>著衣持鉢，入衆中食；諸比丘窮問，彼乃自言，
<lb n="0221b27" ed="T"/>佛因制斷。若下，判成不，初明偷形。未出家者，
<lb n="0221b28" ed="T"/>謂十戒也。未受者，卽具戒也。不應受者，約前
<lb n="0221b29" ed="T"/>知也。已受得者，據後知也。律具云：若至一比
<pb n="0221c" ed="T" xml:id="T40.1805.0221c"/>
<lb n="0221c01" ed="T"/>丘，乃至僧所，不共羯磨說戒；若未出家受具
<lb n="0221c02" ed="T"/>戒，不得與出家受具戒；若已與出家受具戒，
<lb n="0221c03" ed="T"/>聽卽名出家受具戒。文剩者字，去之卽義顯。
<lb n="0221c04" ed="T"/>曾下，明偷法。正是難位，故令滅擯。前但同遮，
<lb n="0221c05" ed="T"/>縱僧預知，違制得戒。</p><p xml:id="pT40p0221c0509" cb:place="inline">決通中，前引律文。下示
<lb n="0221c06" ed="T"/>義決。上文但云一二三人，不明衆但，須以義
<lb n="0221c07" ed="T"/>定；餘和合者，如說恣吿衆和僧立制等。</p><p xml:id="pT40p0221c0716" cb:place="inline">他部
<lb n="0221c08" ed="T"/>中，《善見》。三種並號偷形，若據第二，正是盜法，
<lb n="0221c09" ed="T"/>所以《疏》中但言三種。<note place="inline">或恐寫誤，一字合在偷形字上，則同《義鈔》。</note>或可稱
<lb n="0221c10" ed="T"/>夏受禮，濫大僧形，故通標耳。初明偷形。言
<lb n="0221c11" ed="T"/>利養者，須約二種現前僧物。飮食供設，是彼所
<lb n="0221c12" ed="T"/>希，義無不受，所以下云爲饑餓故是也。二偷
<lb n="0221c13" ed="T"/>和合者。律唯約法。論通四種，加臘禮利，並成
<lb n="0221c14" ed="T"/>障戒。故《疏》問云：偷和合者，應在羯磨，何以文
<lb n="0221c15" ed="T"/>中具列夏等？答：夏次禮儀及信施等，並是僧
<lb n="0221c16" ed="T"/>家六和表相；由有戒故，便有夏次等；以盜戒
<lb n="0221c17" ed="T"/>相，令他信之故也。若偷下，判斷得不。同前《四
<lb n="0221c18" ed="T"/>分》。引《五百問》，別證受禮。</p><p xml:id="pT40p0221c1810" cb:place="inline">料簡中，初科爲二，前
<lb n="0221c19" ed="T"/>示本<anchor xml:id="nkr_note_orig_0221001" n="0221001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0221001" n="0221001"/><anchor xml:id="beg0221001" n="0221001"/>津<anchor xml:id="end0221001"/>言通。依下，次引《僧祇》決正，初明偷
<lb n="0221c20" ed="T"/>法。彼云沙彌潛身床下，盜聽初中後語者，卽
<lb n="0221c21" ed="T"/>攝羯磨言相始終，俱記成障，不具不成。文雖
<lb n="0221c22" ed="T"/>約記，義須明解。<note place="inline">古記云：作白爲初，五篇爲中，略敎爲後，此釋甚謬，說戒可爾；若單作羯磨，約何
<lb n="0221c23" ed="T"/>分耶？</note>若凡下，明偷形。反之謂經布薩也。問：不聞
<lb n="0221c24" ed="T"/>羯磨，但聽戒相，爲成障否？答：此有二別。若身
<lb n="0221c25" ed="T"/>在衆，妄同僧列，但聽卽成，不必羯磨；若論潛
<lb n="0221c26" ed="T"/>聽，必約羯磨；若但聞戒，義應非障；卽前文云：
<lb n="0221c27" ed="T"/>不秉羯磨，皆不成難。又如《疏》云：偷和合者，
<lb n="0221c28" ed="T"/>應在羯磨。若爾，何以《僧祇》云：說戒時，論何事
<lb n="0221c29" ed="T"/>耶？答：以說戒時，必作羯磨故。若爾，何以說
<lb n="0221c30" ed="T"/>戒遣未具者？答：恐生輕易，不論障戒。如《戒疏》
<pb n="0222a" ed="T" xml:id="T40.1805.0222a"/>
<lb n="0222a01" ed="T"/>云：下衆無知，多生慢習；制令耳目不屬，則
<lb n="0222a02" ed="T"/>重法尊人，生其欽仰；準知簡出，意令尊重；
<lb n="0222a03" ed="T"/>且如大尼亦遣，豈慮障戒耶。問：私習秉唱，
<lb n="0222a04" ed="T"/>未具忽聞，及未受前曾披經律；因讀羯磨，
<lb n="0222a05" ed="T"/>了知言義，成障戒不？答：準前後文，並論僧中
<lb n="0222a06" ed="T"/>正作，詐竊成障，安有讀文而成障戒？如前
<lb n="0222a07" ed="T"/>《善見》，偷僧和合；屛唱私讀，僧和安在？以義
<lb n="0222a08" ed="T"/>斟酌，定非成障；前云此非羯磨，不犯賊住。意
<lb n="0222a09" ed="T"/>如上解，不可專執。<note place="inline">古記並云成難，古來高僧，多有在俗先披大藏，今時信士，多亦如之；若
<lb n="0222a10" ed="T"/>皆障戒，無乃太急，學者詳之。</note></p><p xml:id="pT40p0222a1012" cb:place="inline">年不滿中，《伽論》。經布薩者，謂知而
<lb n="0222a11" ed="T"/>故爲，然亦須準聞解以判。次《四分》中。以年不
<lb n="0222a12" ed="T"/>滿，及法不成，疑惱他人，卽制提罪。今引不犯
<lb n="0222a13" ed="T"/>開語中文。受者二字，綴上讀之。文擧二事。不
<lb n="0222a14" ed="T"/>滿可解。言作法者，謂作白羯磨不成，非法別
<lb n="0222a15" ed="T"/>衆也。有知等者，謂知實不滿，及非法；恐後疑
<lb n="0222a16" ed="T"/>悔，受利養禮敬；語彼令知，還本處受戒。故引
<lb n="0222a17" ed="T"/>此反明本受不得，輒受禮利，則爲賊住，同《伽
<lb n="0222a18" ed="T"/>論》也。</p><p xml:id="pT40p0222a1803" cb:place="inline">尼捨戒來，不偷形法，據非賊住。但由佛
<lb n="0222a19" ed="T"/>制尼無再受，故違捨之；望前在道，卽同盜法，
<lb n="0222a20" ed="T"/>故名賊住。與前雖異，約過顯同。</p><p xml:id="pT40p0222a2013" cb:place="inline">四破內外者。
<lb n="0222a21" ed="T"/>律因裸形外道與舍利弗論義，便謂沙門釋
<lb n="0222a22" ed="T"/>子智慧聰明；後見<name role="" type="person">跋難陀</name>，卽從出家；問跋難
<lb n="0222a23" ed="T"/>陀義而不能答，彼卽休道；比丘白佛，佛言：自
<lb n="0222a24" ed="T"/>今已去，聽與外道四月共住，白二羯磨；先與
<lb n="0222a25" ed="T"/>剃髮受十戒，後作羯磨。<note place="inline">此制試初來外道非破內外者。</note>後又有
<lb n="0222a26" ed="T"/>一外道纔四月試，卽得正信；佛令便與受具，
<lb n="0222a27" ed="T"/>前裸形聞已，復來出家；佛言：此壞內外道者，
<lb n="0222a28" ed="T"/>於我法中，無所長益，從此制斷。所言破者，邪
<lb n="0222a29" ed="T"/>正兩見俱壞故；《疏》云：正取破內，兼實破外是
<pb n="0222b" ed="T" xml:id="T40.1805.0222b"/>
<lb n="0222b01" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT40p0222b0102" cb:place="inline">示名相中。初投重來，兩番破外。受竟反還，
<lb n="0222b02" ed="T"/>卽是破內。又須定約具戒爲言；若受十戒，破不
<lb n="0222b03" ed="T"/>成難。彼下，出障所以。</p><p xml:id="pT40p0222b0309" cb:place="inline">引制中。因前破內，故制
<lb n="0222b04" ed="T"/>令試初投之者。若破內外，卽是永障，豈復試
<lb n="0222b05" ed="T"/>耶！人多錯解，故曲示之。<note place="inline">準〈沙彌篇〉，此卽《長含》廢敎，《疏》中亦令依彼；然須觀機用
<lb n="0222b06" ed="T"/>舍，未可全廢，故此出之。</note></p><p xml:id="pT40p0222b0610" cb:place="inline">問中。意謂但令在衆，可驗順違；而
<lb n="0222b07" ed="T"/>律文中未與羯磨，先須十戒，制意難顯，故問
<lb n="0222b08" ed="T"/>申之。答中。二意可解。</p><p xml:id="pT40p0222b0809" cb:place="inline">結略中。此土黃巾，或有
<lb n="0222b09" ed="T"/>信樂，宜準前法。《律》廣明者，先令剃髮，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0222001" n="0222001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0222001" n="0222001"/><anchor xml:id="beg0222001" n="0222001"/>大<anchor xml:id="end0222001"/>與十
<lb n="0222b10" ed="T"/>戒，應至僧中乞法云：大德僧聽！我某甲外道
<lb n="0222b11" ed="T"/>從衆僧乞四月共住，願僧慈愍故，與我四月共
<lb n="0222b12" ed="T"/>住。三說。僧卽安彼著眼見耳不聞處，作羯磨
<lb n="0222b13" ed="T"/>云：大德僧聽！彼某甲外道今從衆僧乞四月
<lb n="0222b14" ed="T"/>共住，若僧時到僧忍聽，與彼某甲外道四月共
<lb n="0222b15" ed="T"/>住，白如是。<note place="inline">羯磨準作。</note>彼行共住竟，令諸比丘心喜悅，
<lb n="0222b16" ed="T"/>然後與受具戒。</p><p xml:id="pT40p0222b1607" cb:place="inline">五黃門者。《疏》云：黃是中方之
<lb n="0222b17" ed="T"/>色，昔刑其勢，號曰閹人；以衛中禁之門，故曰
<lb n="0222b18" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT40p0222b1802" cb:place="inline">通列中。生謂生來卽是。犍如下釋。餘三可
<lb n="0222b19" ed="T"/>解。</p><p xml:id="pT40p0222b1902" cb:place="inline">分截中，初句指事。若下，正判，上明都截成
<lb n="0222b20" ed="T"/>障。今下，反顯少分不成。截根之人，色心隨變，
<lb n="0222b21" ed="T"/>故約未改；必已改者，少分亦障。小罪者，卽下
<lb n="0222b22" ed="T"/>云依篇懺是也。</p><p xml:id="pT40p0222b2207" cb:place="inline">都截中。二文並明比丘，蓋準
<lb n="0222b23" ed="T"/>已受，例決未受耳。《本律》四種。上三緣壞，下一
<lb n="0222b24" ed="T"/>犍壞。不下，點下一種，不簡都分。《五分》，初引緣
<lb n="0222b25" ed="T"/>起。乃至者，略自截之語。應截者，欲情可治故。
<lb n="0222b26" ed="T"/>不應截者，報色無記故。卽《四十二章經》云：若
<lb n="0222b27" ed="T"/>斷其陰，不如斷心是也。吿下，明佛判。諸文都
<lb n="0222b28" ed="T"/>截並制滅擯，唯此《五分》有少留之開，下令準
<lb n="0222b29" ed="T"/>之。依篇懺者，自害身分，犯重偷蘭，殺方便也。
<pb n="0222c" ed="T" xml:id="T40.1805.0222c"/>
<lb n="0222c01" ed="T"/>準下例決。已截，謂都去少留者。準前勘者，卽
<lb n="0222c02" ed="T"/>心性未改等。餘部卽取《五分》，本部都截定不
<lb n="0222c03" ed="T"/>得故。《疏》云：《四分》無文，可準例也。</p><p xml:id="pT40p0222c0313" cb:place="inline">三殺中。六七
<lb n="0222c04" ed="T"/>違恩，第八違福，及下第九卽障他正道，第十
<lb n="0222c05" ed="T"/>兼違恩福。五皆違反中極，總號五逆。若有犯
<lb n="0222c06" ed="T"/>者，必墮阿鼻，亦號五無間業。</p><p xml:id="pT40p0222c0612" cb:place="inline">二逆中。破僧名
<lb n="0222c07" ed="T"/>濫，故兩分之。破法輪者，立邪五法；盡形乞食、
<lb n="0222c08" ed="T"/>納衣、樹下、不食酥鹽及魚肉，破如來四衣八
<lb n="0222c09" ed="T"/>正，犯上品蘭。破羯磨者，一界兩衆俱時作法，
<lb n="0222c10" ed="T"/>犯中品蘭。十出血者，耆婆治病，針刺出血，生
<lb n="0222c11" ed="T"/>梵天一劫；調達推山逬石傷足，墮阿鼻一劫；
<lb n="0222c12" ed="T"/>故下正問，加惡心簡之。此下，總示。唯佛世調
<lb n="0222c13" ed="T"/>達造此二逆，餘無能者。《疏》云破法輪逆，今時
<lb n="0222c14" ed="T"/>微有。<note place="inline">西土猶有調達之黨，此土亦有邪見滅法。</note>又引古解，毀形損像，或
<lb n="0222c15" ed="T"/>有血光，並入逆攝；又云不須血光，但論惡心
<lb n="0222c16" ed="T"/>損是逆例；祖師云：故引示之，可斟酌矣。</p><p xml:id="pT40p0222c1616" cb:place="inline">非人
<lb n="0222c17" ed="T"/>中。且示鬼神，須通四趣<note place="inline">天修鬼獄。</note>律下，引證。必取變
<lb n="0222c18" ed="T"/>化，方在問攝。《四分》，但列三名而已。《五分》，因修
<lb n="0222c19" ed="T"/>羅厭患老死，化作人形受戒；後往居士家食五
<lb n="0222c20" ed="T"/>百分食，招譏故制。律文略擧二趣三部，餘必
<lb n="0222c21" ed="T"/>須具。阿修羅此云非天，以多諂詐，非天行故。
<lb n="0222c22" ed="T"/>犍闥婆，此云嗅香，亦名食香。</p><p xml:id="pT40p0222c2212" cb:place="inline">畜生中。同取變
<lb n="0222c23" ed="T"/>化，故亦前科。律下，引證。卽《善見》龍王厭身，化
<lb n="0222c24" ed="T"/>爲外道出家受戒已，因睡現本形；佛卽制斷，
<lb n="0222c25" ed="T"/>如文所引。龍爲緣起，餘畜皆然。</p><p xml:id="pT40p0222c2513" cb:place="inline">轉問中，初明
<lb n="0222c26" ed="T"/>問意。脫下，敎改轉。如下自出也。脫猶忽也。</p><p xml:id="pT40p0222c2617" cb:place="inline">二
<lb n="0222c27" ed="T"/>形中，初示相。《善見》三種：一能自受胎，復能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0222002" n="0222002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0222002" n="0222002"/><anchor xml:id="beg0222002" n="0222002"/>今<anchor xml:id="end0222002"/>
<lb n="0222c28" ed="T"/>他受胎；二但能自受；三但令他受。三並是難，
<lb n="0222c29" ed="T"/>皆二形故。若下，以失況受。卽四捨中一。準《疏》，
<pb n="0223a" ed="T" xml:id="T40.1805.0223a"/>
<lb n="0223a01" ed="T"/>三障收者。黃門愛欲多，煩惱障收；又不能男，
<lb n="0223a02" ed="T"/>亦報障攝。邊尼賊破五逆，九並業障。非畜二
<lb n="0223a03" ed="T"/>根，三是報障。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0223001" n="0223001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0223001" n="0223001"/><anchor type="circle"/></p>
<lb n="0223a04" ed="T"/><p xml:id="pT40p0223a0401"><anchor type="circle"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0223002" n="0223002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0223002" n="0223002"/>次辨遮中，初科，初句指前。而下叙廣。指受
<lb n="0223a05" ed="T"/>法者，彼有一百四十餘種，前後雜列；今依六
<lb n="0223a06" ed="T"/>根括示，眼根二十三<note place="inline">靑黃赤爛紅黃赤色，或靑、黃、白翳、水精、極深、三角、彌離、大
<lb n="0223a07" ed="T"/>張、睞盲、尖出、斜突、瞋怒、一眼、門眼、眼瘡</note>，耳根有一<note place="inline">聾也。文不明鼻。</note>，舌根有二<note place="inline">瘂及具二</note>，
<lb n="0223a08" ed="T"/>身有九十七，髮毛有六<note place="inline">髮痶瘓靑黃白、無髮無毛</note>，頭有十七<note place="inline">象馬
<lb n="0223a09" ed="T"/>駱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0223003" n="0223003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0223003" n="0223003"/><anchor xml:id="beg0223003" n="0223003"/>監<anchor xml:id="end0223003"/>牛驢猪羖羊白羊鹿蛇魚鳥等頭，二頭三頭多頭尖頭蟲頭。</note>，顏色有七<note place="inline">一切靑黃黑赤白，或駁或
<lb n="0223a10" ed="T"/>班。</note>，口有六<note place="inline">鋸齒、無齒、喉戾、兔缺、無舌、截舌</note>，形相二十六<note place="inline">前突、後突、前後突、內曲、
<lb n="0223a11" ed="T"/>外曲、內外曲、太長、太短、如女身、婦女<anchor xml:id="nkr_note_add_0223a1101" n="0223a1101"/><anchor xml:id="beg0223a1101" n="0223a1101"/><g ref="#CB00567">𨄔</g><anchor xml:id="end0223a1101"/>、蟲身、捲足指跛曳脚、一手一脚一耳、無手無脚無耳、一卵無卵、<g ref="#CB02003">㿗</g>、曲指六指
<lb n="0223a12" ed="T"/>縵指</note>，病患二十三<note place="inline">患瘡死相現癭癰氣病疾病吐沫常病疥婬瘡<anchor xml:id="nkr_note_orig_0223004" n="0223004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0223004" n="0223004"/><anchor xml:id="beg0223004" n="0223004"/>當<anchor xml:id="end0223004"/>臥不轉老極乾痟男根病左
<lb n="0223a13" ed="T"/>臂壞右臂壞風病熱病澹癊病癖病內病外病內外病</note>，截壞十二<note place="inline">截手截脚截手脚、截耳截鼻截
<lb n="0223a14" ed="T"/>耳鼻、截男根、截卵、截根頭、截臂、截肘、截指</note>，意有三<note place="inline">不知好惡、多諸苦惱、顚狂，五根<anchor xml:id="nkr_note_orig_0223005" n="0223005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0223005" n="0223005"/><anchor xml:id="beg0223005" n="0223005"/>共<anchor xml:id="end0223005"/>百二十六；幷下雜
<lb n="0223a15" ed="T"/>遮，共百四十餘種。</note>，雜類二十餘<note place="inline">不稱名、不稱和尙名、不乞戒著，俗服、外道服、莊嚴具、眠醉裸形、
<lb n="0223a16" ed="T"/>瞋恚、無心、有名籍、避租賦官人、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0223006" n="0223006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0223006" n="0223006"/><anchor xml:id="beg0223006" n="0223006"/>資<anchor xml:id="end0223006"/>債、奴、衣鉢年歲、父母不聽、五病等</note>。皆言下，總示。得不
<lb n="0223a17" ed="T"/>如後。</p><p xml:id="pT40p0223a1703" cb:place="inline">三遮中。據無衣鉢，應合同科；然非明文，
<lb n="0223a18" ed="T"/>容多異解；今師義判，故在後列。問：據定不發，
<lb n="0223a19" ed="T"/>何不名難？答：名可改稱，年容待滿。非同永障，
<lb n="0223a20" ed="T"/>不在難收。年不滿者，須論胎閏；頻大布薩，增
<lb n="0223a21" ed="T"/>不滿者。</p><p xml:id="pT40p0223a2104" cb:place="inline">《五分》中，初列是遮。制僧輒度。或下，次
<lb n="0223a22" ed="T"/>明非遮。制僧作難。</p><p xml:id="pT40p0223a2208" cb:place="inline">《僧祇》多種，大同《四分》。略擧
<lb n="0223a23" ed="T"/>七相。雀目卽屬盲中。聾人下，準彼合有瘂者，
<lb n="0223a24" ed="T"/>下科牒解，必應寫脫。躄音辟，不能行也。尻，苦
<lb n="0223a25" ed="T"/>高反，臀也。鞭瘢音盤，杖痕也。凸，起也，徒結反。
<lb n="0223a26" ed="T"/>凹，陷也，烏洽反。印瘢，今謂雕靑也。獸形，彼云
<lb n="0223a27" ed="T"/>作種種鳥獸像。侏儒，短人也。彼律諸遮，皆以
<pb n="0223b" ed="T" xml:id="T40.1805.0223b"/>
<lb n="0223b01" ed="T"/>不應等語別別結之；今此總括，故云一切等。</p>
<lb n="0223b02" ed="T"/><p xml:id="pT40p0223b0201">明得不中，初示四種總結之詞。彼文遮難，四
<lb n="0223b03" ed="T"/>結並同，唯以應驅不驅簡異。下文等者，如云
<lb n="0223b04" ed="T"/>若不稱和尙名，不稱受者名，不稱僧名，不名
<lb n="0223b05" ed="T"/>受具足；諸遮之下，皆有此語，餘三卽是前科
<lb n="0223b06" ed="T"/>總括文也。是下，正簡。是中者，卽指彼律辨遮
<lb n="0223b07" ed="T"/>中。初示兩結。彼律凡應法者，則名受具；如波
<lb n="0223b08" ed="T"/>離問佛，一和尙、一戒師、一衆，得並受不？佛言：
<lb n="0223b09" ed="T"/>如是二三人，亦得並受，是名受具足，餘皆例
<lb n="0223b10" ed="T"/>爾。若是遮者，則云不名受具足，若與出家者
<lb n="0223b11" ed="T"/>越毘尼；此語通含，故云何妨等。如下，引示有
<lb n="0223b12" ed="T"/>二，初明通得不得。又下，示一向不得。初中。瘂
<lb n="0223b13" ed="T"/>等者，等取盲聾，彼云盲者眼一切不見<note place="inline">此卽不得</note>；若
<lb n="0223b14" ed="T"/>見掌中文，雀目，得與出家<note place="inline">此同如法</note>；聾者不聞一切
<lb n="0223b15" ed="T"/>聲<note place="inline">重者</note>，若聞高聲得出家<note place="inline">輕者</note>；鞭瘢凸凹<note place="inline">重者</note>，治與皮
<lb n="0223b16" ed="T"/>不異，得出家<note place="inline">輕者</note>，彼律瘂中不示輕相；必取似能
<lb n="0223b17" ed="T"/>言者，例上盲聾，重輕兩別。淸淨共住者，卽指
<lb n="0223b18" ed="T"/>得與出家之語。上明通得。文云下，示不得。次
<lb n="0223b19" ed="T"/>一向不得中。遣書下，彼有遣印手字；今此合
<lb n="0223b20" ed="T"/>之，謂寄書受也。擧手作相者，無言求乞也；彼
<lb n="0223b21" ed="T"/>無擧手字，今加以助之。不現前者，身不至僧。
<lb n="0223b22" ed="T"/>如是等者，彼云：不問<note place="inline">不問遮難</note>，前人不欲<note place="inline">無心受也</note>，非法不
<lb n="0223b23" ed="T"/>和合，衆不成就，白不成就，羯磨不成就；若一
<lb n="0223b24" ed="T"/>一不成就，不名受具足。前下，覆點重者。盲聾
<lb n="0223b25" ed="T"/>等亦同。</p><p xml:id="pT40p0223b2504" cb:place="inline">《十誦》、《伽論》。重輕得不，同上《僧祇》。</p><p xml:id="pT40p0223b2516" cb:place="inline">衣鉢
<lb n="0223b26" ed="T"/>中，《四分》。因無衣鉢者受具已，諸比丘語令入
<lb n="0223b27" ed="T"/>村乞食；彼言我無衣鉢，因制。又有借他衣鉢
<lb n="0223b28" ed="T"/>受戒已，其主還取；裸形羞慚，故制不得，若欲
<lb n="0223b29" ed="T"/>與衣者，當令乞與，不與者當與價直。<note place="inline">此約永賣方成，今有暫
<pb n="0223c" ed="T" xml:id="T40.1805.0223c"/>
<lb n="0223c01" ed="T"/>賃，還同假借。</note>下引《五分》，轉證借者。旣令主捨，成己物
<lb n="0223c02" ed="T"/>故，卽同《四分》當令乞與也。</p><p xml:id="pT40p0223c0211" cb:place="inline">《多論》中，初標定，得
<lb n="0223c03" ed="T"/>戒。論下，引文反難。意謂無旣得戒，復何須制。
<lb n="0223c04" ed="T"/>答中三義，顯本制意別，非專受戒故。內德者，
<lb n="0223c05" ed="T"/>不出慈悲解脫慚愧也。</p><p xml:id="pT40p0223c0510" cb:place="inline">決判中。部別者，《疏》引
<lb n="0223c06" ed="T"/>難云：如無和尙，不可從彼。必下，謂緩急條別，
<lb n="0223c07" ed="T"/>不可通用。彼宗無和尙，著俗服等，並開成受，
<lb n="0223c08" ed="T"/>在敎<anchor xml:id="nkr_note_orig_0223007" n="0223007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0223007" n="0223007"/><anchor xml:id="beg0223007" n="0223007"/>大<anchor xml:id="end0223007"/>緩。《四分》不爾，立法有儀。況受戒事
<lb n="0223c09" ed="T"/>大，義無輕略，故令準急也。</p><p xml:id="pT40p0223c0911" cb:place="inline">斥例中。準《疏》古有
<lb n="0223c10" ed="T"/>二解。一云：依《多論》、《十誦》，縱無亦開，得戒得罪。
<lb n="0223c11" ed="T"/><note place="inline">上科已破，但不標古。</note>又有人云：若無衣鉢，全是非法；若借
<lb n="0223c12" ed="T"/>得者，當時是有；義準破戒和尙四句，卽今所
<lb n="0223c13" ed="T"/>斥。初引古。此下，正斥。《疏》云：得不無文，凡情難
<lb n="0223c14" ed="T"/>信；幸依聲敎，則無戒也。</p><p xml:id="pT40p0223c1410" cb:place="inline">父母中。《律》因身子輒
<lb n="0223c15" ed="T"/>度羅云，<name role="" type="person">淨飯王</name>白佛，因制。上引《善見》，餘方通
<lb n="0223c16" ed="T"/>許。下約《僧祇》，明簡親疎。然彼西土多諸小國，
<lb n="0223c17" ed="T"/>同此古來隨方割據；今時一統四百餘州，夷狄
<lb n="0223c18" ed="T"/>不通，事亦希有；準文約國於時非要，縱有亦
<lb n="0223c19" ed="T"/>希。且約一國，須問聽不；但此間風俗，篤奉僧
<lb n="0223c20" ed="T"/>伍；多由親捨，勘有此遮。</p><p xml:id="pT40p0223c2010" cb:place="inline">自來者，世有孤窮投
<lb n="0223c21" ed="T"/>人爲父；養兒者，始生嬰孺，從他求<anchor xml:id="nkr_note_orig_0223008" n="0223008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0223008" n="0223008"/><anchor xml:id="beg0223008" n="0223008"/>美<anchor xml:id="end0223008"/>。</p><p xml:id="pT40p0223c2115" cb:place="inline">負債。準
<lb n="0223c22" ed="T"/>得者，容有償他，約事非重。據云不應，僧應有
<lb n="0223c23" ed="T"/>罪。但由西土負債出家，王所不理，故須結犯。
<lb n="0223c24" ed="T"/>此方不然，有戒無過。</p><p xml:id="pT40p0223c2409" cb:place="inline">奴中，初文。《祇律》五種，上
<lb n="0223c25" ed="T"/>三屬主義強，下二則弱，故兩分之。此間投法，
<lb n="0223c26" ed="T"/>多是良人，事亦稀也。</p><p xml:id="pT40p0223c2609" cb:place="inline">次科，初指時事。若下，準
<lb n="0223c27" ed="T"/>經明許。律下，示律所闕。下二句準經決律。經
<lb n="0223c28" ed="T"/>兼男女，因決前科，故云及兒。由前《祇律》，三兒
<lb n="0223c29" ed="T"/>五奴，並不論放，故局彼此。今準經文，但是被
<pb n="0224a" ed="T" xml:id="T40.1805.0224a"/>
<lb n="0224a01" ed="T"/>放，不問親疎；彼方此國，一切皆得，故云通允。允
<lb n="0224a02" ed="T"/>猶許也。《疏》云：本若被放，何論彼此是也。</p><p xml:id="pT40p0224a0216" cb:place="inline">三中。
<lb n="0224a03" ed="T"/>佛奴者，或費佛物傭雇，或是他施侍佛。盜佛
<lb n="0224a04" ed="T"/>兩結，此據主論，故云犯重。大道人卽目比丘。
<lb n="0224a05" ed="T"/>雖已受具，必還奴位，故云非也。此據永作，或
<lb n="0224a06" ed="T"/>在傭限；不爾，則非所論。</p><p xml:id="pT40p0224a0610" cb:place="inline">官人者。《律》中因度波
<lb n="0224a07" ed="T"/>斯匿王勇將出家，王譏故制。《疏》云：謂勳品已
<lb n="0224a08" ed="T"/>上，在位文武百官。《僧祇》四句，可解。名謂才業
<lb n="0224a09" ed="T"/>爲時所稱。準下，卽準俱無，例決常俗；以《律》中
<lb n="0224a10" ed="T"/>係名籍人，亦遮攝故。</p><p xml:id="pT40p0224a1009" cb:place="inline">丈夫者。《疏》云：男子通名；
<lb n="0224a11" ed="T"/>丈者，極形之量；孔子九尺餘，亦有一丈者。初
<lb n="0224a12" ed="T"/>科四句，初句志大，次句節高，三謂行有始卒，
<lb n="0224a13" ed="T"/>四卽心無輕動；必反此四，雖是男子，則非丈
<lb n="0224a14" ed="T"/>夫；卓然，謂高立也。風霜喩衰辱危難等事。鏗，
<lb n="0224a15" ed="T"/>堅也。達，至也。</p><p xml:id="pT40p0224a1506" cb:place="inline">次引證中，《律》文，初以年簡能。謂
<lb n="0224a16" ed="T"/>下，列示所能。卽十種苦事。寒下六字爲六，蚊
<lb n="0224a17" ed="T"/>虻毒蟲爲七，惡言苦事爲八，持戒爲九，一食
<lb n="0224a18" ed="T"/>爲十。《僧祇》中。年雖應法，不堪亦簡。故知出家
<lb n="0224a19" ed="T"/>專存修業，豈不思之。</p><p xml:id="pT40p0224a1909" cb:place="inline">五病中，初文。五種，如下
<lb n="0224a20" ed="T"/>自列。狂中唯除上品。</p><p xml:id="pT40p0224a2009" cb:place="inline">別明中。《疏》引《善見》屛處
<lb n="0224a21" ed="T"/>增長不得，不增得度，與今不同，或是祖師改
<lb n="0224a22" ed="T"/>之從寬，或恐傳寫之誤。然下，究病所起。意彰
<lb n="0224a23" ed="T"/>開得。下引果人，釋成初義。《疏》云：由惑盡此生，
<lb n="0224a24" ed="T"/>業終報故，總集受也。若下，明受已病生。因而
<lb n="0224a25" ed="T"/>引之。或可已受旣共僧事，故知未受必不障
<lb n="0224a26" ed="T"/>戒。</p><p xml:id="pT40p0224a2602" cb:place="inline">餘事中。言所以者，謂受戒事重，諸部制嚴；
<lb n="0224a27" ed="T"/>所明餘事，重彰此意故也。</p><p xml:id="pT40p0224a2711" cb:place="inline">初科。《五分》，反顯相
<lb n="0224a28" ed="T"/>識猶通暗受。續引燈照，不容濫委。</p><p xml:id="pT40p0224a2814" cb:place="inline">次科，初引
<lb n="0224a29" ed="T"/>《十誦》次第三問。次點本宗無文有義。下勸準
<pb n="0224b" ed="T" xml:id="T40.1805.0224b"/>
<lb n="0224b01" ed="T"/>前事儀有序。今多不行，頗違祖意。</p><p xml:id="pT40p0224b0114" cb:place="inline">三中。《四分》
<lb n="0224b02" ed="T"/>難緣，開多人受；《僧祇》、《善見》，乃是常開。今時行
<lb n="0224b03" ed="T"/>事，不須執難。八難餘緣，後篇委列，故略指之。
<lb n="0224b04" ed="T"/>《僧祇》中。因波離有二沙彌，欲令並受；白佛因
<lb n="0224b05" ed="T"/>開，文引佛答。一衆，謂二師外兼餘敎證，共十人
<lb n="0224b06" ed="T"/>也。並受字下，彼云不得衆受，今此略之。若下，
<lb n="0224b07" ed="T"/>遮非。彼云二三人共一羯磨師，別和尙，共一
<lb n="0224b08" ed="T"/>衆受，不名受具足。比今所引，少有不次。《善見》
<lb n="0224b09" ed="T"/>中。不相禮者，謂不互禮，應得對禮。</p><p xml:id="pT40p0224b0914" cb:place="inline">正問中。下
<lb n="0224b10" ed="T"/>明行事，文相詳委，不更細釋；然於科段，稍有
<lb n="0224b11" ed="T"/>次序。必在講師臨文點竄，須令新學明曉事
<lb n="0224b12" ed="T"/>儀。今時愚師，凡見義章，多饒唇舌。至於行事，
<lb n="0224b13" ed="T"/>撥而不辨，便謂文寬無可尋究。及論附事，一
<lb n="0224b14" ed="T"/>無所知。空負傳通，全乖鈔旨。苟聽忠吿，宜須
<lb n="0224b15" ed="T"/>愼之。七科行事，次第相由。</p><p xml:id="pT40p0224b1511" cb:place="inline">初中。申手內者，亦
<lb n="0224b16" ed="T"/>約空露。高勝處者，《疏》云：戒遮旣淨，堪爲道器；
<lb n="0224b17" ed="T"/>緣成業具，位登僧寶，豈卑下也。<note place="inline">有云壇上非也。</note></p><p xml:id="pT40p0224b1719" cb:place="inline">二中。《疏》
<lb n="0224b18" ed="T"/>云：衣鉢名字，泛顯之詞，以通言路耳。陶，化也。
<lb n="0224b19" ed="T"/>前下，示衣。若下，定加持前後。諸部，通指二律，
<lb n="0224b20" ed="T"/>並在受前；此處，卽依《五分》；在衆，謂壇上，卽出
<lb n="0224b21" ed="T"/>《僧祇》。或下，示古所傳，乃在受後；隨兩存者，此
<lb n="0224b22" ed="T"/>猶未決。若準《業疏》，定依《五分》，彼云：豈同古人
<lb n="0224b23" ed="T"/>雷同受後。今時別立持衣闍梨，餘處前受，理
<lb n="0224b24" ed="T"/>雖無爽，然非祖意。幷下，示鉢。</p><p xml:id="pT40p0224b2412" cb:place="inline">三中。不實，謂帶
<lb n="0224b25" ed="T"/>難，實卽淸淨。浪，虛也。下引《律》示。擧聖況凡，勉
<lb n="0224b26" ed="T"/>令實語。然遮亦通得，此據重者爲言。</p><p xml:id="pT40p0224b2615" cb:place="inline">四中。第
<lb n="0224b27" ed="T"/>五黃門。註云依名示者，必須如前細述其相，
<lb n="0224b28" ed="T"/>令彼解知。今時諸師依本誦云黃門有五種，
<lb n="0224b29" ed="T"/>所謂生犍妬變半。若作此示，受者聞之，何由
<pb n="0224c" ed="T" xml:id="T40.1805.0224c"/>
<lb n="0224c01" ed="T"/>可曉；如前文云：終爲非問，卽此類也。</p><p xml:id="pT40p0224c0115" cb:place="inline">五中。前
<lb n="0224c02" ed="T"/>云十六遮，今合衣鉢父母五病，故爲十也。兩
<lb n="0224c03" ed="T"/>問字誰，準《疏》並改云名；以此方道俗，名字別
<lb n="0224c04" ed="T"/>故。父母中，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0224001" n="0224001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0224001" n="0224001"/><anchor xml:id="beg0224001" n="0224001"/>注<anchor xml:id="end0224001"/>隨有者，準須先問有無；答言
<lb n="0224c05" ed="T"/>有者，方問聽否。痟卽瘦病。</p><p xml:id="pT40p0224c0511" cb:place="inline">六中，初贊許。如下，
<lb n="0224c06" ed="T"/>勸憶。</p><p xml:id="pT40p0224c0603" cb:place="inline">七中。坐具肩上，準《感通傳》，乃是前制，今
<lb n="0224c07" ed="T"/>須在臂。通請者，謂問僧可不。《五分》。種種隨緣
<lb n="0224c08" ed="T"/>者，謂指諭安慰等，彼云應慰勞言：汝莫恐懼，
<lb n="0224c09" ed="T"/>須臾持汝著高勝處；若先不相識，不應雲霧
<lb n="0224c10" ed="T"/>暗黑時受<note place="inline">並如上引。</note>敎師因敎著衣時密視等，如此
<lb n="0224c11" ed="T"/>所引，又云：應問汝三衣，何者是僧伽梨，何者
<lb n="0224c12" ed="T"/>是<name role="" type="person">優多羅</name>，何者是安陀會。彼若不知，應語云：
<lb n="0224c13" ed="T"/>此是等。又云應與受三衣鉢。或下，前雖兩存，
<lb n="0224c14" ed="T"/>意在《五分》，故重擧之。</p><p xml:id="pT40p0224c1409" cb:place="inline">七明白召，初中，前示威
<lb n="0224c15" ed="T"/>儀。言如常者，同前出衆禮僧致敬等。此一單
<lb n="0224c16" ed="T"/>白，唯須立秉；《疏》云：諸羯磨法，威儀必同；此旣
<lb n="0224c17" ed="T"/>坐立，極成乖別；由本僧差往外爲問，事須酬
<lb n="0224c18" ed="T"/>對，坐和失相；如立說戒，俱是爲僧，意可見也。
<lb n="0224c19" ed="T"/><note place="inline">今行別答，先坐和已，後起作白；深乖儀相，如前所斥。</note>當下，次秉法。</p><p xml:id="pT40p0224c1926" cb:place="inline">次文，初呼入
<lb n="0224c20" ed="T"/>衆。覆露兩制，並不離僧。彼下，敎致敬。</p><p xml:id="pT40p0224c2015" cb:place="inline">八正乞
<lb n="0224c21" ed="T"/>戒，初科。爲將衣者，《疏》云：乍入僧中，威儀未涉；
<lb n="0224c22" ed="T"/>且爲代檐，示其方便也。</p><p xml:id="pT40p0224c2210" cb:place="inline">次文，初歎法勝，意在
<lb n="0224c23" ed="T"/>生忻。故下，次明難得，以令自慶。上二句對餘
<lb n="0224c24" ed="T"/>趣簡人，下二句就人簡淨。當下，勸用心。隨時
<lb n="0224c25" ed="T"/>作者，示不盡也。律論廣者，如前敎發戒中所
<lb n="0224c26" ed="T"/>引是也。但下，示敎意。縱能自誦，亦須從敎，由
<lb n="0224c27" ed="T"/>佛制故。</p><p xml:id="pT40p0224c2704" cb:place="inline">乞詞爲四。初吿僧正意。二前牒初緣，
<lb n="0224c28" ed="T"/>云從和尙也。三後牒今意，云從僧受；重牒和
<lb n="0224c29" ed="T"/>尙者，表戒法從僧，行隨師也。<note place="inline">此二句依《疏》釋。</note>四祈請慈
<pb n="0225a" ed="T" xml:id="T40.1805.0225a"/>
<lb n="0225a01" ed="T"/>濟，《律本》作願僧慈愍故，拔濟我；羯磨亦然，疑
<lb n="0225a02" ed="T"/>是寫倒。注令復坐者，敎授受差，所任事畢。</p><p xml:id="pT40p0225a0217" cb:place="inline">九
<lb n="0225a03" ed="T"/>白和對揀中，初問。答中二意，初約前差答。又
<lb n="0225a04" ed="T"/>下，次約非衆答。</p><p xml:id="pT40p0225a0407" cb:place="inline">次問，可解。私謂，各專一法，故
<lb n="0225a05" ed="T"/>互有無耳。下指《義鈔》，準彼續難云：若爾結集
<lb n="0225a06" ed="T"/>法藏，亦在衆作，何以白差？答：結集爲僧，不爲
<lb n="0225a07" ed="T"/>別人；若不差，不知誰問誰答，故須差問答人
<lb n="0225a08" ed="T"/>定，方得結集；其羯磨師，爲別人受戒；兼請師
<lb n="0225a09" ed="T"/>已定，義須在衆，是故不差。</p><p xml:id="pT40p0225a0911" cb:place="inline">十正問，初科中，
<lb n="0225a10" ed="T"/>前明示衣。《律》中屛問則有，對問則無；今用世
<lb n="0225a11" ed="T"/>傳，非出《律本》，故示令知。應下，正勸。引《僧祇》文，
<lb n="0225a12" ed="T"/>令知虛誑尙不免罪，云何感戒。魔王居欲天，
<lb n="0225a13" ed="T"/>梵衆居色界，沙門通收凡聖，婆羅門卽淨行
<lb n="0225a14" ed="T"/>居士。上云諸天魔梵等，卽別擧天人之勝者；
<lb n="0225a15" ed="T"/>下云諸天世人，通餘一切。如來是立戒本師，
<lb n="0225a16" ed="T"/>衆僧卽發戒正緣。《疏》云：以戒法所通，下被上
<lb n="0225a17" ed="T"/>達；非緣而受，體是乖儀；欺妄之深，乃通遍也。</p>
<lb n="0225a18" ed="T"/><p xml:id="pT40p0225a1801">問遮難中。直依《律》列，少有加減。及至臨事，宜
<lb n="0225a19" ed="T"/>準前法。所以爾者，欲顯前問是今潤色；或可
<lb n="0225a20" ed="T"/>受者已知，止須直示，故不加也。</p><p xml:id="pT40p0225a2013" cb:place="inline">第二正受，叙
<lb n="0225a21" ed="T"/>由中。言正須者。顯前發戒，且令預習，未是正
<lb n="0225a22" ed="T"/>用；今將納法，縱令已解，更須委曲選擇要語，
<lb n="0225a23" ed="T"/>激動蒙心；戒師當此，不可率易；策導開解，納
<lb n="0225a24" ed="T"/>法之本，故云正宗。不下，遮濫。枉猶虛也。今下，
<lb n="0225a25" ed="T"/>標示。</p><p xml:id="pT40p0225a2503" cb:place="inline">境心中，初明許可。但下，勸發，初二句指
<lb n="0225a26" ed="T"/>法體。上句標歎，下句示量。具足律儀，對五八
<lb n="0225a27" ed="T"/>十，故云深也。聖道基本，對世十善，故云上也。
<lb n="0225a28" ed="T"/>當下，正示發心。同前取解。</p><p xml:id="pT40p0225a2811" cb:place="inline">開懷中，初敎運想。
<lb n="0225a29" ed="T"/>五蘊色心，宿因所感，故云報得。法旣周廣，劣
<pb n="0225b" ed="T" xml:id="T40.1805.0225b"/>
<lb n="0225b01" ed="T"/>報不容；必須運動，方堪領納，故云應發心等。
<lb n="0225b02" ed="T"/>虛空無邊，身量亦等；心法相稱，攬法歸心，還
<lb n="0225b03" ed="T"/>依報得；但法非心色，非異非同；猶如結界，無
<lb n="0225b04" ed="T"/>作依地，不與地連，非不相及故也。故下，引示。
<lb n="0225b05" ed="T"/>未詳何論。汝當下，示知作法。</p><p xml:id="pT40p0225b0512" cb:place="inline">白中，初科。布施
<lb n="0225b06" ed="T"/>戒者，以法濟也。同心秉者，勸正意也；下令顧
<lb n="0225b07" ed="T"/>望，制檢校也。</p><p xml:id="pT40p0225b0706" cb:place="inline">正作中，問成不爲二，初總示問
<lb n="0225b08" ed="T"/>答。《十誦》下，引本制緣，初示緣起。卽六群也。佛
<lb n="0225b09" ed="T"/>下，判非。當下，示制有四，初制妄緣。餘卽是異，
<lb n="0225b10" ed="T"/>覺謂初起，思惟卽籌慮。應下，二制慢法。當下，
<lb n="0225b11" ed="T"/>三制間斷。應分下，四制昧暗。不說得罪，此局
<lb n="0225b12" ed="T"/>不答爲言。準《羯磨》云有違結罪，則通前四，隨
<lb n="0225b13" ed="T"/>違並吉；豈唯受戒，餘法皆然！但由事重，寄受
<lb n="0225b14" ed="T"/>以明。故知秉結必遵四制。若不爾者，何名作
<lb n="0225b15" ed="T"/>業，豈能辦事；法雖祕勝，全假人弘；加被功成，
<lb n="0225b16" ed="T"/>全由念力；心強境勝，授受無虛；《律》擇堪能，信
<lb n="0225b17" ed="T"/>非徒設；凡居師列，可不愼耶！</p><p xml:id="pT40p0225b1712" cb:place="inline">初羯磨中，初文。
<lb n="0225b18" ed="T"/>動彼法者。以前白吿情，令衆知委；此正量處，
<lb n="0225b19" ed="T"/>擧發前法。初則鼓令動轉，次則擧集在空，後
<lb n="0225b20" ed="T"/>則注入身心，領納究竟；三法次第，各有所主。
<lb n="0225b21" ed="T"/>由心業力不思議故，隨所施爲，無非成遂；三
<lb n="0225b22" ed="T"/>番羯磨，並先策進受者，白吿衆僧，然後乘唱，
<lb n="0225b23" ed="T"/>尋文可見。沈擧，沈謂昏冥，擧卽輕掉。</p><p xml:id="pT40p0225b2315" cb:place="inline">第三羯
<lb n="0225b24" ed="T"/>磨。重提心量，益令勇進。救生護法，括束上品，
<lb n="0225b25" ed="T"/>盡此二句。時逼心切，不宜枝蔓；囑令直依，意
<lb n="0225b26" ed="T"/>在於此。加法竟時，刹那思滿，戒業成就，此處
<lb n="0225b27" ed="T"/>合辨無作體相。然是衆行，正出受儀。識體攝
<lb n="0225b28" ed="T"/>修，宗歸中卷。廣文如後，故此不論。</p><p xml:id="pT40p0225b2814" cb:place="inline">三明敎示，
<lb n="0225b29" ed="T"/>時節中，初科。隨竟記時者，此間不行影法，多
<pb n="0225c" ed="T" xml:id="T40.1805.0225c"/>
<lb n="0225c01" ed="T"/>用俗中年月日時；每一時中，分上中下，以定前
<lb n="0225c02" ed="T"/>後。</p><p xml:id="pT40p0225c0202" cb:place="inline">《四分》中，初引制緣。不及後安居者，謂五月
<lb n="0225c03" ed="T"/>十七已後受者。應下，示量法。計尺寸者，若食
<lb n="0225c04" ed="T"/>前受，影長爲上，影短爲下；食後反之。</p><p xml:id="pT40p0225c0415" cb:place="inline">《善見》中。
<lb n="0225c05" ed="T"/>謂令一人立於日中，齊頭影處，以脚相接；或
<lb n="0225c06" ed="T"/>約全脚半脚及指，隨計多少，以分上下；食前食
<lb n="0225c07" ed="T"/>後，同上分之。衆數多少，卽指受人，而語通上
<lb n="0225c08" ed="T"/>下；若連上釋，卽謂示時定衆不亂；若貫下釋，
<lb n="0225c09" ed="T"/>卽謂受已同聽說相。</p><p xml:id="pT40p0225c0909" cb:place="inline">次安置中，初示坐處。在
<lb n="0225c10" ed="T"/>僧下者，壇場界廣，準此可知；今時壇窄，故出界
<lb n="0225c11" ed="T"/>外。乃下，明說相。不必戒師者，此示古非；《疏》云：
<lb n="0225c12" ed="T"/>有人行事，十人登壇，隨人說相，一一誡語；今
<lb n="0225c13" ed="T"/>解羯磨加法，隨緣至三，示相誨約，任時前後，
<lb n="0225c14" ed="T"/>不專局也。</p><p xml:id="pT40p0225c1405" cb:place="inline">釋疑中。前約通答，後人受時，直爾
<lb n="0225c15" ed="T"/>作法，故須此問，別答不須。準此通答，止被現
<lb n="0225c16" ed="T"/>僧；必有外來，更須別問。</p><p xml:id="pT40p0225c1610" cb:place="inline">說相中，初科。爲緣起
<lb n="0225c17" ed="T"/>者，《律》因比丘受具已，與本二行不淨行；諸比丘
<lb n="0225c18" ed="T"/>呵擯，彼云何不先語我耶，白佛因制爲說四
<lb n="0225c19" ed="T"/>夷。《十誦》、《僧祇》，更說僧殘，是戒分故。</p><p xml:id="pT40p0225c1914" cb:place="inline">次科爲二，
<lb n="0225c20" ed="T"/>初叙勸。然後下，正說。初中二節，前勸護本體。
<lb n="0225c21" ed="T"/>初擧受隨相須勸；但下，次擧四難勸；故下，三擧
<lb n="0225c22" ed="T"/>上根勸。經論如此者，如〈標宗〉所引勸持等文。
<lb n="0225c23" ed="T"/>必須下，勸修三學。會正卽三乘聖道。已外雜
<lb n="0225c24" ed="T"/>學者，謂世俗典籍，醫卜伎藝，皆非本業，故知出
<lb n="0225c25" ed="T"/>家專崇道行。道行雖多，不出三學。如〈沙彌篇〉
<lb n="0225c26" ed="T"/>廣示學本，宜須隱括，取悟於心。下引《律》文，證
<lb n="0225c27" ed="T"/>須當學。至聖乃已，故云長益沙門果也。正說
<lb n="0225c28" ed="T"/>中。但云說相，必兼四依。言依文者，卽指《律本》；但
<lb n="0225c29" ed="T"/>文相具委，人多誦之，故略不出。然今備載《隨
<pb n="0226a" ed="T" xml:id="T40.1805.0226a"/>
<lb n="0226a01" ed="T"/>機羯磨》，須者尋誦，此更不引；寫之甚易，不欲
<lb n="0226a02" ed="T"/>兩繁。旣說相已，次說四依。</p><p xml:id="pT40p0226a0211" cb:place="inline">受淨中。初明受衣
<lb n="0226a03" ed="T"/>等者，此猶同古；《戒壇經》云：諸部並在問難前，
<lb n="0226a04" ed="T"/>今時在受戒後；無文所出，不足行用。又《疏》云：
<lb n="0226a05" ed="T"/>安有受後方事持衣，相越常模，故乖正敎。若
<lb n="0226a06" ed="T"/>下，明敎淨施。已未兩相，尋文可委。</p><p xml:id="pT40p0226a0614" cb:place="inline">法附中。旣
<lb n="0226a07" ed="T"/>受具戒，卽須六念，憶戒緣身。師當先授。因附
<lb n="0226a08" ed="T"/>此篇。牒章中，注明所出。若準《四分》，衣食起觀，
<lb n="0226a09" ed="T"/>俯仰威儀，常爾一心，念除諸蓋。此據通相，觀行
<lb n="0226a10" ed="T"/>尤難。今此《僧祇》，別指六緣，制令繫意。近而可
<lb n="0226a11" ed="T"/>別，簡而易成。故引彼文，通成今用。</p><p xml:id="pT40p0226a1114" cb:place="inline">初念中，前
<lb n="0226a12" ed="T"/>示念法。此下，顯意有二，上約憶戒。下據異俗。
<lb n="0226a13" ed="T"/>謂月分黑白，非俗法故。</p><p xml:id="pT40p0226a1310" cb:place="inline">示別緣中，初引示。細
<lb n="0226a14" ed="T"/>詳敎意，若唯對俗，事非正要。縱不能答，亦無
<lb n="0226a15" ed="T"/>大損。故知託彼爲緣，終歸繫念。準下，敎隨方
<lb n="0226a16" ed="T"/>對俗。通相謂不言黑白。允，猶順也。</p><p xml:id="pT40p0226a1614" cb:place="inline">第二念不
<lb n="0226a17" ed="T"/>受請中。準《注羯磨》，我今字誤，合作我常。三並
<lb n="0226a18" ed="T"/>言常，方異受請。世多念云食僧常食，此局不
<lb n="0226a19" ed="T"/>受請者，安得濫用！又言有請不背，意謂無請
<lb n="0226a20" ed="T"/>則食僧食，有請則赴他請，兩期言之；若此濫
<lb n="0226a21" ed="T"/>通，何名剋念；妄情憶度，全乖律檢；故須淸晨
<lb n="0226a22" ed="T"/>念定，不容後改。亦有念已復從他請，貪情恣
<lb n="0226a23" ed="T"/>任，無由約也。</p><p xml:id="pT40p0226a2306" cb:place="inline">受請中，初科。準《羯磨》云：謂不常
<lb n="0226a24" ed="T"/>定者<note place="inline">有作若無請者</note>。</p><p xml:id="pT40p0226a2409" cb:place="inline">有請中，不背。可解。</p><p xml:id="pT40p0226a2416" cb:place="inline">開背有二，初有
<lb n="0226a25" ed="T"/>緣背法。註列三緣，卽展轉食戒開通文也。《羯
<lb n="0226a26" ed="T"/>磨》，念云：我有請處，今依背緣。若無下，無緣背
<lb n="0226a27" ed="T"/>法。文中但出捨法。準《羯磨》念云：我有請處，今
<lb n="0226a28" ed="T"/>捨與人，然後捨之。<note place="inline">先捨後念，理通。</note>注五衆者，此出《僧祇》，
<lb n="0226a29" ed="T"/>彼云我今得食，施與某甲比丘，乃至沙彌尼。
<pb n="0226b" ed="T" xml:id="T40.1805.0226b"/>
<lb n="0226b01" ed="T"/>準此，本衆對作，餘則言吿，並通捨之。以彼四
<lb n="0226b02" ed="T"/>衆皆福田故。<note place="inline">舊云：當衆相對，未善文意。</note>心念中。迴施某甲者，漫
<lb n="0226b03" ed="T"/>指一人；但自離過，不必人往。注中五種，《十誦》
<lb n="0226b04" ed="T"/>開者；彼因波斯匿王請佛及阿難食，阿難先
<lb n="0226b05" ed="T"/>已受請，不憶後受，王請明日入王宮食；入口
<lb n="0226b06" ed="T"/>已，方憶前請不與他，佛知阿難心悔，吿云：心
<lb n="0226b07" ed="T"/>念與他已，便食；波離問佛，餘人得爾不；佛言
<lb n="0226b08" ed="T"/>不得，除五人：一者坐禪<note place="inline">卽今蘭若，坐禪語通，故用替之。</note>，二獨住
<lb n="0226b09" ed="T"/><note place="inline">非蘭若處，今在初列，趣擧不次。</note>，餘三如注。飢時依親里住，此卽
<lb n="0226b10" ed="T"/>第五一種。<note place="inline">有將爲二，誤也，此三亦據無人。</note></p><p xml:id="pT40p0226b1017" cb:place="inline">第三念。依文但稱年
<lb n="0226b11" ed="T"/>月日時，不必妄加甲子乙丑等。</p><p xml:id="pT40p0226b1113" cb:place="inline">第四注云隨
<lb n="0226b12" ed="T"/>有無者，謂衣鉢制物，攝理須具；遇緣暫闕，繫
<lb n="0226b13" ed="T"/>念早營。及餘三長，限內未暇，恐妄須憶。今人
<lb n="0226b14" ed="T"/>常無制物，生不說淨；逐日對聖，言稱闕衣及
<lb n="0226b15" ed="T"/>未說淨；迷敎慢法，一至於此；法語之言，改之
<lb n="0226b16" ed="T"/>爲貴。</p><p xml:id="pT40p0226b1603" cb:place="inline">五念中，上明無緣不別法。準《羯磨》云：我
<lb n="0226b17" ed="T"/>今不別衆食。然別衆唯約受請爲言；若常住
<lb n="0226b18" ed="T"/>食，則無別過；可準此文，但云依衆。必下，有緣
<lb n="0226b19" ed="T"/>開別。九緣別衆，戒中委出，故指如後。</p><p xml:id="pT40p0226b1915" cb:place="inline">六中。康
<lb n="0226b20" ed="T"/>謂安健，羸卽有病。文出二法，隨時兩用。已
<lb n="0226b21" ed="T"/>上六事，總束爲三。一三是戒；二四及五，內外兩
<lb n="0226b22" ed="T"/>資；第六卽身。身是道器，衣食道緣，戒卽道基。
<lb n="0226b23" ed="T"/>三皆助道，故制常念。晨朝不作，止犯六吉。此
<lb n="0226b24" ed="T"/>是羯磨，須合四緣；法須口說，言章無濫；事卽
<lb n="0226b25" ed="T"/>六緣，無非詣實；人唯獨作，處通兩界；緣乖法
<lb n="0226b26" ed="T"/>敗，隨有結犯。<note place="inline">古記云防二十七罪，又印行六念云：晨朝不作，得三十二罪；此無所出，妄穿鑿耳。</note></p>
<lb n="0226b27" ed="T"/><p xml:id="pT40p0226b2701">雜相，初科。應法澡罐，謂一斗已下小者。指〈隨
<lb n="0226b28" ed="T"/>相〉者，漉袋如飮虫水，澡罐卽畜寶；彼云鐵瓦
<lb n="0226b29" ed="T"/>甁銅盆銅盋等器，別人得受。<note place="inline">彼律雨衣入六物，漉囊爲衆具。</note></p><p xml:id="pT40p0226b2924" cb:place="inline">二中。
<pb n="0226c" ed="T" xml:id="T40.1805.0226c"/>
<lb n="0226c01" ed="T"/>言心退者，鈍根未堪，故開後誦，不過五夏；《四
<lb n="0226c02" ed="T"/>分》先誦經論，及病，亦開。</p><p xml:id="pT40p0226c0210" cb:place="inline">三中。佛度比丘，卽善
<lb n="0226c03" ed="T"/>來受者；隨身制物，自然所感。引聖況凡，理須
<lb n="0226c04" ed="T"/>恒具。針斧二物，補衣須用；據論爲制，在《律》歸
<lb n="0226c05" ed="T"/>聽。</p><p xml:id="pT40p0226c0502" cb:place="inline">四中。卽賊住緣起。此明時緣，爲別邪正，故
<lb n="0226c06" ed="T"/>須常憶，用擬他問。</p><p xml:id="pT40p0226c0608" cb:place="inline">五中。年有三時，月分黑白
<lb n="0226c07" ed="T"/>者；《戒疏》云：道俗位殊，時數亦改故也；俗則年
<lb n="0226c08" ed="T"/>有四時，道則歲唯三位，略於秋分也；故三時
<lb n="0226c09" ed="T"/>之始，冬分在初，表無常也；令有慧者觀時入
<lb n="0226c10" ed="T"/>道，不容非逸也。<note place="inline">彼以八月十六冬分爲始，此中隨俗列春在初，準《疏》爲正。</note>又先黑
<lb n="0226c11" ed="T"/>後白者，三時之始，必十六日爲初也。</p><p xml:id="pT40p0226c1115" cb:place="inline">捨戒中。
<lb n="0226c12" ed="T"/>總有四捨。一作法捨，二命終捨，三二形生，四
<lb n="0226c13" ed="T"/>斷善根。此明作法一種。又捨通漸頓，若直作
<lb n="0226c14" ed="T"/>白衣，則三戒齊失，名爲頓捨。<note place="inline">五十具也。</note>若捨具作沙
<lb n="0226c15" ed="T"/>彌，或捨具十作優婆塞，則名漸捨。略知如此，
<lb n="0226c16" ed="T"/>餘廣如《疏》。</p><p xml:id="pT40p0226c1605" cb:place="inline">僧捨中，初引開法。《律》因跋闍子比
<lb n="0226c17" ed="T"/>丘不樂淨行，還家與故二行不淨，佛因開
<lb n="0226c18" ed="T"/>捨。文引佛語，不出捨法；《律》云：我捨佛、捨法、捨
<lb n="0226c19" ed="T"/>比丘僧、捨和尙、捨阿闍梨、捨諸梵行、捨戒、捨
<lb n="0226c20" ed="T"/>律、捨學事，受居家法，我作淨人外道等。<note place="inline">卽頓捨也。</note>我
<lb n="0226c21" ed="T"/>作優婆塞，我作沙彌<note place="inline">此漸捨也。</note>；須對比丘捨之，一
<lb n="0226c22" ed="T"/>說卽成。《多論》所謂受如採寶，亦如登山，必
<lb n="0226c23" ed="T"/>假多緣多力；捨如失財，如從高墜，不假多緣，
<lb n="0226c24" ed="T"/>故唯一說。《增一》下，明分齊。彼經因僧伽摩比
<lb n="0226c25" ed="T"/>丘七反降魔，後更受具得阿羅漢，因開七反，
<lb n="0226c26" ed="T"/>已外不聽。</p><p xml:id="pT40p0226c2605" cb:place="inline">尼捨中，引示。云無更受者，女流報
<lb n="0226c27" ed="T"/>弱，多無志操；佛初許度，尙是曲開；何況再
<lb n="0226c28" ed="T"/>受，理非容納。</p><p xml:id="pT40p0226c2806" cb:place="inline">釋疑。答中，初列二義。比丘下，示
<lb n="0226c29" ed="T"/>開制。僧兼二種，尼但初義；各顯所以，在文可
<pb n="0227a" ed="T" xml:id="T40.1805.0227a"/>
<lb n="0227a01" ed="T"/>見。注文義決，唯障具戒。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0227001" n="0227001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0227001" n="0227001"/><anchor type="circle"/></p></cb:div>
<lb n="0227a02" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">9 釋師資篇(上三)</cb:mulu><head><anchor type="circle"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0227002" n="0227002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0227002" n="0227002"/>釋師資篇</head>
<lb n="0227a03" ed="T"/><p xml:id="pT40p0227a0301">師通多種，今局二位，一得戒和尙，二依止闍
<lb n="0227a04" ed="T"/>梨；餘並一席作法，不論相攝。資，取也。卽目
<lb n="0227a05" ed="T"/>弟子取學於師。若據沙彌，亦依二師；行法大
<lb n="0227a06" ed="T"/>同，相攝無異，然此所明專約具戒；縱容相涉，
<lb n="0227a07" ed="T"/>非是正意。言相攝者，括下一篇，不出三種；一
<lb n="0227a08" ed="T"/>約心者，謂父子想；二法三財，互相濟故。問：此
<lb n="0227a09" ed="T"/>無羯磨，那屬上卷。答。計此合入〈受戒篇〉中，所
<lb n="0227a10" ed="T"/>以《律》文合爲一聚；約前所攝，故同衆行。但事
<lb n="0227a11" ed="T"/>繁行廣，故兩分之。</p><p xml:id="pT40p0227a1108" cb:place="inline">來意中，初科，上二句明立
<lb n="0227a12" ed="T"/>敎之意。住持三寶，全賴人弘；師徒相攝，僧寶
<lb n="0227a13" ed="T"/>不斷，則佛法增廣也。增益謂從微至著，廣大
<lb n="0227a14" ed="T"/>卽遍布流通。互下，示相攝之益，上二句通擧
<lb n="0227a15" ed="T"/>三攝。敦遇卽心相攝，謂厚顧也。日下，示解行
<lb n="0227a16" ed="T"/>二益。業謂所學，文通師資，義在弟子。</p><p xml:id="pT40p0227a1615" cb:place="inline">彰非中，
<lb n="0227a17" ed="T"/>上四句叙非法。初句明敎壞，次句明人愚，
<lb n="0227a18" ed="T"/>三卽俗輕，四謂道妄。並下，推所因。率，猶引也。
<lb n="0227a19" ed="T"/>二下，示所損，上明損自他。欲下，損佛法。</p><p xml:id="pT40p0227a1916" cb:place="inline">篇意
<lb n="0227a20" ed="T"/>中，上句示悲懷。拯急卽拔苦故。次句明慈行。
<lb n="0227a21" ed="T"/>安危卽與樂故。愚敎任情，動成惡業；墮在苦
<lb n="0227a22" ed="T"/>處，喩如倒懸。<note place="inline">《孟子》云：當今之時，萬乘之國行仁政，民之悅之，猶解倒懸。</note>下二句勸
<lb n="0227a23" ed="T"/>修彰益。</p><p xml:id="pT40p0227a2304" cb:place="inline">師名中，問標三名。師是華言，義通二
<lb n="0227a24" ed="T"/>師，文指和尙。答中初句略答。非此本有，故無
<lb n="0227a25" ed="T"/>正翻。顯下諸文，皆義翻耳。善下，引示，初引《見
<lb n="0227a26" ed="T"/>論》。師卽和尙。彼因瞿陀沙彌爲育王說法，王
<lb n="0227a27" ed="T"/>以八分食供養；沙彌云：迴與我師及闍梨；王
<lb n="0227a28" ed="T"/>問二名，沙彌隨答。文引答詞。無罪者，令無所
<lb n="0227a29" ed="T"/>犯故；共於者，兼彼和尙故。論下，會上師名。初
<pb n="0227b" ed="T" xml:id="T40.1805.0227b"/>
<lb n="0227b01" ed="T"/>《論傳》者，諸記並云《見論》及〈法顯傳〉，疑是一文。
<lb n="0227b02" ed="T"/>外國者，中梵自指五天之外。次引《四分》。呵和
<lb n="0227b03" ed="T"/>尙者，卽云：我犯戒和尙不呵，不犯戒亦不知
<lb n="0227b04" ed="T"/>等，如後具引。三引《了論》。正本者，中天語也。準
<lb n="0227b05" ed="T"/>《疏》本音鄔波陀耶。彼云《明了論疏》，稍近梵音，
<lb n="0227b06" ed="T"/>猶乖《聲論》；余親參譯，委問本音，如上所述。卽
<lb n="0227b07" ed="T"/>下，點示邊語。《疏》云：如昔人解和中最上，此逐
<lb n="0227b08" ed="T"/>宇釋，不知音本。四引相傳。糾猶擧也。《疏》云阿
<lb n="0227b09" ed="T"/>闍梨者，亦訛略也；如梵天音阿遮利耶，唐翻
<lb n="0227b10" ed="T"/>敎授。五引《雜含》。示通邪正。已上且引諸出不
<lb n="0227b11" ed="T"/>同，華梵二音，準《疏》爲定。</p><p xml:id="pT40p0227b1110" cb:place="inline">資名中。以師望資，猶
<lb n="0227b12" ed="T"/>弟猶子；以資望師，如兄如父。祖師義釋，獨出
<lb n="0227b13" ed="T"/>今文；諸宗製撰，率多承用。</p><p xml:id="pT40p0227b1311" cb:place="inline">總相攝者。通論彼
<lb n="0227b14" ed="T"/>此心相向慕。對下共行別行，事條各異，故云
<lb n="0227b15" ed="T"/>總也。</p><p xml:id="pT40p0227b1503" cb:place="inline">《六方禮經》。佛世有長者名尸迦羅越，早
<lb n="0227b16" ed="T"/>起六方各禮四拜；佛問其故，答云：承上如斯，
<lb n="0227b17" ed="T"/>佛言：不以事禮，各有所表；東方父母事，南方
<lb n="0227b18" ed="T"/>師長事，西方夫婦事，北方親屬朋友事，下方
<lb n="0227b19" ed="T"/>奴婢事，上方沙門道人事。今引南方彼此五
<lb n="0227b20" ed="T"/>心，可解。</p><p xml:id="pT40p0227b2004" cb:place="inline">《僧祇》中，初制非法。末世皆然，唯圖力
<lb n="0227b21" ed="T"/>役，焉知誤彼；得罪者，約制小過，論業叵言。當
<lb n="0227b22" ed="T"/>下，敎如法。</p><p xml:id="pT40p0227b2205" cb:place="inline">《四分》中三，初引示。準下，義分，初四
<lb n="0227b23" ed="T"/>心中。一是法攝。二三心攝，上謂愍其未能，下
<lb n="0227b24" ed="T"/>謂憐其有善。四卽事攝。後四心中。上二懷恩，
<lb n="0227b25" ed="T"/>如怙於父；下二致嚴，如事其君。敬下二句，總
<lb n="0227b26" ed="T"/>顯四心。事父唯孝，事君唯忠，兼之者師也。《儒
<lb n="0227b27" ed="T"/>禮》云：師者敎人以道之稱。《楊子》云：師者人之
<lb n="0227b28" ed="T"/>模範。今人無道，以何敎人，將何模範，妄攝徒
<lb n="0227b29" ed="T"/>屬，群居不義；開四趣門，塞三乘路；毀戒作惡，
