<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="T40n1820">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Taishō Tripiṭaka, Electronic version, No. 1820 佛遺敎經論疏節要</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經數位版, No. 1820 佛遺敎經論疏節要</title>
			<author>宋 淨源節要  明 袾宏補註</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Taisho</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">T</idno>.<idno type="vol">40</idno>.<idno type="no">1820</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-01-07 20:33:58 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Taishō Tripiṭaka</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">佛遺敎經論疏節要</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Hsiao Chen-Kuo, Text as provided by Anonymous from USA, Punctuated text as provided by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">蕭鎭國大德提供，北美某大德提供，CBETA 提供新式標點</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【大】</witness>
						<witness xml:id="wit1">【甲】</witness>
						<witness xml:id="wit2">【嘉興乙-CB】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00145">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00145</charName>
				<mapping cb:dec="983185" type="PUA">U+F0091</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3779</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[少/兔]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2000-06-01T09:45:17">
			CW (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT (00/01/24)
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone n="1" unit="juan"/>
<pb n="0844c" ed="T" xml:id="T40.1820.0844c"/>
<lb n="0844c01" ed="T"/>
<lb n="0844c02" ed="T"/><cb:docNumber>No. 1820 [cf. Nos. 389, 1529]</cb:docNumber>
<lb n="0844c03" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="open"><cb:mulu n="1" type="卷"/><cb:jhead><anchor xml:id="nkr_note_orig_0844003" n="0844003"/>佛遺敎經論疏節要</cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0844c04" ed="T"/>
<lb n="0844c05" ed="T"/><byline cb:type="Translator">姚秦三藏法師鳩摩羅什譯</byline>
<lb n="0844c06" ed="T"/><byline cb:type="補要">晉水　沙門　淨源　節要</byline>
<lb n="0844c07" ed="T"/><byline cb:type="補註">雲棲　沙門　袾宏　補註</byline>
<lb n="0844c08" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0844c0801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0844004" n="0844004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0844004" n="0844004"/><anchor xml:id="beg0844004" n="0844004"/>釋此經分二：初總叙經義、二別解經文。初
<lb n="0844c09" ed="T"/>總叙經義<anchor xml:id="end0844004"/>。</p><p xml:id="pT40p0844c0905" cb:place="inline">夫化制互陳、戒定齊擧，莫大乎
<lb n="0844c10" ed="T"/>《遺敎經》焉。推徵解釋、開誘行業，莫深於<name role="" type="person">馬鳴</name>
<lb n="0844c11" ed="T"/>論矣。然則論主發揮《遺敎》，亦猶龍樹啓明《大
<lb n="0844c12" ed="T"/>品》歟。彼則融有而卽空，此乃扶律以詮定。是
<lb n="0844c13" ed="T"/>故中夜三唱，圓戒珠以嚴身；上士七科，滋法
<lb n="0844c14" ed="T"/>乳而延命。旣而寡尤寡悔，二乘由是而功
<lb n="0844c15" ed="T"/>成；卽事卽心，三賢於斯而果滿。非夫至聖最
<lb n="0844c16" ed="T"/>後垂範者，則安能至於茲乎？在昔羅什法師
<lb n="0844c17" ed="T"/>旣翻於經，而眞諦三藏續譯於論，故得有唐
<lb n="0844c18" ed="T"/>太宗降乎勅命，永懷聖敎用思弘闡，而詞林
<lb n="0844c19" ed="T"/>載之。昭昭然若懸日月於太淸，令萬物之咸
<lb n="0844c20" ed="T"/>覩也。至若昔賢通經雖具章門，而綿歷歲
<lb n="0844c21" ed="T"/>時罕有傳者。近世孤山尊者仰經述疏，多遵
<lb n="0844c22" ed="T"/>台敎，遂使<anchor xml:id="nkr_note_orig_0844005" n="0844005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0844005" n="0844005"/><anchor xml:id="beg0844005" n="0844005"/>輿<anchor xml:id="end0844005"/>宗思而不學。抑又眞悟律師
<lb n="0844c23" ed="T"/>以論注經，雖不忘本，而皆存梵語闕譯華言。
<lb n="0844c24" ed="T"/>淨源久慨斯文流芳未備，於是翻經論之格
<lb n="0844c25" ed="T"/>訓、集諸家之奧辭，庶乎後裔皆受賜耳。</p><p xml:id="pT40p0844c2516" cb:place="inline">〔補
<lb n="0844c26" ed="T"/>註〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0844006" n="0844006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0844006" n="0844006"/><anchor xml:id="beg0844006" n="0844006"/>序前應云「釋此經分二，初總序經義、二
<lb n="0844c27" ed="T"/>別釋經文。」方與次科相應。舊本無，今爲補
<lb n="0844c28" ed="T"/>之。言<anchor xml:id="end0844006"/>節要者，此經有論有疏，源師蓋撮略論
<lb n="0844c29" ed="T"/>疏而成此註也。</p><p xml:id="pT40p0844c2907" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0844007" n="0844007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0844007" n="0844007"/><anchor xml:id="beg0844007" n="0844007"/>二別釋經文<note place="inline">三</note>：初釋名題、
<pb n="0845a" ed="T" xml:id="T40.1820.0845a"/>
<lb n="0845a01" ed="T"/>二出譯人、三解文義。初釋名題<anchor xml:id="end0844007"/>。</p>
<lb n="0845a02" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0845a0201">佛遺敎經。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0845a0205" cb:place="inline">經有通別二名：佛遺敎，別名也；
<lb n="0845a03" ed="T"/>經，卽通名耳。梵語具云佛陀，此翻覺者，謂覺
<lb n="0845a04" ed="T"/>了性相之者。然具三義：一自覺，覺知自心本
<lb n="0845a05" ed="T"/>無生滅；二覺他，覺一切法無不是如；三覺滿，
<lb n="0845a06" ed="T"/>二覺理圓稱之爲滿。若準《起信》，亦彰三義：一
<lb n="0845a07" ed="T"/>始覺，卽能證智；二本覺，卽所證理；三究竟
<lb n="0845a08" ed="T"/>覺，卽智與理冥始本不二也。又《佛地論》第一
<lb n="0845a09" ed="T"/>說佛有其十義，恐繁不引。遺敎者，謂遺留
<lb n="0845a10" ed="T"/>敎誡，勗彼群機也。敎者傚也，使衆生傚之
<lb n="0845a11" ed="T"/>耳。經者，梵語修多羅，古譯爲契經，正翻爲
<lb n="0845a12" ed="T"/>線。此方不貴線稱，故存於經。《佛地論》云「能
<lb n="0845a13" ed="T"/>貫能攝故名爲經」。以佛遺敎，貫穿所應說義，
<lb n="0845a14" ed="T"/>攝持所化衆生故。</p></cb:div>
<lb n="0845a15" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0845a1501">亦名佛垂涅槃略說敎誡經。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0845a1512" cb:place="inline">然上正題，人
<lb n="0845a16" ed="T"/>法齊擧以標其號。今茲別名亦爾，但廣略有
<lb n="0845a17" ed="T"/>異。梵音涅槃，秦言滅度，義翻圓寂。考諸唯識，
<lb n="0845a18" ed="T"/>有其四種：一自性淸淨涅槃、二有餘涅槃、三
<lb n="0845a19" ed="T"/>無餘涅槃、四無住涅槃。若乃一往分文摘字
<lb n="0845a20" ed="T"/>申義，亦具二種，謂佛說敎誡，道洽德施，卽
<lb n="0845a21" ed="T"/>有餘也；而垂涅槃，身灰智滅，卽無餘也。</p><p xml:id="pT40p0845a2116" cb:place="inline">〔補
<lb n="0845a22" ed="T"/>註〕垂，臨也。垂涅槃，猶言臨終也。世人臨終，語
<lb n="0845a23" ed="T"/>必切要，故云遺囑。況四生慈父垂滅之遺敎
<lb n="0845a24" ed="T"/>乎！子孫背先人之遺囑、衆生背先佛之遺敎，
<lb n="0845a25" ed="T"/>均名大逆也。可弗愼諸？</p><p xml:id="pT40p0845a2510" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0845001" n="0845001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0845001" n="0845001"/><anchor xml:id="beg0845001" n="0845001"/>二出譯人<anchor xml:id="end0845001"/>。</p></cb:div>
<lb n="0845a26" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0845a2601">姚秦三藏法師鳩摩羅什譯。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0845a2612" cb:place="inline">姚秦卽後秦，
<lb n="0845a27" ed="T"/>姓姚名興。具云鳩摩羅什婆，此云童壽，以童
<lb n="0845a28" ed="T"/>子之年有壽者之智耳。其翻宣經論，宏功茂
<lb n="0845a29" ed="T"/>德，傳文叙之詳矣。譯者，《周禮･秋官司寇》云
<pb n="0845b" ed="T" xml:id="T40.1820.0845b"/>
<lb n="0845b01" ed="T"/>「北方掌語之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0845002" n="0845002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0845002" n="0845002"/><anchor xml:id="beg0845002" n="0845002"/>官<anchor xml:id="end0845002"/>曰譯。」</p><p xml:id="pT40p0845b0109" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0845003" n="0845003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0845003a" n="0845003a"/><anchor xml:id="beg0845003a" n="0845003a"/>〔補註〕釋名題下應
<lb n="0845b02" ed="T"/>有出譯人科，舊無今補。<anchor xml:id="end0845003a"/></p><p xml:id="pT40p0845b0210" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_mod_0845003b" n="0845003b"/><anchor xml:id="beg0845003b" n="0845003b"/>三解文義<note place="inline">七</note>：初序分
<lb n="0845b03" ed="T"/>至七離種<note place="inline">云云</note>無我分，依吾祖<name role="" type="person">馬鳴</name>論文大科
<lb n="0845b04" ed="T"/>有七：初序分、二修習世間功德分、三成就出
<lb n="0845b05" ed="T"/>世間大人功德分、四顯示畢竟甚深功德分、
<lb n="0845b06" ed="T"/>五顯示入證決定分、六分別未入上上證爲
<lb n="0845b07" ed="T"/>斷疑分、七離種種自性淸淨無我分。<anchor xml:id="end0845003b"/>然諸經
<lb n="0845b08" ed="T"/>文多明三分：初序分、二正宗、三流通。而序
<lb n="0845b09" ed="T"/>分有證信、發起之殊，今經但有發起正宗而
<lb n="0845b10" ed="T"/>無證信、流通。例如《般若心經》義歸一揆。抑又
<lb n="0845b11" ed="T"/>今所述<anchor xml:id="nkr_note_orig_0845004" n="0845004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0845004" n="0845004"/><anchor xml:id="beg0845004" n="0845004"/>注<anchor xml:id="end0845004"/>，翻梵從華，發辭申義則多錄孤
<lb n="0845b12" ed="T"/>山疏文。若夫譯摩訶衍，此云大乘，則遵《起信
<lb n="0845b13" ed="T"/>論》旨。其或辯注懸科、引文託證，則略爲改易。
<lb n="0845b14" ed="T"/>至于判敎被機，復引祖訓爲其正敎量耳。</p>
<lb n="0845b15" ed="T"/><p xml:id="pT40p0845b1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0845005" n="0845005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0845005a" n="0845005a"/><anchor xml:id="beg0845005a" n="0845005a"/>初序分<note place="inline">六</note>：初法師成就畢竟功德、二開法門
<lb n="0845b16" ed="T"/>成就畢竟功德、三弟子成就畢竟功德、四大
<lb n="0845b17" ed="T"/>總相成就畢竟功德、五因果自相成就畢竟
<lb n="0845b18" ed="T"/>功德、六分別總相成就畢竟功德。<anchor xml:id="end0845005a"/></p><p xml:id="pT40p0845b1814" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_mod_0845005b" n="0845005b"/><anchor xml:id="beg0845005b" n="0845005b"/>初法師
<lb n="0845b19" ed="T"/>成就畢竟功德<anchor xml:id="end0845005b"/>。</p></cb:div>
<lb n="0845b20" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0845b2001">釋迦牟尼佛。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0845b2006" cb:place="inline">釋迦，此翻能仁，姓也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0845006" n="0845006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0845006" n="0845006"/><anchor xml:id="beg0845006" n="0845006"/>牢<anchor xml:id="end0845006"/>尼，此
<lb n="0845b21" ed="T"/>翻寂默，字也。故<name role="" type="person">馬鳴</name>論云「能仁以家姓尊貴，
<lb n="0845b22" ed="T"/>卽別相也。寂默以自體淸淨，卽總相也。若
<lb n="0845b23" ed="T"/>總若別唯佛兼之，卽十號之一也。」然則能仁
<lb n="0845b24" ed="T"/>約事爲別、寂默約理爲總，佛該總別而理事
<lb n="0845b25" ed="T"/>融通，其唯大覺乎。是則以大覺爲大法師矣。</p>
<lb n="0845b26" ed="T"/><p xml:id="pT40p0845b2601">〔補註〕問：諸經結集俱云如是我聞，爲斷三
<lb n="0845b27" ed="T"/>疑。此何不爾？答：首稱釋迦牟尼佛，佛不自稱
<lb n="0845b28" ed="T"/>則非佛重起，一疑斷；言釋迦則非他方佛來，
<lb n="0845b29" ed="T"/>二疑斷；言釋迦則非阿難成佛，三疑斷。蓋變
<pb n="0845c" ed="T" xml:id="T40.1820.0845c"/>
<lb n="0845c01" ed="T"/>格而合常者也。</p><p xml:id="pT40p0845c0107" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0845007" n="0845007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0845007" n="0845007"/><anchor xml:id="beg0845007" n="0845007"/>二開法門成就畢竟功德<anchor xml:id="end0845007"/>。</p></cb:div>
<lb n="0845c02" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0845c0201">初轉法輪度<name role="" type="person">阿若憍陳如</name>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0845c0211" cb:place="inline">佛初成道，於鹿野
<lb n="0845c03" ed="T"/>苑三轉四諦法輪。法卽軌持。輪者，如帝王輪，
<lb n="0845c04" ed="T"/>從喩得名。若約法說，圓摧障惱，名轉法輪。《俱
<lb n="0845c05" ed="T"/>舍論》亦名梵輪，如來大梵之所轉故。《大疏》云
<lb n="0845c06" ed="T"/>「流演圓通名之爲輪，自我之彼故名爲轉。」陳
<lb n="0845c07" ed="T"/>如，翻火器，姓也。阿若，翻無知，名也。然《四十
<lb n="0845c08" ed="T"/>二章經》爲憍陳如等五人：一陳如、二頞陛、三
<lb n="0845c09" ed="T"/>跋提、四十力迦葉、五摩訶<anchor xml:id="nkr_note_orig_0845008" n="0845008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0845008" n="0845008"/><anchor xml:id="beg0845008" n="0845008"/>拘<anchor xml:id="end0845008"/>利。今但標上
<lb n="0845c10" ed="T"/>首以攝餘四。然此法門成就則初轉法輪、最
<lb n="0845c11" ed="T"/>後說法，後弟子成就則陳如、跋陀。而聖智之
<lb n="0845c12" ed="T"/>巧，隔句配義矣。</p><p xml:id="pT40p0845c1207" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0845009" n="0845009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0845009" n="0845009"/><anchor xml:id="beg0845009" n="0845009"/>三弟子成就畢竟功德<anchor xml:id="end0845009"/>。</p></cb:div>
<lb n="0845c13" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0845c1301">最後說法度<name role="" type="person">須跋陀</name>羅。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0845c1310" cb:place="inline">本論約白淨法二種
<lb n="0845c14" ed="T"/>釋之，此句則涅槃白淨法；上句初轉法輪則
<lb n="0845c15" ed="T"/>道場白淨法。<name role="" type="person">須跋陀</name>羅，此云好賢，或云善賢，
<lb n="0845c16" ed="T"/>外道名也。住鳩尸那城，年一百二十，聞佛涅
<lb n="0845c17" ed="T"/>槃方往佛所，聞八聖道，心意開明遂得初
<lb n="0845c18" ed="T"/>果，乃從佛出家。又爲廣說四諦，卽成羅漢。</p>
<lb n="0845c19" ed="T"/><p xml:id="pT40p0845c1901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0845010" n="0845010"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0845010" n="0845010"/><anchor xml:id="beg0845010" n="0845010"/>四大總相成就畢竟功德<anchor xml:id="end0845010"/>。</p></cb:div>
<lb n="0845c20" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0845c2001">所應度者皆已度訖。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0845c2009" cb:place="inline">謂中間所度其人無量，
<lb n="0845c21" ed="T"/>故科爲大總相也。</p><p xml:id="pT40p0845c2108" cb:place="inline">〔補註〕中間所度無量，則
<lb n="0845c22" ed="T"/>被機不一故。始陳如、終跋陀，似專爲小乘，而
<lb n="0845c23" ed="T"/>實兼乎大乘也。</p><p xml:id="pT40p0845c2307" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0845011" n="0845011"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0845011" n="0845011"/><anchor xml:id="beg0845011" n="0845011"/>五因果自相成就畢竟功
<lb n="0845c24" ed="T"/>德<anchor xml:id="end0845011"/>。</p></cb:div>
<lb n="0845c25" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0845c2501">於娑羅雙樹間將入涅槃。是時中夜寂然無聲。</p></cb:div>
<lb n="0845c26" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0845c2601">因詣雙樹然後示滅，故論云因自相也。娑羅，
<lb n="0845c27" ed="T"/>此翻堅固。言雙樹者，上枝相合、下根相連，一
<lb n="0845c28" ed="T"/>榮一枯，相合似連理、榮枯似交讓。其華如芙
<lb n="0845c29" ed="T"/>蕖，果大如甁，其甘如蜜。準《涅槃經》則四方各
<pb n="0846a" ed="T" xml:id="T40.1820.0846a"/>
<lb n="0846a01" ed="T"/>雙卽表四德，以破八倒；若依三卷經文，似唯
<lb n="0846a02" ed="T"/>一雙，以破斷常。此亦大小二機所見各別。將
<lb n="0846a03" ed="T"/>入涅槃者，將入是因，涅槃是果。故論云「因共
<lb n="0846a04" ed="T"/>果自相」也。上明雙樹若表四德，卽無住涅槃；
<lb n="0846a05" ed="T"/>今文卽捨有餘入無餘也。言中夜者，成就二
<lb n="0846a06" ed="T"/>種中道，故論云「總自相」也，一者正覺中道、二
<lb n="0846a07" ed="T"/>者離正覺中道。故知中夜入滅，表離斷常二
<lb n="0846a08" ed="T"/>邊矣。寂然無聲者，旣離正覺中道，故論云「果
<lb n="0846a09" ed="T"/>自相」也。寂然者，自性離念也。無聲者，自性
<lb n="0846a10" ed="T"/>無說也。卽自性淸淨涅槃，心言罔及，亦是本
<lb n="0846a11" ed="T"/>論「自性無說離念涅槃果」耳。</p><p xml:id="pT40p0846a1112" cb:place="inline">〔補註〕一者離
<lb n="0846a12" ed="T"/>斷常、二者亦不住離斷常。不住離斷常，卽是
<lb n="0846a13" ed="T"/>離中道，此佛果自相也。</p><p xml:id="pT40p0846a1310" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0846001" n="0846001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0846001" n="0846001"/><anchor xml:id="beg0846001" n="0846001"/>六分別總相成就
<lb n="0846a14" ed="T"/>畢竟功德<anchor xml:id="end0846001"/>。</p></cb:div>
<lb n="0846a15" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0846a1501">爲諸弟子略說法要。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0846a1509" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0846002" n="0846002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0846002" n="0846002"/><anchor xml:id="beg0846002" n="0846002"/>上<anchor xml:id="end0846002"/>首眷屬人位差別。
<lb n="0846a16" ed="T"/>諸者，不一也。學居師後故言弟，解從師生故
<lb n="0846a17" ed="T"/>稱子。略說法要者，世出世間法位差別。下文
<lb n="0846a18" ed="T"/>第二分卽世間法，從三至七皆出世法。序分
<lb n="0846a19" ed="T"/>竟。</p><p xml:id="pT40p0846a1902" cb:place="inline">〔補註〕略說法要者，垂滅無復再會、中夜
<lb n="0846a20" ed="T"/>爲時不多，是以略而言之，唯取其要，聞者宜
<lb n="0846a21" ed="T"/>盡心焉。</p><p xml:id="pT40p0846a2104" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0846003" n="0846003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0846003" n="0846003"/><anchor xml:id="beg0846003" n="0846003"/>二修習世間功德分<note place="inline">三</note>：初對治邪業
<lb n="0846a22" ed="T"/>功德、二對治止苦功德、三對治滅煩惱功德。
<lb n="0846a23" ed="T"/>此卽三障也，苦是報障，餘二如文。修此對治，
<lb n="0846a24" ed="T"/>止離四趣、未出三界，故總明世間功德也。初
<lb n="0846a25" ed="T"/>對治邪業功德<note place="inline">四</note>：初依根本淸淨戒、二方便遠
<lb n="0846a26" ed="T"/>離淸淨戒、三結示二戒能生定慧、四別伸五
<lb n="0846a27" ed="T"/>勸修戒利益。初依根本淸淨戒<anchor xml:id="end0846003"/>。</p></cb:div>
<lb n="0846a28" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0846a2801">汝等比丘於我滅後，當尊重珍敬波羅提木叉，
<lb n="0846a29" ed="T"/>如闇遇明、貧人得寶。當知此則是汝等大師，若
<pb n="0846b" ed="T" xml:id="T40.1820.0846b"/>
<lb n="0846b01" ed="T"/>我住世無異此也。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0846b0108" cb:place="inline">比丘，梵語，此含三義：一
<lb n="0846b02" ed="T"/>怖魔、二乞士、三破惡。論云「此修多羅中每
<lb n="0846b03" ed="T"/>說比丘者，示現遠離相故，復示摩訶衍方便
<lb n="0846b04" ed="T"/>道與二乘共故，又於四衆亦同遠離行故。」準
<lb n="0846b05" ed="T"/>《起信論》，摩訶衍此翻大乘，大卽體相用三大，
<lb n="0846b06" ed="T"/>乘卽諸佛菩薩所乘法故。下經示堪忍道，卽
<lb n="0846b07" ed="T"/>菩薩所乘。若謂今經約始終小機所見，得析
<lb n="0846b08" ed="T"/>空寂默，屬藏敎者，恐失<name role="" type="person">馬鳴</name>深旨矣。於我
<lb n="0846b09" ed="T"/>滅後者，示現遺敎義故。尊敬木叉者，卽不
<lb n="0846b10" ed="T"/>盡滅法也。以不盡法淸淨法身，常爲世間作
<lb n="0846b11" ed="T"/>究竟度故，令尊重珍敬。梵語波羅提木叉，此
<lb n="0846b12" ed="T"/>翻別別解脫，亦云處處解脫。謂身口七非、
<lb n="0846b13" ed="T"/>五篇等過不令有犯，故得前名。戒體旣全，克
<lb n="0846b14" ed="T"/>取聖果，故彰後號。論云「此木叉亦是毘尼相
<lb n="0846b15" ed="T"/>順法故，復是諸行調伏義故。」次示解脫得度
<lb n="0846b16" ed="T"/>二種障。闇遇明者，度有煩惱闇障，如盲得眼。
<lb n="0846b17" ed="T"/>貧人得寶者，度空無善根障，如滿足財寶。是
<lb n="0846b18" ed="T"/>汝大師者，示現波羅提木叉是修行大師。住
<lb n="0846b19" ed="T"/>世無異，示住持利益人法相似故。以佛處世
<lb n="0846b20" ed="T"/>常以篇聚訓人，此法旣存則如佛在，此則淸
<lb n="0846b21" ed="T"/>淨法身不滅也。</p><p xml:id="pT40p0846b2107" cb:place="inline">〔補註〕不盡滅法者，佛滅則
<lb n="0846b22" ed="T"/>法滅，以有戒存則法不盡滅。有此不盡滅之
<lb n="0846b23" ed="T"/>戒法，是如來法身常度衆生也。</p><p xml:id="pT40p0846b2313" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0846004" n="0846004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0846004a" n="0846004a"/><anchor xml:id="beg0846004a" n="0846004a"/>二方便遠
<lb n="0846b24" ed="T"/>離淸淨戒<note place="inline">二</note>：初不同凡夫增過護、二不同外道
<lb n="0846b25" ed="T"/>損智護。論云「護根本淨戒」。此護初文依根本
<lb n="0846b26" ed="T"/>義。有其二種：一者不同凡夫增過護、二者不
<lb n="0846b27" ed="T"/>同外道損智護。遮戒雖多，今約喜犯曲嘉誡
<lb n="0846b28" ed="T"/>勉，能止此惡，則名淸淨。<anchor xml:id="end0846004a"/></p><p xml:id="pT40p0846b2810" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_mod_0846004b" n="0846004b"/><anchor xml:id="beg0846004b" n="0846004b"/>初不同凡夫增過
<lb n="0846b29" ed="T"/>護<anchor xml:id="end0846004b"/>。</p></cb:div>
<pb n="0846c" ed="T" xml:id="T40.1820.0846c"/>
<lb n="0846c01" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0846c0101">持淨戒者，不得販賣貿易、安置田宅、畜養人民
<lb n="0846c02" ed="T"/>奴婢畜生、一切種植，及諸財寶皆當遠離，如避
<lb n="0846c03" ed="T"/>火坑。不得斬伐草木、墾土掘地。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0846c0313" cb:place="inline">「不得」兩字貫
<lb n="0846c04" ed="T"/>於下文。販者，一方便求利過。賣者，二現前
<lb n="0846c05" ed="T"/>求利過。貿易者，三交易求利過。論云「若依
<lb n="0846c06" ed="T"/>世價、無求利心，不犯。」貿易謂交博也，如以衣
<lb n="0846c07" ed="T"/>易衣以衣易鉢等。《薩婆多論》以四義制之。安
<lb n="0846c08" ed="T"/>置田宅者，四所安業處，求多安隱過。《善見》云
<lb n="0846c09" ed="T"/>「居士施田地，別人不得用，若供養僧者得受。
<lb n="0846c10" ed="T"/>若以池施僧，供給<anchor xml:id="nkr_note_orig_0846005" n="0846005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0846005" n="0846005"/><anchor xml:id="beg0846005" n="0846005"/>澣<anchor xml:id="end0846005"/>濯，及一切衆生聽飮用
<lb n="0846c11" ed="T"/>去，隨意得受。」畜養人民者，五眷屬增過。此
<lb n="0846c12" ed="T"/>是外眷屬非同意者，何故不但言人而復說
<lb n="0846c13" ed="T"/>民？以其同在人中，於善法不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0846006" n="0846006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0846006" n="0846006"/><anchor xml:id="beg0846006" n="0846006"/>同<anchor xml:id="end0846006"/>畜之生漏
<lb n="0846c14" ed="T"/>故。《增一》云「長者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0846007" n="0846007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0846007" n="0846007"/><anchor xml:id="beg0846007" n="0846007"/>將<anchor xml:id="end0846007"/>施，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0846008" n="0846008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0846008" n="0846008"/><anchor xml:id="beg0846008" n="0846008"/>佛<anchor xml:id="end0846008"/>不受。若受者，漸生
<lb n="0846c15" ed="T"/>重罪。」《僧祇》云「若施園民婦<anchor xml:id="nkr_note_orig_0846009" n="0846009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0846009" n="0846009"/><anchor xml:id="beg0846009" n="0846009"/>人<anchor xml:id="end0846009"/>，不應受。若言
<lb n="0846c16" ed="T"/>施，供給僧男淨人，得受；尼僧反之。」奴婢者，六
<lb n="0846c17" ed="T"/>難生卑下心過。《日藏分》云「於我法中，假令
<lb n="0846c18" ed="T"/>如法，始從一人乃至四人，不聽受田宅園林、
<lb n="0846c19" ed="T"/>車馬奴婢等常住物；若滿五人乃得受之。」《大
<lb n="0846c20" ed="T"/>集》亦同。畜生者，七養生求利過。《四分律》云「比
<lb n="0846c21" ed="T"/>丘畜猫狗乃至衆鳥，並不得畜。」南山云：「今有
<lb n="0846c22" ed="T"/>施佛法家畜生，而知事有賣者，並不合聖敎。」
<lb n="0846c23" ed="T"/>一切種植者，八多事增過。《僧祇》云「爲僧營理
<lb n="0846c24" ed="T"/>者，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0846010" n="0846010"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0846010" n="0846010"/><anchor xml:id="beg0846010" n="0846010"/>別得<anchor xml:id="end0846010"/>人不開。自種敎他，一切不合。」及諸
<lb n="0846c25" ed="T"/>財寶者，九積聚增過。若元作自畜之意，不合。
<lb n="0846c26" ed="T"/>若擬淨施與他，依律文開。《僧祇》云「若病人
<lb n="0846c27" ed="T"/>得者，令淨人畜，爲貿藥故。」又云<name role="" type="person">末利夫人</name>施
<lb n="0846c28" ed="T"/>僧布薩錢，佛言聽受，準義付他。《善見》云「若
<lb n="0846c29" ed="T"/>施器仗，僧應打壞，不得賣。施藥器者，不得捉，
<pb n="0847a" ed="T" xml:id="T40.1820.0847a"/>
<lb n="0847a01" ed="T"/>得賣。」皆當遠離者，文雖在前，義則居後。故論
<lb n="0847a02" ed="T"/>主云「此十種增過事，修行菩薩宜速遠離，不
<lb n="0847a03" ed="T"/>應親近，避大火聚相似法故。」不得斬伐墾掘
<lb n="0847a04" ed="T"/>者，十不順威儀<anchor xml:id="nkr_note_orig_0847001" n="0847001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0847001" n="0847001"/><anchor xml:id="beg0847001" n="0847001"/>及<anchor xml:id="end0847001"/>損衆生過。外人妄計草
<lb n="0847a05" ed="T"/>木有命，如來順世息謗，不得斬伐草木以示
<lb n="0847a06" ed="T"/>慈心，卽毘尼中壞生種戒。墾土掘地，卽掘地
<lb n="0847a07" ed="T"/>戒。《四分律》云「若野火來近寺，爲護住處故，比
<lb n="0847a08" ed="T"/>丘得剗草掘土，以斷火故。」《薩婆多論》不掘地
<lb n="0847a09" ed="T"/>壞生凡有三益，是名大護。有本云「不得參預
<lb n="0847a10" ed="T"/>世事爲十一過」者，文旣在後，今所不依。</p><p xml:id="pT40p0847a1016" cb:place="inline">〔補
<lb n="0847a11" ed="T"/>註〕草木有命者，外人以有知爲命，如來以有
<lb n="0847a12" ed="T"/>生爲命也。草木有生而無知，有生者不宜殺，
<lb n="0847a13" ed="T"/>以此順世，非順其有知也。</p><p xml:id="pT40p0847a1311" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0847002" n="0847002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0847002" n="0847002"/><anchor xml:id="beg0847002" n="0847002"/>二不同外道損
<lb n="0847a14" ed="T"/>智護<note place="inline">二</note>：初行法根本、二行處根本，謂世間分別
<lb n="0847a15" ed="T"/>見故。此分別見有五句十種。初行法根本<anchor xml:id="end0847002"/>。</p></cb:div>
<lb n="0847a16" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0847a1601">合和湯藥、占相吉凶、仰觀星宿、推步盈虛、曆數
<lb n="0847a17" ed="T"/>算計，皆所不應。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0847a1707" cb:place="inline">合和湯藥者，以邪心求利
<lb n="0847a18" ed="T"/>故。若學五明以濟於物，如《華嚴》中學醫方明，
<lb n="0847a19" ed="T"/>謂善方藥療治衆病，卽五地菩薩耳。占相吉
<lb n="0847a20" ed="T"/>凶者，《周易》云「吉凶與民同患」。若依《華嚴》學工
<lb n="0847a21" ed="T"/>巧明，謂占相工業，由前世善惡爲因，感此吉
<lb n="0847a22" ed="T"/>凶之報。仰觀星宿者，同不淨活命觀視星宿
<lb n="0847a23" ed="T"/>也。宿音秀，謂五星二十八宿等。推步盈虛
<lb n="0847a24" ed="T"/>者，步亦推也。《周易》云「天地盈虛，與時消息。」曆
<lb n="0847a25" ed="T"/>數算計者，曆數，列次也。《尙書･洪範》云「五曰
<lb n="0847a26" ed="T"/>曆數」，孔穎達《正義》謂算日月行道所曆，計氣
<lb n="0847a27" ed="T"/>朔早晚之數，所以爲一歲之曆。皆所不應者，
<lb n="0847a28" ed="T"/>總結遮止，論云「遮異見」也。夫沙門者，志求解
<lb n="0847a29" ed="T"/>脫當制心一處，豈得攻乎異端損減正智。且
<pb n="0847b" ed="T" xml:id="T40.1820.0847b"/>
<lb n="0847b01" ed="T"/>秦緩不救膏<anchor xml:id="nkr_note_add_0847b0101" n="0847b0101"/><anchor xml:id="beg0847b0101" n="0847b0101"/>肓<anchor xml:id="end0847b0101"/>、裨竈安知天道，世間方術信
<lb n="0847b02" ed="T"/>虛誑矣。假如法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0847003" n="0847003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0847003" n="0847003"/><anchor xml:id="beg0847003" n="0847003"/>門<anchor xml:id="end0847003"/>之慈濟、一行之闡揚，則
<lb n="0847b03" ed="T"/>釋子之五明有裨正化。世有內昧道要、影附
<lb n="0847b04" ed="T"/>高蹤，惟利是求、不思聖制，往不可諫、來者可
<lb n="0847b05" ed="T"/>追。昔人以此行法根本註爲懸科者，無乃
<lb n="0847b06" ed="T"/>失之於近乎？有謂其行法根本卽是前文依
<lb n="0847b07" ed="T"/>根本淸淨戒者，此又失之於遠矣。且<name role="" type="person">馬鳴</name>謂
<lb n="0847b08" ed="T"/>此修多羅中建立菩薩所修行法有七分，所
<lb n="0847b09" ed="T"/>修行法旣通一經，故準近文科此五句。如謂
<lb n="0847b10" ed="T"/>未然，吾從論也。</p><p xml:id="pT40p0847b1007" cb:place="inline">〔補註〕藥以濟病，而云不應
<lb n="0847b11" ed="T"/>者，以邪心求利故。邪心有二：一不知天命，妄
<lb n="0847b12" ed="T"/>冀延年；二殺生充藥，利人害物。皆名邪心，以
<lb n="0847b13" ed="T"/>之求利爲罪彌大。未登五地，且究一心，無暇
<lb n="0847b14" ed="T"/>爲此。</p><p xml:id="pT40p0847b1403" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0847004" n="0847004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0847004" n="0847004"/><anchor xml:id="beg0847004" n="0847004"/>二行處根本<note place="inline">三</note>：初身處木叉、二口處
<lb n="0847b15" ed="T"/>木叉、三意處木叉。初身處木叉<anchor xml:id="end0847004"/>。</p></cb:div>
<lb n="0847b16" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0847b1601">節身時食、淸淨自活，不得參預世事、通致使命。</p></cb:div>
<lb n="0847b17" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0847b1701">節身者，儉絕他求，勤捨放逸。時食者，離非
<lb n="0847b18" ed="T"/>時食，於食知止足也。淸淨自活者，不相追求，
<lb n="0847b19" ed="T"/>遠離四邪故。不預世事者，自性止多事故。不
<lb n="0847b20" ed="T"/>通使命者，自性不作輕賤事故。夫出家者，無
<lb n="0847b21" ed="T"/>爲無欲孤高自守，若爲使命則降志辱身、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0847005" n="0847005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0847005" n="0847005"/><anchor xml:id="beg0847005" n="0847005"/>癈<anchor xml:id="end0847005"/>
<lb n="0847b22" ed="T"/>亂正業。《易》曰「不事王侯，高尙其事。」況乎形服
<lb n="0847b23" ed="T"/>超世而甘爲賤役，良用慨然。律開爲父母等
<lb n="0847b24" ed="T"/>馳書往返，一切不犯。</p><p xml:id="pT40p0847b2409" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0847006" n="0847006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0847006" n="0847006"/><anchor xml:id="beg0847006" n="0847006"/>二口處木叉<anchor xml:id="end0847006"/>。</p></cb:div>
<lb n="0847b25" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0847b2501">呪術僊藥、結好貴人、親厚媟慢，皆不應作。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0847b2517" cb:place="inline">呪
