<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="T45n1868">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Taishō Tripiṭaka, Electronic version, No. 1868 華嚴一乘十玄門</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經數位版, No. 1868 華嚴一乘十玄門</title>
			<author>隋 杜順說･唐 智儼撰</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Taisho</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">T</idno>.<idno type="vol">45</idno>.<idno type="no">1868</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-04-05 10:00:41 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Taishō Tripiṭaka</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">華嚴一乘十玄門</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Hsiao Chen-Kuo, Text as provided by Anonymous from USA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">蕭鎭國大德提供，北美某大德提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【大】</witness>
						<witness xml:id="wit1">【原】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2000-08-01T15:07:02">
			CW (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT (00/01/24)
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone n="1" unit="juan"/>
<lb n="0514a18" ed="T"/>
<lb n="0514a19" ed="T"/>
<lb n="0514a20" ed="T"/><cb:docNumber>No. 1868</cb:docNumber>
<lb n="0514a21" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="open"><cb:mulu n="1" type="卷"/><cb:jhead><anchor xml:id="nkr_note_orig_0514004" n="0514004"/>華嚴一乘十玄門</cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0514a22" ed="T"/>
<lb n="0514a23" ed="T"/><byline cb:type="author">大唐終南太一山<name role="" type="person">至相寺</name>釋智儼撰
<lb n="0514a24" ed="T"/>承杜順和尙說</byline>
<lb n="0514a25" ed="T"/><cb:div type="jing"><p xml:id="pT45p0514a2501">明一乘緣起自體法界義者。不同大乘二乘
<lb n="0514a26" ed="T"/>緣起。但能離執常斷諸過等。此宗不爾。一卽
<lb n="0514a27" ed="T"/>一切無過不離。無法不同也。今且就此華嚴
<lb n="0514a28" ed="T"/>一部經宗。通明法界緣起。不過自體因之與
<lb n="0514a29" ed="T"/>果。所言因者。謂方便緣修體窮位滿。卽普賢
<pb n="0514b" xml:id="T45.1868.0514b" ed="T"/>
<lb n="0514b01" ed="T"/>是也。所言果者。謂自體究竟寂滅圓果。十佛
<lb n="0514b02" ed="T"/>境界一卽一切。謂十佛世界海及離世間品。
<lb n="0514b03" ed="T"/>明十佛義是也。問文殊亦是因。人何故但言
<lb n="0514b04" ed="T"/>普賢是其因人耶。答雖復始起發於妙慧。圓
<lb n="0514b05" ed="T"/>滿在於稱周。是故隱於文殊。獨言普賢也。亦
<lb n="0514b06" ed="T"/>可。文殊普賢據其始終。通明緣起也。今辨此
<lb n="0514b07" ed="T"/>因果二門者。圓果絕於說相。所以不可以言
<lb n="0514b08" ed="T"/>說而辨。因卽明其方便緣修。是故略辨也。問
<lb n="0514b09" ed="T"/>不思議法品等亦明果德。何故得於因門說
<lb n="0514b10" ed="T"/>耶。答此等雖是果德。對緣以辨果。非是究竟
<lb n="0514b11" ed="T"/>圓寂之果。是故與因同一會說也。今約敎就
<lb n="0514b12" ed="T"/>自體相。辨緣起者於中有二。一者擧譬辨成
<lb n="0514b13" ed="T"/>於法。二者辨法會通於理。所言擧譬辨者。如
<lb n="0514b14" ed="T"/><name role="" type="person">夜摩天</name>會菩薩雲集品說云。譬如數十法增
<lb n="0514b15" ed="T"/>一。至無量。皆悉是本數智慧故差別也。今擧
<lb n="0514b16" ed="T"/>此十數爲譬者。復有二門。一異體門。二同體
<lb n="0514b17" ed="T"/>門。就異體門中復有<anchor xml:id="nkr_note_add_0514b1701" n="0514b1701"/><anchor xml:id="beg0514b1701" n="0514b1701"/>二<anchor xml:id="end0514b1701"/>。一者一中多多中一。
<lb n="0514b18" ed="T"/>如經云。一中解無量無量中解一。展轉生非
<lb n="0514b19" ed="T"/>實。智者無所畏。此約相說也。二者一卽多多
<lb n="0514b20" ed="T"/>卽一。如第七住經云。一卽是多多卽一。義味
<lb n="0514b21" ed="T"/>寂滅悉平等。遠離一異顚倒相。是名菩薩不
<lb n="0514b22" ed="T"/>退住。此卽約理說也。今約十數明一中多多
<lb n="0514b23" ed="T"/>中一者。若順數從一至十向上去。若逆數從
<lb n="0514b24" ed="T"/>十至一向下來。如一者一緣成故。一中卽有
<lb n="0514b25" ed="T"/>十。所以一成故。若無十一卽不成。無性緣成
<lb n="0514b26" ed="T"/>故。一中卽有十。所以一成故。二三四等一切皆
<lb n="0514b27" ed="T"/>成也。若一住自性十卽不成。十若不成一亦不
<lb n="0514b28" ed="T"/>成也。問旣其各各無性何得成其一多耶。答
<lb n="0514b29" ed="T"/>此由法界實德緣起力用普賢境界相應。所
<pb n="0514c" xml:id="T45.1868.0514c" ed="T"/>
<lb n="0514c01" ed="T"/>以一多常成不增不減也。如維摩經云。從
<lb n="0514c02" ed="T"/>無住本立一切法。又論云。以有空義故一