<pb n="0227c" ed="T" xml:id="T40.1805.0227c"/>
<lb n="0227c01" ed="T"/>互相贊護；《楊子》所謂模不模，範不範，不爲不
<lb n="0227c02" ed="T"/>多矣。信哉。故下，結益。</p><p xml:id="pT40p0227c0209" cb:place="inline">次明依止，開不依中，本
<lb n="0227c03" ed="T"/>宗六人。初開頭陀。次三開緣礙。後二開行成，
<lb n="0227c04" ed="T"/>上限五夏，下通未滿。</p><p xml:id="pT40p0227c0409" cb:place="inline">他部二種，七據《十誦》。文
<lb n="0227c05" ed="T"/>明和尙，依止義同故。隨住有食之處，故近遠
<lb n="0227c06" ed="T"/>不定。恐不得者，猶無食故。二由旬半，共一百
<lb n="0227c07" ed="T"/>里。自恣者，竟夏一來，極相遠故。一一下，總上
<lb n="0227c08" ed="T"/>近遠處也。此雖往見，由不同界，依止不成，故
<lb n="0227c09" ed="T"/>在開緣。八中。《五分》無人與依止者，攝他損己，
<lb n="0227c10" ed="T"/>惜道業故。私心依他，亦不成法，還同不依。</p><p xml:id="pT40p0227c1017" cb:place="inline">須
<lb n="0227c11" ed="T"/>依中，初七人。上四明師闕，次二弟子有緣，並
<lb n="0227c12" ed="T"/>須卽求依止。後一未過敎限。言勝緣者，別選
<lb n="0227c13" ed="T"/>人處。</p><p xml:id="pT40p0227c1303" cb:place="inline">後三人中，第八，引文有四，《四分》。文下，合
<lb n="0227c14" ed="T"/>云約行，似多敎字。《十誦》。五法，並據戒本，上四
<lb n="0227c15" ed="T"/>不識相，下一不誦文。《母論》中。《律》制依止，本爲
<lb n="0227c16" ed="T"/>學法；學簡智勝，不取臘高；老年依少，但除禮
<lb n="0227c17" ed="T"/>足耳。《僧祇》中。文脫第一不善知法，古本元有，
<lb n="0227c18" ed="T"/>非是文略。初謂施造乖儀，次卽愚於敎相，三
<lb n="0227c19" ed="T"/>無志操，四不兼他。九、十可解。</p><p xml:id="pT40p0227c1912" cb:place="inline">通簡中，初文。七
<lb n="0227c20" ed="T"/>人夏滿不須者，此據行業成就爲言；必無所
<lb n="0227c21" ed="T"/>立，還屬後三。息，止也。</p><p xml:id="pT40p0227c2109" cb:place="inline">義評中。五夏業就，許不
<lb n="0227c22" ed="T"/>依他，於敎無違，在行猶缺；必希進趣，當復從
<lb n="0227c23" ed="T"/>師；此則無簡愚智，皆須盡壽也。律下，引證。可
<lb n="0227c24" ed="T"/>知。通諸敎者，卽《涅槃》文。又《成論》云：佛初成道，
<lb n="0227c25" ed="T"/>觀一切人無勝己者；念言：我所得法，因此成
<lb n="0227c26" ed="T"/>佛，還當依法爲師。多出經論，故令廣說。</p><p xml:id="pT40p0227c2616" cb:place="inline">次正
<lb n="0227c27" ed="T"/>行中。初七共行，謂師資互須故；後三別行，唯
<lb n="0227c28" ed="T"/>在弟子故。</p><p xml:id="pT40p0227c2805" cb:place="inline">本宗中，初。治罰者，謂七羯磨。弟子
<lb n="0227c29" ed="T"/>下，分二，上明不令僧罰。設下，明已罰令解。二
<pb n="0228a" ed="T" xml:id="T40.1805.0228a"/>
<lb n="0228a01" ed="T"/>中，初勸發露。爲下，次爲求懺。三中。差及命終，
<lb n="0228a02" ed="T"/>看視功畢，不可中止。四中。本明弟子移處，下
<lb n="0228a03" ed="T"/>引《僧祇》，師送弟子；由是共行，不妨互顯。《僧祇》
<lb n="0228a04" ed="T"/>中，初制不得離。若欲下，明開暫離。上二句明
<lb n="0228a05" ed="T"/>師不遮；若下，明弟子憂念；當下，明師安慰。第
<lb n="0228a06" ed="T"/>五。與下法護何異？此謂事有過失，容生疑悔，
<lb n="0228a07" ed="T"/>以敎解之；下令修學，故非相涉。六。惡見，謂著
<lb n="0228a08" ed="T"/>邪背正。七中。出家學道，以法爲本，故先明法
<lb n="0228a09" ed="T"/>以資慧命。次列衣食，用攝形累。須知二護義
<lb n="0228a10" ed="T"/>有親疎。</p><p xml:id="pT40p0228a1004" cb:place="inline">引諸部中，初標示。僧下，正引；初《僧祇》，
<lb n="0228a11" ed="T"/>文同五六，前明諫勸可不。言軟語者，師兼父
<lb n="0228a12" ed="T"/>德，不許犯顏。依止出界者，隔明失法，得別依
<lb n="0228a13" ed="T"/>人。若和尙下，明有益不離。醍醐味中最勝，可
<lb n="0228a14" ed="T"/>喩明師。下相攝中廣引，故此指之。次引《五分》，
<lb n="0228a15" ed="T"/>同上第二。</p><p xml:id="pT40p0228a1505" cb:place="inline">次明別行，白事中，《四分》，前明弟子
<lb n="0228a16" ed="T"/>白師。事通一切。若下，明師當量可。且約外行。
<lb n="0228a17" ed="T"/>八事者，三事互歷爲八：一伴是，處事非；二處
<lb n="0228a18" ed="T"/>是，伴事非；三事是，伴處非<note place="inline">一是二非三句</note>；四伴處是，事
<lb n="0228a19" ed="T"/>非；五伴事是，處非；六事處是，伴非<note place="inline">二是一非三句</note>；七三
<lb n="0228a20" ed="T"/>種俱是；八三種俱非。三種交絡者，總指八句。
<lb n="0228a21" ed="T"/>唯下，簡上七句，皆不令去，獨取俱是一句聽
<lb n="0228a22" ed="T"/>去。</p><p xml:id="pT40p0228a2202" cb:place="inline">《五分》中，初別示他行。唯下，通明一切。文除
<lb n="0228a23" ed="T"/>不白，顯餘須白。</p><p xml:id="pT40p0228a2307" cb:place="inline">《十誦》，初通明諸白。同《五分》者，
<lb n="0228a24" ed="T"/>並除大小便等。若下，別顯出行，前明白法。非
<lb n="0228a25" ed="T"/>時亦爾者，非時入聚，對餘人作牒處同上。當
<lb n="0228a26" ed="T"/>量下，明師可不。布薩名淸淨，謂對治止過也。
<lb n="0228a27" ed="T"/>羯磨名業，謂如緣作善也。法事會坐者，說法
<lb n="0228a28" ed="T"/>誦戒兩集也<note place="inline">座合作坐。</note>不受語者，謂師不許而故違
<lb n="0228a29" ed="T"/>之。</p><p xml:id="pT40p0228a2902" cb:place="inline">《僧祇》文爲四節，初白師須不，上明少物不
<pb n="0228b" ed="T" xml:id="T40.1805.0228b"/>
<lb n="0228b01" ed="T"/>白。若下，明作務須白。紉，女隣反，索線也。有下，
<lb n="0228b02" ed="T"/>明師出轉白。師後來者，謂歸本處也。說前緣
<lb n="0228b03" ed="T"/>者，述前已白也。餘準此者，例通多事也。若弟
<lb n="0228b04" ed="T"/>子下，二誡資行施。亦由來白，故有斯誡。非堅
<lb n="0228b05" ed="T"/>法者，有漏世福，容謝滅故；若達法空，不取施
<lb n="0228b06" ed="T"/>相，成無漏善，則是堅法。若欲下，明出行白。若
<lb n="0228b07" ed="T"/>不下，明通白，染衣事中所攝多事，皆不須白。
<lb n="0228b08" ed="T"/>又如經營佛法僧事，隨擧總相一事白之，故
<lb n="0228b09" ed="T"/>云通耳。古記並立通白法云：從今淸旦至明
<lb n="0228b10" ed="T"/>淸旦所作一切事，白阿闍梨知；便謂晨朝白
<lb n="0228b11" ed="T"/>已，一日不須。此不出正敎，妄生搆立。且《律》制
<lb n="0228b12" ed="T"/>白師，本取可不；但云一切，爲是何事，如何量
<lb n="0228b13" ed="T"/>宜？況前引諸敎多種白法，皆應無用。今猶行
<lb n="0228b14" ed="T"/>之，無知故也。</p><p xml:id="pT40p0228b1406" cb:place="inline">《善見》中。彼有七法：一太遠，恐不
<lb n="0228b15" ed="T"/>聞；二太近，恐踏師影；三上風，恐臭氣熏師；四
<lb n="0228b16" ed="T"/>高處，恐成憍慢；五當前，礙師觀望；六當後，
<lb n="0228b17" ed="T"/>迴顧喚難；七立於左右七尺許。今引二七兩
<lb n="0228b18" ed="T"/>法。</p><p xml:id="pT40p0228b1802" cb:place="inline">《四分》，可解。</p><p xml:id="pT40p0228b1806" cb:place="inline">受法中。指下依止，下云日別
<lb n="0228b19" ed="T"/>三時敎三藏敎法等。</p><p xml:id="pT40p0228b1909" cb:place="inline">報恩中，《四分》爲二，前略
<lb n="0228b20" ed="T"/>引行相。二事者，《律》云：一修理房舍，二補浣衣
<lb n="0228b21" ed="T"/>服。廣下，二指文勸依。卽〈受戒揵度〉第三十一
<lb n="0228b22" ed="T"/>卷末；彼云：自今已去，制弟子法，應行；若不行，
<lb n="0228b23" ed="T"/>應如法治，然後列相。此不繁引，須者尋之。</p><p xml:id="pT40p0228b2317" cb:place="inline">《僧
<lb n="0228b24" ed="T"/>祇》中。右脚者，傍門左入，以從順故。同《四分》者，
<lb n="0228b25" ed="T"/>除大小器等。</p><p xml:id="pT40p0228b2506" cb:place="inline">《十誦》，初明弟子勤勞。先脚至上，
<lb n="0228b26" ed="T"/>浴法須爾。病用物者，謂藥餌之資。日下，明師
<lb n="0228b27" ed="T"/>攝濟。惡知識者，順己欲情，染習易故；最不可
<lb n="0228b28" ed="T"/>近，故切訓之。一壞名聞，二障學業，三喪德行，
<lb n="0228b29" ed="T"/>四失正信，五伐善根，六墮惡道。近善知識，反
<pb n="0228c" ed="T" xml:id="T40.1805.0228c"/>
<lb n="0228c01" ed="T"/>上可知。《智論》云：隨逐惡者，皆由無智。古儒云：
<lb n="0228c02" ed="T"/>見賢思齊，見不賢而內自省。《成論》四輪：一住
<lb n="0228c03" ed="T"/>善處，二依善人，三發正願，四植善根。況今末
<lb n="0228c04" ed="T"/>劫，人非上智；志性無定，好惡隨緣；凡在學流，
<lb n="0228c05" ed="T"/>切宜擇善；因茲言及，聞者三思。佛所歎者，看
<lb n="0228c06" ed="T"/>病福勝，如下卷引。</p><p xml:id="pT40p0228c0608" cb:place="inline">《雜含》中，初明弟子如法。上
<lb n="0228c07" ed="T"/>二句離二過。諂僞是心，欺誑卽口。信下三句，修
<lb n="0228c08" ed="T"/>三業。義分五行：一離惑倒，二無放逸，三不懈
<lb n="0228c09" ed="T"/>怠，四絕妄緣，五遠塵染。次第對之。深下，奉敎
<lb n="0228c10" ed="T"/>行。志下，期聖道。如是下，勸師敬念。<note place="inline">授字古本作愛。</note></p><p xml:id="pT40p0228c1020" cb:place="inline">二明
<lb n="0228c11" ed="T"/>攝受，標示中。和尙攝行同者下七門中，三及
<lb n="0228c12" ed="T"/>五六，通明二師，餘四唯局依止。</p><p xml:id="pT40p0228c1213" cb:place="inline">制意中，初叙
<lb n="0228c13" ed="T"/>由。故下，引制。咨承是資行，匠成卽師德，此二
<lb n="0228c14" ed="T"/>句出制敎之意。</p><p xml:id="pT40p0228c1407" cb:place="inline">二中，《四分》。因比丘不洗足飮
<lb n="0228c15" ed="T"/>水，便依止，迷悶倒地。佛因開之。</p><p xml:id="pT40p0228c1513" cb:place="inline">《十誦》。開五六
<lb n="0228c16" ed="T"/>夜，爲選擇故。與下《伽論》延促少異。</p><p xml:id="pT40p0228c1614" cb:place="inline">《五百問》中。
<lb n="0228c17" ed="T"/>初不依止受用犯盜者，須約私物；師復不許，
<lb n="0228c18" ed="T"/>旣非相攝，輒用同盜。必是僧物，十方同分；或
<lb n="0228c19" ed="T"/>師通允，不爲竊盜；理如《十誦》，違敎吉羅。或可
<lb n="0228c20" ed="T"/>論家制急，約緣辨犯，義非重夷。若下，不誦戒
<lb n="0228c21" ed="T"/>者，臘同師位，敎行無知，不堪利養，故同犯盜。
<lb n="0228c22" ed="T"/>亦如上通。</p><p xml:id="pT40p0228c2205" cb:place="inline">第三列名中。初出家者，卽十戒師。
<lb n="0228c23" ed="T"/>和尙闍梨等者，謂與二師夏次同也，亦名同
<lb n="0228c24" ed="T"/>和尙同闍梨。依止必滿十夏，不在等中，所以
<lb n="0228c25" ed="T"/>除之。</p><p xml:id="pT40p0228c2503" cb:place="inline">得名中，前約夏簡，未滿不名。若下，準例
<lb n="0228c26" ed="T"/>得名。</p><p xml:id="pT40p0228c2603" cb:place="inline">攝人中。若作師更請者，上四闍梨，必滿
<lb n="0228c27" ed="T"/>十夏，欲從依止；前法已失，故令更請。</p><p xml:id="pT40p0228c2715" cb:place="inline">列德中。
<lb n="0228c28" ed="T"/>《律》中因制依止，有新受戒者，受人依止，多起
<lb n="0228c29" ed="T"/>非法，故制十歲；又有十歲愚癡比丘，受他依
<pb n="0229a" ed="T" xml:id="T40.1805.0229a"/>
<lb n="0229a01" ed="T"/>止，多造非法，復制十夏有智慧者；又有自謂
<lb n="0229a02" ed="T"/>有智慧者，受人依止，復制闍梨行法令敎誡
<lb n="0229a03" ed="T"/>等。此三必具，闕一不成。下指共行法，與前無
<lb n="0229a04" ed="T"/>別。</p><p xml:id="pT40p0229a0402" cb:place="inline">選擇中，《伽論》，初明自選。及下，明問他。言都
<lb n="0229a05" ed="T"/>無者，總上三種；謂戒德無缺，敎誡無倦，眷屬
<lb n="0229a06" ed="T"/>無諍。</p><p xml:id="pT40p0229a0603" cb:place="inline">《僧祇》。五法，並制弟子。此彰師德，歸攝人
<lb n="0229a07" ed="T"/>心，能感弟子成此五者，方可依止，卽屬簡德。
<lb n="0229a08" ed="T"/><note place="inline">古云此五約師非也。</note></p><p xml:id="pT40p0229a0809" cb:place="inline">《四分》三段，初明選德。言輒爾者，《律》云：
<lb n="0229a09" ed="T"/>彼不選擇人受依止故。卽下，示過。文略呵責
<lb n="0229a10" ed="T"/>等四治，故云等也。因下，二明簡年。二歲比丘，
<lb n="0229a11" ed="T"/>卽《律》緣起尊者婆先也。未斷乳者，喩於嬰兒，
<lb n="0229a12" ed="T"/>豈能生子也。若下，三明誘去。《律》因二師破戒
<lb n="0229a13" ed="T"/>見等，佛言聽作如是意誘去，欲令長益沙門
<lb n="0229a14" ed="T"/>法故。引《五百問》。反示如法不聽。言犯重者，成
<lb n="0229a15" ed="T"/>盜人故。因說者，彼云昔有比丘輒誘沙彌去；
<lb n="0229a16" ed="T"/>此老比丘無人看視，不久命終，故制。《律》中，六
<lb n="0229a17" ed="T"/>群誘他弟子，佛言不應。<note place="inline">止犯吉羅，論中重者，必約盜心。</note></p><p xml:id="pT40p0229a1722" cb:place="inline">《善見》中。
<lb n="0229a18" ed="T"/>明簡學業。檢行決疑，必依解律，故餘不許；下
<lb n="0229a19" ed="T"/>引《僧祇》。轉釋解相，遮濫預故；知二部律，不係
<lb n="0229a20" ed="T"/>四中。不能如上觀察機緣，然知律相，容可咨
<lb n="0229a21" ed="T"/>問。自餘不許，故云下至。</p><p xml:id="pT40p0229a2110" cb:place="inline">《三千威儀》。彼文甚廣，
<lb n="0229a22" ed="T"/>撮要引之。第二卷首云：新至比丘欲到賢者
<lb n="0229a23" ed="T"/>所，請作依止阿闍梨，當先自說言：我爲某<note place="inline">先陳己名</note>，
<lb n="0229a24" ed="T"/>遠離三師，各去是若干里；今獨來在此，本意
<lb n="0229a25" ed="T"/>欲學；連遇國郡不安，故來到是，今自歸賢者，
<lb n="0229a26" ed="T"/>賢者爲我作依止阿闍梨；賢者用某自歸故，
<lb n="0229a27" ed="T"/>受某甲爲弟子；賢者當用法故，爲某甲作阿
<lb n="0229a28" ed="T"/>闍梨。說已，頭面作禮陳請等。又云：弟子依止
<lb n="0229a29" ed="T"/>阿闍梨，有五事：一者當數往，二者至戶當三彈
<pb n="0229b" ed="T" xml:id="T40.1805.0229b"/>
<lb n="0229b01" ed="T"/>指，三者入當頭面禮，四者長跪問消息，五者
<lb n="0229b02" ed="T"/>當還向戶出；復有五事：一旦往問訊；二師呼
<lb n="0229b03" ed="T"/>卽著袈裟往，不應單身；三當掃地具澡水，拂
<lb n="0229b04" ed="T"/>拭床席；四若有所作，若出入行止當報；五受
<lb n="0229b05" ed="T"/>經問解得不得，不應有恐意。</p><p xml:id="pT40p0229b0512" cb:place="inline">第四示緣中。言
<lb n="0229b06" ed="T"/>多壞者，《律》云：不案威儀，著衣不齊整，乞食不
<lb n="0229b07" ed="T"/>如法，處處受不淨食，受不淨鉢食，在大食上
<lb n="0229b08" ed="T"/>小食上高聲大喚，如婆羅門會坐無異。聽下，
<lb n="0229b09" ed="T"/>示制。元立依止，補和尙處也。</p><p xml:id="pT40p0229b0912" cb:place="inline">請法中。準《律》具
<lb n="0229b10" ed="T"/>儀，跪膝合掌，然後陳請。《僧祇》異名，如前篇引。
<lb n="0229b11" ed="T"/>注中示知加改。彼云：我某甲求大德爲依止，
<lb n="0229b12" ed="T"/>願大德與我依止，我依止大德住，故知加改
<lb n="0229b13" ed="T"/>不唯闍梨二字。</p><p xml:id="pT40p0229b1307" cb:place="inline">成不中，《五分》，初明弟子受敎
<lb n="0229b14" ed="T"/>之詞。《本律》無文，今須準用。先下，明不識觀量。
<lb n="0229b15" ed="T"/>若依下，明師不答。《四分》。遣使謂身不現前，不
<lb n="0229b16" ed="T"/>成作法。遣受卽弟子慢易，遣與謂師之率爾。</p>
<lb n="0229b17" ed="T"/><p xml:id="pT40p0229b1701">五中。標云大同者，卽共行七法。</p><p xml:id="pT40p0229b1713" cb:place="inline">敎誡中，初文
<lb n="0229b18" ed="T"/>《僧祇》廣略次第四節，初明廣說三藏。晨朝，日
<lb n="0229b19" ed="T"/>中，昏暮，爲三時也。不下，略說三藏。律藏戒相，
<lb n="0229b20" ed="T"/>經論三科，皆其要者。<note place="inline">五陰十二入十八界爲三科。</note>若受下，復以
<lb n="0229b21" ed="T"/>禪誦便當敎授。若不下，直言約勒，不引經律。
<lb n="0229b22" ed="T"/>已上四法，言雖繁省，並須三時。</p><p xml:id="pT40p0229b2213" cb:place="inline">指過中。以文
<lb n="0229b23" ed="T"/>開略法，自可依行；況法語難遵，人情易厭；故
<lb n="0229b24" ed="T"/>指其繁重，意使隨宜。禪齋者，謂坐禪時，及中
<lb n="0229b25" ed="T"/>食時也。</p><p xml:id="pT40p0229b2504" cb:place="inline">請意中。計論請意，合在前科；然叙資
<lb n="0229b26" ed="T"/>心，爲彰師攝，故此明耳。初二句卽指上科，前
<lb n="0229b27" ed="T"/>但出法，不明意故。或可指簡德中《僧祇》五法，
<lb n="0229b28" ed="T"/>或指總相攝中父想四心；以五法四心，卽同
<lb n="0229b29" ed="T"/>四意；此但廣之，故云重也。四中，初示相依，二
<pb n="0229c" ed="T" xml:id="T40.1805.0229c"/>
<lb n="0229c01" ed="T"/>明順學，三敬慕，四執勞。二法者，《雜含》云：吿諸
<lb n="0229c02" ed="T"/>比丘有二淨法能護世間，卽慚愧也。必下，結
<lb n="0229c03" ed="T"/>示可不。悠悠，謂閑慢也。辦，成也。</p><p xml:id="pT40p0229c0313" cb:place="inline">斥非中。蕭然，
<lb n="0229c04" ed="T"/>寂靜也。兩攝，或約師資相望，或約財法二事。
<lb n="0229c05" ed="T"/>成下，喩師資非久也。野馬者，《天台》云：風動塵
<lb n="0229c06" ed="T"/>故，曠野中如野馬。<note place="inline">《莊子》云：塵埃也。</note>極下，喩受法不成也。
<lb n="0229c07" ed="T"/>陽焰者，《智論》云：飢渴悶極，見熱氣謂爲是水，
<lb n="0229c08" ed="T"/>此謂似有而無也。</p><p xml:id="pT40p0229c0808" cb:place="inline">引誡中。大師者，德重學優，
<lb n="0229c09" ed="T"/>堪爲世範，非今紫<anchor xml:id="nkr_note_orig_0229001" n="0229001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0229001" n="0229001"/><anchor xml:id="beg0229001" n="0229001"/>紫<anchor xml:id="end0229001"/>濫稱之者。不下，列示五
<lb n="0229c10" ed="T"/>緣。上二可見，下意供養依止爲三。</p><p xml:id="pT40p0229c1014" cb:place="inline">《五分》。小事，
<lb n="0229c11" ed="T"/>謂供給承事也。若下，恐俗輕侮，正其所失。準
<lb n="0229c12" ed="T"/>彼乃是弟子覺師，今此反之，意通彼此。下指
<lb n="0229c13" ed="T"/>廣相，文見二十七。</p><p xml:id="pT40p0229c1308" cb:place="inline">《善見》。留一者，乃知師攝，意
<lb n="0229c14" ed="T"/>本利他，不圖役力。</p><p xml:id="pT40p0229c1408" cb:place="inline">《僧祇》中。王難謂爲官繫閉
<lb n="0229c15" ed="T"/>等。賊抄須贖者，屬彼強故，若奪成盜；必自脫
<lb n="0229c16" ed="T"/>免，師攝無過。不下一句，違上兩制，結師小罪。</p>
<lb n="0229c17" ed="T"/><p xml:id="pT40p0229c1701">老弟子中。但令夏次在上，不必年老。</p><p xml:id="pT40p0229c1715" cb:place="inline">《十誦》，可
<lb n="0229c18" ed="T"/>解。</p><p xml:id="pT40p0229c1802" cb:place="inline">《僧祇》中，初句標同。除下，簡異。禮足永閉，按
<lb n="0229c19" ed="T"/>摩時許。應下，示同，上明師以法攝。同上日別
<lb n="0229c20" ed="T"/>三時敎三藏敎法等。百歲須依者，擧多況少
<lb n="0229c21" ed="T"/>也。下至知二部律，謂不具上知有罪等四法
<lb n="0229c22" ed="T"/>也。晨下，明弟子報恩。</p><p xml:id="pT40p0229c2209" cb:place="inline">第六，標分中。合訶是過，
<lb n="0229c23" ed="T"/>訶誡卽法，餘二可知。</p><p xml:id="pT40p0229c2309" cb:place="inline">示過中，初文。《律》列八箇
<lb n="0229c24" ed="T"/>五事，總四十句。初至不恭敬，卽初五事。次五
<lb n="0229c25" ed="T"/>云：無慚、無愧<note place="inline">此二，八五並同。</note>、難與語、惡人爲友<note place="inline">此二句，下七五並同。</note>、
<lb n="0229c26" ed="T"/>好往婬女家<note place="inline">後六五事，上四句並同，唯第五句別，乃至以看龜鼈等一句，接通前，成八五也。</note>。今
<lb n="0229c27" ed="T"/>束其同者，止取別相，但十五事。又式叉、沙彌
<lb n="0229c28" ed="T"/>尼，《律》中合列第七五中；今離爲二相耳。上六
<lb n="0229c29" ed="T"/>注釋，可解。戾，猶逆也。友惡人者，近習不善故。
<pb n="0230a" ed="T" xml:id="T40.1805.0230a"/>
<lb n="0230a01" ed="T"/>婬女下七種，履涉非處故。看龜鼈者，放恣嬉
<lb n="0230a02" ed="T"/>遊故。《律》下，例通餘過，勸令依罰。重罪者，制唯
<lb n="0230a03" ed="T"/>犯吉，約業尤重，如下引示。</p><p xml:id="pT40p0230a0311" cb:place="inline">《善戒》中。擧極惡人，
<lb n="0230a04" ed="T"/>以況其罪，猶更過之。好爲人師者，寧知不易
<lb n="0230a05" ed="T"/>乎。旃陀羅，《經音義》中譯云嚴熾，亦云主殺人，
<lb n="0230a06" ed="T"/>卽魁劊之名也。《五百問》中。彼云：迦葉佛時，有
<lb n="0230a07" ed="T"/>比丘度弟子不敎，多作非法，命終生龍中，受
<lb n="0230a08" ed="T"/>苦不能忍。便觀宿命，本作沙彌，不持禁戒，師
<lb n="0230a09" ed="T"/>亦不敎。作念瞋師。會其師與五百人乘船度
<lb n="0230a10" ed="T"/>海，龍卽出水捉船，索此比丘。衆人卽問，乃述
<lb n="0230a11" ed="T"/>本緣。衆不得已，欲捉比丘。彼曰：我自入水，不
<lb n="0230a12" ed="T"/>須見捉，卽便投水喪命。</p><p xml:id="pT40p0230a1210" cb:place="inline">釋疑中。前引過相，八
<lb n="0230a13" ed="T"/>五列之；恐疑犯五方呵，故須明決。答中，初正
<lb n="0230a14" ed="T"/>答。又下，敎酌情用舍。如文易會。</p><p xml:id="pT40p0230a1413" cb:place="inline">引勸中。彼經，
<lb n="0230a15" ed="T"/>有一年少比丘，出家未久，不聞法律；當乞食
<lb n="0230a16" ed="T"/>時，不知前後次第；比丘訶諫不從，佛因垂誡。
<lb n="0230a17" ed="T"/>文如《鈔》中。不閑等者，謂愚敎也。凡所下，明造
<lb n="0230a18" ed="T"/>過也。轉向下，示現報也。捨戒下，釋上轉向死
<lb n="0230a19" ed="T"/>也。犯正下，釋上同死苦也。是下，結勸。文中兩
<lb n="0230a20" ed="T"/>言謂同死苦，準經，上句合云謂向於死。經云：
<lb n="0230a21" ed="T"/>所言死者，謂捨戒等；同死苦者，謂犯正等。經
<lb n="0230a22" ed="T"/>中牒釋，今易於下結，語不當異。引經對校，定
<lb n="0230a23" ed="T"/>是傳誤；須考本文，無勞強釋。</p><p xml:id="pT40p0230a2312" cb:place="inline">第二訶誡，叙如
<lb n="0230a24" ed="T"/>非中分三，初誡自量。若懷下，次示正法。次第
<lb n="0230a25" ed="T"/>有四。初句明利他。次句明觀察。又依下，出過
<lb n="0230a26" ed="T"/>相。依訶詞者，卽下五種；重輕隨用，故云進退。
<lb n="0230a27" ed="T"/>依過下，正訶責。若過下，三勸依敎，初列非。宜
<lb n="0230a28" ed="T"/>下正勸。停，止也。鄙懷者，卽上諸非。出道者，卽
<lb n="0230a29" ed="T"/>前四法。然言之甚易，爲之極難；若不懷瞋，安
<pb n="0230b" ed="T" xml:id="T40.1805.0230b"/>
<lb n="0230b01" ed="T"/>見訶責。雖云世有，何甞見之！苟自識心，不如
<lb n="0230b02" ed="T"/>抑忍。</p><p xml:id="pT40p0230b0203" cb:place="inline">列如法中。《四分》五種，注釋甚明，無勞煩
<lb n="0230b03" ed="T"/>釋。但初重後輕。中三互望，並通輕重。</p><p xml:id="pT40p0230b0315" cb:place="inline">執《涅槃》
<lb n="0230b04" ed="T"/>中，叙過爲二，初示正敎。三世者，釋迦爲現，已
<lb n="0230b05" ed="T"/>前爲過，彌勒已後爲當。然過去已滅，當來未
<lb n="0230b06" ed="T"/>立，安知其敎！蓋諸佛道同，擧現可驗；又復現
<lb n="0230b07" ed="T"/>敎並明過未，故可知也。但佛法仁慈，必無陵
<lb n="0230b08" ed="T"/>物；恒沙皆爾，豈止釋迦乎！比下，指非法。便下，
<lb n="0230b09" ed="T"/>斥妄引，初標破。彼經第三，因迦葉菩薩問長
<lb n="0230b10" ed="T"/>壽因，佛答應護衆生同於子想，迦葉白佛：若
<lb n="0230b11" ed="T"/>有破戒作逆毀正法者，何得皆子想？因此令
<lb n="0230b12" ed="T"/>以羯磨治罰，乃至云：若見比丘見壞法者，置
<lb n="0230b13" ed="T"/>不驅遣訶責擧處，當知是人佛法中怨等；迦
<lb n="0230b14" ed="T"/>葉復白佛言：如佛所言，則不等視一切衆生，
<lb n="0230b15" ed="T"/>同一子想，如羅睺羅；乃至佛言：譬如國王、大
<lb n="0230b16" ed="T"/>臣、宰相，產育諸子；若二、三、四，將付嚴師敎詔；
<lb n="0230b17" ed="T"/>假使三子病杖而死，餘有一子，必當苦治，要
<lb n="0230b18" ed="T"/>令成就；乃至如來亦爾，視壞法者，等如一子。
<lb n="0230b19" ed="T"/>愚人執此，故行杖罰。然下，委斥，初出經意。一
<lb n="0230b20" ed="T"/>子地悲者，若準經中，正明如來；下引《攝論》，則
<lb n="0230b21" ed="T"/>通初地。卽下，引經反質。卽第十卷偈云：一切
<lb n="0230b22" ed="T"/>畏刀杖，無不愛壽命；恕己可爲喩，勿殺勿行
<lb n="0230b23" ed="T"/>杖。不知下，責其妄引。嚴師爲喩，卽如上引。</p><p xml:id="pT40p0230b2317" cb:place="inline">引
<lb n="0230b24" ed="T"/>深位中，初正引。淨心者，卽初地，亦名歡喜地。
<lb n="0230b25" ed="T"/>無分別智，於諸衆生同於一子，無取捨故。方
<lb n="0230b26" ed="T"/>便者，示現權巧度衆生故。十事卽十不善。今
<lb n="0230b27" ed="T"/>下，斥濫。準《涅槃》者，卽上偈文。恕猶度也。《智論》
<lb n="0230b28" ed="T"/>云：苦力多，樂力少；若人遍身受樂，一處針刺，
<lb n="0230b29" ed="T"/>衆樂都失，但覺刺苦。</p><p xml:id="pT40p0230b2909" cb:place="inline">《淨度》僞經，如序所列。舊
<pb n="0230c" ed="T" xml:id="T40.1805.0230c"/>
<lb n="0230c01" ed="T"/>記云：彼明重罪打三百，中罪打二百，下罪打
<lb n="0230c02" ed="T"/>一百，皆得福也。此下，斥非，初指僞。隋朝焚毀，
<lb n="0230c03" ed="T"/>古德不用，故云智者共非。縱下，從破。可解。</p><p xml:id="pT40p0230c0317" cb:place="inline">引
<lb n="0230c04" ed="T"/>正敎中，《本律》。瞋心訶責，卽毀呰戒開慈救故。
<lb n="0230c05" ed="T"/>杖擬畜生犯吉，出打比丘戒。</p><p xml:id="pT40p0230c0512" cb:place="inline">《地持》中。約過輕
<lb n="0230c06" ed="T"/>重以分三犯。罰黜者，不令依住。折伏者，以事
<lb n="0230c07" ed="T"/>陵辱，如《律》奪衣斷食之類。訶責者，若言訶誡。
<lb n="0230c08" ed="T"/><note place="inline">舊約夷殘提吉，分三犯者，未必然也。</note></p><p xml:id="pT40p0230c0815" cb:place="inline">《大集》中，初示極誡。罪同等者，擧
<lb n="0230c09" ed="T"/>重爲比；出一佛血，一劫阿鼻，何況萬億！若下，
<lb n="0230c10" ed="T"/>敎治法。僧事卽羯磨說戒。若下，出能罰之報。
<lb n="0230c11" ed="T"/>何以下，出不聽之意。準下，準經以責。前明初
<lb n="0230c12" ed="T"/>地可行十事；已是下凡，不宜僭濫。結業旣重，
<lb n="0230c13" ed="T"/>死墮惡道，故曰冥然。</p><p xml:id="pT40p0230c1309" cb:place="inline">《僧祇》中三，初明折辱法。
<lb n="0230c14" ed="T"/>謂可罰者。若凶下，明捨離法。卽不可責罰者。
<lb n="0230c15" ed="T"/>若弟子下，弟子惱衆，師爲懺謝法。</p><p xml:id="pT40p0230c1514" cb:place="inline">三非法中，
<lb n="0230c16" ed="T"/>《四分》前列五非。上二時久，失訓誨故。病人，《律》
<lb n="0230c17" ed="T"/>因二師不看，病者困篤故。不喚現前，不知訶
<lb n="0230c18" ed="T"/>故。不出過，不知何罪故。若下，明師乖法。或下，
<lb n="0230c19" ed="T"/>卽弟子悖戾。得罪二字，摠上諸非，《律》文並言
<lb n="0230c20" ed="T"/>不應故。</p><p xml:id="pT40p0230c2004" cb:place="inline">《僧祇》，初明暫奪。共行謂和尙親度者，
<lb n="0230c21" ed="T"/>七法相攝，故名共行。若據依止，亦共七法；從
<lb n="0230c22" ed="T"/>本彰目，以簡親疎。若與下，明永奪。以先要故。
<lb n="0230c23" ed="T"/>此並奪衣戒中不犯緣也。適，悅也。</p><p xml:id="pT40p0230c2314" cb:place="inline">《十誦》：剝衣
<lb n="0230c24" ed="T"/>折辱，異上兩奪。初緣起。佛下，立制。沙彌二衣，
<lb n="0230c25" ed="T"/>故須留一；準小例大，須留下衣。</p><p xml:id="pT40p0230c2513" cb:place="inline">四辭謝法，去
<lb n="0230c26" ed="T"/>住中，《十誦》文爲二，初辭好師法。但不勤訓誨，
<lb n="0230c27" ed="T"/>故欲從他。先明白師。次明師爲選擇。若和尙
<lb n="0230c28" ed="T"/>下，遠離不好師法。下列四句，二住二去。法是
<lb n="0230c29" ed="T"/>本務，食乃旁資。有食無法，徒養於穢軀；有法
<pb n="0231a" ed="T" xml:id="T40.1805.0231a"/>
<lb n="0231a01" ed="T"/>無食，終成於慧命；聖制有以，何得不思。</p><p xml:id="pT40p0231a0116" cb:place="inline">《僧祇》
<lb n="0231a02" ed="T"/>中，初明去住。彼亦四句，二去二住。不問而去
<lb n="0231a03" ed="T"/><note place="inline">同上無法無食</note>，問而去<note place="inline">有食無法</note>，苦住<note place="inline">有法無食，盡壽不應去。</note>，樂住<note place="inline">有食有法，雖遣不應
<lb n="0231a04" ed="T"/>去。</note>。若下，二明諫爭。喚汝來者，《彼律》正作婦女
<lb n="0231a05" ed="T"/>字，今此寫誤。</p><p xml:id="pT40p0231a0506" cb:place="inline">《五百問》中。今時末法，多有斯事。
<lb n="0231a06" ed="T"/>雖欲從他，抑遏打罵。故令晚進白首面牆。法
<lb n="0231a07" ed="T"/>墜於時，率由斯致；必負高識，無枉自他。</p><p xml:id="pT40p0231a0716" cb:place="inline">辭去
<lb n="0231a08" ed="T"/>中爲二，初明訶責懺謝又二，初明求人調和
<lb n="0231a09" ed="T"/>法。應知下，令師觀察。《律》下，二自對求懺法，前
<lb n="0231a10" ed="T"/>明弟子勤懇。若下下，制師必受。次若知下，明
<lb n="0231a11" ed="T"/>知非捨離，初聽他誘去。《律》開必能長益沙門
<lb n="0231a12" ed="T"/>果者，故知能誘必約好師。若弟子下，二自白
<lb n="0231a13" ed="T"/>捨去。五種卽下白法五句。依師本意，檢過策
<lb n="0231a14" ed="T"/>勤。五並不知，師義安在；去非就道，固其宜矣。</p>
<lb n="0231a15" ed="T"/><p xml:id="pT40p0231a1501">釋難中。前七法中，弟子於師訶責犯殘，並須
<lb n="0231a16" ed="T"/>經理；有疑惡見，復須諫正。此明捨去，故須和
<lb n="0231a17" ed="T"/>會。</p><p xml:id="pT40p0231a1702" cb:place="inline">正答，可解。</p><p xml:id="pT40p0231a1706" cb:place="inline">引示中，前明受諫。若師下，明拒
<lb n="0231a18" ed="T"/>諫。依前二師者，和尙遠去，依止出界。</p><p xml:id="pT40p0231a1815" cb:place="inline">七失師
<lb n="0231a19" ed="T"/>法，列示中，初明和尙無失。無德依他者，但可
<lb n="0231a20" ed="T"/>捨去，相依仍在。以下，示無失所以。初受期心，
<lb n="0231a21" ed="T"/>盡壽親附；不同依止，容有再請故也。二明依
<lb n="0231a22" ed="T"/>止有失。若論依止，但有請法；義分三種，故云
<lb n="0231a23" ed="T"/>詳正。若失請法，則須重加；若失下二，起心而
<lb n="0231a24" ed="T"/>已，如後所明。</p><p xml:id="pT40p0231a2406" cb:place="inline">互治中二，前明師被治中復二，
<lb n="0231a25" ed="T"/>初定失法。《律》云：和尙闍梨，僧與作訶責擯出
<lb n="0231a26" ed="T"/>依止遮不至白衣家作擧，佛言不失依止<note place="inline">弟子亦同</note>。
<lb n="0231a27" ed="T"/>今以義約，卽不失上二也。<note place="inline">舊云三擧失下二者，非也。</note>以師下，釋
<lb n="0231a28" ed="T"/>失所以。言得罪者，若輒敎誡，則違行法，一一吉
<lb n="0231a29" ed="T"/>羅。以奪下，轉釋得罪。不得依止，卽奪眷屬也。
<pb n="0231b" ed="T" xml:id="T40.1805.0231b"/>
<lb n="0231b01" ed="T"/>若下，次明弟子被治，三皆不失。開無隨順者，
<lb n="0231b02" ed="T"/>合衆同治，餘人隨順，並制吉羅，師獨開之。<note place="inline">不同隨擧，
<lb n="0231b03" ed="T"/>彼局惡見犯提故。</note></p><p xml:id="pT40p0231b0308" cb:place="inline">互出界中，初牒文。《律》云：和尙闍<anchor xml:id="fxT40p0231b01"/>梨決
<lb n="0231b04" ed="T"/>意出界去不還，而卽日還；佛言，此失依止<note place="inline">弟子亦同</note>。
<lb n="0231b05" ed="T"/>失下，次義決。不失請者，不越宿故。言但生者，
<lb n="0231b06" ed="T"/>謂起意也。請法謂求敎授。《律》約卽還，故云決
<lb n="0231b07" ed="T"/>意；若論隔宿，不問決與不決，三法俱失。指《大
<lb n="0231b08" ed="T"/>疏》者，古記引云：師徒決意出界心隔，雖卽日
<lb n="0231b09" ed="T"/>還，便失依止者<note place="inline">謂失下二</note>；若爾，離衣破夏，何待經宿？
<lb n="0231b10" ed="T"/>答：師徒各有兩捨之心故失，人有離衣處心，衣
<lb n="0231b11" ed="T"/>處無離人意，故須經宿；又衣夏約明相論失，
<lb n="0231b12" ed="T"/>依止約心約界明失，故不同也。</p><p xml:id="pT40p0231b1213" cb:place="inline">通列中。《律》文
<lb n="0231b13" ed="T"/>前後總括有九。第四犯重者，《律》云：和尙闍梨，
<lb n="0231b14" ed="T"/>僧爲作滅擯，佛言失依止<note place="inline">弟子亦同</note>。五如上引，通七
<lb n="0231b15" ed="T"/>羯磨，且擧訶責。餘七種，卽出〈受戒犍度〉八五
<lb n="0231b16" ed="T"/>句中，對文可見。彼云有五法失依止<note place="inline">一師訶責，二去，三休
<lb n="0231b17" ed="T"/>道，四不與依止，五入戒場上。</note>，復有五事<note place="inline">一死，二去，三休道，四不與依止，五若五歲若過五歲。</note>，
<lb n="0231b18" ed="T"/>復有五事<note place="inline">五見本和上，四句同前，唯第五別，自下並爾。</note>，復有五事<note place="inline">五和上闍梨休
<lb n="0231b19" ed="T"/>道</note>，復有五事<note place="inline">五弟子休道</note>，復有五事<note place="inline">五和上闍梨命終</note>，復有五事
<lb n="0231b20" ed="T"/><note place="inline">五弟子命終</note>，復有五事<note place="inline">五還在和上目下住</note>。第二第六，必約經宿；
<lb n="0231b21" ed="T"/>若卽日還，如上所判；第八謂師先遠去，弟子
<lb n="0231b22" ed="T"/>別求依止；後見本師，還復依學，彼法卽失。第
<lb n="0231b23" ed="T"/>九亦爾，但約弟子離師後還爲異。準《律》上六
<lb n="0231b24" ed="T"/>通於師資，下三唯局弟子。言約敎失者，別點
<lb n="0231b25" ed="T"/>第七；且約敎限，若就行論，法身成立，方離依
<lb n="0231b26" ed="T"/>止，如上所明。問：訶責約敎，明言不失？答：上準
<lb n="0231b27" ed="T"/>奪行，亦卽是敎。問：遠去訶責，卽上二門，何須重
<lb n="0231b28" ed="T"/>示？答：遠去卽還，《律》文判失，而義有不失；訶責
<pb n="0231c" ed="T" xml:id="T40.1805.0231c"/>
<lb n="0231c01" ed="T"/>等七，《律》判不失，而約義有失；所以此二先明，
<lb n="0231c02" ed="T"/>後方通列。問：約前三法，別配九種，同異云何？
<lb n="0231c03" ed="T"/>答：訶責失一，如上可知；遠去兩別，卽還失二；
<lb n="0231c04" ed="T"/>越宿失三；餘之七種，約敎失三，尋之可見。
<lb n="0231c05" ed="T"/><note place="inline">古云死與休道，三法俱失；訶責失一，餘並失下二，非也。安有犯重入場請法仍在耶。</note></p>
<lb n="0231c06" ed="T"/><cb:juan n="001c" fun="close"><cb:jhead>四分律行事鈔資持記上<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231001" n="0231001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0231001" n="0231001"/><anchor xml:id="beg0231001" n="0231001"/>三<anchor xml:id="end0231001"/></cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0231c07" ed="T"/>
<lb n="0231c08" ed="T"/>
<lb n="0231c09" ed="T"/><cb:juan n="001d" fun="open"><cb:mulu n="1d" type="卷">上四</cb:mulu><cb:jhead><anchor xml:id="nkr_note_orig_0231002" n="0231002"/>四分律行事鈔資持記上<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231003" n="0231003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0231003" n="0231003"/><anchor xml:id="beg0231003" n="0231003"/>四<anchor xml:id="end0231003"/></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
<lb n="0231c10" ed="T"/>
<lb n="0231c11" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">10 釋說戒篇(上四)</cb:mulu><head>釋說戒篇</head>
<lb n="0231c12" ed="T"/><p xml:id="pT40p0231c1201">戒卽本受法體，量等塵沙，從緣擧要，且列二
<lb n="0231c13" ed="T"/>百五十爲持犯蹊徑，使攝修之易。然恐物情
<lb n="0231c14" ed="T"/>懈怠，不自策勤；故黑白兩半，畢集一處，作法
<lb n="0231c15" ed="T"/>宣吿；庶使因言省己，治行日新。雖廣略兩殊，
<lb n="0231c16" ed="T"/>僧別三位；一言統攝，無非淨行。故云說戒。正
<lb n="0231c17" ed="T"/>儀者。以普照，道安，及當時律肆，立法雖殊，多
<lb n="0231c18" ed="T"/>無典據；此篇所述，皆憑聖量；參詳經律，搜駮
<lb n="0231c19" ed="T"/>是非；題曰正儀，對簡非正。又復上云說戒，克
<lb n="0231c20" ed="T"/>指所說之法；下云正儀，統該能辨之緣。能所
<lb n="0231c21" ed="T"/>兩標，緣法雙顯故也。</p><p xml:id="pT40p0231c2109" cb:place="inline">注文，示正譯中。卽下《三
<lb n="0231c22" ed="T"/>千威儀》初義，是今正用，故先擧之。言淨住者，
<lb n="0231c23" ed="T"/>二義釋之：一不失義，聞持無犯，體常存故；下
<lb n="0231c24" ed="T"/>云淸淨戒住是也。二依止義，禁制三業，安住
<lb n="0231c25" ed="T"/>戒中；卽《廣弘明集》云：淨身口意，如戒而住是
<lb n="0231c26" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT40p0231c2602" cb:place="inline">廣引中，《出要律儀》。但指國語，續引《泥洹》，始
<lb n="0231c27" ed="T"/>是翻名。憍薩羅者，《方志》云：係<name role="" type="person">中印度</name>，周六千
<lb n="0231c28" ed="T"/>餘山，城周四千餘里，大信佛法等。《泥洹》。有二
<lb n="0231c29" ed="T"/>本，今云六卷，簡雙卷者。長養卽總翻，二義是
<pb n="0232a" ed="T" xml:id="T40.1805.0232a"/>
<lb n="0232a01" ed="T"/>別釋。初義同上，次義卽下《伽論》證得白法等。
<lb n="0232a02" ed="T"/>或可長對次義，養對初義。《雜含》中。梵語雖具
<lb n="0232a03" ed="T"/>猶訛，則知單云布薩，訛而復略。下引正音，二
<lb n="0232a04" ed="T"/>義分配；斷謂止惡，同上戒住；下義相對可知。
<lb n="0232a05" ed="T"/>國語不同，訛上兩字故。亦呼下，上是具翻；復
<lb n="0232a06" ed="T"/>含餘義，則有七名。初云集者，戒序云共集一
<lb n="0232a07" ed="T"/>處也。二云知者，卽自知犯不犯等；下云從前
<lb n="0232a08" ed="T"/>半月至今半月中間不犯戒耶。三宜者，《戒疏》
<lb n="0232a09" ed="T"/>云晦望兩半折中之宜。四同者，下云十方凡
<lb n="0232a10" ed="T"/>聖所共同遵故。五共住者，奉愼淸淨，住二種
<lb n="0232a11" ed="T"/>僧中，有犯者不得聞故。六云轉者，轉諸業惑，
<lb n="0232a12" ed="T"/>證白法故。七云常者，僧所常行，餘皆稀故。經
<lb n="0232a13" ed="T"/>但出名，今以意詳；引文約義，略如上釋。三千
<lb n="0232a14" ed="T"/>中。三譯，二同上釋。和合者，三體三相，非說不
<lb n="0232a15" ed="T"/>顯故。下二云義言，顯上正翻故。已上多名，總
<lb n="0232a16" ed="T"/>歸四種。淨住、斷、轉，止惡爲名；增長、長養，生善
<lb n="0232a17" ed="T"/>爲名；集、同、共、和，遵奉爲名；知、宜、及常，從制爲
<lb n="0232a18" ed="T"/>名。然雖多出，但準前標，止翻淨住。</p><p xml:id="pT40p0232a1814" cb:place="inline">會通中，《俱
<lb n="0232a19" ed="T"/>舍》。明八戒皆云受布薩護，故云名也。名卽是
<lb n="0232a20" ed="T"/>召。次引《了論》。戒護兩分，會同《俱舍》。二論言護，名
<lb n="0232a21" ed="T"/>義頗同；布薩與戒，華梵互擧，事同名異。後引
<lb n="0232a22" ed="T"/>律者。律中二十犍度，第二卽〈說戒犍度〉；後〈五
<lb n="0232a23" ed="T"/>百結集〉中，迦葉叙波離結集，乃云〈布薩犍度〉；
<lb n="0232a24" ed="T"/>卽知前標說戒，後云布薩，前後互擧，故云卽
<lb n="0232a25" ed="T"/>也。此句正指同前篇目。問：爲布薩翻說戒耶？
<lb n="0232a26" ed="T"/>且布薩自翻淨住，戒乃梵語尸羅；旣非對翻，
<lb n="0232a27" ed="T"/>云何律論二名互顯。問：何以不云布薩正儀
<lb n="0232a28" ed="T"/>耶？思之可解。<note place="inline">學者多昧，故當曲釋。</note></p><p xml:id="pT40p0232a2814" cb:place="inline">叙意中，初顯敎益，上二
<lb n="0232a29" ed="T"/>句標歎。下二句釋成，上句約時顯功。正像語
<pb n="0232b" ed="T" xml:id="T40.1805.0232b"/>
<lb n="0232b01" ed="T"/>略，理須兼末；卽下云：云何得知佛法久住等。
<lb n="0232b02" ed="T"/>下句約法明用。以同遵故，淸淨和合，餘法可
<lb n="0232b03" ed="T"/>行，下云攝僧根本之敎是也。</p><p xml:id="pT40p0232b0312" cb:place="inline">次科，初四句先示
<lb n="0232b04" ed="T"/>情見。滿，猶厭也。希作者，如結界受懺等，數爲
<lb n="0232b05" ed="T"/>卽半月常行。比下，正斥，初二句斥慢易。良下，
<lb n="0232b06" ed="T"/>推所以。日染者，常所習故；屢聞者，一月兩說，故
<lb n="0232b07" ed="T"/>屢數也。以此下，結歎。情卽妄緣，逐物流變；愛
<lb n="0232b08" ed="T"/>此惡彼，貴希賤數。寄此一事，足見凡情，故云
<lb n="0232b09" ed="T"/>可知。彼時尙爾，豈況於今！僧寺雖多，行之彌
<lb n="0232b10" ed="T"/>寡。縱有行處，事不獲已。豈非宿業，生値斯時，
<lb n="0232b11" ed="T"/>念道之流，願須珍敬。</p><p xml:id="pT40p0232b1109" cb:place="inline">三中，初叙古，二顯今。初
<lb n="0232b12" ed="T"/>中，先列諸本。齊卽南齊蕭子良，生封<name role="" type="person">竟陵王</name>，
<lb n="0232b13" ed="T"/>死<anchor xml:id="nkr_note_add_0232b1301" n="0232b1301"/><anchor xml:id="beg0232b1301" n="0232b1301"/>諡<anchor xml:id="end0232b1301"/>文宣王。在家布薩者，或五戒八戒，或云
<lb n="0232b14" ed="T"/>菩薩戒；其文已亡，不可尋矣。<note place="inline">或云卽《淨住子》二十卷也。</note>普照，
<lb n="0232b15" ed="T"/>《指歸》云：遍尋傳記，詢訪名公，未知何代人。道
<lb n="0232b16" ed="T"/>安者，晉高僧，製僧尼軌範，爲三例：一行香定
<lb n="0232b17" ed="T"/>座上經上講之法，二常日六時行道飮食唱
<lb n="0232b18" ed="T"/>時法，三布薩差使悔過等法，天下寺舍皆準
<lb n="0232b19" ed="T"/>行之；廣叙德業，備如《梁傳》。但下，評量得失；上
<lb n="0232b20" ed="T"/>二句示古差殊，下二句顯今縱奪。意解，卽所
<lb n="0232b21" ed="T"/>見也。心相，謂處事也。顯今中。云經意者，語通
<lb n="0232b22" ed="T"/>三藏，皆得名經；下引諸部律文大小經論等。
<lb n="0232b23" ed="T"/><note place="inline">例如下云：各誦經中淸淨偈文，出《僧祇》，卽目律爲經。</note>所聞謂世中相傳。重謂對
<lb n="0232b24" ed="T"/>前諸本。撰次卽目綴文。</p><p xml:id="pT40p0232b2410" cb:place="inline">生起中，初嗟時示意；
<lb n="0232b25" ed="T"/>故下，指前標後。敦遇，有本作敦勵。先引勸勉，
<lb n="0232b26" ed="T"/>卽前云凡情易滿等。</p><p xml:id="pT40p0232b2609" cb:place="inline">引諸文中，《善見》。上二句
<lb n="0232b27" ed="T"/>比丘問佛，下句卽佛答詞。《伽論》，初明斷惡。上
<lb n="0232b28" ed="T"/>云諸惡，通指十業；下諸煩惱，不出二惑。受字
<lb n="0232b29" ed="T"/>寫誤，論作有愛，卽示惑體。證下，次明生善。白
<pb n="0232c" ed="T" xml:id="T40.1805.0232c"/>
<lb n="0232c01" ed="T"/>法者，通於凡聖；凡則事淨，聖則理顯。究竟梵
<lb n="0232c02" ed="T"/>行，唯局極聖。又下，省己悔露。卽是淸淨。故下
<lb n="0232c03" ed="T"/>續引《母論》，顯之。</p><p xml:id="pT40p0232c0307" cb:place="inline">開章中，標分。僧別兩位，料簡
<lb n="0232c04" ed="T"/>不同。僧是本制，四人已上作法誦戒；別卽緣
<lb n="0232c05" ed="T"/>開，對首心念，但陳三說。又下四門：一二通僧
<lb n="0232c06" ed="T"/>別，第四唯局僧，第三有通局；如鳴鐘衆具，制
<lb n="0232c07" ed="T"/>通一人；行籌吿令，唯局僧耳。</p><p xml:id="pT40p0232c0712" cb:place="inline">時節中，初科。若
<lb n="0232c08" ed="T"/>約三日，諸部通制；及食前後，亦出《僧祇》；今以
<lb n="0232c09" ed="T"/>前三全出《十誦》，故總列之；下引諸文會釋。後
<lb n="0232c10" ed="T"/>二唯出本宗，故下皆標《四分》。</p><p xml:id="pT40p0232c1012" cb:place="inline">別釋中，初文，前
<lb n="0232c11" ed="T"/>引《四分》示同。布薩日，通含三日。問：三日隨用
<lb n="0232c12" ed="T"/>得否？答：世多執諍，未善祖意。若謂通得者，《業
<lb n="0232c13" ed="T"/>疏》那云：十四爲俗說法授歸，十六爲難開延
<lb n="0232c14" ed="T"/>未可常準。若唯執十五者，疏文那云：三皆通
<lb n="0232c15" ed="T"/>正，隨用開得；必用二日，七非檢勘，何非所收？
<lb n="0232c16" ed="T"/>二皆有妨。然疏中但恐世人常用餘日，意欲
<lb n="0232c17" ed="T"/>剋取十五爲定，故別分之；至於有緣通用，不
<lb n="0232c18" ed="T"/>名非法。亦猶自恣雖通三日，鈔取十六爲定；
<lb n="0232c19" ed="T"/>非謂餘日不得，可以相例。下引《五分》顯異。《四
<lb n="0232c20" ed="T"/>分》亦同。引此文者，欲取十五爲常度故；疏云：
<lb n="0232c21" ed="T"/>前二爲俗，則說法授歸；後一爲道，則淨心說
<lb n="0232c22" ed="T"/>戒是也。</p><p xml:id="pT40p0232c2204" cb:place="inline">第二。卽約中齋以分前後。又但制前，
<lb n="0232c23" ed="T"/>後皆通故。所以不擇晝夜者，旣制侵早，日夕
<lb n="0232c24" ed="T"/>可知故。律中，恐明相現，開略說戒，則通夜明
<lb n="0232c25" ed="T"/>矣。</p><p xml:id="pT40p0232c2502" cb:place="inline">增減中，初引緣起。《業疏》云：外界鬪諍，不自
<lb n="0232c26" ed="T"/>消殄，反來淸衆，塵染何疑。佛下，引開法，初明
<lb n="0232c27" ed="T"/>減前。由避諍人，不待十五；向前二日，故云減
<lb n="0232c28" ed="T"/>也。然十四本是正日；亦爲諍緣，故入減中。若
<lb n="0232c29" ed="T"/>十六來，十五日說；由是正日，不名爲減。若下，
<pb n="0233a" ed="T" xml:id="T40.1805.0233a"/>
<lb n="0233a01" ed="T"/>明增後。諍人入界，不得說故；延過兩半，故云
<lb n="0233a02" ed="T"/>增也。文有四節，初明卽時潛避，未須增也。令
<lb n="0233a03" ed="T"/>入浴者，衆僧出界，使不知故。若下，是第一增。
<lb n="0233a04" ed="T"/>白僧者，作單白法。又下，卽第二增。疏云：兇惡
<lb n="0233a05" ed="T"/>不忍，本界未和；故來異住，望同淸蕩等。亦須
<lb n="0233a06" ed="T"/>單白。若下，開與同法。心本非和，恐廢衆事，且
<lb n="0233a07" ed="T"/>令同作，故云強也。是則減爲二日，增亦二半；
<lb n="0233a08" ed="T"/>增減皆二，在文可解。</p><p xml:id="pT40p0233a0809" cb:place="inline">斥古中。彼據《善見》、《十誦》
<lb n="0233a09" ed="T"/>幾時住世之文，便云不增至三；以三半不說，
<lb n="0233a10" ed="T"/>法卽滅故。初示律開限。諒無他意，但恐僧事
<lb n="0233a11" ed="T"/>停廢耳。亦下，遮濫述。律下，引文破，初本律二
<lb n="0233a12" ed="T"/>文。拘睒彌者，因比丘鬪諍故。言佛在者，顯法
<lb n="0233a13" ed="T"/>非滅也。何妨下，縱彼所計；一國可爾，而非都
<lb n="0233a14" ed="T"/>滅。高勝比丘爲長者門師，長者臨終，將寶藏
<lb n="0233a15" ed="T"/>付之云：候我二子長大，與其好者；他日付弟，
<lb n="0233a16" ed="T"/>兄生怨心，來吿阿難；阿難疑之，經六布薩不
<lb n="0233a17" ed="T"/>與同法；後阿難問：高勝具陳父意，阿難云：汝
<lb n="0233a18" ed="T"/>吉羅不犯。次引《僧祇》。卽弗迦羅聚落比丘妬
<lb n="0233a19" ed="T"/>蘭若比丘有名利，彼十四來，語云十五說，待
<lb n="0233a20" ed="T"/>彼去後說；明日來，云昨日已說，汝叛布薩得
<lb n="0233a21" ed="T"/>罪，我不與汝共食，如是經二十年，故云相嫌
<lb n="0233a22" ed="T"/>等。然彼二文，非謂不說；用此質前，文似非類；
<lb n="0233a23" ed="T"/>一往且望不同法邊，得云不說耳。</p><p xml:id="pT40p0233a2314" cb:place="inline">非時和中，初
<lb n="0233a24" ed="T"/>引緣。卽<name role="" type="person">拘睒彌國</name>鬪諍破爲二部，後非時於
<lb n="0233a25" ed="T"/>舍衛和合，故佛開之；疏云：二衆歡心，同崇淨
<lb n="0233a26" ed="T"/>敎，說不待期故也。以下，釋開所以，初示僧義。
<lb n="0233a27" ed="T"/>今下，叙其不和。反顯須和，以明開說之意。不
<lb n="0233a28" ed="T"/>同見戒者，因諍法相，卽見不同；廢布薩事，是
<lb n="0233a29" ed="T"/>戒不同。然戒和者，言通受隨；今約隨行說戒
<pb n="0233b" ed="T" xml:id="T40.1805.0233b"/>
<lb n="0233b01" ed="T"/>以論。<note place="inline">有本或無戒字。</note></p><p xml:id="pT40p0233b0109" cb:place="inline">雜法中。此門廣引諸敎，雜顯事相；
<lb n="0233b02" ed="T"/>欲顯下科行事儀軌，並有準據，下爲點之。</p><p xml:id="pT40p0233b0217" cb:place="inline">作
<lb n="0233b03" ed="T"/>相中。文云不時者，謂不同時。下指前篇，謂唱
<lb n="0233b04" ed="T"/>令打犍槌等。</p><p xml:id="pT40p0233b0406" cb:place="inline">行籌中，初科，引《十誦》文，初通明
<lb n="0233b05" ed="T"/>二衆緣起。若下，別示下衆同利，初正明。言不
<lb n="0233b06" ed="T"/>往者，謂正羯磨時，身不預衆也。《四分》下，次引
<lb n="0233b07" ed="T"/>證，初引本律。卽法同沙彌。若下，引《涅槃》。明形
<lb n="0233b08" ed="T"/>同沙彌。</p><p xml:id="pT40p0233b0804" cb:place="inline">次科《五分》中，前示製法。並五指者，謂
<lb n="0233b09" ed="T"/>中人五指相並，當五寸也。拳一肘，謂尺八也。
<lb n="0233b10" ed="T"/><note place="inline">舒手則二尺故。</note>然不明物體，今時多以竹木爲之。客
<lb n="0233b11" ed="T"/>來下，明行法。和合若干，總合數也。</p><p xml:id="pT40p0233b1114" cb:place="inline">三中。梵名，
<lb n="0233b12" ed="T"/>準《聲論》翻之。疏云：舍羅草名，以爲籌計。</p><p xml:id="pT40p0233b1216" cb:place="inline">散華
<lb n="0233b13" ed="T"/>中，《五分》初明開俗。比丘不得，卽明制道，初句
<lb n="0233b14" ed="T"/>制自散。彼律，因諸比丘以華散高座比丘，居
<lb n="0233b15" ed="T"/>士譏言，如王大臣，佛因制之。若白衣下，次制
<lb n="0233b16" ed="T"/>受散。謂雖開受，不得墮衣。當拂去者，乖道相
<lb n="0233b17" ed="T"/>也。座上無苦，無上過也。比丘下，三開自散。前
<lb n="0233b18" ed="T"/>制供人，此開嚴處。前皆因引，此文正用。</p><p xml:id="pT40p0233b1816" cb:place="inline">淨水
<lb n="0233b19" ed="T"/>物中，初引《僧祇》三節，初明淨手。當先淨者，文
<lb n="0233b20" ed="T"/>似說戒師，今卽行籌人。香汁浴之者，上是淨
<lb n="0233b21" ed="T"/>水，此卽香湯，二並淨手。誦下，二明置籌。此開
<lb n="0233b22" ed="T"/>數戒，與前不同。雜碎文句，卽戒條也；《多論》云：
<lb n="0233b23" ed="T"/>十二年前常說一偈；今說五篇，名爲雜碎。五
<lb n="0233b24" ed="T"/>百對一部數則過倍，七百對二部猶多百餘；
<lb n="0233b25" ed="T"/>此謂籌數宜多，不必限定故也。若下，三明所
<lb n="0233b26" ed="T"/>須衆具。誰應下，卽預差三人。或容施物，須人
<lb n="0233b27" ed="T"/>呪願；下《五分》中，卽令維那爲之；此方事稀，故
<lb n="0233b28" ed="T"/>不行耳。《四分》中。衆具同上。但明年少具辨，上
<lb n="0233b29" ed="T"/>座處分；尊卑之任，不相亂也。</p><p xml:id="pT40p0233b2912" cb:place="inline">次人法中，初科
<pb n="0233c" ed="T" xml:id="T40.1805.0233c"/>
<lb n="0233c01" ed="T"/>《僧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0233001" n="0233001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0233001" n="0233001"/><anchor xml:id="beg0233001" n="0233001"/>祇<anchor xml:id="end0233001"/>》文爲四，初明所誦法。而言律者，擧敎目
<lb n="0233c02" ed="T"/>行，卽戒本也。誦二部者，準〈安居〉中，卽第四律
<lb n="0233c03" ed="T"/>師。問：僧說尼戒何益？答：本受體中總發得故；
<lb n="0233c04" ed="T"/>又爲尼所依，須敎授故。若下，明能誦人。上座
<lb n="0233c05" ed="T"/>說者，德居物尊，發言誠重；在座誡勅，聽者依
<lb n="0233c06" ed="T"/>承；次遷無人，方聽能者。今時多差新戒，深乖
<lb n="0233c07" ed="T"/>敎意。高臘恃尊，懷慚不誦。豈知替補佛處，傳
<lb n="0233c08" ed="T"/>弘任重乎。爲下，簡聽衆。彼部通禁五名，《四分》
<lb n="0233c09" ed="T"/>得語下聚；以下衆有犯，通結吉故。此謂二師
<lb n="0233c10" ed="T"/>指敎，非謂得聞戒也。問：戒本偈序列三篇名，
<lb n="0233c11" ed="T"/>下衆得聞者？答：略擧總名，不說條目故。若說
<lb n="0233c12" ed="T"/>下，制恭謹，上二句誡聽衆。不覆頭者，應開有
<lb n="0233c13" ed="T"/>病。不覆肩者，西土敬儀，此方不爾。應下，示行
<lb n="0233c14" ed="T"/>籌。下指唱法，卽如上列。</p><p xml:id="pT40p0233c1410" cb:place="inline">次科中，《五分》雜明有
<lb n="0233c15" ed="T"/>七，初簡能說。誦戒取德臘，秉法選堪能，故須
<lb n="0233c16" ed="T"/>二人也。疏云：上座昬朽，秉御是難；依文誡約，
<lb n="0233c17" ed="T"/>有同佛世是也。今則年少誦戒，上座羯磨，都
<lb n="0233c18" ed="T"/>相反也。若彼高座識達是非，依律自秉。必涉
<lb n="0233c19" ed="T"/>疑昧，須擇堪能，不必上座。說戒下，制所聽。慢
<lb n="0233c20" ed="T"/>相極多，且列七種。並犯嚴刑，人猶不畏。智首
<lb n="0233c21" ed="T"/>律師每臨說戒，合掌危坐；晤恩法師<anchor xml:id="nkr_note_orig_0233002" n="0233002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0233002" n="0233002"/><anchor xml:id="beg0233002" n="0233002"/><g ref="#CB04877">𣈅</g><anchor xml:id="end0233002"/>然自
<lb n="0233c22" ed="T"/>感，竝至畢席，僧傳明載。下愚慢法，同坐同聞；
<lb n="0233c23" ed="T"/>尙不免過，從何取益！請披佛誡，豈不省非。上
<lb n="0233c24" ed="T"/>座下，明遣忘。若諸下，明移日。謂三日內也。諸
<lb n="0233c25" ed="T"/>下，明作餘法。應下，明說儀。至下，明三日所爲
<lb n="0233c26" ed="T"/>不同。下引《四分》以彰部別。律云：諸比丘欲歌
<lb n="0233c27" ed="T"/>詠聲說法，佛言聽，後有一比丘過差歌詠聲
<lb n="0233c28" ed="T"/>說法；佛聞已，吿曰：汝莫如是說法，乃至過差
<lb n="0233c29" ed="T"/>歌詠聲說法，有五過失：一自生貪著音聲；二
<pb n="0234a" ed="T" xml:id="T40.1805.0234a"/>
<lb n="0234a01" ed="T"/>令聞者貪著音聲；三令聞者習學；四俗人生
<lb n="0234a02" ed="T"/>慢心，不恭敬；五靜處思惟，但緣音聲以亂禪
<lb n="0234a03" ed="T"/>思。故知本宗亦不全許。今指爲廢敎，意是不
<lb n="0234a04" ed="T"/>取，卽用序中第四師義也。<note place="inline">今時誦者引弄音聲，文句不顯；人不樂聞，反生輕
<lb n="0234a05" ed="T"/>悔，何啻五過，宜準今文自說爲善；必非過差，隨用兩得。</note></p><p xml:id="pT40p0234a0522" cb:place="inline">三中，初制供養知法之
<lb n="0234a06" ed="T"/>人。說下，敎誦者預習。</p><p xml:id="pT40p0234a0609" cb:place="inline">三正說儀，總示中，初明
<lb n="0234a07" ed="T"/>通用他部。下引《五分》、《僧祇》並《阿含》、《華嚴》。而下，明
<lb n="0234a08" ed="T"/>所據古本。準此應有多本，二師尤長，用爲綱
<lb n="0234a09" ed="T"/>骨。卽下諸偈不標經律者是也。然事容繁闕，
<lb n="0234a10" ed="T"/>不可全依，故云餘則等。</p><p xml:id="pT40p0234a1010" cb:place="inline">初中三，前明處所。理
<lb n="0234a11" ed="T"/>下，定床座，初二句判定。言準承者，令依中國
<lb n="0234a12" ed="T"/>也。中下，次示國土不同。中國用床者，如露敷
<lb n="0234a13" ed="T"/>脫脚等戒也。類卽例也，綴下讀之。此間古者，
<lb n="0234a14" ed="T"/>西晉時，五品已上及州牧，得坐床。大夫謂上
<lb n="0234a15" ed="T"/>大夫，中下大夫亦無。皆席地者，古禮皆然；至
<lb n="0234a16" ed="T"/>今北地其風不絕。洎晉室罹亂，至于東晉，節制
<lb n="0234a17" ed="T"/>無準，故通庶人。今下，三評品可不，初二句指
<lb n="0234a18" ed="T"/>時用。亦下，縱許。然下，奪歸。言不便者，或由坐