<lb n="0847b26" ed="T"/>術僊藥者，依邪法語，有二：一呪術，依邪術
<lb n="0847b27" ed="T"/>惱亂衆生語；二僊藥，依邪藥作世<anchor xml:id="nkr_note_orig_0847007" n="0847007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0847007" n="0847007"/><anchor xml:id="beg0847007" n="0847007"/>辯<anchor xml:id="end0847007"/>不正
<lb n="0847b28" ed="T"/>語。結好貴人者，依邪人語，有二：一與族姓同
<lb n="0847b29" ed="T"/>好，多作鄙媟語；二親近族姓，多作我慢語。貴
<pb n="0847c" ed="T" xml:id="T40.1820.0847c"/>
<lb n="0847c01" ed="T"/>人，謂族姓權豪也。媟，狎也。<name role="" type="person">郭璞</name>云：「相親狎
<lb n="0847c02" ed="T"/>也。」</p><p xml:id="pT40p0847c0202" cb:place="inline">〔補註〕僊藥貴人，似濫身處，不專屬口。
<lb n="0847c03" ed="T"/>但經文太散，姑束成三業亦得。</p><p xml:id="pT40p0847c0313" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0847008" n="0847008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0847008" n="0847008"/><anchor xml:id="beg0847008" n="0847008"/>三意處木
<lb n="0847c04" ed="T"/>叉<anchor xml:id="end0847008"/>。</p></cb:div>
<lb n="0847c05" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0847c0501">當自端心正念求度，不得包藏瑕疵、顯異惑衆，
<lb n="0847c06" ed="T"/>於四供養知量知足，趨得供事不應畜積。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0847c0617" cb:place="inline">當
<lb n="0847c07" ed="T"/>自端心者，無見他過也，見他過則不能自淨
<lb n="0847c08" ed="T"/>其心。正念求度者，勿得邪思也，起邪思則無
<lb n="0847c09" ed="T"/>由超度下地。包藏瑕疵者，起瞋毒故，有過不
<lb n="0847c10" ed="T"/>甘發露。顯異惑衆者，起癡毒故，現己勝行令
<lb n="0847c11" ed="T"/>他不正解。不應畜積者，起貪毒故，於供不知
<lb n="0847c12" ed="T"/>止足。瑕，過也。疵，病也。顯異惑衆，不出五邪。〈王
<lb n="0847c13" ed="T"/>制〉曰「疑衆者殺」，毘尼云「得聖者夷」。四供養
<lb n="0847c14" ed="T"/>者，謂飮食、衣服、臥具、湯藥。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0847009" n="0847009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0847009" n="0847009"/><anchor xml:id="beg0847009" n="0847009"/>趨<anchor xml:id="end0847009"/>得供事者，知
<lb n="0847c15" ed="T"/>節量、知止足，不求豐厚，故無畜積。《五百問論》
<lb n="0847c16" ed="T"/>昔有比丘多乞積聚，旣不爲福又弗行道，命
<lb n="0847c17" ed="T"/>終作肉駱駝山，廣數十里。適値凶年，國人日
<lb n="0847c18" ed="T"/>取食之，隨割隨生。俄而隣國取之，卽大喚。問
<lb n="0847c19" ed="T"/>其故。答曰：「吾本道人也。爲貪財不施，負此
<lb n="0847c20" ed="T"/>國人物多矣，故以肉償之。我不負卿也。」或曰：
<lb n="0847c21" ed="T"/>性重之戒，都無敎誨者何耶？答曰：向佛總
<lb n="0847c22" ed="T"/>勸當尊重木叉，則包乎五篇輕重，性遮無所
<lb n="0847c23" ed="T"/>遺也。若惟勗重則將犯輕，今輕尙囑，重可知
<lb n="0847c24" ed="T"/>矣。大爲之坊民猶踰之，豈得惟約性重乎？</p>
<lb n="0847c25" ed="T"/><p xml:id="pT40p0847c2501">〔補註〕上三業中，自古高僧有置庄田者、有畜
<lb n="0847c26" ed="T"/>夫力者、有鋤地者、有牧牛者、有聽鈴聲者、有
<lb n="0847c27" ed="T"/>爲七帝門師者、有示現種種神通者，蓋大士
<lb n="0847c28" ed="T"/>所作超出尋常，非律所拘，不可以此議彼。但
<lb n="0847c29" ed="T"/>末世比丘、初心菩薩，唯宜遵佛遺敎。</p><p xml:id="pT40p0847c2915" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0847010" n="0847010"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0847010" n="0847010"/><anchor xml:id="beg0847010" n="0847010"/>三結
<pb n="0848a" ed="T" xml:id="T40.1820.0848a"/>
<lb n="0848a01" ed="T"/>示二戒能生定慧<note place="inline">三</note>：初結方便遠離戒、二通示
<lb n="0848a02" ed="T"/>二戒爲解脫因、三正明二戒能生定慧。初結
<lb n="0848a03" ed="T"/>方便遠離戒<anchor xml:id="end0847010"/>。</p></cb:div>
<lb n="0848a04" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0848a0401">此則略說持戒之相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0848a0409" cb:place="inline">略說戒相者，前遠離
<lb n="0848a05" ed="T"/>戒，據佛滅後人喜犯者略示其相，故不廣說
<lb n="0848a06" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT40p0848a0602" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0848001" n="0848001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0848001" n="0848001"/><anchor xml:id="beg0848001" n="0848001"/>二通示二戒爲解脫因<anchor xml:id="end0848001"/>。</p></cb:div>
<lb n="0848a07" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0848a0701">戒是正順解脫之本，故名波羅提木叉。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0848a0716" cb:place="inline">戒是
<lb n="0848a08" ed="T"/>正順者，正以揀邪、順不違理，則是逆生死流、
<lb n="0848a09" ed="T"/>順涅槃流也。解脫之本者，有餘、無餘二種解
<lb n="0848a10" ed="T"/>脫以戒爲基，故云爲之本。波羅提木叉者，牒
<lb n="0848a11" ed="T"/>名證義，以木叉翻解脫故。此顯戒名木叉，從
<lb n="0848a12" ed="T"/>果立稱也。</p><p xml:id="pT40p0848a1205" cb:place="inline">〔補註〕一師云：持者正順解脫、犯
<lb n="0848a13" ed="T"/>者正順煩惱，亦通。終以前說爲正。</p><p xml:id="pT40p0848a1314" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0848002" n="0848002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0848002" n="0848002"/><anchor xml:id="beg0848002" n="0848002"/>三正明
<lb n="0848a14" ed="T"/>二戒能生定慧<anchor xml:id="end0848002"/>。</p></cb:div>
<lb n="0848a15" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0848a1501">因依此戒得生諸禪定及滅苦智慧。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0848a1515" cb:place="inline">依戒得
<lb n="0848a16" ed="T"/>生定慧者，四禪八定由戒而生也。戒出三塗、
<lb n="0848a17" ed="T"/>定出六欲、慧出三界，故滅苦果也。</p><p xml:id="pT40p0848a1714" cb:place="inline">〔補註〕《首
<lb n="0848a18" ed="T"/>楞嚴》云「因戒生定，因定發慧。」正此意也。然彼
<lb n="0848a19" ed="T"/>但說戒能生定，慧自從定而生。今則戒能生
<lb n="0848a20" ed="T"/>定、戒能生慧，與彼稍別，蓋贊戒之至也。</p><p xml:id="pT40p0848a2016" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0848003" n="0848003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0848003" n="0848003"/><anchor xml:id="beg0848003" n="0848003"/>四
<lb n="0848a21" ed="T"/>別伸五勸修戒利益<anchor xml:id="end0848003"/>。</p></cb:div>
<lb n="0848a22" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0848a2201">是故比丘當持淨戒，勿令毀缺。若人能持淨戒，
<lb n="0848a23" ed="T"/>是則能有善法。若無淨戒，諸善功德皆不得生。
<lb n="0848a24" ed="T"/>是以當知戒爲第一安隱功德住處。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0848a2415" cb:place="inline">當持淨
<lb n="0848a25" ed="T"/>戒者，一勸不失自體。勿令毀損者，二勸不捨
<lb n="0848a26" ed="T"/>方便。能有善法者，三勸遠離諸過，身語意業
<lb n="0848a27" ed="T"/>常集功德。諸善不生者，四勸知多過患者，於
<lb n="0848a28" ed="T"/>三業中一切時不生功德。安隱住處者，五顯
<lb n="0848a29" ed="T"/>示菩薩所修戒中有如是得失，我當住安隱
<pb n="0848b" ed="T" xml:id="T40.1820.0848b"/>
<lb n="0848b01" ed="T"/>處，不住不安隱處。此正示現勸修利益勝義
<lb n="0848b02" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT40p0848b0202" cb:place="inline">〔補註〕雖名五勸，大意通結上文。能有善
<lb n="0848b03" ed="T"/>法者，卽戒能生定生慧也。詳言之，則六度萬
<lb n="0848b04" ed="T"/>行皆由此生故。安隱之處雖多，戒爲第一，無
<lb n="0848b05" ed="T"/>能過者。</p><p xml:id="pT40p0848b0504" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0848004" n="0848004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0848004a" n="0848004a"/><anchor xml:id="beg0848004a" n="0848004a"/>二對治修習止苦功德<note place="inline">三</note>：初根欲放
<lb n="0848b06" ed="T"/>逸苦對治、二多食苦對治、三懈怠睡眠苦對
<lb n="0848b07" ed="T"/>治。初根欲放逸苦對治<note place="inline">二</note>：初根放逸、二欲放
<lb n="0848b08" ed="T"/>逸。初根放逸<note place="inline">三</note>：初戒護、二念護、三智護。此三
<lb n="0848b09" ed="T"/>生起者，雖住淨戒，若不攝念，戒不堅固。攝念
<lb n="0848b10" ed="T"/>治障，由智裁擇。<anchor xml:id="end0848004a"/></p><p xml:id="pT40p0848b1007" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_mod_0848004b" n="0848004b"/><anchor xml:id="beg0848004b" n="0848004b"/>初戒護<anchor xml:id="end0848004b"/>。</p></cb:div>
<lb n="0848b11" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0848b1101">汝等比丘已能住戒。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0848b1109" cb:place="inline">亦是躡前起後。</p><p xml:id="pT40p0848b1115" cb:place="inline">〔補
<lb n="0848b12" ed="T"/>註〕躡前者，躡其所已能。起後者，起其所未能
<lb n="0848b13" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT40p0848b1302" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0848005" n="0848005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0848005" n="0848005"/><anchor xml:id="beg0848005" n="0848005"/>二念護<note place="inline">三</note>：初牧牛喩、二惡馬喩、三劫賊
<lb n="0848b14" ed="T"/>喩。初牧牛喩<note place="inline">二</note>：初法、二喩。初法<anchor xml:id="end0848005"/>。</p></cb:div>
<lb n="0848b15" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0848b1501">當制五根，勿令放逸入於五欲。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0848b1513" cb:place="inline">五根者，各
<lb n="0848b16" ed="T"/>能生識，故並名根。而不言意者，論云「示現色
<lb n="0848b17" ed="T"/>非色別故。」</p><p xml:id="pT40p0848b1705" cb:place="inline">〔補註〕非色能宰色故。下文云「此
<lb n="0848b18" ed="T"/>五根者意爲其主。」</p><p xml:id="pT40p0848b1808" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0848006" n="0848006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0848006" n="0848006"/><anchor xml:id="beg0848006" n="0848006"/>二喩<anchor xml:id="end0848006"/>。</p></cb:div>
<lb n="0848b19" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0848b1901">譬如牧牛之人執杖視之，不令縱逸犯人苗
<lb n="0848b20" ed="T"/>稼。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0848b2002" cb:place="inline">牛喩五根，人喩比丘，執杖喩攝念，苗稼
<lb n="0848b21" ed="T"/>喩三昧方便及正受功德。五欲不起，正念成
<lb n="0848b22" ed="T"/>就，如不犯苗稼。</p><p xml:id="pT40p0848b2207" cb:place="inline">〔補註〕石鞏、南泉領斯旨
<lb n="0848b23" ed="T"/>矣。又三昧正受，古謂華梵成文，今曰三昧方
<lb n="0848b24" ed="T"/>便及正受功德，則二須有別。</p><p xml:id="pT40p0848b2412" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0848007" n="0848007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0848007" n="0848007"/><anchor xml:id="beg0848007" n="0848007"/>二惡馬喩<note place="inline">二</note>：
<lb n="0848b25" ed="T"/>初法<anchor xml:id="end0848007"/>。</p></cb:div>
<lb n="0848b26" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0848b2601">若縱五根，非唯五欲，將無涯畔不可制也。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0848b2617" cb:place="inline">若
<lb n="0848b27" ed="T"/>不攝守五根，非獨起欲妨道，將沈苦海而無
<lb n="0848b28" ed="T"/>涯畔。旣失戒念，對治甚難，不可制也。故須防
<lb n="0848b29" ed="T"/>萌杜漸，勿令動心。</p><p xml:id="pT40p0848b2908" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0848008" n="0848008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0848008" n="0848008"/><anchor xml:id="beg0848008" n="0848008"/>二喩<anchor xml:id="end0848008"/>。</p></cb:div>
<pb n="0848c" ed="T" xml:id="T40.1820.0848c"/>
<lb n="0848c01" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0848c0101">亦如惡馬，不以轡制，將當牽人墜於坑埳。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0848c0117" cb:place="inline">惡
<lb n="0848c02" ed="T"/>馬喩五根。不以轡制，喩無正念。墜坑埳，喩沈
<lb n="0848c03" ed="T"/>惡道。</p><p xml:id="pT40p0848c0303" cb:place="inline">〔補註〕牛馬二喩，似同而別。犯苗稼，喩
<lb n="0848c04" ed="T"/>敗壞善根爲因。墜坑埳，喩沈淪惡道爲果。</p>
<lb n="0848c05" ed="T"/><p xml:id="pT40p0848c0501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0848009" n="0848009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0848009" n="0848009"/><anchor xml:id="beg0848009" n="0848009"/>三劫賊喩<note place="inline">二</note>：初喩、二法。初喩<anchor xml:id="end0848009"/>。</p></cb:div>
<lb n="0848c06" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0848c0601">如被劫賊，苦止一世。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0848c0609" cb:place="inline">澄照戒疏云「公<anchor xml:id="nkr_note_orig_0848010" n="0848010"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0848010" n="0848010"/><anchor xml:id="beg0848010" n="0848010"/>自<anchor xml:id="end0848010"/>而
<lb n="0848c07" ed="T"/>取曰劫。」</p><p xml:id="pT40p0848c0704" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0848011" n="0848011"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0848011" n="0848011"/><anchor xml:id="beg0848011" n="0848011"/>二法<anchor xml:id="end0848011"/>。</p></cb:div>
<lb n="0848c08" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0848c0801">五根賊禍，殃及累世，爲害甚重，不可不愼。</p></cb:div>
<lb n="0848c09" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0848c0901">招殃累世，苦又過之。勸愼五根，誡勿起欲。</p>
<lb n="0848c10" ed="T"/><p xml:id="pT40p0848c1001">〔補註〕謗賢聖者，六萬世而舌根尙缺；耽音樂
<lb n="0848c11" ed="T"/>者，證羅漢而習氣猶存。殃之及也，寧有旣乎！</p>
<lb n="0848c12" ed="T"/><p xml:id="pT40p0848c1201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0848012" n="0848012"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0848012" n="0848012"/><anchor xml:id="beg0848012" n="0848012"/>三智護<anchor xml:id="end0848012"/>。</p></cb:div>
<lb n="0848c13" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0848c1301">是故智者制而不隨，持之如賊不令縱逸；假令
<lb n="0848c14" ed="T"/>縱之，皆亦不久見其磨滅。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0848c1411" cb:place="inline">有智之人，故名智
<lb n="0848c15" ed="T"/>者。夫有智則能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0848013" n="0848013"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0848013" n="0848013"/><anchor xml:id="beg0848013" n="0848013"/>裁<anchor xml:id="end0848013"/>斷是非、分別利害。旣知
<lb n="0848c16" ed="T"/>戒念是利而非害故，制而不隨。旣知根欲是
<lb n="0848c17" ed="T"/>害而非利故，持之如賊。論云「此是重障」，故
<lb n="0848c18" ed="T"/>不令縱。下示輕障。假令縱之者，謂細相習障，
<lb n="0848c19" ed="T"/>縱有根欲，不作意起也。不久見其磨滅者，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0848014" n="0848014"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0848014" n="0848014"/><anchor xml:id="beg0848014" n="0848014"/>云<anchor xml:id="end0848014"/>
<lb n="0848c20" ed="T"/>何立見？示現依見時說故。譬之無常，必歸磨
<lb n="0848c21" ed="T"/>滅。</p><p xml:id="pT40p0848c2102" cb:place="inline">〔補註〕此承上文。五根旣如牛如馬如賊，
<lb n="0848c22" ed="T"/>是故智人制此五根而不隨順。假令縱之者，
<lb n="0848c23" ed="T"/>意謂五根決不可縱，就使縱之，亦不過薤露
<lb n="0848c24" ed="T"/>風燈，刹那之間總歸磨滅耳，何足樂乎！此解
<lb n="0848c25" ed="T"/>與前少別，或可備一說云。</p><p xml:id="pT40p0848c2511" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0848015" n="0848015"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0848015" n="0848015"/><anchor xml:id="beg0848015" n="0848015"/>二欲放逸<note place="inline">四</note>：初
<lb n="0848c26" ed="T"/>標由心、二勸勤遮、三示障法、四修三昧。初
<lb n="0848c27" ed="T"/>標由心<anchor xml:id="end0848015"/>。</p></cb:div>
<lb n="0848c28" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0848c2801">此五根者，心爲其主。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0848c2809" cb:place="inline">五根起欲，皆是自心；
<lb n="0848c29" ed="T"/>若本無心，五塵寧染？則知心王而爲主也。</p>
<pb n="0849a" ed="T" xml:id="T40.1820.0849a"/>
<lb n="0849a01" ed="T"/><p xml:id="pT40p0849a0101">〔補註〕心爲主有四：迦葉佛云「欲生於汝意」，
<lb n="0849a02" ed="T"/>則以六識心爲主。又云「意以思想生」，則以七
<lb n="0849a03" ed="T"/>識心爲主。妄想是阿賴耶見分，則以八識心
<lb n="0849a04" ed="T"/>爲主。含藏無性卽白淨眞如，則總之以圓覺
<lb n="0849a05" ed="T"/>妙心而爲主也。</p><p xml:id="pT40p0849a0507" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0849001" n="0849001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0849001" n="0849001"/><anchor xml:id="beg0849001" n="0849001"/>二勸勤遮<anchor xml:id="end0849001"/>。</p></cb:div>
<lb n="0849a06" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0849a0601">是故汝等當好制心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0849a0609" cb:place="inline">旣知五欲悉由心故，
<lb n="0849a07" ed="T"/>故勸防制。《瑞應經》云「得一心則萬邪滅矣。」</p>
<lb n="0849a08" ed="T"/><p xml:id="pT40p0849a0801">〔補註〕制有二：事制則謹守根門，不令奔境；
<lb n="0849a09" ed="T"/>理制則根境本寂，念自不生。</p><p xml:id="pT40p0849a0912" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0849002" n="0849002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0849002" n="0849002"/><anchor xml:id="beg0849002" n="0849002"/>三示障法<note place="inline">三</note>：初
<lb n="0849a10" ed="T"/>心性差別障、二輕動不調障、三失諸功德障。
<lb n="0849a11" ed="T"/>初心性差別障<anchor xml:id="end0849002"/>。</p></cb:div>
<lb n="0849a12" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0849a1201">心之可畏，甚於毒蛇、惡獸、怨賊、大火、越逸，未足
<lb n="0849a13" ed="T"/>喩也。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0849a1303" cb:place="inline">可畏者，招感生死無解脫期。旣皆由
<lb n="0849a14" ed="T"/>心，安得不畏？毒蛇喩瞋心，對違境。惡獸喩癡
<lb n="0849a15" ed="T"/>心，對中庸境。怨賊喩貪心，對順境。三毒爲害
<lb n="0849a16" ed="T"/>過蝮蛇等，故云甚於。大火遍燒以喩等分，等
<lb n="0849a17" ed="T"/>分越逸亦過大火，故未足喩。</p><p xml:id="pT40p0849a1712" cb:place="inline">〔補註〕蛇獸賊
<lb n="0849a18" ed="T"/>等總喩可畏。今分配三毒者，蛇主恚怒、獸
<lb n="0849a19" ed="T"/>主愚闇、賊主擄掠，據多分也。火之所至玉石
<lb n="0849a20" ed="T"/>俱焚，無所揀別，故以遍燒喩等分也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0849003" n="0849003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0849003" n="0849003"/>□輕動
<lb n="0849a21" ed="T"/>不調障。</p></cb:div>
<lb n="0849a22" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0849a2201">譬如有人手執蜜器動轉輕躁，但觀於蜜不見
<lb n="0849a23" ed="T"/>深坑。譬如狂象無鉤、猨猴得樹，騰躍踔躑難可
<lb n="0849a24" ed="T"/>禁制，當急挫之無令放逸。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0849a2411" cb:place="inline">喩心有曀，不見未
<lb n="0849a25" ed="T"/>來。《百喩經》云「昔有貪夫，於野求<anchor xml:id="nkr_note_orig_0849004" n="0849004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0849004" n="0849004"/><anchor xml:id="beg0849004" n="0849004"/>蜜<anchor xml:id="end0849004"/>。旣得
<lb n="0849a26" ed="T"/>一樹，擧足前進欲取蜂蜜，不覺草覆深井，因
<lb n="0849a27" ed="T"/>失足而亡。」狂象者，喩心起三毒也。《涅槃經》以
<lb n="0849a28" ed="T"/>醉象狂逸，如貪恚愚癡醉，故多造惡業。猨猴
<lb n="0849a29" ed="T"/>者，喩根起五欲也。有說：譬如一猨現於五窓，
<pb n="0849b" ed="T" xml:id="T40.1820.0849b"/>
<lb n="0849b01" ed="T"/>心猴亦爾，遍彼五根。騰躍，釋上狂象。踔躑，釋
<lb n="0849b02" ed="T"/>上猨猴。踔，猨跳也。當急挫之者，示其抑入無
<lb n="0849b03" ed="T"/>動處故。無令放逸者，令其攝入調伏聚故。</p>
<lb n="0849b04" ed="T"/><p xml:id="pT40p0849b0401">〔補註〕曀陰而風也。陰喩昏沈，風喩妄想。淸
<lb n="0849b05" ed="T"/>明之空爲陰風所蔽，喩寂照之心爲昏妄所
<lb n="0849b06" ed="T"/>障也。是以俱趣目前之欲，不思身後之虞
<lb n="0849b07" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT40p0849b0702" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0849005" n="0849005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0849005" n="0849005"/><anchor xml:id="beg0849005" n="0849005"/>三失諸功德障<anchor xml:id="end0849005"/>。</p></cb:div>
<lb n="0849b08" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0849b0801">縱此心者，喪人善事。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0849b0809" cb:place="inline">由不制伏，則世出世
<lb n="0849b09" ed="T"/>善悉皆喪滅。</p><p xml:id="pT40p0849b0906" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0849006" n="0849006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0849006" n="0849006"/><anchor xml:id="beg0849006" n="0849006"/>四修三昧<anchor xml:id="end0849006"/>。</p></cb:div>
<lb n="0849b10" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0849b1001">制之一處，無事不辦。是故比丘！當勤精進，折伏
<lb n="0849b11" ed="T"/>汝心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0849b1103" cb:place="inline">制之一處者，無二念三昧，翻斷心性
<lb n="0849b12" ed="T"/>差別障。一處謂心也。制之於心，則四分差別
<lb n="0849b13" ed="T"/>自然休息。無事不辦者，起多功德三昧，翻斷
<lb n="0849b14" ed="T"/>失諸功德障。文小不次，若依論在後，今順經
<lb n="0849b15" ed="T"/>文居中。折伏汝心者，調柔不動三昧，翻斷躁
<lb n="0849b16" ed="T"/>動不調障。旣知制心之益，是故精進折伏，不
<lb n="0849b17" ed="T"/>令動轉輕躁也。</p><p xml:id="pT40p0849b1707" cb:place="inline">〔補註〕無事不辦，所該者廣。
<lb n="0849b18" ed="T"/>當知萬法由心，其心一故，百千三昧、辯才、神
<lb n="0849b19" ed="T"/>通、光明無不具足。</p><p xml:id="pT40p0849b1908" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0849007" n="0849007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0849007" n="0849007"/><anchor xml:id="beg0849007" n="0849007"/>二多食苦對治<note place="inline">三</note>：初示
<lb n="0849b20" ed="T"/>平等、二戒多求、三勸籌量。初示平等<anchor xml:id="end0849007"/>。</p></cb:div>
<lb n="0849b21" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0849b2101">汝等比丘！受諸飮食，當如服藥；於好於惡勿生
<lb n="0849b22" ed="T"/>增減，趣得支身以除饑渴。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0849b2211" cb:place="inline">藥取療病，不分善
<lb n="0849b23" ed="T"/>惡。以飮食爲藥，除饑渴之病亦然。不應於好
<lb n="0849b24" ed="T"/>食增心貪著、於惡食減心厭棄，意在除饑渴，
<lb n="0849b25" ed="T"/>不取珍美也。</p><p xml:id="pT40p0849b2506" cb:place="inline">〔補註〕支，持也。足持其身，卽已
<lb n="0849b26" ed="T"/>不貪味也。所謂爲療形枯，聊接氣也。</p><p xml:id="pT40p0849b2615" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0849008" n="0849008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0849008" n="0849008"/><anchor xml:id="beg0849008" n="0849008"/>二戒
<lb n="0849b27" ed="T"/>多求<note place="inline">二</note>：初喩、二合。初喩<anchor xml:id="end0849008"/>。</p></cb:div>
<lb n="0849b28" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0849b2801">如蜂採華，但取其味，不損色香。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0849b2813" cb:place="inline">蜂，喩諸比丘。
<lb n="0849b29" ed="T"/>華，喩受供養。取味，喩除饑渴之惱。不損色香，
<pb n="0849c" ed="T" xml:id="T40.1820.0849c"/>
<lb n="0849c01" ed="T"/>喩不壞善心。</p><p xml:id="pT40p0849c0106" cb:place="inline">〔補註〕此解是言比丘不壞己
<lb n="0849c02" ed="T"/>之善心。</p><p xml:id="pT40p0849c0204" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0849009" n="0849009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0849009" n="0849009"/><anchor xml:id="beg0849009" n="0849009"/>二合<anchor xml:id="end0849009"/>。</p></cb:div>
<lb n="0849c03" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0849c0301">比丘亦爾。受人供養，趣自除惱，無得多求，壞其
<lb n="0849c04" ed="T"/>善心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0849c0403" cb:place="inline">多求長貪，故壞其善也。</p><p xml:id="pT40p0849c0412" cb:place="inline">〔補註〕文云
<lb n="0849c05" ed="T"/>「無得多求壞其善心」，是壞彼施者之善心也。
<lb n="0849c06" ed="T"/>以求索無厭，施者生退倦故。如佛世比丘過
<lb n="0849c07" ed="T"/>聚落而掩門是也。以上下文貫之尤明。</p><p xml:id="pT40p0849c0716" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0849010" n="0849010"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0849010" n="0849010"/><anchor xml:id="beg0849010" n="0849010"/>三
<lb n="0849c08" ed="T"/>勸籌量<anchor xml:id="end0849010"/>。</p></cb:div>
<lb n="0849c09" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0849c0901">譬如智者籌量牛力所堪多少，不令過分以竭
<lb n="0849c10" ed="T"/>其力。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0849c1003" cb:place="inline">牛能負重，若所負過分則竭其力。比
<lb n="0849c11" ed="T"/>丘受施，多求美食則敗其道。</p><p xml:id="pT40p0849c1112" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0849011" n="0849011"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0849011" n="0849011"/><anchor xml:id="beg0849011" n="0849011"/>三懈怠睡眠
<lb n="0849c12" ed="T"/>苦對治<note place="inline">二</note>：初合釋前二睡眠、二離辯後一睡
<lb n="0849c13" ed="T"/>眠。論云「懈怠者，心懶惰故。睡眠者，心悶重
<lb n="0849c14" ed="T"/>故。此二相順共成一苦。」然起睡眠乃有三種：
<lb n="0849c15" ed="T"/>一從食起、二從時節起、三從心起。前二是阿
<lb n="0849c16" ed="T"/>羅漢眠，以彼不從心生故、無所蓋故。初合釋
<lb n="0849c17" ed="T"/>前二睡眠<anchor xml:id="end0849011"/>。</p></cb:div>
<lb n="0849c18" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0849c1801">汝等比丘！晝則勤心修習善法無令失時，初夜
<lb n="0849c19" ed="T"/>後夜亦勿有廢，中夜誦經以自消息。無以睡眠
<lb n="0849c20" ed="T"/>因緣，令一生空過，無所得也。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0849c2012" cb:place="inline">晝勤心者，對
<lb n="0849c21" ed="T"/>治從食起睡眠。夜不廢者，對治從時起睡眠。
<lb n="0849c22" ed="T"/>無空過者，總結上二，皆以精進勤策爲能治
<lb n="0849c23" ed="T"/>也。《智度論》云「眠如大闇無所見，日日欺誑奪
<lb n="0849c24" ed="T"/>人明。」是故宰予晝寢，仲尼貽朽木之責；那律
<lb n="0849c25" ed="T"/>假寐，能仁興蚌蛤之譏。眠之廢學妨道，其故
<lb n="0849c26" ed="T"/>大矣。</p><p xml:id="pT40p0849c2603" cb:place="inline">〔補註〕夜獨擧初中後者，嚮晦入息人
<lb n="0849c27" ed="T"/>情之常，故晝日猶能修習，昏夜謂應睡眠，特
<lb n="0849c28" ed="T"/>爲重警之也。</p><p xml:id="pT40p0849c2806" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0849012" n="0849012"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0849012" n="0849012"/><anchor xml:id="beg0849012" n="0849012"/>二離辯後一睡眠<note place="inline">二</note>：初觀察對
<lb n="0849c29" ed="T"/>治、二淨戒對治。論云「自餘修多羅，示現第三
<pb n="0850a" ed="T" xml:id="T40.1820.0850a"/>
<lb n="0850a01" ed="T"/>從心起睡眠。有二種對治：一觀察對治、二淨
<lb n="0850a02" ed="T"/>戒對治。」或曰：前二睡眠，唯一精進以爲能
<lb n="0850a03" ed="T"/>治。今茲一種能治具二，何耶？答：夫障有輕重
<lb n="0850a04" ed="T"/>則治有一多。前二睡眠從食從時，則所治障
<lb n="0850a05" ed="T"/>輕，故以精進通而治之。今從心起者，所治障
<lb n="0850a06" ed="T"/>重，故以觀察淨戒，約法引喩一一別治耳。初
<lb n="0850a07" ed="T"/>觀察對治<anchor xml:id="end0849012"/>。</p></cb:div>
<lb n="0850a08" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0850a0801">當念無常之火燒諸世間，早求自度，勿睡眠也。
<lb n="0850a09" ed="T"/>諸煩惱賊常伺殺人，甚於怨家；安可睡眠不自
<lb n="0850a10" ed="T"/>警寤。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0850a1003" cb:place="inline">無常有二：一麁、二細。一期生滅爲麁，
<lb n="0850a11" ed="T"/>念念生滅爲細。論云「觀諸生滅，壞五陰故。」世
<lb n="0850a12" ed="T"/>間亦二，謂三界是器世間、六道是有情世間，
<lb n="0850a13" ed="T"/>而此依正悉是速朽，如爲火燒。又《仁王經》云
<lb n="0850a14" ed="T"/>「劫火洞然，大千俱壞。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0850001" n="0850001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0850001" n="0850001"/><anchor xml:id="beg0850001" n="0850001"/><name role="" type="person">馬鳴</name>頌<anchor xml:id="end0850001"/>《無常經》云「未
<lb n="0850a15" ed="T"/>曾有一事，不被無常吞。」早求自度者，示求禪
<lb n="0850a16" ed="T"/>定智慧度所度故。諸煩惱賊者，三毒煩惱殺
<lb n="0850a17" ed="T"/>人法身慧命。論云「觀陰入界等常害故、是
<lb n="0850a18" ed="T"/>中可畏求自正覺故。」</p><p xml:id="pT40p0850a1809" cb:place="inline">〔補註〕壞五陰者，一期
<lb n="0850a19" ed="T"/>一念皆有五陰。</p><p xml:id="pT40p0850a1907" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0850002" n="0850002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0850002" n="0850002"/><anchor xml:id="beg0850002" n="0850002"/>二淨戒對治<note place="inline">二</note>：初正明對
<lb n="0850a20" ed="T"/>治、二示對治法。初正明對治<note place="inline">二</note>：初明有對治、
<lb n="0850a21" ed="T"/>二明無對治。初明有對治<note place="inline">二</note>：初示煩惱可畏、
<lb n="0850a22" ed="T"/>二勸淨戒斷除。初示煩惱可畏<anchor xml:id="end0850002"/>。</p></cb:div>
<lb n="0850a23" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0850a2301">煩惱毒蛇睡在汝心，譬如黑蚖在汝室睡。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0850a2317" cb:place="inline">煩
<lb n="0850a24" ed="T"/>惱毒害己自名蛇，更擧黑蚖喩之可畏。惑在
<lb n="0850a25" ed="T"/>心睡起必害慧，蚖在室睡起必害人。</p><p xml:id="pT40p0850a2515" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0850003" n="0850003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0850003" n="0850003"/><anchor xml:id="beg0850003" n="0850003"/>二勸
<lb n="0850a26" ed="T"/>淨戒斷除<anchor xml:id="end0850003"/>。</p></cb:div>
<lb n="0850a27" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0850a2701">當以持戒之鉤早屛除之。睡蛇旣出，乃可安眠。</p></cb:div>
<lb n="0850a28" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0850a2801">持戒去惑如鉤出蛇，此言定共戒也。論云