<lb n="0514c03" ed="T"/>切法得成也。問此門攝法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0514005" n="0514005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0514005" n="0514005"/><anchor xml:id="beg0514005" n="0514005"/>界<anchor xml:id="end0514005"/>。爲盡爲不盡
<lb n="0514c04" ed="T"/>耶。答亦有盡義。亦無盡義。何者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0514006" n="0514006"/>十中一卽
<lb n="0514c05" ed="T"/>是盡。一中十具說卽無盡也。又復知。一中
<lb n="0514c06" ed="T"/>等皆具盡不盡義也。次明一卽多多卽一者。
<lb n="0514c07" ed="T"/>還同前門中向上去向下來也。如似一卽十
<lb n="0514c08" ed="T"/>緣成故。若一非十十不成也。從上向下來亦
<lb n="0514c09" ed="T"/>如是。十卽一緣成故。若十非一一不成也。問
<lb n="0514c10" ed="T"/>何但一不成十亦不成。答如柱若非舍爾時
<lb n="0514c11" ed="T"/>則無舍。若有舍亦有柱。卽以柱卽舍故有舍
<lb n="0514c12" ed="T"/>復有柱。一卽十十卽一故。成一復成十也。問
<lb n="0514c13" ed="T"/>若一卽十此乃無有十。那得言一之與十。乃
<lb n="0514c14" ed="T"/>言以卽故得成耶。答一卽十卽非一者。非
<lb n="0514c15" ed="T"/>是情謂一。所謂緣成一。緣成一者非是情謂
<lb n="0514c16" ed="T"/>一故。故經云。一亦不爲一爲欲破諸數。淺智
<lb n="0514c17" ed="T"/>者著諸法。見一以爲一也。問前明一中十。此
<lb n="0514c18" ed="T"/>明一卽十。有何別耶。答前明一中十者。離一
<lb n="0514c19" ed="T"/>無有十而十非是一。若此明一卽十者。離一
<lb n="0514c20" ed="T"/>無有十。而十卽是一緣成故。問若一多要待
<lb n="0514c21" ed="T"/>緣成者。爲是同時爲是先後耶。答緣成故常
<lb n="0514c22" ed="T"/>同時而先後。所以然者一卽十十卽一故常
<lb n="0514c23" ed="T"/>同時。而向上去向下來故有前後也。問旣有
<lb n="0514c24" ed="T"/>明先後去來。卽是有增減。何名不動本相耶。
<lb n="0514c25" ed="T"/>答雖先後去來而常不動故。經云。不來相而
<lb n="0514c26" ed="T"/>來也。如一卽多而不動一相。如此一相亦非
<lb n="0514c27" ed="T"/>情謂一。多亦如是。雖多卽一而不壞多相。亦
<lb n="0514c28" ed="T"/>非情謂多。問此之一多旣是緣成不同情謂
<lb n="0514c29" ed="T"/>者。爲是本來有此一多。爲是始有耶。答今本
<pb n="0515a" xml:id="T45.1868.0515a" ed="T"/>
<lb n="0515a01" ed="T"/>有不有者。爲欲就智辨本有。爲自就一多體
<lb n="0515a02" ed="T"/>辨耶。若自就一多體辨不論智者。體卽息諸
<lb n="0515a03" ed="T"/>論道。同於究竟圓果離說相故。今若辨一多
<lb n="0515a04" ed="T"/>者約智說也。如經云智慧差別故。又云智者
<lb n="0515a05" ed="T"/>無所畏。故約智說一多也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0515001" n="0515001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0515001" n="0515001"/><anchor xml:id="beg0515001" n="0515001"/>問若<anchor xml:id="end0515001"/>約智故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0515002" n="0515002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0515002" n="0515002"/><anchor xml:id="beg0515002" n="0515002"/>其<anchor xml:id="end0515002"/>
<lb n="0515a06" ed="T"/>本有者。以智照故本有。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0515003" n="0515003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0515003" n="0515003"/><anchor xml:id="beg0515003" n="0515003"/>答<anchor xml:id="end0515003"/>如室中空。開門
<lb n="0515a07" ed="T"/>見時此空卽是本有。如涅槃經見佛性已卽
<lb n="0515a08" ed="T"/>非三世攝。問亦得是始有以不。答見時<anchor xml:id="nkr_note_orig_0515004" n="0515004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0515004" n="0515004"/><anchor xml:id="beg0515004" n="0515004"/>如<anchor xml:id="end0515004"/>
<lb n="0515a09" ed="T"/>言有。不見不言有故亦名始有。問若一多之
<lb n="0515a10" ed="T"/>體由智照故。卽通本有及本不有者。此智照
<lb n="0515a11" ed="T"/>時得通有照不照以不。答本有故智卽非照。
<lb n="0515a12" ed="T"/>本不有故由智。故照明知亦通照不照。一切
<lb n="0515a13" ed="T"/>諸法例如此也。</p>
<lb n="0515a14" ed="T"/><p xml:id="pT45p0515a1401">二明同體門者還如前門。相似還明一中多
<lb n="0515a15" ed="T"/>多中一。一卽多多卽一。今就一中門說者。還
<lb n="0515a16" ed="T"/>明向上去向下來。其中逆順各具十門。今略
<lb n="0515a17" ed="T"/>擧其始終。約十一而說者。如似一中十緣成
<lb n="0515a18" ed="T"/>故。若無十一不成二三亦如是。十卽一亦如
<lb n="0515a19" ed="T"/>是。問此同體門中。與前異體門中有何別耶。
<lb n="0515a20" ed="T"/>答前異門言一中十者。以望後九故名一中
<lb n="0515a21" ed="T"/>十。此門言一中十者。卽一中有九故言一中
<lb n="0515a22" ed="T"/>十也。問若一中卽有九者。此與前異體門一
<lb n="0515a23" ed="T"/>卽十有何別耶。答此中言一有九者。有於自
<lb n="0515a24" ed="T"/>體九而一不是九。若前別體門說者一卽是
<lb n="0515a25" ed="T"/>彼異體。十<anchor xml:id="nkr_note_orig_0515005" n="0515005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0515005" n="0515005"/><anchor xml:id="beg0515005" n="0515005"/>等<anchor xml:id="end0515005"/>而十不離一。問一中旣自有九
<lb n="0515a26" ed="T"/>者應非緣成義。答若非緣成豈得有九耶。問
<lb n="0515a27" ed="T"/>一體云何得有九。答若無九卽無一。次明同
