<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="T85n2813">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Taishō Tripiṭaka, Electronic version, No. 2813 大乘起信論略述</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經數位版, No. 2813 大乘起信論略述</title>
			<author>唐 曇曠撰</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Taisho</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">T</idno>.<idno type="vol">85</idno>.<idno type="no">2813</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Taishō Tripiṭaka</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">大乘起信論略述</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Hsiao Chen-Kuo, Text as inputted by Mr. Tian Wan-Ding and Miss Yang Wen-Yan, Text as provided by Anonymous from USA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">蕭鎭國大德提供，田萬頂、楊穩燕大德輸入，北美某大德提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【大】</witness>
						<witness xml:id="wit1">【甲】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2001-01-31T11:46:35">
			CW (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT (00/01/24)
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone n="1" unit="juan"/>
<pb n="1089a" xml:id="T85.2813.1089a" ed="T"/>
<lb n="1089a01" ed="T"/>
<lb n="1089a02" ed="T"/><cb:docNumber>No. 2813 [cf. No. 1667]</cb:docNumber>
<lb n="1089a03" ed="T"/><cb:div type="xu"><cb:mulu level="1" type="序">大乘起信論略述序</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_1089001" n="1089001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_1089001" n="1089001"/>大乘起信論略述序</head>
<lb n="1089a04" ed="T"/>
<lb n="1089a05" ed="T"/><byline cb:type="author">沙門澄漪述</byline>
<lb n="1089a06" ed="T"/><p xml:id="pT85p1089a0601">至覺潛輝異學峯起。不有甄述正法斯訛。故
<lb n="1089a07" ed="T"/>大士<name role="" type="person">馬鳴</name>發揮眞諦。括衆論綰群經。破二邊
<lb n="1089a08" ed="T"/>協中道。作此正論以獎將來。福潤河沙聲流
<lb n="1089a09" ed="T"/>法界。張皇敎義融會眞筌。爲學人之宗源作
<lb n="1089a10" ed="T"/>道者之龜鏡。故先賢碩德開釋巨多。廣略之
<lb n="1089a11" ed="T"/>體互殊。是非之途或異。臨文俯義得失交。幷
<lb n="1089a12" ed="T"/>有建康沙門曇曠者。幼而好學長而成德。妙
<lb n="1089a13" ed="T"/>閑製述善□淸詞。先造廣釋後學賴焉。包含
<lb n="1089a14" ed="T"/>事理網羅邪正。無執而不改有疑而不皆遣。
<lb n="1089a15" ed="T"/>恐初心者仰崇崖而起退望渤海而迷神廼。
<lb n="1089a16" ed="T"/>復探其旨歸爲之略述。可謂尋其源而知其
<lb n="1089a17" ed="T"/>流折其檊而得其枝。至如開發題端該談敎
<lb n="1089a18" ed="T"/>藏。傍探異說委闢義門。引經證成會論宗趣。
<lb n="1089a19" ed="T"/>法喩周擧問答折疑略而不明。具如廣釋。好
<lb n="1089a20" ed="T"/>博聞者尋而究之。且欲指陳綰攝綱要。澄漪
<lb n="1089a21" ed="T"/>不才喜承餘論揚攉深旨以示方來。冀法鏡
<lb n="1089a22" ed="T"/>高懸眞風不墜耳。</p></cb:div>
<lb n="1089a23" ed="T"/>
<lb n="1089a24" ed="T"/>
<lb n="1089a25" ed="T"/>
<lb n="1089a26" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="open"><cb:mulu n="1" type="卷"/><cb:jhead>大乘起信論略述卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb n="1089a27" ed="T"/>
<lb n="1089a28" ed="T"/><byline cb:type="author"><anchor xml:id="nkr_note_orig_1089002" n="1089002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_1089002" n="1089002"/><anchor xml:id="beg1089002" n="1089002"/>建康<anchor xml:id="end1089002"/>沙門曇曠撰</byline>
<lb n="1089a29" ed="T"/><cb:div type="other"><p xml:id="pT85p1089a2901">將釋此論。三門分別。一明造論意。二顯論
<pb n="1089b" xml:id="T85.2813.1089b" ed="T"/>
<lb n="1089b01" ed="T"/>宗。三解論文義。初造意者。准論四義及八種
<lb n="1089b02" ed="T"/>因如下廣說。今總略攝以爲二義。一令離妄。
<lb n="1089b03" ed="T"/>二爲顯眞。此二各二。一自。二他。謂諸衆生一
<lb n="1089b04" ed="T"/>心本性非動非靜非生非滅非淨非染。由無
<lb n="1089b05" ed="T"/>明熏動成妄念。流轉生死備受諸苦。今令衆
<lb n="1089b06" ed="T"/>生了自心性本來寂滅。令無動念。有動者皆
<lb n="1089b07" ed="T"/>是無明動念。無明亦無所起。知心無動不起
<lb n="1089b08" ed="T"/>念者契證心源永無流轉。卽經所說離自心
<lb n="1089b09" ed="T"/>妄相得自覺聖智。此是法經所說宗要。依所
<lb n="1089b10" ed="T"/>通達而能修行。依自所修能爲他說。卽經所
<lb n="1089b11" ed="T"/>言宗通說通。宗通爲修行。說通爲愚者。顯如
<lb n="1089b12" ed="T"/>是義故造此論。</p>
<lb n="1089b13" ed="T"/><p xml:id="pT85p1089b1301">明宗趣者。修有二種。一明所宗。二明所趣。所
<lb n="1089b14" ed="T"/>宗有二。一大乘敎。二大乘理。所趣有二。一大
<lb n="1089b15" ed="T"/>乘行。二大乘果。大乘敎者。謂說一心二門等
<lb n="1089b16" ed="T"/>敎。此能詮敎但是假者巧雖實義。是可崇故。
<lb n="1089b17" ed="T"/>大乘理者。謂法與義。所言法者。謂卽一心二
<lb n="1089b18" ed="T"/>門之法。所言義者。謂體相用三大之義。此法
<lb n="1089b19" ed="T"/>與義是實所詮皆無虛妄。可尊主故。大乘行
<lb n="1089b20" ed="T"/>者。謂信與行。信謂四信。行謂五行。是修行者
<lb n="1089b21" ed="T"/>所歸趣故。大乘果者。謂大法身。此大身法具
<lb n="1089b22" ed="T"/>體相用。是前所行因所歸趣故。此等諸義下
<lb n="1089b23" ed="T"/>文當說示。廣說者應尋引之。</p>
<lb n="1089b24" ed="T"/><p xml:id="pT85p1089b2401">解論文者。修有二種。先釋題目。後述論文。釋
<lb n="1089b25" ed="T"/>題有三。一釋大乘。二明起信。三釋論字。言大
<lb n="1089b26" ed="T"/>乘者。謂卽一心。而言大者。當體立名。以廣包
<lb n="1089b27" ed="T"/>故。所言乘者。寄喩立稱。由能運故。謂此一心
<lb n="1089b28" ed="T"/>能含二門三大等義。凡聖染淨無所不包故
<lb n="1089b29" ed="T"/>謂之大。由此乃能運生萬法。運凡至聖運因
<pb n="1089c" xml:id="T85.2813.1089c" ed="T"/>
<lb n="1089c01" ed="T"/>成果故名爲乘。由此依心能所詮證敎理行
<lb n="1089c02" ed="T"/>果。皆名大乘。依大乘心之所起故言起信者。
<lb n="1089c03" ed="T"/>起<anchor xml:id="nkr_note_orig_1089003" n="1089003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_1089003" n="1089003"/><anchor xml:id="beg1089003" n="1089003"/>爲<anchor xml:id="end1089003"/>發起。謂大乘敎是能發起信。謂忍樂心
<lb n="1089c04" ed="T"/>淨爲相。是所發起由大乘敎。於勝理果發信
<lb n="1089c05" ed="T"/>心行故名起信。所言論者。決判爲義。決斷
<lb n="1089c06" ed="T"/>分判理行果義令物生解。故名爲論。總而言
<lb n="1089c07" ed="T"/>之。能令衆生於此大乘起信之論。名大乘起
<lb n="1089c08" ed="T"/>信論。<name role="" type="person">馬鳴</name>菩薩造者如廣釋明門。</p>
<lb n="1089c09" ed="T"/><p xml:id="pT85p1089c0901">論。歸命盡十方至如實修行等　述曰。以下
<lb n="1089c10" ed="T"/>第二解論文義。於中總分以爲三分。初三行
<lb n="1089c11" ed="T"/>頌致敬述意。是序分。論曰已下正立論體。是
<lb n="1089c12" ed="T"/>正宗。其後一頌結願迴向爲流通。序中有
<lb n="1089c13" ed="T"/>二。初顯歸敬。後明述意。此初也。將欲造論
<lb n="1089c14" ed="T"/>憑力請加。是故最初歸命三寶。文第二節。歸
<lb n="1089c15" ed="T"/>命二字是能歸至誠。盡十方下顯所歸深廣。
<lb n="1089c16" ed="T"/>所言歸者。有其二義。一敬順義。二報向義。
<lb n="1089c17" ed="T"/>命有二義。謂敎命。二謂身命。欲令衆生修佛
<lb n="1089c18" ed="T"/>敎命契本心源而造此論。以其身命歸趣三
<lb n="1089c19" ed="T"/>寶憑力請加故云歸命。所歸之中復有二節。
<lb n="1089c20" ed="T"/>盡十方者所敬分齊。最勝等者。所敬三寶。盡