<lb n="0234a19" ed="T"/>立乖相難知；或受籌跪地，事須上下。今多在
<lb n="0234a20" ed="T"/>床互跪，全非敬儀；屢見愚僧斜身倚靠，高竪
<lb n="0234a21" ed="T"/>一膝而受籌者；事乖正則，慚致澆訛；故《尼鈔》
<lb n="0234a22" ed="T"/>中明入堂已，卽斥僧尼床上禮佛，亦其意也。
<lb n="0234a23" ed="T"/>隨下，囑令斟酌。準〈釋相〉中，地卑濕處，開床設
<lb n="0234a24" ed="T"/>禮，榰脚八寸，餘則不聽。容有此緣，不可一定，
<lb n="0234a25" ed="T"/>故令隨處。</p><p xml:id="pT40p0234a2505" cb:place="inline">衆具中。令準前者，卽上《僧祇》、《四分》。</p>
<lb n="0234a26" ed="T"/><p xml:id="pT40p0234a2601">白吿中。準下略法，令於小食時白。上座白者，律
<lb n="0234a27" ed="T"/>文正制。今下當時所行，令準用也。今時維那
<lb n="0234a28" ed="T"/>白已，上座依下略法中文，復加勸勉，亦可準
<lb n="0234a29" ed="T"/>行。然策衆之語，當隨機要，激動時情，不必謹
<pb n="0234b" ed="T" xml:id="T40.1805.0234b"/>
<lb n="0234b01" ed="T"/>誦。指〈僧網〉者，前云每至說晨，令知事點檢僧
<lb n="0234b02" ed="T"/>數，衆主上座親自按行等。</p><p xml:id="pT40p0234b0211" cb:place="inline">集僧中，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0234001" n="0234001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0234001" n="0234001"/><anchor xml:id="beg0234001" n="0234001"/>別<anchor xml:id="end0234001"/>科，前明
<lb n="0234b03" ed="T"/>盡集。不局等者，卽大小同行法；下約二處集，
<lb n="0234b04" ed="T"/>卽是別法；兩明其相，意令通曉。若猶下，明檢
<lb n="0234b05" ed="T"/>校。</p><p xml:id="pT40p0234b0502" cb:place="inline">次科中，初明集處。卽在堂外行立。應下，明
<lb n="0234b06" ed="T"/>說偈。卽須大衆同聲說之。若云打鐘人說者，
<lb n="0234b07" ed="T"/>合在前明，豈待集至堂前方令說耶！又《業疏》
<lb n="0234b08" ed="T"/>云：律令舊住淨人下位打者，此召僧法制，非
<lb n="0234b09" ed="T"/>具道者所爲；必無二人，方聽兼助；必使淨人，
<lb n="0234b10" ed="T"/>令說何益；又文中顯言聞鐘偈，豈是能打耶！
<lb n="0234b11" ed="T"/><note place="inline">有人執本緣起是阿難鳴鐘時說，便云此偈是打者說；又輒改聞爲鳴，委如別。</note><anchor xml:id="nkr_note_orig_0234002" n="0234002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0234002" n="0234002"/><anchor xml:id="beg0234002" n="0234002"/>破<anchor xml:id="end0234002"/>下諸偈詞，
<lb n="0234b12" ed="T"/>相承不解；人雖誦之，多迷文理，略爲科釋。聞
<lb n="0234b13" ed="T"/>鐘二偈，初偈明事用，後偈明所期。初中，上半明
<lb n="0234b14" ed="T"/>功，下半顯用。四魔強盛，能障善道，故有力也；
<lb n="0234b15" ed="T"/>欲相侵害，故如怨也。結卽三界見思；盡無餘
<lb n="0234b16" ed="T"/>者，卽無學極果也。上句修因，下句證果。後偈
<lb n="0234b17" ed="T"/>中，上半明所集之意，下半明能集之願。聞法
<lb n="0234b18" ed="T"/>人者，總凡聖也。雲集者，喩其奔赴也。</p><p xml:id="pT40p0234b1815" cb:place="inline">入堂中，
<lb n="0234b19" ed="T"/>初示儀式有三：初禮敬，次說偈，三就坐。偈中，
<lb n="0234b20" ed="T"/>上半偈明自行成就，次一句明衆行無違，末
<lb n="0234b21" ed="T"/>句自衆兩具方成法事。自行中，上句受體無
<lb n="0234b22" ed="T"/>缺，下句隨行無犯。<note place="inline">大衆字，有本作淸淨。</note>如下，次誡侮慢。如
<lb n="0234b23" ed="T"/>上卽〈雜法〉中。極敎者，若取制之深極，則指律
<lb n="0234b24" ed="T"/>文；若約敎之終極，卽指《涅槃》；彼云：我不滅度，
<lb n="0234b25" ed="T"/>半月一來。遺謂佛之遺誡。言根本者，望餘法
<lb n="0234b26" ed="T"/>事，皆是枝條。有人於此妄立歡喜偈者，若言
<lb n="0234b27" ed="T"/>表淨，前偈已具，何勞重述；若是陳過，有犯自
<lb n="0234b28" ed="T"/>當懺露，豈但乞僧歡喜而已；習俗日深，苦諫
<lb n="0234b29" ed="T"/>不捨；知非遷善，未見其人。</p><p xml:id="pT40p0234b2911" cb:place="inline">第五與前第二相
<pb n="0234c" ed="T" xml:id="T40.1805.0234c"/>
<lb n="0234c01" ed="T"/>濫。以意通之，前約預辨，今此衆集；始將入堂，
<lb n="0234c02" ed="T"/>有同持獻；方合科次，則非重疊。此間不爾，多
<lb n="0234c03" ed="T"/>是預安，故難通曉。後進更詳。以物席地，爲藉
<lb n="0234c04" ed="T"/>衆器也。僧中設者，明是後安也。</p><p xml:id="pT40p0234c0413" cb:place="inline">六明行事，盥
<lb n="0234c05" ed="T"/>洛中，初明出衆。三五人者，今則一人維那行
<lb n="0234c06" ed="T"/>籌唱吿，四人兼助行湯水等。具威儀者，謂安
<lb n="0234c07" ed="T"/>詳恭謹，不必設禮。<note place="inline">今時出衆各禮三拜，復座展坐具已，還來取物，並非正儀。</note>次維
<lb n="0234c08" ed="T"/>那淨手。持下，上座盥掌。準文，維那爲之；今多
<lb n="0234c09" ed="T"/>年少，義亦無爽。取下，上座浴籌。各說偈者，合
<lb n="0234c10" ed="T"/>衆同音；今並維那獨唱，事訛變也。偈中，上半
<lb n="0234c11" ed="T"/>聖凡和合，明所集也；下半法事利生，示所爲
<lb n="0234c12" ed="T"/>也。維那自浴者，《尼鈔》云：今時多是上座浴籌，
<lb n="0234c13" ed="T"/>此非敬儀；據理年老，代浴無損，今須準用。</p><p xml:id="pT40p0234c1317" cb:place="inline">行
<lb n="0234c14" ed="T"/>水中。令一年少者，今須二人行湯水，二人行淨
<lb n="0234c15" ed="T"/>巾。偈文，上句歎水德。一淸淨，二不臭，三輕，
<lb n="0234c16" ed="T"/>四冷，五軟，六美，七飮時調適，八飮已無患。
<lb n="0234c17" ed="T"/>次句顯事用。外則德水以盥掌垢，內則道水
<lb n="0234c18" ed="T"/>以滌心塵。第三句自行成立，末句化他同已。
<lb n="0234c19" ed="T"/>盥，公玩反。</p><p xml:id="pT40p0234c1905" cb:place="inline">行巾中。左右手者，取其順便。及下，
<lb n="0234c20" ed="T"/>因點湯巾同上法也。</p><p xml:id="pT40p0234c2009" cb:place="inline">湯偈中，初句明事用，已
<lb n="0234c21" ed="T"/>下寄事表法以立要誓。次二句遠期果德。上
<lb n="0234c22" ed="T"/>句法身，具兼理事二種；<anchor xml:id="nkr_note_orig_0234003" n="0234003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0234003" n="0234003"/><anchor xml:id="beg0234003" n="0234003"/>一<anchor xml:id="end0234003"/>句二德，可解。末句
<lb n="0234c23" ed="T"/>攝生同證，卽自他兩利。會卽證也。法界差別，
<lb n="0234c24" ed="T"/>同歸一體，故云融也。又解：淨水表斷惡，復是
<lb n="0234c25" ed="T"/>因行；香湯表修善，故祈果德。前因後果，並兼
<lb n="0234c26" ed="T"/>利生。</p><p xml:id="pT40p0234c2603" cb:place="inline">指說偈者。世有妄行，故特點之。</p><p xml:id="pT40p0234c2615" cb:place="inline">斥非中。
<lb n="0234c27" ed="T"/>古德誦經法，須以香湯漱口；後世傳訛，乃將
<lb n="0234c28" ed="T"/>布薩時用。往往有者，《尼鈔》云：承香湯水時，不
<lb n="0234c29" ed="T"/>得<g ref="#CB04394">𠻳</g>口吐地；數見故別標記。</p><p xml:id="pT40p0234c2912" cb:place="inline">唱法，打靜中。指
<pb n="0235a" ed="T" xml:id="T40.1805.0235a"/>
<lb n="0235a01" ed="T"/>〈雜行篇〉。彼明取放並須埒柄，不得重響等。</p><p xml:id="pT40p0235a0117" cb:place="inline">正
<lb n="0235a02" ed="T"/>明中，初文。問監護者，準上本宗年少辨具文
<lb n="0235a03" ed="T"/>也；雖已先差，須白吿衆。注釋收護，言通始終。
<lb n="0235a04" ed="T"/>今時多召收籌者，誤也。有下，刪其繁長也。注
<lb n="0235a05" ed="T"/>云上文具者，收護通包也。</p><p xml:id="pT40p0235a0511" cb:place="inline">第二召集。下云準
<lb n="0235a06" ed="T"/>律檢校文也。</p><p xml:id="pT40p0235a0606" cb:place="inline">斥異中，初科，先出古局釋。準下，
<lb n="0235a07" ed="T"/>示今通解。文云賢聖，理更兼凡。</p><p xml:id="pT40p0235a0713" cb:place="inline">次科，初出古
<lb n="0235a08" ed="T"/>非。前加者，謂在召集之前。亦應上云大德僧
<lb n="0235a09" ed="T"/>聽。《四分》下，準本宗必削。說戒自唱者，卽問和簡
<lb n="0235a10" ed="T"/>衆也。若下，依他部可存。三律者，五、十，並同故。
<lb n="0235a11" ed="T"/>旣唱已出，故知先遣。</p><p xml:id="pT40p0235a1109" cb:place="inline">後科中，初遮揀。以下，申
<lb n="0235a12" ed="T"/>理有二，上明不合前唱。或下，謂不得軌遣。前
<lb n="0235a13" ed="T"/>云：準律誠文，刪補取中，卽此諸文也。</p><p xml:id="pT40p0235a1315" cb:place="inline">吿衆中，
<lb n="0235a14" ed="T"/>初結前兩吿。復唱未具者，一令識古法，二兼
<lb n="0235a15" ed="T"/>被他宗。內下，正陳所爲。無諸難者，謂八難餘
<lb n="0235a16" ed="T"/>緣也。唱己名者，令衆委知，卽《僧祇》云誰應行
<lb n="0235a17" ed="T"/>籌也。僧當下，祈受籌。言如法者，前《僧祇》中令
<lb n="0235a18" ed="T"/>脫革屣褊袒等故。囑授人卽與欲者，爲他傳
<lb n="0235a19" ed="T"/>欲，須代受籌；今人無知，多不行也。</p><p xml:id="pT40p0235a1914" cb:place="inline">大僧籌中，
<lb n="0235a20" ed="T"/>初科有三，初具儀，二說偈，三示敬。偈中，上半
<lb n="0235a21" ed="T"/>歎其難得，下半喜其已得。初句卽三德，金剛
<lb n="0235a22" ed="T"/>喩法身，無礙目般若，亦卽託事表法希有。次
<lb n="0235a23" ed="T"/>句兩難，得親遇疎，遇者不必皆得，得者必因
<lb n="0235a24" ed="T"/>於遇，故兩言之。如今果者，剋己爲喩；《淨心觀》
<lb n="0235a25" ed="T"/>云：萬類之中人身難得，如《提謂經》說，今得人
<lb n="0235a26" ed="T"/>身難於龜木。次半偈中，上句頂戴是身，歡喜
<lb n="0235a27" ed="T"/>是意，口陳偈句，三業備足，卽自利也。下句攝
<lb n="0235a28" ed="T"/>生同已。</p><p xml:id="pT40p0235a2804" cb:place="inline">還籌中。偈詞，初句受隨無毀，堪預捉
<lb n="0235a29" ed="T"/>籌；次句納籌入數，還簡體淨。堅固對受，卽表
<pb n="0235b" ed="T" xml:id="T40.1805.0235b"/>
<lb n="0235b01" ed="T"/>持戒；喜捨對還，卽表布施；疏云：不盜卽施財，
<lb n="0235b02" ed="T"/>不殺卽施無畏。或可四無量心，略擧二心，慈
<lb n="0235b03" ed="T"/>悲在中，義見下句。不復座者，皆須互跪；至傳香
<lb n="0235b04" ed="T"/>偈已，方坐聽戒。叔世怠墮，事必難依，且據受
<lb n="0235b05" ed="T"/>籌一時而已；必有奉法，勵己行之。</p><p xml:id="pT40p0235b0514" cb:place="inline">納籌中。據
<lb n="0235b06" ed="T"/>文上座數知，今多收者吿數，理亦通得。但令
<lb n="0235b07" ed="T"/>上座<anchor xml:id="nkr_note_orig_0235001" n="0235001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0235001" n="0235001"/><anchor xml:id="beg0235001" n="0235001"/>僉<anchor xml:id="end0235001"/>知，不可全憑他語。</p><p xml:id="pT40p0235b0711" cb:place="inline">沙彌籌中。通前四
<lb n="0235b08" ed="T"/>唱，並須三說。今時一遍唱已，三唱後句，卽當
<lb n="0235b09" ed="T"/>三說；此非正法，出自愚情。或恐延時，準後諸
<lb n="0235b10" ed="T"/>白，乍可一說；此吿衆法，非同羯磨三一永定，
<lb n="0235b11" ed="T"/>單說無損。乃下，恐有大僧傳沙彌欲，故須吿
<lb n="0235b12" ed="T"/>問；此謂界無同類，故開之耳。</p><p xml:id="pT40p0235b1212" cb:place="inline">六取數中，初文。
<lb n="0235b13" ed="T"/>可解。</p><p xml:id="pT40p0235b1303" cb:place="inline">次科唱法，準前《五分》，初吿人數。上下，次
<lb n="0235b14" ed="T"/>明所爲。國王父母師僧檀越，是爲四恩。心依
<lb n="0235b15" ed="T"/>色中，名爲含識，總收六道有情之衆。各誦偈
<lb n="0235b16" ed="T"/>者，表行淨也。經中者，經名雖通；今若唱時，宜
<lb n="0235b17" ed="T"/>云律中。《僧祇》：因調達破僧自說戒竟，如來聞
<lb n="0235b18" ed="T"/>之，便說此偈，吿阿難言：非法衆已作布薩，如
<lb n="0235b19" ed="T"/>法人自作布薩去。初半偈明佛所制，上句自
<lb n="0235b20" ed="T"/>行，下句衆法。下半偈彰已合敎。應猶當也，或
<lb n="0235b21" ed="T"/>可去呼。</p><p xml:id="pT40p0235b2104" cb:place="inline">小衆別行法。沙彌集處自行籌已，將
<lb n="0235b22" ed="T"/>付僧中，總合唱之。</p><p xml:id="pT40p0235b2208" cb:place="inline">七請師中。初云佛令，卽前
<lb n="0235b23" ed="T"/>《五分》文也。</p><p xml:id="pT40p0235b2305" cb:place="inline">次科三，初請上座，前明維那陳請。
<lb n="0235b24" ed="T"/>後卽上座對答。有堪不堪二答如文。出法之辭，
<lb n="0235b25" ed="T"/>臨機裁度，今多誦語。年少康強，亦稱老病，非
<lb n="0235b26" ed="T"/>所應也。卽至下，二請次座。若辭下，三差能者。
<lb n="0235b27" ed="T"/>先預語重，疑是多寫。</p><p xml:id="pT40p0235b2709" cb:place="inline">三中，初明往吿。若下，次
<lb n="0235b28" ed="T"/>示二座餘不須問。準《僧祇》者，前云若上座若
<lb n="0235b29" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0235002" n="0235002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0235002" n="0235002"/><anchor xml:id="beg0235002" n="0235002"/>大<anchor xml:id="end0235002"/>座應誦等。</p><p xml:id="pT40p0235b2906" cb:place="inline">四中。稽首者，頭至地也。和南，西
<pb n="0235c" ed="T" xml:id="T40.1805.0235c"/>
<lb n="0235c01" ed="T"/>語，《出要律儀》翻爲恭敬。</p><p xml:id="pT40p0235c0110" cb:place="inline">八供養中，初文。無高
<lb n="0235c02" ed="T"/>座處，戒師坐上，聖僧抽下者；傳佛敎誠，聖凡
<lb n="0235c03" ed="T"/>同稟；亦猶使者執王勅命，百官雖貴，孰敢見
<lb n="0235c04" ed="T"/>輕。</p><p xml:id="pT40p0235c0402" cb:place="inline">次<anchor xml:id="nkr_note_orig_0235003" n="0235003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0235003" n="0235003"/><anchor xml:id="beg0235003" n="0235003"/>利<anchor xml:id="end0235003"/>，初總列事儀。小者供養，且約出衆，
<lb n="0235c05" ed="T"/>故此先標；若論行事，如後所顯。若下，別釋梵
<lb n="0235c06" ed="T"/>唄，初引所據。出下，翻名義。如此二字，卽指梵
<lb n="0235c07" ed="T"/>名，或剩如字。欝鞞國彼文自指，未詳何處，鞞
<lb n="0235c08" ed="T"/>字陛奚反。兩翻其名，單釋斷義。以意分之，斷
<lb n="0235c09" ed="T"/>約外緣，息據內心，則有別矣。</p><p xml:id="pT40p0235c0912" cb:place="inline">三中，初順灑。散
<lb n="0235c10" ed="T"/>下，逆灑。却行，謂倒退也。後出詞句，合在前說。
<lb n="0235c11" ed="T"/>彼經，佛在<name role="" type="person">普光明殿</name>放光說法，菩薩偈讚。上
<lb n="0235c12" ed="T"/>半指事用，下半偈申所爲。</p><p xml:id="pT40p0235c1211" cb:place="inline">四中，初示正儀。三
<lb n="0235c13" ed="T"/>捻香者，供三寶也。向上座者，表代爲也。次明
<lb n="0235c14" ed="T"/>說偈，初維那唱吿。此下，點所出。下指廣者，
<lb n="0235c15" ed="T"/>其文已亡，不可尋也。各下，引偈詞，上半明能
<lb n="0235c16" ed="T"/>供，下半卽所供。初中，上句託彼香事，卽表
<lb n="0235c17" ed="T"/>法供也。慧及知見，解脫通收，則《五分》備矣。
<lb n="0235c18" ed="T"/>七言爲句，不可妄加。<note place="inline">由慧得脫，由脫具知見，擧中卽攝初後。</note>下句冥
<lb n="0235c19" ed="T"/>想，如彼光雲。所供中，初句明上求，下句卽下
<lb n="0235c20" ed="T"/>化。涅槃翻寂滅，卽果德也。維那下，明復位。可
<lb n="0235c21" ed="T"/>見。</p><p xml:id="pT40p0235c2102" cb:place="inline">九問，緣中，初文。言準上者，卽前雜法，或令
<lb n="0235c22" ed="T"/>恭敬，或令直聲，或不錯謬等。<note place="inline">有本準上下有法字。</note>或可指
<lb n="0235c23" ed="T"/>戒本前序。下指別法，彼明禮僧互跪上座誡
<lb n="0235c24" ed="T"/>勅等法。此明簡衆，不唯沙彌；或尼三衆俗士
<lb n="0235c25" ed="T"/>瞻禮，並須遣出；及十三難三擧二滅有犯等
<lb n="0235c26" ed="T"/>人，三根明委，亦須簡練，或令懺露。人不知法，
<lb n="0235c27" ed="T"/>但遣沙彌；白衣叢聽，雜穢同聞。深乖法律，
<lb n="0235c28" ed="T"/>極成輕易，悲夫！</p><p xml:id="pT40p0235c2807" cb:place="inline">二中。若有說者，答云說欲及
<lb n="0235c29" ed="T"/>淸淨已。</p><p xml:id="pT40p0235c2904" cb:place="inline">三中，召問之辭。若依古戒本云：比丘
<pb n="0236a" ed="T" xml:id="T40.1805.0236a"/>
<lb n="0236a01" ed="T"/>尼衆遣何人來耶？今準光師戒本而問。誰字，
<lb n="0236a02" ed="T"/>亦卽召彼尼衆。</p><p xml:id="pT40p0236a0207" cb:place="inline">略法中，初科。儀法可解。</p><p xml:id="pT40p0236a0216" cb:place="inline">次科。
<lb n="0236a03" ed="T"/>尼唯長跪，僧通長互；如《三千威儀》、《圓覺》等經，
<lb n="0236a04" ed="T"/>並云長跪，豈唯尼耶！<note place="inline">舊云長跪表代尼者，謬矣。</note>言別德者，敎尼
<lb n="0236a05" ed="T"/>須具十德：一、具持戒行；二、多聞；三、誦二部戒
<lb n="0236a06" ed="T"/>本利；四、決斷無疑；五、善能說法；六、族姓出家；
<lb n="0236a07" ed="T"/>七、顏貌端正；八、堪爲尼說法，令尼歡喜；九、非
<lb n="0236a08" ed="T"/>爲佛出家，被三法衣而犯重法；十、二十夏若
<lb n="0236a09" ed="T"/>過。<note place="inline">第八第十唯局敎尼，名別德，餘名通德。</note></p><p xml:id="pT40p0236a0917" cb:place="inline">三中，初受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236001" n="0236001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0236001" n="0236001"/><anchor xml:id="beg0236001" n="0236001"/>屬<anchor xml:id="end0236001"/>反白。上下，正
<lb n="0236a10" ed="T"/>出答法。疏云：以見不學識者，年高座首，動無
<lb n="0236a11" ed="T"/>法則，空遣尼還，曾不對答，識者齊恥，故具引
<lb n="0236a12" ed="T"/>之。初褒美大衆。何啻者，言德有餘也。若下，令
<lb n="0236a13" ed="T"/>傳略敎也。注中，初示前。餘下，指後。卽〈尼篇〉中
<lb n="0236a14" ed="T"/>更引《善見》、《十誦》、《僧祇》等文，尋之可見。</p><p xml:id="pT40p0236a1415" cb:place="inline">指廣法
<lb n="0236a15" ed="T"/>中。言時希者，〈尼篇〉云良由廣德難具故也。</p><p xml:id="pT40p0236a1517" cb:place="inline">事
<lb n="0236a16" ed="T"/>宗中，初科。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236002" n="0236002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0236002" n="0236002"/><anchor xml:id="beg0236002" n="0236002"/>法<anchor xml:id="end0236002"/>文斥古羯磨。言通用者，二名無
<lb n="0236a17" ed="T"/>異故。不了彼此者，華梵齊擧故。如〈羯磨篇〉中
<lb n="0236a18" ed="T"/>已明。不得下，遮濫。指過斥非，在文可見。</p><p xml:id="pT40p0236a1816" cb:place="inline">次科，
<lb n="0236a19" ed="T"/>初垂誡。示下，勸依。一律儀者，卽指上誡。故下，
<lb n="0236a20" ed="T"/>指證。云云者，三十四卷初，因難陀布薩時不
<lb n="0236a21" ed="T"/>來；後來已卽去，衆皆不知，白佛，因制上座法，
<lb n="0236a22" ed="T"/>應知十四十五日布薩若晝若夜；又當知處
<lb n="0236a23" ed="T"/>所，若溫室講堂林中；又應知廣誦五篇戒，下
<lb n="0236a24" ed="T"/>至四事及偈，餘者僧常聞；又應令人唱吿時
<lb n="0236a25" ed="T"/>處，又應先使人掃治，誰應呪願行籌。<note place="inline">此制知說戒也。</note>又
<lb n="0236a26" ed="T"/>應知說戒時，檀越來；當爲說法，共相勞問。<note place="inline">此制知說
<lb n="0236a27" ed="T"/>法也。</note>乃至第二上座亦爾，廣在彼文。</p><p xml:id="pT40p0236a2715" cb:place="inline">十說竟中，
<lb n="0236a28" ed="T"/>初科。再鳴鐘者，必無小衆，亦不須之。若下，明
<lb n="0236a29" ed="T"/>梵唄。卽律序末後二偈：神仙五通人，造設於
<pb n="0236b" ed="T" xml:id="T40.1805.0236b"/>
<lb n="0236b01" ed="T"/>呪術<note place="inline">此擧世喩</note>；爲彼慚愧者，攝諸不慚愧<note place="inline">爲善攝惡</note>；如來立
<lb n="0236b02" ed="T"/>禁戒，半月半月說<note place="inline">合上喩也</note>；已說戒利益，稽首禮諸
<lb n="0236b03" ed="T"/>佛<note place="inline">迴向歸敬</note>。《尼鈔》云：若不解前唄，作處世界亦得。爲
<lb n="0236b04" ed="T"/>下，明所以。不同前作爲止息故。其下，因示前
<lb n="0236b05" ed="T"/>唄。卽序初二偈：稽首禮諸佛，及法比丘僧
<lb n="0236b06" ed="T"/><note place="inline">歸敬三寶</note>；今演毘尼法，令正法久住<note place="inline">歸敬本意，上句明意，下句明益。</note>；優
<lb n="0236b07" ed="T"/>波離爲首，及餘身證者<note place="inline">推本結集之衆以爲證信</note>；今說戒要
<lb n="0236b08" ed="T"/>義，諸賢咸共聽<note place="inline">擧事誡衆</note>。多見誦文訛錯，復不解義，
<lb n="0236b09" ed="T"/>略爲注釋。律制不得半唄，今或但誦優波離
<lb n="0236b10" ed="T"/>下四句者，正乖法律；雖非大害，寧免無知。</p><p xml:id="pT40p0236b1017" cb:place="inline">二
<lb n="0236b11" ed="T"/>中。施以歡喜，以合作與。</p><p xml:id="pT40p0236b1110" cb:place="inline">三中。偈詞，上三句喜
<lb n="0236b12" ed="T"/>遇三寶，下句拔濟群生。四並言快，快卽是樂。
<lb n="0236b13" ed="T"/>値佛最難，故云第一。得聞正法，近障三塗，遠
<lb n="0236b14" ed="T"/>淸二死，故云安隱。事和無諍，統理平等，故云
<lb n="0236b15" ed="T"/>寂滅。上三慶己，下一喜他，卽兩利也。安樂字，
<lb n="0236b16" ed="T"/>《尼鈔》作解脫。注令禮散。《尼鈔》更加三歸，今須
<lb n="0236b17" ed="T"/>準用。上來十科行事，並據正文。況經聖心，研
<lb n="0236b18" ed="T"/>詳安布。今諸律肆，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236003" n="0236003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0236003" n="0236003"/><anchor xml:id="beg0236003" n="0236003"/>妾<anchor xml:id="end0236003"/>自改作。執非爲是，見是
<lb n="0236b19" ed="T"/>謂非。此由素闕討尋，抑又自無明識。或多輕
<lb n="0236b20" ed="T"/>略，廢置而不行；縱有行之，事同於厭課；塵緣
<lb n="0236b21" ed="T"/>可棄，不憚奔趨；<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236004" n="0236004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0236004" n="0236004"/><anchor xml:id="beg0236004" n="0236004"/>王<anchor xml:id="end0236004"/>法宜尊，反生薄濫；業繩彌
<lb n="0236b22" ed="T"/>固，苦海尤長；徒喪天齡，眞可憐愍。</p><p xml:id="pT40p0236b2214" cb:place="inline">雜相者。前
<lb n="0236b23" ed="T"/>列行事，且據一途；事起臨機，何由盡述；略之
<lb n="0236b24" ed="T"/>則闕，參之則繁；是以總括諸相，別科於後。述
<lb n="0236b25" ed="T"/>作之意，在文可見。</p><p xml:id="pT40p0236b2508" cb:place="inline">吿淨中，但約長行序後三問
<lb n="0236b26" ed="T"/>以爲分齊。初明問前不吿。後自問故。若下，明
<lb n="0236b27" ed="T"/>問後須吿又三，初止住說戒。戒師自止，謂知
<lb n="0236b28" ed="T"/>法者。不住須呵，謂迷敎者。待下，明吿淨。待坐
<lb n="0236b29" ed="T"/>字語通上下，據義則綴上爲優，約句則貫下
<pb n="0236c" ed="T" xml:id="T40.1805.0236c"/>
<lb n="0236c01" ed="T"/>爲便，詳之。一人吿者，恐妨僧故。若有下，明發
<lb n="0236c02" ed="T"/>露。依次說者，接前止處也。準此，不明再和；以
<lb n="0236c03" ed="T"/>陳淨入坐，和相已彰。今時有行略和，未見所
<lb n="0236c04" ed="T"/>出。</p><p xml:id="pT40p0236c0402" cb:place="inline">次科中。多等須重說者，謂制主從客。若少
<lb n="0236c05" ed="T"/>不須，或出界說，或往他寺，謂制客從主。此約
<lb n="0236c06" ed="T"/>說竟爲言，未竟隨來，吿淨同聽，不勞再說。<note place="inline">有將前
<lb n="0236c07" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0236005" n="0236005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0236005" n="0236005"/><anchor xml:id="beg0236005" n="0236005"/>利<anchor xml:id="end0236005"/>爲制客從主非。</note>如法治，吉羅異名也。</p><p xml:id="pT40p0236c0716" cb:place="inline">三中。對犯不說，
<lb n="0236c08" ed="T"/>此制戒師也。或令悔露，或加治擯，事在臨機。
<lb n="0236c09" ed="T"/>如比丘犯盜，佛不爲說。然佛初自說，衆唯純
<lb n="0236c10" ed="T"/>淨；必有妄隱，五百金剛杵碎其頭；後付弟子，
<lb n="0236c11" ed="T"/>則通淨穢；故知必約三根無濫，不可對說也。
<lb n="0236c12" ed="T"/>卽下，會同律論。</p><p xml:id="pT40p0236c1207" cb:place="inline">四中。總前各列者，如云某寺
<lb n="0236c13" ed="T"/>某寺尼衆和合僧差某尼某尼。後總結者，半
<lb n="0236c14" ed="T"/>月半月已下詞也。</p><p xml:id="pT40p0236c1408" cb:place="inline">五中。比近人，謂隣高座者。
<lb n="0236c15" ed="T"/>令字去呼，謂言敎也。準此，先須定囑一人。不
<lb n="0236c16" ed="T"/>下，遮非。今多此過，不得不愼。</p><p xml:id="pT40p0236c1612" cb:place="inline">六中，初文。說戒
<lb n="0236c17" ed="T"/>本制，竟無能者，方誦經法。疏云：所以次者，戒
<lb n="0236c18" ed="T"/>制附相，切要易持；經授心識，託虛難攝；故隨
<lb n="0236c19" ed="T"/>時制，輕重不倫，各其致也。文中三位，初誦經
<lb n="0236c20" ed="T"/>法。語通無在，然須軌範行門，誡勒切要之者，
<lb n="0236c21" ed="T"/>頗符今用，故云餘敎誡等。今藏中略敎誡經，
<lb n="0236c22" ed="T"/>亦可依誦。<note place="inline">舊云《三千威儀經》者，文繁事碎，何由可誦；又云下卷令誦《勝鬘》佛藏。下明常時受持，亦非
<lb n="0236c23" ed="T"/>說戒時誦。</note>若全下，次令說偈。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236006" n="0236006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0236006" n="0236006"/><anchor xml:id="beg0236006" n="0236006"/>比<anchor xml:id="end0236006"/>卽迦葉佛略敎。注
<lb n="0236c24" ed="T"/>指阿含解者。下卷引云：上句戒具足淸白之
<lb n="0236c25" ed="T"/>行，次句心意淸淨，第三句除邪顚倒，末句去
<lb n="0236c26" ed="T"/>愚惑想。若不下，後略誡勅。詳此律意，未必愚
<lb n="0236c27" ed="T"/>暗而至於此。欲明住持之本，攝僧之要，必不
<lb n="0236c28" ed="T"/>可廢，故曲示之。</p><p xml:id="pT40p0236c2807" cb:place="inline">次科，初顯示深益。佛囑累者，
<lb n="0236c29" ed="T"/>卽上制法。而下，斥世不行，初指非。染下，彰失。
<pb n="0237a" ed="T" xml:id="T40.1805.0237a"/>
<lb n="0237a01" ed="T"/>汚淨識者，輕法之源，實由染世；不聞正法，已
<lb n="0237a02" ed="T"/>是盲冥；況擧輕心，更招殃禍；欲令反本，其可
<lb n="0237a03" ed="T"/>得乎！於法無味者，積惡漸深，去道轉遠故。大
<lb n="0237a04" ed="T"/>法者，通目佛敎。出家無益者，乖本意故。口下，
<lb n="0237a05" ed="T"/>斥言行相違。師徒義絕，揀從外道，不亦宜乎。
<lb n="0237a06" ed="T"/>《高僧傳》中。隋東川僧雲法師住<name role="" type="person">寶明寺</name>。以四
<lb n="0237a07" ed="T"/>月十五臨說戒時，乃白衆曰：戒本防非，人人誦
<lb n="0237a08" ed="T"/>得，何勞徒衆數數聞之。可令一僧竪義，令後
<lb n="0237a09" ed="T"/>生開悟。當時無敢抗者。訖於夏末，廢說戒事。
<lb n="0237a10" ed="T"/>至七月十五日早，將昇草座，失雲所在。大衆
<lb n="0237a11" ed="T"/>崩騰，四出追覓，乃於寺側三里許古塚間得之。
<lb n="0237a12" ed="T"/>遍體血流，如刀屠割。借問其故。云有一大丈
<lb n="0237a13" ed="T"/>夫執三尺大刀，厲色瞋雲改變布薩；刀膾身
<lb n="0237a14" ed="T"/>形，痛毒難忍。因接還寺，端情懺悔。乃經十載，
<lb n="0237a15" ed="T"/>說戒布薩。臨終之日，異香迎之，神色無亂，欣
<lb n="0237a16" ed="T"/>然而卒。此乃上智，故動幽呵；今時下愚，竟無
<lb n="0237a17" ed="T"/>顯驗；縱令永廢，反自安然；法滅於時，可用長
<lb n="0237a18" ed="T"/>歎！</p><p xml:id="pT40p0237a1802" cb:place="inline">七中，初別簡初篇。僧下，總示諸聚。若約聞
<lb n="0237a19" ed="T"/>戒通塞，則六聚並同；若論別衆成不，則根條兩
<lb n="0237a20" ed="T"/>異。如律顯者，卽如戒本，有犯懺悔，無犯默然。</p>
<lb n="0237a21" ed="T"/><p xml:id="pT40p0237a2101">八中二，初明對首。露言對衆者，謂於衆前對
<lb n="0237a22" ed="T"/>人作法。律至：當至一淸淨比丘所，具威儀，說
<lb n="0237a23" ed="T"/>所犯名種，白云：大德憶念我比丘某甲犯某
<lb n="0237a24" ed="T"/>罪，今向大德發露，後如法懺悔。<note place="inline">三說。說戒時憶者，須用此法，餘
<lb n="0237a25" ed="T"/>時依法懺悔。</note>又律中，比丘於犯有疑，復逼說戒，佛言：
<lb n="0237a26" ed="T"/>應發露已，得聞戒，亦對人云：大德憶念我比
<lb n="0237a27" ed="T"/>丘某甲，於某犯生疑，今向大德發露；後無疑
<lb n="0237a28" ed="T"/>時，如法懺悔。<note place="inline">三說。已上準《注羯磨》出之。</note>恐下，二明心念復二，初
<lb n="0237a29" ed="T"/>明識罪法。律中，爲在座上忽憶本罪，向比座
<pb n="0237b" ed="T" xml:id="T40.1805.0237b"/>
<lb n="0237b01" ed="T"/>說，擧衆鬧亂，佛令發露心念，而不出文，鈔家
<lb n="0237b02" ed="T"/>義立。準《羯磨》說戒字下，更加一句，云恐鬧亂
<lb n="0237b03" ed="T"/>衆故。亦須三說。若下，明疑罪法。應云我某甲
<lb n="0237b04" ed="T"/>於某犯生疑，餘詞準同。</p><p xml:id="pT40p0237b0410" cb:place="inline">第四略<anchor xml:id="nkr_note_orig_0237001" n="0237001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0237001" n="0237001"/><anchor xml:id="beg0237001" n="0237001"/>去<anchor xml:id="end0237001"/>中。標云雜
<lb n="0237b05" ed="T"/>者，據略則純；但緣與法各有多別，故云雜耳。</p>
<lb n="0237b06" ed="T"/><p xml:id="pT40p0237b0601">緣中，本宗。八難餘緣者，若據緣難，二名不局；
<lb n="0237b07" ed="T"/>今須標簡，重者名難，輕者爲緣。王難者，疏云：
<lb n="0237b08" ed="T"/>或將士衆擁寺列兵。病人與下緣中相濫，應
<lb n="0237b09" ed="T"/>以重輕分之。非人卽鬼神爲惱。惡蟲，通目畜
<lb n="0237b10" ed="T"/>獸能爲命難者。人難引論釋之；<anchor xml:id="beg_e" type="star"/>比<anchor xml:id="end_e"/>據常人，
<lb n="0237b11" ed="T"/>不同賊也。餘緣者，通收無限，故但言餘；且列
<lb n="0237b12" ed="T"/>八相，並以若或字簡之。前四通晝夜，後四唯
<lb n="0237b13" ed="T"/>局夜。下云明未出者，止結後四。應略說者，通
<lb n="0237b14" ed="T"/>結前八。</p><p xml:id="pT40p0237b1404" cb:place="inline">他部中，初科三律，《十誦》。約道行緣，從
<lb n="0237b15" ed="T"/>制至開，一廣三略。略中，上是衆法，下二別法。
<lb n="0237b16" ed="T"/>準衆法對念，多人不開，必應異界分衆作之，
<lb n="0237b17" ed="T"/>或恐彼部緣開，不可常途爲妨。開心念者，道
<lb n="0237b18" ed="T"/>行中復有緣故。制白衣前，恐聞障戒，爲濟他
<lb n="0237b19" ed="T"/>故；乃至下，命梵緣，爲利己故。若論心念，說不
<lb n="0237b20" ed="T"/>明了，不成作法，有緣故開，不足怪也。布薩說
<lb n="0237b21" ed="T"/>戒，華梵言重，臨事單牒。《五分》中。七緣，除草棘、
<lb n="0237b22" ed="T"/>地泥，餘同《四分》。《僧祇》。五緣：偪暮、天陰、來客處
<lb n="0237b23" ed="T"/>遠，此三不同《四分》。</p><p xml:id="pT40p0237b2308" cb:place="inline">對說中，《十誦》。王難開說，卽甁
<lb n="0237b24" ed="T"/>沙緣，如〈羯磨篇〉中引。《五分》。賊難，事同《僧祇》。彼
<lb n="0237b25" ed="T"/>因突入聞說，不爲說故，便加苦惱，制令改誦。</p>
<lb n="0237b26" ed="T"/><p xml:id="pT40p0237b2601">義立中。寒熱二緣，不出諸敎，理合開故。初示
<lb n="0237b27" ed="T"/>緣例準。至下，白衆勸導。冬熱者文脫，古本云
<lb n="0237b28" ed="T"/>冬寒夏熱；出法雙提，隨時別用。僧下，引示，初
<lb n="0237b29" ed="T"/>指《僧祇》，明制上座。文如前引。次引《五分》，明制
<pb n="0237c" ed="T" xml:id="T40.1805.0237c"/>
<lb n="0237c01" ed="T"/>徒衆。囑授卽是與欲。露處說者，卽明與欲；恐
<lb n="0237c02" ed="T"/>在私屛無人見聞，容非濫故。<note place="inline">有云：此明說戒，令客比丘來易<anchor xml:id="nkr_note_orig_0237002" n="0237002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0237002" n="0237002"/><anchor xml:id="beg0237002" n="0237002"/>見<anchor xml:id="end0237002"/>故，文似
<lb n="0237c03" ed="T"/>不貫。</note></p><p xml:id="pT40p0237c0303" cb:place="inline">次略法中，初科。言二種者，此標取却二種
<lb n="0237c04" ed="T"/>義耳。提名爲取，除相爲却。一言略者，卽具二
<lb n="0237c05" ed="T"/>義：一下，釋，初釋略取。取八篇題者，如云是四
<lb n="0237c06" ed="T"/>波羅夷法等是也。次釋略却者，却卽是除。除
<lb n="0237c07" ed="T"/>隨篇種類者，謂不誦篇中諸戒，但云僧常聞
<lb n="0237c08" ed="T"/>是也。上云八篇，下云隨篇，皆謂通擧戒本全
<lb n="0237c09" ed="T"/>數；至於正誦，或多或少，皆不定也。<note place="inline">有人云：單誦八箇題首，名
<lb n="0237c10" ed="T"/>略取說戒；誦一兩篇，名略却說戒；致令後生妄行，至今尙爾，如別所破。</note>問：八篇可都略
<lb n="0237c11" ed="T"/>否？答：下依《母論》，故廣滅諍；約準《尼鈔》，八篇齊
<lb n="0237c12" ed="T"/>略。<note place="inline">古記云：滅諍是吉羅少分，不名爲略；又人云：七滅是息諍之要，故不可略；以《尼鈔》證，皆穿鑒耳。</note>問：
<lb n="0237c13" ed="T"/>今存幾略耶？答：今但通云略戒，不言幾種。若
<lb n="0237c14" ed="T"/>提名略，則兼取却二義。若不提名，如下卒緣，
<lb n="0237c15" ed="T"/>序竟卽略；但有却義，則無取也。問：如誦一二
<lb n="0237c16" ed="T"/>篇已，略其餘者，此名何略？答：前所誦者，自名
<lb n="0237c17" ed="T"/>爲廣；文不云乎，爲廣三十九十；又云：七滅諍
<lb n="0237c18" ed="T"/>下，如法廣說。餘不誦者，方名略耳。問：如律本
<lb n="0237c19" ed="T"/>中廣一二篇已，難緣忽至，卽云餘者僧常聞，復
<lb n="0237c20" ed="T"/>是何略？答：旣不擧名，止是略却。問：如提篇目，
<lb n="0237c21" ed="T"/>略至二三；忽有難至，卽云餘者等，復是何略？
<lb n="0237c22" ed="T"/>答：前提名者，具兼二義；後言餘者，止是却耳。
<lb n="0237c23" ed="T"/>問：今明略法，爲依何出？答：文中，緩則爲廣三
<lb n="0237c24" ed="T"/>十九十；及後卒難，說序已略，並依本宗。不說
<lb n="0237c25" ed="T"/>序略，準《注羯磨》乃依《僧祇》；中間各題通結，自
<lb n="0237c26" ed="T"/>出《母論》，故後文云《四分》文不了等。<note place="inline">古記反引本宗十五略配之，
<lb n="0237c27" ed="T"/>致增迷昧，《注羯磨》亦云：律有三五略法，文非明了，故依《母論》，故知非也。</note>以昔多迷，不免
<lb n="0237c28" ed="T"/>繁細；餘所未盡，備在釋中。</p><p xml:id="pT40p0237c2811" cb:place="inline">略法中，初科。緩急
<lb n="0237c29" ed="T"/>兩相，事在高座；緩則可進，急則宜否；並準上
<pb n="0238a" ed="T" xml:id="T40.1805.0238a"/>
<lb n="0238a01" ed="T"/>緣，須令應敎。文中，初雙標。緩下，牒釋。急緣語
<lb n="0238a02" ed="T"/>通多種，如下所明。</p><p xml:id="pT40p0238a0208" cb:place="inline">別顯中，初文，初指前緣。卽
<lb n="0238a03" ed="T"/>十緣中上九種也。說竟儀式，亦同廣法；由緣
<lb n="0238a04" ed="T"/>不定，多不至後，故且指前。至下，示略法爲三；
<lb n="0238a05" ed="T"/>問淸淨已者，卽廣前序也。應言下，略中間七篇。
<lb n="0238a06" ed="T"/>言各題者，七名別擧也。通結者，並云僧常聞
<lb n="0238a07" ed="T"/>也。七滅下，廣後文也。不略七滅者，戒少言約，
<lb n="0238a08" ed="T"/>復接後文，是可說故。若準《尼鈔》，八並通略；無
<lb n="0238a09" ed="T"/>勞臆說，以誤來蒙。故疏云：今有行略，多無法
<lb n="0238a10" ed="T"/>式；就緣緩急，稱時爲要；常途寒熱，容所叙致，
<lb n="0238a11" ed="T"/>可廣始終<note place="inline">前序及七滅已下也</note>，而略中廣<note place="inline">卽七篇也</note>；準此明據，豈
<lb n="0238a12" ed="T"/>復疑乎。《四分》下，指所出，初點本律。不題篇首，
<lb n="0238a13" ed="T"/>故云不了。今下，取他文。卽指上法有誠據也。
<lb n="0238a14" ed="T"/>本律〈說戒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0238001" n="0238001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0238001" n="0238001"/><anchor xml:id="beg0238001" n="0238001"/>犍<anchor xml:id="end0238001"/>度〉，初明先廣後略次第八段；彼
<lb n="0238a15" ed="T"/>云：比丘作是念，今以難緣聽略說戒，難來猶
<lb n="0238a16" ed="T"/>遠，我等得廣說；彼比丘應廣說，不說如法治。
<lb n="0238a17" ed="T"/><note place="inline">下七例比作之。</note>又云：我<anchor xml:id="nkr_note_orig_0238002" n="0238002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0238002" n="0238002"/><anchor xml:id="beg0238002" n="0238002"/>胄<anchor xml:id="end0238002"/>不得廣說，可說至九十；又
<lb n="0238a18" ed="T"/>云：不得說九十，可說至三十；又云：不得說三
<lb n="0238a19" ed="T"/>十，可說至二不定；又云：不得說二不定，可說
<lb n="0238a20" ed="T"/>十三；又云：不得說十三，可說四事；又云：不得
<lb n="0238a21" ed="T"/>說四事，可說戒序；又云：不得說序，卽從座起
<lb n="0238a22" ed="T"/>去。<note place="inline">次第八段，前一是廣，後七是略，古人妄傳爲七略一直者，非也。</note>後明先略後廣三
<lb n="0238a23" ed="T"/>五說戒，彼云：有五種說戒：一說序已，餘者應
<lb n="0238a24" ed="T"/>言僧常聞<note place="inline">已下並從說序去，一一皆以餘者等結之。</note>；二至四事；三至十
<lb n="0238a25" ed="T"/>三；四至二不定；五廣說<note place="inline">三十已後</note>。復有五種：一說
<lb n="0238a26" ed="T"/>序四事已，餘者略之；二至十三；三至不定；四
<lb n="0238a27" ed="T"/>至三十；五廣說<note place="inline">九十已下</note>。復有五種：一說序至十
<lb n="0238a28" ed="T"/>三；二至不定；三至三十；四至九十；五廣說
<lb n="0238a29" ed="T"/><note place="inline">提舍已下</note>。律本甚廣，今云不了，明非正用；恐人未曉，
<pb n="0238b" ed="T" xml:id="T40.1805.0238b"/>
<lb n="0238b01" ed="T"/>略引令知。</p><p xml:id="pT40p0238b0105" cb:place="inline">二中。且約說序竟，擧初例後。故《羯
<lb n="0238b02" ed="T"/>磨》云，應隨到處云：已說至某處，餘者僧常聞；
<lb n="0238b03" ed="T"/>又疏釋云：誦至隨戒，難卒排門，不可轉誦，故
<lb n="0238b04" ed="T"/>知通後也。</p><p xml:id="pT40p0238b0405" cb:place="inline">三中。此出《僧祇》。<note place="inline">古記將此爲本律一直者，非。</note>未說序
<lb n="0238b05" ed="T"/>者，謂作白纔竟也。問：必未作白，難至如何？答：
<lb n="0238b06" ed="T"/>不成略法，理須再說。或待難靜，或出界外；或
<lb n="0238b07" ed="T"/>衆或別，隨緣作之。</p><p xml:id="pT40p0238b0708" cb:place="inline">結斷中，初結勸。言就緣者，示
<lb n="0238b08" ed="T"/>略法之本也。並結正者，卽前七略中，若可廣說
<lb n="0238b09" ed="T"/>不廣說，乃至可說序不說序，並如法治。比下，
<lb n="0238b10" ed="T"/>斥非，初斥略法乖儀。或下，斥託緣不說。</p><p xml:id="pT40p0238b1016" cb:place="inline">次明
<lb n="0238b11" ed="T"/>別法說戒中，初文。律因佛制衆僧說戒，一比丘
<lb n="0238b12" ed="T"/>住處，不知云何，白佛，故制。調度者，律云：敷坐
<lb n="0238b13" ed="T"/>具、具水甁、洗足甁、然燈火、具舍羅等。待客來
<lb n="0238b14" ed="T"/>者，疏云：出家之人，漂泊無侶；何有定住，是我
<lb n="0238b15" ed="T"/>所也；遊化觀方，縱任自在；隨所弘道，不局坊
<lb n="0238b16" ed="T"/>寺；望刹爲居，四海爲食故也。</p><p xml:id="pT40p0238b1612" cb:place="inline">次科，衆法中。此
<lb n="0238b17" ed="T"/>明別法，而列四人者；由本獨住，待擬外客；來
<lb n="0238b18" ed="T"/>不可期，因而明之；不同初位常途僧法。至於
<lb n="0238b19" ed="T"/>行事，還復同前。</p><p xml:id="pT40p0238b1907" cb:place="inline">對首中。文約三人。後指二人，
<lb n="0238b20" ed="T"/>作法詞中，但除二字。疏問：僧說戒者，一人秉說，
<lb n="0238b21" ed="T"/>餘皆默坐；下至對首，皆各表淨者？答：僧法位
<lb n="0238b22" ed="T"/>強，成辦力大，故白說戒，通四方故；別人力弱，
<lb n="0238b23" ed="T"/>但表內淨，應上敎也。</p><p xml:id="pT40p0238b2309" cb:place="inline">心念，說戒中，初出法。若
<lb n="0238b24" ed="T"/>下，示餘緣。上依律文，且據蘭若；山行聚落無
<lb n="0238b25" ed="T"/>人義同，故準開之。</p><p xml:id="pT40p0238b2508" cb:place="inline">露罪中，初文。初明輕罪可
<lb n="0238b26" ed="T"/>懺，是本位故。重不可懺，故致異說。</p><p xml:id="pT40p0238b2614" cb:place="inline">次科，初示
<lb n="0238b27" ed="T"/>無文；今下，義定；云今日下，出法。言通解者，取
<lb n="0238b28" ed="T"/>上初義；按自恣中，卽準座上發露爲例；卽對
<lb n="0238b29" ed="T"/>次義爲局，故云通也。問：此發露已，爲須更陳
<pb n="0238c" ed="T" xml:id="T40.1805.0238c"/>
<lb n="0238c01" ed="T"/>三說布薩否？答：文云不應說戒，似不再陳。準
<lb n="0238c02" ed="T"/>《注羯磨》引《<anchor xml:id="nkr_note_orig_0238003" n="0238003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0238003" n="0238003"/><anchor xml:id="beg0238003" n="0238003"/>王<anchor xml:id="end0238003"/>百問》，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0238004" n="0238004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0238004" n="0238004"/><anchor xml:id="beg0238004" n="0238004"/>今<anchor xml:id="end0238004"/>如上三說。又約疏中，
<lb n="0238c03" ed="T"/>引《僧祇》，若無客者，作念：若得淸淨比丘，罪如
<lb n="0238c04" ed="T"/>法除；念已，當心念口言，三說布薩。此卽向四
<lb n="0238c05" ed="T"/>方僧發露，大如僧中。<note place="inline">疏文</note>今詳《羯磨》及疏，並作念
<lb n="0238c06" ed="T"/>發露，無別詞句，故依三說；此旣立法，卽當布
<lb n="0238c07" ed="T"/>薩，不勞更陳。然今臨事依疏爲佳。</p><p xml:id="pT40p0238c0714" cb:place="inline">三中。向僧
<lb n="0238c08" ed="T"/>懺悔，卽作念陳露也；或可輕罪責心卽滅。三
<lb n="0238c09" ed="T"/>說者，謂作法布薩也。廣誦戒者，識知持犯也。
<lb n="0238c10" ed="T"/>然非敎制，本不須誦；以前作法，卽成說戒；不
<lb n="0238c11" ed="T"/>同僧法白吿和僧，非陳淨故。心念旣爾；前對
<lb n="0238c12" ed="T"/>首中，殘及重蘭，例開發露，如〈自恣〉中。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0238005" n="0238005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0238005" n="0238005"/><anchor type="circle"/></p></cb:div>
<lb n="0238c13" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">11 釋安居篇(上四)</cb:mulu><head><anchor type="circle"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0238006" n="0238006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0238006" n="0238006"/>釋安居篇</head>
<lb n="0238c14" ed="T"/><p xml:id="pT40p0238c1401">形心攝靜曰安，要期在住曰居<note place="inline">此依疏解</note>，隨時警
<lb n="0238c15" ed="T"/>勵曰策，三業<anchor xml:id="nkr_note_orig_0238007" n="0238007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0238007" n="0238007"/><anchor xml:id="beg0238007" n="0238007"/><g ref="#CB00845">還</g><anchor xml:id="end0238007"/>善曰修。上通人處，下局行
<lb n="0238c16" ed="T"/>業。就此一門，總有四別：初約法有四，對首、心
<lb n="0238c17" ed="T"/>念、妄成、及界；又及界中，園界兩所，足有雙隻，
<lb n="0238c18" ed="T"/>則爲七矣。時有三種，前中後也。處通兩界，自
<lb n="0238c19" ed="T"/>然、作法。人該五衆，並通一制。問：安居別法，那
<lb n="0238c20" ed="T"/>爲衆行？答有三意。一受說安恣，次第相由故。
<lb n="0238c21" ed="T"/>二夏安居竟，其必自恣，以後攝故。三本篇雖
<lb n="0238c22" ed="T"/>是別法，分房受日，皆衆法故。</p><p xml:id="pT40p0238c2212" cb:place="inline">制意中，初科爲
<lb n="0238c23" ed="T"/>二；初釋安義，兼示策修。隨下，明居義。此叙敎
<lb n="0238c24" ed="T"/>意，仍見篇題。處字上呼，訓止訓息。攝慮專注，
<lb n="0238c25" ed="T"/>爲靜處也；觀緣勝法，爲思微也。微之一字，兼
<lb n="0238c26" ed="T"/>含事理；事則憶本所受，卽戒學也；理則達妄
<lb n="0238c27" ed="T"/>冥眞，卽定慧也。卽〈沙彌篇〉，性空相空唯識三
<lb n="0238c28" ed="T"/>觀；性相二空，卽空爲理；唯識一觀，卽識是理。此
<lb n="0238c29" ed="T"/>三種行，名爲聖道；非靜不思，非思不證。三乘
<pb n="0239a" ed="T" xml:id="T40.1805.0239a"/>
<lb n="0239a01" ed="T"/>雖異，入道皆同，故云正軌。剋期夏限，不捨寸
<lb n="0239a02" ed="T"/>陰，故云假日追功。勉愼懈怠，無遺正念，故云策
<lb n="0239a03" ed="T"/>進心行。次釋居義，初句明所須。卽下《了論》，處
<lb n="0239a04" ed="T"/>無五過。次句明標志。卽下起三種安居心。不
<lb n="0239a05" ed="T"/>許下，明守制。卽下三過，對之可見。</p><p xml:id="pT40p0239a0514" cb:place="inline">次科，初叙
<lb n="0239a06" ed="T"/>通意。律因諸比丘一切時遊行，蹋生草木，斷衆
<lb n="0239a07" ed="T"/>生命；世人譏訶：蟲鳥猶有巢窟；佛因制曰：不
<lb n="0239a08" ed="T"/>應一切時遊行。文下，明偏意。三過中，初是自
<lb n="0239a09" ed="T"/>損，二卽損他，三損自他。招世譏者，如上緣起。
<lb n="0239a10" ed="T"/>問：三時情過多少，在文可明；制有重輕，如何
<lb n="0239a11" ed="T"/>以辨？答：春冬有緣則聽，夏月有無俱制。又夏
<lb n="0239a12" ed="T"/>有結法，春冬則無。又春冬不結，但犯一吉；夏
<lb n="0239a13" ed="T"/>中不結，至後安居，日日吉羅。又夏時不坐，則
<lb n="0239a14" ed="T"/>失一歲。又夏中制依第五律師，春冬依餘四
<lb n="0239a15" ed="T"/>位。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239001" n="0239001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0239001" n="0239001"/><anchor xml:id="beg0239001" n="0239001"/>苦<anchor xml:id="end0239001"/>論違制，三時並吉。約上諸緣，緩急可見。</p>
<lb n="0239a16" ed="T"/><p xml:id="pT40p0239a1601">後科中分三，初別指。卽下，引證。故下，結勸。上
<lb n="0239a17" ed="T"/>二句指過勸。必下，約犯勸。必反等者，違制重
<lb n="0239a18" ed="T"/>也。結業纏者，違理深也。流苦海者，受報長也。
<lb n="0239a19" ed="T"/>俗刑有上請名，例律謂：條其所犯，別請減罪
<lb n="0239a20" ed="T"/>也；十惡不用此律，卽是不請，言其已定也。今
<lb n="0239a21" ed="T"/>此公然違敎，情過已彰，合入犯科，故不待請。
<lb n="0239a22" ed="T"/>極下，正勸。極誡如此，卽上律制也。</p><p xml:id="pT40p0239a2214" cb:place="inline">開章，標列。
<lb n="0239a23" ed="T"/>對下法附，故言初中。就此五門，初及三四，正
<lb n="0239a24" ed="T"/>明本法；第二第五，以類相從；但分房在前，迦
<lb n="0239a25" ed="T"/>提夏竟。</p><p xml:id="pT40p0239a2504" cb:place="inline">次列，可解。</p><p xml:id="pT40p0239a2508" cb:place="inline">緣中，初科；示所依中，前引
<lb n="0239a26" ed="T"/>四分，初簡非處。律因比丘在樹上大小便，樹
<lb n="0239a27" ed="T"/>神瞋，故制。若樹下，示可依處。樹是頭陀，屋通
<lb n="0239a28" ed="T"/>喧靜；並擧極小，自外準知。上約僧居。若依下
<lb n="0239a29" ed="T"/>五種，並據俗舍。上四暫居處，下一久住處。並
<pb n="0239b" ed="T" xml:id="T40.1805.0239b"/>
<lb n="0239b01" ed="T"/>因緣起，佛皆許之。初明可依，後明移徙。牧，養
<lb n="0239b02" ed="T"/>也。聚落名通大小，乃至一家男女所居，皆是
<lb n="0239b03" ed="T"/>聚落。移徙中，隨所去者，隨上五種人所移處
<lb n="0239b04" ed="T"/>也。或可彼人移去，資具有闕，隨比丘意別往
<lb n="0239b05" ed="T"/>皆得。文中不約住意以斷得失，卽是不了。故
<lb n="0239b06" ed="T"/>引《五分》決之。文分爲二：初明開去。言住意者，
<lb n="0239b07" ed="T"/>謂審彼五家在此竟夏，方可依之；必無久意，
<lb n="0239b08" ed="T"/>不可依住，移應失夏。若在下，次明非處。上別
<lb n="0239b09" ed="T"/>列命難，下總收二難。</p><p xml:id="pT40p0239b0909" cb:place="inline">次五法中，一擇處，二定
<lb n="0239b10" ed="T"/>位，三剋時，四要心，五假緣。位中。彼論亦同此
<lb n="0239b11" ed="T"/>律，但有前後兩位。十七日去，俱是後攝。剋時
<lb n="0239b12" ed="T"/>中。言爲破等者，此明了疏特立日限之意；以
<lb n="0239b13" ed="T"/>十五日猶屬春分，非夏限故。今時僧舍，多有
<lb n="0239b14" ed="T"/>此過。相與循訛，率<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239002" n="0239002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0239002" n="0239002"/><anchor xml:id="beg0239002" n="0239002"/>田<anchor xml:id="end0239002"/>暗敎。況乃但營齋供，各
<lb n="0239b15" ed="T"/>競豐華。至於結法，曾不遵用。隨情罔聖，重
<lb n="0239b16" ed="T"/>事輕法，良可悲夫！起心中。疏列三種，初是
<lb n="0239b17" ed="T"/>修智，三卽營福，第二兩兼。五中，復五。據處
<lb n="0239b18" ed="T"/>是通，約相則別。三中，噆齧是妨己，踐傷卽害
<lb n="0239b19" ed="T"/>物。噆子合反，齧五結反。四無可依者，卽第
<lb n="0239b20" ed="T"/>五律師。謂下五句，卽列五德；初約授法，二卽
<lb n="0239b21" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0239003" n="0239003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0239003" n="0239003"/><anchor xml:id="beg0239003" n="0239003"/>捨<anchor xml:id="end0239003"/>行，餘三可解。五無施主，謂闕資緣，卽第
<lb n="0239b22" ed="T"/>五過。《四分》下，指略。文相旣同，故不繁引。</p><p xml:id="pT40p0239b2216" cb:place="inline">三難
<lb n="0239b23" ed="T"/>處中，初引《十誦》一往簡非。次引《五分》決通可
<lb n="0239b24" ed="T"/>否。</p><p xml:id="pT40p0239b2402" cb:place="inline">白法中，初指廣。今撮引之，彼云：比丘夏
<lb n="0239b25" ed="T"/>安居處，先往看之，有敷具否？無音聲惱亂否？
<lb n="0239b26" ed="T"/>無師子虎狼賊蚊蟲等難否？可得安居竟否？
<lb n="0239b27" ed="T"/>又云：應自思惟，此處安居，飮食如意否？若病
<lb n="0239b28" ed="T"/>時，隨病醫藥可得否？復觀共住者如法否？乃
<lb n="0239b29" ed="T"/>至病時不捨去否？復觀大衆中無有健鬪諍
<pb n="0239c" ed="T" xml:id="T40.1805.0239c"/>
<lb n="0239c01" ed="T"/>者否？不生我惡心惡語否？更思惟衆中有知
<lb n="0239c02" ed="T"/>法解三藏否？不使我夏中有犯欲滅無所否？
<lb n="0239c03" ed="T"/>又思此衆中有僧如父母敎訓子者否？又思
<lb n="0239c04" ed="T"/>衆中無健鬪者，夏中不起破僧因緣事否？先
<lb n="0239c05" ed="T"/>受安居竟，後受房舍敷具，應一一料理等；若
<lb n="0239c06" ed="T"/>有三寶緣，聽受七日；又云：衆中上座應問大
<lb n="0239c07" ed="T"/>界標處、失衣不失衣處、淨地處、布薩處等；又云：
<lb n="0239c08" ed="T"/>安居上座法，如鈔備引。乃至下，示法。今準義
<lb n="0239c09" ed="T"/>加。於小食上，維那打槌吿云：白大衆，安居已過
<lb n="0239c10" ed="T"/>一日，餘有八十九日在，當勤精進，謹愼莫放
<lb n="0239c11" ed="T"/>逸。<note place="inline">餘日準此加減。</note>若下，勸依。僧父母者，道因彼生故；言
<lb n="0239c12" ed="T"/>僧師者，行從彼範故。彼文猶廣，故注云云。彼
<lb n="0239c13" ed="T"/>續云：安居比丘自恣時，得作一事，謂說見聞疑
<lb n="0239c14" ed="T"/>罪；後作四事，一解界；二還結大界；有二因緣
<lb n="0239c15" ed="T"/>須解界：一爲水漂相壞，不知處所；二爲賊難，
<lb n="0239c16" ed="T"/>僧皆捨去，故須解結<note place="inline">無緣不須，下斥古計夏中解界破夏，亦恐古執此文。</note>，三
<lb n="0239c17" ed="T"/>受迦絺那衣<note place="inline">亦隨有無</note>，四受敷具。</p><p xml:id="pT40p0239c1714" cb:place="inline">第二，總明三時中；
<lb n="0239c18" ed="T"/>初文顯制，卽本緣起。初二句叙過。卽上三義。
<lb n="0239c19" ed="T"/>故下，引文。夏是別制，春冬卽通制。若據二時，
<lb n="0239c20" ed="T"/>妨道雖同，無多傷害，招譏亦輕，故云過少。問：
<lb n="0239c21" ed="T"/>安居是制而云聽者？答：制聽相對，聽卽是開，
<lb n="0239c22" ed="T"/>開聽相望，聽通開制。如聽造房畜長、聽結界、
<lb n="0239c23" ed="T"/>聽略說戒等，此聽卽開。如云：聽問十三難、聽
<lb n="0239c24" ed="T"/>依止師、聽白說戒、聽行舍羅、聽安居竟自恣，
<lb n="0239c25" ed="T"/>此聽卽制。今云聽三月者，頗同此意。借義以
<lb n="0239c26" ed="T"/>訓，聽猶令也。謂使令作之，不可違故。若作此
<lb n="0239c27" ed="T"/>解，餘文無復壅矣。</p><p xml:id="pT40p0239c2708" cb:place="inline">問中。一時四月，約過是同，
<lb n="0239c28" ed="T"/>而不盡制，故須問釋以彰敎旨。答有二意，初
<lb n="0239c29" ed="T"/>約開後答。唯被前安居人。身爲苦器，飢渴寒
<pb n="0240a" ed="T" xml:id="T40.1805.0240a"/>
<lb n="0240a01" ed="T"/>熱，隨時所須，故號待形。準通五利，且擧外資，
<lb n="0240a02" ed="T"/>是正開意，故但云衣服也。次約開前答。則攝
<lb n="0240a03" ed="T"/>中後二位。敎太急者，攝機不盡也。用難常者，
<lb n="0240a04" ed="T"/>機緩不及也；異緣或阻，不可期故。</p><p xml:id="pT40p0240a0414" cb:place="inline">次別明三
<lb n="0240a05" ed="T"/>時，標中。結前生後：前明一年三時緩急，後明
<lb n="0240a06" ed="T"/>一夏三時前後。</p><p xml:id="pT40p0240a0607" cb:place="inline">正示中，初文，前列三位。故下，
<lb n="0240a07" ed="T"/>引證。卽增三文。疏云：增三，具明前中後也。據
<lb n="0240a08" ed="T"/>時定分，前後一日，中間安居二十九日。</p><p xml:id="pT40p0240a0816" cb:place="inline">次科，
<lb n="0240a09" ed="T"/>初引文示。卽〈安居犍度〉。彼云：佛言：有二種安
