<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="T45n1878">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Taishō Tripiṭaka, Electronic version, No. 1878 華嚴發菩提心章</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經數位版, No. 1878 華嚴發菩提心章</title>
			<author>唐 法藏述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Taisho</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">T</idno>.<idno type="vol">45</idno>.<idno type="no">1878</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Taishō Tripiṭaka</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">華嚴發菩提心章</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Hsiao Chen-Kuo, Text as provided by Anonymous from USA, Punctuated text as provided by Mr. Lan Shi-Ren</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">蕭鎭國大德提供，北美某大德提供，藍世任大德提供新式標點</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【大】</witness>
						<witness xml:id="wit1">【原】</witness>
						<witness xml:id="wit2">【甲】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB05098">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05098</charName>
				<mapping cb:dec="988138" type="PUA">U+F13EA</mapping>
			<mapping type="unicode">U+39A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>懶</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+闌]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2000-08-01T15:07:06">
			CW (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT (00/01/24)
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone n="1" unit="juan"/>
<lb n="0650c17" ed="T"/>
<lb n="0650c18" ed="T"/>
<lb n="0650c19" ed="T"/><cb:docNumber>No. 1878</cb:docNumber>
<lb n="0650c20" ed="T"/><cb:div type="xu"><cb:mulu level="1" type="序">凡例</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0650002" n="0650002"/>華嚴發菩提心章凡例</head>
<lb n="0650c21" ed="T"/>
<lb n="0650c22" ed="T"/><p xml:id="pT45p0650c2201">此章別有異本，而文畫多紕謬，字句頗缺脫，
<lb n="0650c23" ed="T"/>今以梅尾南都諸本隨義參訂改正。筆削非
<lb n="0650c24" ed="T"/>私意也，每値文有大異，繫之鼇頭。《法界義鏡》
<lb n="0650c25" ed="T"/>曰：「香象大師《菩提心章》載法界觀門，以明發
<lb n="0650c26" ed="T"/>心相。」故今章明第四表德中有五門：自第一
<lb n="0650c27" ed="T"/>眞空觀至第三周遍含容觀，全擧彼觀文耳也。
<lb n="0650c28" ed="T"/>又如圓超《疏鈔錄》、凝然《華嚴宗要義》、永超《東
<lb n="0650c29" ed="T"/>域傳燈錄》及《<name role="" type="person">高山寺</name>藏目》等，皆標爲賢首撰也。
<pb n="0651a" ed="T" xml:id="T45.1878.0651a"/>
<lb n="0651a01" ed="T"/>世別有題爲《華嚴三昧章》者，然其文大同此
<lb n="0651a02" ed="T"/>章。今謂是乃後學誤以今章殘編爲《三昧章》
<lb n="0651a03" ed="T"/>者耶？故《探玄記》說十重唯識曰：「上來所明約
<lb n="0651a04" ed="T"/>敎就解而說。若就觀、行，亦有十重，如一卷《華
<lb n="0651a05" ed="T"/>嚴三昧》中說云。」然考世所題爲《三昧章》者，總
<lb n="0651a06" ed="T"/>無其文，故知彼非其於《探玄記》所指者必矣。</p>
<lb n="0651a07" ed="T"/><p xml:id="pT45p0651a0701">正德四年納錦綾山曼陀羅院</p></cb:div>
<lb n="0651a08" ed="T"/><cb:div type="other">
<lb n="0651a09" ed="T"/>
<lb n="0651a10" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="open"><cb:mulu n="1" type="卷"/><cb:jhead>華嚴發菩提心章</cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0651a11" ed="T"/>
<lb n="0651a12" ed="T"/><byline cb:type="author">魏國西寺沙門法藏述</byline>
<lb n="0651a13" ed="T"/><p xml:id="pT45p0651a1301">　發心第一　簡敎第二　顯過第三
<lb n="0651a14" ed="T"/>　表德第四</p>
<lb n="0651a15" ed="T"/><cb:mulu level="1" type="其他">1 發心</cb:mulu><p xml:id="pT45p0651a1501">初中問曰：「云何名爲發菩提心？」</p><p xml:id="pT45p0651a1513" cb:place="inline">答曰：「依起信
<lb n="0651a16" ed="T"/>論有三種心：一者、直心，正念眞如法故；二者、
<lb n="0651a17" ed="T"/>深心，樂修一切諸善行故；三者、大悲心，救度
<lb n="0651a18" ed="T"/>一切苦衆生故。依此三心，各曲開十門。</p><p xml:id="pT45p0651a1816" cb:place="inline">「就初
<lb n="0651a19" ed="T"/>直心中，具有十心：</p><p xml:id="pT45p0651a1908" cb:place="inline">「一者、廣大心，謂誓願觀一
<lb n="0651a20" ed="T"/>切法，悉如如故。</p><p xml:id="pT45p0651a2007" cb:place="inline">「二者、甚深心，謂誓願觀眞如，
<lb n="0651a21" ed="T"/>要盡源底故。</p><p xml:id="pT45p0651a2106" cb:place="inline">「三者、方便心，謂推求簡擇，趣眞
<lb n="0651a22" ed="T"/>方便故。</p><p xml:id="pT45p0651a2204" cb:place="inline">「四者、堅固心，謂設逢極苦樂受，此觀
<lb n="0651a23" ed="T"/>心不捨離故。</p><p xml:id="pT45p0651a2306" cb:place="inline">「五者、無間心，謂觀此眞如理，盡
<lb n="0651a24" ed="T"/>未來際不覺其久故。</p><p xml:id="pT45p0651a2409" cb:place="inline">「六者、折伏心，謂若失念
<lb n="0651a25" ed="T"/>煩惱暫起，卽覺察折伏令盡，使觀心相續故。</p>
<lb n="0651a26" ed="T"/><p xml:id="pT45p0651a2601">「七者、善巧心，謂觀眞理，不礙隨事，巧修萬行
<lb n="0651a27" ed="T"/>故。</p><p xml:id="pT45p0651a2702" cb:place="inline">「八者、不二心，謂隨事萬行，與一味眞理融
<lb n="0651a28" ed="T"/>無二故。</p><p xml:id="pT45p0651a2804" cb:place="inline">「九者、無礙心，謂理事旣全融不二，還
<lb n="0651a29" ed="T"/>令全理之事互相卽入故。</p><p xml:id="pT45p0651a2911" cb:place="inline">「十者、圓<anchor xml:id="nkr_note_orig_0651001" n="0651001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0651001" n="0651001"/><anchor xml:id="beg0651001" n="0651001"/>明<anchor xml:id="end0651001"/>心，謂頓
<pb n="0651b" ed="T" xml:id="T45.1878.0651b"/>
<lb n="0651b01" ed="T"/>觀法界全一全多，同時顯現無障無礙故。</p><p xml:id="pT45p0651b0117" cb:place="inline">「第
<lb n="0651b02" ed="T"/>二深心中，亦具十心：</p><p xml:id="pT45p0651b0209" cb:place="inline">「一者、廣大心，謂於遍法
<lb n="0651b03" ed="T"/>界一切行門，誓當修習學故。</p><p xml:id="pT45p0651b0312" cb:place="inline">「二者、修行心，謂