<lb n="1089c21" ed="T"/>十方者。非唯敬佛一方<anchor xml:id="nkr_note_orig_1089004" n="1089004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_1089004" n="1089004"/><anchor xml:id="beg1089004" n="1089004"/>三<anchor xml:id="end1089004"/>寶。盡於十方<anchor xml:id="nkr_note_orig_1089005" n="1089005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_1089005" n="1089005"/><anchor xml:id="beg1089005" n="1089005"/>一
<lb n="1089c22" ed="T"/>一刹土<anchor xml:id="end1089005"/>所有三寶悉皆歸敬。顯敬周盡言盡
<lb n="1089c23" ed="T"/>十方。三寶之中其初三句顯其佛寶。言最勝
<lb n="1089c24" ed="T"/>者顯佛。三身皆超過故。過小曰最。超因曰
<lb n="1089c25" ed="T"/>勝。業謂業用。謂卽佛身三輪三德二利業用。
<lb n="1089c26" ed="T"/>言遍知者。顯佛意業。大智德用。意有大智光
<lb n="1089c27" ed="T"/>明遍照能遍知故。遍知有二。一眞智。遍知心
<lb n="1089c28" ed="T"/>眞如門恒沙德等。二俗智。遍知心生滅門緣
<lb n="1089c29" ed="T"/>差別等。於此二門理重高鑑無倒遍知。無礙
<pb n="1090a" xml:id="T85.2813.1090a" ed="T"/>
<lb n="1090a01" ed="T"/>自在者。顯佛身業大定德用。依定發生無礙
<lb n="1090a02" ed="T"/>自在緣色身故。無礙有四。一大小無礙。一一
<lb n="1090a03" ed="T"/>色根雖遍法界。不壞根性不輕根相。二互用
<lb n="1090a04" ed="T"/>無礙。雖一一根更互作用。不受根性不捨根
<lb n="1090a05" ed="T"/>相。三理事無礙。色雖秉然而體性爲二。妙體
<lb n="1090a06" ed="T"/>雖寂業用無方。四應機無礙。多機□感身不
<lb n="1090a07" ed="T"/>分而普現。雖皆遍應圓智盡而擧體。由大定
<lb n="1090a08" ed="T"/>故色起自眞。義不由他故名自在。總是佛寶
<lb n="1090a09" ed="T"/>自利用也。救世等者。顯佛語業。大悲利他緣
<lb n="1090a10" ed="T"/>德用也。由大悲德能起語業。說緣妙法利他
<lb n="1090a11" ed="T"/>生故。世謂衆生。可對可壞應救濟故。言大悲
<lb n="1090a12" ed="T"/>者。是其能救顯佛悲緣故言大悲。卽三悲中
<lb n="1090a13" ed="T"/>無緣之悲。非如凡小我法之悲不常遍。度諸
<lb n="1090a14" ed="T"/>衆生故者。謂假者結德屬人。具前如是三輪
<lb n="1090a15" ed="T"/>三德二利之人名之爲者。以下二句顯其法
<lb n="1090a16" ed="T"/>寶。卽三大中體相二大。以其用大佛寶攝故。
<lb n="1090a17" ed="T"/>所言及者。有其二義。一相違義。顯此法寶與
<lb n="1090a18" ed="T"/>前佛寶是二事故。二含乘義。非直敬前用大
<lb n="1090a19" ed="T"/>佛寶。及亦敬於體相法寶。顯斯二義故置及
<lb n="1090a20" ed="T"/>言。言彼身者。卽佛三身對此法寶得彼名故。
<lb n="1090a21" ed="T"/>言體相者。體謂體大。相謂相大。是前用大法
<lb n="1090a22" ed="T"/>寶化身之體相故。故言彼身之體相也。敎理
<lb n="1090a23" ed="T"/>行果四法之中。謂顯理果深圓法故。是故擧
<lb n="1090a24" ed="T"/>佛而記其法。此句正出法寶體相。言法性者。
<lb n="1090a25" ed="T"/>顯此法寶非直與前佛爲體相。亦與諸法而
<lb n="1090a26" ed="T"/>爲體性。法之性故名爲法性。言眞如者。顯此
<lb n="1090a27" ed="T"/>法寶雖與諸法而爲體性。不同諸法而有妄。
<lb n="1090a28" ed="T"/>實悉非虛妄故說爲眞。顯非實易故說爲如。
<lb n="1090a29" ed="T"/>所言海者喩顯二義。一依喩顯義。法寶隨緣
<pb n="1090b" xml:id="T85.2813.1090b" ed="T"/>
<lb n="1090b01" ed="T"/>作諸法。性非妄實者。如大海水因風作波。
<lb n="1090b02" ed="T"/>波雖起盡。濕性無實。當知此中道理亦爾。二
<lb n="1090b03" ed="T"/>約喩顯德德。顯法寶。具德如海故。在常云。譬
<lb n="1090b04" ed="T"/>如深大海珍寶不盡等。乃至廣說。僧寶之中
<lb n="1090b05" ed="T"/>有其二句。於中初句擧有德人。僧通凡聖及
<lb n="1090b06" ed="T"/>大小乘。此中所歸大乘聖僧地上菩薩。隨修
<lb n="1090b07" ed="T"/>一行萬行擧成。其一一行皆等法界積功所
<lb n="1090b08" ed="T"/>得。以是故言無量功德人。能攝德故名爲藏。
<lb n="1090b09" ed="T"/>下句顯人所依行位。如下論說。法力熏習是
<lb n="1090b10" ed="T"/>地前行。如實修行是地上行。滿足方便是地
<lb n="1090b11" ed="T"/>滿位。今擧地上兼記滿位。是故說言如實修
<lb n="1090b12" ed="T"/>行等。</p>
<lb n="1090b13" ed="T"/><p xml:id="pT85p1090b1301">論。爲欲令衆生至佛種不斷故　述曰。此述
<lb n="1090b14" ed="T"/>意也。謂對三寶述造論意。文中四句。卽爲
<lb n="1090b15" ed="T"/>四義。初句顯其所爲衆生。衆生雖多不過三
<lb n="1090b16" ed="T"/>聚。一邪定聚。十千劫前未起信者。二不定
<lb n="1090b17" ed="T"/>聚。十千劫中信未定者。三正定聚。十千劫後
<lb n="1090b18" ed="T"/>十住位人。今此爲欲令衆生者。正被中間不
<lb n="1090b19" ed="T"/>定聚人。令其信心成決定故。兼通邪正二聚
<lb n="1090b20" ed="T"/>衆生。令當成信增解行故。此句顯其所除之
<lb n="1090b21" ed="T"/>障。障有二種。謂疑及執。由疑迷眞故失眞樂。
<lb n="1090b22" ed="T"/>因執起妄而種苦因。故下論中顯示正義釋
<lb n="1090b23" ed="T"/>根本義令悟眞樂。對治邪執離人我見令捨
<lb n="1090b24" ed="T"/>苦因。故言除疑捨邪執也。次第三句顯所
<lb n="1090b25" ed="T"/>成德位。令衆生依大乘敎觀大乘理報大乘
<lb n="1090b26" ed="T"/>果發起大乘正信心行故。言起大乘正信。正
<lb n="1090b27" ed="T"/>信行者。卽下論說三種發心四信五行。翻前
<lb n="1090b28" ed="T"/>疑故云信。翻前邪故云正。後句顯其所入之
<lb n="1090b29" ed="T"/>位。欲令得入種性位中定紹佛果。令自依法
<pb n="1090c" xml:id="T85.2813.1090c" ed="T"/>
<lb n="1090c01" ed="T"/>佛種相續能爲他說。令法相續。令他佛種亦
<lb n="1090c02" ed="T"/>不斷絕。由其自他及正敎法三種佛性得相
<lb n="1090c03" ed="T"/>續故。故云佛種不斷故也。</p>
<lb n="1090c04" ed="T"/><p xml:id="pT85p1090c0401">論曰。有法能起至是故應說　述曰。次下第
<lb n="1090c05" ed="T"/>二明正宗分。於中有二。初擧答許說。後正陳
<lb n="1090c06" ed="T"/>所說。此初也。言論曰者。簡論異經辨能詮
<lb n="1090c07" ed="T"/>敎。有法等者。擧所詮法。顯有緣益。是故應說
<lb n="1090c08" ed="T"/>者。顯能詮敎。應法說也。謂能詮敎有此所詮。
<lb n="1090c09" ed="T"/>一心二門三大等法能起衆生大乘信根。此
<lb n="1090c10" ed="T"/>能詮敎決定應說。大乘信者。卽信己性。知心
<lb n="1090c11" ed="T"/>妄動無前境界。此信決定能持能長自及餘
<lb n="1090c12" ed="T"/>善。故名信根。</p>
<lb n="1090c13" ed="T"/><p xml:id="pT85p1090c1301">論。說有五分　述曰。次下第二正陳所說。於
<lb n="1090c14" ed="T"/>中有三。初擧數總標。次依數列名。後依名辨
<lb n="1090c15" ed="T"/>相。次初也。</p>
<lb n="1090c16" ed="T"/><p xml:id="pT85p1090c1601">論。云何爲五至勸修利益分　述曰。此<anchor xml:id="nkr_note_orig_1090001" n="1090001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_1090001" n="1090001"/><anchor xml:id="beg1090001" n="1090001"/>數<anchor xml:id="end1090001"/>列
<lb n="1090c17" ed="T"/>名也。言不自起製必有由。名爲因緣。部外餘
<lb n="1090c18" ed="T"/>取故稱爲分。由致旣□略標經要令物生信。
<lb n="1090c19" ed="T"/>名立義分。宗要旣略。次宜廣釋令其生解。名
<lb n="1090c20" ed="T"/>解釋分。依釋生解。次宜起行。令起行故名
<lb n="1090c21" ed="T"/>修行信分。雖示行儀。鈍根懈慢。擧益勸修。
<lb n="1090c22" ed="T"/>名勸修利益分。</p>
<lb n="1090c23" ed="T"/><p xml:id="pT85p1090c2301">論。初說因緣分　述曰。以下第三依名辨相。
<lb n="1090c24" ed="T"/>別釋第五分。卽分爲五。初因緣中復分爲二。
<lb n="1090c25" ed="T"/>初標擧分名。後別顯其義。此初也。言因緣
<lb n="1090c26" ed="T"/>者是所以義所爲義發起義。是因緣義。</p>
<lb n="1090c27" ed="T"/><p xml:id="pT85p1090c2701">論。問曰至而造此論　述曰。此下第二別顯
<lb n="1090c28" ed="T"/>其義。於中有四問答難通。此初句也。</p>
<lb n="1090c29" ed="T"/><p xml:id="pT85p1090c2901">論。答曰是因緣有八種　述曰。下答有三。初
<pb n="1091a" xml:id="T85.2813.1091a" ed="T"/>
<lb n="1091a01" ed="T"/>擧數總答。次依數辨義。後結答所問。此初也。</p>
<lb n="1091a02" ed="T"/><p xml:id="pT85p1091a0201">論。云何爲八至利恭敬故　述曰。次第二依
<lb n="1091a03" ed="T"/>數辨義。別辨八因。卽分爲八。於中初一是總
<lb n="1091a04" ed="T"/>相因。其後七種是別相因。言總相者。有其三
<lb n="1091a05" ed="T"/>義。一通諸論而作。所以離苦得樂通諸論故。
<lb n="1091a06" ed="T"/>二通諸根而作。所爲非唯爲彼不定聚故。三
<lb n="1091a07" ed="T"/>通諸分而作。發起非唯正作立義因故。一切
<lb n="1091a08" ed="T"/>苦者。八苦三苦二生死苦。離此總別一切苦
<lb n="1091a09" ed="T"/>也。究竟樂者。無上菩提大涅槃樂。二乘所得
<lb n="1091a10" ed="T"/>非究竟故。非求等者。意顯論主自及衆生非
<lb n="1091a11" ed="T"/>求此等而造此論。</p>
<lb n="1091a12" ed="T"/><p xml:id="pT85p1091a1201">論。二者爲欲至不謬故　述曰。次下七種是