<lb n="0240a10" ed="T"/>居，有前安居，有後安居。住前三月，四月十六
<lb n="0240a11" ed="T"/>坐也。住後三月，五月十六結也。雖下，義決，
<lb n="0240a12" ed="T"/>初句點文缺。然下，顯義具。文指二日爲前後，
<lb n="0240a13" ed="T"/>則義必含中，故云於理自明也。疏云：犍度中
<lb n="0240a14" ed="T"/>但明前後各住三月，則無中也；故舍利弗欲
<lb n="0240a15" ed="T"/>於佛所安居，十七日至，制後安居；據相以言，
<lb n="0240a16" ed="T"/>但前一日爲前安居，餘三十日爲後安居；莫
<lb n="0240a17" ed="T"/>不望初俱名後故，則缺中也。下指結文，三法
<lb n="0240a18" ed="T"/>別故。</p><p xml:id="pT40p0240a1803" cb:place="inline">次科。標云泛明者，此中正明安居前後；
<lb n="0240a19" ed="T"/>而下三門名同事別，以類相從，故云泛也。</p><p xml:id="pT40p0240a1917" cb:place="inline">初
<lb n="0240a20" ed="T"/>中。是前下，合云得受五利名賞。結者下，合云
<lb n="0240a21" ed="T"/>是後；上下相映，在文省約。二中，初明前不結
<lb n="0240a22" ed="T"/>有犯不犯。十六日下，明後不結皆犯。除難事
<lb n="0240a23" ed="T"/>者，示開緣也。尼同別者，簡通濫也。同謂同前，
<lb n="0240a24" ed="T"/>別卽別後；以尼外化義少，不許遊涉，故重於
<lb n="0240a25" ed="T"/>僧。三中，初明前者。乃至後夏不結者，雖未暇
<lb n="0240a26" ed="T"/>加法，而身已在界，故並成前坐。是名下，謂結
<lb n="0240a27" ed="T"/>夏日異，受歲日同。前一月中，隨日可結，故云
<lb n="0240a28" ed="T"/>三十日安居也。問：難事不息都不結者，爲得
<lb n="0240a29" ed="T"/>夏否？答：疏云：或五日三日乃至一月，雖不結
<pb n="0240b" ed="T" xml:id="T40.1805.0240b"/>
<lb n="0240b01" ed="T"/>之，不失前坐；以難不結，非是故心。若下，明後。
<lb n="0240b02" ed="T"/>以後安居人本是八月十五日夏滿，聽隨前
<lb n="0240b03" ed="T"/>安居人探前自恣。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0240001" n="0240001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0240001" n="0240001"/><anchor xml:id="beg0240001" n="0240001"/>令<anchor xml:id="end0240001"/>由難阻隨息開作，故通
<lb n="0240b04" ed="T"/>一月；此卽結夏日同，受歲日異。問：前中二種，
<lb n="0240b05" ed="T"/>有難開否？答：準理應通。若爾，律中有難開增
<lb n="0240b06" ed="T"/>自恣者？答：彼是外界鬪諍，此卽王賊等阻障；
<lb n="0240b07" ed="T"/>俱號難緣，名同事別。上三前後，初賞罰，以前
<lb n="0240b08" ed="T"/>安一日爲前，後三十日爲後。次得罪中，以前
<lb n="0240b09" ed="T"/>三十日爲前，後安一日爲後。三難事中，卽約
<lb n="0240b10" ed="T"/>安恣互明前後。疏有六種。三種同前。第四位
<lb n="0240b11" ed="T"/>約前後，初後兩夏各十六日，中間二十九日。
<lb n="0240b12" ed="T"/>五明行住<note place="inline">住謂舊住，行卽外客。</note>，對念二法，行住通用；忘成及
<lb n="0240b13" ed="T"/>界，以是行人，先有要故。<note place="inline">又云：必舊有要，例亦開之。</note>六據法不
<lb n="0240b14" ed="T"/>同，對念作法，以容預故。忘成及界，恐乖前後，
<lb n="0240b15" ed="T"/>直爾便得。<note place="inline">準疏後亦加法。</note></p><p xml:id="pT40p0240b1511" cb:place="inline">夏閏中。標云延促者，依閏爲
<lb n="0240b16" ed="T"/>延，不依名促；又閏中三例，住日多少，延促可
<lb n="0240b17" ed="T"/>尋。</p><p xml:id="pT40p0240b1702" cb:place="inline">依閏中三，初示文闕。比下，二取例。比卽是
<lb n="0240b18" ed="T"/>例。前引論文。彼云：若閏四月者，則取前四月
<lb n="0240b19" ed="T"/>受雨衣，滿百二十日，故知含閏在其間矣。彼
<lb n="0240b20" ed="T"/>下，以開況制。開緩尙依，制急宜準。又下，三釋
<lb n="0240b21" ed="T"/>疑。疑云：閏是虛坐，旣非正月，閏中出界，應不
<lb n="0240b22" ed="T"/>破夏，何須坐閏。故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0240002" n="0240002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0240002" n="0240002"/><anchor xml:id="beg0240002" n="0240002"/>比<anchor xml:id="end0240002"/>通之。今明依閏雖經
<lb n="0240b23" ed="T"/>四月，閏不在數，但恐間絕三月實夏，故依之
<lb n="0240b24" ed="T"/>耳。</p><p xml:id="pT40p0240b2402" cb:place="inline">次不依中，初標示。摩下，引據。安居已作閏
<lb n="0240b25" ed="T"/>者，顯是初結未知有閏，故通數滿。下明受衣，
<lb n="0240b26" ed="T"/>言成受者，以不依閏數日滿故。言不成者，或
<lb n="0240b27" ed="T"/>有依閏日未滿故。謂下，對釋可解。</p><p xml:id="pT40p0240b2714" cb:place="inline">兩判中，初
<lb n="0240b28" ed="T"/>句指前文。《多論》唯明依閏，《伽論》文通兩位，故
<lb n="0240b29" ed="T"/>云兼具。次句明雙用。夏下，正判；初明須依。謂
<pb n="0240c" ed="T" xml:id="T40.1805.0240c"/>
<lb n="0240c01" ed="T"/>先知有閏，宜從《多論》，不得不依。故不取《伽論》。
<lb n="0240c02" ed="T"/>若下，次明通依不依。言反前者，謂夏初不知
<lb n="0240c03" ed="T"/>有閏，結已方立。或依不依，隨人取捨，故云通
<lb n="0240c04" ed="T"/>二論也。西土作閏不定；此方不爾，預出年曆，
<lb n="0240c05" ed="T"/>並是先知，皆須依閏。<note place="inline">舊謂：先知有閏，要依不依，隨人所欲者。非。</note>疏云：卽彼
<lb n="0240c06" ed="T"/>《伽論》，前安居已，王作閏月；本知有故，則依閏
<lb n="0240c07" ed="T"/>不合受衣；本不知有，數日成夏。</p><p xml:id="pT40p0240c0713" cb:place="inline">問答中。此兩
<lb n="0240c08" ed="T"/>重問，並謂以開難制；兩答不同，在文可見。言
<lb n="0240c09" ed="T"/>二六者，一月五月中間兼閏，則二月六月也。
<lb n="0240c10" ed="T"/>一月中局閏七月，五月中通含七八九十十一
<lb n="0240c11" ed="T"/>五箇月也。開犯獲利，故云奢法。問：雨衣亦開，
<lb n="0240c12" ed="T"/>何攝閏者？答：熱時須用，有益無損，故不同也。</p>
<lb n="0240c13" ed="T"/><p xml:id="pT40p0240c1301">差別中。標云進否，謂日多少也。</p><p xml:id="pT40p0240c1313" cb:place="inline">初位，五六二
<lb n="0240c14" ed="T"/>月。由在中間，不涉結解，故定一位。</p><p xml:id="pT40p0240c1414" cb:place="inline">次閏四月，
<lb n="0240c15" ed="T"/>初句通標。從下，別釋三位<note place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0240003" n="0240003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0240003" n="0240003"/><anchor xml:id="beg0240003" n="0240003"/>目<anchor xml:id="end0240003"/>下並約結去以分同異，庶令易解。</note>，初四
<lb n="0240c16" ed="T"/>月住中。四月十六結者，七月十六去；乃至三
<lb n="0240c17" ed="T"/>十日結，七月盡日去；閏月一日結，八月一日
<lb n="0240c18" ed="T"/>去。<note place="inline">結去各十六日。</note>若閏下，明第二位。住日多少皆不定
<lb n="0240c19" ed="T"/>故。閏月二日結者，百十九日住；乃至閏月三
<lb n="0240c20" ed="T"/>十日結，則九十一日住，故云轉少也。<note place="inline">前通二十九日結，同至八
<lb n="0240c21" ed="T"/>月一日去。</note>越閏過者，釋上漸少所以也。若五下，卽第
<lb n="0240c22" ed="T"/>三位。旣不涉前閏，故唯三月。五月一日結，八
<lb n="0240c23" ed="T"/>月一日去；乃至十六結，八月十六去。<note place="inline">結去各十六日。</note>準
<lb n="0240c24" ed="T"/>疏此有三句，或有安居隔一月<note place="inline">四月三十日與五月二日結者，並隔
<lb n="0240c25" ed="T"/>閏月。</note>，自恣降一日<note place="inline">四月三十結，七月盡日去；五月一日結，八月一日去，卽降一日。</note>；或有安
<lb n="0240c26" ed="T"/>居隔一月<note place="inline">閏月一日與五月一日結者，亦名隔一月。</note>，自恣同日去<note place="inline">並八月一日去</note>，
<lb n="0240c27" ed="T"/>如是漸減<note place="inline">應云：安居隔二十九<anchor xml:id="nkr_note_orig_0240004" n="0240004"/>日等。</note>，乃至安居隔一日<note place="inline">閏月三十日與
<lb n="0240c28" ed="T"/>五月一日結，卽隔一日。</note>，自恣同日去<note place="inline">亦同八月旦去</note>。</p><p xml:id="pT40p0240c2821" cb:place="inline">三閏七月中，初標
<pb n="0241a" ed="T" xml:id="T40.1805.0241a"/>
<lb n="0241a01" ed="T"/>閏。從下，列釋。初三月住。四月十六結，七月十
<lb n="0241a02" ed="T"/>六去；五月一日結，前七月盡日滿，閏月一日
<lb n="0241a03" ed="T"/>去，故云未至閏也。<note place="inline">結去各十六日。</note>五月下，明第二位。五
<lb n="0241a04" ed="T"/>月二日結，至前七月盡日始得八十九日；故
<lb n="0241a05" ed="T"/>須跨過虛月，取八月旦一日足滿，明旦出界
<lb n="0241a06" ed="T"/><note place="inline">卽初二去</note>，乃至五月十六結去可知<note place="inline">結通十<anchor xml:id="nkr_note_orig_0241001" n="0241001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0241001" n="0241001"/><anchor xml:id="beg0241001" n="0241001"/>月<anchor xml:id="end0241001"/>五日，去有十五日。</note>。
<lb n="0241a07" ed="T"/>疏立二句，或有安居隔一日<note place="inline">五月一日與二日結，是隔一日。</note>，自恣
<lb n="0241a08" ed="T"/>隔一月<note place="inline">五月一日結，七月盡滿，閏月旦去。二日結者，八月旦滿，二日方去，卽隔一月。</note>，乃至安
<lb n="0241a09" ed="T"/>居隔十四日<note place="inline">五月二日乃至十六日結者</note>自恣隔一月<note place="inline">五月二日結，八月二
<lb n="0241a10" ed="T"/>日去；三日已後結者，前退後增；乃至十六結，八月十六去，並隔一月。</note>。餘下，指廣。今見《業
<lb n="0241a11" ed="T"/>疏》如上略引。《義鈔》文逸。</p><p xml:id="pT40p0241a1110" cb:place="inline">分房法中。三時分易，
<lb n="0241a12" ed="T"/>西土常儀。將恐保著生常，不思厭世；薄情遣
<lb n="0241a13" ed="T"/>滯，莫先此法；東華不爾，故所絕聞。或共止一
<lb n="0241a14" ed="T"/>堂，頗符水乳；或別房各住，而不異俗流。且君
<lb n="0241a15" ed="T"/>子安遷，小人懷土。況出世高逸，反更守株！致
<lb n="0241a16" ed="T"/>使聖訓空存，行儀永墜，嗚呼！</p><p xml:id="pT40p0241a1612" cb:place="inline">制緣中。初明主心
<lb n="0241a17" ed="T"/>局狹，簡於客舊，故致嫌責，以爲由始。佛下，明
<lb n="0241a18" ed="T"/>制。舊住自知，但令客看；目見好惡，則息諍情。</p>
<lb n="0241a19" ed="T"/><p xml:id="pT40p0241a1901">行法中，初文。具五法者名爲五德。上四約心，
<lb n="0241a20" ed="T"/>名爲通德，通一切故；第五約事，名爲別德，隨
<lb n="0241a21" ed="T"/>事各局故。順己無黨故不愛，違心無憎故不
<lb n="0241a22" ed="T"/>恚，達敎無疑故不怖，知機適變故不癡。知可
<lb n="0241a23" ed="T"/>分等者，或約人論，大僧爲可，惡比丘及沙彌
<lb n="0241a24" ed="T"/>爲不可；或約處者，房舍爲可，衆處不可；更總
<lb n="0241a25" ed="T"/>爲言，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0241002" n="0241002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0241002" n="0241002"/><anchor xml:id="beg0241002" n="0241002"/>必<anchor xml:id="end0241002"/>須通解分法始終，方堪差擧。羯磨下，
<lb n="0241a26" ed="T"/>引法。可解。</p><p xml:id="pT40p0241a2605" cb:place="inline">次科，初五德唱吿。下明衆僧集物。
<lb n="0241a27" ed="T"/>隨己所有，並持入衆；唯除床榻臥具等。</p><p xml:id="pT40p0241a2716" cb:place="inline">三中，
<lb n="0241a28" ed="T"/>初數知房舍。經營主者，或彼剏造，或復修治，
<pb n="0241b" ed="T" xml:id="T40.1805.0241b"/>
<lb n="0241b01" ed="T"/>任意選取，以賞勞績；〈鉢器篇〉云：營事比丘房
<lb n="0241b02" ed="T"/>成，與房住九十日一移等，餘廣如彼。後下，二
<lb n="0241b03" ed="T"/>依次分與。若有下，明人少房多，再三分之。故
<lb n="0241b04" ed="T"/>下，明更分無用，故令留置。問：旣隨所樂，可取
<lb n="0241b05" ed="T"/>先所住處否？答：必取先住，還因分得，理應無
<lb n="0241b06" ed="T"/>過。然本敎意，恐著住處；苟能遷徙，節己稱法，
<lb n="0241b07" ed="T"/>在人爲之。若惡下，三明簡人。時下，四示嚴制。</p>
<lb n="0241b08" ed="T"/><p xml:id="pT40p0241b0801">問答中，初難者。律制行食不得偏饒上座；不
<lb n="0241b09" ed="T"/>同分房，故用相並。答中，上二句明食味均通。
<lb n="0241b10" ed="T"/>下明房舍局定，二義反之，初明好惡已定。反
<lb n="0241b11" ed="T"/>上平融也。好惡可會。美好不同者，好中復簡，
<lb n="0241b12" ed="T"/>謂好相多別也。限下，二明時長，反上短促也。</p>
<lb n="0241b13" ed="T"/><p xml:id="pT40p0241b1301">次問中。以現前僧物，好惡亦定；復是別屬，理
<lb n="0241b14" ed="T"/>應任選；而制參取，故躡爲難。舊云：先以施物
<lb n="0241b15" ed="T"/>好惡相雜，然後書現前人名於籌上，使不見
<lb n="0241b16" ed="T"/>物者投之於上也。答中。現前者須通二種，如
<lb n="0241b17" ed="T"/>盜戒中。等分謂平等而分，此句反房不等也。
<lb n="0241b18" ed="T"/>通有一分者，以望未分，未成別屬，此句卽反
<lb n="0241b19" ed="T"/>房非通有也。投策卽擲籌，言之變耳。</p><p xml:id="pT40p0241b1915" cb:place="inline">餘相中，
<lb n="0241b20" ed="T"/>《僧祇》三節，初明小衆可否。若房下，明重分。若
<lb n="0241b21" ed="T"/>春下，明三時緩急。夏房專爲治事故與。春冬
<lb n="0241b22" ed="T"/>更兼受用而與，故云具通二與。</p><p xml:id="pT40p0241b2213" cb:place="inline">《四分》亦三，初
<lb n="0241b23" ed="T"/>明客來不移。同上可見。若分下，簡非處。若有
<lb n="0241b24" ed="T"/>下，明預定。律因諸比丘見阿練若好窟，念言
<lb n="0241b25" ed="T"/>當於此安居；後餘比丘見已，亦如是作念；至
<lb n="0241b26" ed="T"/>十六日共至，住處迮狹，佛聽先作相者住；卽
<lb n="0241b27" ed="T"/>書云某甲欲於此安居。詳此，似非分房；應是
<lb n="0241b28" ed="T"/>山間嵓窟庵舍孤立之處，可自標定；必是僧
<lb n="0241b29" ed="T"/>坊，自行分法，理無預占。滅名去者，恐妨後人
<pb n="0241c" ed="T" xml:id="T40.1805.0241c"/>
<lb n="0241c01" ed="T"/>故。滅卽除也。</p><p xml:id="pT40p0241c0106" cb:place="inline">三明作法，設敎中。標云四種，對
<lb n="0241c02" ed="T"/>首本制，常途所行；餘三緣開，心念開無人，忘
<lb n="0241c03" ed="T"/>成開非心，及界開奔赴。</p><p xml:id="pT40p0241c0310" cb:place="inline">對首中，前安居。標云
<lb n="0241c04" ed="T"/>通諸界者，謂作法自然；或聚落蘭若，或僧坊
<lb n="0241c05" ed="T"/>俗舍，並通安居故。今下，標今立法。</p><p xml:id="pT40p0241c0514" cb:place="inline">出法中，初
<lb n="0241c06" ed="T"/>具儀。二示法。準疏分八。初句吿所依，證無餘
<lb n="0241c07" ed="T"/>想也；我某甲者，簡非他也；依某處者，定所標
<lb n="0241c08" ed="T"/>也；前者簡中後也；三月者，通餘一月爲開制
<lb n="0241c09" ed="T"/>也；夏者，除春冬也；安居，簡遊行也；房舍等者，
<lb n="0241c10" ed="T"/>料理資緣也。三說者，表無謬濫也。上出本律。
<lb n="0241c11" ed="T"/>次引《五分》續成對答。彼人卽所對者。莫放逸
<lb n="0241c12" ed="T"/>者，誡勅之語。答受持者，言議往返也。後以義
<lb n="0241c13" ed="T"/>加者下，引本宗《五分》並制依人。準牒詞中，意
<lb n="0241c14" ed="T"/>令專奉。今多但誦三說，不道餘詞，準理應成，
<lb n="0241c15" ed="T"/>依文爲善。</p><p xml:id="pT40p0241c1505" cb:place="inline">改轉中。前文且約一相以明；處旣
<lb n="0241c16" ed="T"/>多別，故須隨改。料理之語，唯局僧坊，不通餘
<lb n="0241c17" ed="T"/>處。不下，斥非。彼謂通依一國一城，則處寬易
<lb n="0241c18" ed="T"/>護。然束約攝修，唯狹彌善；如上引律，起不礙
<lb n="0241c19" ed="T"/>頭，坐趣容膝；安有畏失而通一國乎。恐無知
<lb n="0241c20" ed="T"/>倣習，故須指破。</p><p xml:id="pT40p0241c2007" cb:place="inline">初問。答中有三，初通示制意。
<lb n="0241c21" ed="T"/>前人下，別列三世。若下，反彰違失。若據安居，
<lb n="0241c22" ed="T"/>攝靜修道，反令營事，全乖敎本；後賢有智，宜
<lb n="0241c23" ed="T"/>求斯旨。</p><p xml:id="pT40p0241c2304" cb:place="inline">次問答中。五種持律，且約誦文多少
<lb n="0241c24" ed="T"/>次第。然前四種通須解義，曉達持犯，方可依
<lb n="0241c25" ed="T"/>之。</p><p xml:id="pT40p0241c2502" cb:place="inline">推究中，初句徵。《五分》下，釋；初引《五分》制法。
<lb n="0241c26" ed="T"/>有比丘者，卽緣起也。乃下，立制。往彼處者，明
<lb n="0241c27" ed="T"/>親附也。若房下，明遙依也。若已下，明往返遇
<lb n="0241c28" ed="T"/>緣隨結成者；請法因緣，非心慢故，準下還成
<lb n="0241c29" ed="T"/>前安。次引《四分》制犯。罪相階降，在文可知。</p><p xml:id="pT40p0241c2917" cb:place="inline">中
<pb n="0242a" ed="T" xml:id="T40.1805.0242a"/>
<lb n="0242a01" ed="T"/>安居，初標。律下釋有五節，初句指律。有名者，
<lb n="0242a02" ed="T"/>卽增三云前中後也。無法，卽犍度中但出前
<lb n="0242a03" ed="T"/>後二位也。世下，示古。然下，義立；初二句準增
<lb n="0242a04" ed="T"/>三之名。謂由有三時，故列三名；以名顯時，故
<lb n="0242a05" ed="T"/>云分明。次三句決犍度義具，故可例立。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0242001" n="0242001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0242001" n="0242001"/><anchor xml:id="beg0242001" n="0242001"/>注<anchor xml:id="end0242001"/>引
<lb n="0242a06" ed="T"/>鉢量律文，但出上下二品，與今頗同。應下，出
<lb n="0242a07" ed="T"/>法。旣約山嵓，故除修治。必下，縱古。注羯磨，依
<lb n="0242a08" ed="T"/>律但出前後二法。疏中所謂莫不望前並名
<lb n="0242a09" ed="T"/>後故。</p><p xml:id="pT40p0242a0903" cb:place="inline">後安中，初標。於下，釋。初句定日。同下，指
<lb n="0242a10" ed="T"/>法同異。</p><p xml:id="pT40p0242a1004" cb:place="inline">心念中。注示開緣。當下，明儀法。住下，
<lb n="0242a11" ed="T"/>令改轉。</p><p xml:id="pT40p0242a1104" cb:place="inline">忘成中，初釋名相。身已在界，不憶加
<lb n="0242a12" ed="T"/>結；佛開成夏，故云忘成。律下，引示。律中四法，
<lb n="0242a13" ed="T"/>次第相由。故指心念爲忘。必忘對首，例亦同
<lb n="0242a14" ed="T"/>開。故知下，準決；初示文局。以律本緣開外來
<lb n="0242a15" ed="T"/>故。必下，顯義通。但約要心，不局內外。初明舊
<lb n="0242a16" ed="T"/>住有要亦通，下明外客無要反塞。言爲事者，
<lb n="0242a17" ed="T"/>別有所務，明非要故。</p><p xml:id="pT40p0242a1709" cb:place="inline">及界中。疏云：界者入攝
<lb n="0242a18" ed="T"/>僧界，園者僧伽藍園。<note place="inline">藍是梵語，園卽華言，卽院相也。</note>此須料簡，
<lb n="0242a19" ed="T"/>若藍狹界寬，及藍界俱等，並約界論；或藍寬
<lb n="0242a20" ed="T"/>界狹，或復無界，則約園說。律據僧坊，準通俗
<lb n="0242a21" ed="T"/>舍。此收四種，疏云：園界兩所，足有雙隻。<note place="inline">謂園與界各
<lb n="0242a22" ed="T"/>有雙隻二種，故爲四也。</note>問：隻足尙成，何須雙足？答：律因緣
<lb n="0242a23" ed="T"/>起隨機緩急，先雙後隻，次第開之。旣約隻成，
<lb n="0242a24" ed="T"/>雙則無用，所以文中但言一脚耳。下指廣者，
<lb n="0242a25" ed="T"/>疏云：所以一脚入界，明相出成者；以怱切不
<lb n="0242a26" ed="T"/>暇，開不結成。又問：雙足入出，成敗相對<note place="inline">敗卽破夏</note>；未
<lb n="0242a27" ed="T"/>知一足入出，得例前不？答：要須兩足出界辨
<lb n="0242a28" ed="T"/>破，以利勝故；若一出破，一入不成，皆損行人，
<lb n="0242a29" ed="T"/>不名開制，大有理也。</p><p xml:id="pT40p0242a2909" cb:place="inline">次明分齊。卽前四法，約
<pb n="0242b" ed="T" xml:id="T40.1805.0242b"/>
<lb n="0242b01" ed="T"/>時處人法四位總收，使無通濫故也。初約時
<lb n="0242b02" ed="T"/>者。謂上四法通前中後，一時有四，成十二也。
<lb n="0242b03" ed="T"/>次約處中。自然作法，並通安居；各有十二，成
<lb n="0242b04" ed="T"/>二十四。又約人者，五衆各有二十四，則成一
<lb n="0242b05" ed="T"/>百二十種安居。<note place="inline">疏中又分及界爲四，成七種法，用歷三位，成二百一十種，倣上作之。</note>約
<lb n="0242b06" ed="T"/>法中。上文四法，旣通三時，不勞此位；然對異
<lb n="0242b07" ed="T"/>說通局不同，故須重簡。初明對念。通三可知。
<lb n="0242b08" ed="T"/>後明忘及，初引異解，初解局開前後。注羯磨
<lb n="0242b09" ed="T"/>中亦標此義。又下，次解局開後夏。並下，結斷。
<lb n="0242b10" ed="T"/>今準祖意，並通三時；隨日結成，隨滿受歲，義
<lb n="0242b11" ed="T"/>無抑塞。乍觀兩解，從急似善。然律本中但明
<lb n="0242b12" ed="T"/>四法，不簡初後，故云並非等也。問：忘及二法，
<lb n="0242b13" ed="T"/>爲加法否？答：準疏亦須陳詞，但夏成在前，加
<lb n="0242b14" ed="T"/>法在後，不以加法爲結之始。疏云忘等直得，
<lb n="0242b15" ed="T"/>後用加法何爲？答：制開義立，何得不有。<note place="inline">直得是開，加
<lb n="0242b16" ed="T"/>法依制。</note></p><p xml:id="pT40p0242b1604" cb:place="inline">四遇緣中，二科。據論受日，合在法附；但出
<lb n="0242b17" ed="T"/>界逢難，失不義同，故此明耳。</p><p xml:id="pT40p0242b1712" cb:place="inline">初引律開，卽開
<lb n="0242b18" ed="T"/>二難；初總標。梵下，別釋；初釋梵難。略擧婬盜，
<lb n="0242b19" ed="T"/>餘事準知。地有伏藏，容生盜取。二下，釋命難。
<lb n="0242b20" ed="T"/>佛下，示開。</p><p xml:id="pT40p0242b2005" cb:place="inline">次詳定中，初科，初句牒前。從下，正
<lb n="0242b21" ed="T"/>斷爲二；初明求處，約心以明成破。若得下，二
<lb n="0242b22" ed="T"/>明得處，約緣以辨通塞。法隨身者，處有前後，
<lb n="0242b23" ed="T"/>法仍相續故。出界便破者，亦據越宿。結成後
<lb n="0242b24" ed="T"/>去者，法旣隨身，不必作法；但望所至之處，立
<lb n="0242b25" ed="T"/>心止住，名爲結耳。須緣及法者，緣卽難事，法
<lb n="0242b26" ed="T"/>謂受日；反無緣法，破夏何疑。</p><p xml:id="pT40p0242b2612" cb:place="inline">文義證中，初科
<lb n="0242b27" ed="T"/>引文有五；《五分》：食不足者，道緣闕故。親戚苦
<lb n="0242b28" ed="T"/>樂者，苦生憂惱，樂恐染著，皆妨道故。《十誦》下，
<lb n="0242b29" ed="T"/>合示三文。《四分》亦爾者，卽如上引牧牛人等
<pb n="0242c" ed="T" xml:id="T40.1805.0242c"/>
<lb n="0242c01" ed="T"/>五處隨去也。《了論》中，初通擧八難。同說戒中。
<lb n="0242c02" ed="T"/>疏下，別釋二難。不云下二句，通結諸文。</p><p xml:id="pT40p0242c0216" cb:place="inline">次明
<lb n="0242c03" ed="T"/>決中，初引文決。《摩夷》卽《母論》，正言摩怛理迦，
<lb n="0242c04" ed="T"/>此云本母；故《注羯磨》云：《毘尼母》云移夏不破
<lb n="0242c05" ed="T"/>安居，諸部無文開是也。《四分》下，準義決。三律
<lb n="0242c06" ed="T"/>移夏旣得受衣，成夏明矣。</p><p xml:id="pT40p0242c0611" cb:place="inline">雜辨中，初科。忘不
<lb n="0242c07" ed="T"/>受日者，以《五百問》中有此開文，故問以<anchor xml:id="nkr_note_orig_0242002" n="0242002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0242002" n="0242002"/><anchor xml:id="beg0242002" n="0242002"/>別<anchor xml:id="end0242002"/>之。
<lb n="0242c08" ed="T"/>答中，初明開者。此實迷心，故開憶悔。必有濫
<lb n="0242c09" ed="T"/>託，則非敎意。一坐下，示制。以敎太緩，故須限
<lb n="0242c10" ed="T"/>約。必過三悔，縱實亦破。注示憶悔之相，卽返
<lb n="0242c11" ed="T"/>界者，疾還本處受日往也。</p><p xml:id="pT40p0242c1111" cb:place="inline">遇難中。疏云：當日
<lb n="0242c12" ed="T"/>出界，遇難經宿；必有斯緣，無文開得。此謂有
<lb n="0242c13" ed="T"/>事無文，故須明決。答中。由文義俱無，故取人
<lb n="0242c14" ed="T"/>語。高齊卽北齊高洋，簡南齊蕭氏；爾時大興
<lb n="0242c15" ed="T"/>佛敎，置昭玄司，立律德十人以統天下僧尼，
<lb n="0242c16" ed="T"/>號昭玄十統。問：旣無正量，何得從人？答：諸師
<lb n="0242c17" ed="T"/>所評，準前移夏及受日遇難不來不失等文。
<lb n="0242c18" ed="T"/>必專守護而非心過，情是可愍，故準開之。疏
<lb n="0242c19" ed="T"/>云：高齊十統，並懷慈濟，通僥倖故。悠悠慢犯，
<lb n="0242c20" ed="T"/>失夏何疑。</p><p xml:id="pT40p0242c2005" cb:place="inline">明會夏中。恐謂安居必身在界，不
<lb n="0242c21" ed="T"/>開明會，故須問決。答引會衣，例同會夏。彼律：
<lb n="0242c22" ed="T"/>衣界不立勢分，故須身分入內方成。</p><p xml:id="pT40p0242c2215" cb:place="inline">藍界寬
<lb n="0242c23" ed="T"/>狹中，初明依界有二；初至明出破夏，明別依
<lb n="0242c24" ed="T"/>成失。二跨取後文若根本下，明通依不失。由
<lb n="0242c25" ed="T"/>本結時不知別界，故通彼此。若依下，二明依
<lb n="0242c26" ed="T"/>藍亦二；初明藍寬界狹，或藍界齊等，明不失。
<lb n="0242c27" ed="T"/>以有界處本須依界；今乃依藍，故須注顯。<note place="inline">舊云順古
<lb n="0242c28" ed="T"/>者，非，與下文多違故。</note>若依界內下，二明藍狹界寬。或依別
<lb n="0242c29" ed="T"/>院別房之類。小界亦爾者，如別結一房，依房安
<pb n="0243a" ed="T" xml:id="T40.1805.0243a"/>
<lb n="0243a01" ed="T"/>居，出門卽破。皆謂下，總結。言兩失者，依界依
<lb n="0243a02" ed="T"/>藍，各有一失一不失。卽約本心有違不違；而
<lb n="0243a03" ed="T"/>非明文，故云義張也。法界多寬故緩，房處從
<lb n="0243a04" ed="T"/>狹故急。必有行人棲止大界，自意依房；捨緩
<lb n="0243a05" ed="T"/>從急，彌符敎旨。</p><p xml:id="pT40p0243a0507" cb:place="inline">遇緣去中。二難，卽命梵爲己
<lb n="0243a06" ed="T"/>緣，破和卽爲他緣。律中，本處因我住故破，他
<lb n="0243a07" ed="T"/>界因我往故和；爲害事重，故並開之。諍見僧
<lb n="0243a08" ed="T"/>壞，西土多然；此方罕有，故云希也。</p><p xml:id="pT40p0243a0814" cb:place="inline">受日逢難，
<lb n="0243a09" ed="T"/>引文中，初是親緣。若下，卽命難。律文佛判並
<lb n="0243a10" ed="T"/>言得歲。同上親留，故云同前。</p><p xml:id="pT40p0243a1012" cb:place="inline">義決中。在文尤
<lb n="0243a11" ed="T"/>緩，恐致妄行，故須準急。初正決。二引證。可知。</p>
<lb n="0243a12" ed="T"/><p xml:id="pT40p0243a1201">五中，迦提分三；初明時限。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243001" n="0243001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0243001" n="0243001"/><anchor xml:id="beg0243001" n="0243001"/>比<anchor xml:id="end0243001"/>謂無衣常開一
<lb n="0243a13" ed="T"/>月。二釋名義。引論翻名，注文釋義。三指廣。問：
<lb n="0243a14" ed="T"/>下篇旣廣，此何重示？答：若論受利，雖自恣後；
<lb n="0243a15" ed="T"/>然所獲利，全由夏功。又彰夏時四月制開分
<lb n="0243a16" ed="T"/>齊。又此論無衣，後約有衣。若爾，有衣受法，此
<lb n="0243a17" ed="T"/>何不明？答：行事次第，合在自恣後故。</p><p xml:id="pT40p0243a1715" cb:place="inline">解界中。
<lb n="0243a18" ed="T"/>此章來意，爲破古執以息後疑，非關夏限，故
<lb n="0243a19" ed="T"/>曰因明。以〈迦絺犍度〉中云：安居竟，有四事應
<lb n="0243a20" ed="T"/>作：自恣、應解界、應結界、應受功德衣；前引《母
<lb n="0243a21" ed="T"/>論》亦然；古師據<anchor xml:id="beg_f" type="star"/>比<anchor xml:id="end_f"/>，故有妄釋。</p><p xml:id="pT40p0243a2112" cb:place="inline">引古中，初出
<lb n="0243a22" ed="T"/>彼計。疏云：有人言：本依界故成安居，若解本
<lb n="0243a23" ed="T"/>界，便失夏也；以失所依，卽日雖結，亦不成就；
<lb n="0243a24" ed="T"/>故文云安居竟應解界，未竟而解，故知非也。
<lb n="0243a25" ed="T"/>此下，難破有四，初斥妄。律下，二顯正；初牒律
<lb n="0243a26" ed="T"/>文。爲下，示意。但文非明顯，致令錯會；故準《十
<lb n="0243a27" ed="T"/>誦》德衣之文，方決疑壅。廣下，指彼三十五云：
<lb n="0243a28" ed="T"/>夏竟，衆多僧坊共結一界受功德衣已，捨是大
<lb n="0243a29" ed="T"/>界，諸比丘皆名受功德衣否？答：一切皆得受
<pb n="0243b" ed="T" xml:id="T40.1805.0243b"/>
<lb n="0243b01" ed="T"/>之。又下，三引證。舊記云，指首師《律疏》。本非爲
<lb n="0243b02" ed="T"/>夏，乃顯別有所爲；文雖不示，義應同上。古下，
<lb n="0243b03" ed="T"/>四引難。古人云者，已爲前代古德難破，今引
<lb n="0243b04" ed="T"/>用之，疏中標云有人言是也。前引律云安居
<lb n="0243b05" ed="T"/>竟應解界應自恣，二文不異，故引相並。然律
<lb n="0243b06" ed="T"/>通三日自恣，十四十五未竟皆成；及中後人
<lb n="0243b07" ed="T"/>隨前自恣，住待日滿；用此相並，明知解結非
<lb n="0243b08" ed="T"/>破夏矣。文兼等者，不竟解結若云破，不竟自
<lb n="0243b09" ed="T"/>恣亦應破；自恣旣不破，解結云何破！上句示
<lb n="0243b10" ed="T"/>文同，下句明義合；破則齊破，成則俱成，不可
<lb n="0243b11" ed="T"/>偏故。疏又難云：如在攝衣界中，護衣緣故須
<lb n="0243b12" ed="T"/>解，亦應失本所依，卽日明離；然未經宿，不說
<lb n="0243b13" ed="T"/>離衣；夏亦同此，何得卽破。<note place="inline">前云：解界卽日破夏，不待經宿，故有此難。</note></p><p xml:id="pT40p0243b1327" cb:place="inline">今
<lb n="0243b14" ed="T"/>解中，初二句判定。但下，明前後寬狹，初生起。
<lb n="0243b15" ed="T"/>若下，示相爲二；初明依界前狹後寬。《僧祇》：避
<lb n="0243b16" ed="T"/>難界，縱廣三由旬。問：先廣後狹，爲依何處？答：
<lb n="0243b17" ed="T"/>準下自然，亦應依本。從狹彌勝。若下，二明依
<lb n="0243b18" ed="T"/>藍。疏中，又有師云：自然中安居已，結界受日，
<lb n="0243b19" ed="T"/>失本自然，亦破夏也。難云：本依自然，結夏尙
<lb n="0243b20" ed="T"/>成；今結作法，牢強於本，何得云破！以不離界
<lb n="0243b21" ed="T"/>故。此不標古，直伸今意。初明後狹。若下，明後
<lb n="0243b22" ed="T"/>寬。二緣卽有難無難也。<note place="inline">昔云前注文順古者，準此知非。</note></p><p xml:id="pT40p0243b2222" cb:place="inline">受日，叙意
<lb n="0243b23" ed="T"/>中；初叙開。必下，明制。妄下，顯過。西土施物，多
<lb n="0243b24" ed="T"/>依夏數；<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243002" n="0243002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0243002" n="0243002"/><anchor xml:id="beg0243002" n="0243002"/>北<anchor xml:id="end0243002"/>地亦然，故多此過。可下，生起。</p><p xml:id="pT40p0243b2416" cb:place="inline">標
<lb n="0243b25" ed="T"/>分中，初列三法。下分三科，通論上三，故云總
<lb n="0243b26" ed="T"/>分也。</p><p xml:id="pT40p0243b2603" cb:place="inline">初科。標云三種者，卽上三法開別合衆；
<lb n="0243b27" ed="T"/>或是七日半月一月三位，則合別離衆也。</p><p xml:id="pT40p0243b2717" cb:place="inline">對
<lb n="0243b28" ed="T"/>人中。引《十誦》二問，明所依處及所對人，制行
<lb n="0243b29" ed="T"/>受日不離當界。須從五衆，各局爲言；比丘通
<pb n="0243c" ed="T" xml:id="T40.1805.0243c"/>
<lb n="0243c01" ed="T"/>僧別，餘衆唯局別，不行月法故。</p><p xml:id="pT40p0243c0113" cb:place="inline">次科，易見。</p><p xml:id="pT40p0243c0117" cb:place="inline">三
<lb n="0243c02" ed="T"/>中。古執三種次受，不得前後；今此反之。須知
<lb n="0243c03" ed="T"/>古師執法，故不許差；今師義緣隨緣卽得，故
<lb n="0243c04" ed="T"/>不同也。</p><p xml:id="pT40p0243c0404" cb:place="inline">釋疑中。卽古所計，疏云：昔人云：先受
<lb n="0243c05" ed="T"/>七日，後便十五；以文云受過七日法故。答中。
<lb n="0243c06" ed="T"/>道謂口言，方俗之語，使人易解。三法半倍，半
<lb n="0243c07" ed="T"/>月倍七日，一月倍半月，故知文牒倍過之過。</p>
<lb n="0243c08" ed="T"/><p xml:id="pT40p0243c0801">相攝中。以衆法是強，別法爲弱；強必攝弱，法容
<lb n="0243c09" ed="T"/>隱顯，故有此門。初科，先叙用竟，顯非所論。若
<lb n="0243c10" ed="T"/>七日下，正示相攝；初立義。由下，釋所以。律下，
<lb n="0243c11" ed="T"/>引文據。</p><p xml:id="pT40p0243c1104" cb:place="inline">次科，初正示。比下斥非。上且從古，
<lb n="0243c12" ed="T"/>不顯今意。疏中標有人言，後正解云：今解不
<lb n="0243c13" ed="T"/>無此理，本是一緣，不得有長短二法，可如前
<lb n="0243c14" ed="T"/>判<note place="inline">前約異緣，故今不取。</note>；今前後別緣，各依受日；前法被事，
<lb n="0243c15" ed="T"/>事未是息，何得失法？如爲患事，須服酥油；兩
<lb n="0243c16" ed="T"/>緣未差，口法隨在等<note place="inline">舊記云：此科全出古義；今謂不然！安有製撰全出他義。但由
<lb n="0243c17" ed="T"/>撰鈔時猶同彼見，後疏方廢，餘同此意。</note></p><p xml:id="pT40p0243c1716" cb:place="inline">對緣八門，初門，通明中，他緣
<lb n="0243c18" ed="T"/>分二；初明如法。若下，出非法。言妄數者，非緣
<lb n="0243c19" ed="T"/>受日，法乖夏破，不成歲故。引證可解。然但失
<lb n="0243c20" ed="T"/>利，若上中下座，則不可亂；《內法傳》云：凡破夏
<lb n="0243c21" ed="T"/>人，但不獲利；豈有昔時受敬，今翻禮卑；習以
<lb n="0243c22" ed="T"/>成俗，本無憑據<note place="inline">傳文。</note>雖非明文，於理爲允。</p><p xml:id="pT40p0243c2217" cb:place="inline">私緣亦
<lb n="0243c23" ed="T"/>二，初明是。若爲下，出非，初明多種惡求。縱下，
<lb n="0243c24" ed="T"/>明經營善事。雖爲三寶，而覓利販賣，亦成非
<lb n="0243c25" ed="T"/>法；指廣如後，卽下五中初緣，或是中卷販賣
<lb n="0243c26" ed="T"/>戒。</p><p xml:id="pT40p0243c2602" cb:place="inline">三寶緣中二，初引文示。準此下，以義決；初
<lb n="0243c27" ed="T"/>明如法故開。大寺者，簡非自己。諸處者，通目
<lb n="0243c28" ed="T"/>三寶。若自下，列示非法。則有四別，初受雇；及
<lb n="0243c29" ed="T"/>下，爲己；或下，爲俗；縱下，爲僧。並下，通結四種。</p>
<pb n="0244a" ed="T" xml:id="T40.1805.0244a"/>
<lb n="0244a01" ed="T"/><p xml:id="pT40p0244a0101">第二緣中，初定是非。總下多相，不出此三。病
<lb n="0244a02" ed="T"/>中兼收遭難，受戒布施興福設供問疑請法，
<lb n="0244a03" ed="T"/>並是生善；懺悔卽滅惡。《四分》下，引緣相；《四分》。
<lb n="0244a04" ed="T"/>且出三種，如後具引。《十誦》八種。興福者，造井
<lb n="0244a05" ed="T"/>橋梁，博施濟衆之類。若遣下，卽能請有別。《四
<lb n="0244a06" ed="T"/>分》遣信聽往。下云《十誦》寬於《四分》，卽此文也。
<lb n="0244a07" ed="T"/>若中下，明所請量時。</p><p xml:id="pT40p0244a0709" cb:place="inline">三中，初引律。餘下，義定。
<lb n="0244a08" ed="T"/>父母恩重，大臣勢力，故雖不信，亦聽受往；餘
<lb n="0244a09" ed="T"/>人反<anchor xml:id="beg_10" type="star"/>比<anchor xml:id="end_10"/>，故簡有信。生福是事，信樂卽心。有力
<lb n="0244a10" ed="T"/>生信，謂已有道行，力能迴邪；前雖無信，義當
<lb n="0244a11" ed="T"/>拯救，故開往也。<note place="inline">舊解彼人有力者，非。</note></p><p xml:id="pT40p0244a1115" cb:place="inline">四中，初如法。又二，謂
<lb n="0244a12" ed="T"/>受法及直去也。今下，二斥妄行，初出非。雖爲
<lb n="0244a13" ed="T"/>衣藥，而悋己外求，故云<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244001" n="0244001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0244001" n="0244001"/><anchor xml:id="beg0244001" n="0244001"/>妾<anchor xml:id="end0244001"/>也。準下，例斷；初斷
<lb n="0244a14" ed="T"/>乞衣。過知足戒，三十中第七戒。實因奪失，現
<lb n="0244a15" ed="T"/>闕三衣，不許全受，故擧爲況。今則下，顯過。捨
<lb n="0244a16" ed="T"/>制謂闕法服，取聽謂積長財。必下，明通許。乞
<lb n="0244a17" ed="T"/>衣卽第六戒。次斷求藥。自乏、處遠，須此兩緣，
<lb n="0244a18" ed="T"/>方入開例。</p><p xml:id="pT40p0244a1805" cb:place="inline">五中，初引文。因我鬪者，能生諍也。
<lb n="0244a19" ed="T"/>須我和者，能滅諍也。然下，義評。別顯往和，令
<lb n="0244a20" ed="T"/>依受日。初句是縱；約下，卽奪。謂前緣無準，可
<lb n="0244a21" ed="T"/>依直去；事必有期，何妨受往。律雖令去，不云
<lb n="0244a22" ed="T"/>受日不得，故云無正斷也。</p><p xml:id="pT40p0244a2211" cb:place="inline">結斥中，初引別文
<lb n="0244a23" ed="T"/>通證如法；律文初<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244002" n="0244002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0244002" n="0244002"/><anchor xml:id="beg0244002" n="0244002"/>向<anchor xml:id="end0244002"/>明制。除下，示開。衣鉢
<lb n="0244a24" ed="T"/>等者，釋上餘因緣也。今下，遮妄；初斥求乞，上
<lb n="0244a25" ed="T"/>明事虛違法。縱下，示事實亦非。乞衣戒中，若
<lb n="0244a26" ed="T"/>遭奪失，直令乞衣；若乞五穀，皆結吉羅，故云
<lb n="0244a27" ed="T"/>律結正也，如〈釋相〉所明。或下，次斥邀請。如今
<lb n="0244a28" ed="T"/>吊喪賀吉問疾詢安，書疏往來，意令召命之
<lb n="0244a29" ed="T"/>類是也。律下，證非。同《十誦》者，如上八緣。上來
<pb n="0244b" ed="T" xml:id="T40.1805.0244b"/>
<lb n="0244b01" ed="T"/>五緣，總括律文，諸緣皆足；但前後不次，今爲
<lb n="0244b02" ed="T"/>隨次引之。一者，律因波斯匿王邊國反叛，王
<lb n="0244b03" ed="T"/>領軍往討；王所供養佛僧衣被飮食所須之
<lb n="0244b04" ed="T"/>物，不信樂大臣便奪；諸比丘欲往白王，路遠，
<lb n="0244b05" ed="T"/>佛開受日<note place="inline">佛僧事也</note>。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244003" n="0244003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0244003" n="0244003"/><anchor xml:id="beg0244003" n="0244003"/>一<anchor xml:id="end0244003"/>有比丘誦六十種經，爲求
<lb n="0244b06" ed="T"/>同誦人故開受<note place="inline">法事</note>。三、匿王往討邊國，不信大
<lb n="0244b07" ed="T"/>臣欲鑿祇桓通渠；比丘欲往白王，亦聽。<note place="inline">僧事，已上初科
<lb n="0244b08" ed="T"/>三寶緣。</note>四、有檀越請比丘欲布施，比丘自念彼處
<lb n="0244b09" ed="T"/>遠，不得卽日還；佛未聽有如是因緣得去，諸
<lb n="0244b10" ed="T"/>比丘白佛，佛言聽受七日去。<note place="inline">下諸緣並同，此不更煩引。</note>不應
<lb n="0244b11" ed="T"/>專爲飮食，除餘因緣<note place="inline">如上釋</note>。五、他處比<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244004" n="0244004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0244004" n="0244004"/><anchor xml:id="beg0244004" n="0244004"/>乖<anchor xml:id="end0244004"/>請懺
<lb n="0244b12" ed="T"/>殘。六、比丘尼請懺殘。七、式叉請懺悔更受戒
<lb n="0244b13" ed="T"/><note place="inline">重受六法</note>、若受大戒。八、沙彌請受戒，沙彌尼請欲受
<lb n="0244b14" ed="T"/>六法。<note place="inline">六法，尼中受；應是請僧指敎耳，已上卽第二緣。</note>九、不信樂大臣欲相
<lb n="0244b15" ed="T"/>見，若有益無益聽去<note place="inline">二重</note>。十、有信樂大臣欲相
<lb n="0244b16" ed="T"/>見，若病、若憂惱事、若爲利益<note place="inline">三重</note>。十一、不信樂父
<lb n="0244b17" ed="T"/>母欲相見，若不信令信、若惡戒令持戒、若慳
<lb n="0244b18" ed="T"/>敎令施、若無智敎令智<note place="inline">四重</note>。十二、信樂父母請欲
<lb n="0244b19" ed="T"/>相見，若病、若憂惱事、若有利益。<note place="inline">上是父母共請，下是各請。</note>十
<lb n="0244b20" ed="T"/>三、有母請相見。十四、父請相見，兄弟<note place="inline">共請各請有
<lb n="0244b21" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0244005" n="0244005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0244005" n="0244005"/><anchor xml:id="beg0244005" n="0244005"/>二<anchor xml:id="end0244005"/></note>姊妹<note place="inline">共請各請亦三</note>、及諸親里知識亦如是。<note place="inline">已上卽第三緣。通前
<lb n="0244b22" ed="T"/>共二十一種。半月一月並同。</note>又云：若爲衣鉢坐具針筒乃至藥
<lb n="0244b23" ed="T"/>草，至七日應還。<note place="inline">此卽前檀越請緣，今約不請自求爲第四耳。</note>時有比丘在
<lb n="0244b24" ed="T"/>住處，見有比丘欲破僧，念言莫爲我故破僧
<lb n="0244b25" ed="T"/>耶！白佛聽去。二見尼亦爾<note place="inline">尼來<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244006" n="0244006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0244006" n="0244006"/><anchor xml:id="beg0244006" n="0244006"/>僧<anchor xml:id="end0244006"/>中助破</note>；三聞比丘。
<lb n="0244b26" ed="T"/>四聞尼，亦爾。五有比丘於住處安居，聞彼比
<lb n="0244b27" ed="T"/>丘欲破僧，自念我若往呵諫，必用我言止不
<lb n="0244b28" ed="T"/>破僧；又念若自往或不用我語，我有親厚能
<pb n="0244c" ed="T" xml:id="T40.1805.0244c"/>
<lb n="0244c01" ed="T"/>止彼諍事，我當語彼令止破僧事；佛聽以此
<lb n="0244c02" ed="T"/>事去。六聞尼亦爾。<note place="inline">已上共六緣，律令直去。鈔約可期令受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244007" n="0244007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0244007" n="0244007"/><anchor xml:id="beg0244007" n="0244007"/>自<anchor xml:id="end0244007"/>，故列爲第五。</note>又上
<lb n="0244c03" ed="T"/>五中，第四爲自；二三爲他；初後通自他。</p><p xml:id="pT40p0244c0316" cb:place="inline">離合
<lb n="0244c04" ed="T"/>中三，初立義。一日已去，是七日緣；八日已上，
<lb n="0244c05" ed="T"/>卽半月緣；十六日去，卽一月緣。七日合者，疏
<lb n="0244c06" ed="T"/>云：若俱三日，或復<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244008" n="0244008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0244008" n="0244008"/><anchor xml:id="beg0244008" n="0244008"/>三<anchor xml:id="end0244008"/>減，可同七日，彼此兼用。
<lb n="0244c07" ed="T"/>如一是八日，一是二三日，可合受半月。疏云：
<lb n="0244c08" ed="T"/>或張王各是七日，不可合用羯磨半月；以事
<lb n="0244c09" ed="T"/>是別人所行，止得前後受七日。一是十六日，
<lb n="0244c10" ed="T"/>一是二五乃至十日，得合受一月。如下，二引
<lb n="0244c11" ed="T"/>例。銜，含也。應下，三出詞句。通僧別二法用之。</p>
<lb n="0244c12" ed="T"/><p xml:id="pT40p0244c1201">懸受者，謂前事如法，期限已定；但時未至，預
<lb n="0244c13" ed="T"/>先得受，過日方用。初示如法。所爲緣現，顯非
<lb n="0244c14" ed="T"/>濫託。必下，遮濫；初叙非。由下，出意。事非的實，
<lb n="0244c15" ed="T"/>聖敎之所不被，故云不相授也。疏列四過：一
<lb n="0244c16" ed="T"/>不可倚傍，二本無實緣，三不知期限<note place="inline">對此限濫</note>，四妄
<lb n="0244c17" ed="T"/>受僥倖<note place="inline">對輒乞法</note>。</p><p xml:id="pT40p0244c1708" cb:place="inline">互用，正明中；初科。準疏，古師不分
<lb n="0244c18" ed="T"/>本異兩緣，例得互用。今意不爾，如文所明。前
<lb n="0244c19" ed="T"/>明異緣不合。必下，明本緣開得。《十誦》因比丘
<lb n="0244c20" ed="T"/>受日到聚落中七夜未盡，作事未竟，來還白
<lb n="0244c21" ed="T"/>佛，因聽餘殘夜，白云：我受七夜，二夜已過，餘
<lb n="0244c22" ed="T"/>有若干夜往彼出界。<note place="inline">今若依用，宜準此白，唯改夜爲日。</note>卽知本是
<lb n="0244c23" ed="T"/>一緣，故云非謂異事也。</p><p xml:id="pT40p0244c2310" cb:place="inline">次科。望三寶則通，對
<lb n="0244c24" ed="T"/>餘三寶爲塞。如本作釋迦，後作別像，雖同佛
<lb n="0244c25" ed="T"/>事，非本所期。法僧例此，在文可見。</p><p xml:id="pT40p0244c2514" cb:place="inline">後一家中，
<lb n="0244c26" ed="T"/>初明塞。若下，顯通。如但受彼請，不定別緣；通
<lb n="0244c27" ed="T"/>標諸事，隨爲作之，故云準心等也。</p><p xml:id="pT40p0244c2714" cb:place="inline">釋妨中。恐
<lb n="0244c28" ed="T"/>疑異界不開，故有初問；或謂僧次非的請，故
<lb n="0244c29" ed="T"/>有次問；或疑捨請非我緣，故有後問。</p><p xml:id="pT40p0244c2915" cb:place="inline">二請者，
<pb n="0245a" ed="T" xml:id="T40.1805.0245a"/>
<lb n="0245a01" ed="T"/>卽僧次別請。</p><p xml:id="pT40p0245a0106" cb:place="inline">後云僧次應得者，以施家心漫
<lb n="0245a02" ed="T"/>故。元卽本也。</p><p xml:id="pT40p0245a0206" cb:place="inline">重受中。昔解者，疏云：有人言：安
<lb n="0245a03" ed="T"/>居立行，修道爲宗；緣急開三，以濟時要；何得
<lb n="0245a04" ed="T"/>重受，無此理也；故《十誦》中，爲破僧聽受一七
<lb n="0245a05" ed="T"/>夜，不得二七夜，乃至三十九夜已，破安居去，
<lb n="0245a06" ed="T"/>此明文矣。<note place="inline">下指和僧文，卽此是也。彼但有七夜三十九夜二法，不同《四分》。</note>開三法者，
<lb n="0245a07" ed="T"/>不許重也。差不成者，不許前後亂也。彼謂必
<lb n="0245a08" ed="T"/>須先受七日，次受半月；縱七日緣，亦請半月；
<lb n="0245a09" ed="T"/>一月亦爾，三法用足，或有急緣，破安居去，更
<lb n="0245a10" ed="T"/>不開也。<anchor xml:id="beg_11" type="star"/>比<anchor xml:id="end_11"/>由不曉受日從緣，作法據實，故有
<lb n="0245a11" ed="T"/>此判。</p><p xml:id="pT40p0245a1103" cb:place="inline">今解中，初科，初句判定。次二句指廣。疏
<lb n="0245a12" ed="T"/>引古難云：修道務急，何得制住！必有緣來，隨
<lb n="0245a13" ed="T"/>意開得；又今難云：如前檀越召，受七日已，後
<lb n="0245a14" ed="T"/>有三寶要須經營，何得不開！明知亦得。但下，
<lb n="0245a15" ed="T"/>正立又三；初申理。由受日法，本爲緣開；緣
<lb n="0245a16" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0245001" n="0245001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0245001" n="0245001"/><anchor xml:id="beg0245001" n="0245001"/>求<anchor xml:id="end0245001"/>法應，何有限三不前後也。故知昔人全迷
<lb n="0245a17" ed="T"/>敎意。故下，二指證。二十餘者，如前所引。且下，
<lb n="0245a18" ed="T"/>擧況。文亦如上。</p><p xml:id="pT40p0245a1807" cb:place="inline">引證中，《五分》一切之言，豈局
<lb n="0245a19" ed="T"/>一番耶？</p><p xml:id="pT40p0245a1904" cb:place="inline">《十誦》中，初破執不聽二七之文，初引
<lb n="0245a20" ed="T"/>文。列多緣者，如上興福等八種。自爲如衣藥
<lb n="0245a21" ed="T"/>等，爲他如受懺等。謂下，釋通。古師執此以爲
<lb n="0245a22" ed="T"/>明據，故須決破。雙牒者，別緣加二七夜，是非
<lb n="0245a23" ed="T"/>法故；疏云：彼受日法，但有二位；對首七夜，何
<lb n="0245a24" ed="T"/>得重加？故不得二七夜，不妨前後去者亦得。
<lb n="0245a25" ed="T"/>若下，破執和僧文。如上已引。初縱彼計，故云
<lb n="0245a26" ed="T"/>似耳。由似是故，致令誤解。然下，是奪。不請文
<lb n="0245a27" ed="T"/>者，彼不遣使，亦開受往，同上《五分》；《四分》一一
<lb n="0245a28" ed="T"/>遣信別請，卽是急也。此中且約寬急相並，以
<lb n="0245a29" ed="T"/>彰不局。疏釋云：和僧用二法已，破安居去者，
<pb n="0245b" ed="T" xml:id="T40.1805.0245b"/>
<lb n="0245b01" ed="T"/>受法依限，前二有期故開隨受；旣用法盡，和
<lb n="0245b02" ed="T"/>滅難期，知用何法往彼和也；理須破夏，是所
<lb n="0245b03" ed="T"/>開故。重下，斥彼所據，令須依理。</p><p xml:id="pT40p0245b0313" cb:place="inline">《五百問》中。文
<lb n="0245b04" ed="T"/>理甚明。疏云：此<name role="" type="person">卑摩羅叉</name>口決，其人翻《十誦》
<lb n="0245b05" ed="T"/>者，旣有此通，義無疑矣。<note place="inline">《十誦》本什師翻，後卑摩重翻故。</note></p><p xml:id="pT40p0245b0522" cb:place="inline">《了論》得
<lb n="0245b06" ed="T"/>受者，謂得開重也。疏解中，《業疏》引云：雖請七
<lb n="0245b07" ed="T"/>日，事竟不還，破安居得小罪。若事未了，極得六
<lb n="0245b08" ed="T"/>夜，第七日還，至八日更請七日<note place="inline">今云事了者，疑脫未字。</note>；若
<lb n="0245b09" ed="T"/>後仍不了，更請七日等。此下，指人爲證。眞諦
<lb n="0245b10" ed="T"/>卽西印土優禪國人，梁陳二朝至此，廣有翻
<lb n="0245b11" ed="T"/>經。寧下，責其局執。一隅者無通變也。壅，塞也。
<lb n="0245b12" ed="T"/>佛化本通，固執乃塞。</p><p xml:id="pT40p0245b1209" cb:place="inline">親聞中。大唐之世，<name role="" type="person">玄奘</name>西
<lb n="0245b13" ed="T"/>歸，那提同至。勅詔祖師同預翻譯，因得備聞；
<lb n="0245b14" ed="T"/>中國之法，足爲明據。故引示之。下文指廣，如
<lb n="0245b15" ed="T"/>上略引，餘更如彼。</p><p xml:id="pT40p0245b1508" cb:place="inline">長短中。三位極限爲長，一
<lb n="0245b16" ed="T"/>日八日十六日爲短，中間長短可知。文中唯
<lb n="0245b17" ed="T"/>明七日短緣，長易知故。半月一月，例準同之。
<lb n="0245b18" ed="T"/>律下，引文示。立下，申所以。若下，釋疑。但約緣
<lb n="0245b19" ed="T"/>長，不必路遠。</p><p xml:id="pT40p0245b1906" cb:place="inline">僧尼中，初文。僧法可知，尼中不
<lb n="0245b20" ed="T"/>同，故須簡別。《四分》、《僧祇》明文可了。不云多者，
<lb n="0245b21" ed="T"/>不明餘二也。</p><p xml:id="pT40p0245b2106" cb:place="inline">次科，初出濫行。《四分》下，判非法。</p>
<lb n="0245b22" ed="T"/><p xml:id="pT40p0245b2201">三中。文叙二義。別緣者，簡非衆故。必有長緣，
<lb n="0245b23" ed="T"/>事須前往，或容返界重受七日；或比難緣，義
<lb n="0245b24" ed="T"/>通直去。</p><p xml:id="pT40p0245b2404" cb:place="inline">事訖中。疏引古計云：事訖不來，夏亦
<lb n="0245b25" ed="T"/>不失，以法在故。今師不同，如文所示。初示所
<lb n="0245b26" ed="T"/>以。施猶用也。問：事訖卽謝，返界路遙，中途經
<lb n="0245b27" ed="T"/>宿；無法隨身，應須失夏？答：法託緣生，緣謝法
<lb n="0245b28" ed="T"/>失；本期還來，未及本處，事猶未息，故非失夏。
<lb n="0245b29" ed="T"/>問：事訖法亡，或緣未竟，期限已滿，約何明失？
<pb n="0245c" ed="T" xml:id="T40.1805.0245c"/>
<lb n="0245c01" ed="T"/>答：《四分》、《十誦》日夜兩別，如後自明。《明了》下，引
<lb n="0245c02" ed="T"/>證。《十誦》不許者，前云：中路聞死反戒八難起
<lb n="0245c03" ed="T"/>不應去等。《僧祇》同者，前云中前和了，中後卽
<lb n="0245c04" ed="T"/>還等是也。</p><p xml:id="pT40p0245c0405" cb:place="inline">正加中，心念中，初文。本是對首，以
<lb n="0245c05" ed="T"/>無所對，故開心念。初明開緣。獨住等者，等取
<lb n="0245c06" ed="T"/>蘭若、遠行<note place="inline">謂寄道中安居</note>、長病、飢時依親里，五緣。並約
<lb n="0245c07" ed="T"/>無侶，有卽不開。故下猶須相待。若界下，示非
<lb n="0245c08" ed="T"/>法。卽成別衆，人非所收。若待下，明如法。</p><p xml:id="pT40p0245c0816" cb:place="inline">次科，
<lb n="0245c09" ed="T"/>初指上開。若下，正示吿法。十下，遮濫。有執此
<lb n="0245c10" ed="T"/>文，謂通互對等故。然此且據七日爲言；羯磨
<lb n="0245c11" ed="T"/>月法，不通餘四；前文但簡尼衆，準理沙彌亦
<lb n="0245c12" ed="T"/>然。</p><p xml:id="pT40p0245c1202" cb:place="inline">指沙彌中。下亦不出，還指同僧。</p><p xml:id="pT40p0245c1214" cb:place="inline">對首中。受
<lb n="0245c13" ed="T"/>法分五，初求他審諦，二述己情懷，三標期無
<lb n="0245c14" ed="T"/>濫<note place="inline">簡衆法故。</note>，四牒事非虛，五期還奉制。</p><p xml:id="pT40p0245c1416" cb:place="inline">簡辨中，初科。
<lb n="0245c15" ed="T"/>云準羯磨白者，卽第三句緣本詞也；不無加
<lb n="0245c16" ed="T"/>減，對之可見。</p><p xml:id="pT40p0245c1606" cb:place="inline">次科，正明中，初立理。不下，簡
<lb n="0245c17" ed="T"/>異。世凡論病，七日則轉；藥不加病，故限七日。</p>
<lb n="0245c18" ed="T"/><p xml:id="pT40p0245c1801">次科。疑者云：病轉可爾；不轉過日，法應隨在。
<lb n="0245c19" ed="T"/>住猶存也。答如論者，卽多成《了論》，如四藥引。</p>
<lb n="0245c20" ed="T"/><p xml:id="pT40p0245c2001">問答中。並由昔世妄行，故特辨示。答中，初句
<lb n="0245c21" ed="T"/>義定。此唯約第七夜爲言，非謂不兼前六夜
<lb n="0245c22" ed="T"/>也。以下，釋所以。文明七日，餘二準同。又下，止
<lb n="0245c23" ed="T"/>非又二；初正斥妄改。亦下，因斥濫用。曇諦羯
<lb n="0245c24" ed="T"/>磨後隨出事訖法，有昧敎者輒用故。問：兩宗
<lb n="0245c25" ed="T"/>失受，同異云何？答：失法則異，破夏乃同。《四分》
<lb n="0245c26" ed="T"/>受日，日沒卽失；《十誦》受夜，夜盡方謝；及論破
<lb n="0245c27" ed="T"/>夏，並約八日明相爲言。疏云：第七夜分明相
<lb n="0245c28" ed="T"/>未出，自屬前夜；明相若出，卽屬八日，制七日
<lb n="0245c29" ed="T"/>夜須及界中，又云：《十誦》亦及七夜返，還同《四
<pb n="0246a" ed="T" xml:id="T40.1805.0246a"/>
<lb n="0246a01" ed="T"/>分》，有何異耶？問：諸律立法，差別何相？答：《五分》
<lb n="0246a02" ed="T"/>三品則同《四分》；《十誦》有二：一七夜法，二羯磨
<lb n="0246a03" ed="T"/>三十九夜法；《僧祇》亦二：一七日，二羯磨事訖。
<lb n="0246a04" ed="T"/>是則別法咸同，衆法時異。文指後篇，尋之可
<lb n="0246a05" ed="T"/>領。</p><p xml:id="pT40p0246a0502" cb:place="inline">衆法，示緣中；先出今意又二，初示緣同者。
<lb n="0246a06" ed="T"/>卽前三寶等五種，故律受七日中備列已，半