<lb n="0515a28" ed="T"/>體門中一卽十者。還言一者一緣成故一卽
<lb n="0515a29" ed="T"/>十。何以故若十非一一不成故。一卽十旣爾。
<pb n="0515b" xml:id="T45.1868.0515b" ed="T"/>
<lb n="0515b01" ed="T"/>一卽二三亦然。逆順各十門亦然。問此中言
<lb n="0515b02" ed="T"/>自體一卽十者。與前同。體一中十有何別耶。
<lb n="0515b03" ed="T"/>答前明同<anchor xml:id="nkr_note_orig_0515006" n="0515006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0515006" n="0515006"/><anchor xml:id="beg0515006" n="0515006"/>體<anchor xml:id="end0515006"/>中有十而一非是十。此明一卽
<lb n="0515b04" ed="T"/>十而一卽是十以爲異也。問此明一體卽十。
<lb n="0515b05" ed="T"/>爲攝法盡以不。答隨智差別故亦盡亦不盡。
<lb n="0515b06" ed="T"/>何者如一若攝十卽名爲盡。若具說卽無盡。
<lb n="0515b07" ed="T"/>問爲自門無盡。爲攝餘門亦無盡耶。答一無
<lb n="0515b08" ed="T"/>盡餘所無盡。若餘不盡一亦不盡。若成一一
<lb n="0515b09" ed="T"/>切卽成。若不成一一切不成。是故此攝法卽
<lb n="0515b10" ed="T"/>無盡。復無盡成一之義。於三四義由若虛空。
<lb n="0515b11" ed="T"/>卽是盡更不攝餘。故名無盡故亦攝盡不盡
<lb n="0515b12" ed="T"/>也。問旣言一卽攝盡者。爲只攝一中十亦攝
<lb n="0515b13" ed="T"/>他處十。答攝他十亦有盡不盡義。何以故離
<lb n="0515b14" ed="T"/>他無自故。一攝他處卽無盡而成一之義。他
<lb n="0515b15" ed="T"/>處十義如虛空故有盡。上明擧十數爲譬說
<lb n="0515b16" ed="T"/>竟。</p>
<lb n="0515b17" ed="T"/><p xml:id="pT45p0515b1701">此下明約法以會理者凡十門。</p>
<lb n="0515b18" ed="T"/><p xml:id="pT45p0515b1801">　　一者同時具足相應門<note place="inline">此約相應無先後說</note></p>
<lb n="0515b19" ed="T"/><p xml:id="pT45p0515b1901">　　二者因陀羅網境界門<note place="inline">此約譬說</note></p>
<lb n="0515b20" ed="T"/><p xml:id="pT45p0515b2001">　　三者祕密隱顯俱成門<note place="inline">此約緣說</note></p>
<lb n="0515b21" ed="T"/><p xml:id="pT45p0515b2101">　　四者微細相容安立門<note place="inline">此約相說</note></p>
<lb n="0515b22" ed="T"/><p xml:id="pT45p0515b2201">　　五者十世隔法異成門<note place="inline">此約世說</note></p>
<lb n="0515b23" ed="T"/><p xml:id="pT45p0515b2301">　　六者諸藏純雜具德門<note place="inline">此約行行</note></p>
<lb n="0515b24" ed="T"/><p xml:id="pT45p0515b2401">　　七者一多相容不同門<note place="inline">此約理說</note></p>
<lb n="0515b25" ed="T"/><p xml:id="pT45p0515b2501">　　八者諸法相卽自在門<note place="inline">此約用說</note></p>
<lb n="0515b26" ed="T"/><p xml:id="pT45p0515b2601">　　九者唯心迴轉善成門<note place="inline">此約心說</note></p>
<lb n="0515b27" ed="T"/><p xml:id="pT45p0515b2701">　　十者託事顯法生解門<note place="inline">此約智說</note></p>
<pb n="0515c" xml:id="T45.1868.0515c" ed="T"/>
<lb n="0515c01" ed="T"/><p xml:id="pT45p0515c0101">就此十門亦一一之門皆復具十會成一百。
<lb n="0515c02" ed="T"/>所言十者。一者敎義。二理事。三解行。四因
<lb n="0515c03" ed="T"/>果。五人法。六分齊境位。七法智師弟。八主伴
<lb n="0515c04" ed="T"/>依正。九逆順體用。十隨生根欲性。所言敎義
<lb n="0515c05" ed="T"/>者。敎卽是通相別相三乘五乘之敎。卽以別
<lb n="0515c06" ed="T"/>敎以論別義。所以得理而忘敎。若入此通宗
<lb n="0515c07" ed="T"/>而敎。卽義以同時相應故也。第二理事者。若
<lb n="0515c08" ed="T"/>三乘敎辨卽異事顯異理。如諸經擧異事喩
<lb n="0515c09" ed="T"/>異理。若此宗卽事是理。如入法界等經文是
<lb n="0515c10" ed="T"/>體。實卽是理相彰卽是事。第三解行者如三
<lb n="0515c11" ed="T"/>乘說。解而非行。如說人名字而不識其人。若
<lb n="0515c12" ed="T"/>通宗說者卽行卽解。如看其面不說其名而
<lb n="0515c13" ed="T"/>自識也。相顯爲行。契窮後際爲解。第四因果
<lb n="0515c14" ed="T"/>者。修相爲因契窮爲果。第五人法者。文殊顯
<lb n="0515c15" ed="T"/>其妙慧。普賢彰其稱周。明人卽法也。第六分
<lb n="0515c16" ed="T"/>齊境位者。參而不雜各住分位。卽分齊境位。
<lb n="0515c17" ed="T"/>第七法智師弟者。開發爲師<anchor xml:id="nkr_note_orig_0515007" n="0515007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0515007" n="0515007"/><anchor xml:id="beg0515007" n="0515007"/>相<anchor xml:id="end0515007"/>相成卽弟子。
<lb n="0515c18" ed="T"/>第八主伴依正者。擧一爲主餘卽爲伴。主以
<lb n="0515c19" ed="T"/>爲正伴卽是依。第九逆順體用者。卽是成壞
<lb n="0515c20" ed="T"/>義也。第十隨生根欲性者。隨緣常應也。如涅
<lb n="0515c21" ed="T"/>槃經云。此方見滿餘方見半。而月實無虛盈。
<lb n="0515c22" ed="T"/>若此宗明者。常增減而常無增減。以同時相
<lb n="0515c23" ed="T"/>應。然此十門體無前後。相應旣其具此十門。
<lb n="0515c24" ed="T"/>餘因陀羅等九門亦皆具此十門。何但此十
<lb n="0515c25" ed="T"/>門。其中一一皆稱周法界。所以擧十門者成
<lb n="0515c26" ed="T"/>其無盡義也。</p>
<lb n="0515c27" ed="T"/><p xml:id="pT45p0515c2701">今釋第一同時具足相應門者。卽具明敎義
<lb n="0515c28" ed="T"/>理事等十門同時也。何以得如此耶。良由緣
<lb n="0515c29" ed="T"/>起實德法性海印三昧力用故得然。非是方