<lb n="1091a13" ed="T"/>別相因。唯爲此論作所以。故顯正所爲非兼
<lb n="1091a14" ed="T"/>被故。唯爲發起七處文故。所言如來根本義
<lb n="1091a15" ed="T"/>者。爲卽一心是本始覺。如來根本。本覺名
<lb n="1091a16" ed="T"/>如。始覺名來。始本不異名曰如來。由此衆生
<lb n="1091a17" ed="T"/>雖有眞理未起智。照如而非來。卽以如來依
<lb n="1091a18" ed="T"/>心成故說是如來根本之義。如立義分及解
<lb n="1091a19" ed="T"/>釋中顯示正義解釋此義。令彼三賢諸衆生
<lb n="1091a20" ed="T"/>等觀智相應。故云正解。卽對治邪執離人我
<lb n="1091a21" ed="T"/>見觀智離倒名爲不謬。</p>
<lb n="1091a22" ed="T"/><p xml:id="pT85p1091a2201">論。三者爲令至不退信故　述曰。善根成熟
<lb n="1091a23" ed="T"/>卽是十方信終心之人。修十善根自分滿足。
<lb n="1091a24" ed="T"/>故云成熟。今爲此人說解釋中發趣道相三
<lb n="1091a25" ed="T"/>種發心。令其進入初住已上住於大乘堪任
<lb n="1091a26" ed="T"/>修行不退信也。</p>
<lb n="1091a27" ed="T"/><p xml:id="pT85p1091a2701">論。四者爲令至習信心故　述曰。善根微少
<lb n="1091a28" ed="T"/>卽是十信中心之人。修十信善未滿足故。故
<lb n="1091a29" ed="T"/>云微少。爲彼顯說修行分初四信四行。令其
<pb n="1091b" xml:id="T85.2813.1091b" ed="T"/>
<lb n="1091b01" ed="T"/>遍修到信滿位。故言修習信心也。</p>
<lb n="1091b02" ed="T"/><p xml:id="pT85p1091b0201">論。五者爲是至出邪網故　述曰。十信初心
<lb n="1091b03" ed="T"/>有其三品。謂下中上。其下品人多惡業故。雖
<lb n="1091b04" ed="T"/>無修行而多障礙。爲彼顯說修行分中禮拜
<lb n="1091b05" ed="T"/>諸佛懺悔等文。令其修行消惡業障。善談其
<lb n="1091b06" ed="T"/>心不令造惡。漸離癡慢惡業因也。</p>
<lb n="1091b07" ed="T"/><p xml:id="pT85p1091b0701">論。六者爲示至二乘心過故　述曰。十信初
<lb n="1091b08" ed="T"/>心中品之人而有凡夫二乘心故。於趣大乘
<lb n="1091b09" ed="T"/>而爲重過。爲彼顯示止觀等文。令其修行而
<lb n="1091b10" ed="T"/>對治也。</p>
<lb n="1091b11" ed="T"/><p xml:id="pT85p1091b1101">論。七者爲示至退信心故　述曰。十信初心
<lb n="1091b12" ed="T"/>上品之人。懼於惡世不見佛故難成信行意
<lb n="1091b13" ed="T"/>無退者。爲彼顯說生淨土文。專念諸佛爲緣。
<lb n="1091b14" ed="T"/>方便令生佛前。不退信也。</p>
<lb n="1091b15" ed="T"/><p xml:id="pT85p1091b1501">論。八者示至勸修行故　述曰。十信初心三
<lb n="1091b16" ed="T"/>品之人初修行故退易進難。爲彼顯說勸修
<lb n="1091b17" ed="T"/>利益。擧彼損益勸令修捨。言示利益勸修行
<lb n="1091b18" ed="T"/>等。</p>
<lb n="1091b19" ed="T"/><p xml:id="pT85p1091b1901">論。有如是因緣所以造論　述曰。前成依數
<lb n="1091b20" ed="T"/>辨義。此卽結答所問。</p>
<lb n="1091b21" ed="T"/><p xml:id="pT85p1091b2101">論。問曰至何須重說　述曰。此第三難也謂
<lb n="1091b22" ed="T"/>前八因所說之諸立義分等諸義等諸經中具
<lb n="1091b23" ed="T"/>有。皆爲衆生離苦得樂。今造此論重說彼法。
<lb n="1091b24" ed="T"/>豈非爲求名利等邪。以是故言何須重說。</p>
<lb n="1091b25" ed="T"/><p xml:id="pT85p1091b2501">論。答曰至解緣別　述曰。自下第四通其所
<lb n="1091b26" ed="T"/>難。於中有二。初略通所難。次廣破疑情。後結
<lb n="1091b27" ed="T"/>明此論。此初也。修多羅中雖有此法者。擧彼
<lb n="1091b28" ed="T"/>問辭縱其所難。衆生已下答其所難奪彼疑
<lb n="1091b29" ed="T"/>情。根行不等者。顯根異同。根謂根性。行謂
<pb n="1091c" xml:id="T85.2813.1091c" ed="T"/>
<lb n="1091c01" ed="T"/>心行。根有利鈍。心示廣略。故言衆生根行不
<lb n="1091c02" ed="T"/>等。受解緣別者。顯緣增微。緣有二種。一人。
<lb n="1091c03" ed="T"/>二法。人謂如來及佛弟子。法謂經論廣略
<lb n="1091c04" ed="T"/>文義。依此二緣勝緣劣受解故。言受解緣別。
<lb n="1091c05" ed="T"/>根勝緣強雖不假論。根微緣劣寧度論乎。</p>
<lb n="1091c06" ed="T"/><p xml:id="pT85p1091c0601">論。所謂如來至則不須論　述曰。次下第二
<lb n="1091c07" ed="T"/>廣破疑情。於中有二。初顯根緣俱勝不須造
<lb n="1091c08" ed="T"/>論。後顯根緣差別必須於論。此初也。其初二
<lb n="1091c09" ed="T"/>句擧彼勝時以明根勝。能說人下擧佛三業
<lb n="1091c10" ed="T"/>以顯緣強。色業勝者。具相好故。心業勝者。知
<lb n="1091c11" ed="T"/>根器故語業勝者。圓音演故。根緣旣勝。此時
<lb n="1091c12" ed="T"/>尙無□□之經。何更須論。圓音一演異類<anchor xml:id="nkr_note_orig_1091001" n="1091001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_1091001" n="1091001"/><anchor xml:id="beg1091001" n="1091001"/>解<anchor xml:id="end1091001"/>
<lb n="1091c13" ed="T"/>者。謂佛音聲無障無礙一卽一切一切卽一。
<lb n="1091c14" ed="T"/>以一切音卽一音故。能以一音說一切法無
<lb n="1091c15" ed="T"/>不顯了。又以一音卽一切故。能以一音作一
<lb n="1091c16" ed="T"/>切音無不究盡。然一一音悉遍法界。而其音
<lb n="1091c17" ed="T"/>韻恒不雜亂。若此音聲曲而不遍。音而非圓。
<lb n="1091c18" ed="T"/>若由等遍失其音曲。卽圓非音。然今不壞曲
<lb n="1091c19" ed="T"/>而等遍。不動遍而善韻。由是義故方成圓音。
<lb n="1091c20" ed="T"/>故佛音聲名語具足。乃令衆生異類等解也。</p>
<lb n="1091c21" ed="T"/><p xml:id="pT85p1091c2101">論。若如來至而取解者　述曰。此下第二顯
<lb n="1091c22" ed="T"/>緣差別必依於論。於中別顯四種根性。卽分
<lb n="1091c23" ed="T"/>爲四。此初具足二持根性。最利根者依廣經
<lb n="1091c24" ed="T"/>緣而能取解。言自力者卽智力。由自智力自
<lb n="1091c25" ed="T"/>依廣經而能解義不假論故。</p>
<lb n="1091c26" ed="T"/><p xml:id="pT85p1091c2601">論。或有衆生至而多解者　述曰。此卽第二
<lb n="1091c27" ed="T"/>義持根性。此利根者依略聞緣而廣解義法。
<lb n="1091c28" ed="T"/>不多聞諸經文句而多解者。亦是自智。是故
<lb n="1091c29" ed="T"/>論言亦以自力。</p>
<pb n="1092a" xml:id="T85.2813.1092a" ed="T"/>
<lb n="1092a01" ed="T"/><p xml:id="pT85p1092a0101">論。或有衆生至而得解者　述曰。此卽第三
<lb n="1092a02" ed="T"/>文持根性。此鈍根者自無智故。不自依經而
<lb n="1092a03" ed="T"/>能解義理。以文持能依廣論依他取解。</p>
<lb n="1092a04" ed="T"/><p xml:id="pT85p1092a0401">論。自有衆生至能取解者　述曰。此卽第四
<lb n="1092a05" ed="T"/>俱□二持最鈍根者。重文持故復以廣論文
<lb n="1092a06" ed="T"/>多爲煩。其心唯樂□□。而行唯無依。於文約
<lb n="1092a07" ed="T"/>義豐略論取解。故言心樂總持等也。</p>
<lb n="1092a08" ed="T"/><p xml:id="pT85p1092a0801">論。如是此論至應說此論　述曰。前來已說
<lb n="1092a09" ed="T"/>廣破疑情。此卽第三結明此論。如是根性差
<lb n="1092a10" ed="T"/>別旣爾。此論爲彼第四人故。總攝如來廣大
<lb n="1092a11" ed="T"/>義等。心法廣包故名廣大。二門互融故名深
<lb n="1092a12" ed="T"/>法。三大無際故曰無邊。是佛所證眞實理故
<lb n="1092a13" ed="T"/>說是如來廣大深法無邊義等。此所證說散
<lb n="1092a14" ed="T"/>在諸經。略皆辨說故言總攝。</p>
<lb n="1092a15" ed="T"/><p xml:id="pT85p1092a1501">論。已說因緣分次說立義分　述曰。次下第
<lb n="1092a16" ed="T"/>二明立義分。於中有二。初結前起後。後正陳
<lb n="1092a17" ed="T"/>法義。此初也。</p>
<lb n="1092a18" ed="T"/><p xml:id="pT85p1092a1801">論。摩訶衍者。總說有二種　述曰。此下正陳
<lb n="1092a19" ed="T"/>法義。於中有三。初標總開別。次寄句列名。
<lb n="1092a20" ed="T"/>後依名辨相。此初也。總者略也。大乘之理
<lb n="1092a21" ed="T"/>有無量門。今總略說有其二種。</p>
<lb n="1092a22" ed="T"/><p xml:id="pT85p1092a2201">論。云何爲二至二者義　述曰。此寄句列名
<lb n="1092a23" ed="T"/>也。法者體也。謂卽一心持自性故。軌生智
<lb n="1092a24" ed="T"/>故。名義體故。名之爲法。義謂名義。卽三大
<lb n="1092a25" ed="T"/>等。依於心體顯其大乘差別之義。然此法義。
<lb n="1092a26" ed="T"/>法多在因。約生說故。義多在果。顯淨用故。法
<lb n="1092a27" ed="T"/>通染淨。□二門故。義唯通淨。唯所顯故。</p>
<lb n="1092a28" ed="T"/><p xml:id="pT85p1092a2801">論。所言法者謂衆生心　述曰。次下第三依
<lb n="1092a29" ed="T"/>名辨相。於中有二。先法。後義。法中有二。初
<pb n="1092b" xml:id="T85.2813.1092b" ed="T"/>
<lb n="1092b01" ed="T"/>就體總立。後依門別立。總中有三。初總出法
<lb n="1092b02" ed="T"/>體。次辨法功能。後釋其法名。此初也。此中心
<lb n="1092b03" ed="T"/>者。如來藏心而名法者。爲乘體故。謂具隨流
<lb n="1092b04" ed="T"/>不變之義。能含二門攝三大故。卽大乘體故。
<lb n="1092b05" ed="T"/>名爲法。</p>
<lb n="1092b06" ed="T"/><p xml:id="pT85p1092b0601">論。是心則攝至出世間法　述曰。此辨法功