<lb n="0246a07" ed="T"/>月一月並指如上。但下，明限異。此明前緣，衆
<lb n="0246a08" ed="T"/>別並同；日限長短爲異。不同下，次斥古非。彼
<lb n="0246a09" ed="T"/>以短緣而加長法。疏又云：古師用七日已，後
<lb n="0246a10" ed="T"/>有短緣，受月爲非，令破夏去。故知有二古解。
<lb n="0246a11" ed="T"/>此下二句正斥。上句謂結業，下句卽違敎。餘
<lb n="0246a12" ed="T"/>下，指前重受。</p><p xml:id="pT40p0246a1206" cb:place="inline">立法中，通標四家。此與諸文差
<lb n="0246a13" ed="T"/>異，故須委出。疏序云：或單翻出<note place="inline">鎧師</note>，或依律文
<lb n="0246a14" ed="T"/><note place="inline">卽今一家依本直誦</note>，或準義用<note place="inline">光師</note>，或引緣據<note place="inline">願師</note>，至受日中云，
<lb n="0246a15" ed="T"/>初師加乞<note place="inline">鎧師</note>，二準覆藏<note place="inline">光師</note>，三準六夜<note place="inline">願師</note>，四云近
<lb n="0246a16" ed="T"/>世諸師不加乞詞<note place="inline">卽上序中第二</note>。用此二文，對鈔又別，
<lb n="0246a17" ed="T"/>如下自見。</p><p xml:id="pT40p0246a1705" cb:place="inline">指二家者，應是鎧願二本<note place="inline">舊指鎧諦</note>。初鎧
<lb n="0246a18" ed="T"/>本。先出乞辭云：大德僧聽！我比丘某甲受過
<lb n="0246a19" ed="T"/>七日法，十五日若一月日出界外，爲某事故，還
<lb n="0246a20" ed="T"/>來此中安居。<note place="inline">三說。</note>白及羯磨同今鈔中。疏云：初
<lb n="0246a21" ed="T"/>人加乞，羯磨不牒，恐成僧法，此古羯磨是也。
<lb n="0246a22" ed="T"/>次願師本，其文已亡。疏云：第三人<note place="inline">序是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0246001" n="0246001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0246001" n="0246001"/><anchor xml:id="beg0246001" n="0246001"/>篇<anchor xml:id="end0246001"/>四</note>，但準
<lb n="0246a23" ed="T"/>六夜，乞法牒緣誦事並盡<note place="inline">六夜白法中初牒所犯，次牒乞覆行覆，後牒乞
<lb n="0246a24" ed="T"/>六夜，最詳悉故。</note>。意詳乞法同下光本；白及羯磨，唯第四
<lb n="0246a25" ed="T"/>句中加云：僧今與比丘某甲受過七日法，十
<lb n="0246a26" ed="T"/>五日若一月日出界外，爲某事故，還來此中安
<lb n="0246a27" ed="T"/>居；故云誦事並盡。<note place="inline">素師云：願本無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0246002" n="0246002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0246002" n="0246002"/><anchor xml:id="beg0246002" n="0246002"/>斥<anchor xml:id="end0246002"/>言增減者，謂準德衣立六緣耳，非關羯磨。</note></p><p xml:id="pT40p0246a2731" cb:place="inline">第
<lb n="0246a28" ed="T"/>三師中<note place="inline">疏序亦第三，受日中列在第二。</note>，初三句示彼所立。疏云：
<pb n="0246b" ed="T" xml:id="T40.1805.0246b"/>
<lb n="0246b01" ed="T"/>第二人雖著乞詞，準乞覆藏兩遍牒事<note place="inline">謂白中加第二
<lb n="0246b02" ed="T"/>故云兩遍</note>；時到已前，增加乞詞；忍聽已後，略事而作；
<lb n="0246b03" ed="T"/>羯磨亦爾。此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0246003" n="0246003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0246003" n="0246003"/><anchor xml:id="beg0246003" n="0246003"/>方<anchor xml:id="end0246003"/>全依曇諦舊本，今略引之。
<lb n="0246b04" ed="T"/>乞云：大德僧聽！我比丘某甲此處夏安居，受
<lb n="0246b05" ed="T"/>過七日法，十五日若一月日出界外；爲某事故，
<lb n="0246b06" ed="T"/>還來此中安居；今從僧乞受過七日法，十五日
<lb n="0246b07" ed="T"/>若一月日羯磨，願僧與我比丘某甲受過七
<lb n="0246b08" ed="T"/>日法十五日若一月日羯磨，慈愍故。<note place="inline">三說。</note>正加中。
<lb n="0246b09" ed="T"/>白云：大德僧聽！比丘某甲此處夏安居，受過
<lb n="0246b10" ed="T"/>七日法，十五日若一月日出界外，爲某事故，還
<lb n="0246b11" ed="T"/>來此中安居；今從僧乞受過七日法，十五日若
<lb n="0246b12" ed="T"/>一月日羯磨<note place="inline">此謂增加乞詞</note>；若僧時到僧忍聽，僧今與
<lb n="0246b13" ed="T"/>比丘某甲受過七日法，十五日若一月日羯磨。
<lb n="0246b14" ed="T"/><note place="inline">不云爲某事等，故云略事作也。</note>羯磨，於第二句緣中牒乞詞；下加
<lb n="0246b15" ed="T"/>本事云：僧今與比丘某甲受過七日法十五日
<lb n="0246b16" ed="T"/>若一月日羯磨。<note place="inline">第四句及結詞中，單牒根本，同上白中。</note>擧下，指過；初
<lb n="0246b17" ed="T"/>生起。前二少見，不在評論；此旣盛行，須知過
<lb n="0246b18" ed="T"/>失。今下，正示又四；初叙今意以彰昔非。內，猶
<lb n="0246b19" ed="T"/>入也。律云下，據文斥。又下，取例斥。止下，勸依
<lb n="0246b20" ed="T"/>後法。</p><p xml:id="pT40p0246b2003" cb:place="inline">問得否者，爲破古解。疏云：有人定判依
<lb n="0246b21" ed="T"/>受夏破是也。答言無失者。疏云：增乞減乞，各
<lb n="0246b22" ed="T"/>有所憑；羯磨大途規模在故，依受不失。<note place="inline">意詳不無非法
<lb n="0246b23" ed="T"/>之罪。</note></p><p xml:id="pT40p0246b2303" cb:place="inline">第四師者。疏云：近世諸師不加乞詞，依本
<lb n="0246b24" ed="T"/>直誦。<note place="inline">卽同疏序云：卽今一家依本直誦也。</note>舊指願師本者，且願出
<lb n="0246b25" ed="T"/>北齊，則非近世。問：前四中不列曇諦本者？答：
<lb n="0246b26" ed="T"/>同光師故，不復出之。問：旣除乞詞，羯磨緣中
<lb n="0246b27" ed="T"/>應無正陳本意？答：疏明古師立緣增減，謂受
<lb n="0246b28" ed="T"/>日無乞，闕第八緣；祖師難云：受日無乞，豈不
<lb n="0246b29" ed="T"/>須吿！準此，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0246004" n="0246004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0246004" n="0246004"/><anchor xml:id="beg0246004" n="0246004"/>合<anchor xml:id="end0246004"/>行事時，受者應具儀至僧中吿
<pb n="0246c" ed="T" xml:id="T40.1805.0246c"/>
<lb n="0246c01" ed="T"/>云：比丘某甲欲受十五日<note place="inline">若一月日</note>出界，爲某事故，
<lb n="0246c02" ed="T"/>還來此中安居。白已，方可加法。<note place="inline">此爲諸文多違，後進難曉，不免繁長。</note></p>
<lb n="0246c03" ed="T"/><p xml:id="pT40p0246c0301">一月法中。不得雙誦者，以律本中不別出法。
<lb n="0246c04" ed="T"/>於十五日下，連書一月；翻譯省文，意令隨改；
<lb n="0246c05" ed="T"/>往往愚者依文謹誦，故此遮之；疏云則四十
<lb n="0246c06" ed="T"/>五日故也。疏又問云：受一月不云過半月者？
<lb n="0246c07" ed="T"/>解云：七日別人，餘皆衆法；但云過七日，明知
<lb n="0246c08" ed="T"/>餘二俱白二也。又云：若受半月，數日滿足，以
<lb n="0246c09" ed="T"/>加法云十五日故；若受一月，則隨大小。私謂，
<lb n="0246c10" ed="T"/>若從初一受則可隨月，或中間受而遇小月，
<lb n="0246c11" ed="T"/>如何數之？準亦依小得二十九日，以受月故。
<lb n="0246c12" ed="T"/><note place="inline">如十六日受，至月盡止，得十四日，後更數十五日耳。</note></p><p xml:id="pT40p0246c1221" cb:place="inline">三料簡中。通明受日安居
<lb n="0246c13" ed="T"/>差別之義，故云雜也。</p><p xml:id="pT40p0246c1309" cb:place="inline">初科。夏熱卽餘緣，此且
<lb n="0246c14" ed="T"/>略擧，餘例開之。須同緣者，牒事便故，異緣不
<lb n="0246c15" ed="T"/>得。下指所出。然與《四分》受戒頗同，亦可例準。</p>
<lb n="0246c16" ed="T"/><p xml:id="pT40p0246c1601">依處中，依界。可解。</p><p xml:id="pT40p0246c1608" cb:place="inline">依藍中，初文。卽前云：結夏
<lb n="0246c17" ed="T"/>在前，結界在後，故云先無也。二界，卽大界戒
<lb n="0246c18" ed="T"/>場。言離衣者，此據作法攝衣爲言，自然亦不
<lb n="0246c19" ed="T"/>失也。</p><p xml:id="pT40p0246c1903" cb:place="inline">次科。云本結者，明先有界也。言佛制者，
<lb n="0246c20" ed="T"/>比丘住處，佛制必先結界，制令依界明矣；伽
<lb n="0246c21" ed="T"/>藍有緣未及結界，或依村舍等處，可依自然。
<lb n="0246c22" ed="T"/>若僧坊有界，定須依界；今人行法，有界之處，
<lb n="0246c23" ed="T"/>令依藍結；則餘場小，往返無妨；意謂依藍依
<lb n="0246c24" ed="T"/>界，隨人所欲，反謂此文是順古義<note place="inline">從前至此三處出此義，並
<lb n="0246c25" ed="T"/>指爲古，謬之太甚。</note>；後學無知，皆隨盲導，何可救也。言却
<lb n="0246c26" ed="T"/>縮者，捨寬藍，從狹界，得敎意故。下指廣者，疏
<lb n="0246c27" ed="T"/>明先本無界依藍結者；後云：立心行者行護
<lb n="0246c28" ed="T"/>從急；若後作法遠於自然，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0246005" n="0246005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0246005" n="0246005"/><anchor xml:id="beg0246005" n="0246005"/>祖<anchor xml:id="end0246005"/>依自然分齊；旣
<lb n="0246c29" ed="T"/>無緣難，不可後開；若結狹本有說依新<note place="inline">他解</note>，意以
<pb n="0247a" ed="T" xml:id="T40.1805.0247a"/>
<lb n="0247a01" ed="T"/>安居隨本自然爲定；由本作法意在羯磨，安
<lb n="0247a02" ed="T"/>居隨處，不要加結。<note place="inline">古記見此，便謂先有界處，亦不須依界，誤矣。</note></p><p xml:id="pT40p0247a0225" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0247001" n="0247001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0247001" n="0247001"/><anchor xml:id="beg0247001" n="0247001"/><g ref="#CB04870">𥾅</g><anchor xml:id="end0247001"/>指中。
<lb n="0247a03" ed="T"/>點上所判。講者因先諸記妄云順古，便云此
<lb n="0247a04" ed="T"/>是斥古；妄上加妄，此妄何窮！且鈔文前後義
<lb n="0247a05" ed="T"/>評義準，其言非一，豈非文者皆不取耶。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0247002" n="0247002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0247002" n="0247002"/><anchor type="circle"/></p></cb:div>
<lb n="0247a06" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">12 釋自恣篇(上四)</cb:mulu><head><anchor type="circle"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0247003" n="0247003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0247003" n="0247003"/>釋自恣篇</head>
<lb n="0247a07" ed="T"/><p xml:id="pT40p0247a0701">釋名叙意，文自詳委；行法通塞，須略示之。
<lb n="0247a08" ed="T"/>謂人該五衆，法別三階，時局夏竟，處通二界；
<lb n="0247a09" ed="T"/>餘在文中。言宗要者，若論衆同之本，攝僧大敎；
<lb n="0247a10" ed="T"/>此同說戒，卽法爲要；若治惡挫慢，淸心增善，
<lb n="0247a11" ed="T"/>衆行中最，卽行爲要；若律論廣博，衆說繁累；
<lb n="0247a12" ed="T"/>撮錄時用，以成此篇，卽文爲要。三釋俱通，後
<lb n="0247a13" ed="T"/>義善尤善。</p><p xml:id="pT40p0247a1305" cb:place="inline">自恣意中，初科，上二句，躡前生起。
<lb n="0247a14" ed="T"/>俗中以十日爲一旬。人下，正叙來意，又二，初
<lb n="0247a15" ed="T"/>叙意。妄情外騖，無始慣習；不自反照，故多迷
<lb n="0247a16" ed="T"/>己。縱下，示名；上二句，標。內下，釋。初二句，釋上
<lb n="0247a17" ed="T"/>縱宜己罪，卽明<anchor xml:id="nkr_note_orig_0247004" n="0247004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0247004" n="0247004"/><anchor xml:id="beg0247004" n="0247004"/>白<anchor xml:id="end0247004"/>義。誠心露過，故曰內彰；屈
<lb n="0247a18" ed="T"/>身坐草，發語求誨，故云外顯；卽三業也。玉病
<lb n="0247a19" ed="T"/>曰瑕，人病曰疵，並喩於罪。身下一句，釋上恣
<lb n="0247a20" ed="T"/>僧擧過，卽彰恣義。故下，結名。</p><p xml:id="pT40p0247a2012" cb:place="inline">引證中，初問起。
<lb n="0247a21" ed="T"/>使下，列釋。四義，並以故字結之。不孤獨者，三
<lb n="0247a22" ed="T"/>業憑他，不自有故。苦言，卽所陳詞句；以自述
<lb n="0247a23" ed="T"/>己過，使衆聞故。初卽明制相依，餘並淸過；二
<lb n="0247a24" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0247005" n="0247005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0247005" n="0247005"/><anchor xml:id="beg0247005" n="0247005"/>句<anchor xml:id="end0247005"/>有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0247006" n="0247006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0247006" n="0247006"/><anchor xml:id="beg0247006" n="0247006"/>已<anchor xml:id="end0247006"/>，四卽無犯，三通有無。又初後生善，
<lb n="0247a25" ed="T"/>中二滅惡。</p><p xml:id="pT40p0247a2505" cb:place="inline">制夏末中，初科，初句徵。若下釋，又
<lb n="0247a26" ed="T"/>二；初叙不前意，上明來集之心欵，誠也。要，制
<lb n="0247a27" ed="T"/>也。若逆下，彰前擧之過。逆，謂未竟而先擧也。
<lb n="0247a28" ed="T"/>故下，二明須後意，初句重牒前徵。以下釋，初
<lb n="0247a29" ed="T"/>叙將散。方詣，謂所往之處。必下，明立法。不獨
<pb n="0247b" ed="T" xml:id="T40.1805.0247b"/>
<lb n="0247b01" ed="T"/>宣者，多迷己故。障道等者，顯須悔故。故下，結
<lb n="0247b02" ed="T"/>意。</p><p xml:id="pT40p0247b0202" cb:place="inline">次科。律論皆云竟，證上彌顯。論中持戒律
<lb n="0247b03" ed="T"/>者，是遵制敎；及諸善者，卽依化敎；化制無違，
<lb n="0247b04" ed="T"/>故云皆不毀等。</p><p xml:id="pT40p0247b0407" cb:place="inline">遮濫中，初二句，正名。非下，黜
<lb n="0247b05" ed="T"/>謬。昔人應以賞勞五利，開破五戒；是任意毀犯，
<lb n="0247b06" ed="T"/>而立其名。此下，示意。</p><p xml:id="pT40p0247b0609" cb:place="inline">開章，標列中。言緣集者，
<lb n="0247b07" ed="T"/>謂定時簡人，竝須合敎，方成法故。雜明者，料
<lb n="0247b08" ed="T"/>簡釋疑，非一相故。</p><p xml:id="pT40p0247b0808" cb:place="inline">時節，含閏中，初明閏四五六
<lb n="0247b09" ed="T"/>月。七月十五日，且約前安居人；中後結者，多
<lb n="0247b10" ed="T"/>隨前坐，故不別標。不依者，謂先結後閏，具如
<lb n="0247b11" ed="T"/>前篇；此卽隨竟自恣，不局時節。若下，明閏七
<lb n="0247b12" ed="T"/>月。非前夏，數滿者，此據中後者多；必前多後
<lb n="0247b13" ed="T"/>少，亦隨前作，住待日滿耳。</p><p xml:id="pT40p0247b1311" cb:place="inline">增減中。減前二日，
<lb n="0247b14" ed="T"/>增後二半；猶不去者，開強和合，一同說戒，故指
<lb n="0247b15" ed="T"/>如前。</p><p xml:id="pT40p0247b1503" cb:place="inline">延日中。律因諸比丘安居，精勤行道，得
<lb n="0247b16" ed="T"/>增上果；恐往餘處，不得是樂，白佛；因令作白，
<lb n="0247b17" ed="T"/>增益自恣。白云：大德僧聽！若僧時到僧忍聽，
<lb n="0247b18" ed="T"/>僧今不自恣，四月滿，當自恣，白如是。</p><p xml:id="pT40p0247b1815" cb:place="inline">詳定中，
<lb n="0247b19" ed="T"/>初定無難；若下，明有難。初中又二，初引文以
<lb n="0247b20" ed="T"/>定。初云律中者，卽〈自恣犍度〉云：諸比丘欲十
<lb n="0247b21" ed="T"/>四十五自恣，佛言聽。次引急施者，初句通指
<lb n="0247b22" ed="T"/>一戒；次句別指戒中釋衣時應畜文，彼云：若
<lb n="0247b23" ed="T"/>自恣十日在<note place="inline">七月六日</note>得急施衣，事已，至一月<note place="inline">無衣</note>五
<lb n="0247b24" ed="T"/>月畜<note place="inline">有衣也，此卽時前開十日，後無所增。</note>；乃至明日自恣應受<note place="inline">十五受衣，十
<lb n="0247b25" ed="T"/>六自恣，故言明日。</note>，一月五月外，更增九日<note place="inline">謂初七得衣，前減一日，後增一日；乃
<lb n="0247b26" ed="T"/>至十五，前減九日，後增九日，故云次第增也。</note>；此明十六自恣，合上犍度
<lb n="0247b27" ed="T"/>三日明矣。引〈增三〉中，律云：有三種自恣，十四
<lb n="0247b28" ed="T"/>十五月初日<note place="inline">十六是黑月初</note>。律云下，正定。此亦犍度中
<lb n="0247b29" ed="T"/>文。雖通三日，前二非竟，不符文意，故取十六
<pb n="0247c" ed="T" xml:id="T40.1805.0247c"/>
<lb n="0247c01" ed="T"/>也。律又下，二釋妨，初引文。此出〈尼犍度〉中，恐
<lb n="0247c02" ed="T"/>人固執，故須釋通。此文且約處遠爲言；準理，
<lb n="0247c03" ed="T"/>須云僧十五日，尼十六日。又尼近處，不勞隔
<lb n="0247c04" ed="T"/>日；如下文中，雙出二法是也。此下，正釋，初二
<lb n="0247c05" ed="T"/>句釋通。言相依者，疏云：僧須在前自恣，白衆
<lb n="0247c06" ed="T"/>治擧；旣犯淸淨，方合受尼故。及下，示通局。文
<lb n="0247c07" ed="T"/>旣通三，今取十六；亦非專必，故云一期。克，猶
<lb n="0247c08" ed="T"/>約也。恐無知者，前自恣已，出界破夏。今世多
<lb n="0247c09" ed="T"/>然，爲過斯久；封懷味敎，聞之不行，深可悲矣！</p>
<lb n="0247c10" ed="T"/><p xml:id="pT40p0247c1001">人是非中，列三種人。初先結後破，二一向不
<lb n="0247c11" ed="T"/>結，三結有中後。恐疑上二不可同法，故此辨
<lb n="0247c12" ed="T"/>之，通成應敎。文中，初明前二種。《四分》下，示後
<lb n="0247c13" ed="T"/>一種。但云後者，義必兼中，亦約望前通名後
<lb n="0247c14" ed="T"/>耳。</p><p xml:id="pT40p0247c1402" cb:place="inline">方法中。標云三人者。對法，卽衆法對首心
<lb n="0247c15" ed="T"/>念也。</p><p xml:id="pT40p0247c1503" cb:place="inline">僧中又二，六五兩分。初中四門，對下五
<lb n="0247c16" ed="T"/>人，唯第二門，差五德法，雙單有異；餘三竝同。</p>
<lb n="0247c17" ed="T"/><p xml:id="pT40p0247c1701">緣起中，初科爲二，初示人法分齊。當下，正明
<lb n="0247c18" ed="T"/>緣相，有四，一作相。各下，次敷座。準餘法事，床
<lb n="0247c19" ed="T"/>席兩通；獨此自恣，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0247007" n="0247007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0247007" n="0247007"/><anchor xml:id="beg0247007" n="0247007"/>淮<anchor xml:id="end0247007"/>局席地。律下，三布草。
<lb n="0247c20" ed="T"/>上二句遮非，下句示法。不在座者，謂所坐席
<lb n="0247c21" ed="T"/>處。不在地者，爲護身衣，須以草藉。應離座者，
<lb n="0247c22" ed="T"/>捨席就草也。<note place="inline">古云互跪者，非。</note>然不許在地，義須草上；而
<lb n="0247c23" ed="T"/>文中不明，故引《五分》以決。竝下，四修敬。</p><p xml:id="pT40p0247c2316" cb:place="inline">次科。
<lb n="0247c24" ed="T"/>指同前者，卽諸偈詞，及唱吿言<anchor xml:id="nkr_note_orig_0247008" n="0247008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0247008" n="0247008"/><anchor xml:id="beg0247008" n="0247008"/>今<anchor xml:id="end0247008"/>；言布薩處，
<lb n="0247c25" ed="T"/>竝須改之。然行事之時，須知次第。至於說淸
<lb n="0247c26" ed="T"/>淨妙偈已，卽須梵唄，散洒華水，亦須供養。<note place="inline">有云：說戒
<lb n="0247c27" ed="T"/>須供戒法，自恣不須，非也。此供三寶，豈唯戒法；又自恣法，豈不須<anchor xml:id="nkr_note_orig_0247009" n="0247009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0247009" n="0247009"/><anchor xml:id="beg0247009" n="0247009"/>共<anchor xml:id="end0247009"/>！</note>梵唄旣畢，說傳
<lb n="0247c28" ed="T"/>香偈已；上座卽叙事吿衆，選擇德人；後秉差
<lb n="0247c29" ed="T"/>法，方接下科行事。</p><p xml:id="pT40p0247c2908" cb:place="inline">小衆中，同別二法。同法者，
<pb n="0248a" ed="T" xml:id="T40.1805.0248a"/>
<lb n="0248a01" ed="T"/>旣唱出已，至僧自恣竟，鳴鐘召來，依次坐草，
<lb n="0248a02" ed="T"/>對五德自恣。別法者，送籌入僧已，口差沙彌
<lb n="0248a03" ed="T"/>爲五德，餘事竝同僧。</p><p xml:id="pT40p0248a0309" cb:place="inline">五德中。標分二者，其五
<lb n="0248a04" ed="T"/>人法，跨指略法之後，欲彰差法之異。</p><p xml:id="pT40p0248a0415" cb:place="inline">簡人中，
<lb n="0248a05" ed="T"/>初科，上二句雙標。謂下，別釋，初五德中。上四
<lb n="0248a06" ed="T"/>通德，如前篇分房中。下一別德，初約人釋；破
<lb n="0248a07" ed="T"/>夏、不結、前後等人，並應自恣；三擧二滅、抱過
<lb n="0248a08" ed="T"/>不露等，名不自恣。次約時釋，三日是時，餘爲
<lb n="0248a09" ed="T"/>非時；增減難事，並須曉故。三約法者，一廣六
<lb n="0248a10" ed="T"/>略；觀緣緩急，並合宜故。疏云：衆雜是非，染淨
<lb n="0248a11" ed="T"/>同住；無宜枉濫，坌汚僧倫<note place="inline">謂知人也</note>；知時、知法<note place="inline">共上爲三</note>；
<lb n="0248a12" ed="T"/>非人不顯，故須之也。律下，明次五德，初列五
<lb n="0248a13" ed="T"/>相。一一相中，是非相對。言知時者，與上何異；
<lb n="0248a14" ed="T"/>上是時節，此卽時宜；謂量僧和諍，可擧卽擧；
<lb n="0248a15" ed="T"/>疏云：擧過靜諍，無不和順是也。意下，隨釋。初
<lb n="0248a16" ed="T"/>句釋初德，次句釋第二德；欲下三句，釋第三
<lb n="0248a17" ed="T"/>德；故下二句，釋第四德；愍下二句，釋第五德。
<lb n="0248a18" ed="T"/>五中，上二是智，能觀量故；次二是悲，皆拔苦故；
<lb n="0248a19" ed="T"/>後一是慈，以與樂故。又第四是口，餘四並心。
<lb n="0248a20" ed="T"/>此謂各人自具二種五德。<note place="inline">有人行事，差一人爲自恣五德，一人爲擧罪五德，謬
<lb n="0248a21" ed="T"/>矣。</note>問：旣具二五，何以不名十德耶？答：罪事別故，
<lb n="0248a22" ed="T"/>通局異故。若爾，今云五德，從何得名？答：用分
<lb n="0248a23" ed="T"/>通局，義有兼正；約事就局，從正爲名。</p><p xml:id="pT40p0248a2315" cb:place="inline">次科，初
<lb n="0248a24" ed="T"/>徵。二釋，爲三，初點本宗。但令差人，及羯磨中，
<lb n="0248a25" ed="T"/>唯牒一名，故云不了。次示三律並差二人。注
<lb n="0248a26" ed="T"/>釋多人，謂二對三對；作法差已，隨對起復，互
<lb n="0248a27" ed="T"/>相替換；始終二人，非謂齊作。後引三千，正明
<lb n="0248a28" ed="T"/>所以。僧自恣竟者，卽同《十誦》，下不用之。此中
<lb n="0248a29" ed="T"/>但取差二之意。</p><p xml:id="pT40p0248a2907" cb:place="inline">三中，初斥專執。謂逐人差也，
<pb n="0248b" ed="T" xml:id="T40.1805.0248b"/>
<lb n="0248b01" ed="T"/>以見本宗差法，單牒名故。未通諸部者，卽上所
<lb n="0248b02" ed="T"/>引也。又下，次斥輕易。今時皆爾。況復庸愚，空
<lb n="0248b03" ed="T"/>無一行，妄充僧命，輒號五德。名存實喪，豈不
<lb n="0248b04" ed="T"/>悲乎！十下，引證。下座來向者，臘高德重，不可
<lb n="0248b05" ed="T"/>勞動故。</p><p xml:id="pT40p0248b0504" cb:place="inline">差法中，初科，前明簡德。文令上座差
<lb n="0248b06" ed="T"/>選，或堪能羯磨者，隨作亦得。不下，定處。由世
<lb n="0248b07" ed="T"/>濫行，故須指破。</p><p xml:id="pT40p0248b0707" cb:place="inline">次科中，初明索欲。餘諸羯磨，
<lb n="0248b08" ed="T"/>通傳欲淨；獨此有異，故須別出。此下，示部別。
<lb n="0248b09" ed="T"/>《僧祇》等律，並不開故。問和中。且約通答，後顯
<lb n="0248b10" ed="T"/>別答。指如上者，卽〈羯磨篇〉。</p><p xml:id="pT40p0248b1011" cb:place="inline">五德行事，和僧中，
<lb n="0248b11" ed="T"/>初文，前示威儀。今時多在僧前，禮已和白。不
<lb n="0248b12" ed="T"/>應下，遮非。</p><p xml:id="pT40p0248b1205" cb:place="inline">次科，初示別答。若下，指通答。</p><p xml:id="pT40p0248b1216" cb:place="inline">行草
<lb n="0248b13" ed="T"/>中，初科爲四，初示所出。如前所明。當下，二令
<lb n="0248b14" ed="T"/>預辦。人別一剪者，意使各敷，恐相連布故；當
<lb n="0248b15" ed="T"/>用一握，長二尺許，剪已束之；須令展布，可容
<lb n="0248b16" ed="T"/>一坐，卽爲準矣。至下，三明次行。上座跪授，餘
<lb n="0248b17" ed="T"/>人不須。各下，四明敷布。於座前者，卽所坐席
<lb n="0248b18" ed="T"/>外地上也。注文。有云：重囑預覓。或云：定是預
<lb n="0248b19" ed="T"/>覓，何必重囑？今謂此文。注上敷草；謂若至五
<lb n="0248b20" ed="T"/>德唱已始敷事容倉卒，衆復稽遲；故令受已
<lb n="0248b21" ed="T"/>前敷，待唱卽坐；有不依此，特注示之；辨，謂布
<lb n="0248b22" ed="T"/>草備擬坐處也。</p><p xml:id="pT40p0248b2207" cb:place="inline">唱吿中。就草座者，吿令卽時
<lb n="0248b23" ed="T"/>離本座處。偏<anchor xml:id="nkr_note_orig_0248001" n="0248001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0248001" n="0248001"/><anchor xml:id="beg0248001" n="0248001"/>但<anchor xml:id="end0248001"/>等者，囑後自恣，具儀致敬。注
<lb n="0248b24" ed="T"/>令從之，非謂合衆卽皆互跪；下云：見五德來，
<lb n="0248b25" ed="T"/>方從座起；故知爾前，但坐草上。人多錯解，令
<lb n="0248b26" ed="T"/>衆疲極，迷文故也。問：所以須坐草者？答：自恣
<lb n="0248b27" ed="T"/>一法，異餘衆事；由是露過，求他誨示，必現卑
<lb n="0248b28" ed="T"/>遜。褥席坐具，不以<g ref="#CB00890">𭣋</g>藉；屈身平地，同彼罪
<lb n="0248b29" ed="T"/>囚；恐損身衣，故令布草。疏云：言離座者，捨憍
<pb n="0248c" ed="T" xml:id="T40.1805.0248c"/>
<lb n="0248c01" ed="T"/>慢故；布草坐者，恐有損故；斯爲明證，豈復疑
<lb n="0248c02" ed="T"/>乎！<note place="inline">舊云：佛成道時，吉祥童子施草，今傚佛故；因又妄<anchor xml:id="nkr_note_add_0248c0201" n="0248c0201"/><anchor xml:id="beg0248c0201" n="0248c0201"/>述<anchor xml:id="end0248c0201"/>受草偈，穿鑿<anchor xml:id="nkr_note_orig_0248002" n="0248002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0248002" n="0248002"/><anchor xml:id="beg0248002" n="0248002"/>大<anchor xml:id="end0248002"/>甚；請以疏驗，早宜廢之。</note>然今
<lb n="0248c03" ed="T"/>行事，多從妄習；隨用少草，繫以繒綵；五色間
<lb n="0248c04" ed="T"/>鬪，事同兒戲。又令管句之僧，或復淨人；分頭
<lb n="0248c05" ed="T"/>俵散，平身拋擲。及至唱吿，手擎頂戴；依古謬
<lb n="0248c06" ed="T"/>傳，誦吉祥偈；然後揭起坐具，投之於下。身不
<lb n="0248c07" ed="T"/>離座，復不敷草；違背正敎，恣任妄情。況自矜
<lb n="0248c08" ed="T"/>誇，我能講說；至於行事，還逐訛風；臨此明文，
<lb n="0248c09" ed="T"/>信同夢海。況氷情固執，見善不遷；畢身長負
<lb n="0248c10" ed="T"/>於無知，來報更增於愚塞。知非改過，其唯智
<lb n="0248c11" ed="T"/>人乎！</p><p xml:id="pT40p0248c1103" cb:place="inline">對說中，初引聖儀，誡令倣上。大聖尙爾，
<lb n="0248c12" ed="T"/>下凡不稟，其可得乎！疏具引云：佛坐草座，吿
<lb n="0248c13" ed="T"/>諸比丘：汝各坐草座。默久，吿諸比丘：我欲受
<lb n="0248c14" ed="T"/>歲，我無過咎於衆人乎？又不犯身口意乎？如
<lb n="0248c15" ed="T"/>是至三，舍利弗言：無三業過，所以然者，不度
<lb n="0248c16" ed="T"/>者度，作眼目醫王，大千界尊，何有過也！指《新
<lb n="0248c17" ed="T"/>歲經》者，彼云：時三千大千世界，六反震動；一
<lb n="0248c18" ed="T"/>萬比丘得道跡，八千比丘得羅漢；空中八萬
<lb n="0248c19" ed="T"/>四千諸天，皆發無上正眞道意等。</p><p xml:id="pT40p0248c1914" cb:place="inline">正自恣法四
<lb n="0248c20" ed="T"/>科，初中。二五德來，一跪一立者，明非雙頭一
<lb n="0248c21" ed="T"/>時說也。今多竝跪，深乖法律；縱前後說，外儀
<lb n="0248c22" ed="T"/>相濫，不能顯別，亦非法也。</p><p xml:id="pT40p0248c2211" cb:place="inline">次科，上座法中，初
<lb n="0248c23" ed="T"/>修敬者。律因六群反抄衣，衣纏頸裹頭，通肩
<lb n="0248c24" ed="T"/>披衣，著革屣；地上坐，床上坐自恣；佛因制具
<lb n="0248c25" ed="T"/>儀。律列四禮，文略脫屣；偏袒一法，此土不宜。
<lb n="0248c26" ed="T"/>僧隨上座者，律因上座具儀自恣，餘人猶故
<lb n="0248c27" ed="T"/>在座，佛又制之；此亦據五德來時，非謂大衆
<lb n="0248c28" ed="T"/>齊跪；《十誦》捉足者，投身仆地，舒手執足，示敬
<lb n="0248c29" ed="T"/>之極；彼又云：若是下座，不得執足，乖儀式也。</p>
<pb n="0249a" ed="T" xml:id="T40.1805.0249a"/>
<lb n="0249a01" ed="T"/><p xml:id="pT40p0249a0101">陳詞中。準疏分五：初句正吿五德，求聽說也。
<lb n="0249a02" ed="T"/>次句牒僧自恣時也。三我某甲等者，下應上
<lb n="0249a03" ed="T"/>法，縱陳過咎，恣僧擧也。四若見等者，我有三
<lb n="0249a04" ed="T"/>根，慈誨賜示；疏云：解行具故名大德，年臘高
<lb n="0249a05" ed="T"/>遠名長老。又云：前單牒者，但吿五德；後雙牒
<lb n="0249a06" ed="T"/>者，勤重之志，在於僧也。<note place="inline">謂囑僧中別人，《僧祇》則云：長老及僧自恣說，故知通吿也。</note>
<lb n="0249a07" ed="T"/>五我若下，從聞悔過，成我淸美；三說者，仰囑
<lb n="0249a08" ed="T"/>之勤，非濫託也。復本座者，還歸席位也。律因
<lb n="0249a09" ed="T"/>上座跪待疲極，白佛聽之。</p><p xml:id="pT40p0249a0911" cb:place="inline">次座中。修敬陳詞，
<lb n="0249a10" ed="T"/>一如上座，故但指之。</p><p xml:id="pT40p0249a1009" cb:place="inline">總結中。上以二座爲法，
<lb n="0249a11" ed="T"/>餘竝同然，故云如是。所以展轉別對各說者，
<lb n="0249a12" ed="T"/>由是求他擧過，必使大衆識知名字，觀量有
<lb n="0249a13" ed="T"/>無；若令合說，言相參濫，何由辨別！所以律
<lb n="0249a14" ed="T"/>中一說二說，竊語疾語，皆名非法，意在此也。</p>
<lb n="0249a15" ed="T"/><p xml:id="pT40p0249a1501">開中。隨身安者，亦須坐草，但不具儀耳；故律
<lb n="0249a16" ed="T"/>云：時有病比丘，偏袒脫屣，互跪合掌，時久病
<lb n="0249a17" ed="T"/>增；白佛因開。注中云訖自恣者，謂自陳三說
<lb n="0249a18" ed="T"/>竟也。非謂合衆都訖，上云：隨訖復座，豈不明
<lb n="0249a19" ed="T"/>耶！</p><p xml:id="pT40p0249a1902" cb:place="inline">五德處中。準《僧祇》文，須依位者，不失次故。
<lb n="0249a20" ed="T"/>破《十誦》者，彼取僧竟，同上《三千威儀》故。</p><p xml:id="pT40p0249a2016" cb:place="inline">唱吿
<lb n="0249a21" ed="T"/>中。今時行事，五德歸位已，呪願迴向，然後梵
<lb n="0249a22" ed="T"/>唄說自慶偈，三歸禮散。<note place="inline">多見不說偈者，非也。</note></p><p xml:id="pT40p0249a2218" cb:place="inline">擧罪中，依篇
<lb n="0249a23" ed="T"/>治者，約心違順，通收懺罰。初科分二，初明五
<lb n="0249a24" ed="T"/>德衆僧擧。必無私曲，依法加治，不假窮勘。若
<lb n="0249a25" ed="T"/>下，二明別人擧。恐懷損減，須究虛實。初明事
<lb n="0249a26" ed="T"/>根俱實。依遮法者，作擧憶念。若下，明事實根
<lb n="0249a27" ed="T"/>謬。反治者，降等治之。注指前篇，尋之可見。</p><p xml:id="pT40p0249a2717" cb:place="inline">反
<lb n="0249a28" ed="T"/>治中，初簡五德不治。有二義故，一是衆差，二
<lb n="0249a29" ed="T"/>謂具德。言推繩者，覈實加刑也。不同下，次明
<pb n="0249b" ed="T" xml:id="T40.1805.0249b"/>
<lb n="0249b01" ed="T"/>別人須治。反前二義，在文顯然。</p><p xml:id="pT40p0249b0113" cb:place="inline">僧具缺中，初
<lb n="0249b02" ed="T"/>擧極位僧，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0249001" n="0249001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0249001" n="0249001"/><anchor xml:id="beg0249001" n="0249001"/>辦<anchor xml:id="end0249001"/>法備故。若下，明次位僧被事
<lb n="0249b03" ed="T"/>不足故。指後法者，令發露也。</p><p xml:id="pT40p0249b0312" cb:place="inline">尼來請說，初無
<lb n="0249b04" ed="T"/>尼中。以說戒時，尼請敎誡身不現前，有無俱
<lb n="0249b05" ed="T"/>問；自恣不爾，縱有不問。</p><p xml:id="pT40p0249b0510" cb:place="inline">白日法中，初科爲三，
<lb n="0249b06" ed="T"/>初安尼立處。衆下，止僧自恣。當下，命尼陳說。
<lb n="0249b07" ed="T"/>指別法者，下具云：比丘尼僧，夏安居竟；比
<lb n="0249b08" ed="T"/>丘僧，夏安居竟；比丘尼僧，說三事自恣見
<lb n="0249b09" ed="T"/>聞疑；大德！慈愍故語我，我若見罪，當如法懺
<lb n="0249b10" ed="T"/>悔。<note place="inline">三說。</note></p><p xml:id="pT40p0249b1004" cb:place="inline">次科。上吿下名勅，古語通用，今唯王者
<lb n="0249b11" ed="T"/>所稱。餘下，指後；彼云：尼於自恣時，傳僧所吿；
<lb n="0249b12" ed="T"/>諸尼頂戴訖，然後自恣等。</p><p xml:id="pT40p0249b1211" cb:place="inline">隔日法中。以夜中
<lb n="0249b13" ed="T"/>作法，尼來不及，故制重集。唯此爲異，餘竝同
<lb n="0249b14" ed="T"/>前。</p><p xml:id="pT40p0249b1402" cb:place="inline">問中。以欲應羯磨；今旣不作，而制傳欲，
<lb n="0249b15" ed="T"/>故須問釋。答中，初申理。尼八敬中，依僧自恣；
<lb n="0249b16" ed="T"/>衆不和集，非依僧故。故律下，引證，初引開略
<lb n="0249b17" ed="T"/>文。處下，反彰廣法。《僧祇》下，準例，初擧文。彼
<lb n="0249b18" ed="T"/>明尼請敎誡，還寺傳吿；亦制尼僧盡集，不來
<lb n="0249b19" ed="T"/>說欲。由下，合例。</p><p xml:id="pT40p0249b1907" cb:place="inline">尼來中。言犯重者，僧殘戒分，
<lb n="0249b20" ed="T"/>望下爲言。身旣有過，不堪自恣也。今時尼法，
<lb n="0249b21" ed="T"/>節制不行；幸而聞之，無復見矣。</p><p xml:id="pT40p0249b2113" cb:place="inline">略說中。標云
<lb n="0249b22" ed="T"/>雜行者，緣法二種，各有多別故。</p><p xml:id="pT40p0249b2213" cb:place="inline">指緣中。令量
<lb n="0249b23" ed="T"/>時者，事在五德；衆法選擧，非庸昧所堪，可不
<lb n="0249b24" ed="T"/>愼乎！</p><p xml:id="pT40p0249b2403" cb:place="inline">五德對略中，初文爲二，初標略緣。時所
<lb n="0249b25" ed="T"/>有者，略擧四種。當下，示略法，初明先廣。已下，
<lb n="0249b26" ed="T"/>明次略。文略再說，疏云：對五德有二略，二
<lb n="0249b27" ed="T"/>說、一說也。<note place="inline">人云無再說，非。</note>受兩人者，縱受三人，理亦無
<lb n="0249b28" ed="T"/>損，但不得至四耳。</p><p xml:id="pT40p0249b2808" cb:place="inline">斥非中，初示非。雙頭者，二
<lb n="0249b29" ed="T"/>五德齊跪。一時者，兩座同說也。律下，引證，初
<pb n="0249c" ed="T" xml:id="T40.1805.0249c"/>
<lb n="0249c01" ed="T"/>引本律。因非特制。次引《十誦》，上句示法。不下，
<lb n="0249c02" ed="T"/>遮非有四。逆作者，從下至上也。行行者，分頭
<lb n="0249c03" ed="T"/>各取也。超越者，間隔坐次也。總唱者，合衆同
<lb n="0249c04" ed="T"/>聲也。</p><p xml:id="pT40p0249c0403" cb:place="inline">僧對略中，初標難緣。五下，五德白吿。便
<lb n="0249c05" ed="T"/>下，衆僧對說。疏云：不對五德有三略，如百人
<lb n="0249c06" ed="T"/>爲五十對，一時彼此三說再說一說也。三說，
<lb n="0249c07" ed="T"/>望法是廣，對人爲略。下二人法俱略；單白中，
<lb n="0249c08" ed="T"/>唯改再一爲異。</p><p xml:id="pT40p0249c0807" cb:place="inline">明作白中，初明須白。不下，簡
<lb n="0249c09" ed="T"/>前不須。</p><p xml:id="pT40p0249c0904" cb:place="inline">直去中，初句總擧。五種如上，下別示
<lb n="0249c10" ed="T"/>第六。<note place="inline">廣略合論去爲七法。</note>直爾去者，由難卒至，不容對說，此
<lb n="0249c11" ed="T"/>據五德和白已後；未白難來，待靜自恣，卽
<lb n="0249c12" ed="T"/>《五百問》通一月也。<note place="inline">舊云落增減者，非也。彼爲外界諍緣，非八難故。</note></p><p xml:id="pT40p0249c1226" cb:place="inline">難事
<lb n="0249c13" ed="T"/>小界。如〈結界〉中已明。難名通漫，略爲簡示。受
<lb n="0249c14" ed="T"/>說安恣，竝以王賊水火等八難餘緣爲難；增
<lb n="0249c15" ed="T"/>減說恣，卽因他界鬪諍，來此爲難；三小開者，
<lb n="0249c16" ed="T"/>竝以當界不和爲難；緣相各別，不可混濫。
<lb n="0249c17" ed="T"/><note place="inline">人多錯用，故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0249002" n="0249002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0249002" n="0249002"/><anchor xml:id="beg0249002" n="0249002"/>比<anchor xml:id="end0249002"/>示之。</note></p><p xml:id="pT40p0249c1709" cb:place="inline">五人法中，初科。恐濫行者，往往有人，
<lb n="0249c18" ed="T"/>同上雙差五德故。</p><p xml:id="pT40p0249c1808" cb:place="inline">次文爲二，初明差法，初問
<lb n="0249c19" ed="T"/>和。便下，秉法。前後各差，互爲能所故。不下，遮
<lb n="0249c20" ed="T"/>濫。取下，正對自恣。</p><p xml:id="pT40p0249c2008" cb:place="inline">四人法中，初文。標緣作法，
<lb n="0249c21" ed="T"/>可解。四人二人，大同小異。</p><p xml:id="pT40p0249c2111" cb:place="inline">次科，可懺中。自言，
<lb n="0249c22" ed="T"/>卽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0249003" n="0249003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0249003" n="0249003"/><anchor xml:id="beg0249003" n="0249003"/>目<anchor xml:id="end0249003"/>求也。擧來，約他擧也。</p><p xml:id="pT40p0249c2211" cb:place="inline">不可懺中，初科。偷
<lb n="0249c23" ed="T"/>蘭三品，上品界內大衆懺；能所六人，方可行
<lb n="0249c24" ed="T"/>故。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0249004" n="0249004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0249004" n="0249004"/><anchor xml:id="beg0249004" n="0249004"/>入<anchor xml:id="end0249004"/>說中者，意顯此人已入罪聚故。交卽訓
<lb n="0249c25" ed="T"/>俱，僧數不滿，不應前事，故云俱無也。</p><p xml:id="pT40p0249c2515" cb:place="inline">發露中，
<lb n="0249c26" ed="T"/>初準《十誦》。當悔未悔，故且白停，卽同發露。犯
<lb n="0249c27" ed="T"/>者旣露，餘戒皎然；義須自恣，故云不礙也。《四
<lb n="0249c28" ed="T"/>分》下，準例。以無文故。初擧事。卽座上發露開
<lb n="0249c29" ed="T"/>聞說戒。旣下，例同。說恣衆法，義無異故。文中
<pb n="0250a" ed="T" xml:id="T40.1805.0250a"/>
<lb n="0250a01" ed="T"/>有三：一淨行同者，俱護體故；二衆法同者，皆
<lb n="0250a02" ed="T"/>是攝僧本故；三攝治同者，有犯竝須悔露故。
<lb n="0250a03" ed="T"/>理下，改詞句。應具云：諸大德一心念！今日衆
<lb n="0250a04" ed="T"/>僧自恣，我比丘某甲，犯故漏失僧殘罪；卽接
<lb n="0250a05" ed="T"/>文中以衆等語。詳此卽是自恣；以身帶犯，不
<lb n="0250a06" ed="T"/>可言淨，須牒入法。前云：五人已上擧得出罪，
<lb n="0250a07" ed="T"/>指如四人者；準應白停已，依常自恣，不必改
<lb n="0250a08" ed="T"/>詞；以僧自恣法中，不陳淨故。</p><p xml:id="pT40p0250a0812" cb:place="inline">妄陳中。犯三提
<lb n="0250a09" ed="T"/>者，以三說故；一一人邊，皆結三罪。<note place="inline">舊云望三比丘各得一提者，非
<lb n="0250a10" ed="T"/>也。以前對一二，不必定故。</note>不下，簡異。彼不形言，犯緣缺故。</p><p xml:id="pT40p0250a1023" cb:place="inline">一
<lb n="0250a11" ed="T"/>人法中，初文，前明備具者。由本衆法，無人乃開；
<lb n="0250a12" ed="T"/>故辦所須，擬同大衆也。若下，作法。可解。</p><p xml:id="pT40p0250a1216" cb:place="inline">次科。
<lb n="0250a13" ed="T"/>約人被事，可不兩相。悔犯露過，並須對人，不可
<lb n="0250a14" ed="T"/>行故；然亦可準座上發露，牒犯自恣，故云依
<lb n="0250a15" ed="T"/>前。<note place="inline">詞句例前作之。</note>又〈說戒篇〉，準《五百問》：向四方僧懺已
<lb n="0250a16" ed="T"/>說戒，亦可例用。</p><p xml:id="pT40p0250a1607" cb:place="inline">雜相中。前明緣法，徑顯行事；
<lb n="0250a17" ed="T"/>其敎義差別是非之相，倂列于後，故云大明。</p>
<lb n="0250a18" ed="T"/><p xml:id="pT40p0250a1801">初問。答中。僧治足者，上得通下故。一往對論，
<lb n="0250a19" ed="T"/>若約盡<anchor xml:id="nkr_note_orig_0250001" n="0250001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0250001" n="0250001"/><anchor xml:id="beg0250001" n="0250001"/>辦<anchor xml:id="end0250001"/>，必須二十；非謂大衆得作對念，但
<lb n="0250a20" ed="T"/>望人多是可行故。別人未盡者，下不攝上故。
<lb n="0250a21" ed="T"/>七聚爲言，須分三位：一唯僧治，有三，夷殘重
<lb n="0250a22" ed="T"/>蘭。二唯別治，有六；中下二蘭，單提提舍重輕
<lb n="0250a23" ed="T"/>二吉。三通僧別者，懺捨墮也。自恣攝僧，必取
<lb n="0250a24" ed="T"/>行淨；內彰不隱，口述無瑕，故云擧心應僧也。
<lb n="0250a25" ed="T"/>然對念二法，言相雖殊；俱須體淨，方堪陳說。</p>
<lb n="0250a26" ed="T"/><p xml:id="pT40p0250a2601">第二問中。以所出不同，恐成偏計故。答中。俱
<lb n="0250a27" ed="T"/>出正法，隨人采用。《四分》云：諸比丘自恣竟說
<lb n="0250a28" ed="T"/>戒，坐久疲極；白佛，因開。文引佛語。</p><p xml:id="pT40p0250a2814" cb:place="inline">三問中。律
<lb n="0250a29" ed="T"/>因六群尼來遮比丘，莫爲六群作羯磨；及遮自
<pb n="0250b" ed="T" xml:id="T40.1805.0250b"/>
<lb n="0250b01" ed="T"/>恣，乃至遣式叉沙彌尼白衣來遮；佛竝制不
<lb n="0250b02" ed="T"/>得在此等人前自恣，又因匿王遣兵護僧，諸
<lb n="0250b03" ed="T"/>比丘欲自恣，佛令語使避去等，文如答引。初
<lb n="0250b04" ed="T"/>明遣避。若下，卽自避。今世無知，多容士女，擁
<lb n="0250b05" ed="T"/>隘相喧，深乖法制。宜須先遣。</p><p xml:id="pT40p0250b0512" cb:place="inline">客來中，初總示僧
<lb n="0250b06" ed="T"/>別。準律，自恣未竟，客來；若少，若等<note place="inline">客主數同</note>，若多<note place="inline">客多
<lb n="0250b07" ed="T"/>於主</note>；竝隨上下座，依次自恣<note place="inline">今文不引，以易知故。</note>；若自恣竟，
<lb n="0250b08" ed="T"/>擧衆未起，若已起，客來少者，應與淸淨；不與，
<lb n="0250b09" ed="T"/>如法治；若等，若多，應更自恣；不者，如法治。若
<lb n="0250b10" ed="T"/>下，別示別人。僧法卽五人，對首同四人，故竝
<lb n="0250b11" ed="T"/>指如前。</p><p xml:id="pT40p0250b1104" cb:place="inline">第五問。答中。破夏可解。言離衣者，以
<lb n="0250b12" ed="T"/>未入迦提故。</p><p xml:id="pT40p0250b1206" cb:place="inline">受日中。此謂七月九日受者。下
<lb n="0250b13" ed="T"/>引文證。疏云：如律所制，及七日還；今限明
<lb n="0250b14" ed="T"/>相，乃在界外；絕此分齊，故說破夏；又云：七月
<lb n="0250b15" ed="T"/>十日受七日，至第七日是夏滿，不來無犯。<note place="inline">準知從十
<lb n="0250b16" ed="T"/>已去受者，前緣未竟，不來奔夏。</note></p><p xml:id="pT40p0250b1613" cb:place="inline">六問。答中。《四分》：受日往餘處自
<lb n="0250b17" ed="T"/>恣，及客來多少，有難出界，竝非當處。而《僧祇》
<lb n="0250b18" ed="T"/>結罪者，乃制無緣輒往耳。</p><p xml:id="pT40p0250b1811" cb:place="inline">第七問中。謂時僧
<lb n="0250b19" ed="T"/>得，時現前；此二種施，竝賞夏勞故；非時二施，
<lb n="0250b20" ed="T"/>非所論矣。若二衣中，時現前施，局前安居人
<lb n="0250b21" ed="T"/>者；中後非分，如後明之。答中，初引文明許。雖
<lb n="0250b22" ed="T"/>是中後，夏功齊故。破夏不結，定不預分。若下，
<lb n="0250b23" ed="T"/>引房爲例。律中，分房已；猶故多者，開客住處；
<lb n="0250b24" ed="T"/>乃知中後安居，得受房舍；夏竟分物，可以例證。</p>
<lb n="0250b25" ed="T"/><p xml:id="pT40p0250b2501">八問中。有緣開略，無難如何？恐致濫行，故須
<lb n="0250b26" ed="T"/>問決。答中。律明六群恐餘比丘爲作羯磨，遮
<lb n="0250b27" ed="T"/>自恣故，乃起諸過。文列七種，五是非法，二是
<lb n="0250b28" ed="T"/>別衆。因一說二說，佛卽制斷自今已去，三說
<lb n="0250b29" ed="T"/>自恣。竊語，謂低聲。佛言：應了了自恣，足使他
<pb n="0250c" ed="T" xml:id="T40.1805.0250c"/>
<lb n="0250c01" ed="T"/>聞。疾疾，卽急語；佛言：應徐徐自恣。</p><p xml:id="pT40p0250c0114" cb:place="inline">明敎詔中，
<lb n="0250c02" ed="T"/>初敎年少，有三，初二師預敎。猶下，五德臨事
<lb n="0250c03" ed="T"/>敎。句句，謂隨敎者語，逐句說之。二敎年老，初
<lb n="0250c04" ed="T"/>躡前問。答中，初答同。故下，引例。</p><p xml:id="pT40p0250c0413" cb:place="inline">九問。答中。律
<lb n="0250c05" ed="T"/>因前後安居人雜住，不知隨何自恣；白佛。初
<lb n="0250c06" ed="T"/>令隨上座，上座中又有前後。<note place="inline">主客各有上座。</note>次令隨舊
<lb n="0250c07" ed="T"/>住，復有前後。令隨多者，如文所引。</p><p xml:id="pT40p0250c0714" cb:place="inline">第十問。答
<lb n="0250c08" ed="T"/>中，初引制敎定犯，《四分》文通。下引《母論》。旣云
<lb n="0250c09" ed="T"/>出界，卽是僧住；無緣結犯，應得輕吉。文言緣
<lb n="0250c10" ed="T"/>者，或是三寶，或約難事；隨有阻礙，不可去者。
<lb n="0250c11" ed="T"/>《五分》。受請，正據俗舍；有惱請主，故結重提。非
<lb n="0250c12" ed="T"/>請處者，卽是僧舍；反上得住，準前應吉。次約
<lb n="0250c13" ed="T"/>化敎顯過。五中，一二可見；或下，三句爲三種。
<lb n="0250c14" ed="T"/>二三相濫，以義分之；上是慳悋，下卽貪求，或
<lb n="0250c15" ed="T"/>可上約田宅園林，下是錢寶<g ref="#CB01919">糓</g>帛。此五，無非
<lb n="0250c16" ed="T"/>慳貪多事，非出家業；遠離此者，成德可知矣。</p>
<lb n="0250c17" ed="T"/><p xml:id="pT40p0250c1701">迦絺那衣。律中，佛在舍衛拘薩羅國；諸比丘
<lb n="0250c18" ed="T"/>夏安居竟，往見世尊；道路値雨，衣濕僧伽梨
<lb n="0250c19" ed="T"/>重，疲極；又寒雪國，糞掃衣比丘，來見世尊；亦
<lb n="0250c20" ed="T"/>値天雨，疲極；因聽受功德衣，開五種利。注中
<lb n="0250c21" ed="T"/>翻名，《了論》四名。第二從施主，餘三就功能。上
<lb n="0250c22" ed="T"/>二名下，自釋。無敗壞者，補舊易新也。<note place="inline">有云：畜長過限，不犯捨，非
<lb n="0250c23" ed="T"/>也。</note>堅固者，能使五戒無缺也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0250002" n="0250002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0250002" n="0250002"/><anchor xml:id="beg0250002" n="0250002"/>癊<anchor xml:id="end0250002"/>覆者，令衆得
<lb n="0250c24" ed="T"/>五利也。次古翻二名，可解。五利，如下說；開竝
<lb n="0250c25" ed="T"/>爲益，故同名利。</p><p xml:id="pT40p0250c2507" cb:place="inline">分章中。竝雜出者，卽下五利
<lb n="0250c26" ed="T"/>時非時等。</p><p xml:id="pT40p0250c2605" cb:place="inline">初科，本宗中，初定時分齊。前引文，
<lb n="0250c27" ed="T"/>示開受之始；後引文，證制捨之終；中間則下，
<lb n="0250c28" ed="T"/>準知五月明矣。應受者，卽佛聽也。前安居，簡
<lb n="0250c29" ed="T"/>除中後也。冬四月者，連夏一月，共爲五也。如
<pb n="0251a" ed="T" xml:id="T40.1805.0251a"/>
<lb n="0251a01" ed="T"/>下，明餘日得受。故下，引證；謂下，轉釋。但云卽
<lb n="0251a02" ed="T"/>日，故知不局。所以不許經宿者，二意詳之：一
<lb n="0251a03" ed="T"/>恐久延，過時失受；二是開奢，必須制約。</p><p xml:id="pT40p0251a0316" cb:place="inline">《十
<lb n="0251a04" ed="T"/>誦》。證上受通一月，是明文也。《四分》、《十誦》，受有
<lb n="0251a05" ed="T"/>三十日，捨唯一日；下引《母論》亦然。</p><p xml:id="pT40p0251a0514" cb:place="inline">《五分》中。受
<lb n="0251a06" ed="T"/>同諸部，捨法獨異。彼約得衣日去，數滿四月；
<lb n="0251a07" ed="T"/>事同安居，前減後增，竝通一月。問：何以異耶？
<lb n="0251a08" ed="T"/>答：準詳諸部，皆開四月；但是宗計，各見不同。
<lb n="0251a09" ed="T"/>《五分》則取受衣爲始；《四分》以迦提常開，不在
<lb n="0251a10" ed="T"/>其數。若據八月十五受者，不妨《四分》，還成四
<lb n="0251a11" ed="T"/>月；《五分》却得五月，思之可解。</p><p xml:id="pT40p0251a1112" cb:place="inline">《母論》，初明受捨；
<lb n="0251a12" ed="T"/>後七月下，計日數。事緣不及，謂衣未辦；或似
<lb n="0251a13" ed="T"/>緣礙，亦開隔日。<note place="inline">上諸文中，且據作法捨，餘捨則不定。</note></p><p xml:id="pT40p0251a1321" cb:place="inline">《十誦》。不得攝
<lb n="0251a14" ed="T"/>閏，是奢法故。</p><p xml:id="pT40p0251a1406" cb:place="inline">衣體中四，初示體。若得新者，卽
<lb n="0251a15" ed="T"/>時非時施，本非作德衣也。檀越施者，正爲作
<lb n="0251a16" ed="T"/>德衣施，通七衆也。糞衣下，準律，合有若是新
<lb n="0251a17" ed="T"/>衣，若是故衣二句，竝釋上糞衣耳。新物揲淨，
<lb n="0251a18" ed="T"/>卽上新衣，以故揲也。浣納淨者，明上故衣，不
<lb n="0251a19" ed="T"/>勞更揲也。<note place="inline">卽日來一種，準律在應法字上，今科於下。</note>不以下，次明求乞
<lb n="0251a20" ed="T"/>離過。次列六種。上五簡非，如〈二衣〉釋。下一顯
<lb n="0251a21" ed="T"/>如，謂道衆所施，說淨長物也。<note place="inline">《僧祇》亦云：淨財得作。</note>三上
<lb n="0251a22" ed="T"/>云卽日來及應法，此二明受法。言應法者，卽
<lb n="0251a23" ed="T"/>下簡人秉法，皆須合敎。四周下，四明作衣法，
<lb n="0251a24" ed="T"/>又三，初示堤條。若過是者，謂七條大衣也。應
<lb n="0251a25" ed="T"/>云：七條二十一隔，大衣亦類增之。應自下，明
<lb n="0251a26" ed="T"/>裁製。且示下衣，餘可例準。又下，明色相。律因
<lb n="0251a27" ed="T"/>六群以大色染衣，錦衣白色衣作之，佛因制
<lb n="0251a28" ed="T"/>斷。律云：云何僧不成受功德衣？謂不浣、不碾、
<lb n="0251a29" ed="T"/>不治、不安緣、不裁隔、不編邊<note place="inline">不刺緣口</note>、不安紐、不
<pb n="0251b" ed="T" xml:id="T40.1805.0251b"/>
<lb n="0251b01" ed="T"/>作葉、不安鉤、邪命得、諂曲得、相得、激發得、離
<lb n="0251b02" ed="T"/>宿衣捨墮、不作淨<note place="inline">前不捨墮，兼收離衣。</note>、不卽日來、不應法
<lb n="0251b03" ed="T"/>受衣<note place="inline">反前應法可解</note>，不四周安緣<note place="inline">自下三種，如後簡人中引。</note>，不在僧前
<lb n="0251b04" ed="T"/>受、若有難、若界外住，如是竝不成；反之則成。</p>
<lb n="0251b05" ed="T"/><p xml:id="pT40p0251b0501">《十誦》中，初簡作。若故下，簡體。到塚取者，釋上
<lb n="0251b06" ed="T"/>覆死衣。注中和會前文。應知《四分》常用糞衣，
<lb n="0251b07" ed="T"/>亦無所擇。若揲下，示如法。</p><p xml:id="pT40p0251b0711" cb:place="inline">《伽論》。急施及時衣，
<lb n="0251b08" ed="T"/>本非德衣施，經宿亦成受。</p><p xml:id="pT40p0251b0811" cb:place="inline">《僧祇》。未用，卽上新
<lb n="0251b09" ed="T"/>衣。</p><p xml:id="pT40p0251b0902" cb:place="inline">《五分》。明非有七，竝以若字標之。上四簡衣，
<lb n="0251b10" ed="T"/>卽製造體色量，皆非法也。第五簡時，六七竝
<lb n="0251b11" ed="T"/>簡受人。故捨五事者，準彼上有若欲二字；五
<lb n="0251b12" ed="T"/>事，卽畜長等五戒。上明貪利，下卽慢戒。<note place="inline">有以五事
<lb n="0251b13" ed="T"/>爲五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0251001" n="0251001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0251001" n="0251001"/><anchor xml:id="beg0251001" n="0251001"/>利<anchor xml:id="end0251001"/>，彼文不然。</note></p><p xml:id="pT40p0251b1308" cb:place="inline">三明簡人，初簡受中，《四分》四種。有難
<lb n="0251b14" ed="T"/>者，謂王賊等難，衆不得受，卽簡受人也。《戒疏》
<lb n="0251b15" ed="T"/>云：律云：有難無大衣；今旣賊難，故不合受；無
<lb n="0251b16" ed="T"/>難應成。<note place="inline">文見蘭若離衣戒，古云十三難人，謬矣。</note>無僧伽梨者，非本開
<lb n="0251b17" ed="T"/>意，如前緣中。若爾，無下二衣，成受不？答：文中
<lb n="0251b18" ed="T"/>不簡，思之可知。界外住者，身雖現前，相不足
<lb n="0251b19" ed="T"/>數故。</p><p xml:id="pT40p0251b1903" cb:place="inline">《善見》，初通簡是非。文中必該中安居不
<lb n="0251b20" ed="T"/>安居者。若下，別示界外。初不滿，及後滿五不
<lb n="0251b21" ed="T"/>解，竝簡異界不得。中明僧及沙彌，僧爲受已，
<lb n="0251b22" ed="T"/>成足得利，竝顯當界成受。<note place="inline">謂請僧爲受戒已，但共新戒受衣。</note></p><p xml:id="pT40p0251b2224" cb:place="inline">《十
<lb n="0251b23" ed="T"/>誦》，初明曲開異界。同結者，彼云：安居竟，四邊
<lb n="0251b24" ed="T"/>僧坊若八若九若十若過，共結一界受迦絺
<lb n="0251b25" ed="T"/>那衣；一切比丘，皆得名受。後別結者，謂作法
<lb n="0251b26" ed="T"/>受已，卽解卽結，非五月滿也。彼問：如上僧坊，
<lb n="0251b27" ed="T"/>共結受已，捨是大界；是諸比丘，名受衣耶？答：
<lb n="0251b28" ed="T"/>皆名受。捨者等者，如有一處，衆不樂利，不待
<lb n="0251b29" ed="T"/>時滿；或作法捨，或遇緣失，不妨餘處故也。
<pb n="0251c" ed="T" xml:id="T40.1805.0251c"/>
<lb n="0251c01" ed="T"/>彼問：衆多僧坊，共結受已，捨是界已，捨迦絺