<lb n="0850a29" ed="T"/>「禪定相應心戒故」。《四分律》云「云何爲學？爲調
<pb n="0850b" ed="T" xml:id="T40.1820.0850b"/>
<lb n="0850b01" ed="T"/>三毒故。」蛇出安眠者，上句明斷惑，下句明已
<lb n="0850b02" ed="T"/>辦。總而示之，以戒外防、以定內靜，故能發慧
<lb n="0850b03" ed="T"/>斷惑也。若乃外衒持相、內無定慧，我慢自高
<lb n="0850b04" ed="T"/>戒取斯起，更引黑蚖以歸心室，不知其可也。
<lb n="0850b05" ed="T"/>智者思之誡之。</p><p xml:id="pT40p0850b0507" cb:place="inline">〔補註〕發慧斷惑，是道共戒。
<lb n="0850b06" ed="T"/>具斯二戒，定慧雙修矣。</p><p xml:id="pT40p0850b0610" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0850004" n="0850004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0850004" n="0850004"/><anchor xml:id="beg0850004" n="0850004"/>二明無對治<anchor xml:id="end0850004"/>。</p></cb:div>
<lb n="0850b07" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0850b0701">不出而眠，是無慚人。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0850b0709" cb:place="inline">不能對治煩惱而懈
<lb n="0850b08" ed="T"/>怠安眠，此則不恥愚迷，名無慚人也。</p><p xml:id="pT40p0850b0815" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0850005" n="0850005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0850005" n="0850005"/><anchor xml:id="beg0850005" n="0850005"/>二示
<lb n="0850b09" ed="T"/>對治法<note place="inline">二</note>：初正明勝法、二勸修勝法。初正明
<lb n="0850b10" ed="T"/>勝法<anchor xml:id="end0850005"/>。</p></cb:div>
<lb n="0850b11" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0850b1101">慚恥之服，於諸莊嚴最爲第一。慚如鐵鉤，能制
<lb n="0850b12" ed="T"/>人非法。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0850b1204" cb:place="inline">慚恥二字，依經論合釋。《涅槃》云「慚
<lb n="0850b13" ed="T"/>者內自羞恥」，《瑜伽》云「內生羞恥爲慚」。當知旣
<lb n="0850b14" ed="T"/>懷慚恥，則策勤三業不暇寧居，而能三學是
<lb n="0850b15" ed="T"/>修速階賢聖，故此云戒定莊嚴爲第一也。而能
<lb n="0850b16" ed="T"/>制禦非法，如鉤制象。</p><p xml:id="pT40p0850b1609" cb:place="inline">〔補註〕戒定三學，皆以
<lb n="0850b17" ed="T"/>莊嚴法身，唯有慚恥方能習學，故云第一。</p>
<lb n="0850b18" ed="T"/><p xml:id="pT40p0850b1801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0850006" n="0850006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0850006" n="0850006"/><anchor xml:id="beg0850006" n="0850006"/>二勸修勝法<note place="inline">二</note>：初正示勸修、二有無得失。初
<lb n="0850b19" ed="T"/>正示勸修<note place="inline">二</note>：初勸其常修、二遠離致損。初勸
<lb n="0850b20" ed="T"/>其常修<anchor xml:id="end0850006"/>。</p></cb:div>
<lb n="0850b21" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0850b2101">是故比丘！常當慚恥，無得暫替。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0850b2113" cb:place="inline">是勝莊嚴，
<lb n="0850b22" ed="T"/>故勸常修。</p><p xml:id="pT40p0850b2205" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0850007" n="0850007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0850007" n="0850007"/><anchor xml:id="beg0850007" n="0850007"/>二遠離致損<anchor xml:id="end0850007"/>。</p></cb:div>
<lb n="0850b23" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0850b2301">若離慚恥則失諸功德。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0850b2310" cb:place="inline">若離慚恥則不能持
<lb n="0850b24" ed="T"/>戒，戒不淨故定不成，定不成故慧不發。三
<lb n="0850b25" ed="T"/>者俱無，則世間出世間功德從何生耶？故失
<lb n="0850b26" ed="T"/>功德耳。</p><p xml:id="pT40p0850b2604" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0850008" n="0850008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0850008" n="0850008"/><anchor xml:id="beg0850008" n="0850008"/>二有無得失<anchor xml:id="end0850008"/>。</p></cb:div>
<lb n="0850b27" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0850b2701">有愧之人則有善法；若無愧者，與諸禽獸無相
<lb n="0850b28" ed="T"/>異也。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0850b2803" cb:place="inline">《涅槃》云「愧者發露向人」，《瑜伽》云「外生
<lb n="0850b29" ed="T"/>羞恥爲愧」，《涅槃》又謂無慚愧者不名爲人，卽
<pb n="0850c" ed="T" xml:id="T40.1820.0850c"/>
<lb n="0850c01" ed="T"/>與飛禽走獸無相異也。</p><p xml:id="pT40p0850c0110" cb:place="inline">〔補註〕愧具上羞恥，
<lb n="0850c02" ed="T"/>蓋以一字當二義也。</p><p xml:id="pT40p0850c0209" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0850009" n="0850009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0850009" n="0850009"/><anchor xml:id="beg0850009" n="0850009"/>三對治修習滅煩惱
<lb n="0850c03" ed="T"/>功德<note place="inline">三</note>：初對治瞋恚煩惱、二對治貢高煩惱、
<lb n="0850c04" ed="T"/>三對治諂曲煩惱。初對治瞋恚煩惱<note place="inline">三</note>：初示堪
<lb n="0850c05" ed="T"/>忍道、二校量最勝、三約能不能。初示堪忍道
<lb n="0850c06" ed="T"/><note place="inline">二</note>：初堪忍則三業淸淨、二不忍則妨失道德。
<lb n="0850c07" ed="T"/>初堪忍則三業淸淨<anchor xml:id="end0850009"/>。</p></cb:div>
<lb n="0850c08" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0850c0801">汝等比丘！若有人來節節支解，當自攝心無令
<lb n="0850c09" ed="T"/>瞋恨，亦當護口勿出惡言。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0850c0911" cb:place="inline">論云「修行菩薩
<lb n="0850c10" ed="T"/>住堪忍地中，能忍種種諸苦惱故。」支解無瞋，
<lb n="0850c11" ed="T"/>身意淨也。勿出惡言，口業淨也。然此一唱經，
<lb n="0850c12" ed="T"/>若例《金剛論》，則十八住中第十三忍苦住，當
<lb n="0850c13" ed="T"/>信行地也。《起信》亦云「如二乘觀智、初發意菩
<lb n="0850c14" ed="T"/>薩等」，彼疏釋云「三賢菩薩與二乘同故」。本論
<lb n="0850c15" ed="T"/>云「復示摩訶衍方便道，與二乘共故」，則知
<lb n="0850c16" ed="T"/>此經化身所說，攝地前菩薩。《梵網》報身所演，
<lb n="0850c17" ed="T"/>攝地上聖人。故《華嚴疏》云「《梵網》卽舍那坐千
<lb n="0850c18" ed="T"/>葉華，攝離垢地戒波羅蜜耳。」昔人以《遺敎》是
<lb n="0850c19" ed="T"/>藏通菩薩同稟者，頗叶<name role="" type="person">馬鳴</name>奧義。若謂《梵網》
<lb n="0850c20" ed="T"/>是別圓菩薩自稟者，似違淸涼深文矣。</p><p xml:id="pT40p0850c2016" cb:place="inline">〔補
<lb n="0850c21" ed="T"/>註〕無瞋似專屬意，而云身意淨者，任其支解
<lb n="0850c22" ed="T"/>而手足不爲捍禦，卽是身淨。</p><p xml:id="pT40p0850c2212" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0850010" n="0850010"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0850010" n="0850010"/><anchor xml:id="beg0850010" n="0850010"/>二不忍則妨
<lb n="0850c23" ed="T"/>失道德<anchor xml:id="end0850010"/>。</p></cb:div>
<lb n="0850c24" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0850c2401">若縱恚心，則自妨道，失功德利。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0850c2413" cb:place="inline">若縱瞋者，
<lb n="0850c25" ed="T"/>則自妨己道，失化利他。</p><p xml:id="pT40p0850c2510" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0850011" n="0850011"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0850011" n="0850011"/><anchor xml:id="beg0850011" n="0850011"/>二校量最勝<anchor xml:id="end0850011"/>。</p></cb:div>
<lb n="0850c26" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0850c2601">忍之爲德，持戒、苦行所不能及。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0850c2613" cb:place="inline">謂第二地持
<lb n="0850c27" ed="T"/>戒苦行，校量第三地忍辱之德，所不能及。</p>
<lb n="0850c28" ed="T"/><p xml:id="pT40p0850c2801">〔補註〕云何戒行不及能忍？良由戒高者輕世、
<lb n="0850c29" ed="T"/>苦己者瞋他，忍則冤親等觀、苦樂無寄，故施
<pb n="0851a" ed="T" xml:id="T40.1820.0851a"/>
<lb n="0851a01" ed="T"/>戒生天、忍辱入道，何可及也。</p><p xml:id="pT40p0851a0112" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0851001" n="0851001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0851001" n="0851001"/><anchor xml:id="beg0851001" n="0851001"/>三約能不能
<lb n="0851a02" ed="T"/>勸誡<note place="inline">二</note>：初擧能忍興勸、二約不能伸誡。初擧
<lb n="0851a03" ed="T"/>能忍興勸<anchor xml:id="end0851001"/>。</p></cb:div>
<lb n="0851a04" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0851a0401">能行忍者，乃可名爲有力大人。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0851a0413" cb:place="inline">犯而不校，世
<lb n="0851a05" ed="T"/>稱君子。是故行三種忍，悉名大人。</p><p xml:id="pT40p0851a0514" cb:place="inline">〔補註〕三
<lb n="0851a06" ed="T"/>忍有二：一苦行忍、二生忍、三第一義忍，今
<lb n="0851a07" ed="T"/>且據二忍也。又一耐怨害忍、二安受忍、三觀
<lb n="0851a08" ed="T"/>察忍，今且據初忍也。有力大人者，凡夫以勝
<lb n="0851a09" ed="T"/>人爲力，菩薩以讓人爲力。血氣之力爲小人，
<lb n="0851a10" ed="T"/>道德之力爲大人也。</p><p xml:id="pT40p0851a1009" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0851002" n="0851002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0851002" n="0851002"/><anchor xml:id="beg0851002" n="0851002"/>二約不能伸誡<note place="inline">三</note>：初明
<lb n="0851a11" ed="T"/>不忍成愚、二示瞋恚過患、三對白衣校量。初
<lb n="0851a12" ed="T"/>明不忍成愚<anchor xml:id="end0851002"/>。</p></cb:div>
<lb n="0851a13" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0851a1301">若其不能歡喜忍受惡罵之毒如飮甘露者，不
<lb n="0851a14" ed="T"/>名入道智慧人也。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0851a1408" cb:place="inline">甘露是諸天長生之藥。忍
<lb n="0851a15" ed="T"/>力旣成，則益法身、延慧命，故以忍受惡罵喩
<lb n="0851a16" ed="T"/>飮甘露。不由彼辱，寧顯我忍？猪揩金山，喩意
<lb n="0851a17" ed="T"/>可識。苟不如是，則無證道智慧，名凡夫愚
<lb n="0851a18" ed="T"/>人。</p><p xml:id="pT40p0851a1802" cb:place="inline">〔補註〕猪揩金山，金則愈光；石磨劍形，
<lb n="0851a19" ed="T"/>劍則愈利。永嘉謂不「因謗訕起冤親，何表無
<lb n="0851a20" ed="T"/>生慈忍力」是也。</p><p xml:id="pT40p0851a2007" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0851003" n="0851003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0851003" n="0851003"/><anchor xml:id="beg0851003" n="0851003"/>二示瞋恚過患<note place="inline">二</note>：初徵釋過
<lb n="0851a21" ed="T"/>患、二誡令防護。初徵釋過患<anchor xml:id="end0851003"/>。</p></cb:div>
<lb n="0851a22" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0851a2201">所以者何？瞋恚之害則破諸善法、壞好名聞，今
<lb n="0851a23" ed="T"/>世後世人不喜見。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0851a2308" cb:place="inline">破善者，《華嚴》云「一念瞋
<lb n="0851a24" ed="T"/>心起，百萬障門開。」論云「善法者，自利智慧
<lb n="0851a25" ed="T"/>相故。名聞者，利他善法名稱功德故。」人不喜
<lb n="0851a26" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0851004" n="0851004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0851004" n="0851004"/><anchor xml:id="beg0851004" n="0851004"/>見，註曰<anchor xml:id="end0851004"/>「自他世無可樂果報故」。</p><p xml:id="pT40p0851a2613" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0851005" n="0851005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0851005" n="0851005"/><anchor xml:id="beg0851005" n="0851005"/>二誡令
<lb n="0851a27" ed="T"/>防護<anchor xml:id="end0851005"/>。</p></cb:div>
<lb n="0851a28" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0851a2801">當知瞋心甚於猛火，常當防護無令得入。劫功
<lb n="0851a29" ed="T"/>德賊，無過瞋恚。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0851a2907" cb:place="inline">論云「護自善法如防火，護
<pb n="0851b" ed="T" xml:id="T40.1820.0851b"/>
<lb n="0851b01" ed="T"/>利他功德如防賊。」</p><p xml:id="pT40p0851b0108" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0851006" n="0851006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0851006" n="0851006"/><anchor xml:id="beg0851006" n="0851006"/>三對白衣校量<note place="inline">二</note>：初白衣
<lb n="0851b02" ed="T"/>無對治法故容起、二出家有對治法故不應
<lb n="0851b03" ed="T"/>起。初白衣無對治法故容起<anchor xml:id="end0851006"/>。</p></cb:div>
<lb n="0851b04" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0851b0401">白衣受欲，非行道人，無法自制，瞋猶可恕。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0851b0417" cb:place="inline">恕
<lb n="0851b05" ed="T"/>者，《聲類》曰「以心度物也」。旣受著五欲，復無白
<lb n="0851b06" ed="T"/>淨對治之法，容可起瞋。出家反是，不應瞋也。</p>
<lb n="0851b07" ed="T"/><p xml:id="pT40p0851b0701">〔補註〕白衣通六欲天，上界不行瞋故。比丘
<lb n="0851b08" ed="T"/>志出三界，何可自同白衣？故云反是。</p><p xml:id="pT40p0851b0815" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0851007" n="0851007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0851007" n="0851007"/><anchor xml:id="beg0851007" n="0851007"/>二出
<lb n="0851b09" ed="T"/>家有對治法不應起<note place="inline">二</note>：初法、二喩。初法<anchor xml:id="end0851007"/>。</p></cb:div>
<lb n="0851b10" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0851b1001">出家行道無欲之人，而懷瞋恚，甚不可也。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0851b1017" cb:place="inline">〔補
<lb n="0851b11" ed="T"/>註〕有欲之人，欲順則憍恣故起瞋、欲違則忿
<lb n="0851b12" ed="T"/>恨故起瞋。今無欲之人而起瞋恚，故不可也。
<lb n="0851b13" ed="T"/>況有法對治乎！</p><p xml:id="pT40p0851b1307" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0851008" n="0851008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0851008" n="0851008"/><anchor xml:id="beg0851008" n="0851008"/>二喩<anchor xml:id="end0851008"/>。</p></cb:div>
<lb n="0851b14" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0851b1401">譬如淸冷雲中霹靂起火，非所應也。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0851b1415" cb:place="inline">淸冷雲
<lb n="0851b15" ed="T"/>中，喩行道無欲。霹靂，喩懷瞋恚。<name role="" type="person">郭璞</name>云「雷之
<lb n="0851b16" ed="T"/>急激者謂霹靂」。論云「示道分中不應有故」。</p>
<lb n="0851b17" ed="T"/><p xml:id="pT40p0851b1701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0851009" n="0851009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0851009" n="0851009"/><anchor xml:id="beg0851009" n="0851009"/>二對治貢高煩惱<note place="inline">二</note>：初正設對治、二較量不
<lb n="0851b18" ed="T"/>應。初正設對治<anchor xml:id="end0851009"/>。</p></cb:div>
<lb n="0851b19" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0851b1901">汝等比丘！當自摩頭，已捨飾好、著壞色衣，執
<lb n="0851b20" ed="T"/>持應器以乞自活。自見如是，若起憍慢當疾滅
<lb n="0851b21" ed="T"/>之。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0851b2102" cb:place="inline">夫在家人，憑乎容儀以傲於物，所以冠
<lb n="0851b22" ed="T"/>冕嚴其首、劍珮飾其身、朱紫煥其服、僮僕供
<lb n="0851b23" ed="T"/>其役、帑藏積其財，尙須富而無驕、卑以自牧；
<lb n="0851b24" ed="T"/>我今躍出四民、期臻聖果，毀其形、壞其服，狀
<lb n="0851b25" ed="T"/>非驕慢耳。摩頭者，反手摩頭，知無冠冕之
<lb n="0851b26" ed="T"/>嚴。捨飾好者，自身已捨劍珮之飾。壞色者，
<lb n="0851b27" ed="T"/>反顧壞服，絕朱紫之華彩。執持應器者，應器
<lb n="0851b28" ed="T"/>親持，無僮僕之供役。以乞自活者，以乞食養
<lb n="0851b29" ed="T"/>命，無帑藏之積財。上五句明不應慢。自見如
<lb n="0851b30" ed="T"/>是一句，明智慧成就。常自觀察故，後一句明
<pb n="0851c" ed="T" xml:id="T40.1820.0851c"/>
<lb n="0851c01" ed="T"/>慢起應治。憍慢設起，宜疾思惟以止妄心，故
<lb n="0851c02" ed="T"/>當滅之。非正色間色，故名壞色。《四分》云「壞色，
<lb n="0851c03" ed="T"/>靑、黑、木蘭也。」應器，謂鉢也。應法之器，故名應
<lb n="0851c04" ed="T"/>器。憍慢者，自擧曰憍、陵他曰慢。《俱舍》云「慢
<lb n="0851c05" ed="T"/>對他心起，憍由染自法。」</p><p xml:id="pT40p0851c0510" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0851010" n="0851010"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0851010" n="0851010"/><anchor xml:id="beg0851010" n="0851010"/>二較量不應<anchor xml:id="end0851010"/>。</p></cb:div>
<lb n="0851c06" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0851c0601">增長憍慢，尙非世俗白衣所宜，何況出家入道
<lb n="0851c07" ed="T"/>之人爲解脫故，自降其身而行乞耶。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0851c0715" cb:place="inline">《易》曰「人
<lb n="0851c08" ed="T"/>道惡盈而好謙」，《老子》曰「柔弱者生，剛彊者死」，
<lb n="0851c09" ed="T"/>故知憍慢非世俗所宜。降身行乞者，摩頭等
<lb n="0851c10" ed="T"/>五悉是降身，擧要而言指歸行乞。</p><p xml:id="pT40p0851c1014" cb:place="inline">〔補註〕擧
<lb n="0851c11" ed="T"/>要者，未見行乞之人而有冠冕、劍珮、朱紫、僮
<lb n="0851c12" ed="T"/>僕者也，故擧一該四。</p><p xml:id="pT40p0851c1209" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0851011" n="0851011"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0851011" n="0851011"/><anchor xml:id="beg0851011" n="0851011"/>三對治諂曲煩惱<note place="inline">二</note>：
<lb n="0851c13" ed="T"/>初擧過設治、二誡諂勸直。初擧過設治<note place="inline">二</note>：初
<lb n="0851c14" ed="T"/>擧過患、二設對治。初擧過患<anchor xml:id="end0851011"/>。</p></cb:div>
<lb n="0851c15" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0851c1501">汝等比丘！諂曲之心與道相違。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0851c1513" cb:place="inline">希其意而道
<lb n="0851c16" ed="T"/>其言曰諂，是故其言諂者其心必曲。道尙質
<lb n="0851c17" ed="T"/>直，故與道相違。</p><p xml:id="pT40p0851c1707" cb:place="inline">〔補註〕《維摩經》云「從初發心
<lb n="0851c18" ed="T"/>至坐道場，純一直心，中間並無諸委曲相。」</p>
<lb n="0851c19" ed="T"/><p xml:id="pT40p0851c1901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0851012" n="0851012"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0851012" n="0851012"/><anchor xml:id="beg0851012" n="0851012"/>二設對治<anchor xml:id="end0851012"/>。</p></cb:div>
<lb n="0851c20" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0851c2001">是故宜應質直其心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0851c2009" cb:place="inline">守心質直則諂曲不起。
<lb n="0851c21" ed="T"/>《楞嚴》亦云「出離生死，皆以直心。」</p><p xml:id="pT40p0851c2113" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0851013" n="0851013"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0851013" n="0851013"/><anchor xml:id="beg0851013" n="0851013"/>二誡諂勸
<lb n="0851c22" ed="T"/>直<note place="inline">二</note>：初誡諂曲、二勸質直。初誡諂曲<anchor xml:id="end0851013"/>。</p></cb:div>
<lb n="0851c23" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0851c2301">當知諂曲但爲欺誑，入道之人則無是處。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0851c2317" cb:place="inline">道
<lb n="0851c24" ed="T"/>務質直，以曲入道則無所詣。</p><p xml:id="pT40p0851c2412" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0851014" n="0851014"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0851014" n="0851014"/><anchor xml:id="beg0851014" n="0851014"/>二勸質直<anchor xml:id="end0851014"/>。</p></cb:div>
<lb n="0851c25" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0851c2501">是故汝等宜當端心，以質直爲本。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0851c2514" cb:place="inline">正道名直，
<lb n="0851c26" ed="T"/>離邊觀中、捨事求理悉名諂曲。</p><p xml:id="pT40p0851c2613" cb:place="inline">〔補註〕卽邊
<lb n="0851c27" ed="T"/>而中尙非但中，況復遍執。卽事而理尙非單
<lb n="0851c28" ed="T"/>理，況復著相。如是質直，豈僅僅誠實之謂耶？</p>
<lb n="0851c29" ed="T"/><p xml:id="pT40p0851c2901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0851015" n="0851015"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0851015" n="0851015"/>三成就出世間大人功德<note place="inline">八</note>：初無求功德、
<pb n="0852a" ed="T" xml:id="T40.1820.0852a"/>
<lb n="0852a01" ed="T"/>二知足功德、三遠離功德、四不疲倦功德、五
<lb n="0852a02" ed="T"/>不忘念功德、六禪定功德、七智慧功德、八究
<lb n="0852a03" ed="T"/>竟功德。</p>
<lb n="0852a04" ed="T"/><p xml:id="pT40p0852a0401">初無求功德<note place="inline">五</note>：初知覺障相、二知覺治相、
<lb n="0852a05" ed="T"/>三知覺因果習起相、四知覺無諸障畢竟相、
<lb n="0852a06" ed="T"/>五知覺畢竟成就相。</p><p xml:id="pT40p0852a0609" cb:place="inline">初知覺障相。</p></cb:div>
<lb n="0852a07" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0852a0701">汝等比丘！當知多欲之人，多求利故苦惱亦多。</p></cb:div>
<lb n="0852a08" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0852a0801">多欲，煩惱障也。多求，業障也。苦惱，報障也。</p>
<lb n="0852a09" ed="T"/><p xml:id="pT40p0852a0901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0852001" n="0852001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0852001" n="0852001"/><anchor xml:id="beg0852001" n="0852001"/>二知覺治相<anchor xml:id="end0852001"/>。</p></cb:div>
<lb n="0852a10" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0852a1001">少欲之人，無求無欲則無此患。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0852a1013" cb:place="inline">遠離三種妄
<lb n="0852a11" ed="T"/>相也。無求故無業，無欲故無惑，無患故無苦。</p>
<lb n="0852a12" ed="T"/><p xml:id="pT40p0852a1201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0852002" n="0852002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0852002" n="0852002"/><anchor xml:id="beg0852002" n="0852002"/>三知覺因果習起相<anchor xml:id="end0852002"/>。</p></cb:div>
<lb n="0852a13" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0852a1301">直爾少欲尙宜修習，何況少欲能生諸功德。</p></cb:div>
<lb n="0852a14" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0852a1401">直爾少欲已得必安，況因少欲必獲聖果，誰
<lb n="0852a15" ed="T"/>聞此利而不修習？除彼不肖人、盲瞑無智者。</p>
<lb n="0852a16" ed="T"/><p xml:id="pT40p0852a1601">〔補註〕直，但也。但只少欲無別功德，然已
<lb n="0852a17" ed="T"/>有心安之益矣。心安有二：一者少欲則心不
<lb n="0852a18" ed="T"/>貪求故安、二者少欲則心無憂怖故安。</p><p xml:id="pT40p0852a1816" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0852003" n="0852003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0852003" n="0852003"/><anchor xml:id="beg0852003" n="0852003"/>四
<lb n="0852a19" ed="T"/>知覺無諸障畢竟相<anchor xml:id="end0852003"/>。</p></cb:div>
<lb n="0852a20" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0852a2001">少欲之人則無諂曲以求人意，亦復不爲諸根
<lb n="0852a21" ed="T"/>所牽。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0852a2103" cb:place="inline">無諂曲，無惑也。不求人意，無業也。諸
<lb n="0852a22" ed="T"/>根不牽，無苦也。眼根牽人受色，乃至身根牽
<lb n="0852a23" ed="T"/>人受觸。</p><p xml:id="pT40p0852a2304" cb:place="inline">〔補註〕世之脅肩諂咲、婢膝奴顏以
<lb n="0852a24" ed="T"/>求人意者，思遂其富貴利達之欲故也。無欲
<lb n="0852a25" ed="T"/>於己則何求於人哉。</p><p xml:id="pT40p0852a2509" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0852004" n="0852004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0852004" n="0852004"/><anchor xml:id="beg0852004" n="0852004"/>五知覺畢竟成就相<anchor xml:id="end0852004"/>。</p></cb:div>
<lb n="0852a26" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0852a2601">行少欲者，心則坦然無所憂畏，觸事有餘常無
<lb n="0852a27" ed="T"/>不足。有少欲者則有涅槃，是名少欲。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0852a2715" cb:place="inline">心坦然
<lb n="0852a28" ed="T"/>則法身顯矣，無憂畏則般若發矣，觸事有餘
<lb n="0852a29" ed="T"/>則解脫成矣，三法具足名大涅槃。故論云「般
<pb n="0852b" ed="T" xml:id="T40.1820.0852b"/>
<lb n="0852b01" ed="T"/>若等三種功德，果成就故。」又心坦然者，離諂
<lb n="0852b02" ed="T"/>誑也。無憂畏者，不他求也。觸事有餘者，臥
<lb n="0852b03" ed="T"/>覺一榻之寬、覆覺一衾之溫、食覺一餐之飽、
<lb n="0852b04" ed="T"/>處覺容膝之安，斯皆有餘，故常無不足。旣心
<lb n="0852b05" ed="T"/>無他想，則涅槃不求而自至矣。</p><p xml:id="pT40p0852b0513" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0852005" n="0852005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0852005" n="0852005"/><anchor xml:id="beg0852005" n="0852005"/>二知足功
<lb n="0852b06" ed="T"/>德<note place="inline">三</note>：初對治苦因果、二復說淸淨因果、三示
<lb n="0852b07" ed="T"/>現三種差別。初對治苦因果<anchor xml:id="end0852005"/>。</p></cb:div>
<lb n="0852b08" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0852b0801">汝等比丘！若欲脫諸苦惱，當觀知足。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0852b0815" cb:place="inline">論云「是
<lb n="0852b09" ed="T"/>中苦惱者，示現煩惱過從苦生故、遠離他境
<lb n="0852b10" ed="T"/>界故。」</p><p xml:id="pT40p0852b1003" cb:place="inline">〔補註〕惱從苦生者，如盜心生於饑寒
<lb n="0852b11" ed="T"/>故。</p><p xml:id="pT40p0852b1102" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0852006" n="0852006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0852006" n="0852006"/><anchor xml:id="beg0852006" n="0852006"/>二復說淸淨因果<anchor xml:id="end0852006"/>。</p></cb:div>
<lb n="0852b12" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0852b1201">知足之法卽是富樂安隱之處。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0852b1213" cb:place="inline">論云「成就
<lb n="0852b13" ed="T"/>對治法故、於自事中遠離故。」</p><p xml:id="pT40p0852b1312" cb:place="inline">〔補註〕外貪求
<lb n="0852b14" ed="T"/>爲他，內安樂爲自。</p><p xml:id="pT40p0852b1408" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0852007" n="0852007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0852007" n="0852007"/><anchor xml:id="beg0852007" n="0852007"/>三示現三種差別<note place="inline">三</note>：初
<lb n="0852b15" ed="T"/>於二處受用差別、二於二事受用差別、三於
<lb n="0852b16" ed="T"/>二法中無自利有自他利差別。初於二處受
<lb n="0852b17" ed="T"/>用差別<anchor xml:id="end0852007"/>。</p></cb:div>
<lb n="0852b18" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0852b1801">知足之人雖臥地上猶爲安樂，不知足者雖處
<lb n="0852b19" ed="T"/>天堂亦不稱意。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0852b1907" cb:place="inline">得臥平地，且勝牢獄，所以
<lb n="0852b20" ed="T"/>安樂。旣處金屋，更<anchor xml:id="nkr_note_add_0852b2001" n="0852b2001"/><anchor xml:id="beg0852b2001" n="0852b2001"/>羨<anchor xml:id="end0852b2001"/>瑤臺，故不稱意。</p><p xml:id="pT40p0852b2015" cb:place="inline">〔補註〕
<lb n="0852b21" ed="T"/>謀臣安布衣以全軀，輪王希天位而墮地，可？
<lb n="0852b22" ed="T"/>不懼乎</p><p xml:id="pT40p0852b2204" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0852008" n="0852008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0852008" n="0852008"/><anchor xml:id="beg0852008" n="0852008"/>二於二事受用差別<anchor xml:id="end0852008"/>。</p></cb:div>
<lb n="0852b23" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0852b2301">不知足者雖富而貧，知足之人雖貧而富。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0852b2317" cb:place="inline">王
<lb n="0852b24" ed="T"/>戎牙籌每計其產，顏淵陋巷不改其樂。夫不
<lb n="0852b25" ed="T"/>知足者，恨珍寶之未多、嫌土田之未廣、鄙棟
<lb n="0852b26" ed="T"/>宇之未麗，凡有施爲心常不足，非貧而何？知
<lb n="0852b27" ed="T"/>足之人，雖服絺綌而有狐貉之溫、雖食藜藿
<lb n="0852b28" ed="T"/>而有膏<anchor xml:id="nkr_note_orig_0852009" n="0852009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0852009" n="0852009"/><anchor xml:id="beg0852009" n="0852009"/>粱<anchor xml:id="end0852009"/>之美、雖居蓬<anchor xml:id="nkr_note_orig_0852010" n="0852010"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0852010" n="0852010"/><anchor xml:id="beg0852010" n="0852010"/>蓽<anchor xml:id="end0852010"/>而有夏屋之安。
<lb n="0852b29" ed="T"/>夫何故然？知足故也。《涅槃》云「知足第一樂」，斯
<pb n="0852c" ed="T" xml:id="T40.1820.0852c"/>
<lb n="0852c01" ed="T"/>之謂歟。</p><p xml:id="pT40p0852c0104" cb:place="inline">〔補註〕王戎，晉人，位至三公，自執牙
<lb n="0852c02" ed="T"/>籌會計財產，不知足故也。夏屋，大屋也。《詩》云
<lb n="0852c03" ed="T"/>「夏屋渠渠」是也。</p><p xml:id="pT40p0852c0307" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0852011" n="0852011"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0852011" n="0852011"/><anchor xml:id="beg0852011" n="0852011"/>三於二法中無自利有自
<lb n="0852c04" ed="T"/>他利差別<anchor xml:id="end0852011"/>。</p></cb:div>
<lb n="0852c05" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0852c0501">不知足者常爲五欲所牽，爲知足者之所憐愍，
<lb n="0852c06" ed="T"/>是名知足。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0852c0605" cb:place="inline">欲牽者，愛色貪聲莫知其止，旣
<lb n="0852c07" ed="T"/>無自利何能愍他？知足者有二利：一不爲五
<lb n="0852c08" ed="T"/>欲所牽，是自利；二能愍他，是利他。心旣憐愍，
<lb n="0852c09" ed="T"/>必當敎誨。《老子》云「不善人者，善人之資。」</p><p xml:id="pT40p0852c0916" cb:place="inline">〔補
<lb n="0852c10" ed="T"/>註〕知足者愍，正意謂此等愚人乃智人所憐。
<lb n="0852c11" ed="T"/>源師云「能愍他，是利他」，蓋委曲發明耳。</p><p xml:id="pT40p0852c1116" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0852012" n="0852012"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0852012" n="0852012"/><anchor xml:id="beg0852012" n="0852012"/>三