<lb n="0651b04" ed="T"/>於此無邊行海，對緣修造故。</p><p xml:id="pT45p0651b0412" cb:place="inline">「三者、究竟心，謂
<lb n="0651b05" ed="T"/>凡所修學，要當成就，乃至菩提故。</p><p xml:id="pT45p0651b0514" cb:place="inline">「四者、忍苦
<lb n="0651b06" ed="T"/>心，謂能忍大苦，修諸難行，不以爲難故。</p><p xml:id="pT45p0651b0616" cb:place="inline">「五者、
<lb n="0651b07" ed="T"/>無厭足心，謂頓修多行，情無厭足故。</p><p xml:id="pT45p0651b0715" cb:place="inline">「六者、無
<lb n="0651b08" ed="T"/>疲倦心，謂於一一難行多時，勇悍無疲倦故。</p>
<lb n="0651b09" ed="T"/><p xml:id="pT45p0651b0901">「七者、常心，謂於一一行，各盡未來際，念念相
<lb n="0651b10" ed="T"/>續恒不斷故。</p><p xml:id="pT45p0651b1006" cb:place="inline">「八者、不求果報心，謂修此諸行，
<lb n="0651b11" ed="T"/>不求人天二乘果故。</p><p xml:id="pT45p0651b1109" cb:place="inline">「九者、歡喜心，謂凡修諸
<lb n="0651b12" ed="T"/>行，稱本求心，皆大歡喜故。</p><p xml:id="pT45p0651b1211" cb:place="inline">「十者、不顚倒心，謂
<lb n="0651b13" ed="T"/>凡所修行，皆離二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0651002" n="0651002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0651002" n="0651002"/><anchor xml:id="beg0651002" n="0651002"/>乘<anchor xml:id="end0651002"/>，俱絕三輪故。</p><p xml:id="pT45p0651b1314" cb:place="inline">「第三大悲
<lb n="0651b14" ed="T"/>心中，亦具十心：</p><p xml:id="pT45p0651b1407" cb:place="inline">「一者、廣大心，謂於一切衆生
<lb n="0651b15" ed="T"/>皆立誓願，將度脫故。</p><p xml:id="pT45p0651b1509" cb:place="inline">「二者、最勝心，謂度彼要
<lb n="0651b16" ed="T"/>當得佛果故。</p><p xml:id="pT45p0651b1606" cb:place="inline">「三者、巧方便心，謂求度衆生巧
<lb n="0651b17" ed="T"/>方便法，要當成熟故。</p><p xml:id="pT45p0651b1709" cb:place="inline">「四者、忍苦心，謂堪忍代
<lb n="0651b18" ed="T"/>彼一切衆生受大苦故。</p><p xml:id="pT45p0651b1810" cb:place="inline">「五者、無厭足心，謂於
<lb n="0651b19" ed="T"/>一一難化衆生化以無量方便，無厭足故。</p><p xml:id="pT45p0651b1917" cb:place="inline">「六
<lb n="0651b20" ed="T"/>者、無疲倦心，謂化難化衆生設於無量劫荷
<lb n="0651b21" ed="T"/>負衆生苦，不以爲勞故。</p><p xml:id="pT45p0651b2110" cb:place="inline">「七者、常心，謂於一一
<lb n="0651b22" ed="T"/>衆生盡未來際念念無間，不休息故。</p><p xml:id="pT45p0651b2215" cb:place="inline">「八者、不
<lb n="0651b23" ed="T"/>求恩報心，謂於諸衆生作此廣大饒益，終不
<lb n="0651b24" ed="T"/>希望毛端恩報故。</p><p xml:id="pT45p0651b2408" cb:place="inline">「九者、歡喜心，謂令衆生得
<lb n="0651b25" ed="T"/>安樂時，通令得轉輪王樂、釋梵天王乃至二
<lb n="0651b26" ed="T"/>乘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0651003" n="0651003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0651003" n="0651003"/><anchor xml:id="beg0651003" n="0651003"/>及大<anchor xml:id="end0651003"/>涅槃等樂故。</p><p xml:id="pT45p0651b2609" cb:place="inline">「十者、不顚倒心，謂不見
<lb n="0651b27" ed="T"/>能化及所化故。」</p></cb:div>
<lb n="0651b28" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">2 簡敎</cb:mulu><p xml:id="pT45p0651b2801">第二簡敎者。</p><p xml:id="pT45p0651b2806" cb:place="inline">問：「衆生修行，爲要籍受持聖敎，
<lb n="0651b29" ed="T"/>方成行耶？爲要須捨敎法行，方成立耶？」</p><p xml:id="pT45p0651b2916" cb:place="inline">答：「通
<pb n="0651c" ed="T" xml:id="T45.1878.0651c"/>
<lb n="0651c01" ed="T"/>辨此義，略有十類衆生：</p><p xml:id="pT45p0651c0110" cb:place="inline">「一者、自有衆生元不
<lb n="0651c02" ed="T"/>識敎，懸捨聖言，師自妄心，或隨邪友違敎修
<lb n="0651c03" ed="T"/>行，以爲心要。外現威儀，內實朽<g ref="#CB05098">㦨</g>，巧僞誑惑，
<lb n="0651c04" ed="T"/>是魔徒黨，此爲最惡人也。</p><p xml:id="pT45p0651c0411" cb:place="inline">「二者、自有衆生亦
<lb n="0651c05" ed="T"/>背聖敎不讀經典，唯以質直心，隨逐前巧僞
<lb n="0651c06" ed="T"/>人，謂爲出要，勤苦修行竟無所益，此雖<anchor xml:id="nkr_note_orig_0651004" n="0651004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0651004" n="0651004"/><anchor xml:id="beg0651004" n="0651004"/>勝<anchor xml:id="end0651004"/>
<lb n="0651c07" ed="T"/>於前類，猶非好人也。此上二人俱捨聖敎，不
<lb n="0651c08" ed="T"/>得義理。</p><p xml:id="pT45p0651c0804" cb:place="inline">「三者、自有衆生聞前二人背敎爲損，
<lb n="0651c09" ed="T"/>卽便唯讀聖言不解義意，莫知修行，唯以巧
<lb n="0651c10" ed="T"/>僞傍依聖敎，求名求利，違自所誦，順妄背眞，
<lb n="0651c11" ed="T"/>此雖不捨聖言，猶非好人也。</p><p xml:id="pT45p0651c1112" cb:place="inline">「四者、自有衆生
<lb n="0651c12" ed="T"/>雖受持讀誦唯逐文句，不知義理，不解修行，
<lb n="0651c13" ed="T"/>唯以直心讀誦爲業，雖無巧僞勝過前人，猶
<lb n="0651c14" ed="T"/>非究竟。此上二人俱不捨聖敎而不得義理
<lb n="0651c15" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT45p0651c1502" cb:place="inline">「五者、自有衆生讀誦聖敎，分知解行，隨力
<lb n="0651c16" ed="T"/>修行，多讀文句，少有修行。雖是好人，猶未究
<lb n="0651c17" ed="T"/>竟。</p><p xml:id="pT45p0651c1702" cb:place="inline">「六者、自有衆生廣尋聖敎，遍知解行，漸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0651005" n="0651005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0651005" n="0651005"/><anchor xml:id="beg0651005" n="0651005"/>略<anchor xml:id="end0651005"/>
<lb n="0651c18" ed="T"/>聖言，而順敎修行，取意專修不復多讀。此雖
<lb n="0651c19" ed="T"/>復勝前，猶非究竟。</p><p xml:id="pT45p0651c1908" cb:place="inline">「七者、自有衆生受持聖敎
<lb n="0651c20" ed="T"/>深會其意，亡筌得實，唯在修行，不復尋言。雖
<lb n="0651c21" ed="T"/>捨敎筌，猶非究竟。</p><p xml:id="pT45p0651c2108" cb:place="inline">「八者、自有衆生尋敎得旨，
<lb n="0651c22" ed="T"/>知<anchor xml:id="nkr_note_orig_0651006" n="0651006"/>一切法無不穪性，是故於文字敎法亦不
<lb n="0651c23" ed="T"/>待捨離，持此順稱之敎則爲正行，此雖不捨
<lb n="0651c24" ed="T"/>敎而得眞，猶非究竟。</p><p xml:id="pT45p0651c2409" cb:place="inline">「九者、自有衆生常受持
<lb n="0651c25" ed="T"/>稱性之言敎，遂得於敎不捨不著，恒觀絕言
<lb n="0651c26" ed="T"/>之眞理，乃得於理亦不捨亦不滯，俱起二行
<lb n="0651c27" ed="T"/>故。《經》曰：『聖說法，聖默然』者，是其事也。此雖理
<lb n="0651c28" ed="T"/>事無礙，二行俱起，猶非究竟。</p><p xml:id="pT45p0651c2812" cb:place="inline">「十者、自有衆生