<lb n="0251c02" ed="T"/>那衣；一切比丘，皆名捨耶？答：捨者捨，不捨者
<lb n="0251c03" ed="T"/>不捨；今引答詞，仍變其語耳。二簡犯過。擯人，
<lb n="0251c04" ed="T"/>卽滅擯。彼文止列四人，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0251002" n="0251002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0251002" n="0251002"/><anchor xml:id="beg0251002" n="0251002"/>令<anchor xml:id="end0251002"/>加等字，更收應擯
<lb n="0251c05" ed="T"/>及三擧人；以棄衆外，不合同法故。<note place="inline">諸文不簡四羯磨人，義詳似得。</note></p>
<lb n="0251c06" ed="T"/><p xml:id="pT40p0251c0601">持人中，《十誦》。五德，上四可解。謂下，釋第五得
<lb n="0251c07" ed="T"/>不得者，須約時衣人三種釋之。</p><p xml:id="pT40p0251c0713" cb:place="inline">《善見》中，初明
<lb n="0251c08" ed="T"/>用衣多少。重物者，如送錢寶等。若羯磨下，此
<lb n="0251c09" ed="T"/>明於五德中，復選缺乏；以衣屬彼，有所濟故。
<lb n="0251c10" ed="T"/>此科所明，正簡持衣五德。又論云：三衣，隨施
<lb n="0251c11" ed="T"/>主語，悉與受衣人<note place="inline">卽是五德。</note>；衆僧不得受迦絺那衣。
<lb n="0251c12" ed="T"/><note place="inline">舊謂五月滿已，還以此衣與衆中衣壞等，誤矣。</note></p><p xml:id="pT40p0251c1219" cb:place="inline">《了疏》。夏初先白者，令僧觀
<lb n="0251c13" ed="T"/>察，日久可知。所觀有五，不多事者，專守衣故；
<lb n="0251c14" ed="T"/>不好失者，衆所憑故；不貪財者，非爲此衣故；
<lb n="0251c15" ed="T"/>有慈悲者，憐愍衆故；好惠施者，令他得利故。
<lb n="0251c16" ed="T"/>問：持衣人自得利否？答：但持不受，故不得利。
<lb n="0251c17" ed="T"/>問：三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0251003" n="0251003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0251003" n="0251003"/><anchor xml:id="beg0251003" n="0251003"/>不<anchor xml:id="end0251003"/>自具，受時如何？答：《善見》云：持衣比丘，
<lb n="0251c18" ed="T"/>捨已所受僧伽梨，著迦絺那衣。往白上座云：
<lb n="0251c19" ed="T"/>我以法持僧伽梨迦絺。<note place="inline">準此，先衣捨已說淨，迦絺加法受持。</note></p><p xml:id="pT40p0251c1924" cb:place="inline">四受衣
<lb n="0251c20" ed="T"/>法，作中，初科。律令差人，亦不出法。《僧祇》文云：
<lb n="0251c21" ed="T"/>大德僧聽！僧得此衣財，若僧時到，僧拜某甲比
<lb n="0251c22" ed="T"/>丘，及餘人，作僧迦絺那衣，白如是。大德僧聽<note place="inline">合牒
<lb n="0251c23" ed="T"/>白中緣本</note>！諸大德忍某甲比丘<note place="inline">云云如上</note>者，默然；若不忍
<lb n="0251c24" ed="T"/>者，便說；僧已忍某甲比丘<note place="inline">云云</note>竟；僧忍默然等，
<lb n="0251c25" ed="T"/>如常。<note place="inline">必有用者，依本宗綱緣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0251004" n="0251004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0251004" n="0251004"/><anchor xml:id="beg0251004" n="0251004"/>故<anchor xml:id="end0251004"/>之。</note></p><p xml:id="pT40p0251c2514" cb:place="inline">次科，初明開制。不得說道德
<lb n="0251c26" ed="T"/>者，遮其詞，免作留難。若不共作，令彼經宿，不
<lb n="0251c27" ed="T"/>成受故。所以下，示意。諸佛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0251005" n="0251005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0251005" n="0251005"/><anchor xml:id="beg0251005" n="0251005"/>贊<anchor xml:id="end0251005"/>者，能使得利，安
<lb n="0251c28" ed="T"/>樂修道故。論云：昔有佛名蓮華，有弟子名須
<lb n="0251c29" ed="T"/>闍多，作迦絺那衣未成，故與諸比丘共作。</p><p xml:id="pT40p0251c2917" cb:place="inline">後
<pb n="0252a" ed="T" xml:id="T40.1805.0252a"/>
<lb n="0252a01" ed="T"/>科指廣，仍申略意。此雖不出，前衣體中，文亦
<lb n="0252a02" ed="T"/>詳矣。更引《僧祇》示之；彼云：若外人施衣財，
<lb n="0252a03" ed="T"/>不得默受；應作是說，我今受迦絺那衣財，受
<lb n="0252a04" ed="T"/>已；到僧中白二，吿僧云：大德僧聽！僧得此時
<lb n="0252a05" ed="T"/>衣財；若僧時到，僧取此迦絺那衣，白如是。<note place="inline">羯磨準作，
<lb n="0252a06" ed="T"/>合上緣本，爲第二句。</note>次差能作衣者，若一人、若二三人，白
<lb n="0252a07" ed="T"/>二差之<note place="inline">如上。</note>差已，一人作主；受衣財時，應作是
<lb n="0252a08" ed="T"/>言：受此迦絺那衣財，僧當受。<note place="inline">三說。</note>浣時，應云：浣
<lb n="0252a09" ed="T"/>是迦絺那衣，僧當受；如是裁時、縫時、染時、點
<lb n="0252a10" ed="T"/>淨時，隨所作，如上三說；不說而作亦成，但得
<lb n="0252a11" ed="T"/>越毘尼罪。</p><p xml:id="pT40p0252a1105" cb:place="inline">正受中，初科。橫疊者，從長量也。疊
<lb n="0252a12" ed="T"/>卽是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0252001" n="0252001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0252001" n="0252001"/><anchor xml:id="beg0252001" n="0252001"/>欇。雨<anchor xml:id="end0252001"/>頭兩綴，中間三綴，五綴則爲四疊。
<lb n="0252a13" ed="T"/><note place="inline">準此，長量止八尺<anchor xml:id="nkr_note_orig_0252002" n="0252002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0252002" n="0252002"/><anchor xml:id="beg0252002" n="0252002"/>計<anchor xml:id="end0252002"/>明矣。</note></p><p xml:id="pT40p0252a1311" cb:place="inline">秉法中，初簡衆。總前諸部，共十一
<lb n="0252a14" ed="T"/>人；一與欲人<note place="inline">卽不現前。</note>，二有難<note place="inline">此通一衆。</note>，三無大衣，四異
<lb n="0252a15" ed="T"/>界，五中後安居，六破，七不結，八犯殘，九別
<lb n="0252a16" ed="T"/>住，十學悔，十一擯人。令別坐者，以合受人，必
<lb n="0252a17" ed="T"/>相連接；行事便故，不依<anchor xml:id="nkr_note_orig_0252003" n="0252003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0252003" n="0252003"/><anchor xml:id="beg0252003" n="0252003"/>欲<anchor xml:id="end0252003"/>第也。雖下，遮情。
<lb n="0252a18" ed="T"/>恐謂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0252004" n="0252004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0252004" n="0252004"/><anchor xml:id="beg0252004" n="0252004"/>雨<anchor xml:id="end0252004"/>分，容乖別故。問答中。且據通<anchor xml:id="nkr_note_orig_0252005" n="0252005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0252005" n="0252005"/><anchor xml:id="beg0252005" n="0252005"/>衣<anchor xml:id="end0252005"/>，通下
<lb n="0252a19" ed="T"/>三法。若行別答，隨法牒之。白中。問：此與自恣
<lb n="0252a20" ed="T"/>法，差白前後者？答：有人言：德衣聽敎，通作不
<lb n="0252a21" ed="T"/>作；先和吿衆，許作方差；自恣嚴制，無慮不行；
<lb n="0252a22" ed="T"/>直爾先差，後方和衆。或可德衣三法，竝上座
<lb n="0252a23" ed="T"/>作；自恣白和，須五德秉，故不等也。又可制法
<lb n="0252a24" ed="T"/>不同，不須比難。</p><p xml:id="pT40p0252a2407" cb:place="inline">差人中。注示儀式。與一比丘
<lb n="0252a25" ed="T"/>者，與謂相對。問答文似別對餘人；準律，卽是
<lb n="0252a26" ed="T"/>五德。</p><p xml:id="pT40p0252a2603" cb:place="inline">與衣中。注文，先示五德具儀；當下，上座
<lb n="0252a27" ed="T"/>作法羯磨。緣中，可分衣，卽目輕物，此牒緣也。
<lb n="0252a28" ed="T"/>僧下，牒本；上二句，示僧衆付衣；此比丘下，明
<lb n="0252a29" ed="T"/>五德受衣。</p><p xml:id="pT40p0252a2905" cb:place="inline">次受衣中，次科。上座跪者，準下三
<pb n="0252b" ed="T" xml:id="T40.1805.0252b"/>
<lb n="0252b01" ed="T"/>座皆然。却行，卽退身也。所以自恣對二三人，
<lb n="0252b02" ed="T"/>今對四人者，思之可解。</p><p xml:id="pT40p0252b0210" cb:place="inline">陳詞中三，初五德作
<lb n="0252b03" ed="T"/>法。未受令受，曰當；正受是今，結今名已。二僧
<lb n="0252b04" ed="T"/>受詞中。其受者，通指衆僧。善受者，無非法過。
<lb n="0252b05" ed="T"/>此中者，指所受衣。衣名功德，名必有實，功旣
<lb n="0252b06" ed="T"/>屬我，必獲五利。各各說者，非合誦也。三五德
<lb n="0252b07" ed="T"/>對答。四人說已，總以一答。<note place="inline">《四分》唯有僧法；《僧祇》開對首心念受者，應是
<lb n="0252b08" ed="T"/>部別，故所不引。</note></p><p xml:id="pT40p0252b0807" cb:place="inline">捨法中。律因六群不出功德衣，以久
<lb n="0252b09" ed="T"/>得五事故捨，故佛因制捨。若不出，過功德衣
<lb n="0252b10" ed="T"/>分齊，突吉羅。</p><p xml:id="pT40p0252b1006" cb:place="inline">本部中，初科。上二可解。又下，律
<lb n="0252b11" ed="T"/>云：有八種因緣，捨功德衣：一去<note place="inline">作不還意，出去便失；由本受
<lb n="0252b12" ed="T"/>時，竝有要心，後違故失也。</note>，二竟<note place="inline">出界作衣，作竟卽失。</note>，三不竟<note place="inline">出界<anchor xml:id="nkr_note_orig_0252006" n="0252006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0252006" n="0252006"/><anchor xml:id="beg0252006" n="0252006"/>得<anchor xml:id="end0252006"/>念，亦不作衣；亦不還衣，
<lb n="0252b13" ed="T"/>不竟卽捨。</note>，四失<note place="inline">出界作衣竟，失衣，亦失德衣。</note>，五望斷<note place="inline">出界外，希望作衣；至所望處不得，望斷
<lb n="0252b14" ed="T"/>卽失。</note>，六聞<note place="inline">出界作衣竟，聞衆僧出德衣卽失。</note>，七出界<note place="inline">出界作衣竟，在界外衆僧，出<anchor xml:id="nkr_note_orig_0252007" n="0252007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0252007" n="0252007"/><anchor xml:id="beg0252007" n="0252007"/>切<anchor xml:id="end0252007"/>德衣，卽失。</note>，
<lb n="0252b15" ed="T"/>八共出<note place="inline">在界外作衣，若竟不竟，還住處，和合出功德衣。</note>。前五違本要心，故
<lb n="0252b16" ed="T"/>失；後三還因羯磨出之。問：後三與前僧和合
<lb n="0252b17" ed="T"/>出，有何異耶？答：前是時滿，後三不定，故不同
<lb n="0252b18" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT40p0252b1802" cb:place="inline">別顯中。初明問和者。律中，唯此羯磨，及戒
<lb n="0252b19" ed="T"/>本序，前具列之。餘皆例用。故須詳示，令知所
<lb n="0252b20" ed="T"/>出。文中六緣，且據問者，終須具十，如上篇中。</p>
<lb n="0252b21" ed="T"/><p xml:id="pT40p0252b2101">他部。《僧祇》有十種：一衣竟捨<note place="inline">受已作念，衣竟當捨，後竟卽捨。</note>，二
<lb n="0252b22" ed="T"/>受時捨<note place="inline">作念受衣時當捨，後受卽捨。</note>，三時竟捨<note place="inline">作念爾許時當捨，期滿卽捨。</note>，四
<lb n="0252b23" ed="T"/>聞捨<note place="inline">作念聞和上闍梨捨時當捨，後聞卽捨。</note>，五送捨<note place="inline">作念是衣與他已當捨，後送卽捨。</note>，
<lb n="0252b24" ed="T"/>六壞捨<note place="inline">受已，中間自言我今捨，作是語時卽捨。</note>，七失捨<note place="inline">作念是衣中間敗壞失不現當
<lb n="0252b25" ed="T"/>捨，後壞失卽捨。</note>，八出去捨<note place="inline">作念此中住，去時當捨，後去卽捨。</note>，九過時捨<note place="inline">如鈔
<lb n="0252b26" ed="T"/>所引，彼云得越毘尼。</note>，十究竟捨<note place="inline">至臘月十五日，僧中一人唱云：大德僧！今日僧捨迦絺那衣。三說。</note>。
<lb n="0252b27" ed="T"/>指餘部者，《五分》八事失：一時竟<note place="inline">卽《僧祇》過時</note>，二失衣，
<pb n="0252c" ed="T" xml:id="T40.1805.0252c"/>
<lb n="0252c01" ed="T"/>三聞失，四遠去，五望斷<note place="inline">此四同上《四分》</note>，六衣出界<note place="inline">將德衣出
<lb n="0252c02" ed="T"/>界經宿也。</note>，七人出界<note place="inline">同《四分》持人出界宿</note>，八白二捨<note place="inline">《四分》單白</note>。《了論》有
<lb n="0252c03" ed="T"/>八：一竟，二成就<note place="inline">未詳</note>，三出離<note place="inline">同前去也</note>，四失，五聞，六過位
<lb n="0252c04" ed="T"/><note place="inline">卽時過也</note>，七望斷，八共拔除<note place="inline">作法出也</note>，十種，如上《僧祇》。各
<lb n="0252c05" ed="T"/>隨下，通示諸文之意。違本心者，且據多分，其
<lb n="0252c06" ed="T"/>間不無作法過時。</p><p xml:id="pT40p0252c0608" cb:place="inline">五利中。標云通塞者，通謂
<lb n="0252c07" ed="T"/>五月得利，塞卽時外不開。<note place="inline">此中止論有衣五月，其一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0252008" n="0252008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0252008" n="0252008"/><anchor xml:id="beg0252008" n="0252008"/>刀<anchor xml:id="end0252008"/>常開；如〈安居篇〉，
<lb n="0252c08" ed="T"/>不可相濫。</note></p><p xml:id="pT40p0252c0805" cb:place="inline">通塞中，初通列五相。總開八罪，畜長攝
<lb n="0252c09" ed="T"/>三<note place="inline">十日月望急施</note>，離衣含二<note place="inline">聚蘭</note>。〈釋相〉具明，竝指如後。所
<lb n="0252c10" ed="T"/>以開者，夏竟營衣，出入多務；若不開通，無成
<lb n="0252c11" ed="T"/>濟故也。準《十誦》，得九利：一十夜<note place="inline">長衣</note>，二六夜，
<lb n="0252c12" ed="T"/>三一夜<note place="inline">卽二離衣</note>，四五緣留僧伽梨<note place="inline">一恐怖，二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0252009" n="0252009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0252009" n="0252009"/><anchor xml:id="beg0252009" n="0252009"/>兩<anchor xml:id="end0252009"/>，三營大衣，四浣染，五深
<lb n="0252c13" ed="T"/>藏。</note>，五五緣留雨衣，六數數食，七別衆，八九二
<lb n="0252c14" ed="T"/>時不白入聚落。<note place="inline">《四分》不開非時，部別不同</note>。其下，別簡畜長，初
<lb n="0252c15" ed="T"/>明分齊。</p><p xml:id="pT40p0252c1504" cb:place="inline">一年之中，五月爲時；七月名非時。餘
<lb n="0252c16" ed="T"/>下，持相攝。時前十日開受急施，卽非時攝時
<lb n="0252c17" ed="T"/>也；自恣竟不爲安居施者，時攝非時也。</p><p xml:id="pT40p0252c1716" cb:place="inline">誡等
<lb n="0252c18" ed="T"/>心中，恐於利養，得失動懷；故引經示，令心平
<lb n="0252c19" ed="T"/>等。初列四法。卽是八風，四違四順。文先擧違，
<lb n="0252c20" ed="T"/>故云有四；後方合辨，則云八法。無恐是心，以
<lb n="0252c21" ed="T"/>安住故。不轉卽身口，以守常故。得下，示得失
<lb n="0252c22" ed="T"/>平等。初別釋第一，是今正意；餘三因引，故
<lb n="0252c23" ed="T"/>所不明。八法者，一利，二衰<note place="inline">卽上得失。</note>，三毀，四譽，五
<lb n="0252c24" ed="T"/>稱，六譏，七苦，八樂。四違對上四順，相反可知。
<lb n="0252c25" ed="T"/>上卽修己。爲下，示他。得失榮辱，皆本業緣；違
<lb n="0252c26" ed="T"/>順風來，故無忻慼也。<note place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0252010" n="0252010"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0252010" n="0252010"/><anchor xml:id="beg0252010" n="0252010"/>卽<anchor xml:id="end0252010"/>本以前段作注字，又無經文傳之訛脫。</note></p>
<lb n="0252c27" ed="T"/><cb:juan n="001d" fun="close"><cb:jhead>四分律行事鈔資持記上<anchor xml:id="nkr_note_orig_0252011" n="0252011"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0252011" n="0252011"/><anchor xml:id="beg0252011" n="0252011"/>四<anchor xml:id="end0252011"/></cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0157002" to="#end0157002"><lem wit="#wit.orig">上</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">之一</rdg></app>
<app from="#beg0157003" to="#end0157003"><lem wit="#wit.orig">沙</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">娑</rdg></app>
<app from="#beg0158001" to="#end0158001"><lem wit="#wit.orig">犍</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">揵</rdg></app>
<app from="#beg_1" to="#end_1" corresp="#0158001"><lem wit="#wit.orig">犍</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">揵</rdg></app>
<app from="#beg0158002" to="#end0158002"><lem wit="#wit.orig">在</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">枉</rdg></app>
<app from="#beg0158003" to="#end0158003"><lem wit="#wit.orig">刻</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">劾</rdg></app>
<app from="#beg0158004" to="#end0158004"><lem wit="#wit.orig">說</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">證</rdg></app>
<app from="#beg0160001" to="#end0160001"><lem wit="#wit.orig">絡</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">珞</rdg></app>
<app from="#beg0161001" to="#end0161001"><lem wit="#wit.orig">末</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">未</rdg></app>
<app from="#beg0161002" to="#end0161002"><lem wit="#wit.orig">尋</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">彝</rdg></app>
<app from="#beg0163001" to="#end0163001"><lem wit="#wit.orig">次</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">文</rdg></app>
<app from="#beg0163002" to="#end0163002"><lem wit="#wit.orig">之</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">文</rdg></app>
<app from="#beg0163003" to="#end0163003"><lem wit="#wit.orig"><g ref="#CB04920">𭟎</g></lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">攢</rdg></app>
<app from="#beg0163004" to="#end0163004"><lem wit="#wit.orig">持</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">待</rdg></app>
<app from="#beg0163005" to="#end0163005"><lem wit="#wit.orig">濁</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">獨</rdg></app>
<app from="#beg0163006" to="#end0163006"><lem wit="#wit.orig">改</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">收</rdg></app>
<app from="#beg0163007" to="#end0163007"><lem wit="#wit.orig">法</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">若</rdg></app>
<app from="#beg0164001" to="#end0164001"><lem wit="#wit.orig">乎</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">平</rdg></app>
<app from="#beg0164002" to="#end0164002"><lem wit="#wit.orig">辦</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">辨</rdg></app>
<app from="#beg0164003" to="#end0164003"><lem wit="#wit.orig">元</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">無</rdg></app>
<app from="#beg0165001" to="#end0165001"><lem wit="#wit.orig">持</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">特</rdg></app>
<app from="#beg0165002" to="#end0165002"><lem wit="#wit.orig">珠</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">殊</rdg></app>
<app from="#beg0165003" to="#end0165003"><lem wit="#wit.orig">意</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><g ref="#CB00626">㲲</g></rdg></app>
<app from="#beg0165004" to="#end0165004"><lem wit="#wit.orig"><g ref="#CB00626">㲲</g></lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">意</rdg></app>
<app from="#beg0165c2601" to="#end0165c2601"><lem resp="#resp1" wit="#wit.cbeta">本</lem><rdg wit="#wit.orig">木</rdg></app>
<app from="#beg0166001" to="#end0166001"><lem wit="#wit.orig">攝</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">襵</rdg></app>
<app from="#beg0166002" to="#end0166002"><lem wit="#wit.orig">住</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">生</rdg></app>
<app from="#beg0166003" to="#end0166003"><lem wit="#wit.orig">志</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">恣</rdg></app>
<app from="#beg0166004" to="#end0166004"><lem wit="#wit.orig">滅</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">戒</rdg></app>
<app from="#beg0166005" to="#end0166005"><lem wit="#wit.orig">梅</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">悔</rdg></app>
<app from="#beg0167001" to="#end0167001"><lem wit="#wit.orig">摶</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">搏</rdg></app>
<app from="#beg0167002" to="#end0167002"><lem wit="#wit.orig">令</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">今</rdg></app>
<app from="#beg0167003" to="#end0167003"><lem wit="#wit.orig">幾</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">機</rdg></app>
<app from="#beg0167004" to="#end0167004"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">標<note type="cf1">《四分律行事鈔資持記》（正保3年刊本第一册第31a頁）</note></lem><rdg wit="#wit.orig">慓</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">標</rdg></app>
<app from="#beg0168001" to="#end0168001"><lem wit="#wit.orig">敎</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">故</rdg></app>
<app from="#beg0168002" to="#end0168002"><lem wit="#wit.orig">止</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">上</rdg></app>
<app from="#beg0168003" to="#end0168003"><lem wit="#wit.orig">須通泥曰</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">泥曰須通</rdg></app>
<app from="#beg0168004" to="#end0168004"><lem wit="#wit.orig">云</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">二</rdg></app>
<app from="#beg0168005" to="#end0168005"><lem wit="#wit.orig">其</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">具</rdg></app>
<app from="#beg0168006" to="#end0168006"><lem wit="#wit.orig">乎</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">呼</rdg></app>
<app from="#beg0168007" to="#end0168007"><lem wit="#wit.orig">里</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">但</rdg></app>
<app from="#beg0169001" to="#end0169001"><lem wit="#wit.orig">上</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">止</rdg></app>
<app from="#beg0169002" to="#end0169002"><lem wit="#wit.orig">義</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">差</rdg></app>
<app from="#beg0169003" to="#end0169003"><lem wit="#wit.orig">注</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">註</rdg></app>
<app from="#beg0169004" to="#end0169004"><lem wit="#wit.orig">悉</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">惡</rdg></app>
<app from="#beg0170001" to="#end0170001"><lem wit="#wit.orig">老</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">者</rdg></app>
<app from="#beg_2" to="#end_2" corresp="#0169003"><lem wit="#wit.orig">注</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">註</rdg></app>
<app from="#beg0170002" to="#end0170002"><lem wit="#wit.orig">答</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">並</rdg></app>
<app from="#beg_3" to="#end_3" corresp="#0169003"><lem wit="#wit.orig">注</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">註</rdg></app>
<app from="#beg0170003" to="#end0170003"><lem wit="#wit.orig">全</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">詮</rdg></app>
<app from="#beg0171001" to="#end0171001"><lem wit="#wit.orig">見</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">是</rdg></app>
<app from="#beg0171002" to="#end0171002"><lem wit="#wit.orig">足</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">尼</rdg></app>
<app from="#beg0171003" to="#end0171003"><lem wit="#wit.orig">方</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">下</rdg></app>
<app from="#beg0171004" to="#end0171004"><lem wit="#wit.orig">三</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">任</rdg></app>
<app from="#beg0171005" to="#end0171005"><lem wit="#wit.orig">士</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">加</rdg></app>
<app from="#beg0171006" to="#end0171006"><lem wit="#wit.orig">幷</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">井</rdg></app>
<app from="#beg0171007" to="#end0171007"><lem wit="#wit.orig">伐</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">代</rdg></app>
<app from="#beg0171008" to="#end0171008"><lem wit="#wit.orig">用</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">周</rdg></app>
<app from="#beg0171009" to="#end0171009"><lem wit="#wit.orig">阿</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">何</rdg></app>
<app from="#beg_4" to="#end_4" corresp="#0169003"><lem wit="#wit.orig">注</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">註</rdg></app>
<app from="#beg0171010" to="#end0171010"><lem wit="#wit.orig">言</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">二</rdg></app>
<app from="#beg0171011" to="#end0171011"><lem wit="#wit.orig">聞</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">問</rdg></app>
<app from="#beg0172001" to="#end0172001"><lem wit="#wit.orig">法</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">去</rdg></app>
<app from="#beg0172002" to="#end0172002"><lem wit="#wit.orig">反</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">及</rdg></app>
<app from="#beg0172003" to="#end0172003"><lem wit="#wit.orig">前史</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">能決</rdg></app>
<app from="#beg0172004" to="#end0172004"><lem wit="#wit.orig">者</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">二</rdg></app>
<app from="#beg0172005" to="#end0172005"><lem wit="#wit.orig">諾</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">諸</rdg></app>
<app from="#beg0172006" to="#end0172006"><lem wit="#wit.orig">也</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">他</rdg></app>
<app from="#beg0172007" to="#end0172007"><lem wit="#wit.orig">義具</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">具義</rdg></app>
<app from="#beg0173001" to="#end0173001"><lem wit="#wit.orig">秖</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">祇</rdg></app>
<app from="#beg0173002" to="#end0173002"><lem wit="#wit.orig">廢</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">癈</rdg></app>
<app from="#beg0173003" to="#end0173003"><lem wit="#wit.orig">者</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">老</rdg></app>
<app from="#beg0173004" to="#end0173004"><lem wit="#wit.orig">王</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">正</rdg></app>
<app from="#beg0174001" to="#end0174001"><lem wit="#wit.orig">舍</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">捨</rdg></app>
<app from="#beg0175001" to="#end0175001"><lem wit="#wit.orig">生</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">性</rdg></app>
<app from="#beg0175002" to="#end0175002"><lem wit="#wit.orig">來</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">乘</rdg></app>
<app from="#beg0175003" to="#end0175003"><lem wit="#wit.orig">贊</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">讚</rdg></app>
<app from="#beg0175004" to="#end0175004"><lem wit="#wit.orig">上</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">止</rdg></app>
<app from="#beg0176001" to="#end0176001"><lem wit="#wit.orig">上</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">六</rdg></app>
<app from="#beg0176002" to="#end0176002"><lem wit="#wit.orig">抄</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">鈔</rdg></app>
<app from="#beg_5" to="#end_5" corresp="#0169003"><lem wit="#wit.orig">注</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">註</rdg></app>
<app from="#beg_6" to="#end_6" corresp="#0169003"><lem wit="#wit.orig">注</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">註</rdg></app>
<app from="#beg0176003" to="#end0176003"><lem wit="#wit.orig">比</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">此</rdg></app>
<app from="#beg0176004" to="#end0176004"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但<note type="cf1">T50n2060_p0620c11</note></lem><rdg wit="#wit.orig">怛</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">但</rdg></app>
<app from="#beg0176005" to="#end0176005"><lem wit="#wit.orig"><g ref="#CB04866">𭿞</g></lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">暉</rdg></app>
<app from="#beg0176006" to="#end0176006"><lem wit="#wit.orig">四</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">知</rdg></app>
<app from="#beg0176007" to="#end0176007"><lem wit="#wit.orig">答</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">卷</rdg></app>
<app from="#beg0177001" to="#end0177001"><lem wit="#wit.orig">非</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">兆</rdg></app>
<app from="#beg0177002" to="#end0177002"><lem wit="#wit.orig">爲</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">僞</rdg></app>
<app from="#beg0177003" to="#end0177003"><lem wit="#wit.orig">曼</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">慢</rdg></app>
<app from="#beg0177004" to="#end0177004"><lem wit="#wit.orig">十</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">計</rdg></app>
<app from="#beg0177005" to="#end0177005"><lem wit="#wit.orig">丘</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">五</rdg></app>
<app from="#beg0178001" to="#end0178001"><lem wit="#wit.orig"><g ref="#CB04906">𨃃</g></lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">躡</rdg></app>
<app from="#beg0178002" to="#end0178002"><lem wit="#wit.orig">辦</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">辨</rdg></app>
<app from="#beg0178003" to="#end0178003"><lem wit="#wit.orig">計</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">訃</rdg></app>
<app from="#beg0178004" to="#end0178004"><lem wit="#wit.orig">迷</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">述</rdg></app>
<app from="#beg0178005" to="#end0178005"><lem wit="#wit.orig">也</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0178006" to="#end0178006"><lem wit="#wit.orig">相</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">翻</rdg></app>
<app from="#beg0178008" to="#end0178008"><lem wit="#wit.orig">上</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">之二</rdg></app>
<app from="#beg0178009" to="#end0178009"><lem wit="#wit.orig">下</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">之三</rdg></app>
<app from="#beg0179001" to="#end0179001"><lem wit="#wit.orig">料</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">科</rdg></app>
<app from="#beg0181001" to="#end0181001"><lem wit="#wit.orig">辨</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">辯</rdg></app>
<app from="#beg0182001" to="#end0182001"><lem wit="#wit.orig">三</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0183a1501" to="#end0183a1501"><lem resp="#resp1" wit="#wit.cbeta">沫</lem><rdg wit="#wit.orig">沬</rdg></app>
<app from="#beg0183001" to="#end0183001"><lem wit="#wit.orig">間</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">聞</rdg></app>
<app from="#beg0184001" to="#end0184001"><lem wit="#wit.orig">住</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">在</rdg></app>
<app from="#beg0184002" to="#end0184002"><lem wit="#wit.orig">贊</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">讚</rdg></app>
<app from="#beg_7" to="#end_7" corresp="#0184002"><lem wit="#wit.orig">贊</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">讚</rdg></app>
<app from="#beg0185001" to="#end0185001"><lem wit="#wit.orig">條</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">絛</rdg></app>
<app from="#beg0185002" to="#end0185002"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">潰</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit.orig" type="correctionRemark">憒</rdg></app>
<app from="#beg0185c0901" to="#end0185c0901"><lem resp="#resp5" wit="#wit.cbeta">迥</lem><rdg wit="#wit.orig">迴</rdg></app>
<app from="#beg0185005" to="#end0185005"><lem wit="#wit.orig">揵</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">犍</rdg></app>
<app from="#beg_8" to="#end_8" corresp="#0185005"><lem wit="#wit.orig">揵</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">犍</rdg></app>
<app from="#beg_9" to="#end_9" corresp="#0185005"><lem wit="#wit.orig">揵</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">犍</rdg></app>
<app from="#beg_a" to="#end_a" corresp="#0185005"><lem wit="#wit.orig">揵</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">犍</rdg></app>
<app from="#beg0187001" to="#end0187001"><lem wit="#wit.orig">與</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">興</rdg></app>
<app from="#beg0188001" to="#end0188001"><lem wit="#wit.orig">盤</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">槃</rdg></app>
<app from="#beg0188002" to="#end0188002"><lem wit="#wit.orig">矴</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">可</rdg></app>
<app from="#beg0189001" to="#end0189001"><lem wit="#wit.orig">辦</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">辨</rdg></app>
<app from="#beg0189002" to="#end0189002"><lem wit="#wit.orig">痛</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">亂</rdg></app>
<app from="#beg0189003" to="#end0189003"><lem wit="#wit.orig">顚總</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">互具</rdg></app>
<app from="#beg0190b0101" to="#end0190b0101"><lem resp="#resp5" wit="#wit.cbeta" cb:provider="iamone (2019-01-17)">敞<note type="cf1">T40n1804_p0075a21</note></lem><rdg wit="#wit.orig">敝</rdg></app>
<app from="#beg0190001" to="#end0190001"><lem wit="#wit.orig">三</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">二</rdg></app>
<app from="#beg0191001" to="#end0191001"><lem wit="#wit.orig">前</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">並</rdg></app>
<app from="#beg0191c0601" to="#end0191c0601"><lem resp="#resp1" wit="#wit.cbeta">大</lem><rdg wit="#wit.orig">太</rdg></app>
<app from="#beg0193003" to="#end0193003"><lem wit="#wit.orig">辦</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">辨</rdg></app>
<app from="#beg0195001" to="#end0195001"><lem wit="#wit.orig">遠</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">達</rdg></app>
<app from="#beg0196001" to="#end0196001"><lem wit="#wit.orig">在</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">布</rdg></app>
<app from="#beg0196002" to="#end0196002"><lem wit="#wit.orig">人</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0196003" to="#end0196003"><lem wit="#wit.orig">辦</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">辨</rdg></app>
<app from="#beg_b" to="#end_b" corresp="#0196003"><lem wit="#wit.orig">辦</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">辨</rdg></app>
<app from="#beg_c" to="#end_c" corresp="#0196003"><lem wit="#wit.orig">辦</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">辨</rdg></app>
<app from="#beg0197001" to="#end0197001"><lem wit="#wit.orig">構</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">搆</rdg></app>
<app from="#beg0198001" to="#end0198001"><lem wit="#wit.orig">籌</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">七</rdg></app>
<app from="#beg0198002" to="#end0198002"><lem wit="#wit.orig"><g ref="#CB11462">𢷤</g></lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">擧</rdg></app>
<app from="#beg0199001" to="#end0199001"><lem wit="#wit.orig">太</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">大</rdg></app>
<app from="#beg_d" to="#end_d" corresp="#0196003"><lem wit="#wit.orig">辦</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">辨</rdg></app>
<app from="#beg0200a0701" to="#end0200a0701"><lem resp="#resp1" wit="#wit.cbeta">袜</lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB01724">𧙕</g></rdg></app>
<app from="#beg0200001" to="#end0200001"><lem wit="#wit.orig">故</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">故今</rdg></app>
<app from="#beg0200002" to="#end0200002"><lem wit="#wit.orig">必</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">心</rdg></app>
<app from="#beg0201001" to="#end0201001"><lem wit="#wit.orig">尼</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0202001" to="#end0202001"><lem wit="#wit.orig">說</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">詞</rdg></app>
<app from="#beg0202002" to="#end0202002"><lem wit="#wit.orig">下</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">之五</rdg></app>
<app from="#beg0202003" to="#end0202003"><lem wit="#wit.orig">二</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">二之一</rdg></app>
<app from="#beg0202004" to="#end0202004"><lem wit="#wit.orig">住</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">任</rdg></app>
<app from="#beg0202005" to="#end0202005"><lem wit="#wit.orig">譯</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">釋</rdg></app>
<app from="#beg0202006" to="#end0202006"><lem wit="#wit.orig">三</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">二</rdg></app>
<app from="#beg0202007" to="#end0202007"><lem wit="#wit.orig">逐</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">遂</rdg></app>
<app from="#beg0203001" to="#end0203001"><lem wit="#wit.orig">以</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">收</rdg></app>
<app from="#beg0203002" to="#end0203002"><lem wit="#wit.orig">設</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">誤</rdg></app>
<app from="#beg0203003" to="#end0203003"><lem wit="#wit.orig">十</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">一</rdg></app>
<app from="#beg0204001" to="#end0204001"><lem wit="#wit.orig">取</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">卽</rdg></app>
<app from="#beg0204002" to="#end0204002"><lem wit="#wit.orig">成</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">或</rdg></app>
<app from="#beg0204003" to="#end0204003"><lem wit="#wit.orig">戒</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">成</rdg></app>
<app from="#beg0204004" to="#end0204004"><lem wit="#wit.orig">獲</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">護</rdg></app>
<app from="#beg0204005" to="#end0204005"><lem wit="#wit.orig">之</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">文</rdg></app>
<app from="#beg0204006" to="#end0204006"><lem wit="#wit.orig">地</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">池</rdg></app>
<app from="#beg0205001" to="#end0205001"><lem wit="#wit.orig">異</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">界</rdg></app>
<app from="#beg0205002" to="#end0205002"><lem wit="#wit.orig">狂</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">往</rdg></app>
<app from="#beg0205003" to="#end0205003"><lem wit="#wit.orig">挍</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">狹</rdg></app>
<app from="#beg0205004" to="#end0205004"><lem wit="#wit.orig">比</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">此</rdg></app>
<app from="#beg0206001" to="#end0206001"><lem wit="#wit.orig">吉</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">結</rdg></app>
<app from="#beg0206002" to="#end0206002"><lem wit="#wit.orig">之</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">顯</rdg></app>
<app from="#beg0206003" to="#end0206003"><lem wit="#wit.orig">持</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">特</rdg></app>
<app from="#beg0207001" to="#end0207001"><lem wit="#wit.orig">先</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">前</rdg></app>
<app from="#beg0208001" to="#end0208001"><lem wit="#wit.orig">末</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">未</rdg></app>
<app from="#beg0209001" to="#end0209001"><lem wit="#wit.orig">怚</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">恒</rdg></app>
<app from="#beg0209002" to="#end0209002"><lem wit="#wit.orig">主</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">生</rdg></app>
<app from="#beg0210001" to="#end0210001"><lem wit="#wit.orig"><g ref="#CB04924">𭲸</g></lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">衛</rdg></app>
<app from="#beg0210002" to="#end0210002"><lem wit="#wit.orig">若</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">苦</rdg></app>
<app from="#beg0210003" to="#end0210003"><lem wit="#wit.orig">見</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">現</rdg></app>
<app from="#beg0210004" to="#end0210004"><lem wit="#wit.orig">止</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">上</rdg></app>
<app from="#beg0210c0801" to="#end0210c0801"><lem resp="#resp1" wit="#wit.cbeta">弈</lem><rdg wit="#wit.orig">奕</rdg></app>
<app from="#beg0211001" to="#end0211001"><lem wit="#wit.orig">吿</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">皆</rdg></app>
<app from="#beg0211002" to="#end0211002"><lem wit="#wit.orig">經</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">樂</rdg></app>
<app from="#beg0212001" to="#end0212001"><lem wit="#wit.orig">敎</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">孝</rdg></app>