<lb n="0852c12" ed="T"/>遠離功德<note place="inline">三</note>：初自性遠離門體出故、二修習遠
<lb n="0852c13" ed="T"/>離門方便出故、三受用諸見門常縛故。初自
<lb n="0852c14" ed="T"/>性遠離門體出故<anchor xml:id="end0852012"/>。</p></cb:div>
<lb n="0852c15" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0852c1501">汝等比丘！欲求寂靜無爲安樂，當離憒閙、獨處
<lb n="0852c16" ed="T"/>閑居。靜處之人，帝釋諸天所共敬重。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0852c1615" cb:place="inline">初治無
<lb n="0852c17" ed="T"/>我執著障，卽三三昧也。寂靜者，示法無我空
<lb n="0852c18" ed="T"/>故。無爲者，無相空故。安<anchor xml:id="nkr_note_orig_0852013" n="0852013"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0852013" n="0852013"/><anchor xml:id="beg0852013" n="0852013"/>藥<anchor xml:id="end0852013"/>者，無取捨，願空
<lb n="0852c19" ed="T"/>故。離憒閙者，治我所障。五衆亂起，無次第
<lb n="0852c20" ed="T"/>故。衆卽我所也。故下文云「當捨己衆他衆，由
<lb n="0852c21" ed="T"/>衆故憒閙。」獨處閑居者，治彼二無相障，卽修
<lb n="0852c22" ed="T"/>三三昧也。然忘懷去來者，市朝亦江湖；睠
<lb n="0852c23" ed="T"/>情生死者，山林猶桎梏。今誡初心宜求閑靜，
<lb n="0852c24" ed="T"/>則觀道易成耳。諸天敬重者，治無爲首功
<lb n="0852c25" ed="T"/>德障。靜處是可重法，於諸善法爲其首故，
<lb n="0852c26" ed="T"/>能爲帝釋諸天所敬重也。帝釋，具云釋迦因
<lb n="0852c27" ed="T"/>陀羅，此云能主，言其能爲天主。居<name role="" type="person">須彌山</name>
<lb n="0852c28" ed="T"/>之頂，欲界第二天也。</p><p xml:id="pT40p0852c2809" cb:place="inline">〔補註〕無我執著障者，
<lb n="0852c29" ed="T"/>本無有我，以執著故而有我，是名爲障。諸天
<pb n="0853a" ed="T" xml:id="T40.1820.0853a"/>
<lb n="0853a01" ed="T"/>敬，如空生靜坐事。</p><p xml:id="pT40p0853a0108" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0853001" n="0853001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0853001" n="0853001"/><anchor xml:id="beg0853001" n="0853001"/>二修習遠離門方便出
<lb n="0853a02" ed="T"/>故<anchor xml:id="end0853001"/>。</p></cb:div>
<lb n="0853a03" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0853a0301">是故當捨己衆他衆，空閑獨處，思滅苦本。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0853a0317" cb:place="inline">衆
<lb n="0853a04" ed="T"/>卽四人已上。己衆謂自己弟子及同學也，他
<lb n="0853a05" ed="T"/>衆可知。捨之則是離我我所，不復集生故。空
<lb n="0853a06" ed="T"/>閑獨處者，方便慧成就，如法而住也。思滅苦
<lb n="0853a07" ed="T"/>本者，善擇智成就，遠離起因也。《法華》云「諸
<lb n="0853a08" ed="T"/>苦所因，貪欲爲本。」</p><p xml:id="pT40p0853a0808" cb:place="inline">〔補註〕衆有二義：事則自
<lb n="0853a09" ed="T"/>他徒衆是也，理則五蘊爲己衆、一切煩惱爲
<lb n="0853a10" ed="T"/>他衆。迷執五蘊，集諸煩惱、沈淪生死，故當遠
<lb n="0853a11" ed="T"/>離也。</p><p xml:id="pT40p0853a1103" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0853002" n="0853002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0853002" n="0853002"/><anchor xml:id="beg0853002" n="0853002"/>三受用諸見門常縛故<note place="inline">二</note>：初自他心境
<lb n="0853a12" ed="T"/>相惱、二復示無出離相。初自他心境相惱<anchor xml:id="end0853002"/>。</p></cb:div>
<lb n="0853a13" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0853a1301">若樂衆者則受衆惱，譬如大樹，衆鳥集之則有
<lb n="0853a14" ed="T"/>枯折之患。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0853a1405" cb:place="inline">自他衆是能惱境，受衆惱者卽
<lb n="0853a15" ed="T"/>所惱心，心旣受惱則諸見集生，生已自害，故
<lb n="0853a16" ed="T"/>次以大樹況之。大樹喩己心，衆鳥喩自他衆，
<lb n="0853a17" ed="T"/>枯折喩諸見集生。</p><p xml:id="pT40p0853a1708" cb:place="inline">〔補註〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0853003" n="0853003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0853003" n="0853003"/><anchor xml:id="beg0853003" n="0853003"/>利<anchor xml:id="end0853003"/>他名爲菩薩，獨
<lb n="0853a18" ed="T"/>善號曰聲聞。云何樂衆乃云受惱？答：子輿氏
<lb n="0853a19" ed="T"/>云：「人之患，在好爲人師。」解云：學問有餘，人資
<lb n="0853a20" ed="T"/>於己，不得已而應之。若好爲人師，所以成患。
<lb n="0853a21" ed="T"/>則彼之患生於好，今之患生於樂也。不然，自
<lb n="0853a22" ed="T"/>利利他作一株大樹，與天下人歇陰涼去，是
<lb n="0853a23" ed="T"/>名大利，何患之有？</p><p xml:id="pT40p0853a2308" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0853004" n="0853004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0853004" n="0853004"/><anchor xml:id="beg0853004" n="0853004"/>二復示無出離相<anchor xml:id="end0853004"/>。</p></cb:div>
<lb n="0853a24" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0853a2401">世間縛著沒於衆苦，譬如老象溺泥不能自出，
<lb n="0853a25" ed="T"/>是名遠離。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0853a2505" cb:place="inline">縛著沒苦，煩惱業染生也。老象
<lb n="0853a26" ed="T"/>喩縛著，溺泥喩衆苦。象故身重，縛著厚也。老
<lb n="0853a27" ed="T"/>故溺泥，觀智微也，所以溺衆苦泥不能自出。</p>
<lb n="0853a28" ed="T"/><p xml:id="pT40p0853a2801">〔補註〕世間縛著者，獨處是出世法，樂衆是世
<lb n="0853a29" ed="T"/>間法。</p><p xml:id="pT40p0853a2903" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0853005" n="0853005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0853005" n="0853005"/><anchor xml:id="beg0853005" n="0853005"/>四不疲倦功德<note place="inline">二</note>：初就法門明不退、
<pb n="0853b" ed="T" xml:id="T40.1820.0853b"/>
<lb n="0853b01" ed="T"/>二約喩顯精怠。初就法門明不退<anchor xml:id="end0853005"/>。</p></cb:div>
<lb n="0853b02" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0853b0201">汝等比丘！若勤精進則事無難者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0853b0214" cb:place="inline">旣無疲倦，
<lb n="0853b03" ed="T"/>則於一切法行善能趨入，豈同外道無益苦
<lb n="0853b04" ed="T"/>行乎？</p><p xml:id="pT40p0853b0403" cb:place="inline">〔補註〕抒水還珠、刺股取印、輟席成
<lb n="0853b05" ed="T"/>道，世出世間何有難事？豈同外道者，明今是
<lb n="0853b06" ed="T"/>勤修正道故。</p><p xml:id="pT40p0853b0606" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0853006" n="0853006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0853006" n="0853006"/><anchor xml:id="beg0853006" n="0853006"/>二約喩顯精怠<note place="inline">二</note>：初精進比水
<lb n="0853b07" ed="T"/>長流、二懈怠況火數息。初精進比水長流<anchor xml:id="end0853006"/>。</p></cb:div>
<lb n="0853b08" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0853b0801">是故汝等當勤精進，譬如小水常流則能穿石。</p></cb:div>
<lb n="0853b09" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0853b0901">以成就不退轉故，勸修習長養。由精進匪
<lb n="0853b10" ed="T"/>間，如水不絕則穿石也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0853007" n="0853007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0853007" n="0853007"/><anchor xml:id="beg0853007" n="0853007"/>二懈怠況火數息<anchor xml:id="end0853007"/>。</p></cb:div>
<lb n="0853b11" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0853b1101">若行者之心數數懈廢，譬如鑽火未熱而息，雖
<lb n="0853b12" ed="T"/>欲得火，火難可得，是名精進。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0853b1212" cb:place="inline">懈廢謂不精進。
<lb n="0853b13" ed="T"/>念處退失，不成就心慧故。火者，聖道如火，能
<lb n="0853b14" ed="T"/>燒惑薪。煖頂以前皆名未熱。已熱而息，火尙
<lb n="0853b15" ed="T"/>不生；未熱數息，雖經年劫終無得理。此說懈
<lb n="0853b16" ed="T"/>怠過也。《華嚴》頌云「如鑽燧求火，未出而數
<lb n="0853b17" ed="T"/>息，火勢隨止滅，懈怠者亦然。」彼疏約三慧以
<lb n="0853b18" ed="T"/>辯懈怠：約聞則聽習數息，明解不生；約思則
<lb n="0853b19" ed="T"/>決擇數息，眞智不生；約修則定慧數息，聖道
<lb n="0853b20" ed="T"/>不生。禪宗六祖共傳斯喩，願諸學者銘心書
<lb n="0853b21" ed="T"/>紳。</p><p xml:id="pT40p0853b2102" cb:place="inline">〔補註〕精進二義：事則念念勤修、理則念
<lb n="0853b22" ed="T"/>念空寂，故云一念不生是眞精進。</p><p xml:id="pT40p0853b2214" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0853008" n="0853008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0853008" n="0853008"/><anchor xml:id="beg0853008" n="0853008"/>五不忘
<lb n="0853b23" ed="T"/>念功德<note place="inline">三</note>：初明不忘、二辯勸修、三示得失。初
<lb n="0853b24" ed="T"/>明不忘<note place="inline">二</note>：初明行中最勝、二明能遮重怨。初
<lb n="0853b25" ed="T"/>明行中最勝<anchor xml:id="end0853008"/>。</p></cb:div>
<lb n="0853b26" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0853b2601">汝等比丘！求善知識、求善護助，無如不忘念。</p></cb:div>
<lb n="0853b27" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0853b2701">略擧三行。求者聞法行。善知識通三種：一敎
<lb n="0853b28" ed="T"/>授善知識、二同行善知識、三外護善知識。今
<lb n="0853b29" ed="T"/>謂求敎授也。聞名欽德曰知，覩形敬奉曰識。
<pb n="0853c" ed="T" xml:id="T40.1820.0853c"/>
<lb n="0853c01" ed="T"/>護者，內善思惟行，如聞而思，守護不失也。助
<lb n="0853c02" ed="T"/>者，如法修行，行謂如思而修，卽是以行助解
<lb n="0853c03" ed="T"/>求善助也。不忘念者，結爲最勝。不忘正念於
<lb n="0853c04" ed="T"/>三行中爲首爲勝，故云無如不忘念。上之三
<lb n="0853c05" ed="T"/>行亦名三慧，慧以照了爲義、行以進趣爲義，
<lb n="0853c06" ed="T"/>照了進趣悉由不忘念也。無聞慧如覆器，不
<lb n="0853c07" ed="T"/>能受水；無思慧如漏器，雖受而失；無修慧如
<lb n="0853c08" ed="T"/>穢器，雖不漏失，穢不可用。以不忘念，則旣仰
<lb n="0853c09" ed="T"/>且完而復淸淨也。故《涅槃》云「四法是涅槃近
<lb n="0853c10" ed="T"/>因：一近善知識、二聽聞正法、三思惟其義、四
<lb n="0853c11" ed="T"/>如說修行。若言苦行是涅槃因者，無有是處。」
<lb n="0853c12" ed="T"/>今合初二故三也。</p><p xml:id="pT40p0853c1208" cb:place="inline">〔補註〕知識護助有二：一
<lb n="0853c13" ed="T"/>者知識是師、護助是友。不忘念者，方能承受
<lb n="0853c14" ed="T"/>師友敎誨；忘念之人，明師良友日臨之，無益
<lb n="0853c15" ed="T"/>也。二者知識是一心、護助是三慧。不忘念則
<lb n="0853c16" ed="T"/>一心了然、三慧具足。</p><p xml:id="pT40p0853c1609" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0853009" n="0853009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0853009" n="0853009"/><anchor xml:id="beg0853009" n="0853009"/>二明能遮重怨<anchor xml:id="end0853009"/>。</p></cb:div>
<lb n="0853c17" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0853c1701">若有不忘念者，諸煩惱賊則不能入。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0853c1715" cb:place="inline">以常念
<lb n="0853c18" ed="T"/>正道故，則煩惱怨賊不能入心害三種善根
<lb n="0853c19" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT40p0853c1902" cb:place="inline">〔補註〕三善根卽三慧。</p><p xml:id="pT40p0853c1910" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0853010" n="0853010"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0853010" n="0853010"/><anchor xml:id="beg0853010" n="0853010"/>二辯勸修<anchor xml:id="end0853010"/>。</p></cb:div>
<lb n="0853c20" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0853c2001">是故汝等常當攝念在心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0853c2011" cb:place="inline">令初念處成就也。
<lb n="0853c21" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0853011" n="0853011"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0853011" n="0853011"/><anchor xml:id="beg0853011" n="0853011"/>三示得失<note place="inline">二</note>：初失念成就多過、二得念成就
<lb n="0853c22" ed="T"/>多功。初失念成就多過<anchor xml:id="end0853011"/>。</p></cb:div>
<lb n="0853c23" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0853c2301">若失念者則失諸功德。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0853c2310" cb:place="inline">失念謂有始無終也。
<lb n="0853c24" ed="T"/>無終則失三慧，慧失則聖果無由可階耳。</p>
<lb n="0853c25" ed="T"/><p xml:id="pT40p0853c2501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0853012" n="0853012"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0853012" n="0853012"/><anchor xml:id="beg0853012" n="0853012"/>二得念成就多功<anchor xml:id="end0853012"/>。</p></cb:div>
<lb n="0853c26" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0853c2601">若念力堅強，雖入五欲賊中，不爲所害。譬如著
<lb n="0853c27" ed="T"/>鎧入陣則無所畏。是名不忘念。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0853c2713" cb:place="inline">鎧喩念力，陣
<lb n="0853c28" ed="T"/>喩五欲。鎧，甲也。</p><p xml:id="pT40p0853c2807" cb:place="inline">〔補註〕如將刑罪人，臨樂不
<lb n="0853c29" ed="T"/>樂，亦以不忘怖死念故。</p><p xml:id="pT40p0853c2910" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0853013" n="0853013"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0853013" n="0853013"/><anchor xml:id="beg0853013" n="0853013"/>六禪定功德<note place="inline">三</note>：初明
<pb n="0854a" ed="T" xml:id="T40.1820.0854a"/>
<lb n="0854a01" ed="T"/>定、二勸修、三示益。初明定<note place="inline">二</note>：初攝念能生、二
<lb n="0854a02" ed="T"/>定成有用。初攝念能生<anchor xml:id="end0853013"/>。</p></cb:div>
<lb n="0854a03" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0854a0301">汝等比丘若攝心者，心則在定。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0854a0313" cb:place="inline">謂八種禪定
<lb n="0854a04" ed="T"/>因攝念生故。</p><p xml:id="pT40p0854a0406" cb:place="inline">〔補註〕《楞嚴》云「攝心爲戒，因戒
<lb n="0854a05" ed="T"/>攝定」是也。</p><p xml:id="pT40p0854a0505" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0854001" n="0854001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854001" n="0854001"/><anchor xml:id="beg0854001" n="0854001"/>二定成有用<anchor xml:id="end0854001"/>。</p></cb:div>
<lb n="0854a06" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0854a0601">心在定故，能知世間生滅法相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0854a0613" cb:place="inline">禪定成就則
<lb n="0854a07" ed="T"/>有果用，故能知生滅法相。如昇<anchor xml:id="nkr_note_orig_0854002" n="0854002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854002" n="0854002"/><anchor xml:id="beg0854002" n="0854002"/>大<anchor xml:id="end0854002"/>虛，下見
<lb n="0854a08" ed="T"/>萬象。</p><p xml:id="pT40p0854a0803" cb:place="inline">〔補註〕《楞嚴》云「因定發慧」是也。在定之
<lb n="0854a09" ed="T"/>心不著於物，故云如昇太虛。不著於物斯能
<lb n="0854a10" ed="T"/>照物，故云下見萬象。又如大海澄淸，森羅自
<lb n="0854a11" ed="T"/>見。</p><p xml:id="pT40p0854a1102" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0854003" n="0854003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854003" n="0854003"/><anchor xml:id="beg0854003" n="0854003"/>二勸修<anchor xml:id="end0854003"/>。</p></cb:div>
<lb n="0854a12" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0854a1201">是故汝等常當精勤修習諸定。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0854a1213" cb:place="inline">精勤對治懈
<lb n="0854a13" ed="T"/>怠無修習方便障也。是故懈怠有三種：一不
<lb n="0854a14" ed="T"/>安隱懈怠、二無味懈怠、三不知恐怖懈怠。云
<lb n="0854a15" ed="T"/>何修習一一對治？示現精勤修習、節量食臥
<lb n="0854a16" ed="T"/>及調阿那波那故。精勤修習，覺知諸定有通
<lb n="0854a17" ed="T"/>慧功德，及盡苦原故、大希有事故。精勤修
<lb n="0854a18" ed="T"/>習，觀察生老病死苦及四惡趣苦，我未能離
<lb n="0854a19" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0854004" n="0854004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854004" n="0854004"/><anchor xml:id="beg0854004" n="0854004"/>苦<anchor xml:id="end0854004"/>。卽精進對治也。</p><p xml:id="pT40p0854a1908" cb:place="inline">〔補註〕諸定者，定有多
<lb n="0854a20" ed="T"/>種，如四禪八定、十六特勝等，乃至那伽大定。</p>
<lb n="0854a21" ed="T"/><p xml:id="pT40p0854a2101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0854005" n="0854005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854005" n="0854005"/><anchor xml:id="beg0854005" n="0854005"/>三示益<note place="inline">三</note>：初法、二喩、三合。初法<anchor xml:id="end0854005"/>。</p></cb:div>
<lb n="0854a22" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0854a2201">若得定者，心則不散。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0854a2209" cb:place="inline">功德成就，無所對治也。</p>
<lb n="0854a23" ed="T"/><p xml:id="pT40p0854a2301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0854006" n="0854006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854006" n="0854006"/><anchor xml:id="beg0854006" n="0854006"/>二喩<anchor xml:id="end0854006"/>。</p></cb:div>
<lb n="0854a24" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0854a2401">譬如惜水之家，善治隄塘。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0854a2411" cb:place="inline">喩治隄塘則能積
<lb n="0854a25" ed="T"/>水。隄，限也，積土爲封<anchor xml:id="nkr_note_orig_0854007" n="0854007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854007" n="0854007"/><anchor xml:id="beg0854007" n="0854007"/>限<anchor xml:id="end0854007"/>也。</p><p xml:id="pT40p0854a2511" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0854008" n="0854008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854008" n="0854008"/><anchor xml:id="beg0854008" n="0854008"/>三合<anchor xml:id="end0854008"/>。</p></cb:div>
<lb n="0854a26" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0854a2601">行者亦爾，爲智慧水故，善修禪定令不漏失。是
<lb n="0854a27" ed="T"/>名爲定。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0854a2704" cb:place="inline">智慧合惜水，禪定合隄塘，不漏合
<lb n="0854a28" ed="T"/>心不散。論云「示善修功德上上增長故、由禪
<lb n="0854a29" ed="T"/>發智則知世間生滅法相故。」</p><p xml:id="pT40p0854a2912" cb:place="inline">〔補註〕爲慧修
<pb n="0854b" ed="T" xml:id="T40.1820.0854b"/>
<lb n="0854b01" ed="T"/>定，定必發慧。爲定修定，是名癡定。</p><p xml:id="pT40p0854b0114" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0854009" n="0854009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854009" n="0854009"/><anchor xml:id="beg0854009" n="0854009"/>七智慧
<lb n="0854b02" ed="T"/>功德<note place="inline">二</note>：初正明智慧破障、二喩顯四種功德。
<lb n="0854b03" ed="T"/>初正明智慧破障<note place="inline">二</note>：初約有慧顯是、二明無慧
<lb n="0854b04" ed="T"/>斥非。初約有慧顯是<note place="inline">三</note>：初能破理事二障、二
<lb n="0854b05" ed="T"/>難得常令防護、三明其難得能得。初能破理
<lb n="0854b06" ed="T"/>事二障<anchor xml:id="end0854009"/>。</p></cb:div>
<lb n="0854b07" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0854b0701">汝等比丘！若有智慧，則無貪著。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0854b0713" cb:place="inline">貪著有二：一
<lb n="0854b08" ed="T"/>於眞實義處生著，名理障也；二於世間事處
<lb n="0854b09" ed="T"/>生著，名事障也。若有智慧則二著不起，名破
<lb n="0854b10" ed="T"/>障也。</p><p xml:id="pT40p0854b1003" cb:place="inline">〔補註〕《楞嚴》謂因妄顯眞。妄旣本空，眞
<lb n="0854b11" ed="T"/>亦不立，何可著也？</p><p xml:id="pT40p0854b1108" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0854010" n="0854010"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854010" n="0854010"/><anchor xml:id="beg0854010" n="0854010"/>二難得常令防護<anchor xml:id="end0854010"/>。</p></cb:div>
<lb n="0854b12" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0854b1201">常自省察，不令有失。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0854b1209" cb:place="inline">於一切時常修心慧
<lb n="0854b13" ed="T"/>故。</p><p xml:id="pT40p0854b1302" cb:place="inline">〔補註〕省察者，察知事理二障，時時省察
<lb n="0854b14" ed="T"/>勿使障生。是二皆名心慧。</p><p xml:id="pT40p0854b1411" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0854011" n="0854011"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854011" n="0854011"/><anchor xml:id="beg0854011" n="0854011"/>三明其難得能
<lb n="0854b15" ed="T"/>得<anchor xml:id="end0854011"/>。</p></cb:div>
<lb n="0854b16" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0854b1601">是則於我法中能得解脫。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0854b1611" cb:place="inline">卽於第一義處，遠
<lb n="0854b17" ed="T"/>離貪著，故得解脫。</p><p xml:id="pT40p0854b1708" cb:place="inline">〔補註〕武帝之於達磨是，
<lb n="0854b18" ed="T"/>未能遠離第一義故。</p><p xml:id="pT40p0854b1809" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0854012" n="0854012"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854012" n="0854012"/><anchor xml:id="beg0854012" n="0854012"/>二明無慧斥非<anchor xml:id="end0854012"/>。</p></cb:div>
<lb n="0854b19" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0854b1901">若不爾者，旣非道人又非白衣，無所名也。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0854b1917" cb:place="inline">心
<lb n="0854b20" ed="T"/>無智慧故非道人，形已削染故非白衣，兩端
<lb n="0854b21" ed="T"/>不攝故無所名。</p><p xml:id="pT40p0854b2107" cb:place="inline">〔補註〕強與安名曰鳥鼠僧。
<lb n="0854b22" ed="T"/>僧衆中尊，而有鳥鼠之名，可恥甚矣。</p><p xml:id="pT40p0854b2215" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0854013" n="0854013"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854013" n="0854013"/><anchor xml:id="beg0854013" n="0854013"/>二喩
<lb n="0854b23" ed="T"/>顯四種功德<note place="inline">二</note>：初正明四種功德、二結歎照覺
<lb n="0854b24" ed="T"/>功能。初正明四種功德<note place="inline">二</note>：初喩、二合。初喩<note place="inline">四</note>：
<lb n="0854b25" ed="T"/>初喩聞、二喩思、三喩修、四喩證。初喩聞<anchor xml:id="end0854013"/>。</p></cb:div>
<lb n="0854b26" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0854b2601">實智慧者，則是度老病死海堅牢船也。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0854b2616" cb:place="inline">此三
<lb n="0854b27" ed="T"/>深廣，沒溺衆生，故如海也。聞法起信，如得牢
<lb n="0854b28" ed="T"/>船，必假思<anchor xml:id="nkr_note_orig_0854014" n="0854014"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854014" n="0854014"/><anchor xml:id="beg0854014" n="0854014"/>慧<anchor xml:id="end0854014"/>爲帆檣便風，方有所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0854015" n="0854015"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854015" n="0854015"/><anchor xml:id="beg0854015" n="0854015"/>利<anchor xml:id="end0854015"/>。苟無
<lb n="0854b29" ed="T"/>此二，船雖堅牢，但在此岸。</p><p xml:id="pT40p0854b2911" cb:place="inline">〔補註〕信爲道元
<pb n="0854c" ed="T" xml:id="T40.1820.0854c"/>
<lb n="0854c01" ed="T"/>功德母，故聞法起信乃入道底本，如船爲載
<lb n="0854c02" ed="T"/>物渡人之底本也。</p><p xml:id="pT40p0854c0208" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0854016" n="0854016"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854016" n="0854016"/><anchor xml:id="beg0854016" n="0854016"/>二喩思<anchor xml:id="end0854016"/>。</p></cb:div>
<lb n="0854c03" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0854c0301">亦是無明黑暗大明燈也。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0854c0311" cb:place="inline">聞而不思則於道
<lb n="0854c04" ed="T"/>黑暗，故以思慧喩明燈也。</p><p xml:id="pT40p0854c0411" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0854017" n="0854017"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854017" n="0854017"/><anchor xml:id="beg0854017" n="0854017"/>三喩修<anchor xml:id="end0854017"/>。</p></cb:div>
<lb n="0854c05" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0854c0501">一切病者之良藥也。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0854c0509" cb:place="inline">藥以治病，如修慧能
<lb n="0854c06" ed="T"/>動惑。</p><p xml:id="pT40p0854c0603" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0854018" n="0854018"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854018" n="0854018"/><anchor xml:id="beg0854018" n="0854018"/>四喩證<anchor xml:id="end0854018"/>。</p></cb:div>
<lb n="0854c07" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0854c0701">伐煩惱樹之利斧也。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0854c0709" cb:place="inline">以智斷惑乃證聖果，斷
<lb n="0854c08" ed="T"/>惑之智喩之利斧。</p><p xml:id="pT40p0854c0808" cb:place="inline">〔補註〕據文勢，船燈藥斧
<lb n="0854c09" ed="T"/>總喩智慧，今分屬聞思修證者，欲易曉也。</p>
<lb n="0854c10" ed="T"/><p xml:id="pT40p0854c1001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0854019" n="0854019"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854019" n="0854019"/><anchor xml:id="beg0854019" n="0854019"/>二合<anchor xml:id="end0854019"/>。</p></cb:div>
<lb n="0854c11" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0854c1101">是故汝等當以聞思修慧而自增益。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0854c1115" cb:place="inline">卽證果
<lb n="0854c12" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT40p0854c1202" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0854020" n="0854020"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854020" n="0854020"/><anchor xml:id="beg0854020" n="0854020"/>二結歎照覺功能<anchor xml:id="end0854020"/>。</p></cb:div>
<lb n="0854c13" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0854c1301">若人有智慧之照，雖是肉眼，而是明見人也。是
<lb n="0854c14" ed="T"/>名智慧。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0854c1404" cb:place="inline">四種修學功德，於分內處而有照
<lb n="0854c15" ed="T"/>覺，名明見人。</p><p xml:id="pT40p0854c1506" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0854021" n="0854021"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854021" n="0854021"/><anchor xml:id="beg0854021" n="0854021"/>八究竟功德<note place="inline">二</note>：初正明戲論、
<lb n="0854c16" ed="T"/>二勸修遠離。初正明戲論<anchor xml:id="end0854021"/>。</p></cb:div>
<lb n="0854c17" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0854c1701">汝等比丘！種種戲論其心則亂，雖復出家猶未
<lb n="0854c18" ed="T"/>得脫。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0854c1803" cb:place="inline">戲論有二：一於眞實理生戲論、二於
<lb n="0854c19" ed="T"/>世間事生戲論。於眞實理起四句執，是一非
<lb n="0854c20" ed="T"/>諸，名戲論。當知心之自性離四句故，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0854022" n="0854022"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854022" n="0854022"/><anchor xml:id="beg0854022" n="0854022"/>起故<anchor xml:id="end0854022"/>
<lb n="0854c21" ed="T"/>定執則撓其性，故云其心則亂。<name role="" type="person">求那跋摩</name>云：
<lb n="0854c22" ed="T"/>「諸論各異端，修行理無二。執者有是非，達者
<lb n="0854c23" ed="T"/>無違諍。」於法戲論尙已不可，得爲世間詼諧
<lb n="0854c24" ed="T"/>嘲謔耶？雖復出家者，形雖離俗、心未證理，由
<lb n="0854c25" ed="T"/>乎二種戲論所亂也。</p><p xml:id="pT40p0854c2509" cb:place="inline">〔補註〕《信心銘》云「纔有
<lb n="0854c26" ed="T"/>是非，紛然失心」，故戲論心亂。</p><p xml:id="pT40p0854c2612" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0854023" n="0854023"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0854023" n="0854023"/><anchor xml:id="beg0854023" n="0854023"/>二勸修遠離
<lb n="0854c27" ed="T"/><note place="inline">二</note>：初有對相遠離、二無對相遠離。初有對相
<lb n="0854c28" ed="T"/>遠離<anchor xml:id="end0854023"/>。</p></cb:div>
<lb n="0854c29" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0854c2901">是故比丘！當急捨離亂心戲論。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0854c2913" cb:place="inline">有彼彼功德
<pb n="0855a" ed="T" xml:id="T40.1820.0855a"/>
<lb n="0855a01" ed="T"/>相也。</p><p xml:id="pT40p0855a0103" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0855001" n="0855001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0855001" n="0855001"/><anchor xml:id="beg0855001" n="0855001"/>二無對相遠離<anchor xml:id="end0855001"/>。</p></cb:div>
<lb n="0855a02" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0855a0201">若汝欲得寂滅樂者，唯當善滅戲論之患。是名
<lb n="0855a03" ed="T"/>不戲論。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0855a0304" cb:place="inline">無彼彼功德相也。結名不戲論者，
<lb n="0855a04" ed="T"/>示現行成就、體性異故。</p><p xml:id="pT40p0855a0410" cb:place="inline">〔補註〕見有戲論急
<lb n="0855a05" ed="T"/>捨離之，有彼彼功德相也。言語道斷、心行處
<lb n="0855a06" ed="T"/>滅，不見有戲論可捨離，無彼彼功德相也。</p>
<lb n="0855a07" ed="T"/><p xml:id="pT40p0855a0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0855002" n="0855002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0855002" n="0855002"/><anchor xml:id="beg0855002" n="0855002"/>四顯示畢竟甚深功德分<note place="inline">二</note>：初略明、二廣釋。