<lb n="1092b07" ed="T"/>能也。謂此一心體相無礙。染淨同依。隨流返
<lb n="1092b08" ed="T"/>流唯賴此心。是故能攝世出世法。若謂隨流
<lb n="1092b09" ed="T"/>本覺及隨流成不覺。能攝世間法。若不變之
<lb n="1092b10" ed="T"/>本覺及返流之始覺。能攝出世間法。今此唯
<lb n="1092b11" ed="T"/>約生滅門說眞門。含融染淨同故。而下眞門
<lb n="1092b12" ed="T"/>攝一切者。以彼理事不相離故。由無隨緣成
<lb n="1092b13" ed="T"/>染義故。非攝世間出世間法。</p>
<lb n="1092b14" ed="T"/><p xml:id="pT85p1092b1401">論。依於此心顯示摩訶衍義　述曰。此釋其
<lb n="1092b15" ed="T"/>法名也。謂依於此法體之心顯三大等大乘
<lb n="1092b16" ed="T"/>名義。</p>
<lb n="1092b17" ed="T"/><p xml:id="pT85p1092b1701">論。何以故。述曰。上總立竟。次下第二依門別
<lb n="1092b18" ed="T"/>立。於中有二。先責總立難。後開別釋成。此初
<lb n="1092b19" ed="T"/>也。心通染淨。大乘唯淨。如何此心顯大乘義。</p>
<lb n="1092b20" ed="T"/><p xml:id="pT85p1092b2001">論。是心眞如至體相用故　述曰。此開別釋
<lb n="1092b21" ed="T"/>成也。大乘唯淨。彼淨相用必對深成。卽以一
<lb n="1092b22" ed="T"/>心具含染淨故。能顯示自體相用。廢染之時
<lb n="1092b23" ed="T"/>無淨相用故。通染者能顯淨義。如何能示三
<lb n="1092b24" ed="T"/>大乘義。此心絕相則是眞如。而以言說所顯
<lb n="1092b25" ed="T"/>義相則一心體之眞如相故。此眞相顯示心
<lb n="1092b26" ed="T"/>體。是心隨緣所成生滅。而此生滅所藉因緣
<lb n="1092b27" ed="T"/>及此生滅麁細相狀皆依自體而得成故。故
<lb n="1092b28" ed="T"/>生滅等能示自體。此生滅等有染相。故能示
<lb n="1092b29" ed="T"/>體上性功德相。是生滅等染別業用能示自
<pb n="1092c" xml:id="T85.2813.1092c" ed="T"/>
<lb n="1092c01" ed="T"/>體諸淨業用。旣此所示自體相用爲大乘義
<lb n="1092c02" ed="T"/>故說依心。顯大乘義以心眞如。是不起門與
<lb n="1092c03" ed="T"/>所示體無別異故。云卽示。體以無染故不示
<lb n="1092c04" ed="T"/>相用。以生滅等是起動門能所示別故。言能
<lb n="1092c05" ed="T"/>示。以有染故通示大乘自體相用。</p>
<lb n="1092c06" ed="T"/><p xml:id="pT85p1092c0601">論。所言義者則有三種　述曰。前釋法竟。次
<lb n="1092c07" ed="T"/>下釋義。於中有二。先辨大義。後顯乘義。前中
<lb n="1092c08" ed="T"/>亦二。先標。後釋。此初標也。</p>
<lb n="1092c09" ed="T"/><p xml:id="pT85p1092c0901">論。云何三至不增減故　述曰。次下別別釋
<lb n="1092c10" ed="T"/>三大。卽分爲三。一切法者則染淨也。謂心眞
<lb n="1092c11" ed="T"/>如染淨通依故名平等。由平等故在凡加。染
<lb n="1092c12" ed="T"/>而不增。在聖染。染而不減。故名體大也。</p>
<lb n="1092c13" ed="T"/><p xml:id="pT85p1092c1301">論。二者相大至性功德故　述曰。如來藏者
<lb n="1092c14" ed="T"/>有其二義。一者空。謂如來性空無念故。二不
<lb n="1092c15" ed="T"/>空。謂如來藏具性德故。此是衆生如來果性
<lb n="1092c16" ed="T"/>具二義故名之爲藏。一攝故名藏。能攝果德。
<lb n="1092c17" ed="T"/>又爲佛智所攝藏故。二隱故名藏。未出經時
<lb n="1092c18" ed="T"/>爲諸煩惱所隱覆故。言功德者。智光明等照
<lb n="1092c19" ed="T"/>用曰功。離念曰德。而言性者。在眞性故。本
<lb n="1092c20" ed="T"/>性有故。無異性故。言無量者。無數量故。無
<lb n="1092c21" ed="T"/>限量故。無心量故。卽如來藏具足此相故名
<lb n="1092c22" ed="T"/>相大。</p>
<lb n="1092c23" ed="T"/><p xml:id="pT85p1092c2301">論。三者用大至善因果故　述曰。然用有二。
<lb n="1092c24" ed="T"/>一者因用。內外凡聖菩薩利益。二者果用。佛
<lb n="1092c25" ed="T"/>果三身普別勝益。此用能發有漏善者名生
<lb n="1092c26" ed="T"/>世間善因果也。能發衆生無漏善者名出世
<lb n="1092c27" ed="T"/>間善因果也。此因果益用起自眞善無不生
<lb n="1092c28" ed="T"/>故名用大。</p>
<lb n="1092c29" ed="T"/><p xml:id="pT85p1092c2901">論。一切諸佛至如來地故　述曰。此釋乘義。
<pb n="1093a" xml:id="T85.2813.1093a" ed="T"/>
<lb n="1093a01" ed="T"/>一切諸佛本所乘者。標果望因以釋乘義。卽
<lb n="1093a02" ed="T"/>是顯其能乘所乘。由乘此乘成正覺故。菩薩
<lb n="1093a03" ed="T"/>乘此到佛地者。擧因望果以成運義。此卽顯
<lb n="1093a04" ed="T"/>其能運所運。以能運因而至果故。</p>
<lb n="1093a05" ed="T"/><p xml:id="pT85p1093a0501">論已說立義分次說解釋分　述曰。次下第
<lb n="1093a06" ed="T"/>三明解釋分。於中有二。初結前起後。後正明
<lb n="1093a07" ed="T"/>解釋。此初也。</p>
<lb n="1093a08" ed="T"/><p xml:id="pT85p1093a0801">論。解釋有三種　述曰。正明解釋。於中有
<lb n="1093a09" ed="T"/>三。初擧數總標。次依數列名。後依名辨相。此
<lb n="1093a10" ed="T"/>初也。</p>
<lb n="1093a11" ed="T"/><p xml:id="pT85p1093a1101">論。云何爲三至發趣道相　述曰。此依數列
<lb n="1093a12" ed="T"/>名也。顯示正義。所立大乘法義所顯非邪故
<lb n="1093a13" ed="T"/>名正義。以敎辨明故名顯示。正理旣陳。情惑
<lb n="1093a14" ed="T"/>斯建。故有第二對治邪執。二見妄著故名邪
<lb n="1093a15" ed="T"/>執。以敎令除名曰對治。邪執旣除依階趣正。
<lb n="1093a16" ed="T"/>故有第三發趣道相。本覺虛通目之爲道。起
<lb n="1093a17" ed="T"/>行向之名爲發趣。<anchor xml:id="nkr_note_orig_1093001" n="1093001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_1093001" n="1093001"/><anchor xml:id="beg1093001" n="1093001"/>之<anchor xml:id="end1093001"/>狀名之爲相。以敎宣示
<lb n="1093a18" ed="T"/>名爲分別。</p>
<lb n="1093a19" ed="T"/><p xml:id="pT85p1093a1901">論。顯示正義至有是二種門　述曰。次下第
<lb n="1093a20" ed="T"/>三依名辨相。辨此三名卽分爲三。初釋第一
<lb n="1093a21" ed="T"/>顯示正義。復分爲二。初則總釋。釋上總立。
<lb n="1093a22" ed="T"/>後卽別釋。釋下別立。初總釋中復分爲三。初
<lb n="1093a23" ed="T"/>依法開門。二列其二門。三二門該攝。此初
<lb n="1093a24" ed="T"/>也。謂如來藏一總源心含其二義。一約體絕
<lb n="1093a25" ed="T"/>相門。謂一心性非染淨等差別諸相。經依此
<lb n="1093a26" ed="T"/>說衆生卽涅槃煩惱卽菩提凡夫彌勒同一如
<lb n="1093a27" ed="T"/>等。二隨緣起滅門。隨無明重變或染淨。染淨
<lb n="1093a28" ed="T"/>難成。性恒不動。正由不動能成染淨。是故不
<lb n="1093a29" ed="T"/>動亦在動門。卽生滅門本覺義也。依此經說
<pb n="1093b" xml:id="T85.2813.1093b" ed="T"/>
<lb n="1093b01" ed="T"/>不染而染染而不染。又說如來藏爲善不善
<lb n="1093b02" ed="T"/>因。若生若滅。受苦樂等。然此二門擧體通融。
<lb n="1093b03" ed="T"/>體相無二。齊限不分。假名爲一。是諸法中貞
<lb n="1093b04" ed="T"/>實之性。性有智故說名爲心。非謂虛實一心
<lb n="1093b05" ed="T"/>等也。</p>
<lb n="1093b06" ed="T"/><p xml:id="pT85p1093b0601">論。云何爲二至心生滅門　述曰。此列二門
<lb n="1093b07" ed="T"/>也。卽體絕相名眞如門。隨緣變動名生滅門。
<lb n="1093b08" ed="T"/>體雖無別而義有異。約義異故。故說爲門。</p>
<lb n="1093b09" ed="T"/><p xml:id="pT85p1093b0901">論。是二種門至攝一切法　述曰。此下二門
<lb n="1093b10" ed="T"/>該攝。於中有二。初正顯。後釋成。此初也。卽
<lb n="1093b11" ed="T"/>釋立中是心卽攝世間法等。上以一心所該
<lb n="1093b12" ed="T"/>二門故。直言是心攝一切法。今以二門通別
<lb n="1093b13" ed="T"/>相收言各總攝。謂眞如門是染淨通相。通相
<lb n="1093b14" ed="T"/>之外無別染淨。染淨皆爲通相所攝。故眞如
<lb n="1093b15" ed="T"/>門總攝諸法。生滅門者卽此眞如與緣和合
<lb n="1093b16" ed="T"/>變作染淨。而恒不失本眞如性。故別相門亦
<lb n="1093b17" ed="T"/>攝眞如。是故亦攝一切法也。</p>
<lb n="1093b18" ed="T"/><p xml:id="pT85p1093b1801">論。此義云何至不相離故　述曰。此釋成也。
<lb n="1093b19" ed="T"/>此云何者。二門若別不合相。從如本一心未
<lb n="1093b20" ed="T"/>容皆攝。如何二門各總攝邪。故次答云。以是
<lb n="1093b21" ed="T"/>二門不相離故。以眞如門是心理體。生滅門
<lb n="1093b22" ed="T"/>者是心事相。以彼理事不相離故。擧理攝事。
<lb n="1093b23" ed="T"/>擧事攝理。故說二門皆各總攝。</p>
<lb n="1093b24" ed="T"/><p xml:id="pT85p1093b2401">論。心眞如者至法門體　述曰。上總釋竟。自
<lb n="1093b25" ed="T"/>下別釋釋上別立。於中有二。先別釋二門顯
<lb n="1093b26" ed="T"/>動靜非一。後會相歸眞顯動靜不異。初中別
<lb n="1093b27" ed="T"/>釋二門。卽分爲二。眞如門中亦分爲二。初擧
<lb n="1093b28" ed="T"/>如體離言以明觀智境。後依言辨德以明生
<lb n="1093b29" ed="T"/>信境。初中有二。初正擧法體後句答釋疑。初
<pb n="1093c" xml:id="T85.2813.1093c" ed="T"/>
<lb n="1093c01" ed="T"/>中復二。初顯眞體。後顯眞名。於中又二。初正
<lb n="1093c02" ed="T"/>擧眞體。後會相顯眞。初中又二。初顯眞如爲