<lb n="0651c29" ed="T"/>尋敎得眞，會理、敎無礙常觀理而不礙持敎，
<pb n="0652a" ed="T" xml:id="T45.1878.0652a"/>
<lb n="0652a01" ed="T"/>恒誦習而不礙觀空。故《<anchor xml:id="nkr_note_orig_0652001" n="0652001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0652001" n="0652001"/><anchor xml:id="beg0652001" n="0652001"/>經》曰：『成就第一誠諦
<lb n="0652a02" ed="T"/>之語，如說能行，如行能說，乃至學三世諸佛
<lb n="0652a03" ed="T"/>無二語，隨順如來一切智慧』等<anchor xml:id="end0652001"/>，此則理敎俱
<lb n="0652a04" ed="T"/>融，合成一觀，方爲究竟也。」</p></cb:div>
<lb n="0652a05" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">3 顯過</cb:mulu><p xml:id="pT45p0652a0501">第三顯過者。</p><p xml:id="pT45p0652a0506" cb:place="inline">問：「色空、空色爲相卽耶？爲不相
<lb n="0652a06" ed="T"/>卽耶？」</p><p xml:id="pT45p0652a0603" cb:place="inline">答：「有二門：一、顯過；二、表德。</p><p xml:id="pT45p0652a0613" cb:place="inline">「第一顯過
<lb n="0652a07" ed="T"/>中有四句：謂卽亦不可，非卽亦不可，俱亦不
<lb n="0652a08" ed="T"/>可，俱非亦不可。</p><p xml:id="pT45p0652a0807" cb:place="inline">「初中有二：謂據人及法。</p><p xml:id="pT45p0652a0816" cb:place="inline">「就人
<lb n="0652a09" ed="T"/>有四句：若色卽空，有二過失：一、凡迷同聖過，
<lb n="0652a10" ed="T"/>以凡夫見色，卽是空故。二、聖智同凡過，以所
<lb n="0652a11" ed="T"/>證眞空，卽是凡見色故。若空卽色，亦有二過
<lb n="0652a12" ed="T"/>失：一、聖應同凡，見妄色故。二、凡應同聖，見眞
<lb n="0652a13" ed="T"/>空故。</p><p xml:id="pT45p0652a1303" cb:place="inline">「就法四句者：若色卽空，還有二過失：一、
<lb n="0652a14" ed="T"/>壞俗諦過，以靑、黃等色卽是眞空，則無別俗
<lb n="0652a15" ed="T"/>故。二者、壞眞諦過，旣以靑、黃等相爲眞空，則
<lb n="0652a16" ed="T"/>別無眞空故。若空卽色，亦有二過失：一、壞眞
<lb n="0652a17" ed="T"/>諦過，以空是靑、黃等，則無眞空故。二、壞俗諦
<lb n="0652a18" ed="T"/>過，以眞空爲色，則無妄色故。</p><p xml:id="pT45p0652a1812" cb:place="inline">「第二非卽亦不
<lb n="0652a19" ed="T"/>可者，亦有二失。</p><p xml:id="pT45p0652a1907" cb:place="inline">「據人四句者：若色不卽空，有
<lb n="0652a20" ed="T"/>二失：一者、凡迷不成過，以所見色，非虛妄故。
<lb n="0652a21" ed="T"/>二、凡無悟聖過，以所見妄色，隔眞空故。若空
<lb n="0652a22" ed="T"/>不卽色，亦有二失：一、聖智不成過，以空取色
<lb n="0652a23" ed="T"/>外是，非眞空故。二、聖不從凡過，以空異妄色，
<lb n="0652a24" ed="T"/>聖自聖故。</p><p xml:id="pT45p0652a2405" cb:place="inline">「就法四句者：若色不卽空，亦有二
<lb n="0652a25" ed="T"/>失：一、壞俗諦過，以色不無性，則待緣不得有
<lb n="0652a26" ed="T"/>故。二、壞眞諦過，以不會色歸空，則無眞空故。
<lb n="0652a27" ed="T"/>若空不卽色，亦有二失：一、壞眞諦過，以色外
<lb n="0652a28" ed="T"/>斷空，理非眞故。二、壞俗諦過，以空非色妄，無
<lb n="0652a29" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0652002" n="0652002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0652002" n="0652002"/><anchor xml:id="beg0652002" n="0652002"/>依<anchor xml:id="end0652002"/>故。</p><p xml:id="pT45p0652a2903" cb:place="inline">「第三俱亦不可者，謂若色卽空、不卽空，
<pb n="0652b" ed="T" xml:id="T45.1878.0652b"/>
<lb n="0652b01" ed="T"/>空卽色、不卽色，亦有二種失。</p><p xml:id="pT45p0652b0112" cb:place="inline">「初、據人，有二失：
<lb n="0652b02" ed="T"/>一、凡聖雜亂過，二、迷悟不成過。</p><p xml:id="pT45p0652b0213" cb:place="inline">「次就法，亦有
<lb n="0652b03" ed="T"/>二失：一、二諦雜亂過，二、二諦不成過。思之可
<lb n="0652b04" ed="T"/>見。</p><p xml:id="pT45p0652b0402" cb:place="inline">「第四俱非亦不可者，謂若色非空、非不空，
<lb n="0652b05" ed="T"/>空非色、非不色者，亦有二種失。</p><p xml:id="pT45p0652b0513" cb:place="inline">「就人，有二失：
<lb n="0652b06" ed="T"/>一、迷無悟聖期，悟不從凡過；二、聖凡雜亂，二
<lb n="0652b07" ed="T"/>位俱壞過。</p><p xml:id="pT45p0652b0705" cb:place="inline">「二、據法者，亦有二失：一、二諦各別，
<lb n="0652b08" ed="T"/>俱不成過；二、二諦混雜，失法體過。思之可見。」</p>
<lb n="0652b09" ed="T"/><p xml:id="pT45p0652b0901">第四表德者，自有五門：一、眞空觀，二、理事無
<lb n="0652b10" ed="T"/>礙觀，三、周偏含容觀，四、色空章十門止觀，五、
<lb n="0652b11" ed="T"/>理事圓融義。</p>
<lb n="0652b12" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="2" type="其他">1 眞空觀</cb:mulu><p xml:id="pT45p0652b1201">第一眞空觀法，於中略作四句十門：一、會色
<lb n="0652b13" ed="T"/>歸空觀，二、明空卽色觀，三、空色無礙觀，四、泯
<lb n="0652b14" ed="T"/>絕無寄觀。</p><p xml:id="pT45p0652b1405" cb:place="inline">就初門中爲四：</p><p xml:id="pT45p0652b1411" cb:place="inline">一、色不卽空，以卽
<lb n="0652b15" ed="T"/>空故。何以故？以色不卽斷空故，不是空也。以
<lb n="0652b16" ed="T"/>色擧體是眞空也，故云以卽空故。良由卽是
<lb n="0652b17" ed="T"/>眞空故，非斷空也。是故言由是空，故不是
<lb n="0652b18" ed="T"/>空也。</p><p xml:id="pT45p0652b1803" cb:place="inline">二、色不卽空，以卽空故。何以故？以靑、黃
<lb n="0652b19" ed="T"/>之相，非是眞空之理，故云不卽空。然靑、黃無
<lb n="0652b20" ed="T"/>體，莫不皆空，故云卽空。良以靑、黃無體之空，
<lb n="0652b21" ed="T"/>非卽靑、黃，故云不卽空也。</p><p xml:id="pT45p0652b2111" cb:place="inline">三、色不卽空，以卽
<lb n="0652b22" ed="T"/>空故。何以故？以空中無色，故不卽空；會色無
<lb n="0652b23" ed="T"/>體，故是卽空。良由會色歸空，空中必無有色。
<lb n="0652b24" ed="T"/>是故由色空，故色非空也。</p><p xml:id="pT45p0652b2411" cb:place="inline">上三句以法揀情
<lb n="0652b25" ed="T"/>訖。</p><p xml:id="pT45p0652b2502" cb:place="inline">四、色卽是空。何以故？凡是色法必不異眞
<lb n="0652b26" ed="T"/>空，以諸色法，必無性故，是故色卽是空。如色
<lb n="0652b27" ed="T"/>空旣爾，一切法亦然。思之。</p><p xml:id="pT45p0652b2711" cb:place="inline">第二明空卽色觀
<lb n="0652b28" ed="T"/>者，於中亦作四門。</p><p xml:id="pT45p0652b2808" cb:place="inline">一、空不卽色，以空卽色故。
<lb n="0652b29" ed="T"/>何以故？斷空不卽是色，故云非色。眞空必不
<pb n="0652c" ed="T" xml:id="T45.1878.0652c"/>
<lb n="0652c01" ed="T"/>異色，故云空卽色。是故要由眞空卽色故，令
<lb n="0652c02" ed="T"/>斷空不卽色也。</p><p xml:id="pT45p0652c0207" cb:place="inline">二、空不卽色，以空卽色故。何
<lb n="0652c03" ed="T"/>以故？以空理非靑、黃，故云空不卽色。然非靑、
<lb n="0652c04" ed="T"/>黃之眞空，必不異靑、黃故，是故言空卽色。要
<lb n="0652c05" ed="T"/>由不異靑、黃故，不卽靑、黃，故言空卽色、不卽