<lb n="0855a08" ed="T"/>初略明<note place="inline">二</note>：初菩薩常修功德、二如來說法功
<lb n="0855a09" ed="T"/>德。初菩薩常修功德<anchor xml:id="end0855002"/>。</p></cb:div>
<lb n="0855a10" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0855a1001">汝等比丘！於諸功德常當一心，捨諸放逸如離
<lb n="0855a11" ed="T"/>怨賊。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0855a1103" cb:place="inline">功德，指上所說。一心者，無間斷故，制
<lb n="0855a12" ed="T"/>之一處，卽是於第一義心修也。如怨賊者，遠
<lb n="0855a13" ed="T"/>離一心相違行，如怨賊故。</p><p xml:id="pT40p0855a1311" cb:place="inline">〔補註〕第一義心
<lb n="0855a14" ed="T"/>修者，以萬行皆歸圓覺妙心故。</p><p xml:id="pT40p0855a1413" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0855003" n="0855003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0855003" n="0855003"/><anchor xml:id="beg0855003" n="0855003"/>二如來說
<lb n="0855a15" ed="T"/>法功德<anchor xml:id="end0855003"/>。</p></cb:div>
<lb n="0855a16" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0855a1601">大悲世尊所說利益皆已究竟。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0855a1613" cb:place="inline">始說度陳如、
<lb n="0855a17" ed="T"/>終說度須跋，故利益究竟耳。</p><p xml:id="pT40p0855a1712" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0855004" n="0855004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0855004" n="0855004"/><anchor xml:id="beg0855004" n="0855004"/>二廣釋<note place="inline">二</note>：初
<lb n="0855a18" ed="T"/>常修功德、二說法功德。初常修功德<anchor xml:id="end0855004"/>。</p></cb:div>
<lb n="0855a19" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0855a1901">汝等但當勤而行之，若於山間、若空澤中、若在
<lb n="0855a20" ed="T"/>樹下、<anchor xml:id="nkr_note_add_0855a2001" n="0855a2001"/><anchor xml:id="beg0855a2001" n="0855a2001"/>閒<anchor xml:id="end0855a2001"/>處靜室，念所受法勿令忘失，常當自勉
<lb n="0855a21" ed="T"/>精進修之，無爲空死後致有悔。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0855a2113" cb:place="inline">勤行者，示現
<lb n="0855a22" ed="T"/>常修。山間等，示無事處。凡有五處，皆遠憒鬧。
<lb n="0855a23" ed="T"/>念所受法者，示修眞實，無二念故。勿令忘失
<lb n="0855a24" ed="T"/>者，令修現前故。精進修之者，以方便修故。無
<lb n="0855a25" ed="T"/>爲空死者，於相似法處蘇息，遠離上上心故。
<lb n="0855a26" ed="T"/>此謂愛著內凡，故於一生不能入聖，名爲空
<lb n="0855a27" ed="T"/>死。此誡頂墮人也。後致有悔者，於晚時自知
<lb n="0855a28" ed="T"/>有餘，悔不及事故，謂臨終方悔者也。先民有
<lb n="0855a29" ed="T"/>言：臨死修善，於計已晚。智者云：有鄴洛禪師，
<pb n="0855b" ed="T" xml:id="T40.1820.0855b"/>
<lb n="0855b01" ed="T"/>名播河海，住則四方雲仰、動則百千成群，殷
<lb n="0855b02" ed="T"/>殷轟轟，於世有何利益？臨終皆悔也。</p><p xml:id="pT40p0855b0215" cb:place="inline">〔補註〕
<lb n="0855b03" ed="T"/>空死而悔有二：一是荒蕪三業全不修行，臨
<lb n="0855b04" ed="T"/>終知墮惡處故悔；一是得少爲足未證謂證，
<lb n="0855b05" ed="T"/>臨終知非極果故悔。今疏擧重言之，輕可知
<lb n="0855b06" ed="T"/>矣。</p><p xml:id="pT40p0855b0602" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0855005" n="0855005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0855005" n="0855005"/><anchor xml:id="beg0855005" n="0855005"/>二說法功德<anchor xml:id="end0855005"/>。</p></cb:div>
<lb n="0855b07" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0855b0701">我如良醫，知病說藥；服與不服，非醫咎也。又如
<lb n="0855b08" ed="T"/>善導，導人善道；聞之不行，非導過也。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0855b0815" cb:place="inline">良藥喩
<lb n="0855b09" ed="T"/>說法能破惡，善導喩說法能生善。不受由機，
<lb n="0855b10" ed="T"/>非佛過失。</p><p xml:id="pT40p0855b1005" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0855006" n="0855006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0855006" n="0855006"/><anchor xml:id="beg0855006" n="0855006"/>五顯示入證決定分<note place="inline">三</note>：初方便顯
<lb n="0855b11" ed="T"/>發門、二法輪成就門、三分別功德門。初方便
<lb n="0855b12" ed="T"/>顯發門<anchor xml:id="end0855006"/>。</p></cb:div>
<lb n="0855b13" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0855b1301">汝等若於苦等四諦有所疑者，可疾問之，毋得
<lb n="0855b14" ed="T"/>懷疑不求決也。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0855b1407" cb:place="inline">四諦是行者常觀察及依
<lb n="0855b15" ed="T"/>之起行，故勸問也。苦則八事<anchor xml:id="nkr_note_orig_0855007" n="0855007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0855007" n="0855007"/><anchor xml:id="beg0855007" n="0855007"/>遷<anchor xml:id="end0855007"/>迫，集則惑
<lb n="0855b16" ed="T"/>業牽報，滅則二脫離縛，道則三學能通。於此
<lb n="0855b17" ed="T"/>有疑，何能觀察起行耶？佛今垂滅，故勸疾問。</p>
<lb n="0855b18" ed="T"/><p xml:id="pT40p0855b1801">〔補註〕二脫，謂二種解脫也，一者慧解脫、二
<lb n="0855b19" ed="T"/>者俱解脫。又一者解脫煩惱、二者解脫於礙。
<lb n="0855b20" ed="T"/>上惟小乘，下通菩薩。</p><p xml:id="pT40p0855b2009" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0855008" n="0855008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0855008" n="0855008"/><anchor xml:id="beg0855008" n="0855008"/>二法輪成就門<anchor xml:id="end0855008"/>。</p></cb:div>
<lb n="0855b21" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0855b2101">爾時世尊如是三唱，人無問者。所以者何？衆無
<lb n="0855b22" ed="T"/>疑故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0855b2203" cb:place="inline">三唱者，示現法輪滿足成就，三轉實
<lb n="0855b23" ed="T"/>法故。無問者，示現證法滿足成就故。無疑者，
<lb n="0855b24" ed="T"/>示現<anchor xml:id="nkr_note_orig_0855009" n="0855009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0855009" n="0855009"/><anchor xml:id="beg0855009" n="0855009"/>斷<anchor xml:id="end0855009"/>功德滿足成就故。</p><p xml:id="pT40p0855b2411" cb:place="inline">〔補註〕如來知
<lb n="0855b25" ed="T"/>衆無疑，尙不須一唱；而必三唱，大慈大悲愍
<lb n="0855b26" ed="T"/>物無已之心也。</p><p xml:id="pT40p0855b2607" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0855010" n="0855010"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0855010" n="0855010"/><anchor xml:id="beg0855010" n="0855010"/>三分別說法門<note place="inline">二</note>：初經家
<lb n="0855b27" ed="T"/>叙、二正分別。彼衆上首知大衆心行成就決
<lb n="0855b28" ed="T"/>定，復了知所證實義故，分別彼彼事以答如
<lb n="0855b29" ed="T"/>來故。初經家叙<anchor xml:id="end0855010"/>。</p></cb:div>
<pb n="0855c" ed="T" xml:id="T40.1820.0855c"/>
<lb n="0855c01" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0855c0101">時阿<g ref="#CB00145">㝹</g>樓馱觀察衆心而白佛言。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0855c0114" cb:place="inline">阿<g ref="#CB00145">㝹</g>樓馱，
<lb n="0855c02" ed="T"/>亦云阿那律、亦阿泥樓豆、亦阿難律陀，皆一
<lb n="0855c03" ed="T"/>也。此翻無貧，亦翻無滅、亦云如意。昔施辟
<lb n="0855c04" ed="T"/>支佛一食，獲九十一劫往來人天常受福樂，
<lb n="0855c05" ed="T"/>于今不滅，所求如意。以茲三義，故有異翻。時
<lb n="0855c06" ed="T"/>爲衆首，故觀察白佛也。</p><p xml:id="pT40p0855c0610" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0855011" n="0855011"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0855011" n="0855011"/><anchor xml:id="beg0855011" n="0855011"/>二正分別<note place="inline">二</note>：初佛
<lb n="0855c07" ed="T"/>說無異、二比丘無疑。初佛說無異<anchor xml:id="end0855011"/>。</p></cb:div>
<lb n="0855c08" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0855c0801">世尊！月可令熱、日可令冷，佛說四諦不可令異。
<lb n="0855c09" ed="T"/>佛說苦諦實苦，不可令樂：集眞是因，更無異因；
<lb n="0855c10" ed="T"/>苦若滅者，卽是因滅。因滅故果滅。滅苦之道實
<lb n="0855c11" ed="T"/>是眞道，更無餘道。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0855c1108" cb:place="inline">先以喩顯也。月是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0855012" n="0855012"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0855012" n="0855012"/><anchor xml:id="beg0855012" n="0855012"/>太<anchor xml:id="end0855012"/>陰
<lb n="0855c12" ed="T"/>精故冷，日是<anchor xml:id="beg_1" type="star"/>太<anchor xml:id="end_1"/>陽精故熱。而性不可易，世皆
<lb n="0855c13" ed="T"/>知之。今云可熱可冷者，日月寧易其性，佛言
<lb n="0855c14" ed="T"/>終無變異也。不可令樂者，苦樂各實，不變異
<lb n="0855c15" ed="T"/>故。更無異因者，集因定招苦果，終非道因所
<lb n="0855c16" ed="T"/>招也。論云「示苦滅各自因故」。卽是因滅者，斷
<lb n="0855c17" ed="T"/>集因也。又因滅是有餘涅槃故。因滅故果滅
<lb n="0855c18" ed="T"/>者，後有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0855013" n="0855013"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0855013" n="0855013"/><anchor xml:id="beg0855013" n="0855013"/>因<anchor xml:id="end0855013"/>中不生，是滅苦果也。又果滅是
<lb n="0855c19" ed="T"/>無餘涅槃故。更無餘道者，餘道非眞，不能趨
<lb n="0855c20" ed="T"/>滅也。</p><p xml:id="pT40p0855c2003" cb:place="inline">〔補註〕日月是幻妄之法，故可轉移。佛
<lb n="0855c21" ed="T"/>言乃眞實之理，焉能變異？是故反陰易陽，世
<lb n="0855c22" ed="T"/>容有之；逆理亂眞，終無是處。</p><p xml:id="pT40p0855c2212" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0855014" n="0855014"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0855014" n="0855014"/><anchor xml:id="beg0855014" n="0855014"/>二比丘無疑<anchor xml:id="end0855014"/>。</p></cb:div>
<lb n="0855c23" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0855c2301">世尊！是諸比丘於四諦中決定無疑。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0855c2315" cb:place="inline">決定者，
<lb n="0855c24" ed="T"/>苦樂因果入行決定故。無疑者，無異、無餘義
<lb n="0855c25" ed="T"/>故。</p><p xml:id="pT40p0855c2502" cb:place="inline">〔補註〕無異者，明燭其理，更無差異，故
<lb n="0855c26" ed="T"/>不疑。無餘者，曲盡其義，更無遺餘，故不疑。</p>
<lb n="0855c27" ed="T"/><p xml:id="pT40p0855c2701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0855015" n="0855015"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0855015" n="0855015"/><anchor xml:id="beg0855015" n="0855015"/>六分別未入上上證爲斷疑分<note place="inline">三</note>：初顯示未
<lb n="0855c28" ed="T"/>入上上法、二爲斷彼彼疑、三重說有爲無常
<lb n="0855c29" ed="T"/>相。初顯示未入上上法<note place="inline">二</note>：初約未辦、二約已
<pb n="0856a" ed="T" xml:id="T40.1820.0856a"/>
<lb n="0856a01" ed="T"/>辦。初約未辦<note place="inline">二</note>：初見滅懷悲、二聞法得度。初
<lb n="0856a02" ed="T"/>見滅懷悲<anchor xml:id="end0855015"/>。</p></cb:div>
<lb n="0856a03" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0856a0301">於此衆中所作未辦者，見佛滅度，當有悲感。</p></cb:div>
<lb n="0856a04" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0856a0401">未辦者，卽內外凡及前三果也。前三果殘思
<lb n="0856a05" ed="T"/>在故，則有悲感。</p><p xml:id="pT40p0856a0507" cb:place="inline">〔補註〕如天人雨淚、阿難愁
<lb n="0856a06" ed="T"/>憂是也。</p><p xml:id="pT40p0856a0604" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0856001" n="0856001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0856001" n="0856001"/><anchor xml:id="beg0856001" n="0856001"/>二聞法得度<anchor xml:id="end0856001"/>。</p></cb:div>
<lb n="0856a07" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0856a0701">若有初入法者，聞佛所說卽皆得度，譬如夜見
<lb n="0856a08" ed="T"/>電光卽得見道。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0856a0807" cb:place="inline">初入法者，卽前所作未辦
<lb n="0856a09" ed="T"/>人也，望極果人通名初入。得度有二，謂從凡
<lb n="0856a10" ed="T"/>入聖、從聖至極，皆名得度。復以譬喩，示現見
<lb n="0856a11" ed="T"/>道速疾決定義也。</p><p xml:id="pT40p0856a1108" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0856002" n="0856002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0856002" n="0856002"/><anchor xml:id="beg0856002" n="0856002"/>二約已辦<anchor xml:id="end0856002"/>。</p></cb:div>
<lb n="0856a12" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0856a1201">若所作已辦、已度苦海者，但作是念：世尊滅度，
<lb n="0856a13" ed="T"/>一何疾哉。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0856a1305" cb:place="inline">已辦者，無學位人，已盡見思出
<lb n="0856a14" ed="T"/>三界苦。於小乘中雖名已辦，其實所知障全
<lb n="0856a15" ed="T"/>在，故見佛速滅。由不了生本不生、滅亦無
<lb n="0856a16" ed="T"/>滅、生滅卽非生滅故。</p><p xml:id="pT40p0856a1609" cb:place="inline">〔補註〕如經云「苦哉大
<lb n="0856a17" ed="T"/>聖尊，入眞何太速」是也。又云「諸佛不出世，亦
<lb n="0856a18" ed="T"/>無有涅槃」，則了不生不滅之旨者也。</p><p xml:id="pT40p0856a1815" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0856003" n="0856003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0856003" n="0856003"/><anchor xml:id="beg0856003" n="0856003"/>二爲
<lb n="0856a19" ed="T"/>斷彼彼疑<note place="inline">二</note>：初經家叙、二正斷疑。初經家叙<anchor xml:id="end0856003"/>。</p></cb:div>
<lb n="0856a20" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0856a2001">阿<g ref="#CB00145">㝹</g>樓馱雖說此語，衆中皆悉了達四聖諦義。
<lb n="0856a21" ed="T"/>世尊欲令此諸大衆皆得堅固，以大悲心復爲
<lb n="0856a22" ed="T"/>衆說。聖者正也，無漏正法得在心故。諦有
<lb n="0856a23" ed="T"/>二義：一者諦實、二者審諦。釋此二義，如〈四聖
<lb n="0856a24" ed="T"/>諦品〉。復爲衆說者，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0856004" n="0856004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0856004" n="0856004"/><anchor xml:id="beg0856004" n="0856004"/>訖<anchor xml:id="end0856004"/>高勗下、寄現訓未也。
<lb n="0856a25" ed="T"/>論云如來悲心淳至故，不護上上法也。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0856a2516" cb:place="inline">〔補
<lb n="0856a26" ed="T"/>註〕曲被中下，非爲上根故。遠惠萬世，非爲一
<lb n="0856a27" ed="T"/>時故。</p><p xml:id="pT40p0856a2703" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0856005" n="0856005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0856005" n="0856005"/><anchor xml:id="beg0856005" n="0856005"/>二正斷疑<note place="inline">六</note>：初自他俱滅、二法門常
<lb n="0856a28" ed="T"/>住、三利他事畢、四總顯已度、五示得因緣、六
<lb n="0856a29" ed="T"/>因果住持。初自他俱滅<anchor xml:id="end0856005"/>。</p></cb:div>
<pb n="0856b" ed="T" xml:id="T40.1820.0856b"/>
<lb n="0856b01" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0856b0101">汝等比丘！勿懷悲惱。若我住世一劫，會亦當滅；
<lb n="0856b02" ed="T"/>會而不離，終不可得。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0856b0209" cb:place="inline">會亦當滅者，住世雖
<lb n="0856b03" ed="T"/>久，時會亦滅，會而不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0856006" n="0856006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0856006" n="0856006"/><anchor xml:id="beg0856006" n="0856006"/>滅<anchor xml:id="end0856006"/>終不可得。上明自滅，
<lb n="0856b04" ed="T"/>此云他滅。豈唯我然，一切皆爾。會，聚也。旣有
<lb n="0856b05" ed="T"/>聚會，必歸離散。聚散有二：一師資聚散、二五
<lb n="0856b06" ed="T"/>陰聚散，是則一切皆無常也。</p><p xml:id="pT40p0856b0612" cb:place="inline">〔補註〕師資者，
<lb n="0856b07" ed="T"/>言一衆聚散，未有主常領伴、伴常隨主者也。
<lb n="0856b08" ed="T"/>五陰者，言一身聚散，色陰則四大合而必離，
<lb n="0856b09" ed="T"/>四陰則妄念起而必滅。故曰一切皆無常也。</p>
<lb n="0856b10" ed="T"/><p xml:id="pT40p0856b1001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0856007" n="0856007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0856007" n="0856007"/><anchor xml:id="beg0856007" n="0856007"/>二法門常住<anchor xml:id="end0856007"/>。</p></cb:div>
<lb n="0856b11" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0856b1101">自利利他，法皆具足。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0856b1109" cb:place="inline">自利者，修因得果。利
<lb n="0856b12" ed="T"/>他者，說法化生。至聖流慈，宣說法門，無不具
<lb n="0856b13" ed="T"/>足。此法常在世間，衆生自可修學，不須我住
<lb n="0856b14" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT40p0856b1402" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0856008" n="0856008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0856008" n="0856008"/><anchor xml:id="beg0856008" n="0856008"/>三利他事畢<anchor xml:id="end0856008"/>。</p></cb:div>
<lb n="0856b15" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0856b1501">若我久住，更無所益。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0856b1509" cb:place="inline">法旣具足，我住何爲？</p>
<lb n="0856b16" ed="T"/><p xml:id="pT40p0856b1601">〔補註〕無益有二：一者諸佛住世，止爲說法利
<lb n="0856b17" ed="T"/>生。法旣足矣，故無益。二者佛若久住，則衆生
<lb n="0856b18" ed="T"/>不生難遭之想，故無益。</p><p xml:id="pT40p0856b1810" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0856009" n="0856009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0856009" n="0856009"/><anchor xml:id="beg0856009" n="0856009"/>四總顯已度<anchor xml:id="end0856009"/>。</p></cb:div>
<lb n="0856b19" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0856b1901">應可度者，若天上人間，皆悉已度。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0856b1914" cb:place="inline">於彼彼衆
<lb n="0856b20" ed="T"/>自利事訖，則是令彼彼天人修因得果也。</p>
<lb n="0856b21" ed="T"/><p xml:id="pT40p0856b2101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0856010" n="0856010"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0856010" n="0856010"/><anchor xml:id="beg0856010" n="0856010"/>五示得因緣<anchor xml:id="end0856010"/>。</p></cb:div>
<lb n="0856b22" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0856b2201">其未度者，皆亦已作得度因緣。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0856b2213" cb:place="inline">其未修習者，
<lb n="0856b23" ed="T"/>依不滅法門，能作得度因緣。則是已爲下種，
<lb n="0856b24" ed="T"/>未來熟脫，法門在世可修學故。</p><p xml:id="pT40p0856b2413" cb:place="inline">〔補註〕熟脫
<lb n="0856b25" ed="T"/>者，善根純熟得解脫也。</p><p xml:id="pT40p0856b2510" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0856011" n="0856011"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0856011" n="0856011"/><anchor xml:id="beg0856011" n="0856011"/>六因果住持<note place="inline">二</note>：初
<lb n="0856b26" ed="T"/>對因、二對果。初對因<anchor xml:id="end0856011"/>。</p></cb:div>
<lb n="0856b27" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0856b2701">自今以後，我諸弟子展轉行之。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0856b2713" cb:place="inline">弟子行之者，
<lb n="0856b28" ed="T"/>因分住持不壞。滅後弟子常依修習，展轉傳
<lb n="0856b29" ed="T"/>授，不斷絕也。</p><p xml:id="pT40p0856b2906" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0856012" n="0856012"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0856012" n="0856012"/><anchor xml:id="beg0856012" n="0856012"/>二對果<anchor xml:id="end0856012"/>。</p></cb:div>
<pb n="0856c" ed="T" xml:id="T40.1820.0856c"/>
<lb n="0856c01" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0856c0101">則是如來法身常在而不滅也。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0856c0113" cb:place="inline">法身常在者，
<lb n="0856c02" ed="T"/>果分住持不壞。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0856013" n="0856013"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0856013" n="0856013"/><anchor xml:id="beg0856013" n="0856013"/>以<anchor xml:id="end0856013"/>弟子所行之法不斷絕，卽
<lb n="0856c03" ed="T"/>是如來五分法身常在世也。</p><p xml:id="pT40p0856c0312" cb:place="inline">〔補註〕佛身雖
<lb n="0856c04" ed="T"/>滅，佛法常存，依法修行，是佛住世。</p><p xml:id="pT40p0856c0414" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0856014" n="0856014"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0856014" n="0856014"/><anchor xml:id="beg0856014" n="0856014"/>三重說
<lb n="0856c05" ed="T"/>有爲無常相<note place="inline">二</note>：初正示有爲、二引己作證。初
<lb n="0856c06" ed="T"/>正示有爲<note place="inline">三</note>：初無常求脫、二以智滅癡、三觀
<lb n="0856c07" ed="T"/>身不淨。初無常求脫<anchor xml:id="end0856014"/>。</p></cb:div>
<lb n="0856c08" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0856c0801">是故當知世皆無常，會必有離，勿懷憂惱。世相
<lb n="0856c09" ed="T"/>如是，當勤精進，早求解脫。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0856c0911" cb:place="inline">論云「示現於此
<lb n="0856c10" ed="T"/>處勸修世間，生厭離行故。」當勤精進者，於有
<lb n="0856c11" ed="T"/>爲相中得解脫故。</p><p xml:id="pT40p0856c1108" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0856015" n="0856015"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0856015" n="0856015"/><anchor xml:id="beg0856015" n="0856015"/>二以智滅癡<anchor xml:id="end0856015"/>。</p></cb:div>
<lb n="0856c12" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0856c1201">以智慧明滅諸癡暗。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0856c1209" cb:place="inline">復示如實觀，滅我我所
<lb n="0856c13" ed="T"/>見根本故。</p><p xml:id="pT40p0856c1305" cb:place="inline">〔補註〕癡暗，卽無明也。凡夫見有
<lb n="0856c14" ed="T"/>我及我所，此見從無明生，非智不滅。</p><p xml:id="pT40p0856c1415" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0856016" n="0856016"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0856016" n="0856016"/><anchor xml:id="beg0856016" n="0856016"/>三觀
<lb n="0856c15" ed="T"/>身不淨<anchor xml:id="end0856016"/>。</p></cb:div>
<lb n="0856c16" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0856c1601">世實危脆，無堅牢者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0856c1609" cb:place="inline">陰等諸法悉皆虛妄。</p>
<lb n="0856c17" ed="T"/><p xml:id="pT40p0856c1701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0856017" n="0856017"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0856017a" n="0856017a"/><anchor xml:id="beg0856017a" n="0856017a"/>二引己作證<note place="inline">二</note>：初略示己滅、二廣辯患相。<anchor xml:id="end0856017a"/></p>
<lb n="0856c18" ed="T"/><p xml:id="pT40p0856c1801"><anchor xml:id="nkr_note_mod_0856017b" n="0856017b"/><anchor xml:id="beg0856017b" n="0856017b"/>初略示己滅<anchor xml:id="end0856017b"/>。</p></cb:div>
<lb n="0856c19" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0856c1901">我今得滅，如除惡病。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0856c1909" cb:place="inline">陰身如惡病，得滅如
<lb n="0856c20" ed="T"/>病差。</p><p xml:id="pT40p0856c2003" cb:place="inline">〔補註〕佛妙色身卽是法身，而喩惡病
<lb n="0856c21" ed="T"/>者，示同凡夫作<anchor xml:id="nkr_note_orig_0856018" n="0856018"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0856018" n="0856018"/><anchor xml:id="beg0856018" n="0856018"/>警<anchor xml:id="end0856018"/>省也。</p><p xml:id="pT40p0856c2110" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0856019" n="0856019"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0856019" n="0856019"/><anchor xml:id="beg0856019" n="0856019"/>二廣辯患相<anchor xml:id="end0856019"/>。</p></cb:div>
<lb n="0856c22" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0856c2201">此是應捨之身、罪惡之物，假名爲身，沒在老病
<lb n="0856c23" ed="T"/>生死大海。何有智者得除滅之，如殺怨賊而不
<lb n="0856c24" ed="T"/>歡喜。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0856c2403" cb:place="inline">唯有智人能厭能喜。</p><p xml:id="pT40p0856c2411" cb:place="inline">〔補註〕見身存
<lb n="0856c25" ed="T"/>則悅而不厭故貪生、見身滅則憂而不喜故
<lb n="0856c26" ed="T"/>避死，此愚人所爲也；智人反是。</p><p xml:id="pT40p0856c2613" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0856020" n="0856020"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0856020" n="0856020"/><anchor xml:id="beg0856020" n="0856020"/>七離種種
<lb n="0856c27" ed="T"/>自性淸淨無我分<note place="inline">二</note>：初對治自性障、二明淸淨
<lb n="0856c28" ed="T"/>無我。初對治自性障<note place="inline">三</note>：初正明實慧、二勸勤
<lb n="0856c29" ed="T"/>修習、三三界無常。初正明實慧<anchor xml:id="end0856020"/>。</p></cb:div>
<pb n="0857a" ed="T" xml:id="T40.1820.0857a"/>
<lb n="0857a01" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0857a0101">汝等比丘！常當一心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0857a0109" cb:place="inline">知五陰法中種種妄想
<lb n="0857a02" ed="T"/>悉從心，起故以心爲主，則令制之一處也。</p><p xml:id="pT40p0857a0217" cb:place="inline">〔補
<lb n="0857a03" ed="T"/>註〕一心二字，總結上來誨示多種法門。良由
<lb n="0857a04" ed="T"/>一心爲萬法主，故云制之一處無事不辦。</p>
<lb n="0857a05" ed="T"/><p xml:id="pT40p0857a0501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0857001" n="0857001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0857001" n="0857001"/><anchor xml:id="beg0857001" n="0857001"/>二勸勤修習<anchor xml:id="end0857001"/>。</p></cb:div>
<lb n="0857a06" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0857a0601">勤求出道。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0857a0605" cb:place="inline">以一心如實慧難可得故，勸令
<lb n="0857a07" ed="T"/>精進。</p><p xml:id="pT40p0857a0703" cb:place="inline">〔補註〕亂心者，違實理之妄知也。一心
<lb n="0857a08" ed="T"/>者，如實理之眞知也，故云如實慧。得如是慧，
<lb n="0857a09" ed="T"/>寧是易事？故應勤求也。復有二義：一者事，
<lb n="0857a10" ed="T"/>據上文當是一其心以求出道故；二者理，以
<lb n="0857a11" ed="T"/>一心如實慧卽是出道故。</p><p xml:id="pT40p0857a1111" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0857002" n="0857002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0857002" n="0857002"/><anchor xml:id="beg0857002" n="0857002"/>三三界無常<anchor xml:id="end0857002"/>。</p></cb:div>
<lb n="0857a12" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0857a1201">一切世間動不動法，皆是敗壞不安之相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0857a1217" cb:place="inline">世
<lb n="0857a13" ed="T"/>間總標三界，動卽欲界、不動卽色無色界。敗
<lb n="0857a14" ed="T"/>壞不安者，結指無常。</p><p xml:id="pT40p0857a1409" cb:place="inline">〔補註〕上二界壽命長
<lb n="0857a15" ed="T"/>遠，外道以爲不動，不知三界皆屬無常故。經
<lb n="0857a16" ed="T"/>云「三界無安，猶如火宅。」</p><p xml:id="pT40p0857a1610" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0857003" n="0857003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0857003" n="0857003"/><anchor xml:id="beg0857003" n="0857003"/>二明淸淨無我<note place="inline">三</note>：
<lb n="0857a17" ed="T"/>初勸止三業、二示將歸滅、三正顯遺訓，卽是
<lb n="0857a18" ed="T"/>於甚深法中寂滅故。初勸止三業<anchor xml:id="end0857003"/>。</p></cb:div>
<lb n="0857a19" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0857a1901">汝等且止，勿得復語。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0857a1909" cb:place="inline">淨口業也。口業淨故，
<lb n="0857a20" ed="T"/>則意亦淨也。論云「示三業無動。是寂滅無我
<lb n="0857a21" ed="T"/>相應器故。」</p><p xml:id="pT40p0857a2105" cb:place="inline">〔補註〕問：此中何缺身業？答：凡侍
<lb n="0857a22" ed="T"/>於所尊，有問則從座起，承問則起而對。是身
<lb n="0857a23" ed="T"/>口常相須，故口不動兼身亦不動也。三業不
<lb n="0857a24" ed="T"/>動，是與寂滅無我相應之法器也。</p><p xml:id="pT40p0857a2414" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0857004" n="0857004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0857004" n="0857004"/><anchor xml:id="beg0857004" n="0857004"/>二示將
<lb n="0857a25" ed="T"/>歸滅<anchor xml:id="end0857004"/>。</p></cb:div>
<lb n="0857a26" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0857a2601">時將欲過，我欲滅度。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0857a2609" cb:place="inline">已當中夜，所以不過，
<lb n="0857a27" ed="T"/>表中道也。中道二種，如前說。今顯表離斷常
<lb n="0857a28" ed="T"/>之中，亦密表佛性中也。我有三種：一見、二慢、
<lb n="0857a29" ed="T"/>三名字。如來見慢已盡，隨順世間名字稱我。
<pb n="0857b" ed="T" xml:id="T40.1820.0857b"/>
<lb n="0857b01" ed="T"/>今當灰滅假身，則名字亦無，卽是無餘涅槃
<lb n="0857b02" ed="T"/>眞無我法也。</p><p xml:id="pT40p0857b0206" cb:place="inline">〔補註〕是知佛以中爲命，中存
<lb n="0857b03" ed="T"/>佛存、中滅佛滅。安住中道，卽是十方常住佛
<lb n="0857b04" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT40p0857b0402" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0857005" n="0857005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0857005" n="0857005"/><anchor xml:id="beg0857005" n="0857005"/>三正顯遺訓<anchor xml:id="end0857005"/>。</p></cb:div>