<lb n="1093c03" ed="T"/>一心體。後釋眞如爲體所以。此初也。一法界
<lb n="1093c04" ed="T"/>者。卽是一心虛通不二故攝爲一。聖法之因
<lb n="1093c05" ed="T"/>故云法界。顯該二門云大。總相軌生物釋故
<lb n="1093c06" ed="T"/>亦爲法。聖智通遊故謂之門。今顯眞如是此
<lb n="1093c07" ed="T"/>心體故。云卽是一法界體。</p>
<lb n="1093c08" ed="T"/><p xml:id="pT85p1093c0801">論。所謂心性不生不滅　述曰。此顯眞如爲
<lb n="1093c09" ed="T"/>體所以。謂心本性不生不滅。不生滅者卽是
<lb n="1093c10" ed="T"/>眞如。故心眞如卽是心體。而此心體非前後
<lb n="1093c11" ed="T"/>際可增可滅染淨相故。故說心性不生不滅。</p>
<lb n="1093c12" ed="T"/><p xml:id="pT85p1093c1201">論。一切諸法至境界之相　述曰。此下顯其
<lb n="1093c13" ed="T"/>會相顯眞。於中有三。初正會疑執。次結法
<lb n="1093c14" ed="T"/>歸眞。後結眞無說。此初也。謂有疑云。如前
<lb n="1093c15" ed="T"/>所言。一切諸法唯是一心。若此心性不生滅
<lb n="1093c16" ed="T"/>者。卽無諸法差別之相。何故諸法有差別邪。
<lb n="1093c17" ed="T"/>故此釋云。諸法差別唯依遍計妄念心生。若
<lb n="1093c18" ed="T"/>離妄心。卽無妄境差別之相。</p>
<lb n="1093c19" ed="T"/><p xml:id="pT85p1093c1901">論。是故一切至故名眞如　述曰。此結法歸
<lb n="1093c20" ed="T"/>眞也。此有十句。總爲三節。初之二句擧所會
<lb n="1093c21" ed="T"/>法。言是故者。是前妄境妄心成故。一切諸法
<lb n="1093c22" ed="T"/>本來空也。次有六句釋其空義。前三句顯性
<lb n="1093c23" ed="T"/>離妄故其體卽眞。後三句顯離異相故其體
<lb n="1093c24" ed="T"/>卽如。離言說相者。非如聲有故。離名字相
<lb n="1093c25" ed="T"/>者。無性可詮故。離心緣相者。無可攀緣故。
<lb n="1093c26" ed="T"/>言悟道斷心行處滅皆卽眞也。畢竟平等者。
<lb n="1093c27" ed="T"/>無可差別故。無有變異者。無可轉變故。不可
<lb n="1093c28" ed="T"/>破壞者。非可對治故。旣皆平等無異等故。體
<lb n="1093c29" ed="T"/>皆如也。下有兩句結歸。眞如唯是一心者。法
<pb n="1094a" xml:id="T85.2813.1094a" ed="T"/>
<lb n="1094a01" ed="T"/>依法起。念不離心。故一切法唯一心也。旣此
<lb n="1094a02" ed="T"/>一心體卽眞如故。一切法名眞如也。</p>
<lb n="1094a03" ed="T"/><p xml:id="pT85p1094a0301">論。以一切至不可得故　述曰。此顯眞無說
<lb n="1094a04" ed="T"/>也。此有疑云。若一切法無有自性皆是眞如
<lb n="1094a05" ed="T"/>無說等者。何故於法而有言說。旣有言說應
<lb n="1094a06" ed="T"/>有諸法。故此釋云。實一切法皆眞如故非言
<lb n="1094a07" ed="T"/>說等。而有言者唯是假名。但隨衆生妄念安
<lb n="1094a08" ed="T"/>立。非實詮表而可得也。</p>
<lb n="1094a09" ed="T"/><p xml:id="pT85p1094a0901">論。言眞如者至因言遣言　述曰。以下第二
<lb n="1094a10" ed="T"/>顯眞如名。於中有三。初標立名之意。次顯
<lb n="1094a11" ed="T"/>眞體無遣無立。後總結眞無名之名。此初也。
<lb n="1094a12" ed="T"/>文中二節。初之二句釋外疑情。謂有疑云。若
<lb n="1094a13" ed="T"/>法眞故離名等者。不應復立此眞如名。旣爾。
<lb n="1094a14" ed="T"/>眞如應有名相。故此釋云。亦無有相。謂但假
<lb n="1094a15" ed="T"/>言說爲眞如。非謂存於眞如名相。其下二句
<lb n="1094a16" ed="T"/>轉釋立此眞如名意。謂復疑云。若此眞如無
<lb n="1094a17" ed="T"/>眞相者。何要假名。故此釋云。謂眞如者。言
<lb n="1094a18" ed="T"/>說之邊假立極名。爲遣餘名言說總處假名
<lb n="1094a19" ed="T"/>眞如。此名之後更無名。故猶如以聲而正於
<lb n="1094a20" ed="T"/>聲。此聲之後更無聲故。</p>
<lb n="1094a21" ed="T"/><p xml:id="pT85p1094a2101">論。此眞如體至皆同如故　述曰。此顯眞體
<lb n="1094a22" ed="T"/>無遣無立。恐聞前說遣眞名相謂遣眞體強
<lb n="1094a23" ed="T"/>生空見故。遮之云無有可遣。何不遣者。下句
<lb n="1094a24" ed="T"/>釋云。以一切法悉皆眞故。諸法無性非虛妄
<lb n="1094a25" ed="T"/>故。悉皆是眞故。於眞體更何所遣。恐感者聞
<lb n="1094a26" ed="T"/>眞體不遣。當情而立強生滅見。故遮之云。亦
<lb n="1094a27" ed="T"/>無可立。何不立者。下句釋云。以一切法皆同
<lb n="1094a28" ed="T"/>如故。以諸法空無別無變故。皆同如而此眞
<lb n="1094a29" ed="T"/>體更何所立。</p>
<pb n="1094b" xml:id="T85.2813.1094b" ed="T"/>
<lb n="1094b01" ed="T"/><p xml:id="pT85p1094b0101">論。當知一切至名爲眞如　述曰。此總結。眞
<lb n="1094b02" ed="T"/>無名之名。眞無名故不別說。眞無相故不可
<lb n="1094b03" ed="T"/>念。故一切法不可說念。名爲眞如。</p>
<lb n="1094b04" ed="T"/><p xml:id="pT85p1094b0401">論。問曰至而能得入　述曰。前明正擧法體。
<lb n="1094b05" ed="T"/>此下問答釋疑。於中有二。初問。後答。此初
<lb n="1094b06" ed="T"/>也。疑眞絕修二種觀故而爲此問。若說眞如
<lb n="1094b07" ed="T"/>無說念者。云何依眞起方便觀而能隨修。云
<lb n="1094b08" ed="T"/>何於眞起於正觀而能得入。</p>
<lb n="1094b09" ed="T"/><p xml:id="pT85p1094b0901">論。答曰至名爲得入　述曰。此答也。雖未離
<lb n="1094b10" ed="T"/>念而以念惠觀此說。念常無能所。順於無念
<lb n="1094b11" ed="T"/>故名隨順。離念觀心契入無念。是爲正觀。方
<lb n="1094b12" ed="T"/>名得入。</p>
<lb n="1094b13" ed="T"/><p xml:id="pT85p1094b1301">論。復次眞如至有二種義　述曰。上明如體
<lb n="1094b14" ed="T"/>離言以明觀智境。釋上立中心眞如竟。次下
<lb n="1094b15" ed="T"/>依言辨德以明生信境。釋上立中是眞如相。
<lb n="1094b16" ed="T"/>於中有三。初擧數總標。次開章略辨。後依章
<lb n="1094b17" ed="T"/>廣釋。此初也。前說無相是觀智境恐生怖故。
<lb n="1094b18" ed="T"/>開二義相。如體無相依言立相。若離於言卽
<lb n="1094b19" ed="T"/>唯一味。令信釋故假立言相。卽顯不可如言
<lb n="1094b20" ed="T"/>取也。</p>
<lb n="1094b21" ed="T"/><p xml:id="pT85p1094b2101">論。云何爲二至性功德故　述曰。此開章略
<lb n="1094b22" ed="T"/>辨也。言如實者。眞體不無故。所言空者。眞
<lb n="1094b23" ed="T"/>體無妄故。究竟顯實者。由妄空無極顯眞故。
<lb n="1094b24" ed="T"/>以無妄相能總顯實故。說如實名爲空也。言
<lb n="1094b25" ed="T"/>不空者。具體相故。此性功德言無漏者。無離
<lb n="1094b26" ed="T"/>斷等及念漏故。是卽如實具有自體及性功
<lb n="1094b27" ed="T"/>德。故名不空。</p>
<lb n="1094b28" ed="T"/><p xml:id="pT85p1094b2801">論。所言空至妄心念故。述曰。次下第三依章
<lb n="1094b29" ed="T"/>廣釋。於中有二。先明其空後顯不空。初中有
<pb n="1094c" xml:id="T85.2813.1094c" ed="T"/>
<lb n="1094c01" ed="T"/>三。初略明。次廣釋。後總結。此初也。初句顯
<lb n="1094c02" ed="T"/>其非染相應以釋空義。一切染法不相應故。
<lb n="1094c03" ed="T"/>故名爲空。云何染法不相應邪。次句釋云。謂
<lb n="1094c04" ed="T"/>離差別所取相故。何故離此所取相邪。後句
<lb n="1094c05" ed="T"/>釋云。以無能取妄心念故。卽妄心境情有理
<lb n="1094c06" ed="T"/>無。眞如體相理有情無。故與染法不相應也。</p>
<lb n="1094c07" ed="T"/><p xml:id="pT85p1094c0701">論。當知眞如至一異俱相　述曰。此廣釋也。
<lb n="1094c08" ed="T"/>謂修學者聞說眞如。隨情起彼有無等見。皆
<lb n="1094c09" ed="T"/>非契眞。故皆非之顯眞空義。聞有眞如。遂存
<lb n="1094c10" ed="T"/>有相。故今遮云。眞旣無相。非情疑境。云何爲
<lb n="1094c11" ed="T"/>有。故云非有相。恐聞非有遂復存無。遮此見
<lb n="1094c12" ed="T"/>云。非汝謂有云非有相。非謂眞如是其無相
<lb n="1094c13" ed="T"/>故。云非無相。恐聞皆非。存雙非相。破此見
<lb n="1094c14" ed="T"/>云。非汝有無云非有無。非謂眞如。非謂眞如
<lb n="1094c15" ed="T"/>是雙非相。故云非非有相非非無相。恐聞非
<lb n="1094c16" ed="T"/>非返存雙。是故遮之云。非汝雙非故云非非。
<lb n="1094c17" ed="T"/>非謂雙存是眞如相故。云非有無謂相。雖聞
<lb n="1094c18" ed="T"/>眞如非有無等。恐執與法而是一相。復遮之
<lb n="1094c19" ed="T"/>云。諸法無相悉是眞如。是更與法而爲一相。
<lb n="1094c20" ed="T"/>故云非一相。恐聞非復存實相故。遮之云。非
<lb n="1094c21" ed="T"/>汝謂一言非一相非謂眞如與法實相故云非
<lb n="1094c22" ed="T"/>異相。恐聞皆非存雙非相。破此見云。非汝一
<lb n="1094c23" ed="T"/>異云非一異。非謂眞如是非一異故。云非三
<lb n="1094c24" ed="T"/>相非非異相。恐聞非非返存雙。是故遮之云。
<lb n="1094c25" ed="T"/>非汝雙非故云非非。非謂雙存是眞如相。故
<lb n="1094c26" ed="T"/>云非一異謂相。</p>
<lb n="1094c27" ed="T"/><p xml:id="pT85p1094c2701">論。乃至總說至故爲空　述曰。此下總結。於
<lb n="1094c28" ed="T"/>中有二。初修結前義。後返結釋。此初也。妄染
<lb n="1094c29" ed="T"/>塵沙。難可遍擧。今總略說。一切妄心所不染
<pb n="1095a" xml:id="T85.2813.1095a" ed="T"/>
<lb n="1095a01" ed="T"/>觸故說空也。</p>
<lb n="1095a02" ed="T"/><p xml:id="pT85p1095a0201">論。若離妄心實無可空故　述曰。此返結釋