<app from="#beg0212002" to="#end0212002"><lem wit="#wit.orig">諭</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">論</rdg></app>
<app from="#beg0212003" to="#end0212003"><lem wit="#wit.orig">戒</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0213001" to="#end0213001"><lem wit="#wit.orig">乎</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">平</rdg></app>
<app from="#beg0214001" to="#end0214001"><lem wit="#wit.orig">違</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">違一</rdg></app>
<app from="#beg0214002" to="#end0214002"><lem wit="#wit.orig">鎖</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">瑣</rdg></app>
<app from="#beg0216001" to="#end0216001"><lem wit="#wit.orig">二</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">二之二</rdg></app>
<app from="#beg0216002" to="#end0216002"><lem wit="#wit.orig">三</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">三之一</rdg></app>
<app from="#beg0216003" to="#end0216003"><lem wit="#wit.orig">果</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">界</rdg></app>
<app from="#beg0217001" to="#end0217001"><lem wit="#wit.orig">攻</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">改</rdg></app>
<app from="#beg0218001" to="#end0218001"><lem wit="#wit.orig">惟</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">懽</rdg></app>
<app from="#beg0218002" to="#end0218002"><lem wit="#wit.orig">揲</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">牒</rdg></app>
<app from="#beg0218c1101" to="#end0218c1101"><lem resp="#resp5" wit="#wit.cbeta">己<note type="cf1">T40n1804_p0032b11</note><note type="cf2">T40n1804_p0025c17</note></lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0219001" to="#end0219001"><lem wit="#wit.orig">持</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">特</rdg></app>
<app from="#beg0219b0301" to="#end0219b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp6">示<note type="cf1">《四分律行事鈔資持記》（道宣律祖著，元照律師記，弘一律師題科標圈參議，二埋法師題科標圈參議，民國18年天津刻經處刊，南投縣正覺精舍倡印，台北：世樺國際股份有限公司承印，2014 年）</note><note type="cf2">T40n1805_p0219a07</note></lem><rdg wit="#wit.orig">云</rdg></app>
<app from="#beg0219002" to="#end0219002"><lem wit="#wit.orig">足</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">尼</rdg></app>
<app from="#beg0220001" to="#end0220001"><lem wit="#wit.orig">異</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">隨</rdg></app>
<app from="#beg0221001" to="#end0221001"><lem wit="#wit.orig">津</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">律</rdg></app>
<app from="#beg0222001" to="#end0222001"><lem wit="#wit.orig">大</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">次</rdg></app>
<app from="#beg0222002" to="#end0222002"><lem wit="#wit.orig">今</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">令</rdg></app>
<app from="#beg0223003" to="#end0223003"><lem wit="#wit.orig">監</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">馳</rdg></app>
<app from="#beg0223a1101" to="#end0223a1101"><lem resp="#resp5" wit="#wit.cbeta"><g ref="#CB00567">𨄔</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB00571">𬧅</g></rdg></app>
<app from="#beg0223004" to="#end0223004"><lem wit="#wit.orig">當</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">常</rdg></app>
<app from="#beg0223005" to="#end0223005"><lem wit="#wit.orig">共</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">其</rdg></app>
<app from="#beg0223006" to="#end0223006"><lem wit="#wit.orig">資</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">負</rdg></app>
<app from="#beg0223007" to="#end0223007"><lem wit="#wit.orig">大</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">太</rdg></app>
<app from="#beg0223008" to="#end0223008"><lem wit="#wit.orig">美</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">養</rdg></app>
<app from="#beg0224001" to="#end0224001"><lem wit="#wit.orig">注</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">註</rdg></app>
<app from="#beg0229001" to="#end0229001"><lem wit="#wit.orig">紫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">服</rdg></app>
<app from="#beg0231001" to="#end0231001"><lem wit="#wit.orig">三</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">三之三</rdg></app>
<app from="#beg0231003" to="#end0231003"><lem wit="#wit.orig">四</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">四之一</rdg></app>
<app from="#beg0232b1301" to="#end0232b1301"><lem resp="#resp1" wit="#wit.cbeta">諡</lem><rdg wit="#wit.orig">謚</rdg></app>
<app from="#beg0233001" to="#end0233001"><lem wit="#wit.orig">祇</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">秖</rdg></app>
<app from="#beg0233002" to="#end0233002"><lem wit="#wit.orig"><g ref="#CB04877">𣈅</g></lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">潛</rdg></app>
<app from="#beg0234001" to="#end0234001"><lem wit="#wit.orig">別</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">初</rdg></app>
<app from="#beg0234002" to="#end0234002"><lem wit="#wit.orig">破</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1"><note place="inline">破</note></rdg></app>
<app from="#beg0234003" to="#end0234003"><lem wit="#wit.orig">一</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">下</rdg></app>
<app from="#beg0235001" to="#end0235001"><lem wit="#wit.orig">僉</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">檢</rdg></app>
<app from="#beg0235002" to="#end0235002"><lem wit="#wit.orig">大</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">次</rdg></app>
<app from="#beg0235003" to="#end0235003"><lem wit="#wit.orig">利</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">科</rdg></app>
<app from="#beg0236001" to="#end0236001"><lem wit="#wit.orig">屬</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">囑</rdg></app>
<app from="#beg0236002" to="#end0236002"><lem wit="#wit.orig">法</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">注</rdg></app>
<app from="#beg0236003" to="#end0236003"><lem wit="#wit.orig">妾</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">妄</rdg></app>
<app from="#beg0236004" to="#end0236004"><lem wit="#wit.orig">王</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">正</rdg></app>
<app from="#beg0236005" to="#end0236005"><lem wit="#wit.orig">利</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">科</rdg></app>
<app from="#beg0236006" to="#end0236006"><lem wit="#wit.orig">比</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">此</rdg></app>
<app from="#beg0237001" to="#end0237001"><lem wit="#wit.orig">去</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">法</rdg></app>
<app from="#beg_e" to="#end_e" corresp="#0236006"><lem wit="#wit.orig">比</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">此</rdg></app>
<app from="#beg0237002" to="#end0237002"><lem wit="#wit.orig">見</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">覓</rdg></app>
<app from="#beg0238001" to="#end0238001"><lem wit="#wit.orig">犍</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">揵</rdg></app>
<app from="#beg0238002" to="#end0238002"><lem wit="#wit.orig">胄</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">曹</rdg></app>
<app from="#beg0238003" to="#end0238003"><lem wit="#wit.orig">王</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">五</rdg></app>
<app from="#beg0238004" to="#end0238004"><lem wit="#wit.orig">今</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">令</rdg></app>
<app from="#beg0238007" to="#end0238007"><lem wit="#wit.orig"><g ref="#CB00845">還</g></lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">運</rdg></app>
<app from="#beg0239001" to="#end0239001"><lem wit="#wit.orig">苦</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">若</rdg></app>
<app from="#beg0239002" to="#end0239002"><lem wit="#wit.orig">田</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">由</rdg></app>
<app from="#beg0239003" to="#end0239003"><lem wit="#wit.orig">捨</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">檢</rdg></app>
<app from="#beg0240001" to="#end0240001"><lem wit="#wit.orig">令</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">今</rdg></app>
<app from="#beg0240002" to="#end0240002"><lem wit="#wit.orig">比</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">此</rdg></app>
<app from="#beg0240003" to="#end0240003"><lem wit="#wit.orig">目</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">自</rdg></app>
<app from="#beg0241001" to="#end0241001"><lem wit="#wit.orig">月</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0241002" to="#end0241002"><lem wit="#wit.orig">必</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">心</rdg></app>
<app from="#beg0242001" to="#end0242001"><lem wit="#wit.orig">注</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">註</rdg></app>
<app from="#beg0242002" to="#end0242002"><lem wit="#wit.orig">別</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">引</rdg></app>
<app from="#beg0243001" to="#end0243001"><lem wit="#wit.orig">比</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">此</rdg></app>
<app from="#beg_f" to="#end_f" corresp="#0243001"><lem wit="#wit.orig">比</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">此</rdg></app>
<app from="#beg0243002" to="#end0243002"><lem wit="#wit.orig">北</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">此</rdg></app>
<app from="#beg_10" to="#end_10" corresp="#0243001"><lem wit="#wit.orig">比</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">此</rdg></app>
<app from="#beg0244001" to="#end0244001"><lem wit="#wit.orig">妾</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">妄</rdg></app>
<app from="#beg0244002" to="#end0244002"><lem wit="#wit.orig">向</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">句</rdg></app>
<app from="#beg0244003" to="#end0244003"><lem wit="#wit.orig">一</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">二</rdg></app>
<app from="#beg0244004" to="#end0244004"><lem wit="#wit.orig">乖</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">丘</rdg></app>
<app from="#beg0244005" to="#end0244005"><lem wit="#wit.orig">二</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">三</rdg></app>
<app from="#beg0244006" to="#end0244006"><lem wit="#wit.orig">僧</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">曾</rdg></app>
<app from="#beg0244007" to="#end0244007"><lem wit="#wit.orig">自</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">日</rdg></app>
<app from="#beg0244008" to="#end0244008"><lem wit="#wit.orig">三</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">互</rdg></app>
<app from="#beg_11" to="#end_11" corresp="#0243001"><lem wit="#wit.orig">比</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">此</rdg></app>
<app from="#beg0245001" to="#end0245001"><lem wit="#wit.orig">求</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">來</rdg></app>
<app from="#beg0246001" to="#end0246001"><lem wit="#wit.orig">篇</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">第</rdg></app>
<app from="#beg0246002" to="#end0246002"><lem wit="#wit.orig">斥</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">片</rdg></app>
<app from="#beg0246003" to="#end0246003"><lem wit="#wit.orig">方</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">乃</rdg></app>
<app from="#beg0246004" to="#end0246004"><lem wit="#wit.orig">合</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">今</rdg></app>
<app from="#beg0246005" to="#end0246005"><lem wit="#wit.orig">祖</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">但</rdg></app>
<app from="#beg0247001" to="#end0247001"><lem wit="#wit.orig"><g ref="#CB04870">𥾅</g></lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">結</rdg></app>
<app from="#beg0247004" to="#end0247004"><lem wit="#wit.orig">白</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">自</rdg></app>
<app from="#beg0247005" to="#end0247005"><lem wit="#wit.orig">句</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">約</rdg></app>
<app from="#beg0247006" to="#end0247006"><lem wit="#wit.orig">已</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">犯</rdg></app>
<app from="#beg0247007" to="#end0247007"><lem wit="#wit.orig">淮</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">唯</rdg></app>
<app from="#beg0247008" to="#end0247008"><lem wit="#wit.orig">今</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">令</rdg></app>
<app from="#beg0247009" to="#end0247009"><lem wit="#wit.orig">共</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">供</rdg></app>
<app from="#beg0248001" to="#end0248001"><lem wit="#wit.orig">但</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">袒</rdg></app>
<app from="#beg0248c0201" to="#end0248c0201"><lem resp="#resp1" wit="#wit.cbeta">述</lem><rdg wit="#wit.orig">達</rdg></app>
<app from="#beg0248002" to="#end0248002"><lem wit="#wit.orig">大</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">太</rdg></app>
<app from="#beg0249001" to="#end0249001"><lem wit="#wit.orig">辦</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">辨</rdg></app>
<app from="#beg0249002" to="#end0249002"><lem wit="#wit.orig">比</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">此</rdg></app>
<app from="#beg0249003" to="#end0249003"><lem wit="#wit.orig">目</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">自</rdg></app>
<app from="#beg0249004" to="#end0249004"><lem wit="#wit.orig">入</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">八</rdg></app>
<app from="#beg0250001" to="#end0250001"><lem wit="#wit.orig">辦</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">辨</rdg></app>
<app from="#beg0250002" to="#end0250002"><lem wit="#wit.orig">癊</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">廕</rdg></app>
<app from="#beg0251001" to="#end0251001"><lem wit="#wit.orig">利</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">相</rdg></app>
<app from="#beg0251002" to="#end0251002"><lem wit="#wit.orig">令</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">今</rdg></app>
<app from="#beg0251003" to="#end0251003"><lem wit="#wit.orig">不</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">衣</rdg></app>
<app from="#beg0251004" to="#end0251004"><lem wit="#wit.orig">故</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">改</rdg></app>
<app from="#beg0251005" to="#end0251005"><lem wit="#wit.orig">贊</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">讚</rdg></app>
<app from="#beg0252001" to="#end0252001"><lem wit="#wit.orig">欇。雨</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">襵兩</rdg></app>
<app from="#beg0252002" to="#end0252002"><lem wit="#wit.orig">計</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">許</rdg></app>
<app from="#beg0252003" to="#end0252003"><lem wit="#wit.orig">欲</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">次</rdg></app>
<app from="#beg0252004" to="#end0252004"><lem wit="#wit.orig">雨</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">兩</rdg></app>
<app from="#beg0252005" to="#end0252005"><lem wit="#wit.orig">衣</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">答</rdg></app>
<app from="#beg0252006" to="#end0252006"><lem wit="#wit.orig">得</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">作</rdg></app>
<app from="#beg0252007" to="#end0252007"><lem wit="#wit.orig">切</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">功</rdg></app>
<app from="#beg0252008" to="#end0252008"><lem wit="#wit.orig">刀</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">月</rdg></app>
<app from="#beg0252009" to="#end0252009"><lem wit="#wit.orig">兩</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">雨</rdg></app>
<app from="#beg0252010" to="#end0252010"><lem wit="#wit.orig">卽</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">印</rdg></app>
<app from="#beg0252011" to="#end0252011"><lem wit="#wit.orig">四</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">四之三</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0157002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0157002">上【大】，之一【甲】</note>
<note n="0157003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0157003">沙【大】，娑【甲】</note>
<note n="0158001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0158001">犍【大】＊，揵【甲】＊</note>
<note n="0158002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0158002">在【大】，枉【甲】</note>
<note n="0158003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0158003">刻【大】，劾【甲】</note>
<note n="0158004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0158004">說【大】，證【甲】</note>
<note n="0160001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0160001">絡【大】，珞【甲】</note>
<note n="0161001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161001">末【大】，未【甲】</note>
<note n="0161002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161002">尋【大】，彝【甲】</note>
<note n="0163001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0163001">次【大】，文【甲】</note>
<note n="0163002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0163002">之【大】，文【甲】</note>
<note n="0163003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0163003"><g ref="#CB04920">𭟎</g>【大】，攢【甲】</note>
<note n="0163004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0163004">持【大】，待【甲】</note>
<note n="0163005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0163005">濁【大】，獨【甲】</note>
<note n="0163006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0163006">改【大】，收【甲】</note>
<note n="0163007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0163007">法【大】，若【甲】</note>
<note n="0164001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0164001">乎【大】，平【甲】</note>
<note n="0164002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0164002">辦【大】，辨【甲】</note>
<note n="0164003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0164003">元【大】，無【甲】</note>
<note n="0165001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0165001">持【大】，特【甲】</note>
<note n="0165002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0165002">珠【大】，殊【甲】</note>
<note n="0165003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0165003">意【大】，<g ref="#CB00626">㲲</g>【甲】</note>
<note n="0165004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0165004"><g ref="#CB00626">㲲</g>【大】，意【甲】</note>
<note n="0166001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0166001">攝【大】，襵【甲】</note>
<note n="0166002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0166002">住【大】，生【甲】</note>
<note n="0166003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0166003">志【大】，恣【甲】</note>
<note n="0166004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0166004">滅【大】，戒【甲】</note>
<note n="0166005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0166005">梅【大】，悔【甲】</note>
<note n="0167001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0167001">摶【大】，搏【甲】</note>
<note n="0167002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0167002">令【大】，今【甲】</note>
<note n="0167003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0167003">幾【大】，機【甲】</note>
<note n="0167004" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T40.0167c14.16" target="#nkr_note_mod_0167004">標【CB】【甲】，慓【大】</note>
<note n="0168001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0168001">敎【大】，故【甲】</note>
<note n="0168002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0168002">止【大】，上【甲】</note>
<note n="0168003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0168003">須通泥曰【大】，泥曰須通【甲】</note>
<note n="0168004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0168004">云【大】，二【甲】</note>
<note n="0168005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0168005">其【大】，具【甲】</note>
<note n="0168006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0168006">乎【大】，呼【甲】</note>
<note n="0168007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0168007">里【大】，但【甲】</note>
<note n="0168008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0168008"><!--CBETA todo type: a-->卷上一之一終【甲】</note>
<note n="0168009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0168009"><!--CBETA todo type: a-->卷上一之二首【甲】</note>
<note n="0169001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0169001">上【大】，止【甲】</note>
<note n="0169002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0169002">義【大】，差【甲】</note>
<note n="0169003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0169003">注【大】＊，註【甲】＊</note>
<note n="0169004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0169004">悉【大】，惡【甲】</note>
<note n="0170001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0170001">老【大】，者【甲】</note>
<note n="0170002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0170002">答【大】，並【甲】</note>
<note n="0170003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0170003">全【大】，詮【甲】</note>
<note n="0171001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0171001">見【大】，是【甲】</note>
<note n="0171002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0171002">足【大】，尼【甲】</note>
<note n="0171003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0171003">方【大】，下【甲】</note>
<note n="0171004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0171004">三【大】，任【甲】</note>
<note n="0171005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0171005">士【大】，加【甲】</note>
<note n="0171006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0171006">幷【大】，井【甲】</note>
<note n="0171007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0171007">伐【大】，代【甲】</note>
<note n="0171008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0171008">用【大】，周【甲】</note>
<note n="0171009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0171009">阿【大】，何【甲】</note>
<note n="0171010" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0171010">言【大】，二【甲】</note>
<note n="0171011" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0171011">聞【大】，問【甲】</note>
<note n="0172001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0172001">法【大】，去【甲】</note>
<note n="0172002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0172002">反【大】，及【甲】</note>
<note n="0172003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0172003">前史【大】，能決【甲】</note>
<note n="0172004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0172004">者【大】，二【甲】</note>
<note n="0172005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0172005">諾【大】，諸【甲】</note>
<note n="0172006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0172006">也【大】，他【甲】</note>
<note n="0172007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0172007">義具【大】，具義【甲】</note>
<note n="0173001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0173001">秖【大】，祇【甲】</note>
<note n="0173002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0173002">廢【大】，癈【甲】</note>
<note n="0173003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0173003">者【大】，老【甲】</note>
<note n="0173004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0173004">王【大】，正【甲】</note>
<note n="0174001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0174001">舍【大】，捨【甲】</note>
<note n="0175001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0175001">生【大】，性【甲】</note>
<note n="0175002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0175002">來【大】，乘【甲】</note>
<note n="0175003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0175003">贊【大】，讚【甲】</note>
<note n="0175004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0175004">上【大】，止【甲】</note>
<note n="0176001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0176001">上【大】，六【甲】</note>
<note n="0176002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0176002">抄【大】，鈔【甲】</note>
<note n="0176003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0176003">比【大】，此【甲】</note>
<note n="0176004" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T40.0176c21.05" target="#nkr_note_mod_0176004">但【CB】【甲】，怛【大】</note>
<note n="0176005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0176005"><g ref="#CB04866">𭿞</g>【大】，暉【甲】</note>
<note n="0176006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0176006">四【大】，知【甲】</note>
<note n="0176007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0176007">答【大】，卷【甲】</note>
<note n="0177001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0177001">非【大】，兆【甲】</note>
<note n="0177002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0177002">爲【大】，僞【甲】</note>
<note n="0177003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0177003">曼【大】，慢【甲】</note>
<note n="0177004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0177004">十【大】，計【甲】</note>
<note n="0177005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0177005">丘【大】，五【甲】</note>
<note n="0178001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0178001"><g ref="#CB04906">𨃃</g>【大】，躡【甲】</note>
<note n="0178002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0178002">辦【大】，辨【甲】</note>
<note n="0178003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0178003">計【大】，訃【甲】</note>
<note n="0178004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0178004">迷【大】，述【甲】</note>
<note n="0178005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0178005">也【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0178006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0178006">相【大】，翻【甲】</note>
<note n="0178008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0178008">上【大】，之二【甲】</note>
<note n="0178009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0178009">下【大】，之三【甲】</note>
<note n="0179001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0179001">料【大】，科【甲】</note>
<note n="0181001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0181001">辨【大】，辯【甲】</note>
<note n="0182001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0182001">三【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0183001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0183001">間【大】，聞【甲】</note>
<note n="0184001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0184001">住【大】，在【甲】</note>
<note n="0184002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0184002">贊【大】＊，讚【甲】＊</note>
<note n="0185001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0185001">條【大】，絛【甲】</note>
<note n="0185002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0185002">潰【大】，憒【考僞-大】</note>
<note n="0185003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0185003"><!--CBETA todo type: a-->卷上一之三終【甲】</note>
<note n="0185004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0185004"><!--CBETA todo type: a-->卷上一之四首【甲】</note>
<note n="0185005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0185005">揵【大】＊，犍【甲】＊</note>
<note n="0187001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0187001">與【大】，興【甲】</note>
<note n="0188001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0188001">盤【大】，槃【甲】</note>
<note n="0188002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0188002">矴【大】，可【甲】</note>
<note n="0189001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0189001">辦【大】，辨【甲】</note>
<note n="0189002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0189002">痛【大】，亂【甲】</note>
<note n="0189003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0189003">顚總【大】，互具【甲】</note>
<note n="0190001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0190001">三【大】，二【甲】</note>
<note n="0191001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0191001">前【大】，並【甲】</note>
<note n="0193001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0193001"><!--CBETA todo type: a-->卷上一之四終【甲】</note>
<note n="0193002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0193002"><!--CBETA todo type: a-->卷上一之五首【甲】</note>
<note n="0193003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0193003">辦【大】，辨【甲】</note>
<note n="0195001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0195001">遠【大】，達【甲】</note>
<note n="0196001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0196001">在【大】，布【甲】</note>
<note n="0196002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0196002">人【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0196003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0196003">辦【大】＊，辨【甲】＊</note>
<note n="0197001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0197001">構【大】，搆【甲】</note>
<note n="0198001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0198001">籌【大】，七【甲】</note>
<note n="0198002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0198002"><g ref="#CB11462">𢷤</g>【大】，擧【甲】</note>
<note n="0199001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0199001">太【大】，大【甲】</note>
<note n="0200001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0200001">故【大】，故今【甲】</note>
<note n="0200002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0200002">必【大】，心【甲】</note>
<note n="0201001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0201001">尼【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0202001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0202001">說【大】，詞【甲】</note>
<note n="0202002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0202002">下【大】，之五【甲】</note>
<note n="0202003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0202003">二【大】，二之一【甲】</note>
<note n="0202004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0202004">住【大】，任【甲】</note>
<note n="0202005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0202005">譯【大】，釋【甲】</note>
<note n="0202006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0202006">三【大】，二【甲】</note>
<note n="0202007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0202007">逐【大】，遂【甲】</note>
<note n="0203001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0203001">以【大】，收【甲】</note>
<note n="0203002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0203002">設【大】，誤【甲】</note>
<note n="0203003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0203003">十【大】，一【甲】</note>
<note n="0204001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0204001">取【大】，卽【甲】</note>
<note n="0204002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0204002">成【大】，或【甲】</note>
<note n="0204003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0204003">戒【大】，成【甲】</note>
<note n="0204004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0204004">獲【大】，護【甲】</note>
<note n="0204005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0204005">之【大】，文【甲】</note>
<note n="0204006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0204006">地【大】，池【甲】</note>
<note n="0205001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0205001">異【大】，界【甲】</note>
<note n="0205002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0205002">狂【大】，往【甲】</note>
<note n="0205003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0205003">挍【大】，狹【甲】</note>
<note n="0205004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0205004">比【大】，此【甲】</note>
<note n="0206001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0206001">吉【大】，結【甲】</note>
<note n="0206002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0206002">之【大】，顯【甲】</note>
<note n="0206003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0206003">持【大】，特【甲】</note>
<note n="0207001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0207001">先【大】，前【甲】</note>
<note n="0208001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0208001">末【大】，未【甲】</note>
<note n="0208002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0208002"><!--CBETA todo type: a-->卷上二之一終【甲】</note>
<note n="0208003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0208003"><!--CBETA todo type: a-->卷上二之二首【甲】</note>
<note n="0209001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0209001">怚【大】，恒【甲】</note>
<note n="0209002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0209002">主【大】，生【甲】</note>
<note n="0210001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0210001"><g ref="#CB04924">𭲸</g>【大】，衛【甲】</note>
<note n="0210002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0210002">若【大】，苦【甲】</note>
<note n="0210003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0210003">見【大】，現【甲】</note>
<note n="0210004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0210004">止【大】，上【甲】</note>
<note n="0211001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0211001">吿【大】，皆【甲】</note>
<note n="0211002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0211002">經【大】，樂【甲】</note>
<note n="0212001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0212001">敎【大】，孝【甲】</note>
<note n="0212002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0212002">諭【大】，論【甲】</note>
<note n="0212003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0212003">戒【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0213001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0213001">乎【大】，平【甲】</note>
<note n="0214001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0214001">違【大】，違一【甲】</note>
<note n="0214002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0214002">鎖【大】，瑣【甲】</note>
<note n="0216001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0216001">二【大】，二之二【甲】</note>
<note n="0216002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0216002">三【大】，三之一【甲】</note>
<note n="0216003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0216003">果【大】，界【甲】</note>
<note n="0217001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0217001">攻【大】，改【甲】</note>
<note n="0218001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0218001">惟【大】，懽【甲】</note>
<note n="0218002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0218002">揲【大】，牒【甲】</note>
<note n="0219001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0219001">持【大】，特【甲】</note>
<note n="0219002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0219002">足【大】，尼【甲】</note>
<note n="0220001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0220001">異【大】，隨【甲】</note>
<note n="0221001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0221001">津【大】，律【甲】</note>
<note n="0222001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0222001">大【大】，次【甲】</note>
<note n="0222002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0222002">今【大】，令【甲】</note>
<note n="0223001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0223001"><!--CBETA todo type: a-->卷上三之一終【甲】</note>
<note n="0223002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0223002"><!--CBETA todo type: a-->卷上三之二首【甲】</note>
<note n="0223003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0223003">監【大】，馳【甲】</note>
<note n="0223004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0223004">當【大】，常【甲】</note>
<note n="0223005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0223005">共【大】，其【甲】</note>
<note n="0223006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0223006">資【大】，負【甲】</note>
<note n="0223007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0223007">大【大】，太【甲】</note>
<note n="0223008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0223008">美【大】，養【甲】</note>
<note n="0224001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0224001">注【大】下同，註【甲】下同</note>
<note n="0227001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0227001"><!--CBETA todo type: a-->卷上三之二終【甲】</note>
<note n="0227002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0227002"><!--CBETA todo type: a-->卷上三之三首【甲】</note>
<note n="0229001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0229001">紫【大】，服【甲】</note>
<note n="0231001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0231001">三【大】，三之三【甲】</note>
<note n="0231003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0231003">四【大】，四之一【甲】</note>
<note n="0233001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0233001">祇【大】，秖【宮】</note>
<note n="0233002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0233002"><g ref="#CB04877">𣈅</g>【大】，潛【宮】【甲】</note>
<note n="0234001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0234001">別【大】，初【甲】</note>
<note n="0234002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0234002">破【大】，<note place="inline">破</note>【宮】【甲】</note>
<note n="0234003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0234003">一【大】，下【宮】【甲】</note>