<lb n="0857b05" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT40p0857b0501">是我最後之所敎誨。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT40p0857b0509" cb:place="inline">小乘訓世凡五十年，今
<lb n="0857b06" ed="T"/>將涅槃更略敎誡，故云最後。論云「於住持法
<lb n="0857b07" ed="T"/>中勝，以<anchor xml:id="nkr_note_orig_0857006" n="0857006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0857006" n="0857006"/><anchor xml:id="beg0857006" n="0857006"/>具<anchor xml:id="end0857006"/>遺敎故」也。</p><p xml:id="pT40p0857b0709" cb:place="inline">〔補註〕最後者，猶著
<lb n="0857b08" ed="T"/>述家所謂絕筆也。又前所謂臨終之語語必
<lb n="0857b09" ed="T"/>切要是也。故如來末後殷勤，必欲萬世遵而
<lb n="0857b10" ed="T"/>守之也。問：此旣云小乘訓世，何前言不得約
<lb n="0857b11" ed="T"/>小機屬藏敎？答：論云「此經每說比丘者，示遠
<lb n="0857b12" ed="T"/>離相故。復示摩訶衍方便道，與二乘共故。」則
<lb n="0857b13" ed="T"/>知此經正爲二乘，傍兼菩薩。云小乘訓世者，
<lb n="0857b14" ed="T"/>擧多分也。此<name role="" type="person">馬鳴</name>深旨也。</p></cb:div>
<lb n="0857b15" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="close"><cb:jhead>佛遺敎經論疏節要<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
<lb n="0857b16" ed="T"/><cb:div type="w"><p xml:id="pT40p0857b1601">佛云：「吾言如蜜，中邊以甜。」又云：「治世語言，
<lb n="0857b17" ed="T"/>以卽實相。」故三祖不難至道而嫌揀擇，有以
<lb n="0857b18" ed="T"/>也。今時人喜玄，一大藏敎，凡入理深談，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0857007" n="0857007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0857007" n="0857007"/><anchor xml:id="beg0857007" n="0857007"/>兢<anchor xml:id="end0857007"/>
<lb n="0857b19" ed="T"/>互傳誦；至平易切近處，或弁髦之。抑揀蜜於
<lb n="0857b20" ed="T"/>中邊而實相顧不遍耶？嗟乎！最後叮嚀，言猶
<lb n="0857b21" ed="T"/>在人耳也。鏤骨銘肌共報恩，於是乎刻《遺敎》。
<lb n="0857b22" ed="T"/>古杭雲棲袾宏跋</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app cb:word-count="20" from="#beg0844004" to="#end0844004"><lem wit="#wit.orig">釋此經分二：初總叙經義、二別解經文。初<lb n="0844c09" ed="T"/>總叙經義</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0844005" to="#end0844005"><lem wit="#wit.orig">輿</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">擧</rdg></app>
<app cb:word-count="33" from="#beg0844006" to="#end0844006"><lem wit="#wit.orig">序前應云「釋此經分二，初總序經義、二<lb n="0844c27" ed="T"/>別釋經文。」方與次科相應。舊本無，今爲補<lb n="0844c28" ed="T"/>之。言</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="22" from="#beg0844007" to="#end0844007"><lem wit="#wit.orig">二別釋經文<note place="inline">三</note>：初釋名題、<lb n="0845a01" ed="T"/>二出譯人、三解文義。初釋名題</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0845001" to="#end0845001"><lem wit="#wit.orig">二出譯人</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0845002" to="#end0845002"><lem wit="#wit.orig">官</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">宦</rdg></app>
<app cb:word-count="16" from="#beg0845003a" to="#end0845003a"><lem wit="#wit.orig">〔補註〕釋名題下應<lb n="0845b02" ed="T"/>有出譯人科，舊無今補。</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="109" from="#beg0845003b" to="#end0845003b"><lem wit="#wit.orig">三解文義<note place="inline">七</note>：初序分<lb n="0845b03" ed="T"/>至七離種<note place="inline">云云</note>無我分，依吾祖<name role="" type="person">馬鳴</name>論文大科<lb n="0845b04" ed="T"/>有七：初序分、二修習世間功德分、三成就出<lb n="0845b05" ed="T"/>世間大人功德分、四顯示畢竟甚深功德分、<lb n="0845b06" ed="T"/>五顯示入證決定分、六分別未入上上證爲<lb n="0845b07" ed="T"/>斷疑分、七離種種自性淸淨無我分。</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0845004" to="#end0845004"><lem wit="#wit.orig">注</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">註</rdg></app>
<app cb:word-count="64" from="#beg0845005a" to="#end0845005a"><lem wit="#wit.orig">初序分<note place="inline">六</note>：初法師成就畢竟功德、二開法門<lb n="0845b16" ed="T"/>成就畢竟功德、三弟子成就畢竟功德、四大<lb n="0845b17" ed="T"/>總相成就畢竟功德、五因果自相成就畢竟<lb n="0845b18" ed="T"/>功德、六分別總相成就畢竟功德。</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="9" from="#beg0845005b" to="#end0845005b"><lem wit="#wit.orig">初法師<lb n="0845b19" ed="T"/>成就畢竟功德</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0845006" to="#end0845006"><lem wit="#wit.orig">牢</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">牟</rdg></app>
<app cb:word-count="10" from="#beg0845007" to="#end0845007"><lem wit="#wit.orig">二開法門成就畢竟功德</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0845008" to="#end0845008"><lem wit="#wit.orig">拘</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">狗</rdg></app>
<app cb:word-count="9" from="#beg0845009" to="#end0845009"><lem wit="#wit.orig">三弟子成就畢竟功德</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="10" from="#beg0845010" to="#end0845010"><lem wit="#wit.orig">四大總相成就畢竟功德</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="11" from="#beg0845011" to="#end0845011"><lem wit="#wit.orig">五因果自相成就畢竟功<lb n="0845c24" ed="T"/>德</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="11" from="#beg0846001" to="#end0846001"><lem wit="#wit.orig">六分別總相成就<lb n="0846a14" ed="T"/>畢竟功德</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0846002" to="#end0846002"><lem wit="#wit.orig">上</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">爲諸弟子者上</rdg></app>
<app cb:word-count="112" from="#beg0846003" to="#end0846003"><lem wit="#wit.orig">二修習世間功德分<note place="inline">三</note>：初對治邪業<lb n="0846a22" ed="T"/>功德、二對治止苦功德、三對治滅煩惱功德。<lb n="0846a23" ed="T"/>此卽三障也，苦是報障，餘二如文。修此對治，<lb n="0846a24" ed="T"/>止離四趣、未出三界，故總明世間功德也。初<lb n="0846a25" ed="T"/>對治邪業功德<note place="inline">四</note>：初依根本淸淨戒、二方便遠<lb n="0846a26" ed="T"/>離淸淨戒、三結示二戒能生定慧、四別伸五<lb n="0846a27" ed="T"/>勸修戒利益。初依根本淸淨戒</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="82" from="#beg0846004a" to="#end0846004a"><lem wit="#wit.orig">二方便遠<lb n="0846b24" ed="T"/>離淸淨戒<note place="inline">二</note>：初不同凡夫增過護、二不同外道<lb n="0846b25" ed="T"/>損智護。論云「護根本淨戒」。此護初文依根本<lb n="0846b26" ed="T"/>義。有其二種：一者不同凡夫增過護、二者不<lb n="0846b27" ed="T"/>同外道損智護。遮戒雖多，今約喜犯曲嘉誡<lb n="0846b28" ed="T"/>勉，能止此惡，則名淸淨。</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="8" from="#beg0846004b" to="#end0846004b"><lem wit="#wit.orig">初不同凡夫增過<lb n="0846b29" ed="T"/>護</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0846005" to="#end0846005"><lem wit="#wit.orig">澣</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">浣</rdg></app>
<app from="#beg0846006" to="#end0846006"><lem wit="#wit.orig">同</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">了</rdg></app>
<app from="#beg0846007" to="#end0846007"><lem wit="#wit.orig">將</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">將女</rdg></app>
<app from="#beg0846008" to="#end0846008"><lem wit="#wit.orig">佛</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">佛佛</rdg></app>
<app from="#beg0846009" to="#end0846009"><lem wit="#wit.orig">人</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0846010" to="#end0846010"><lem wit="#wit.orig">別得</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">得別</rdg></app>
<app from="#beg0847001" to="#end0847001"><lem wit="#wit.orig">及</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">反</rdg></app>
<app cb:word-count="40" from="#beg0847002" to="#end0847002"><lem wit="#wit.orig">二不同外道損<lb n="0847a14" ed="T"/>智護<note place="inline">二</note>：初行法根本、二行處根本，謂世間分別<lb n="0847a15" ed="T"/>見故。此分別見有五句十種。初行法根本</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0847b0101" to="#end0847b0101"><lem resp="#resp3" wit="#wit.cbeta">肓</lem><rdg wit="#wit.orig">盲</rdg></app>
<app from="#beg0847003" to="#end0847003"><lem wit="#wit.orig">門</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">開</rdg></app>
<app cb:word-count="26" from="#beg0847004" to="#end0847004"><lem wit="#wit.orig">二行處根本<note place="inline">三</note>：初身處木叉、二口處<lb n="0847b15" ed="T"/>木叉、三意處木叉。初身處木叉</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0847005" to="#end0847005"><lem wit="#wit.orig">癈</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">廢</rdg></app>
<app from="#beg0847006" to="#end0847006"><lem wit="#wit.orig">二口處木叉</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0847007" to="#end0847007"><lem wit="#wit.orig">辯</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">辨</rdg></app>
<app from="#beg0847008" to="#end0847008"><lem wit="#wit.orig">三意處木<lb n="0847c04" ed="T"/>叉</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0847009" to="#end0847009"><lem wit="#wit.orig">趨</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">趣</rdg></app>
<app cb:word-count="42" from="#beg0847010" to="#end0847010"><lem wit="#wit.orig">三結<lb n="0848a01" ed="T"/>示二戒能生定慧<note place="inline">三</note>：初結方便遠離戒、二通示<lb n="0848a02" ed="T"/>二戒爲解脫因、三正明二戒能生定慧。初結<lb n="0848a03" ed="T"/>方便遠離戒</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="9" from="#beg0848001" to="#end0848001"><lem wit="#wit.orig">二通示二戒爲解脫因</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="9" from="#beg0848002" to="#end0848002"><lem wit="#wit.orig">三正明<lb n="0848a14" ed="T"/>二戒能生定慧</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="9" from="#beg0848003" to="#end0848003"><lem wit="#wit.orig">四<lb n="0848a21" ed="T"/>別伸五勸修戒利益</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="88" from="#beg0848004a" to="#end0848004a"><lem wit="#wit.orig">二對治修習止苦功德<note place="inline">三</note>：初根欲放<lb n="0848b06" ed="T"/>逸苦對治、二多食苦對治、三懈怠睡眠苦對<lb n="0848b07" ed="T"/>治。初根欲放逸苦對治<note place="inline">二</note>：初根放逸、二欲放<lb n="0848b08" ed="T"/>逸。初根放逸<note place="inline">三</note>：初戒護、二念護、三智護。此三<lb n="0848b09" ed="T"/>生起者，雖住淨戒，若不攝念，戒不堅固。攝念<lb n="0848b10" ed="T"/>治障，由智裁擇。</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0848004b" to="#end0848004b"><lem wit="#wit.orig">初戒護</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="27" from="#beg0848005" to="#end0848005"><lem wit="#wit.orig">二念護<note place="inline">三</note>：初牧牛喩、二惡馬喩、三劫賊<lb n="0848b14" ed="T"/>喩。初牧牛喩<note place="inline">二</note>：初法、二喩。初法</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0848006" to="#end0848006"><lem wit="#wit.orig">二喩</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="7" from="#beg0848007" to="#end0848007"><lem wit="#wit.orig">二惡馬喩<note place="inline">二</note>：<lb n="0848b25" ed="T"/>初法</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0848008" to="#end0848008"><lem wit="#wit.orig">二喩</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="11" from="#beg0848009" to="#end0848009"><lem wit="#wit.orig">三劫賊喩<note place="inline">二</note>：初喩、二法。初喩</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0848010" to="#end0848010"><lem wit="#wit.orig">自</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">白</rdg></app>
<app from="#beg0848011" to="#end0848011"><lem wit="#wit.orig">二法</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0848012" to="#end0848012"><lem wit="#wit.orig">三智護</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0848013" to="#end0848013"><lem wit="#wit.orig">裁</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">截</rdg></app>
<app from="#beg0848014" to="#end0848014"><lem wit="#wit.orig">云</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">是中云</rdg></app>
<app cb:word-count="25" from="#beg0848015" to="#end0848015"><lem wit="#wit.orig">二欲放逸<note place="inline">四</note>：初<lb n="0848c26" ed="T"/>標由心、二勸勤遮、三示障法、四修三昧。初<lb n="0848c27" ed="T"/>標由心</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0849001" to="#end0849001"><lem wit="#wit.orig">二勸勤遮</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="29" from="#beg0849002" to="#end0849002"><lem wit="#wit.orig">三示障法<note place="inline">三</note>：初<lb n="0849a10" ed="T"/>心性差別障、二輕動不調障、三失諸功德障。<lb n="0849a11" ed="T"/>初心性差別障</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0849004" to="#end0849004"><lem wit="#wit.orig">蜜</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">密</rdg></app>
<app from="#beg0849005" to="#end0849005"><lem wit="#wit.orig">三失諸功德障</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0849006" to="#end0849006"><lem wit="#wit.orig">四修三昧</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="23" from="#beg0849007" to="#end0849007"><lem wit="#wit.orig">二多食苦對治<note place="inline">三</note>：初示<lb n="0849b20" ed="T"/>平等、二戒多求、三勸籌量。初示平等</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="11" from="#beg0849008" to="#end0849008"><lem wit="#wit.orig">二戒<lb n="0849b27" ed="T"/>多求<note place="inline">二</note>：初喩、二合。初喩</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0849009" to="#end0849009"><lem wit="#wit.orig">二合</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0849010" to="#end0849010"><lem wit="#wit.orig">三<lb n="0849c08" ed="T"/>勸籌量</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="93" from="#beg0849011" to="#end0849011"><lem wit="#wit.orig">三懈怠睡眠<lb n="0849c12" ed="T"/>苦對治<note place="inline">二</note>：初合釋前二睡眠、二離辯後一睡<lb n="0849c13" ed="T"/>眠。論云「懈怠者，心懶惰故。睡眠者，心悶重<lb n="0849c14" ed="T"/>故。此二相順共成一苦。」然起睡眠乃有三種：<lb n="0849c15" ed="T"/>一從食起、二從時節起、三從心起。前二是阿<lb n="0849c16" ed="T"/>羅漢眠，以彼不從心生故、無所蓋故。初合釋<lb n="0849c17" ed="T"/>前二睡眠</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="134" from="#beg0849012" to="#end0849012"><lem wit="#wit.orig">二離辯後一睡眠<note place="inline">二</note>：初觀察對<lb n="0849c29" ed="T"/>治、二淨戒對治。論云「自餘修多羅，示現第三<lb n="0850a01" ed="T"/>從心起睡眠。有二種對治：一觀察對治、二淨<lb n="0850a02" ed="T"/>戒對治。」或曰：前二睡眠，唯一精進以爲能<lb n="0850a03" ed="T"/>治。今茲一種能治具二，何耶？答：夫障有輕重<lb n="0850a04" ed="T"/>則治有一多。前二睡眠從食從時，則所治障<lb n="0850a05" ed="T"/>輕，故以精進通而治之。今從心起者，所治障<lb n="0850a06" ed="T"/>重，故以觀察淨戒，約法引喩一一別治耳。初<lb n="0850a07" ed="T"/>觀察對治</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0850001" to="#end0850001"><lem wit="#wit.orig"><name role="" type="person">馬鳴</name>頌</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="56" from="#beg0850002" to="#end0850002"><lem wit="#wit.orig">二淨戒對治<note place="inline">二</note>：初正明對<lb n="0850a20" ed="T"/>治、二示對治法。初正明對治<note place="inline">二</note>：初明有對治、<lb n="0850a21" ed="T"/>二明無對治。初明有對治<note place="inline">二</note>：初示煩惱可畏、<lb n="0850a22" ed="T"/>二勸淨戒斷除。初示煩惱可畏</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0850003" to="#end0850003"><lem wit="#wit.orig">二勸<lb n="0850a26" ed="T"/>淨戒斷除</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0850004" to="#end0850004"><lem wit="#wit.orig">二明無對治</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="21" from="#beg0850005" to="#end0850005"><lem wit="#wit.orig">二示<lb n="0850b09" ed="T"/>對治法<note place="inline">二</note>：初正明勝法、二勸修勝法。初正明<lb n="0850b10" ed="T"/>勝法</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="37" from="#beg0850006" to="#end0850006"><lem wit="#wit.orig">二勸修勝法<note place="inline">二</note>：初正示勸修、二有無得失。初<lb n="0850b19" ed="T"/>正示勸修<note place="inline">二</note>：初勸其常修、二遠離致損。初勸<lb n="0850b20" ed="T"/>其常修</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0850007" to="#end0850007"><lem wit="#wit.orig">二遠離致損</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0850008" to="#end0850008"><lem wit="#wit.orig">二有無得失</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="85" from="#beg0850009" to="#end0850009"><lem wit="#wit.orig">三對治修習滅煩惱<lb n="0850c03" ed="T"/>功德<note place="inline">三</note>：初對治瞋恚煩惱、二對治貢高煩惱、<lb n="0850c04" ed="T"/>三對治諂曲煩惱。初對治瞋恚煩惱<note place="inline">三</note>：初示堪<lb n="0850c05" ed="T"/>忍道、二校量最勝、三約能不能。初示堪忍道<lb n="0850c06" ed="T"/><note place="inline">二</note>：初堪忍則三業淸淨、二不忍則妨失道德。<lb n="0850c07" ed="T"/>初堪忍則三業淸淨</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="8" from="#beg0850010" to="#end0850010"><lem wit="#wit.orig">二不忍則妨<lb n="0850c23" ed="T"/>失道德</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0850011" to="#end0850011"><lem wit="#wit.orig">二校量最勝</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="26" from="#beg0851001" to="#end0851001"><lem wit="#wit.orig">三約能不能<lb n="0851a02" ed="T"/>勸誡<note place="inline">二</note>：初擧能忍興勸、二約不能伸誡。初擧<lb n="0851a03" ed="T"/>能忍興勸</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="31" from="#beg0851002" to="#end0851002"><lem wit="#wit.orig">二約不能伸誡<note place="inline">三</note>：初明<lb n="0851a11" ed="T"/>不忍成愚、二示瞋恚過患、三對白衣校量。初<lb n="0851a12" ed="T"/>明不忍成愚</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="22" from="#beg0851003" to="#end0851003"><lem wit="#wit.orig">二示瞋恚過患<note place="inline">二</note>：初徵釋過<lb n="0851a21" ed="T"/>患、二誡令防護。初徵釋過患</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0851004" to="#end0851004"><lem wit="#wit.orig">見，註曰</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">者</rdg></app>
<app from="#beg0851005" to="#end0851005"><lem wit="#wit.orig">二誡令<lb n="0851a27" ed="T"/>防護</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="38" from="#beg0851006" to="#end0851006"><lem wit="#wit.orig">三對白衣校量<note place="inline">二</note>：初白衣<lb n="0851b02" ed="T"/>無對治法故容起、二出家有對治法故不應<lb n="0851b03" ed="T"/>起。初白衣無對治法故容起</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="17" from="#beg0851007" to="#end0851007"><lem wit="#wit.orig">二出<lb n="0851b09" ed="T"/>家有對治法不應起<note place="inline">二</note>：初法、二喩。初法</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0851008" to="#end0851008"><lem wit="#wit.orig">二喩</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="23" from="#beg0851009" to="#end0851009"><lem wit="#wit.orig">二對治貢高煩惱<note place="inline">二</note>：初正設對治、二較量不<lb n="0851b18" ed="T"/>應。初正設對治</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0851010" to="#end0851010"><lem wit="#wit.orig">二較量不應</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="36" from="#beg0851011" to="#end0851011"><lem wit="#wit.orig">三對治諂曲煩惱<note place="inline">二</note>：<lb n="0851c13" ed="T"/>初擧過設治、二誡諂勸直。初擧過設治<note place="inline">二</note>：初<lb n="0851c14" ed="T"/>擧過患、二設對治。初擧過患</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0851012" to="#end0851012"><lem wit="#wit.orig">二設對治</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="18" from="#beg0851013" to="#end0851013"><lem wit="#wit.orig">二誡諂勸<lb n="0851c22" ed="T"/>直<note place="inline">二</note>：初誡諂曲、二勸質直。初誡諂曲</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0851014" to="#end0851014"><lem wit="#wit.orig">二勸質直</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0852001" to="#end0852001"><lem wit="#wit.orig">二知覺治相</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="8" from="#beg0852002" to="#end0852002"><lem wit="#wit.orig">三知覺因果習起相</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="9" from="#beg0852003" to="#end0852003"><lem wit="#wit.orig">四<lb n="0852a19" ed="T"/>知覺無諸障畢竟相</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="8" from="#beg0852004" to="#end0852004"><lem wit="#wit.orig">五知覺畢竟成就相</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="32" from="#beg0852005" to="#end0852005"><lem wit="#wit.orig">二知足功<lb n="0852b06" ed="T"/>德<note place="inline">三</note>：初對治苦因果、二復說淸淨因果、三示<lb n="0852b07" ed="T"/>現三種差別。初對治苦因果</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="7" from="#beg0852006" to="#end0852006"><lem wit="#wit.orig">二復說淸淨因果</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="46" from="#beg0852007" to="#end0852007"><lem wit="#wit.orig">三示現三種差別<note place="inline">三</note>：初<lb n="0852b15" ed="T"/>於二處受用差別、二於二事受用差別、三於<lb n="0852b16" ed="T"/>二法中無自利有自他利差別。初於二處受<lb n="0852b17" ed="T"/>用差別</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0852b2001" to="#end0852b2001"><lem resp="#resp1" wit="#wit.cbeta">羨</lem><rdg wit="#wit.orig">羡</rdg></app>
<app cb:word-count="8" from="#beg0852008" to="#end0852008"><lem wit="#wit.orig">二於二事受用差別</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0852009" to="#end0852009"><lem wit="#wit.orig">粱</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">梁</rdg></app>
<app from="#beg0852010" to="#end0852010"><lem wit="#wit.orig">蓽</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">庳</rdg></app>
<app cb:word-count="14" from="#beg0852011" to="#end0852011"><lem wit="#wit.orig">三於二法中無自利有自<lb n="0852c04" ed="T"/>他利差別</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="43" from="#beg0852012" to="#end0852012"><lem wit="#wit.orig">三<lb n="0852c12" ed="T"/>遠離功德<note place="inline">三</note>：初自性遠離門體出故、二修習遠<lb n="0852c13" ed="T"/>離門方便出故、三受用諸見門常縛故。初自<lb n="0852c14" ed="T"/>性遠離門體出故</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0852013" to="#end0852013"><lem wit="#wit.orig">藥</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">樂</rdg></app>
<app cb:word-count="10" from="#beg0853001" to="#end0853001"><lem wit="#wit.orig">二修習遠離門方便出<lb n="0853a02" ed="T"/>故</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="31" from="#beg0853002" to="#end0853002"><lem wit="#wit.orig">三受用諸見門常縛故<note place="inline">二</note>：初自他心境<lb n="0853a12" ed="T"/>相惱、二復示無出離相。初自他心境相惱</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0853003" to="#end0853003"><lem wit="#wit.orig">利</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">問利</rdg></app>
<app cb:word-count="7" from="#beg0853004" to="#end0853004"><lem wit="#wit.orig">二復示無出離相</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="27" from="#beg0853005" to="#end0853005"><lem wit="#wit.orig">四不疲倦功德<note place="inline">二</note>：初就法門明不退、<lb n="0853b01" ed="T"/>二約喩顯精怠。初就法門明不退</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="28" from="#beg0853006" to="#end0853006"><lem wit="#wit.orig">二約喩顯精怠<note place="inline">二</note>：初精進比水<lb n="0853b07" ed="T"/>長流、二懈怠況火數息。初精進比水長流</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="7" from="#beg0853007" to="#end0853007"><lem wit="#wit.orig">二懈怠況火數息</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="42" from="#beg0853008" to="#end0853008"><lem wit="#wit.orig">五不忘<lb n="0853b23" ed="T"/>念功德<note place="inline">三</note>：初明不忘、二辯勸修、三示得失。初<lb n="0853b24" ed="T"/>明不忘<note place="inline">二</note>：初明行中最勝、二明能遮重怨。初<lb n="0853b25" ed="T"/>明行中最勝</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0853009" to="#end0853009"><lem wit="#wit.orig">二明能遮重怨</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0853010" to="#end0853010"><lem wit="#wit.orig">二辯勸修</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="26" from="#beg0853011" to="#end0853011"><lem wit="#wit.orig">三示得失<note place="inline">二</note>：初失念成就多過、二得念成就<lb n="0853c22" ed="T"/>多功。初失念成就多過</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="7" from="#beg0853012" to="#end0853012"><lem wit="#wit.orig">二得念成就多功</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="34" from="#beg0853013" to="#end0853013"><lem wit="#wit.orig">六禪定功德<note place="inline">三</note>：初明<lb n="0854a01" ed="T"/>定、二勸修、三示益。初明定<note place="inline">二</note>：初攝念能生、二<lb n="0854a02" ed="T"/>定成有用。初攝念能生</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0854001" to="#end0854001"><lem wit="#wit.orig">二定成有用</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0854002" to="#end0854002"><lem wit="#wit.orig">大</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">太</rdg></app>
<app from="#beg0854003" to="#end0854003"><lem wit="#wit.orig">二勸修</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0854004" to="#end0854004"><lem wit="#wit.orig">苦</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">故</rdg></app>
<app cb:word-count="12" from="#beg0854005" to="#end0854005"><lem wit="#wit.orig">三示益<note place="inline">三</note>：初法、二喩、三合。初法</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0854006" to="#end0854006"><lem wit="#wit.orig">二喩</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0854007" to="#end0854007"><lem wit="#wit.orig">限</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">隄</rdg></app>
<app from="#beg0854008" to="#end0854008"><lem wit="#wit.orig">三合</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="75" from="#beg0854009" to="#end0854009"><lem wit="#wit.orig">七智慧<lb n="0854b02" ed="T"/>功德<note place="inline">二</note>：初正明智慧破障、二喩顯四種功德。<lb n="0854b03" ed="T"/>初正明智慧破障<note place="inline">二</note>：初約有慧顯是、二明無慧<lb n="0854b04" ed="T"/>斥非。初約有慧顯是<note place="inline">三</note>：初能破理事二障、二<lb n="0854b05" ed="T"/>難得常令防護、三明其難得能得。初能破理<lb n="0854b06" ed="T"/>事二障</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="7" from="#beg0854010" to="#end0854010"><lem wit="#wit.orig">二難得常令防護</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="7" from="#beg0854011" to="#end0854011"><lem wit="#wit.orig">三明其難得能<lb n="0854b15" ed="T"/>得</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0854012" to="#end0854012"><lem wit="#wit.orig">二明無慧斥非</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="52" from="#beg0854013" to="#end0854013"><lem wit="#wit.orig">二喩<lb n="0854b23" ed="T"/>顯四種功德<note place="inline">二</note>：初正明四種功德、二結歎照覺<lb n="0854b24" ed="T"/>功能。初正明四種功德<note place="inline">二</note>：初喩、二合。初喩<note place="inline">四</note>：<lb n="0854b25" ed="T"/>初喩聞、二喩思、三喩修、四喩證。初喩聞</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0854014" to="#end0854014"><lem wit="#wit.orig">慧</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">修</rdg></app>
<app from="#beg0854015" to="#end0854015"><lem wit="#wit.orig">利</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">到</rdg></app>