<pb n="0516a" xml:id="T45.1868.0516a" ed="T"/>
<lb n="0516a01" ed="T"/>便緣修所成故得同時。今且據因是同時者。
<lb n="0516a02" ed="T"/>若小乘說因果者。卽轉因以成果。因滅始果
<lb n="0516a03" ed="T"/>成。若據大乘因果亦得同時。而不彰其無盡。
<lb n="0516a04" ed="T"/>如似舍緣以成舍。因果同時成而不成餘物。
<lb n="0516a05" ed="T"/>以因有親疎故。所以成有盡。若通宗明因果
<lb n="0516a06" ed="T"/>者。擧疎緣以入親。是故如舍成時。一切法皆
<lb n="0516a07" ed="T"/>一時成。若有一法不成者。此舍亦不成。如似
<lb n="0516a08" ed="T"/>初步若到一切步皆到。若有一步非到者一
<lb n="0516a09" ed="T"/>切步皆非到。故經云。雖成等正覺不捨初發
<lb n="0516a10" ed="T"/>心。又如大品經云。非初不離初。非後不離後。
<lb n="0516a11" ed="T"/>而明菩提也。問旣言一步卽到者。何須用第
<lb n="0516a12" ed="T"/>二步耶。答汝言一步卽到者。爲多是卽一以
<lb n="0516a13" ed="T"/>不。又言何用第二步者。此第二步爲是一卽
<lb n="0516a14" ed="T"/>多以否。若初步是多一。第二步卽一多者。云
<lb n="0516a15" ed="T"/>何乃言一步到不用第二步耶。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0516001" n="0516001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0516001" n="0516001"/><anchor xml:id="beg0516001" n="0516001"/>答<anchor xml:id="end0516001"/>若不一是
<lb n="0516a16" ed="T"/>多一。多亦不是一多者。何但一步不能到。雖
<lb n="0516a17" ed="T"/>行多步終是不到。故知一步與多步常有到
<lb n="0516a18" ed="T"/>不到義。因中尙爾者。果中亦無果義。故涅槃
<lb n="0516a19" ed="T"/>經云。智者應當定說亦有亦無。今擧一步到
<lb n="0516a20" ed="T"/>者。卽是法界緣起海印定力說到不到。不同
<lb n="0516a21" ed="T"/>情謂說到不到。故經云。唯應度者乃能見之。
<lb n="0516a22" ed="T"/>而復不失因果。不墮斷常。故經云。深入緣起
<lb n="0516a23" ed="T"/>斷諸邪見斯之謂也。問若因果同時卽因成
<lb n="0516a24" ed="T"/>果。因卽成果那得言不失因果耶。答如地論
<lb n="0516a25" ed="T"/>云。依緣二種義示現二種時。依因義者名爲
<lb n="0516a26" ed="T"/>因。依果義者名爲果。豈得失於因果耶。又且
<lb n="0516a27" ed="T"/>旣言因果同時那得言失。若其失者何名因
<lb n="0516a28" ed="T"/>果同時耶。因果同時旣如此。敎義理事等同
<lb n="0516a29" ed="T"/>時亦然。問旣言同時相應者。今擧因果一事。
<pb n="0516b" xml:id="T45.1868.0516b" ed="T"/>
<lb n="0516b01" ed="T"/>卽得具前敎義等十門以否。答今但擧十門
<lb n="0516b02" ed="T"/>者欲成其無盡。若論三種世間圓融。可但一
<lb n="0516b03" ed="T"/>事具此十門。亦具無盡無量法界虛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0516002" n="0516002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0516002" n="0516002"/><anchor xml:id="beg0516002" n="0516002"/>空<anchor xml:id="end0516002"/>法門。
<lb n="0516b04" ed="T"/>成其無盡復無盡。若但就別事說不成無盡
<lb n="0516b05" ed="T"/>者。只同大乘義也。</p>
<lb n="0516b06" ed="T"/><p xml:id="pT45p0516b0601">第二因陀羅網境界門者。此約譬以明。亦復
<lb n="0516b07" ed="T"/>具有敎義等十門。如梵網經。卽取梵宮羅網
<lb n="0516b08" ed="T"/>爲喩。今言因陀羅網者。卽以帝釋殿網爲喩。
<lb n="0516b09" ed="T"/>帝釋殿網爲喩者。須先識此帝網之相。以何
<lb n="0516b10" ed="T"/>爲相。猶如衆鏡相照衆鏡之影見一鏡中。如
<lb n="0516b11" ed="T"/>是影中復現衆影。一一影中復現衆影。卽重
<lb n="0516b12" ed="T"/>重現影成其無盡復無盡也。是故如第七地
<lb n="0516b13" ed="T"/>讚請經云。於一微塵中各示那由他無量無
<lb n="0516b14" ed="T"/>邊佛於中而說法。此卽智正覺。世間又云。於
<lb n="0516b15" ed="T"/>一微塵中現無量佛國須彌金剛圍。世間不
<lb n="0516b16" ed="T"/>迫迮。此卽據器世間。又云。於一微塵中現有
<lb n="0516b17" ed="T"/>三惡道天人阿修羅。各各受業報。此卽據
<lb n="0516b18" ed="T"/>衆生世間。又云。如一微塵所示現。一切微塵
<lb n="0516b19" ed="T"/>亦如是。故於微塵現國土。國土微塵復示現。
<lb n="0516b20" ed="T"/>所以成其無盡復無盡。此卽是其法界緣起。
<lb n="0516b21" ed="T"/>如智如理實德如此。非卽變化對緣方便故
<lb n="0516b22" ed="T"/>說。若是大乘宗所明。卽言神力變化故大
<lb n="0516b23" ed="T"/>小得相入。或云菩薩力故入。又言不二故
<lb n="0516b24" ed="T"/>入。不同一乘說。問若此宗明相入不論神力。
<lb n="0516b25" ed="T"/>乃言自體常如此者。斯則渾無疆界。無始無
<lb n="0516b26" ed="T"/>終何緣得辨因果敎義等耶。答以隨智差別
<lb n="0516b27" ed="T"/>故擧一爲主。餘則爲伴。猶如帝網擧一珠爲
<lb n="0516b28" ed="T"/>首衆珠現中。如一珠卽爾。一切珠現亦如是。
<lb n="0516b29" ed="T"/>是故前經擧一菩薩爲主。一切菩薩圍繞。一
<pb n="0516c" xml:id="T45.1868.0516c" ed="T"/>
<lb n="0516c01" ed="T"/>一菩薩皆悉如是。又如諸方皆來證誠同其
<lb n="0516c02" ed="T"/>名號。一切十方證誠皆亦如是。所以成其無
<lb n="0516c03" ed="T"/>盡復無盡。而不失因果先後次第。而體無增
<lb n="0516c04" ed="T"/>減故經云。一切衆生盡成佛。佛界亦不增。衆
<lb n="0516c05" ed="T"/>生界亦不減。若無一衆生成佛衆生界亦不
<lb n="0516c06" ed="T"/>增。佛界亦不減也。</p>
<lb n="0516c07" ed="T"/><p xml:id="pT45p0516c0701">第三祕密隱顯俱成門者。此約緣起說也。還
<lb n="0516c08" ed="T"/>具前敎義十門。所言隱顯者。如涅槃經半字
<lb n="0516c09" ed="T"/>及滿字。昔說半字故半字卽顯。滿字卽隱。今
<lb n="0516c10" ed="T"/>日說滿字。卽滿字卽顯半字卽隱。此卽約緣
<lb n="0516c11" ed="T"/>而說隱顯。又如月喩品云。此方見半<note place="inline">他方見滿</note>。而