<lb n="1095a03" ed="T"/>疑也。恐聞說空便成斷滅。故此釋云。遮諸念
<lb n="1095a04" ed="T"/>相假說爲空。若不遮妄不說空。故眞旣不空。
<lb n="1095a05" ed="T"/>故非斷滅。是顯眞性空而不空。</p>
<lb n="1095a06" ed="T"/><p xml:id="pT85p1095a0601">論。所言不空至空無妄故　述曰。此下第二
<lb n="1095a07" ed="T"/>顯不空義。於中有三。初牒前顯後。次正明不
<lb n="1095a08" ed="T"/>空。後釋外疑難。此初也。將明不空故牒前空。
<lb n="1095a09" ed="T"/>由明妄空方顯。不空眞實體故。</p>
<lb n="1095a10" ed="T"/><p xml:id="pT85p1095a1001">論。卽是眞心至卽明不空　述曰。此正明不
<lb n="1095a11" ed="T"/>空也。卽是眞心者。空無妄處卽是眞心。總擧
<lb n="1095a12" ed="T"/>不空眞心。體大不生故。常不起故。恒乘故。不
<lb n="1095a13" ed="T"/>變無念故。淨法滿足。性德雖多。略擧其四。卽
<lb n="1095a14" ed="T"/>是不空眞心相大具此體相。卽名不空。</p>
<lb n="1095a15" ed="T"/><p xml:id="pT85p1095a1501">論。亦無有相至證相應故　述曰。此釋外疑
<lb n="1095a16" ed="T"/>也。恐聞不空疑存有相故。今遮云。雖曰不空
<lb n="1095a17" ed="T"/>亦無有相而可執取。下釋所以。以非妄念所
<lb n="1095a18" ed="T"/>行境界唯是證智所體會故。卽顯眞心不空
<lb n="1095a19" ed="T"/>而空也。</p>
<lb n="1095a20" ed="T"/><p xml:id="pT85p1095a2001">論。心生滅者至有生滅心　述曰。上來已釋
<lb n="1095a21" ed="T"/>眞如門竟。次下第二釋生滅門。於中有二。先
<lb n="1095a22" ed="T"/>明生滅之法。後辨所示之義。初中有二。先明
<lb n="1095a23" ed="T"/>染淨生滅。後辨染淨相資。前中有二。先就體
<lb n="1095a24" ed="T"/>總標。後依義別釋。總中有三。初標體。次辨
<lb n="1095a25" ed="T"/>相。後立。此初也。如來藏者。卽是淸淨不生滅
<lb n="1095a26" ed="T"/>心。因無明熏擧體動作生滅心也。</p>
<lb n="1095a27" ed="T"/><p xml:id="pT85p1095a2701">論。所謂不生至非一非異　述曰。此辨相也。
<lb n="1095a28" ed="T"/>謂如來藏不生滅心擧體動故不離生滅生滅
<lb n="1095a29" ed="T"/>心相無非眞故。故亦不離不生滅心。如是不
<pb n="1095b" xml:id="T85.2813.1095b" ed="T"/>
<lb n="1095b01" ed="T"/>離名與和合。俱是不生滅與不生滅和合。以
<lb n="1095b02" ed="T"/>是向末隨緣門故。非是生滅與不生滅和合。
<lb n="1095b03" ed="T"/>以非向本歸眞門故。非一異者。不生滅心全
<lb n="1095b04" ed="T"/>體動故。心與生滅非異。而恒不失眞心性故。
<lb n="1095b05" ed="T"/>心與生滅不一。若定一者。生滅盡時眞心應
<lb n="1095b06" ed="T"/>滅。卽墮斷邊。若是異者。無明熏時心應不動。
<lb n="1095b07" ed="T"/>卽墮常邊。旣離二邊。故非一異。非一異故方
<lb n="1095b08" ed="T"/>成和合。</p>
<lb n="1095b09" ed="T"/><p xml:id="pT85p1095b0901">論。名爲阿黎耶識　述曰。此立名也。依如來
<lb n="1095b10" ed="T"/>藏故有生滅心等者。名爲阿黎耶識。阿黎耶
<lb n="1095b11" ed="T"/>者訓翻無沒。謂如來藏不生滅心雖隨無明
<lb n="1095b12" ed="T"/>而來生滅。如來藏體無滅沒故。性功德相無
<lb n="1095b13" ed="T"/>失沒故。法示妙用無隱沒故。正云阿黎耶。義
<lb n="1095b14" ed="T"/>譯爲藏所成。生滅而爲所熏。與前七識爲因
<lb n="1095b15" ed="T"/>果故。能藏諸法於自體中。藏自體於諸法之
<lb n="1095b16" ed="T"/>中。又爲我愛之所執藏。我見所攝。故名爲
<lb n="1095b17" ed="T"/>藏。離我見時無此名故。若唯生滅。不異七
<lb n="1095b18" ed="T"/>識。若唯不生滅。不異如來藏。由二和合成賴
<lb n="1095b19" ed="T"/>耶矣。</p>
<lb n="1095b20" ed="T"/><p xml:id="pT85p1095b2001">論。此識有二至生一切法　述曰。上來就體
<lb n="1095b21" ed="T"/>總標。是次下第二依義別釋。於中有三。初顯
<lb n="1095b22" ed="T"/>是心生滅。次明生滅因緣。後辨生滅之相。初
<lb n="1095b23" ed="T"/>中亦三。初開數辨德。二寄門別名。三依名
<lb n="1095b24" ed="T"/>辨釋。此初也。由此識有覺不覺義隨境能攝
<lb n="1095b25" ed="T"/>染淨諸法。二義互熏能生一切染淨果法。</p>
<lb n="1095b26" ed="T"/><p xml:id="pT85p1095b2601">論。云何爲二至不覺義　述曰。此寄問列名。</p>
<lb n="1095b27" ed="T"/><p xml:id="pT85p1095b2701">論。所言覺義至說名本覺　述曰。此下第三
<lb n="1095b28" ed="T"/>依名辨釋。於中有三。初辨覺義。次明不覺。後
<lb n="1095b29" ed="T"/>雙辨同異。覺中有二。先略辨二覺。後廣明二
<pb n="1095c" xml:id="T85.2813.1095c" ed="T"/>
<lb n="1095c01" ed="T"/>覺。初中亦二。先本。後始。本中又二。初顯本
<lb n="1095c02" ed="T"/>覺體。後顯本覺名。此初也。本覺體者。取於
<lb n="1095c03" ed="T"/>一心隨緣門中無念眞性。而此眞性本無不
<lb n="1095c04" ed="T"/>覺。故云覺者心體離念。此約性德翻染得名。
<lb n="1095c05" ed="T"/>異絕於如故。生滅攝離念覺相者等。彼空界
<lb n="1095c06" ed="T"/>橫遍三際竪通凡聖。故云無所不通。在纏出
<lb n="1095c07" ed="T"/>纏性恒無二。故云法界一相。欲明覺義。與
<lb n="1095c08" ed="T"/>彼出纏如來法身性無差別。故云卽是如來
<lb n="1095c09" ed="T"/>平等法身。旣依此覺當顯法身卽是果位法
<lb n="1095c10" ed="T"/>身之本故。依法身說名本覺。</p>
<lb n="1095c11" ed="T"/><p xml:id="pT85p1095c1101">論。何以故至卽同本覺　述曰。此顯本覺名
<lb n="1095c12" ed="T"/>也。何以故者。責其立名。上開章中直言覺義
<lb n="1095c13" ed="T"/>何故今結乃云本覺。此所結中旣攝本覺。何
<lb n="1095c14" ed="T"/>故上標但言覺耶。此卽進退二種責也。下釋
<lb n="1095c15" ed="T"/>意云。謂以此覺對於當顯始覺法身得本名
<lb n="1095c16" ed="T"/>故。故下結中而言本覺。以彼始覺至心源時。
<lb n="1095c17" ed="T"/>卽同本覺無二相故。無別可對故。前標中但
<lb n="1095c18" ed="T"/>直言覺。</p>
<lb n="1095c19" ed="T"/><p xml:id="pT85p1095c1901">論。始覺義者至說名始覺　述曰。此略明始
<lb n="1095c20" ed="T"/>覺也。始覺者。牒其名也。依本覺故有心者
<lb n="1095c21" ed="T"/>明記始覺之所由也。依不覺故說有始覺者。
<lb n="1095c22" ed="T"/>正顯所起始覺之義。謂卽本覺眞淨心體隨
<lb n="1095c23" ed="T"/>無明緣動作妄念故。依本覺有不覺也。而以
<lb n="1095c24" ed="T"/>本覺內熏力故漸有微覺起厭求等乃至究竟
<lb n="1095c25" ed="T"/>還同本覺故。依不覺有始覺也。</p>
<lb n="1095c26" ed="T"/><p xml:id="pT85p1095c2601">論。不覺心源至非究竟覺　述曰。上略明二
<lb n="1095c27" ed="T"/>覺次下第二廣顯二覺。於中有二。先明始覺。
<lb n="1095c28" ed="T"/>後顯本覺。前中有三。初總標因果滿非滿覺
<lb n="1095c29" ed="T"/>次廣寄四相釋成其義。後顯始覺不異本覺。
<pb n="1096a" xml:id="T85.2813.1096a" ed="T"/>
<lb n="1096a01" ed="T"/>此初也。言心源者。有其二義。本覺眞如爲染
<lb n="1096a02" ed="T"/>心源。業相細念爲法染源。持業依主二釋皆
<lb n="1096a03" ed="T"/>通。謂究竟位覺。本覺心本無所動。今無所靜
<lb n="1096a04" ed="T"/>覺。業識心本來無生。今無所滅覺。此源者名
<lb n="1096a05" ed="T"/>究竟覺。卽佛果位。縱有所覺。未主此源。非
<lb n="1096a06" ed="T"/>究竟覺。卽等覺前也。</p>
<lb n="1096a07" ed="T"/><p xml:id="pT85p1096a0701">論。此義云何至是不覺故　述曰。次下第二
<lb n="1096a08" ed="T"/>釋成其義。於中有二。初正寄四相顯其四位。
<lb n="1096a09" ed="T"/>後引經釋成心源無念。前中覺四相位分爲
<lb n="1096a10" ed="T"/>四。此初覺滅相位也。此義云何者。四其心
<lb n="1096a11" ed="T"/>源覺不覺義下擧四相釋成其義。今應先明
<lb n="1096a12" ed="T"/>四相之義。然後依義釋文顯位。心性本來離
<lb n="1096a13" ed="T"/>生滅念。而有無明動心令作生住異滅。故名
<lb n="1096a14" ed="T"/>四相。卽九相中前之八相。謂由無明淨心起
<lb n="1096a15" ed="T"/>動。雖無能所見相未分。動念初起故名生相。
<lb n="1096a16" ed="T"/>卽是第一無明業相。以其初起得生名故。由
<lb n="1096a17" ed="T"/>妄動故而生見相。能所取心成於麁細堅住
<lb n="1096a18" ed="T"/>諸執故名住相。卽是轉現智相續相。所住能
<lb n="1096a19" ed="T"/>住法執相故。由法執故。復依異根別取異境
<lb n="1096a20" ed="T"/>起我我所自他異執。故名異相。卽執取相計
<lb n="1096a21" ed="T"/>名字相。由我我所受想境故。由我執故。起惑
<lb n="1096a22" ed="T"/>造業能招苦果。能令淨心隱於六道。故名滅
<lb n="1096a23" ed="T"/>相。卽是第八起業相也。能成衆生業繫苦故。
<lb n="1096a24" ed="T"/>旣由無明動此淨心。初起生相終起滅相。而
<lb n="1096a25" ed="T"/>成衆生六道生死。今由本覺內熏之力。初覺
<lb n="1096a26" ed="T"/>滅相終覺生相。故說凡夫能覺知等。此文四
<lb n="1096a27" ed="T"/>節。如凡夫人者。是能覺人也。卽是十信外凡
<lb n="1096a28" ed="T"/>夫之位。覺知前念起惡者。是所覺相。未入信
<lb n="1096a29" ed="T"/>位貪著生死起煩惱業而不覺知。今入信已
<pb n="1096b" xml:id="T85.2813.1096b" ed="T"/>
<lb n="1096b01" ed="T"/>知起惑業招苦果故定是惡也。能止後念令
<lb n="1096b02" ed="T"/>不起者。辨覺利益前由不覺起煩惱業。今旣
<lb n="1096b03" ed="T"/>覺故止不造也。雖復名覺卽是不覺者。結覺
<lb n="1096b04" ed="T"/>分齊。雖知是惡妄有制伏。未覺是夢故。是