<lb n="0652c06" ed="T"/>色也。</p><p xml:id="pT45p0652c0603" cb:place="inline">三、空不卽色，以空卽色故。何以故？空
<lb n="0652c07" ed="T"/>是所依，非能依故，不卽色也。必與能依作所
<lb n="0652c08" ed="T"/>依，故卽是色也。良由是所依故，不卽色；是所
<lb n="0652c09" ed="T"/>依故，卽是色。是故言由不卽色故，卽是色也。</p>
<lb n="0652c10" ed="T"/><p xml:id="pT45p0652c1001">上三句亦以法揀情訖。</p><p xml:id="pT45p0652c1010" cb:place="inline">四、空卽是色。何以故？
<lb n="0652c11" ed="T"/>凡是眞空必不異色，以是法無我，理非斷滅
<lb n="0652c12" ed="T"/>故。是故空卽是色，如空色旣爾，一切法皆然。
<lb n="0652c13" ed="T"/>思之。</p><p xml:id="pT45p0652c1303" cb:place="inline">第三色空無礙觀者，謂色擧體不異空，
<lb n="0652c14" ed="T"/>全是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0652003" n="0652003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0652003" n="0652003"/><anchor xml:id="beg0652003" n="0652003"/>盡色之<anchor xml:id="end0652003"/>空故，卽色不盡而空現，空擧
<lb n="0652c15" ed="T"/>體不異色，全是盡空之色故，卽空、卽色而空
<lb n="0652c16" ed="T"/>不隱也。是故菩薩觀色無不見空，觀空莫非
<lb n="0652c17" ed="T"/>見色，無障無礙爲一味法。思之可見。</p><p xml:id="pT45p0652c1715" cb:place="inline">第四泯
<lb n="0652c18" ed="T"/>絕無寄觀者，謂此所觀眞空，不可言卽色、不
<lb n="0652c19" ed="T"/>卽色，亦不可言卽空、不卽空。一切法皆不可，
<lb n="0652c20" ed="T"/>不可亦不可，此語亦不受，<anchor xml:id="nkr_note_add_0652c2001" n="0652c2001"/><anchor xml:id="beg0652c2001" n="0652c2001"/>迥<anchor xml:id="end0652c2001"/>絕無寄，非言所
<lb n="0652c21" ed="T"/>及，非解所到，是謂行境。何以故？以生心動念，
<lb n="0652c22" ed="T"/>卽乖法體，失正念故。</p><p xml:id="pT45p0652c2209" cb:place="inline">又於前四句中，初二句
<lb n="0652c23" ed="T"/>八門，皆揀情顯解。第三句一門，解終趣行。第
<lb n="0652c24" ed="T"/>四句一門，正成行體。若不洞明前解，無以躡
<lb n="0652c25" ed="T"/>成此行。若不解此行，法絕於前解，無以成其
<lb n="0652c26" ed="T"/>正解。若守解不捨，無以入茲正行。是故行由
<lb n="0652c27" ed="T"/>解成，行起解絕也。</p></cb:div>
<lb n="0652c28" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="2" type="其他">2 理事無礙觀</cb:mulu><p xml:id="pT45p0652c2801">第二理、事無礙觀者，謂理事鎔融存亡逆順，
<lb n="0652c29" ed="T"/>通有十門。</p><p xml:id="pT45p0652c2905" cb:place="inline">一、理遍於事門，謂能遍之理性無
<pb n="0653a" ed="T" xml:id="T45.1878.0653a"/>
<lb n="0653a01" ed="T"/>分限，所遍之事分位差別，一一事中理皆全
<lb n="0653a02" ed="T"/>遍，非是分遍。何以故？以彼眞理不可分故，是
<lb n="0653a03" ed="T"/>故一一纖塵皆攝無邊眞理，無不圓足。</p><p xml:id="pT45p0653a0316" cb:place="inline">二、事
<lb n="0653a04" ed="T"/>遍於理門，謂能遍之事是有分限，所遍之理
<lb n="0653a05" ed="T"/>要無分限；此有分限之事，於無分限之理全
<lb n="0653a06" ed="T"/>同，非分同。何以故？以事無體，還如理故，是故
<lb n="0653a07" ed="T"/>一塵不壞而遍法界也。如一塵，一切法亦然。
<lb n="0653a08" ed="T"/>思之。此全遍門超情離見，非世喩能況。如全
<lb n="0653a09" ed="T"/>大海，在一波中而海非小；如一小波，匝於大
<lb n="0653a10" ed="T"/>海而波非大，同時全遍於諸波而海非異，俱
<lb n="0653a11" ed="T"/>時各匝於大海而波非一。又大海全遍一波
<lb n="0653a12" ed="T"/>時，不妨擧體全遍於諸波；一波全匝大海時，
<lb n="0653a13" ed="T"/>諸波亦各全匝互不相礙。思之。</p><p xml:id="pT45p0653a1313" cb:place="inline">問：「理旣全體
<lb n="0653a14" ed="T"/>遍，一塵何故非小，旣不同塵而小，何得說爲
<lb n="0653a15" ed="T"/>全體遍於一塵？又一塵全匝於理性，何故非
<lb n="0653a16" ed="T"/>大？若不同理而廣大，何得全遍於理性？旣成
<lb n="0653a17" ed="T"/>矛盾，義極相違！」</p><p xml:id="pT45p0653a1707" cb:place="inline">答：「理、事相望，各非一異，故得
<lb n="0653a18" ed="T"/>全收，而不壞本位。</p><p xml:id="pT45p0653a1808" cb:place="inline">「先、理望事有其四句：一、眞
<lb n="0653a19" ed="T"/>理與事非異故，眞理全體在一事中。二、眞理
<lb n="0653a20" ed="T"/>與事非一故，理性恒無邊際。三、以非一卽是
<lb n="0653a21" ed="T"/>非異故，無邊理性全在一塵。四、以非異卽是
<lb n="0653a22" ed="T"/>非一故，一塵理性無有分限。</p><p xml:id="pT45p0653a2212" cb:place="inline">「次、以事望理亦
<lb n="0653a23" ed="T"/>有四句者：一、事法與理非異故，一塵全匝於
<lb n="0653a24" ed="T"/>理性。二、事法與理非一故，不壞於一塵。三、以
<lb n="0653a25" ed="T"/>非一卽非異故，一小塵匝無邊眞理。四、以非
<lb n="0653a26" ed="T"/>異卽非一故，匝無邊理而塵不大。思之。」</p><p xml:id="pT45p0653a2616" cb:place="inline">問：「無
<lb n="0653a27" ed="T"/>邊理性全遍一塵時，外諸事處爲有理性？爲
<lb n="0653a28" ed="T"/>無理性？若塵外有理，則非全體遍一塵！若塵
<lb n="0653a29" ed="T"/>外無理，則非全體遍一切事。義甚相違！」</p><p xml:id="pT45p0653a2916" cb:place="inline">答：「以
<pb n="0653b" ed="T" xml:id="T45.1878.0653b"/>
<lb n="0653b01" ed="T"/>一理性融故，多事無礙故，故得全在內而全
<lb n="0653b02" ed="T"/>在外，無障無礙，是故各有四句。</p><p xml:id="pT45p0653b0213" cb:place="inline">「先、就理四句
<lb n="0653b03" ed="T"/>者：一、以理性全體在一切事中時，不礙全體
<lb n="0653b04" ed="T"/>在一塵處，是故在外卽在內。二、以全體在一
<lb n="0653b05" ed="T"/>塵中時，不礙全體在餘事處，是故在內卽在
<lb n="0653b06" ed="T"/>外。三、以無二之性，各全在一切中故，是故亦
<lb n="0653b07" ed="T"/>在內亦在外。四、以無二之性，非一切故，是故
<lb n="0653b08" ed="T"/>非內非外。前三句明與一切法非異，此之一
<lb n="0653b09" ed="T"/>句明與一切法非一，良爲非一非異，故內外
<lb n="0653b10" ed="T"/>無礙。</p><p xml:id="pT45p0653b1003" cb:place="inline">「次、就事四句者：一、一事全匝於理時，不
<lb n="0653b11" ed="T"/>礙一切事法亦全匝，是故在內卽在外。二、一
<lb n="0653b12" ed="T"/>切事法各匝於理時，不礙一塵亦全匝，是故
<lb n="0653b13" ed="T"/>在外卽在內。三、以諸事法同時各匝故，是故
<lb n="0653b14" ed="T"/>全在內亦全在外，無有障礙。四、以諸事法各
<lb n="0653b15" ed="T"/>不壞故，彼此相望，非內亦非外。思之。」</p><p xml:id="pT45p0653b1515" cb:place="inline">三、依理
<lb n="0653b16" ed="T"/>成事門，謂事無別體，要因眞理而得成立。以
<lb n="0653b17" ed="T"/>諸緣起皆無自性故，由無性理，事方成故。如
<lb n="0653b18" ed="T"/>波攬水以成動，水望於波，能成立故。依如來
<lb n="0653b19" ed="T"/>藏，得有諸法，當知亦爾。思之。</p><p xml:id="pT45p0653b1912" cb:place="inline">四、事能顯理
<lb n="0653b20" ed="T"/>門，謂由事攬理故，則事虛而理實，以事虛故，
<lb n="0653b21" ed="T"/>全事中之理挺然露現。猶如波相虛，令水體
<lb n="0653b22" ed="T"/>露現。當知此中道理亦爾。思之。</p><p xml:id="pT45p0653b2213" cb:place="inline">五、以理奪事
<lb n="0653b23" ed="T"/>門，謂事旣攬理成，遂令事相皆盡，唯一眞理
<lb n="0653b24" ed="T"/>平等顯現，以離眞理外無片事可得故。如水
<lb n="0653b25" ed="T"/>奪波，波無不盡，此則水存已，壞波令盡。</p><p xml:id="pT45p0653b2516" cb:place="inline">六、事