<lb n="0516c12" ed="T"/>彼月性實無虧盈。隨緣所見故有增減。此卽
<lb n="0516c13" ed="T"/>是大乘宗中說。若通宗辨者不待說與不說。
<lb n="0516c14" ed="T"/>常半常滿隱顯無別時。如彼月性常滿而常
<lb n="0516c15" ed="T"/>半。半滿無異時。是故如來於一念中。八相成
<lb n="0516c16" ed="T"/>道生時卽是滅時。同時俱成故。所以稱祕密。
<lb n="0516c17" ed="T"/>如似十數一卽十一卽是顯。二三四至十卽
<lb n="0516c18" ed="T"/>爲隱。又眼根入正受卽是顯。於色法中三昧
<lb n="0516c19" ed="T"/>起卽名隱。而此隱顯體無前後。故言祕密也。</p>
<lb n="0516c20" ed="T"/><p xml:id="pT45p0516c2001">第四微細相容安立門者。此就相說。如一微
<lb n="0516c21" ed="T"/>塵。此卽是其小相。無量佛國須彌金剛山等
<lb n="0516c22" ed="T"/>卽其大相。直以緣起實德無礙自在致使相
<lb n="0516c23" ed="T"/>容。非是天人所作故安立。如似一微塵中有
<lb n="0516c24" ed="T"/>穢國土。而卽於此微塵中具有不可說淨國。
<lb n="0516c25" ed="T"/>在此微塵中而於彼穢國不相妨礙。而此淨
<lb n="0516c26" ed="T"/>國之相仍亦不失。乃至有諸國土尸羅盆幢
<lb n="0516c27" ed="T"/>形三方及四維等國。在此一微塵中常不相
<lb n="0516c28" ed="T"/>妨礙。故普賢品云。一切諸世界入於一微塵
<lb n="0516c29" ed="T"/>中。世界不積聚。亦復不離散。故知。若與普相
<pb n="0517a" xml:id="T45.1868.0517a" ed="T"/>
<lb n="0517a01" ed="T"/>應能於一微塵中見不可說國土。而不雜亂
<lb n="0517a02" ed="T"/>不增不減。豈可須彌納芥子將爲難事哉。理
<lb n="0517a03" ed="T"/>事等十門安立相容亦如是。問此相容門與
<lb n="0517a04" ed="T"/>前因陀羅網門有何別耶。答諸門隱映互相
<lb n="0517a05" ed="T"/>顯發重重<note place="inline">復重重成其無</note>盡者。卽是因陀羅網門中攝。
<lb n="0517a06" ed="T"/>若諸門一時具顯不相妨礙。卽是相容門中
<lb n="0517a07" ed="T"/>攝。</p>
<lb n="0517a08" ed="T"/><p xml:id="pT45p0517a0801">第五十世隔法異成門者。此約三世說。如離
<lb n="0517a09" ed="T"/>世間品說。十世者過去說過去。過去說未來。
<lb n="0517a10" ed="T"/>過去說現在。現在說現在。現在說未來。現在
<lb n="0517a11" ed="T"/>說過去。未來說未來。未來說過去。未來說現
<lb n="0517a12" ed="T"/>在。三世爲一念。合前九爲十世也。如是十世
<lb n="0517a13" ed="T"/>以緣起力故。相卽復相入而不失三世。如以
<lb n="0517a14" ed="T"/>五指爲拳不失指。十世雖同時而不失十世。
<lb n="0517a15" ed="T"/>故經云。過去劫入未來。現在劫入過去。現在
<lb n="0517a16" ed="T"/>劫入過去。未來劫入現在。又云。長劫入短劫。
<lb n="0517a17" ed="T"/>短劫入長劫。有劫入無劫。無劫入有劫。又云。
<lb n="0517a18" ed="T"/>過去是未來。未來是過去。現在是過去。菩薩
<lb n="0517a19" ed="T"/>悉了知。又云。無盡無數劫能作一念頃。非長
<lb n="0517a20" ed="T"/>亦非短。解脫人所行如是。十世相入復相卽。
<lb n="0517a21" ed="T"/>而不失先後短長之相。故云隔法異成。敎義
<lb n="0517a22" ed="T"/>理事等十門相卽相入。而不失先後差別之
<lb n="0517a23" ed="T"/>相。故名異成也。</p>
<lb n="0517a24" ed="T"/><p xml:id="pT45p0517a2401">第六諸藏純雜具德門者。此約諸度門說。何
<lb n="0517a25" ed="T"/>者如似就一施門說者。一切萬法皆悉名施。
<lb n="0517a26" ed="T"/>所以名純。而此施門卽具諸度等行。故名爲
<lb n="0517a27" ed="T"/>雜。如是純之與雜不相妨礙。故名具德。如大
<lb n="0517a28" ed="T"/>品經一念品明。從始至終不出一念。卽名爲
<lb n="0517a29" ed="T"/>純。而此一念之中具於萬行。卽名爲雜。雖爾
<pb n="0517b" xml:id="T45.1868.0517b" ed="T"/>
<lb n="0517b01" ed="T"/>而與此中純雜義別。何者如彼經一念者。同
<lb n="0517b02" ed="T"/>是無得相應不明緣起德用。若此明純者。若
<lb n="0517b03" ed="T"/>約施門一切皆施。若說忍門一切皆忍。說忍
<lb n="0517b04" ed="T"/>門者諸行如虛空。卽名爲純。而此忍門具足
<lb n="0517b05" ed="T"/>諸門。卽名爲雜。純雜不相亂故名具德。故不
<lb n="0517b06" ed="T"/>同彼念品。又問此與六度相攝義有何別耶。
<lb n="0517b07" ed="T"/>答六度相攝義者。如似以施攝諸度。而諸度
<lb n="0517b08" ed="T"/>非是施。若此明者以施攝諸門。無門不是施。
<lb n="0517b09" ed="T"/>以緣起力故不同六度相攝。故一攝於九十
<lb n="0517b10" ed="T"/>而九十等皆是一。是故名爲純。而一內卽具
<lb n="0517b11" ed="T"/>九十等。是故復名雜。故知。不同相攝義。問此
<lb n="0517b12" ed="T"/>與大品相資義復有何別耶。彼中資者闕一
<lb n="0517b13" ed="T"/>卽不成。此中十數闕一亦不成。彼此二未審
<lb n="0517b14" ed="T"/>有何別耶。答彼言相資者而能非是所。今言
<lb n="0517b15" ed="T"/>十成一而一卽是十。所以不同資義。</p>
<lb n="0517b16" ed="T"/><p xml:id="pT45p0517b1601">第七一多相容不同門者。此約理說。以一入
<lb n="0517b17" ed="T"/>多。多入一故名相容。卽體無先後。而不失一
<lb n="0517b18" ed="T"/>多之相。故曰不同。此卽緣起實德非天人所
<lb n="0517b19" ed="T"/>修。故經云。以一佛土滿十方。十方入一亦無
<lb n="0517b20" ed="T"/>餘。世界本相亦不壞。自在願力故能爾。又如
<lb n="0517b21" ed="T"/>普賢品云。一切衆生身入一衆生身。一衆生
<lb n="0517b22" ed="T"/>身入一切衆生身。又云。一切諸世界令入一
<lb n="0517b23" ed="T"/>塵中。世界不積聚。亦復不雜亂。須彌入芥子。
<lb n="0517b24" ed="T"/>此卽不說也。</p>
<lb n="0517b25" ed="T"/><p xml:id="pT45p0517b2501">第八諸法相卽自在門者。此約用說。還就約
<lb n="0517b26" ed="T"/>敎義理事等十門。取其三種世間圓融無礙
<lb n="0517b27" ed="T"/>自在。故一卽攝一切。成其無盡復無盡。以其
<lb n="0517b28" ed="T"/>無盡故相卽復相入。此約用以說。問此明其
<lb n="0517b29" ed="T"/>無盡復無盡。相卽復相入。與前因陀羅網。及
<pb n="0517c" xml:id="T45.1868.0517c" ed="T"/>