<lb n="1096b05" ed="T"/>不覺。</p>
<lb n="1096b06" ed="T"/><p xml:id="pT85p1096b0601">論。如二乘觀至名相似覺　述曰。此下第二
<lb n="1096b07" ed="T"/>位覺異相也。文亦四節。二乘觀智等者。是能
<lb n="1096b08" ed="T"/>覺人。三賢菩薩名初發意。得人空門同二乘
<lb n="1096b09" ed="T"/>位。覺於念異念無異相。明所覺相。此二乘等
<lb n="1096b10" ed="T"/>證人空而共知無我。離妄根境從異夢覺。名
<lb n="1096b11" ed="T"/>覺念異。返照異相都無所有。名念無異相。以
<lb n="1096b12" ed="T"/>捨麁分別執著相者。是覺利益。卽我我所名
<lb n="1096b13" ed="T"/>麁分別執著相也。名相似覺者。是覺分齊。雖
<lb n="1096b14" ed="T"/>捨麁執而由未得無分別故。</p>
<lb n="1096b15" ed="T"/><p xml:id="pT85p1096b1501">論。如法身菩薩至名隨分覺　述曰。此第三
<lb n="1096b16" ed="T"/>位覺住相也。文亦分四。法身菩薩是能觀人。
<lb n="1096b17" ed="T"/>十地菩薩證法身故皆名法身。覺於念住等
<lb n="1096b18" ed="T"/>者。是所覺相旣證眞如得無分別永離二取
<lb n="1096b19" ed="T"/>法執心故。從住相夢而得覺悟。名覺於念住。
<lb n="1096b20" ed="T"/>返照住相竟無所有。名念無住相。已離分別
<lb n="1096b21" ed="T"/>麁念等者。是覺利益。卽法執念異前人執及
<lb n="1096b22" ed="T"/>著外境故名爲分別異相。後生微細念故。故
<lb n="1096b23" ed="T"/>云麁念。名隨分覺者。是覺分齊。覺道未圓有
<lb n="1096b24" ed="T"/>細念故。</p>
<lb n="1096b25" ed="T"/><p xml:id="pT85p1096b2501">論。如菩薩地至名究竟覺　述曰。此第四位
<lb n="1096b26" ed="T"/>覺生相也。文亦分四。菩薩地盡等者。是能覺
<lb n="1096b27" ed="T"/>人。文中三句顯有二道。菩薩地盡總擧金剛
<lb n="1096b28" ed="T"/>等覺之位。滿足方便是加行道。卽是滿足之
<lb n="1096b29" ed="T"/>方便故一念相應。是無間道刹那契理斷細
<pb n="1096c" xml:id="T85.2813.1096c" ed="T"/>
<lb n="1096c01" ed="T"/>念故。覺心初起心無初相者。是所覺相。根本
<lb n="1096c02" ed="T"/>無明依覺故迷動彼淨心令起細念。今乃證
<lb n="1096c03" ed="T"/>知離本覺無不覺。卽動心本來淨。故云覺心
<lb n="1096c04" ed="T"/>初起等。非覺悟心而初起也。遠離微細念故
<lb n="1096c05" ed="T"/>等者。明覺利益生相。最細名微細念。此相永
<lb n="1096c06" ed="T"/>無故云遠離。眞心性顯云見心性。心無生滅
<lb n="1096c07" ed="T"/>名卽常住。名究竟覺者結覺分齊。未至心源
<lb n="1096c08" ed="T"/>夢念未盡。始末同本非究竟覺。夢念旣盡心
<lb n="1096c09" ed="T"/>歸本源。始不異本。名究竟覺。</p>
<lb n="1096c10" ed="T"/><p xml:id="pT85p1096c1001">論。是故修多羅至向佛智故　述曰。自下第
<lb n="1096c11" ed="T"/>二引經證誠也。心源無念。於中有四。一引經
<lb n="1096c12" ed="T"/>成證。二重釋前文。三擧不覺之失。四顯覺者
<lb n="1096c13" ed="T"/>之德。此初也。在因地時雖未離念。能觀如是
<lb n="1096c14" ed="T"/>無念道理。說此能觀爲向智故。以是證知佛
<lb n="1096c15" ed="T"/>地無念。</p>
<lb n="1096c16" ed="T"/><p xml:id="pT85p1096c1601">論。又心起者至卽謂無念　述曰。此重釋前
<lb n="1096c17" ed="T"/>義遣外疑也。恐聞前說覺心初起疑有初心
<lb n="1096c18" ed="T"/>是可覺知。故此釋云。前說覺心初起相者。無
<lb n="1096c19" ed="T"/>有初相是可覺知。而言覺心初起相者。覺初
<lb n="1096c20" ed="T"/>念心卽無念起。其初動心本來靜故。</p>
<lb n="1096c21" ed="T"/><p xml:id="pT85p1096c2101">論。是故一切至無始無明　述曰。此顯不覺
<lb n="1096c22" ed="T"/>之失也。文中有三。謂標釋結。是故等者乘前
<lb n="1096c23" ed="T"/>標也。是前無念名爲覺故。除佛以外不名爲
<lb n="1096c24" ed="T"/>覺。以從等者。釋所以也。已從無始至成佛來。
<lb n="1096c25" ed="T"/>無明之念念念相續未曾離故。前對四相故
<lb n="1096c26" ed="T"/>說漸覺。皆有無明故說不覺。故說等者。結不
<lb n="1096c27" ed="T"/>覺義。謂依無明而起諸念故有念者。說彼皆
<lb n="1096c28" ed="T"/>是無始無明。不名覺也。</p>
<lb n="1096c29" ed="T"/><p xml:id="pT85p1096c2901">論。若得無念至無念等故　述曰。此顯覺者
<pb n="1097a" xml:id="T85.2813.1097a" ed="T"/>
<lb n="1097a01" ed="T"/>之德。若妄未□不知一心本無相念。若至心
<lb n="1097a02" ed="T"/>源得於無念。卽知衆生一心妄動四相差別。
<lb n="1097a03" ed="T"/>心無動念。以無念等故者。釋知所以衆生離
<lb n="1097a04" ed="T"/>念體則無念。佛無念體與彼平等。故能遍知
<lb n="1097a05" ed="T"/>諸念無念。</p>
<lb n="1097a06" ed="T"/><p xml:id="pT85p1097a0601">論。而實無有至同一覺故　述曰。此卽第三
<lb n="1097a07" ed="T"/>始不異本。文中標釋。而實無有始覺異者。此
<lb n="1097a08" ed="T"/>標始覺不異本覺。以四相下釋成其義。以彼
<lb n="1097a09" ed="T"/>四相無別自體可辨前後。故言俱時。依麁細
<lb n="1097a10" ed="T"/>念覺時差別而有前後。故言而有。離心無有
<lb n="1097a11" ed="T"/>俱時前後自性可立。故言皆無自立。離心無
<lb n="1097a12" ed="T"/>性卽同一覺。故言本來同一覺等。此總意云。
<lb n="1097a13" ed="T"/>旣覺四相說爲始覺。所覺無故能覺亦無。故
<lb n="1097a14" ed="T"/>無始覺異於本覺。</p>
<lb n="1097a15" ed="T"/><p xml:id="pT85p1097a1501">論。復次本覺至不相捨離　述曰。廣始覺竟。
<lb n="1097a16" ed="T"/>下廣本覺。於中有二。先明隨染本覺。後顯性
<lb n="1097a17" ed="T"/>淨本覺。初中有三。初總標。次別名。後辨相。
<lb n="1097a18" ed="T"/>此初也。以隨動門而顯本覺。故言本覺隨染
<lb n="1097a19" ed="T"/>分別。旣隨緣動故言生也。雖隨緣生不失
<lb n="1097a20" ed="T"/>性淨。故言與彼不相捨離。此初隨染旣有二
<lb n="1097a21" ed="T"/>種。故隨此染生下二相。言二染者。一謂自染。
<lb n="1097a22" ed="T"/>卽在因時由無明熏所起染相。二謂他染。卽
<lb n="1097a23" ed="T"/>在果時與生同體。諸衆生染卽依自染生智
<lb n="1097a24" ed="T"/>淨相。以旣從染得智淨故。由隨他染生不思
<lb n="1097a25" ed="T"/>業。以非染生起勝業故。</p>
<lb n="1097a26" ed="T"/><p xml:id="pT85p1097a2601">論。云何爲二至思議業相　述曰。此別名也。
<lb n="1097a27" ed="T"/>所言智者。卽始覺智。淨謂離染。同於本覺果
<lb n="1097a28" ed="T"/>作用故名爲業。非下地例名不思議。相者狀
<lb n="1097a29" ed="T"/>也　本覺隨染有此當起二相狀故。</p>
<pb n="1097b" xml:id="T85.2813.1097b" ed="T"/>
<lb n="1097b01" ed="T"/><p xml:id="pT85p1097b0101">論。智淨相者至滿足方便故　述曰。次下第
<lb n="1097b02" ed="T"/>三依名辯相。於中有二。先明智淨相。後顯不
<lb n="1097b03" ed="T"/>思議業相。智中有二。初直明淨相。後問答釋
<lb n="1097b04" ed="T"/>疑。前中亦二。先因後果。此初也。謂於地前依
<lb n="1097b05" ed="T"/>眞如法內熏之力所流敎法外聞熏力能修資
<lb n="1097b06" ed="T"/>糧加行善根。故言依法力熏習。若登地上契
<lb n="1097b07" ed="T"/>證眞如。凡起諸行依眞而修。故言如實修行。
<lb n="1097b08" ed="T"/>漸漸修習十地行至金剛位。因行旣極。名滿
<lb n="1097b09" ed="T"/>足方便。</p>
<lb n="1097b10" ed="T"/><p xml:id="pT85p1097b1001">論。破和合識至淳淨故　述曰。此明一果也。
<lb n="1097b11" ed="T"/>由前方便能破和合黎耶識。內生滅之相。顯
<lb n="1097b12" ed="T"/>不生滅淸淨法身。故言破和合識相。顯現法
<lb n="1097b13" ed="T"/>身滅染心中業轉現等。令隨染覺遂卽歸源
<lb n="1097b14" ed="T"/>成於應身淳淨之智。故言滅相續心相。智淳
<lb n="1097b15" ed="T"/>淨故卽離相。名之爲淳。染緣盡故名之爲
<lb n="1097b16" ed="T"/>淨。</p>
<lb n="1097b17" ed="T"/><p xml:id="pT85p1097b1701">論。此義云何　述曰。次下第二問答釋疑。於
<lb n="1097b18" ed="T"/>中有二。先問。後答。此初也。此問意云。如上
<lb n="1097b19" ed="T"/>所說動彼淨心成前生滅。卽擧生滅盡是淨
<lb n="1097b20" ed="T"/>心。若斷生滅。淨心應滅。如何但破和合識相
<lb n="1097b21" ed="T"/>而顯法身滅相續相成淳淨智。</p>
<lb n="1097b22" ed="T"/><p xml:id="pT85p1097b2201">論。以一切心至非不可壞　述曰。下答。有三。
<lb n="1097b23" ed="T"/>初法。次喩。後合。此初法也。一切生滅心識之
<lb n="1097b24" ed="T"/>相皆是無明不覺之相。非是本覺體。有識相
<lb n="1097b25" ed="T"/>覺與不覺體非一故。然此無明不覺識相。離
<lb n="1097b26" ed="T"/>非覺體而亦不離本覺之體。覺與不覺體非
<lb n="1097b27" ed="T"/>異故。由非異故無明卽明而非可壞。由不一
<lb n="1097b28" ed="T"/>故明無明別非不可壞。前就非可壞義故說
<lb n="1097b29" ed="T"/>離淨無別動心。今依非一非不壞義說破識
<pb n="1097c" xml:id="T85.2813.1097c" ed="T"/>
<lb n="1097c01" ed="T"/>相顯法身耳。所望義別不相違也。</p>
<lb n="1097c02" ed="T"/><p xml:id="pT85p1097c0201">論。如大海水至濕性不壞故　述曰。此擧喩
<lb n="1097c03" ed="T"/>也。有四種喩以況於眞如。大海水因風波動
<lb n="1097c04" ed="T"/>者。眞隨妄轉喩水相風相不相捨離者。眞妄
<lb n="1097c05" ed="T"/>相依喩水。非動性者。眞體不變喩謂水性。但
<lb n="1097c06" ed="T"/>以濕爲自性。但隨他動非自動故。若風止滅