<lb n="0653b26" ed="T"/>能隱理門，謂眞理隨緣，成諸事法；然此事法
<lb n="0653b27" ed="T"/>旣違於理，遂令事顯，理不現也。如水成波，動
<lb n="0653b28" ed="T"/>顯靜隱。《經》云：「法身流轉五道名曰衆生。故衆
<lb n="0653b29" ed="T"/>生現時法身不現也。」</p><p xml:id="pT45p0653b2909" cb:place="inline">七、眞理卽事門，謂凡是
<pb n="0653c" ed="T" xml:id="T45.1878.0653c"/>
<lb n="0653c01" ed="T"/>眞理必非事外，以是法無我理故。事必依理，
<lb n="0653c02" ed="T"/>理虛無體，是故此理擧體皆事，方爲眞理。如
<lb n="0653c03" ed="T"/>水卽波無動，而非濕故，卽水是波。思之。</p><p xml:id="pT45p0653c0316" cb:place="inline">八、
<lb n="0653c04" ed="T"/>事法卽理門，謂緣起事法必無自性，無自性
<lb n="0653c05" ed="T"/>故，擧體卽眞。故說衆生卽如，不待滅也。以波
<lb n="0653c06" ed="T"/>動相擧，體卽水故，無異相也。</p><p xml:id="pT45p0653c0612" cb:place="inline">九、眞理非事門，
<lb n="0653c07" ed="T"/>謂卽事之理而非是事，以眞、妄異故，實非虛
<lb n="0653c08" ed="T"/>故，所依非能依故。如卽波之水，非波，以動、濕
<lb n="0653c09" ed="T"/>異故。</p><p xml:id="pT45p0653c0903" cb:place="inline">十、事法非理門，謂全理之事，事恒非理，
<lb n="0653c10" ed="T"/>性、相異故，能依非所依故，是故擧體全理而
<lb n="0653c11" ed="T"/>事相宛然。如全水之波，波恒非水，以動義，非
<lb n="0653c12" ed="T"/>濕故。</p><p xml:id="pT45p0653c1203" cb:place="inline">此上十義同一緣起，約理望事，則有成、
<lb n="0653c13" ed="T"/>有壞，有卽、有離；事望於理，有顯、有隱，有一、有
<lb n="0653c14" ed="T"/>異；逆順自在，無障無礙，同時頓起。深思，令觀
<lb n="0653c15" ed="T"/>明現。是謂理、事圓融無礙觀也。</p></cb:div>
<lb n="0653c16" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="2" type="其他">3 周遍含容觀</cb:mulu><p xml:id="pT45p0653c1601">第三周遍含容觀者，謂事如理融，遍攝無礙，
<lb n="0653c17" ed="T"/>交參自在。略辨十門。</p><p xml:id="pT45p0653c1709" cb:place="inline">一、理如事門，謂事法旣
<lb n="0653c18" ed="T"/>虛，相無不盡；理性眞實，體無不現。此則事無
<lb n="0653c19" ed="T"/>別事，卽全理爲事，是故菩薩雖復看事，卽是
<lb n="0653c20" ed="T"/>觀理，然說此事爲不卽理。</p><p xml:id="pT45p0653c2011" cb:place="inline">二、事如理門，謂諸
<lb n="0653c21" ed="T"/>事法與理非異，故事隨理而圓遍，遂令一塵
<lb n="0653c22" ed="T"/>普遍法界；法界全體遍諸法時，此一微塵亦
<lb n="0653c23" ed="T"/>如理性，全在一切法中。如一微塵，一切事法
<lb n="0653c24" ed="T"/>亦爾。</p><p xml:id="pT45p0653c2403" cb:place="inline">三、事含理事無礙門，謂諸事法與理非
<lb n="0653c25" ed="T"/>一故，存本一事而能廣容。如一微塵其相不
<lb n="0653c26" ed="T"/>大，而能容攝無邊法界，由刹等諸法旣不離
<lb n="0653c27" ed="T"/>法界，是故俱在一塵中現。如一塵，一切法亦
<lb n="0653c28" ed="T"/>爾。此事理融通非一非異故。總有四句：一、一
<lb n="0653c29" ed="T"/>中一；二、一切中一；三、一中一切；四、一切中一
<pb n="0654a" ed="T" xml:id="T45.1878.0654a"/>
<lb n="0654a01" ed="T"/>切。各有所由，思之。</p><p xml:id="pT45p0654a0108" cb:place="inline">四、通局無礙門，謂諸事法
<lb n="0654a02" ed="T"/>與理非一卽非異故，令此事法不離一處，卽
<lb n="0654a03" ed="T"/>全遍十方一切塵內。由非異卽非一故，全遍
<lb n="0654a04" ed="T"/>十方而不動一位，卽遠、卽近、卽遍、卽住，無障、
<lb n="0654a05" ed="T"/>無礙。</p><p xml:id="pT45p0654a0503" cb:place="inline">五、廣陜無礙門，謂諸事法與理，非一卽
<lb n="0654a06" ed="T"/>非異故，不壞一塵而能廣容十方刹海；由非
<lb n="0654a07" ed="T"/>異卽非一故，廣容十方法界而微塵不大。是
<lb n="0654a08" ed="T"/>則一塵之事，卽廣、卽陜、卽大、卽小，無障、無礙。</p>
<lb n="0654a09" ed="T"/><p xml:id="pT45p0654a0901">六、遍容無礙門，謂此一塵望於一切，由普遍
<lb n="0654a10" ed="T"/>卽是廣容故，遍在一切中時卽復還攝彼一
<lb n="0654a11" ed="T"/>切法，全住自一中；又由廣容卽是普遍故，令
<lb n="0654a12" ed="T"/>此一塵還卽遍在自內一切差別法中。是故
<lb n="0654a13" ed="T"/>此一塵自遍他時，卽他遍自，能容、能入同時，
<lb n="0654a14" ed="T"/>遍、攝無礙。思之。</p><p xml:id="pT45p0654a1407" cb:place="inline">七、攝入無礙門，謂彼一切望
<lb n="0654a15" ed="T"/>於一法，以入他卽是攝他故，一切全入一中
<lb n="0654a16" ed="T"/>之時，卽令彼一還復在自一切之內，同時無
<lb n="0654a17" ed="T"/>礙。又由攝他卽是入他故，一法全在一切中
<lb n="0654a18" ed="T"/>時，還令一切恒在一內，同時無礙。思之。</p><p xml:id="pT45p0654a1816" cb:place="inline">八、交
<lb n="0654a19" ed="T"/>涉無礙門，謂一法望一切有攝、有入，通有四
<lb n="0654a20" ed="T"/>句：謂一攝一切、一入一切；一切攝一、一切入
<lb n="0654a21" ed="T"/>一；一攝一法、一入一法；一切攝一切、一切入
<lb n="0654a22" ed="T"/>一切。同時交、參無礙。</p><p xml:id="pT45p0654a2209" cb:place="inline">九、相在無礙門，謂一切
<lb n="0654a23" ed="T"/>望一，亦有入、有攝，亦有四句：謂攝一入一；攝
<lb n="0654a24" ed="T"/>一切入一；攝一入一切；攝一切入一切。同時
<lb n="0654a25" ed="T"/>交、參，無障、無礙。</p><p xml:id="pT45p0654a2507" cb:place="inline">十、普融無礙門，謂一切及一，
<lb n="0654a26" ed="T"/>普皆同時，更互相望，一一具前兩重四句。普
<lb n="0654a27" ed="T"/>融無礙，準前思之。令圓明顯現，稱行境界，無
<lb n="0654a28" ed="T"/>障、無礙。深思之，令現在前也。</p></cb:div>
<lb n="0654a29" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="2" type="其他">4 色空章十門止觀</cb:mulu><p xml:id="pT45p0654a2901">第四色、空章十門止觀者。</p><p xml:id="pT45p0654a2911" cb:place="inline">第一會相歸性門，
<pb n="0654b" ed="T" xml:id="T45.1878.0654b"/>
<lb n="0654b01" ed="T"/>於中，有二種：一、於所緣境會事歸理。二、於能
<lb n="0654b02" ed="T"/>緣心攝將入正也。</p><p xml:id="pT45p0654b0208" cb:place="inline">第二依理起事門者，亦有
<lb n="0654b03" ed="T"/>二種：一者、所歸理非斷空故，不礙事相宛然。
<lb n="0654b04" ed="T"/>二者、所入止不滯寂故，復有隨事起修妙覺
<lb n="0654b05" ed="T"/>觀。</p><p xml:id="pT45p0654b0502" cb:place="inline">第三理事無礙門者，亦有二種：一、由習
<lb n="0654b06" ed="T"/>前理事能通交徹，故今無礙也。二、雙現前故，
<lb n="0654b07" ed="T"/>遂使止觀同於一念頓照故。</p><p xml:id="pT45p0654b0712" cb:place="inline">第四理事雙絕
<lb n="0654b08" ed="T"/>門者，由事、理雙觀互相形奪故，遂使而雙俱
<lb n="0654b09" ed="T"/>盡，非理非事，寂然雙絕，是故令止觀雙泯，逈
<lb n="0654b10" ed="T"/>然無寄也。</p><p xml:id="pT45p0654b1005" cb:place="inline">第五心境融通門者，卽彼絕理事
<lb n="0654b11" ed="T"/>之無礙境，與彼泯止觀之無礙心，二而不二，
<lb n="0654b12" ed="T"/>故不礙心境；而冥然一味，不二而二，故不壞
<lb n="0654b13" ed="T"/>一味，而心、境兩分也。</p><p xml:id="pT45p0654b1309" cb:place="inline">第六事事相在門者，由
<lb n="0654b14" ed="T"/>理帶諸事全遍一事，是故以卽止之觀，於一
<lb n="0654b15" ed="T"/>事中現一切法，而心無散動。如一事，一切亦
<lb n="0654b16" ed="T"/>爾。</p><p xml:id="pT45p0654b1602" cb:place="inline">第七彼此相是門者，由諸事悉不異於理，