<lb n="0517c01" ed="T"/>微細相容門有何差別耶。答如譬說同體門
<lb n="0517c02" ed="T"/>中說者。若就隱映相應互相顯發。重重復重
<lb n="0517c03" ed="T"/>重成其無盡者。卽是因陀羅網門攝。若諸門
<lb n="0517c04" ed="T"/>一時具顯不相妨礙者。是相容門攝。若就三
<lb n="0517c05" ed="T"/>世圓融無礙自在。相卽復相入成其無盡復
<lb n="0517c06" ed="T"/>無盡者。卽是此門攝。問若如是相卽卽復相
<lb n="0517c07" ed="T"/>入成其無盡復無盡者。此乃渾無疆界。何始
<lb n="0517c08" ed="T"/>何終何因何果耶。答此據法界緣起體性成
<lb n="0517c09" ed="T"/>其無盡復無盡。故先後因果不失。雖不失先
<lb n="0517c10" ed="T"/>後而先後相卽復相入。故成其無盡。以先後
<lb n="0517c11" ed="T"/>相卽復相入故初發心時便成正覺。如前章
<lb n="0517c12" ed="T"/>門。一卽一切無盡亦復無盡。二三亦復爾。故
<lb n="0517c13" ed="T"/>此經歎初發心功德云。彼一念功德深廣無
<lb n="0517c14" ed="T"/>邊際。如來分別說窮劫不可盡。此卽明其一
<lb n="0517c15" ed="T"/>卽一切成其一切無盡。又云。何況於無量無
<lb n="0517c16" ed="T"/>數無邊劫具足。修諸度諸地功德行。此卽是
<lb n="0517c17" ed="T"/>從二三至九十皆成無盡。以是故從十信終
<lb n="0517c18" ed="T"/>心。至十住十行及十迴向地等。皆悉明成佛
<lb n="0517c19" ed="T"/>者。良由始終相卽復相入成無盡故。問如前
<lb n="0517c20" ed="T"/>明果德絕於說相。云何十信終心卽具佛果
<lb n="0517c21" ed="T"/>德用耶。若十信同果德者。卽果德是可說之
<lb n="0517c22" ed="T"/>相。何不可說耶。答因位菩薩有果德者。欲彰
<lb n="0517c23" ed="T"/>果德是不可說。是故歎德文云。菩薩在此一
<lb n="0517c24" ed="T"/>地。普攝一切諸地功德。問若一地卽攝一切
<lb n="0517c25" ed="T"/>諸地功德。一卽一切初卽攝後者。一門卽具
<lb n="0517c26" ed="T"/>何用餘門也。答若無餘門一門卽不成故。如
<lb n="0517c27" ed="T"/>一升卽攝一斗。若無一升此斗卽不成。問若
<lb n="0517c28" ed="T"/>無升卽無斗者。今擧一升卽得一斗以不。若
<lb n="0517c29" ed="T"/>一升不得一斗。一行不得具一切行。答十升
<pb n="0518a" xml:id="T45.1868.0518a" ed="T"/>
<lb n="0518a01" ed="T"/>合成一斗。旣無其升時將何作斗。故如無升
<lb n="0518a02" ed="T"/>卽無斗。有升卽有斗。今擧升卽斗。斗升之外
<lb n="0518a03" ed="T"/>無別升斗。如龜毛兔角不可得。初心卽成佛。
<lb n="0518a04" ed="T"/>成外無別修。其相如虛空。是故言初心成佛
<lb n="0518a05" ed="T"/>者。非謂不具諸功德。如經說。普莊嚴童子一
<lb n="0518a06" ed="T"/>生具見佛聞法。卽得三昧卽至後際見佛。滅
<lb n="0518a07" ed="T"/>度後復得三昧。如經一生得見聞。若熏習二
<lb n="0518a08" ed="T"/>生成其解行。三生得入果海。同一緣起大樹
<lb n="0518a09" ed="T"/>而此三生只在一念。猶如遠行到在初步。然
<lb n="0518a10" ed="T"/>此初步之到非謂無於後步。明此童子得入
<lb n="0518a11" ed="T"/>果海。非不久植善根。問旣言久修始得者。云
<lb n="0518a12" ed="T"/>何言一念得耶。答言久修行善根者。卽在三
<lb n="0518a13" ed="T"/>乘敎攝。從三乘入一乘。卽是一念始終具足。
<lb n="0518a14" ed="T"/>故經云初發心時便成正覺。乃至具足慧身
<lb n="0518a15" ed="T"/>不由他悟。譬衆流入海。纔入一滴卽稱周大
<lb n="0518a16" ed="T"/>海無始無終。若餘江河水之深不及入大海
<lb n="0518a17" ed="T"/>一滴。故卽用三乘中修。三乘多劫不及與一
<lb n="0518a18" ed="T"/>乘中一念。故下明善財從文殊所。發心求善
<lb n="0518a19" ed="T"/>知識。經歷一百一十城已。而不如一念得見
<lb n="0518a20" ed="T"/>普賢菩薩。故知得入此緣起大海。一念豈不
<lb n="0518a21" ed="T"/>成佛耶。至如初坐用心之徒但取靜心卽言
<lb n="0518a22" ed="T"/>成佛者。此亦謂。佛成在而不得是圓極之成。
<lb n="0518a23" ed="T"/>如諸江河亦得是水。未得同於大海之水。此
<lb n="0518a24" ed="T"/>中通辨一念成佛義者。若小乘說要三大阿
<lb n="0518a25" ed="T"/>僧祇劫滿百劫。修行相好業始得成佛。行若
<lb n="0518a26" ed="T"/>滿意欲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0518001" n="0518001"/>不成佛亦不得。故無一念成佛義。若
<lb n="0518a27" ed="T"/>大乘明一念成佛義者凡有二種。一者會緣
<lb n="0518a28" ed="T"/>以入實性無多少。故明一念成佛義。如大品
<lb n="0518a29" ed="T"/>經一念品義是也。二者行行旣滿取最後念。
<pb n="0518b" xml:id="T45.1868.0518b" ed="T"/>
<lb n="0518b01" ed="T"/>名爲成佛。如人遠行以後步爲到。此亦分用
<lb n="0518b02" ed="T"/>緣起。而明三僧祇劫修道。地前是一僧祇。初
<lb n="0518b03" ed="T"/>地至七地是二僧祇。八地至十地是三僧祇。
<lb n="0518b04" ed="T"/>然亦不定由有一念成佛。故明知不定。若一
<lb n="0518b05" ed="T"/>乘明一念成佛。如大乘取最後一念成佛。卽
<lb n="0518b06" ed="T"/>入一乘。以後望初初念卽是成。何故以因果
<lb n="0518b07" ed="T"/>相卽同<anchor xml:id="nkr_note_orig_0518002" n="0518002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0518002" n="0518002"/><anchor xml:id="beg0518002" n="0518002"/>時<anchor xml:id="end0518002"/>應。故欲論其成者。成復成成復
<lb n="0518b08" ed="T"/>成。衆生欲在後成佛者。在後復在後在後復
<lb n="0518b09" ed="T"/>在後。故不思議品云。諸佛如來非不先覺。爲
<lb n="0518b10" ed="T"/>衆生故於念念中新新斷結。亦不住學地而
<lb n="0518b11" ed="T"/>成正覺。故今擧一念成者。卽與佛同<anchor xml:id="nkr_note_orig_0518003" n="0518003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0518003" n="0518003"/><anchor xml:id="beg0518003" n="0518003"/>時<anchor xml:id="end0518003"/>位未
<lb n="0518b12" ed="T"/>見究竟。故復有淺深之殊。如人始出門及與
<lb n="0518b13" ed="T"/>久遊他土。雖同在空中而遠近有別。是故信