<app from="#beg0854016" to="#end0854016"><lem wit="#wit.orig">二喩思</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0854017" to="#end0854017"><lem wit="#wit.orig">三喩修</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0854018" to="#end0854018"><lem wit="#wit.orig">四喩證</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0854019" to="#end0854019"><lem wit="#wit.orig">二合</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="7" from="#beg0854020" to="#end0854020"><lem wit="#wit.orig">二結歎照覺功能</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="21" from="#beg0854021" to="#end0854021"><lem wit="#wit.orig">八究竟功德<note place="inline">二</note>：初正明戲論、<lb n="0854c16" ed="T"/>二勸修遠離。初正明戲論</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0854022" to="#end0854022"><lem wit="#wit.orig">起故</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">故起</rdg></app>
<app cb:word-count="24" from="#beg0854023" to="#end0854023"><lem wit="#wit.orig">二勸修遠離<lb n="0854c27" ed="T"/><note place="inline">二</note>：初有對相遠離、二無對相遠離。初有對相<lb n="0854c28" ed="T"/>遠離</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0855001" to="#end0855001"><lem wit="#wit.orig">二無對相遠離</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="42" from="#beg0855002" to="#end0855002"><lem wit="#wit.orig">四顯示畢竟甚深功德分<note place="inline">二</note>：初略明、二廣釋。<lb n="0855a08" ed="T"/>初略明<note place="inline">二</note>：初菩薩常修功德、二如來說法功<lb n="0855a09" ed="T"/>德。初菩薩常修功德</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="7" from="#beg0855003" to="#end0855003"><lem wit="#wit.orig">二如來說<lb n="0855a15" ed="T"/>法功德</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="19" from="#beg0855004" to="#end0855004"><lem wit="#wit.orig">二廣釋<note place="inline">二</note>：初<lb n="0855a18" ed="T"/>常修功德、二說法功德。初常修功德</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0855a2001" to="#end0855a2001"><lem wit="#wit.cbeta #wit2" resp="#resp4" cb:provider="來函：顿律 (2022-10-07)">閒<note type="cf1">《嘉興藏》（日本東京大學綜合圖書館藏正編第220帙第2册第78圖右欄第3行）</note></lem><rdg wit="#wit.orig">間</rdg></app>
<app from="#beg0855005" to="#end0855005"><lem wit="#wit.orig">二說法功德</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="33" from="#beg0855006" to="#end0855006"><lem wit="#wit.orig">五顯示入證決定分<note place="inline">三</note>：初方便顯<lb n="0855b11" ed="T"/>發門、二法輪成就門、三分別功德門。初方便<lb n="0855b12" ed="T"/>顯發門</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0855007" to="#end0855007"><lem wit="#wit.orig">遷</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">逼</rdg></app>
<app from="#beg0855008" to="#end0855008"><lem wit="#wit.orig">二法輪成就門</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0855009" to="#end0855009"><lem wit="#wit.orig">斷</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">斷疑</rdg></app>
<app cb:word-count="50" from="#beg0855010" to="#end0855010"><lem wit="#wit.orig">三分別說法門<note place="inline">二</note>：初經家<lb n="0855b27" ed="T"/>叙、二正分別。彼衆上首知大衆心行成就決<lb n="0855b28" ed="T"/>定，復了知所證實義故，分別彼彼事以答如<lb n="0855b29" ed="T"/>來故。初經家叙</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="20" from="#beg0855011" to="#end0855011"><lem wit="#wit.orig">二正分別<note place="inline">二</note>：初佛<lb n="0855c07" ed="T"/>說無異、二比丘無疑。初佛說無異</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0855012" to="#end0855012"><lem wit="#wit.orig">太</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">大</rdg></app>
<app from="#beg_1" to="#end_1" corresp="#0855012"><lem wit="#wit.orig">太</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">大</rdg></app>
<app from="#beg0855013" to="#end0855013"><lem wit="#wit.orig">因</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">田</rdg></app>
<app from="#beg0855014" to="#end0855014"><lem wit="#wit.orig">二比丘無疑</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="72" from="#beg0855015" to="#end0855015"><lem wit="#wit.orig">六分別未入上上證爲斷疑分<note place="inline">三</note>：初顯示未<lb n="0855c28" ed="T"/>入上上法、二爲斷彼彼疑、三重說有爲無常<lb n="0855c29" ed="T"/>相。初顯示未入上上法<note place="inline">二</note>：初約未辦、二約已<lb n="0856a01" ed="T"/>辦。初約未辦<note place="inline">二</note>：初見滅懷悲、二聞法得度。初<lb n="0856a02" ed="T"/>見滅懷悲</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0856001" to="#end0856001"><lem wit="#wit.orig">二聞法得度</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0856002" to="#end0856002"><lem wit="#wit.orig">二約已辦</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="19" from="#beg0856003" to="#end0856003"><lem wit="#wit.orig">二爲<lb n="0856a19" ed="T"/>斷彼彼疑<note place="inline">二</note>：初經家叙、二正斷疑。初經家叙</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0856004" to="#end0856004"><lem wit="#wit.orig">訖</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">託</rdg></app>
<app cb:word-count="40" from="#beg0856005" to="#end0856005"><lem wit="#wit.orig">二正斷疑<note place="inline">六</note>：初自他俱滅、二法門常<lb n="0856a28" ed="T"/>住、三利他事畢、四總顯已度、五示得因緣、六<lb n="0856a29" ed="T"/>因果住持。初自他俱滅</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0856006" to="#end0856006"><lem wit="#wit.orig">滅</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">離</rdg></app>
<app from="#beg0856007" to="#end0856007"><lem wit="#wit.orig">二法門常住</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0856008" to="#end0856008"><lem wit="#wit.orig">三利他事畢</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0856009" to="#end0856009"><lem wit="#wit.orig">四總顯已度</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0856010" to="#end0856010"><lem wit="#wit.orig">五示得因緣</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="15" from="#beg0856011" to="#end0856011"><lem wit="#wit.orig">六因果住持<note place="inline">二</note>：初<lb n="0856b26" ed="T"/>對因、二對果。初對因</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0856012" to="#end0856012"><lem wit="#wit.orig">二對果</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0856013" to="#end0856013"><lem wit="#wit.orig">以</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">常顯故以</rdg></app>
<app cb:word-count="45" from="#beg0856014" to="#end0856014"><lem wit="#wit.orig">三重說<lb n="0856c05" ed="T"/>有爲無常相<note place="inline">二</note>：初正示有爲、二引己作證。初<lb n="0856c06" ed="T"/>正示有爲<note place="inline">三</note>：初無常求脫、二以智滅癡、三觀<lb n="0856c07" ed="T"/>身不淨。初無常求脫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0856015" to="#end0856015"><lem wit="#wit.orig">二以智滅癡</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0856016" to="#end0856016"><lem wit="#wit.orig">三觀<lb n="0856c15" ed="T"/>身不淨</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="16" from="#beg0856017a" to="#end0856017a"><lem wit="#wit.orig">二引己作證<note place="inline">二</note>：初略示己滅、二廣辯患相。</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="5" from="#beg0856017b" to="#end0856017b"><lem wit="#wit.orig">初略示己滅</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0856018" to="#end0856018"><lem wit="#wit.orig">警</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">驚</rdg></app>
<app from="#beg0856019" to="#end0856019"><lem wit="#wit.orig">二廣辯患相</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="51" from="#beg0856020" to="#end0856020"><lem wit="#wit.orig">七離種種<lb n="0856c27" ed="T"/>自性淸淨無我分<note place="inline">二</note>：初對治自性障、二明淸淨<lb n="0856c28" ed="T"/>無我。初對治自性障<note place="inline">三</note>：初正明實慧、二勸勤<lb n="0856c29" ed="T"/>修習、三三界無常。初正明實慧</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0857001" to="#end0857001"><lem wit="#wit.orig">二勸勤修習</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0857002" to="#end0857002"><lem wit="#wit.orig">三三界無常</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app cb:word-count="37" from="#beg0857003" to="#end0857003"><lem wit="#wit.orig">二明淸淨無我<note place="inline">三</note>：<lb n="0857a17" ed="T"/>初勸止三業、二示將歸滅、三正顯遺訓，卽是<lb n="0857a18" ed="T"/>於甚深法中寂滅故。初勸止三業</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0857004" to="#end0857004"><lem wit="#wit.orig">二示將<lb n="0857a25" ed="T"/>歸滅</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0857005" to="#end0857005"><lem wit="#wit.orig">三正顯遺訓</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0857006" to="#end0857006"><lem wit="#wit.orig">具</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">其</rdg></app>
<app from="#beg0857007" to="#end0857007"><lem wit="#wit.orig">兢</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">競</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0844004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0844004">（釋此…義）二十字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0844005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0844005">輿【大】，擧【甲】</note>
<note n="0844006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0844006">（序前…之言）三十三字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0844007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0844007">（二別…題）二十二字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0845001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0845001">二出譯人【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0845002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0845002">官【大】，宦【甲】</note>
<note n="0845003a" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0845003a">（補註…今補）十六字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0845003b" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0845003b">（三解…我分）九十三字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0845004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0845004">注【大】下同，註【甲】下同</note>
<note n="0845005a" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0845005a">（初序…功德）六十四字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0845005b" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0845005b">（初法…功德）九字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0845006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0845006">牢【大】，牟【甲】</note>
<note n="0845007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0845007">（二開…德）十字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0845008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0845008">拘【大】，狗【甲】</note>
<note n="0845009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0845009">（三弟…德）九字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0845010" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0845010">（四大…德）十字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0845011" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0845011">（五因…德）十一字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0846001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0846001">（六分…德）十一字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0846002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0846002">上【大】，爲諸弟子者上【甲】</note>
<note n="0846003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0846003">（二修…淨戒）百十二字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0846004a" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0846004a">（二方…淸淨）八十二字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0846004b" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0846004b">（初不…過護）八字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0846005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0846005">澣【大】，浣【甲】</note>
<note n="0846006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0846006">同【大】，了【甲】</note>
<note n="0846007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0846007">將【大】，將女【甲】</note>
<note n="0846008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0846008">佛【大】，佛佛【甲】</note>
<note n="0846009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0846009">人【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0846010" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0846010">別得【大】，得別【甲】</note>
<note n="0847001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0847001">及【大】，反【甲】</note>
<note n="0847002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0847002">（二不…根本）四十字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0847003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0847003">門【大】，開【甲】</note>
<note n="0847004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0847004">（二行…木叉）二十六字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0847005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0847005">癈【大】，廢【甲】</note>
<note n="0847006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0847006">二口處木叉【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0847007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0847007">辯【大】，辨【甲】</note>
<note n="0847008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0847008">三意處木叉【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0847009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0847009">趨【大】下同，趣【甲】下同</note>
<note n="0847010" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0847010">（三結…離戒）四十二字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0848001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0848001">（二通…因）九字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0848002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0848002">（三正…慧）九字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0848003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0848003">（四別…益）九字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0848004a" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0848004a">（二對…裁擇）八十八字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0848004b" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0848004b">初戒護【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0848005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0848005">（二念…初法）二十七字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0848006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0848006">二喩【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0848007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0848007">（二惡…法）七字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0848008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0848008">二喩【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0848009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0848009">（三劫…喩）十一字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0848010" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0848010">自【大】，白【甲】</note>
<note n="0848011" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0848011">二法【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0848012" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0848012">三智護【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0848013" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0848013">裁【大】，截【甲】</note>
<note n="0848014" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0848014">云【大】，是中云【甲】</note>
<note n="0848015" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0848015">（二欲…由心）二十五字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0849001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0849001">二勸勤遮【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0849002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0849002">（三示…別障）二十九字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0849003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0849003"><!--CBETA todo type: a-->□【大】，二【考僞-大】，<!--CBETA todo type: newmod-->〔輕動不調障〕－【甲】</note>
<note n="0849004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0849004">蜜【大】下同，密【甲】下同</note>
<note n="0849005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0849005">三失諸功德障【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0849006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0849006">四修三昧【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0849007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0849007">（二多…平等）二十三字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0849008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0849008">（二戒…喩）十一字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0849009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0849009">二合【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0849010" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0849010">三勸籌量【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0849011" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0849011">（三懈…睡眠）九十三字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0849012" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0849012">（二離…對治）百三十四字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0850001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0850001"><name role="" type="person">馬鳴</name>頌【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0850002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0850002">（二淨…可畏）五十六字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0850003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0850003">二勸淨戒斷除【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0850004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0850004">二明無對治【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0850005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0850005">（二示…勝法）二十一字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0850006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0850006">（二勸…常修）三十七字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0850007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0850007">二遠離致損【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0850008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0850008">二有無得失【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0850009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0850009">（三對…淸淨）八十五字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0850010" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0850010">（二不…德）八字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0850011" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0850011">二校量最勝【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0851001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0851001">（三約…勸）二十六字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0851002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0851002">（二約…愚）三十一字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0851003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0851003">（二示…患）二十二字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0851004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0851004">見註曰【大】，者【甲】</note>
<note n="0851005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0851005">二誡令防護【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0851006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0851006">（三對…起）三十八字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0851007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0851007">（二出…法）十七字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0851008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0851008">二喩【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0851009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0851009">（二對…治）二十三字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0851010" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0851010">二較量不應【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0851011" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0851011">（三對…患）三十六字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0851012" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0851012">二設對治【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0851013" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0851013">（二誡…曲）十八字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0851014" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0851014">二勸質直【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0851015" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0851015"><!--CBETA todo type: a-->（三成…相）九十九字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0852001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0852001">二知覺治相【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0852002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0852002">（三知…相）八字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0852003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0852003">（四知…相）九字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0852004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0852004">（五知…相）八字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0852005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0852005">（二知…果）三十二字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0852006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0852006">（二復…果）七字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0852007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0852007">（三示…別）四十六字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0852008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0852008">（二於…別）八字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0852009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0852009">粱【大】，梁【甲】</note>
<note n="0852010" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0852010">蓽【大】，庳【甲】</note>
<note n="0852011" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0852011">（三於…別）十四字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0852012" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0852012">（三遠…故）四十三字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0852013" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0852013">藥【大】，樂【甲】</note>
<note n="0853001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0853001">（二修…故）十字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0853002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0853002">（三受…惱）三十一字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0853003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0853003">利【大】，問利【甲】</note>
<note n="0853004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0853004">（二復…相）七字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0853005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0853005">（四不…退）二十七字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0853006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0853006">（二約…流）二十八字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0853007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0853007">（二懈…息）七字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0853008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0853008">（五不…勝）四十二字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0853009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0853009">二明能遮重怨【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0853010" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0853010">二辯勸修【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0853011" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0853011">（三示…過）二十六字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0853012" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0853012">（二得…功）七字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0853013" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0853013">（六禪…生）三十四字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0854001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854001">二定成有用【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0854002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854002">大【大】，太【甲】</note>
<note n="0854003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854003">二勸修【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0854004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854004">苦【大】，故【甲】</note>
<note n="0854005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854005">（三示…法）十二字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0854006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854006">二喩【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0854007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854007">限【大】，隄【甲】</note>
<note n="0854008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854008">三合【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0854009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854009">（七智…障）七十五字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0854010" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854010">（二難…護）七字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0854011" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854011">（三明…得）七字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0854012" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854012">二明無慧斥非【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0854013" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854013">（二喩…聞）五十二字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0854014" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854014">慧【大】，修【甲】</note>