<lb n="0654b17" ed="T"/>理復不異於事，卽是一切而念不亂，如一事
<lb n="0654b18" ed="T"/>一切亦爾。</p><p xml:id="pT45p0654b1805" cb:place="inline">第八卽入無礙門者，由交參非一
<lb n="0654b19" ed="T"/>與相含非異，體無二故，是故以止觀無二之
<lb n="0654b20" ed="T"/>智頓現，卽入二門同一法界，卽心無散動也。</p>
<lb n="0654b21" ed="T"/><p xml:id="pT45p0654b2101">第九帝網重現門者，由於一事中具一切，復
<lb n="0654b22" ed="T"/>各具一切，如是重重不可窮盡。如一事旣爾，
<lb n="0654b23" ed="T"/>餘一切事亦然。以止觀心境不異之目頓現
<lb n="0654b24" ed="T"/>一切，各各重重悉無窮盡，普眼所矚，朗然現
<lb n="0654b25" ed="T"/>前而無分別，亦無散動也。</p><p xml:id="pT45p0654b2511" cb:place="inline">第十主伴圓備門
<lb n="0654b26" ed="T"/>者。菩薩以普門之智，頓照於此普門法界。然
<lb n="0654b27" ed="T"/>擧一爲主，一切爲伴，主伴、伴主皆悉無盡，不
<lb n="0654b28" ed="T"/>可稱說，菩薩三昧海門皆悉安立自在無礙，
<lb n="0654b29" ed="T"/>然無異念也。</p></cb:div>
<pb n="0654c" ed="T" xml:id="T45.1878.0654c"/>
<lb n="0654c01" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="2" type="其他">5 理事圓融義</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu level="3" type="其他">1 理事俱融門</cb:mulu><p xml:id="pT45p0654c0101">第五理事圓融義者，亦有十門。</p><p xml:id="pT45p0654c0113" cb:place="inline">第一、理事俱
<lb n="0654c02" ed="T"/>融門，事虛、理實相攝、全收，融成十義。一、緣起
<lb n="0654c03" ed="T"/>事法，以虛空無性故，擧體全理也。二、眞性理
<lb n="0654c04" ed="T"/>法，以眞實故，不礙擧體全事也。三、由前二義
<lb n="0654c05" ed="T"/>不相離故，理事俱存。四、由二義相奪故，理事
<lb n="0654c06" ed="T"/>雙絕也。五、事全理而事不壞。六、理全事而理
<lb n="0654c07" ed="T"/>不失也。七、二俱存而俱不立。八、俱亡而俱不
<lb n="0654c08" ed="T"/>泯。九、前八相順而俱現。十、皆各相奪而不泯。
<lb n="0654c09" ed="T"/>並會意思之。</p></cb:div>
<lb n="0654c10" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="3" type="其他">2 理法隱顯門</cb:mulu><p xml:id="pT45p0654c1001">第二、理法隱顯門，理、性隨事，隱、顯融通，亦有
<lb n="0654c11" ed="T"/>十義。一、以理全事故，理隱也。二、事全理故，理
<lb n="0654c12" ed="T"/>顯也。三、以前二不相離故，隱顯俱立也。四、以
<lb n="0654c13" ed="T"/>二義相奪故，非隱顯。五、以全事而不自失故，
<lb n="0654c14" ed="T"/>卽隱常顯也。六、以事盡而不泯他，卽顯常隱
<lb n="0654c15" ed="T"/>也。七、此二不相離故，卽俱隱俱顯也。八、相奪
<lb n="0654c16" ed="T"/>二亡故，俱非隱現也。九、由前八義同一理性
<lb n="0654c17" ed="T"/>不相礙故，同時俱顯也。十、同時相奪義無不
<lb n="0654c18" ed="T"/>盡泯，同一味亦非一也。深思可見。</p><p xml:id="pT45p0654c1814" cb:place="inline">又單隱、單
<lb n="0654c19" ed="T"/>顯各有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0654001" n="0654001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0654001" n="0654001"/><anchor xml:id="beg0654001" n="0654001"/>十<anchor xml:id="end0654001"/>義。及俱存、俱泯十義，思惟可知。</p></cb:div>
<lb n="0654c20" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="3" type="其他">3 事法存泯門</cb:mulu><p xml:id="pT45p0654c2001">第三事法存泯門，事相隨理，存亡自在，亦融
<lb n="0654c21" ed="T"/>成十義。一、以事全理故，事泯也。二、以理全事
<lb n="0654c22" ed="T"/>故，事存也。三、以前二不相離故，亦存亦泯。四、
<lb n="0654c23" ed="T"/>以二相奪故，非存非泯也。五、以擧體全理，事
<lb n="0654c24" ed="T"/>方成故，卽泯而存也。六、以事擧體全成理，無
<lb n="0654c25" ed="T"/>不蕩盡故，卽存而泯也。七、以二義相順故，卽
<lb n="0654c26" ed="T"/>泯俱存。八、相奪故，卽存、卽泯俱泯也。九、以前
<lb n="0654c27" ed="T"/>八義同一事法，存、亡自在，無礙俱現故也。十、
<lb n="0654c28" ed="T"/>以同時相奪義故，無不盡圓融。逈超出情表，
<lb n="0654c29" ed="T"/>亦深思可見。</p><p xml:id="pT45p0654c2906" cb:place="inline">單存、單泯等十義，準前思之。</p></cb:div>
<pb n="0655a" ed="T" xml:id="T45.1878.0655a"/>
<lb n="0655a01" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="3" type="其他">4 事事相在門</cb:mulu><p xml:id="pT45p0655a0101">第四事事相在門，諸法緣起，力、用相收亦有
<lb n="0655a02" ed="T"/>十義。一、衆緣起法，於中若無一緣，餘一切緣
<lb n="0655a03" ed="T"/>全不成故，是故卽一緣有力能攝一切，餘並
<lb n="0655a04" ed="T"/>無力攝在一中，卽一現多隱也。二、以多唯一
<lb n="0655a05" ed="T"/>故，是故卽多緣有力而能收一，一緣無力攝
<lb n="0655a06" ed="T"/>在多中，卽多現一隱也。三、由前二義不相離
<lb n="0655a07" ed="T"/>故，無礙俱現也。四、以各相形奪無不盡故，卽
<lb n="0655a08" ed="T"/>非隱、非現也。五、由有力攝他時，必無力入他
<lb n="0655a09" ed="T"/>故，現卽隱也。六、無力入他時，必有力攝他，故
<lb n="0655a10" ed="T"/>隱卽現也。七、俱攝無不俱入，故隱、顯俱現也。
<lb n="0655a11" ed="T"/>八、俱攝俱入必不俱，故隱、顯斯絕也。九、以前
<lb n="0655a12" ed="T"/>八義同一緣起故，自在俱現前也。十、各相形
<lb n="0655a13" ed="T"/>奪超然無寄，圓融絕慮也。亦深思會意，可以
<lb n="0655a14" ed="T"/>準知。</p><p xml:id="pT45p0655a1403" cb:place="inline">又單攝、單收入等十義，準前思之。</p></cb:div>
<lb n="0655a15" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="3" type="其他">5 一事隱現門</cb:mulu><p xml:id="pT45p0655a1501">第五一事隱現門，一事望多，有攝、有入，隱、顯
<lb n="0655a16" ed="T"/>自在亦有十義。一、由攝多，故一現也。二、由一
<lb n="0655a17" ed="T"/>入多，故一隱也。三、以攝入同時一法，故亦隱
<lb n="0655a18" ed="T"/>亦顯也。四、全攝相奪各盡，故非隱非現也。五、
<lb n="0655a19" ed="T"/>由一能攝多，方能入於多，是卽現常隱也。六、
<lb n="0655a20" ed="T"/>由入多故，方能攝多，是卽隱常現。七、由具前
<lb n="0655a21" ed="T"/>六，義方爲一，故俱隱俱現也。八、二義同一相
<lb n="0655a22" ed="T"/>奪俱盡，故非隱非現也。九、合前八義同在一
<lb n="0655a23" ed="T"/>法，無礙頓現前。十、由前諸義各相奪盡，泯然
<lb n="0655a24" ed="T"/>無寄，逈超言慮，卽俱泯也。並各去情，如理思
<lb n="0655a25" ed="T"/>之。</p><p xml:id="pT45p0655a2502" cb:place="inline">又如攝入具隱、顯，有此十義。當知，隱現具
<lb n="0655a26" ed="T"/>攝入亦有十義。準思之。</p></cb:div>
<lb n="0655a27" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="3" type="其他">6 多事隱現門</cb:mulu><p xml:id="pT45p0655a2701">第六多事隱現門，多事望一有攝、有入，隱、顯
<lb n="0655a28" ed="T"/>自在亦有十義。一、由多攝一，故多顯也。二、
<lb n="0655a29" ed="T"/>由多入一，故多隱也。三、以顯入俱現故，亦隱
<pb n="0655b" ed="T" xml:id="T45.1878.0655b"/>
<lb n="0655b01" ed="T"/>亦現也。四、攝入相奪故，俱非也。五、以多能攝
<lb n="0655b02" ed="T"/>一方能入一，卽顯常隱。六、以多能入一方能
<lb n="0655b03" ed="T"/>攝一，故卽隱常顯也。七、以具前二義方爲多
<lb n="0655b04" ed="T"/>故，卽隱卽現俱現也。八、同體二義必相奪盡，
<lb n="0655b05" ed="T"/>卽隱顯非也。九、合前八義同時頓現，相現前