<lb n="0518b14" ed="T"/>住等位各各言成佛者。而復辨其淺深。此須
<lb n="0518b15" ed="T"/>善思之。</p>
<lb n="0518b16" ed="T"/><p xml:id="pT45p0518b1601">第九唯心迴轉善成門者。此約心說。所言唯
<lb n="0518b17" ed="T"/>心迴轉者。前諸義敎門等。竝是如來藏性淸
<lb n="0518b18" ed="T"/>淨眞心之所建立。若善若惡隨心所轉故云
<lb n="0518b19" ed="T"/>迴轉善成。心外無別境故言唯心。若順轉卽
<lb n="0518b20" ed="T"/>名涅槃。故經云心造諸如來。若逆轉卽是生
<lb n="0518b21" ed="T"/>死。故云三界虛妄唯一心作。生死涅槃皆不
<lb n="0518b22" ed="T"/>出心。是故不得定說性是淨及與不淨。故涅
<lb n="0518b23" ed="T"/>槃云。佛性非淨亦非不淨。淨與不淨皆唯心。
<lb n="0518b24" ed="T"/>故離心更無別法。故楞伽經云。心外無境界
<lb n="0518b25" ed="T"/>無塵虛妄見。問若心外更無別境。有無皆由
<lb n="0518b26" ed="T"/>心成者。如人先見障外有物。別有人去物時
<lb n="0518b27" ed="T"/>心由謂有。爾時物實無何名由心成耶。答若
<lb n="0518b28" ed="T"/>隨虛妄心中轉者。此障外物亦隨心之有無。
<lb n="0518b29" ed="T"/>此亦心隨去物不去物而轉。若論如來藏性
<pb n="0518c" xml:id="T45.1868.0518c" ed="T"/>
<lb n="0518c01" ed="T"/>眞實淨心說者。此物不動本處。體應十方。性
<lb n="0518c02" ed="T"/>恒常轉縱移到他方。而常不動本處。此卽緣
<lb n="0518c03" ed="T"/>起自在力。然非是變化幻術所爲。是故雖復
<lb n="0518c04" ed="T"/>七處九會。而不離寂滅道場。維摩云。文殊師
<lb n="0518c05" ed="T"/>利不來相而來。不見相而見。此之謂也。</p>
<lb n="0518c06" ed="T"/><p xml:id="pT45p0518c0601">第十託事顯法生解門者。此約智說。言託事
<lb n="0518c07" ed="T"/>者如經擧金色世界之事。卽顯始起於實際
<lb n="0518c08" ed="T"/>之法。一切幢一切蓋等事是行體也。又如法
<lb n="0518c09" ed="T"/>界品云。開樓觀門相見彌勒菩薩所行因事
<lb n="0518c10" ed="T"/>至<name role="" type="person">菩提道場</name>。以樓觀則菩提相。所以言顯法
<lb n="0518c11" ed="T"/>主解也。若大乘宗中所明亦託事以顯法。卽
<lb n="0518c12" ed="T"/>以異事顯於異理法。此中以事卽法故隨擧
<lb n="0518c13" ed="T"/>一事攝法。無盡故前擧旛幢等。皆言一切。所
<lb n="0518c14" ed="T"/>以不同大乘說也。此中明因果者如一乘說
<lb n="0518c15" ed="T"/>也。</p>
<lb n="0518c16" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="close"><cb:jhead>華嚴一乘十玄門<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
<lb n="0518c17" ed="T"/><cb:div type="w"><p xml:id="pT45p0518c1701">華嚴大敎闡揚十玄門者。此爲鼻祖。賢首
<lb n="0518c18" ed="T"/>仍之載於敎義章內。大意相同而文有詳
<lb n="0518c19" ed="T"/>略。及作探玄記改易二名。用一華葉演說
<lb n="0518c20" ed="T"/>爲淸涼懸談張本。後人不知。以爲淸涼十
<lb n="0518c21" ed="T"/>玄與賢首有異者。蓋未見探玄記也。今敎
<lb n="0518c22" ed="T"/>義章與懸談並行於世。而復刻此卷。欲令
<lb n="0518c23" ed="T"/>人知其本源耳<note place="inline">楊文會記</note>。</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0514b1701" to="#end0514b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4" cb:provider="來函：于博闻 (2024-02-29)">二<note type="cf1">T48n2016_p0486c08</note><note type="cf2">X58n0998_p0384c11</note></lem><rdg wit="#wit.orig">三</rdg></app>
<app from="#beg0514005" to="#end0514005"><lem wit="#wit.orig">界</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="variantRemark"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0515001" to="#end0515001"><lem wit="#wit.orig">問若</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="variantRemark"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0515002" to="#end0515002"><lem wit="#wit.orig">其</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="variantRemark">辨</rdg></app>
<app from="#beg0515003" to="#end0515003"><lem wit="#wit.orig">答</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="variantRemark"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0515004" to="#end0515004"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">如</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">始</rdg></app>
<app from="#beg0515005" to="#end0515005"><lem wit="#wit.orig">等</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="variantRemark"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0515006" to="#end0515006"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">體</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark">體一</rdg></app>