<note n="0235001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0235001">僉【大】，檢【宮】【甲】</note>
<note n="0235002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0235002">大【大】，次【甲】</note>
<note n="0235003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0235003">利【大】，科【甲】</note>
<note n="0236001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0236001">屬【大】，囑【甲】</note>
<note n="0236002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0236002">法【大】，注【宮】【甲】</note>
<note n="0236003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0236003">妾【大】，妄【甲】</note>
<note n="0236004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0236004">王【大】，正【甲】</note>
<note n="0236005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0236005">利【大】，科【甲】</note>
<note n="0236006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0236006">比【大】＊，此【甲】＊</note>
<note n="0237001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0237001">去【大】，法【甲】</note>
<note n="0237002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0237002">見【大】，覓【宮】【甲】</note>
<note n="0238001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0238001">犍【大】，揵【甲】</note>
<note n="0238002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0238002">胄【大】，曹【宮】【甲】</note>
<note n="0238003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0238003">王【大】，五【甲】</note>
<note n="0238004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0238004">今【大】，令【甲】</note>
<note n="0238005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0238005"><!--CBETA todo type: a-->卷上四之一終【甲】</note>
<note n="0238006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0238006"><!--CBETA todo type: a-->卷上四之二首【甲】</note>
<note n="0238007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0238007"><g ref="#CB00845">還</g>【大】，運【甲】</note>
<note n="0239001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0239001">苦【大】，若【甲】</note>
<note n="0239002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0239002">田【大】，由【甲】</note>
<note n="0239003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0239003">捨【大】，檢【甲】</note>
<note n="0240001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0240001">令【大】，今【甲】</note>
<note n="0240002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0240002">比【大】，此【甲】</note>
<note n="0240003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0240003">目【大】，自【甲】</note>
<note n="0241001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0241001">月【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0241002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0241002">必【大】，心【甲】</note>
<note n="0242001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0242001">注【大】下同，註【甲】下同</note>
<note n="0242002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0242002">別【大】，引【宮】【甲】</note>
<note n="0243001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0243001">比【大】＊，此【甲】＊</note>
<note n="0243002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0243002">北【大】，此【甲】</note>
<note n="0244001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0244001">妾【大】，妄【甲】</note>
<note n="0244002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0244002">向【大】，句【甲】</note>
<note n="0244003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0244003">一【大】，二【甲】</note>
<note n="0244004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0244004">乖【大】，丘【甲】</note>
<note n="0244005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0244005">二【大】，三【甲】</note>
<note n="0244006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0244006">僧【大】，曾【宮】【甲】</note>
<note n="0244007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0244007">自【大】，日【宮】【甲】</note>
<note n="0244008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0244008">三【大】，互【甲】</note>
<note n="0245001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0245001">求【大】，來【甲】</note>
<note n="0246001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0246001">篇【大】，第【甲】</note>
<note n="0246002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0246002">斥【大】，片【甲】</note>
<note n="0246003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0246003">方【大】，乃【甲】</note>
<note n="0246004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0246004">合【大】，今【甲】</note>
<note n="0246005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0246005">祖【大】，但【甲】</note>
<note n="0247001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0247001"><g ref="#CB04870">𥾅</g>【大】，結【甲】</note>
<note n="0247002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0247002"><!--CBETA todo type: a-->卷上四之二終【甲】</note>
<note n="0247003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0247003"><!--CBETA todo type: a-->卷上四之三首【甲】</note>
<note n="0247004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0247004">白【大】，自【宮】【甲】</note>
<note n="0247005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0247005">句【大】，約【甲】</note>
<note n="0247006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0247006">已【大】，犯【甲】</note>
<note n="0247007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0247007">淮【大】，唯【甲】</note>
<note n="0247008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0247008">今【大】，令【甲】</note>
<note n="0247009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0247009">共【大】，供【宮】【甲】</note>
<note n="0248001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0248001">但【大】，袒【甲】</note>
<note n="0248002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0248002">大【大】，太【甲】</note>
<note n="0249001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0249001">辦【大】，辨【甲】</note>
<note n="0249002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0249002">比【大】，此【甲】</note>
<note n="0249003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0249003">目【大】，自【宮】【甲】</note>
<note n="0249004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0249004">入【大】，八【甲】</note>
<note n="0250001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0250001">辦【大】，辨【甲】</note>
<note n="0250002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0250002">癊【大】，廕【甲】</note>
<note n="0251001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0251001">利【大】，相【甲】</note>
<note n="0251002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0251002">令【大】，今【宮】【甲】</note>
<note n="0251003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0251003">不【大】，衣【甲】</note>
<note n="0251004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0251004">故【大】，改【宮】【甲】</note>
<note n="0251005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0251005">贊【大】，讚【甲】</note>
<note n="0252001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0252001">欇雨【大】，襵兩【甲】</note>
<note n="0252002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0252002">計【大】，許【甲】</note>
<note n="0252003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0252003">欲【大】，次【甲】</note>
<note n="0252004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0252004">雨【大】，兩【甲】</note>
<note n="0252005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0252005">衣【大】，答【宮】【甲】</note>
<note n="0252006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0252006">得【大】，作【甲】</note>
<note n="0252007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0252007">切【大】，功【甲】</note>
<note n="0252008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0252008">刀【大】，月【甲】</note>
<note n="0252009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0252009">兩【大】，雨【甲】</note>
<note n="0252010" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0252010">卽【大】，印【甲】</note>
<note n="0252011" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0252011">四【大】，四之三【甲】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="taisho-notes">
<head>大正藏 校注</head>
<p>
<note n="0157001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0157001">【原】寬文十年刊<name role="" type="person">大谷大學</name>藏本，【宮】宋本宮內省圖書寮藏本，【甲】德川時代刊宗敎大學藏本</note>
<note n="0157002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0157002">上＝之一【甲】</note>
<note n="0157003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0157003">沙＝娑【甲】</note>
<note n="0158001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0158001">犍＝揵【甲】＊</note>
<note n="0158002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0158002">在＝枉【甲】</note>
<note n="0158003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0158003">刻＝劾【甲】</note>
<note n="0158004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0158004">說＝證【甲】</note>
<note n="0160001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0160001">絡＝珞【甲】</note>
<note n="0161001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161001">末＝未【甲】</note>
<note n="0161002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161002">尋＝彝【甲】</note>
<note n="0163001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0163001">次＝文【甲】</note>
<note n="0163002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0163002">之＝文【甲】</note>
<note n="0163003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0163003"><g ref="#CB04920">𭟎</g>＝攢【甲】</note>
<note n="0163004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0163004">持＝待【甲】</note>
<note n="0163005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0163005">濁＝獨【甲】</note>
<note n="0163006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0163006">改＝收【甲】</note>
<note n="0163007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0163007">法＝若【甲】</note>
<note n="0164001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0164001">乎＝平【甲】</note>
<note n="0164002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0164002">辦＝辨【甲】</note>
<note n="0164003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0164003">元＝無【甲】</note>
<note n="0165001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0165001">持＝特【甲】</note>
<note n="0165002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0165002">珠＝殊【甲】</note>
<note n="0165003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0165003">意＝<g ref="#CB00626">㲲</g>【甲】</note>
<note n="0165004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0165004"><g ref="#CB00626">㲲</g>＝意【甲】</note>
<note n="0166001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0166001">攝＝襵【甲】</note>
<note n="0166002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0166002">住＝生【甲】</note>
<note n="0166003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0166003">志＝恣【甲】</note>
<note n="0166004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0166004">滅＝戒【甲】</note>
<note n="0166005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0166005">梅＝悔【甲】</note>
<note n="0167001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0167001">摶＝搏【甲】</note>
<note n="0167002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0167002">令＝今【甲】</note>
<note n="0167003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0167003">幾＝機【甲】</note>
<note n="0167004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0167004">慓＝標【甲】</note>
<note n="0168001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0168001">敎＝故【甲】</note>
<note n="0168002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0168002">止＝上【甲】</note>
<note n="0168003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0168003">須通泥曰＝泥曰須通【甲】</note>
<note n="0168004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0168004">云＝二【甲】</note>
<note n="0168005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0168005">其＝具【甲】</note>
<note n="0168006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0168006">乎＝呼【甲】</note>
<note n="0168007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0168007">里＝但【甲】</note>
<note n="0168008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0168008">卷上一之一終【甲】</note>
<note n="0168009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0168009">卷上一之二首【甲】</note>
<note n="0169001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0169001">上＝止【甲】</note>
<note n="0169002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0169002">義＝差【甲】</note>
<note n="0169003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0169003">注＝註【甲】＊</note>
<note n="0169004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0169004">悉＝惡【甲】</note>
<note n="0170001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0170001">老＝者【甲】</note>
<note n="0170002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0170002">答＝並【甲】</note>
<note n="0170003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0170003">全＝詮【甲】</note>
<note n="0171001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0171001">見＝是【甲】</note>
<note n="0171002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0171002">足＝尼【甲】</note>
<note n="0171003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0171003">方＝下【甲】</note>
<note n="0171004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0171004">三＝任【甲】</note>
<note n="0171005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0171005">士＝加【甲】</note>
<note n="0171006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0171006">幷＝井【甲】</note>
<note n="0171007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0171007">伐＝代【甲】</note>
<note n="0171008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0171008">用＝周【甲】</note>
<note n="0171009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0171009">阿＝何【甲】</note>
<note n="0171010" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0171010">言＝二【甲】</note>
<note n="0171011" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0171011">聞＝問【甲】</note>
<note n="0172001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0172001">法＝去【甲】</note>
<note n="0172002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0172002">反＝及【甲】</note>
<note n="0172003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0172003">前史＝能決【甲】</note>
<note n="0172004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0172004">者＝二【甲】</note>
<note n="0172005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0172005">諾＝諸【甲】</note>
<note n="0172006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0172006">也＝他【甲】</note>
<note n="0172007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0172007">義具＝具義【甲】</note>
<note n="0173001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0173001">秖＝祇【甲】</note>
<note n="0173002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0173002">廢＝癈【甲】</note>
<note n="0173003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0173003">者＝老【甲】</note>
<note n="0173004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0173004">王＝正【甲】</note>
<note n="0174001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0174001">舍＝捨【甲】</note>
<note n="0175001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0175001">生＝性【甲】</note>
<note n="0175002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0175002">來＝乘【甲】</note>
<note n="0175003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0175003">贊＝讚【甲】</note>
<note n="0175004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0175004">上＝止【甲】</note>
<note n="0176001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0176001">上＝六【甲】</note>
<note n="0176002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0176002">抄＝鈔【甲】</note>
<note n="0176003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0176003">比＝此【甲】</note>
<note n="0176004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0176004">怛＝但【甲】</note>
<note n="0176005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0176005"><g ref="#CB04866">𭿞</g>＝暉【甲】</note>
<note n="0176006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0176006">四＝知【甲】</note>
<note n="0176007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0176007">答＝卷【甲】</note>
<note n="0177001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0177001">非＝兆【甲】</note>
<note n="0177002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0177002">爲＝僞【甲】</note>
<note n="0177003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0177003">曼＝慢【甲】</note>
<note n="0177004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0177004">十＝計【甲】</note>
<note n="0177005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0177005">丘＝五【甲】</note>
<note n="0178001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0178001"><g ref="#CB04906">𨃃</g>＝躡【甲】</note>
<note n="0178002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0178002">辦＝辨【甲】</note>
<note n="0178003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0178003">計＝訃【甲】</note>
<note n="0178004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0178004">迷＝述【甲】</note>
<note n="0178005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0178005">〔也〕－【甲】</note>
<note n="0178006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0178006">相＝翻【甲】</note>
<note n="0178007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0178007">末題新加</note>
<note n="0178008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0178008">上＝之二【甲】</note>
<note n="0178009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0178009">下＝之三【甲】</note>
<note n="0179001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0179001">料＝科【甲】</note>
<note n="0181001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0181001">辨＝辯【甲】</note>
<note n="0182001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0182001">〔三〕－【甲】</note>
<note n="0183001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0183001">間＝聞【甲】</note>
<note n="0184001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0184001">住＝在【甲】</note>
<note n="0184002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0184002">贊＝讚【甲】＊</note>
<note n="0185001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0185001">條＝絛【甲】</note>
<note n="0185002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0185002">潰＝憒？</note>
<note n="0185003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0185003">卷上一之三終【甲】</note>
<note n="0185004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0185004">卷上一之四首【甲】</note>
<note n="0185005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0185005">揵＝犍【甲】＊</note>
<note n="0187001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0187001">與＝興【甲】</note>
<note n="0188001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0188001">盤＝槃【甲】</note>
<note n="0188002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0188002">矴＝可【甲】</note>
<note n="0189001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0189001">辦＝辨【甲】</note>
<note n="0189002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0189002">痛＝亂【甲】</note>
<note n="0189003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0189003">顚總＝互具【甲】</note>
<note n="0190001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0190001">三＝二【甲】</note>
<note n="0191001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0191001">前＝並【甲】</note>
<note n="0193001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0193001">卷上一之四終【甲】</note>
<note n="0193002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0193002">卷上一之五首【甲】</note>
<note n="0193003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0193003">辦＝辨【甲】</note>
<note n="0195001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0195001">遠＝達【甲】</note>
<note n="0196001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0196001">在＝布【甲】</note>
<note n="0196002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0196002">〔人〕－【甲】</note>
<note n="0196003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0196003">辦＝辨【甲】＊</note>
<note n="0197001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0197001">構＝搆【甲】</note>
<note n="0198001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0198001">籌＝七【甲】</note>
<note n="0198002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0198002">擯＝擧【甲】</note>
<note n="0199001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0199001">太＝大【甲】</note>
<note n="0200001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0200001">故＋（今）【甲】</note>
<note n="0200002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0200002">必＝心【甲】</note>
<note n="0201001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0201001">〔尼〕－【甲】</note>
<note n="0202001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0202001">說＝詞【甲】</note>
<note n="0202002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0202002">下＝之五【甲】</note>
<note n="0202003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0202003">二＋（之一）【甲】</note>
<note n="0202004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0202004">住＝任【甲】</note>
<note n="0202005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0202005">譯＝釋【甲】</note>
<note n="0202006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0202006">三＝二【甲】</note>
<note n="0202007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0202007">逐＝遂【甲】</note>
<note n="0203001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0203001">以＝收【甲】</note>
<note n="0203002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0203002">設＝誤【甲】</note>
<note n="0203003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0203003">十＝一【甲】</note>
<note n="0204001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0204001">取＝卽【甲】</note>
<note n="0204002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0204002">成＝或【甲】</note>
<note n="0204003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0204003">戒＝成【甲】</note>
<note n="0204004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0204004">獲＝護【甲】</note>
<note n="0204005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0204005">之＝文【甲】</note>
<note n="0204006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0204006">地＝池【甲】</note>
<note n="0205001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0205001">異＝界【甲】</note>
<note n="0205002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0205002">狂＝往【甲】</note>
<note n="0205003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0205003">挍＝狹【甲】</note>
<note n="0205004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0205004">比＝此【甲】</note>
<note n="0206001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0206001">吉＝結【甲】</note>
<note n="0206002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0206002">之＝顯【甲】</note>
<note n="0206003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0206003">持＝特【甲】</note>
<note n="0207001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0207001">先＝前【甲】</note>
<note n="0208001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0208001">末＝未【甲】</note>
<note n="0208002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0208002">卷上二之一終【甲】</note>
<note n="0208003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0208003">卷上二之二首【甲】</note>
<note n="0209001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0209001">怚＝恒【甲】</note>
<note n="0209002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0209002">主＝生【甲】</note>
<note n="0210001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0210001"><g ref="#CB04924">𭲸</g>＝衛【甲】</note>
<note n="0210002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0210002">若＝苦【甲】</note>
<note n="0210003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0210003">見＝現【甲】</note>
<note n="0210004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0210004">止＝上【甲】</note>
<note n="0211001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0211001">吿＝皆【甲】</note>
<note n="0211002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0211002">經＝樂【甲】</note>
<note n="0212001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0212001">敎＝孝【甲】</note>
<note n="0212002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0212002">諭＝論【甲】</note>
<note n="0212003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0212003">〔戒〕－【甲】</note>
<note n="0213001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0213001">乎＝平【甲】</note>
<note n="0214001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0214001">違＋（一）【甲】</note>
<note n="0214002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0214002">鎖＝瑣【甲】</note>
<note n="0216001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0216001">二＋（之二）【甲】</note>
<note n="0216002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0216002">三＋（之一）【甲】</note>
<note n="0216003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0216003">果＝界【甲】</note>
<note n="0217001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0217001">攻＝改【甲】</note>
<note n="0218001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0218001">惟＝懽【甲】</note>
<note n="0218002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0218002">揲＝牒【甲】</note>
<note n="0219001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0219001">持＝特【甲】</note>
<note n="0219002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0219002">足＝尼【甲】</note>
<note n="0220001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0220001">異＝隨【甲】</note>
<note n="0221001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0221001">津＝律【甲】</note>
<note n="0222001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0222001">大＝次【甲】</note>
<note n="0222002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0222002">今＝令【甲】</note>
<note n="0223001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0223001">卷上三之一終【甲】</note>
<note n="0223002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0223002">卷上三之二首【甲】</note>
<note n="0223003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0223003">監＝馳【甲】</note>
<note n="0223004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0223004">當＝常【甲】</note>
<note n="0223005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0223005">共＝其【甲】</note>
<note n="0223006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0223006">資＝負【甲】</note>
<note n="0223007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0223007">大＝太【甲】</note>
<note n="0223008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0223008">美＝養【甲】</note>
<note n="0224001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0224001">注＝註【甲】下同</note>
<note n="0227001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0227001">卷上三之二終【甲】</note>
<note n="0227002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0227002">卷上三之三首【甲】</note>
<note n="0229001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0229001">紫＝服【甲】</note>
<note n="0231001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0231001">三＋（之三）【甲】</note>
<note n="0231002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0231002">宮本首缺</note>
<note n="0231003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0231003">四＋（之一）【甲】</note>
<note n="0233001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0233001">祇＝秖【宮】</note>
<note n="0233002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0233002"><g ref="#CB04877">𣈅</g>＝潛【宮】【甲】</note>
<note n="0234001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0234001">別＝初【甲】</note>
<note n="0234002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0234002">宮本甲本破字俱作夾註</note>
<note n="0234003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0234003">一＝下【宮】【甲】</note>
<note n="0235001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0235001">僉＝檢【宮】【甲】</note>
<note n="0235002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0235002">大＝次【甲】</note>
<note n="0235003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0235003">利＝科【甲】</note>
<note n="0236001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0236001">屬＝囑【甲】</note>
<note n="0236002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0236002">法＝注【宮】【甲】</note>
<note n="0236003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0236003">妾＝妄【甲】</note>
<note n="0236004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0236004">王＝正【甲】</note>
<note n="0236005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0236005">利＝科【甲】</note>
<note n="0236006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0236006">比＝此【甲】＊</note>
<note n="0237001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0237001">去＝法【甲】</note>
<note n="0237002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0237002">見＝覓【宮】【甲】</note>
<note n="0238001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0238001">犍＝揵【甲】</note>
<note n="0238002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0238002">胄＝曹【宮】【甲】</note>
<note n="0238003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0238003">王＝五【甲】</note>
<note n="0238004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0238004">今＝令【甲】</note>
<note n="0238005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0238005">卷上四之一終【甲】</note>
<note n="0238006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0238006">卷上四之二首【甲】</note>
<note n="0238007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0238007"><g ref="#CB00845">還</g>＝運【甲】</note>
<note n="0239001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0239001">苦＝若【甲】</note>
<note n="0239002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0239002">田＝由【甲】</note>
<note n="0239003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0239003">捨＝檢【甲】</note>
<note n="0240001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0240001">令＝今【甲】</note>
<note n="0240002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0240002">比＝此【甲】</note>
<note n="0240003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0240003">目＝自【甲】</note>
<note n="0240004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0240004">日等乃至六之五十五字原本缺之仍今以宮本甲本補入之</note>
<note n="0241001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0241001">〔月〕－【甲】</note>
<note n="0241002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0241002">必＝心【甲】</note>
<note n="0242001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0242001">注＝註【甲】下同</note>
<note n="0242002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0242002">別＝引【宮】【甲】</note>
<note n="0243001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0243001">比＝此【甲】＊</note>
<note n="0243002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0243002">北＝此【甲】</note>
<note n="0244001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0244001">妾＝妄【甲】</note>
<note n="0244002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0244002">向＝句【甲】</note>
<note n="0244003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0244003">一＝二【甲】</note>
<note n="0244004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0244004">乖＝丘【甲】</note>
<note n="0244005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0244005">二＝三【甲】</note>
<note n="0244006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0244006">僧＝曾【宮】【甲】</note>
<note n="0244007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0244007">自＝日【宮】【甲】</note>
<note n="0244008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0244008">三＝互【甲】</note>
<note n="0245001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0245001">求＝來【甲】</note>
<note n="0246001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0246001">篇＝第【甲】</note>
<note n="0246002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0246002">斥＝片【甲】</note>
<note n="0246003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0246003">方＝乃【甲】</note>
<note n="0246004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0246004">合＝今【甲】</note>
<note n="0246005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0246005">祖＝但【甲】</note>
<note n="0247001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0247001"><g ref="#CB04870">𥾅</g>＝結【甲】</note>
<note n="0247002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0247002">卷上四之二終【甲】</note>
<note n="0247003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0247003">卷上四之三首【甲】</note>
<note n="0247004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0247004">白＝自【宮】【甲】</note>
<note n="0247005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0247005">句＝約【甲】</note>
<note n="0247006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0247006">已＝犯【甲】</note>
<note n="0247007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0247007">淮＝唯【甲】</note>
<note n="0247008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0247008">今＝令【甲】</note>
<note n="0247009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0247009">共＝供【宮】【甲】</note>
<note n="0248001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0248001">但＝袒【甲】</note>
<note n="0248002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0248002">大＝太【甲】</note>
<note n="0249001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0249001">辦＝辨【甲】</note>
<note n="0249002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0249002">比＝此【甲】</note>
<note n="0249003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0249003">目＝自【宮】【甲】</note>
<note n="0249004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0249004">入＝八【甲】</note>
<note n="0250001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0250001">辦＝辨【甲】</note>
<note n="0250002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0250002">癊＝廕【甲】</note>
<note n="0251001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0251001">利＝相【甲】</note>
<note n="0251002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0251002">令＝今【宮】【甲】</note>
<note n="0251003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0251003">不＝衣【甲】</note>
<note n="0251004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0251004">故＝改【宮】【甲】</note>
<note n="0251005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0251005">贊＝讚【甲】</note>
<note n="0252001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0252001">欇雨＝襵兩【甲】</note>
<note n="0252002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0252002">計＝許【甲】</note>
<note n="0252003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0252003">欲＝次【甲】</note>
<note n="0252004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0252004">雨＝兩【甲】</note>
<note n="0252005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0252005">衣＝答【宮】【甲】</note>
<note n="0252006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0252006">得＝作【甲】</note>
<note n="0252007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0252007">切＝功【甲】</note>
<note n="0252008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0252008">刀＝月【甲】</note>
<note n="0252009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0252009">兩＝雨【甲】</note>
<note n="0252010" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0252010">卽＝印【甲】</note>
<note n="0252011" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0252011">四＋（之三）【甲】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0165c2601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0165c2601">本【CB】，木【大】</note>
<note n="0183a1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0183a1501">沫【CB】，沬【大】</note>
<note n="0185c0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0185c0901">迥【CB】，迴【大】</note>
<note n="0190b0101" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T40.0190b01.06" target="#nkr_note_add_0190b0101">敞【CB】，敝【大】</note>
<note n="0191c0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0191c0601">大【CB】，太【大】</note>
<note n="0200a0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0200a0701">袜【CB】，<g ref="#CB01724">𧙕</g>【大】</note>
<note n="0210c0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0210c0801">弈【CB】，奕【大】</note>
<note n="0218c1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0218c1101">己【CB】，已【大】</note>
<note n="0219b0301" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T40.0219b03.15" target="#nkr_note_add_0219b0301">示【CB】，云【大】</note>
<note n="0223a1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0223a1101"><g ref="#CB00567">𨄔</g>【CB】，<g ref="#CB00571">𬧅</g>【大】</note>
<note n="0232b1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0232b1301">諡【CB】，謚【大】</note>
<note n="0248c0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0248c0201">述【CB】，達【大】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>