<lb n="0655b06" ed="T"/>也。十、以前法義<anchor xml:id="nkr_note_orig_0655001" n="0655001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0655001" n="0655001"/><anchor xml:id="beg0655001" n="0655001"/>各<anchor xml:id="end0655001"/>相形奪，泯然超絕。準前思
<lb n="0655b07" ed="T"/>之。</p><p xml:id="pT45p0655b0702" cb:place="inline">又隱、顯具攝入十義，同前思推。</p></cb:div>
<lb n="0655b08" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="3" type="其他">7 事事相是門</cb:mulu><p xml:id="pT45p0655b0801">第七事事相是門，緣起事法展轉相成，體互
<lb n="0655b09" ed="T"/>相無，彼此相是。亦有十義。一、於大緣起中，若
<lb n="0655b10" ed="T"/>無一緣起，非直所起不彼能起；緣體亦不成，
<lb n="0655b11" ed="T"/>是故一緣是能成，爲有義；多緣所成無體，是
<lb n="0655b12" ed="T"/>空義。是卽多歸於一，故一存多泯也。二、多亦
<lb n="0655b13" ed="T"/>爲一，故多爲能成，是有義；一爲所成，是空
<lb n="0655b14" ed="T"/>義。是卽一歸於多，故存一泯。三、兩門二義並
<lb n="0655b15" ed="T"/>不相離，故卽存亡俱現。四、形奪俱盡，故卽存
<lb n="0655b16" ed="T"/>亡俱泯也。五、一爲能成，必有所成故，是則攝
<lb n="0655b17" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0655002" n="0655002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0655002" n="0655002"/><anchor xml:id="beg0655002" n="0655002"/>多<anchor xml:id="end0655002"/>同一之有，卽是廢自同他之空也。六、多爲
<lb n="0655b18" ed="T"/>能成，必有所成故，亦攝廢同前。七、一多各二，
<lb n="0655b19" ed="T"/>不相離故，無礙俱現也。八、攝廢同體，定不得
<lb n="0655b20" ed="T"/>故，卽俱非也。九、一多緣起隨義成立，故則相
<lb n="0655b21" ed="T"/>是存、亡俱存現前。十、能所存亡空有俱盡，故
<lb n="0655b22" ed="T"/>泯然超絕也。深思可知。</p></cb:div>
<lb n="0655b23" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="3" type="其他">8 一多存泯門</cb:mulu><p xml:id="pT45p0655b2301">第八一多存泯門，然一望多有攝他、廢自，相
<lb n="0655b24" ed="T"/>是、存泯亦有十義。一、此法有攝他同己，故自
<lb n="0655b25" ed="T"/>存也。二、廢己同他，故自泯也。三、收廢俱現，故
<lb n="0655b26" ed="T"/>亦存亦泯也。四、以二義全奪，故俱非也。五、非
<lb n="0655b27" ed="T"/>盡己同他，無己盡他同己，是故卽泯常存也。
<lb n="0655b28" ed="T"/>六、反上句，故卽存常泯也。七、二義不相離，故
<lb n="0655b29" ed="T"/>存卽泯、泯卽存俱現也。八、相奪全盡，故存泯、
<pb n="0655c" ed="T" xml:id="T45.1878.0655c"/>
<lb n="0655c01" ed="T"/>泯存俱非也。</p><p xml:id="pT45p0655c0106" cb:place="inline">九、合前八義，一事法不相障礙，
<lb n="0655c02" ed="T"/>俱現前也。十、法義同體相奪俱盡，故超然絕
<lb n="0655c03" ed="T"/>慮也。思之可見。</p></cb:div>
<lb n="0655c04" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="3" type="其他">9 多事存泯門</cb:mulu><p xml:id="pT45p0655c0401">第九多事存泯門，然多望一旣攝他、廢自，相
<lb n="0655c05" ed="T"/>是、存亡亦有十義。一、以多有攝一同己，故多
<lb n="0655c06" ed="T"/>存也。二、以多有廢自同一，故多泯也。三、以前
<lb n="0655c07" ed="T"/>二義不相離，故存泯雙現。四、形奪俱盡，故雙
<lb n="0655c08" ed="T"/>非也。五、以非不攝一，同多無以廢，多同一是，
<lb n="0655c09" ed="T"/>故存卽泯也。六、非不同一，無以攝一，故泯卽
<lb n="0655c10" ed="T"/>存也。七、由存卽泯，故有泯；由泯卽存，故有存。
<lb n="0655c11" ed="T"/>二義不相離，故存泯、泯存俱現前也。八、由存
<lb n="0655c12" ed="T"/>無不泯，故非存；由泯無不存，故非泯。二義形
<lb n="0655c13" ed="T"/>奪兩亡，故俱非也。九、由八義同位相順，法體
<lb n="0655c14" ed="T"/>方立，是故圓通無礙，俱現前也。十、由前諸義
<lb n="0655c15" ed="T"/>各互相奪，定取不得，是故無不超絕。挺然無
<lb n="0655c16" ed="T"/>寄，唯證相應也。會意思之。</p></cb:div>
<lb n="0655c17" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="3" type="其他">10 圓融具德門</cb:mulu><p xml:id="pT45p0655c1701">第十圓融具德門，然上法門並同大緣起無
<lb n="0655c18" ed="T"/>障礙，圓明自在。亦有十義。一、諸門融合圓明
<lb n="0655c19" ed="T"/>頓現，具足一功。二、隨擧一門，亦具一切。三、隨
<lb n="0655c20" ed="T"/>擧一義，亦具一切。四、隨擧一句，亦具一切。五、
<lb n="0655c21" ed="T"/>以此圓融俱總相，是故融攝一切。六、俱是別
<lb n="0655c22" ed="T"/>相，莫不皆是所攝一切。七、俱是同相，能所攝
<lb n="0655c23" ed="T"/>義齊均故。八、俱是異相，義各別不離故。九、俱
<lb n="0655c24" ed="T"/>是成相，緣起義門正立俱現故。十、俱是壞相，
<lb n="0655c25" ed="T"/>緣起無作同一味故。</p><anchor xml:id="nkr_note_orig_0655003" n="0655003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0655003" n="0655003"/><anchor xml:id="beg0655003" n="0655003"/><p xml:id="pT45p0655c2509" cb:place="inline">然此具德門中，一法法
<lb n="0655c26" ed="T"/>爾，性具善、惡。故《經》曰：於一微塵中，各示那由
<lb n="0655c27" ed="T"/>他無數億諸佛於中而說法。於一微塵中，現
<lb n="0655c28" ed="T"/>無量佛國須彌金剛圍世間不迫作。於一微
<lb n="0655c29" ed="T"/>塵中，現有三惡道、天、人、阿修羅，各各受業報，
<pb n="0656a" ed="T" xml:id="T45.1878.0656a"/>
<lb n="0656a01" ed="T"/>如斯並是實事，非變化作，是法性實德，法爾
<lb n="0656a02" ed="T"/>如此也。如上之義去情，深思可知。</p><p xml:id="pT45p0656a0214" cb:place="inline">然此十門，
<lb n="0656a03" ed="T"/>同時相應爲一緣起，就初門中有十義圓融，
<lb n="0656a04" ed="T"/>隨一各具餘一切義。如初門旣爾，餘理法隱
<lb n="0656a05" ed="T"/>顯等九門亦然，但隨門異耳，是故一一門中
<lb n="0656a06" ed="T"/>各有十、百、千等。思之可見。</p><anchor xml:id="end0655003"/><p xml:id="pT45p0656a0611" cb:place="inline">又此上法義中，各
<lb n="0656a07" ed="T"/>有解、行、境。會意思之。此則略辨理、事圓融。若
<lb n="0656a08" ed="T"/>能熟思，便法理現前，則華嚴義旨由此少聞
<lb n="0656a09" ed="T"/>耳。</p></cb:div></cb:div>
<lb n="0656a10" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="close"><cb:jhead>華嚴發菩提心章<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0651001" to="#end0651001"><lem wit="#wit.orig">明</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2" type="variantRemark">滿</rdg></app>
<app from="#beg0651002" to="#end0651002"><lem wit="#wit.orig">乘</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2" type="variantRemark">我</rdg></app>
<app from="#beg0651003" to="#end0651003"><lem wit="#wit.orig">及大</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2" type="variantRemark"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0651004" to="#end0651004"><lem wit="#wit.orig">勝</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2" type="variantRemark">輕</rdg></app>