<app from="#beg0515007" to="#end0515007"><lem wit="#wit.orig">相</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="variantRemark"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0516001" to="#end0516001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">答</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="correctionRemark"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0516002" to="#end0516002"><lem wit="#wit.orig">空</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="variantRemark">空界</rdg></app>
<app from="#beg0518002" to="#end0518002"><lem wit="#wit.orig">時</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="variantRemark">時相</rdg></app>
<app from="#beg0518003" to="#end0518003"><lem wit="#wit.orig">時</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="variantRemark"><space quantity="0"/></rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0514005" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0514005">界【大】，〔－〕【校異-原】</note>
<note n="0515001" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0515001">問若【大】，〔－〕【校異-原】</note>
<note n="0515002" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0515002">其【大】，辨【校異-原】</note>
<note n="0515003" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0515003">答【大】，〔－〕【校異-原】</note>
<note n="0515004" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0515004">如【大】，始【考僞-原】</note>
<note n="0515005" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0515005">等【大】，〔－〕【校異-原】</note>
<note n="0515006" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0515006"><!--CBETA todo type: ＊-->體【大】＊，體一【考僞-原】＊</note>
<note n="0515007" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0515007">相【大】，〔－〕【校異-原】</note>
<note n="0516001" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0516001">答【大】，〔－〕【考僞-原】</note>
<note n="0516002" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0516002">空【大】，空界【校異-原】</note>
<note n="0518002" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0518002">時【大】，時相【校異-原】</note>
<note n="0518003" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0518003">時【大】，〔－〕【校異-原】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="taisho-notes">
<head>大正藏 校注</head>
<p>
<note n="0514004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0514004">【原】大日本續藏經</note>
<note n="0514005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0514005">〔界〕ィ－【原】</note>
<note n="0514006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0514006">冠註曰十中一等者折薪記引此文云何者一中十十卽是盡十中一具說卽無盡復古所引亦同折薪疑此文後人改易歟</note>
<note n="0515001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0515001">〔問答〕ィ－【原】</note>
<note n="0515002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0515002">其＝辨ィ【原】</note>
<note n="0515003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0515003">〔答〕ィ－【原】</note>
<note n="0515004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0515004">如＝始ヵ【原】</note>
<note n="0515005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0515005">〔等〕ィ－【原】</note>
<note n="0515006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0515006">體＋（一）ヵ【原】＊</note>
<note n="0515007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0515007">〔相〕ィ－【原】</note>
<note n="0516001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0516001">〔答〕－ヵ【原】</note>
<note n="0516002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0516002">空＋（界）ィ【原】</note>
<note n="0518001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0518001">冠註曰不字恐當在滿字上</note>
<note n="0518002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0518002">時＋（相）ィ【原】</note>
<note n="0518003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0518003">〔時〕ィ－【原】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0514b1701" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="T45.0514b17.09" target="#nkr_note_add_0514b1701">二【CB】，三【大】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>