<note n="0854015" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854015">利【大】，到【甲】</note>
<note n="0854016" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854016">二喩思【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0854017" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854017">三喩修【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0854018" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854018">四喩證【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0854019" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854019">二合【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0854020" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854020">（二結…能）七字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0854021" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854021">（八究…論）二十一字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0854022" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854022">起故【大】，故起【甲】</note>
<note n="0854023" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0854023">（二勸…離）二十四字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0855001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0855001">二無對相遠離【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0855002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0855002">（四顯…德）四十二字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0855003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0855003">（二如…德）七字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0855004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0855004">（二廣…德）十九字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0855005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0855005">二說法功德【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0855006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0855006">（五顯…門）三十三字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0855007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0855007">遷【大】，逼【甲】</note>
<note n="0855008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0855008">二法輪成就門【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0855009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0855009">斷【大】，斷疑【甲】</note>
<note n="0855010" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0855010">（三分…叙）五十字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0855011" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0855011">（二正…異）二十字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0855012" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0855012">太【大】＊，大【甲】＊</note>
<note n="0855013" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0855013">因【大】，田【甲】</note>
<note n="0855014" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0855014">二比丘無疑【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0855015" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0855015">（六分…悲）七十二字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0856001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0856001">二聞法得度【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0856002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0856002">二約已辦【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0856003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0856003">（二爲…叙）十九字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0856004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0856004">訖【大】，託【甲】</note>
<note n="0856005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0856005">（二正…滅）四十字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0856006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0856006">滅【大】，離【甲】</note>
<note n="0856007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0856007">二法門常住【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0856008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0856008">三利他事畢【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0856009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0856009">四總顯已度【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0856010" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0856010">五示得因緣【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0856011" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0856011">（六因…因）十五字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0856012" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0856012">二對果【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0856013" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0856013">以【大】，常顯故以【甲】</note>
<note n="0856014" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0856014">（三重…脫）四十五字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0856015" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0856015">二以智滅癡【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0856016" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0856016">三觀身不淨【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0856017a" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0856017a">（二引…相）十六字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0856017b" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0856017b">（初略…滅）五字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0856018" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0856018">警【大】，驚【甲】</note>
<note n="0856019" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0856019">二廣辯患相【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0856020" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0856020">（七離…慧）五十一字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0857001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0857001">二勸勤修習【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0857002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0857002">三三界無常【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0857003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0857003">（二明…業）三十七字【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0857004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0857004">二示將歸滅【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0857005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0857005">三正顯遺訓【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0857006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0857006">具【大】，其【甲】</note>
<note n="0857007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0857007">兢【大】，競【甲】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="taisho-notes">
<head>大正藏 校注</head>
<p>
<note n="0844003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0844003">【原】明萬曆四十年刊<name role="" type="person">增上寺</name>報恩藏本，【甲】德川時代刊宗敎大學藏本</note>
<note n="0844004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0844004">〔釋此…義〕二十字－【甲】</note>
<note n="0844005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0844005">輿＝擧【甲】</note>
<note n="0844006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0844006">〔序前…之言〕三十三字－【甲】</note>
<note n="0844007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0844007">〔二別…題〕二十二字－【甲】</note>
<note n="0845001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0845001">〔二出譯人〕－【甲】</note>
<note n="0845002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0845002">官＝宦【甲】</note>
<note n="0845003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0845003">〔補註…我分〕百七字－【甲】</note>
<note n="0845004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0845004">注＝註【甲】下同</note>
<note n="0845005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0845005">〔初序…功德〕七十三字－【甲】</note>
<note n="0845006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0845006">牢＝牟【甲】</note>
<note n="0845007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0845007">〔二開…德〕十字－【甲】</note>
<note n="0845008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0845008">拘＝狗【甲】</note>
<note n="0845009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0845009">〔三弟…德〕九字－【甲】</note>
<note n="0845010" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0845010">〔四大…德〕十字－【甲】</note>
<note n="0845011" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0845011">〔五因…德〕十一字－【甲】</note>
<note n="0846001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0846001">〔六分…德〕十一字－【甲】</note>
<note n="0846002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0846002">（爲諸弟子者）＋上【甲】</note>
<note n="0846003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0846003">〔二修…淨戒〕百十二字－【甲】</note>
<note n="0846004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0846004">〔二方…過護〕九十字－【甲】</note>
<note n="0846005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0846005">澣＝浣【甲】</note>
<note n="0846006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0846006">同＝了【甲】</note>
<note n="0846007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0846007">將＋（女）【甲】</note>
<note n="0846008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0846008">佛＋（佛）【甲】</note>
<note n="0846009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0846009">〔人〕－【甲】</note>
<note n="0846010" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0846010">別得＝得別【甲】</note>
<note n="0847001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0847001">及＝反【甲】</note>
<note n="0847002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0847002">〔二不…根本〕四十字－【甲】</note>
<note n="0847003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0847003">門＝開【甲】</note>
<note n="0847004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0847004">〔二行…木叉〕二十六字－【甲】</note>
<note n="0847005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0847005">癈＝廢【甲】</note>
<note n="0847006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0847006">〔二口處木叉〕－【甲】</note>
<note n="0847007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0847007">辯＝辨【甲】</note>
<note n="0847008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0847008">〔三意處木叉〕－【甲】</note>
<note n="0847009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0847009">趨＝趣【甲】下同</note>
<note n="0847010" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0847010">〔三結…離戒〕四十二字－【甲】</note>
<note n="0848001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0848001">〔二通…因〕九字－【甲】</note>
<note n="0848002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0848002">〔三正…慧〕九字－【甲】</note>
<note n="0848003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0848003">〔四別…益〕九字－【甲】</note>
<note n="0848004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0848004">〔二對…戒護〕九十一字－【甲】</note>
<note n="0848005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0848005">〔二念…初法〕二十七字－【甲】</note>
<note n="0848006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0848006">〔二喩〕－【甲】</note>
<note n="0848007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0848007">〔二惡…法〕七字－【甲】</note>
<note n="0848008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0848008">〔二喩〕－【甲】</note>
<note n="0848009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0848009">〔三劫…喩〕十一字－【甲】</note>
<note n="0848010" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0848010">自＝白【甲】</note>
<note n="0848011" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0848011">〔二法〕－【甲】</note>
<note n="0848012" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0848012">〔三智護〕－【甲】</note>
<note n="0848013" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0848013">裁＝截【甲】</note>
<note n="0848014" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0848014">（是中）＋云【甲】</note>
<note n="0848015" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0848015">〔二欲…由心〕二十五字－【甲】</note>
<note n="0849001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0849001">〔二勸勤遮〕－【甲】</note>
<note n="0849002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0849002">〔三示…別障〕二十九字－【甲】</note>
<note n="0849003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0849003">□＝二？，〔輕動不調障〕－【甲】</note>
<note n="0849004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0849004">蜜＝密【甲】下同</note>
<note n="0849005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0849005">〔三失諸功德障〕－【甲】</note>
<note n="0849006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0849006">〔四修三昧〕－【甲】</note>
<note n="0849007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0849007">〔二多…平等〕二十三字－【甲】</note>
<note n="0849008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0849008">〔二戒…喩〕十一字－【甲】</note>
<note n="0849009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0849009">〔二合〕－【甲】</note>
<note n="0849010" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0849010">〔三勸籌量〕－【甲】</note>
<note n="0849011" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0849011">〔三懈…睡眠〕九十三字－【甲】</note>
<note n="0849012" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0849012">〔二離…對治〕百三十四字－【甲】</note>
<note n="0850001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0850001">〔<name role="" type="person">馬鳴</name>頌〕－【甲】</note>
<note n="0850002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0850002">〔二淨…可畏〕五十六字－【甲】</note>
<note n="0850003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0850003">〔二勸淨戒斷除〕－【甲】</note>
<note n="0850004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0850004">〔二明無對治〕－【甲】</note>
<note n="0850005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0850005">〔二示…勝法〕二十一字－【甲】</note>
<note n="0850006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0850006">〔二勸…常修〕三十七字－【甲】</note>
<note n="0850007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0850007">〔二遠離致損〕－【甲】</note>
<note n="0850008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0850008">〔二有無得失〕－【甲】</note>
<note n="0850009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0850009">〔三對…淸淨〕八十五字－【甲】</note>
<note n="0850010" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0850010">〔二不…德〕八字－【甲】</note>
<note n="0850011" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0850011">〔二校量最勝〕－【甲】</note>
<note n="0851001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0851001">〔三約…勸〕二十六字－【甲】</note>
<note n="0851002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0851002">〔二約…愚〕三十一字－【甲】</note>
<note n="0851003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0851003">〔二示…患〕二十二字－【甲】</note>
<note n="0851004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0851004">見註曰＝者【甲】</note>
<note n="0851005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0851005">〔二誡令防護〕－【甲】</note>
<note n="0851006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0851006">〔三對…起〕三十八字－【甲】</note>
<note n="0851007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0851007">〔二出…法〕十七字－【甲】</note>
<note n="0851008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0851008">〔二喩〕－【甲】</note>
<note n="0851009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0851009">〔二對…治〕二十三字－【甲】</note>
<note n="0851010" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0851010">〔二較量不應〕－【甲】</note>
<note n="0851011" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0851011">〔三對…患〕三十六字－【甲】</note>
<note n="0851012" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0851012">〔二設對治〕－【甲】</note>
<note n="0851013" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0851013">〔二誡…曲〕十八字－【甲】</note>
<note n="0851014" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0851014">〔二勸質直〕－【甲】</note>
<note n="0851015" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0851015">〔三成…相〕九十九字－【甲】</note>
<note n="0852001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0852001">〔二知覺治相〕－【甲】</note>
<note n="0852002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0852002">〔三知…相〕八字－【甲】</note>
<note n="0852003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0852003">〔四知…相〕九字－【甲】</note>
<note n="0852004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0852004">〔五知…相〕八字－【甲】</note>
<note n="0852005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0852005">〔二知…果〕三十二字－【甲】</note>
<note n="0852006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0852006">〔二復…果〕七字－【甲】</note>
<note n="0852007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0852007">〔三示…別〕四十六字－【甲】</note>
<note n="0852008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0852008">〔二於…別〕八字－【甲】</note>
<note n="0852009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0852009">粱＝梁【甲】</note>
<note n="0852010" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0852010">蓽＝庳【甲】</note>
<note n="0852011" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0852011">〔三於…別〕十四字－【甲】</note>
<note n="0852012" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0852012">〔三遠…故〕四十三字－【甲】</note>
<note n="0852013" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0852013">藥＝樂【甲】</note>
<note n="0853001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0853001">〔二修…故〕十字－【甲】</note>
<note n="0853002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0853002">〔三受…惱〕三十一字－【甲】</note>
<note n="0853003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0853003">（問）＋利【甲】</note>
<note n="0853004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0853004">〔二復…相〕七字－【甲】</note>
<note n="0853005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0853005">〔四不…退〕二十七字－【甲】</note>
<note n="0853006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0853006">〔二約…流〕二十八字－【甲】</note>
<note n="0853007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0853007">〔二懈…息〕七字－【甲】</note>
<note n="0853008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0853008">〔五不…勝〕四十二字－【甲】</note>
<note n="0853009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0853009">〔二明能遮重怨〕－【甲】</note>
<note n="0853010" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0853010">〔二辯勸修〕－【甲】</note>
<note n="0853011" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0853011">〔三示…過〕二十六字－【甲】</note>
<note n="0853012" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0853012">〔二得…功〕七字－【甲】</note>
<note n="0853013" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0853013">〔六禪…生〕三十四字－【甲】</note>
<note n="0854001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854001">〔二定成有用〕－【甲】</note>
<note n="0854002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854002">大＝太【甲】</note>
<note n="0854003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854003">〔二勸修〕－【甲】</note>
<note n="0854004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854004">苦＝故【甲】</note>
<note n="0854005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854005">〔三示…法〕十二字－【甲】</note>
<note n="0854006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854006">〔二喩〕－【甲】</note>
<note n="0854007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854007">限＝隄【甲】</note>
<note n="0854008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854008">〔三合〕－【甲】</note>
<note n="0854009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854009">〔七智…障〕七十五字－【甲】</note>
<note n="0854010" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854010">〔二難…護〕七字－【甲】</note>
<note n="0854011" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854011">〔三明…得〕七字－【甲】</note>
<note n="0854012" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854012">〔二明無慧斥非〕－【甲】</note>
<note n="0854013" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854013">〔二喩…聞〕五十二字－【甲】</note>
<note n="0854014" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854014">慧＝修【甲】</note>
<note n="0854015" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854015">利＝到【甲】</note>
<note n="0854016" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854016">〔二喩思〕－【甲】</note>
<note n="0854017" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854017">〔三喩修〕－【甲】</note>
<note n="0854018" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854018">〔四喩證〕－【甲】</note>
<note n="0854019" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854019">〔二合〕－【甲】</note>
<note n="0854020" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854020">〔二結…能〕七字－【甲】</note>
<note n="0854021" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854021">〔二究…論〕二十一字－【甲】</note>
<note n="0854022" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854022">起故＝故起【甲】</note>
<note n="0854023" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0854023">〔二勸…離〕二十四字－【甲】</note>
<note n="0855001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0855001">〔二無對相遠離〕－【甲】</note>
<note n="0855002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0855002">〔四顯…德〕四十二字－【甲】</note>
<note n="0855003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0855003">〔二如…德〕七字－【甲】</note>
<note n="0855004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0855004">〔二廣…德〕十九字－【甲】</note>
<note n="0855005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0855005">〔二說法功德〕－【甲】</note>
<note n="0855006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0855006">〔五顯…門〕三十三字－【甲】</note>
<note n="0855007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0855007">遷＝逼【甲】</note>
<note n="0855008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0855008">〔二法輪成就門〕－【甲】</note>
<note n="0855009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0855009">斷＋（疑）【甲】</note>
<note n="0855010" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0855010">〔三分…叙〕五十字－【甲】</note>
<note n="0855011" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0855011">〔二正…異〕二十字－【甲】</note>
<note n="0855012" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0855012">太＝大【甲】＊</note>
<note n="0855013" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0855013">因＝田【甲】</note>
<note n="0855014" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0855014">〔二比丘無疑〕－【甲】</note>
<note n="0855015" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0855015">〔六分…悲〕七十二字－【甲】</note>
<note n="0856001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0856001">〔二聞法得度〕－【甲】</note>
<note n="0856002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0856002">〔二約已辦〕－【甲】</note>
<note n="0856003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0856003">〔二爲…叙〕十九字－【甲】</note>
<note n="0856004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0856004">訖＝託【甲】</note>
<note n="0856005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0856005">〔二正…滅〕四十字－【甲】</note>
<note n="0856006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0856006">滅＝離【甲】</note>
<note n="0856007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0856007">〔二法門常住〕－【甲】</note>
<note n="0856008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0856008">〔三利他事畢〕－【甲】</note>
<note n="0856009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0856009">〔四總顯已度〕－【甲】</note>
<note n="0856010" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0856010">〔五示得因緣〕－【甲】</note>
<note n="0856011" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0856011">〔六因…因〕十五字－【甲】</note>
<note n="0856012" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0856012">〔二對果〕－【甲】</note>
<note n="0856013" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0856013">（常顯故）＋以【甲】</note>
<note n="0856014" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0856014">〔三重…脫〕四十五字－【甲】</note>
<note n="0856015" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0856015">〔二以智滅癡〕－【甲】</note>
<note n="0856016" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0856016">〔三觀身不淨〕－【甲】</note>
<note n="0856017" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0856017">〔二引…滅〕二十一字－【甲】</note>
<note n="0856018" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0856018">警＝驚【甲】</note>
<note n="0856019" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0856019">〔二廣辯患相〕－【甲】</note>
<note n="0856020" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0856020">〔七離…慧〕五十一字－【甲】</note>
<note n="0857001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0857001">〔二勸勤修習〕－【甲】</note>
<note n="0857002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0857002">〔三三界無常〕－【甲】</note>
<note n="0857003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0857003">〔二明…業〕三十七字－【甲】</note>
<note n="0857004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0857004">〔二示將歸滅〕－【甲】</note>
<note n="0857005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0857005">〔三正顯遺訓〕－【甲】</note>
<note n="0857006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0857006">具＝其【甲】</note>
<note n="0857007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0857007">兢＝競【甲】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0847b0101" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T40.0847b01.06" target="#nkr_note_add_0847b0101">肓【CB】，盲【大】</note>
<note n="0852b2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0852b2001">羨【CB】，羡【大】</note>
<note n="0855a2001" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T40.0855a20.03" target="#nkr_note_add_0855a2001">閒【CB】【嘉興乙-CB】，間【大】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>