<app from="#beg0651005" to="#end0651005"><lem wit="#wit.orig">略</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1" type="variantRemark">修</rdg></app>
<app cb:word-count="37" from="#beg0652001" to="#end0652001"><lem wit="#wit.orig">經》曰：『成就第一誠諦<lb n="0652a02" ed="T"/>之語，如說能行，如行能說，乃至學三世諸佛<lb n="0652a03" ed="T"/>無二語，隨順如來一切智慧』等</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2" type="variantRemark"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0652002" to="#end0652002"><lem wit="#wit.orig">依</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2" type="variantRemark">體</rdg></app>
<app from="#beg0652003" to="#end0652003"><lem wit="#wit.orig">盡色之</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2" type="variantRemark"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0652c2001" to="#end0652c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">迥<note type="cf1">X09n0248_p0900a21</note></lem><rdg wit="#wit.orig">迴</rdg></app>
<app from="#beg0654001" to="#end0654001"><lem wit="#wit.orig">十</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2" type="variantRemark">四</rdg></app>
<app from="#beg0655001" to="#end0655001"><lem wit="#wit.orig">各</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2" type="variantRemark">名</rdg></app>
<app from="#beg0655002" to="#end0655002"><lem wit="#wit.orig">多</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2" type="variantRemark">一</rdg></app>
<app cb:word-count="172" from="#beg0655003" to="#end0655003"><lem wit="#wit.orig"><p cb:place="inline">然此具德門中，一法法<lb n="0655c26" ed="T"/>爾，性具善、惡。故《經》曰：於一微塵中，各示那由<lb n="0655c27" ed="T"/>他無數億諸佛於中而說法。於一微塵中，現<lb n="0655c28" ed="T"/>無量佛國須彌金剛圍世間不迫作。於一微<lb n="0655c29" ed="T"/>塵中，現有三惡道、天、人、阿修羅，各各受業報，<lb n="0656a01" ed="T"/>如斯並是實事，非變化作，是法性實德，法爾<lb n="0656a02" ed="T"/>如此也。如上之義去情，深思可知。</p><p cb:place="inline">然此十門，<lb n="0656a03" ed="T"/>同時相應爲一緣起，就初門中有十義圓融，<lb n="0656a04" ed="T"/>隨一各具餘一切義。如初門旣爾，餘理法隱<lb n="0656a05" ed="T"/>顯等九門亦然，但隨門異耳，是故一一門中<lb n="0656a06" ed="T"/>各有十、百、千等。思之可見。</p></lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2" type="variantRemark"><space quantity="0"/></rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0651001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0651001">明【大】，滿【校異-原】【甲】</note>
<note n="0651002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0651002">乘【大】，我【校異-原】【甲】</note>
<note n="0651003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0651003">及大【大】，〔－〕【校異-原】【甲】</note>
<note n="0651004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0651004">勝【大】，輕【校異-原】【甲】</note>
<note n="0651005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0651005">略【大】，修【校異-原】</note>
<note n="0652001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0652001">（經曰…等）三十七字【大】，〔－〕【校異-原】【甲】</note>
<note n="0652002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0652002">依【大】，體【校異-甲】</note>
<note n="0652003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0652003">盡色之【大】，〔－〕【校異-原】【甲】</note>
<note n="0654001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0654001">十【大】，四【校異-原】【甲】</note>
<note n="0655001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0655001">各【大】，名【校異-原】【甲】</note>
<note n="0655002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0655002">多【大】，一【校異-原】【甲】</note>
<note n="0655003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0655003">（然此…可見）百七十二字【大】，〔－〕【校異-甲】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="taisho-notes">
<head>大正藏 校注</head>
<p>
<note n="0650002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0650002">【原】日本續藏經，【甲】德川時代刊宗敎大學藏本，此凡例文甲本缺</note>
<note n="0651001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0651001">明＝滿ィ【原】【甲】</note>
<note n="0651002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0651002">乘＝我ィ【原】【甲】</note>
<note n="0651003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0651003">〔及大〕ィ－【原】【甲】</note>
<note n="0651004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0651004">勝＝輕ィ【原】【甲】</note>
<note n="0651005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0651005">略＝修ィ【原】</note>
<note n="0651006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0651006">甲本冠註曰一切法下二十三字栂尾本脫</note>
<note n="0652001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0652001">〔經曰…等〕ィ三十七字－【原】【甲】</note>
<note n="0652002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0652002">依＝體ィ【甲】</note>
<note n="0652003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0652003">〔盡色之〕ィ－【原】【甲】</note>
<note n="0654001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0654001">十＝四ィ【原】【甲】</note>
<note n="0655001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0655001">各＝名ィ【原】【甲】</note>
<note n="0655002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0655002">多＝一ィ【原】【甲】</note>
<note n="0655003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0655003">〔然此…可見〕ィ百七十二字－【甲】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0652c2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0652c2001">迥【CB】，迴【大】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>