<lb n="1097c07" ed="T"/>等者。息妄顯眞喩水。若自動。動相滅時濕性
<lb n="1097c08" ed="T"/>隨滅。隨他動故。動相滅時濕性不壞。</p>
<lb n="1097c09" ed="T"/><p xml:id="pT85p1097c0901">論。如是衆生至智性不壞故　述曰。此法合
<lb n="1097c10" ed="T"/>也。於中次第合前四喩。衆生自性淸淨心等
<lb n="1097c11" ed="T"/>者。合前第一。水隨風動。水不自浪。因風起
<lb n="1097c12" ed="T"/>浪。風不自波。依水現波。故動卽水。無別體
<lb n="1097c13" ed="T"/>也。心亦如是。不自起動。因無明動。癡不自
<lb n="1097c14" ed="T"/>起。因心有起。因癡心動。無別動也。心與無明
<lb n="1097c15" ed="T"/>俱無形相等者。合前第二。風水相依。以水依
<lb n="1097c16" ed="T"/>風。全體動故無別水相。風依水起。全體濕故
<lb n="1097c17" ed="T"/>無別風相。風水相依不相捨離。心亦如是。依
<lb n="1097c18" ed="T"/>妄動。全作諸識。無別心相。妄識依心。無非
<lb n="1097c19" ed="T"/>眞故無無明相。眞妄相依不相離也。而心非
<lb n="1097c20" ed="T"/>動性者。合前第三水非動性。卽顯心性本非
<lb n="1097c21" ed="T"/>動念。若無明滅等者。合前第四。濕性不壞顯
<lb n="1097c22" ed="T"/>無明斷。如風止滅則業識等法相續識如波
<lb n="1097c23" ed="T"/>相滅。隨染本覺照察智性。無所壞故如濕性
<lb n="1097c24" ed="T"/>不壞。</p>
<lb n="1097c25" ed="T"/><p xml:id="pT85p1097c2501">論。不思議業至勝妙境界　述曰。次顯第二
<lb n="1097c26" ed="T"/>不思議業相。於中有二。初標。後釋。此初標
<lb n="1097c27" ed="T"/>也。以依智淨法身之體起此應身功德之相。
<lb n="1097c28" ed="T"/>與衆生六根作勝妙境界。故寶性論云。諸佛
<lb n="1097c29" ed="T"/>如來身如虛空無相。爲諸勝智者作六根境
<pb n="1098a" xml:id="T85.2813.1098a" ed="T"/>
<lb n="1098a01" ed="T"/>界示現微妙色。出於妙音聲。令臭佛戒香。與
<lb n="1098a02" ed="T"/>佛妙法味。使覺三昧觸。令知深妙法。</p>
<lb n="1098a03" ed="T"/><p xml:id="pT85p1098a0301">論。所謂無量至得利益故　述曰。此辯釋也。
<lb n="1098a04" ed="T"/>所謂無量功德相者。橫顯業德廣多無量。常
<lb n="1098a05" ed="T"/>無斷絕者。竪顯業根緣窮三際。隨衆生根自
<lb n="1098a06" ed="T"/>然相應者。顯業勝能無功應機種種而現。得
<lb n="1098a07" ed="T"/>利益者。顯業勝益利潤不虛。此功德相是眞
<lb n="1098a08" ed="T"/>如用。不待作意思議而起。是故名爲不思議
<lb n="1098a09" ed="T"/>業。此眞如用雖在佛身。與衆生心本來無二。
<lb n="1098a10" ed="T"/>但爲衆生無明不覺。隨緣現染。用則不現。若
<lb n="1098a11" ed="T"/>彼妄心厭求返流眞用漸顯。則於彼心稱根
<lb n="1098a12" ed="T"/>顯現。非謂心外不思議業。</p>
<lb n="1098a13" ed="T"/><p xml:id="pT85p1098a1301">論。復次覺體至猶如淨鏡　述曰。自下第二
<lb n="1098a14" ed="T"/>性淨本覺。於中有二。初總標。後別釋。此初
<lb n="1098a15" ed="T"/>也。前明本覺隨動之門。故說隨染。今明本覺
<lb n="1098a16" ed="T"/>不動之門。故說性淨。此二本覺旣無別體。是
<lb n="1098a17" ed="T"/>顯本覺不動而動動而不動也。以覺體有四
<lb n="1098a18" ed="T"/>大淨義故與空等。猶如淨鏡。本覺四義下文
<lb n="1098a19" ed="T"/>當說。空四義者。空無一切相能含一切物離
<lb n="1098a20" ed="T"/>垢顯淨空示現一切物。鏡四義者。空無外物
<lb n="1098a21" ed="T"/>體有體含衆像出離諸塵垢現像爲物用。由
<lb n="1098a22" ed="T"/>此空鏡以況於眞。</p>
<lb n="1098a23" ed="T"/><p xml:id="pT85p1098a2301">論。云何爲四至覺照義故　述曰。次下別釋。
<lb n="1098a24" ed="T"/>別釋四義。卽分爲四。此初也。如實空鏡者。標
<lb n="1098a25" ed="T"/>其名也。言如實者。卽眞體也。眞德不虛故言
<lb n="1098a26" ed="T"/>如實。所言空者。對妄得名。以本覺體無妄。法
<lb n="1098a27" ed="T"/>空無妄故云如實空。以無妄故其體明淨。喩
<lb n="1098a28" ed="T"/>如淨鏡。遠離已下辯釋其義。倒心妄境本不
<lb n="1098a29" ed="T"/>相應故云遠離心境界相。以此心境本無所
<pb n="1098b" xml:id="T85.2813.1098b" ed="T"/>
<lb n="1098b01" ed="T"/>有不現覺中猶如龜毛不現鏡中。故言無法
<lb n="1098b02" ed="T"/>可現。無可現故心境妄法望於本覺非<anchor xml:id="nkr_note_orig_1098001" n="1098001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_1098001" n="1098001"/><anchor xml:id="beg1098001" n="1098001"/>所<anchor xml:id="end1098001"/>
<lb n="1098b03" ed="T"/>照。覺望心境非能覺照。所照旣無。能照無
<lb n="1098b04" ed="T"/>故。故言非覺照義也。此顯無有遍計所執。實
<lb n="1098b05" ed="T"/>質可現故非覺照。下言境界於中現者。依他
<lb n="1098b06" ed="T"/>似現亦不相違。</p>
<lb n="1098b07" ed="T"/><p xml:id="pT85p1098b0701">論。二者因熏至熏衆生故　述曰。此第二義
<lb n="1098b08" ed="T"/>也。因鏡者標其名也。能生覺果名之爲因。此
<lb n="1098b09" ed="T"/>能內熏故名熏習。能現諸法故謂之鏡。次下
<lb n="1098b10" ed="T"/>辯相。文有三節。謂如實不空者出因體也以
<lb n="1098b11" ed="T"/>有無漏性功德相眞實體故。故云如實不空。
<lb n="1098b12" ed="T"/>由不空故方能作彼始覺正因。故不空者成
<lb n="1098b13" ed="T"/>因義也。以一切下釋其鏡義。謂一切法離此
<lb n="1098b14" ed="T"/>心外無別體性。猶如鏡中能現影也。言不出
<lb n="1098b15" ed="T"/>者。明心待熏變現諸法。非不待熏而能自出。
<lb n="1098b16" ed="T"/>所變諸法不出心故。言不入者。謂心隨熏變
<lb n="1098b17" ed="T"/>現諸法。而染淨法不從外入。而所現影不染
<lb n="1098b18" ed="T"/>體故。言不失者。此諸鏡相雖不從眞內出外
<lb n="1098b19" ed="T"/>入。而亦不失所現緣起。雖現境相不失眞故。
<lb n="1098b20" ed="T"/>言不壞者。法從眞起。不異眞如性同眞故不
<lb n="1098b21" ed="T"/>可破壞。雖復隨緣有無起盡。眞無壞故。常住
<lb n="1098b22" ed="T"/>一心者。會相同體。以一切下釋同所由。以緣
<lb n="1098b23" ed="T"/>起法心中顯現無出等故無別體無別體故本
<lb n="1098b24" ed="T"/>來平等不異眞如。故云常住一心等也。又一
<lb n="1098b25" ed="T"/>切下釋熏習義。由性淨故能現染法。雖現染
<lb n="1098b26" ed="T"/>法所不能染。故云染法所不能染。以本無染
<lb n="1098b27" ed="T"/>今無始淨故。本覺智未曾移動故。云智體不
<lb n="1098b28" ed="T"/>動。此本覺中非但無染性德無少故云具足
<lb n="1098b29" ed="T"/>無漏。卽此淨德能熏衆生令厭生死樂求涅
<pb n="1098c" xml:id="T85.2813.1098c" ed="T"/>
<lb n="1098c01" ed="T"/>槃。故云熏衆生也。</p>
<lb n="1098c02" ed="T"/><p xml:id="pT85p1098c0201">論。三者法出至淳淨明故　述曰。此第三也。
<lb n="1098c03" ed="T"/>法出離者。標其名也。不空體相故謂之法。從
<lb n="1098c04" ed="T"/>二礙顯故名爲出。破和合相故謂之離。淳淨
<lb n="1098c05" ed="T"/>明故喩之爲鏡。已下辯相。謂不空法者。釋前
<lb n="1098c06" ed="T"/>法字出法體也。謂前因熏不空之法。出煩惱
<lb n="1098c07" ed="T"/>礙智礙者。釋其出字顯離纏也。永斷二障淸
<lb n="1098c08" ed="T"/>淨法身從此出故。離和合相者。釋其離字。出
<lb n="1098c09" ed="T"/>二礙故更無生滅識相和合。淳淨明者。釋其
<lb n="1098c10" ed="T"/>鏡字。離雜相故名淳。出礙染故名淨。以純淨
<lb n="1098c11" ed="T"/>故名明。純淨明故名鏡。</p>
<lb n="1098c12" ed="T"/><p xml:id="pT85p1098c1201">論。四者緣熏至念示現故　述曰。此第四也。
<lb n="1098c13" ed="T"/>緣熏習鏡者。標其名也。用大外熏故謂之緣。
<lb n="1098c14" ed="T"/>令發善心故名熏習。起善法影故喩之鏡。謂
<lb n="1098c15" ed="T"/>此相大出纏之時而爲鏡智能起大用示現萬
<lb n="1098c16" ed="T"/>化。爲緣熏發衆生之心。令生厭樂起諸加行
<lb n="1098c17" ed="T"/>名緣熏習。此諸行德是佛智影。不離佛智故
<lb n="1098c18" ed="T"/>名爲鏡。故佛地云。大圓鏡智能起衆生諸善
<lb n="1098c19" ed="T"/>法影。下辯相中文有二節。謂依法出離者。出
<lb n="1098c20" ed="T"/>緣熏體。遍照已下顯緣熏相。謂依於前出纏
<lb n="1098c21" ed="T"/>法身離和合相。淳淨明故起大智慧。光明義
<lb n="1098c22" ed="T"/>用故能遍照法界衆生若干衆心。由遍照故
<lb n="1098c23" ed="T"/>隨其所念示現萬化令其修習。隨分善根故
<lb n="1098c24" ed="T"/>云令修善根。隨念示現故。</p>
<lb n="1098c25" ed="T"/><p xml:id="pT85p1098c2501">論。所言不覺至不離本覺　述曰。已釋覺
<lb n="1098c26" ed="T"/>義。下顯不覺。於中有三　初明根本不覺。次
<lb n="1098c27" ed="T"/>顯枝末不覺。後結末歸本。前中又二。初依覺
<lb n="1098c28" ed="T"/>成迷。後依迷顯覺。初中又三。謂法喩合。此
<lb n="1098c29" ed="T"/>初法也。謂不如實知眞如法一而有其念者。
<pb n="1099a" xml:id="T85.2813.1099a" ed="T"/>
<lb n="1099a01" ed="T"/>此顯不覺依覺而有。念無自相不離本覺者。
<lb n="1099a02" ed="T"/>顯離本覺無別不明。前中三義。謂不如實知
<lb n="1099a03" ed="T"/>者。卽能迷無明也。如謂稱順實謂眞實。眞如
<lb n="1099a04" ed="T"/>法一者。卽所迷法也。眞體一味無念名一。而
<lb n="1099a05" ed="T"/>有其念者。卽迷所成八識心也。謂眞一味能
<lb n="1099a06" ed="T"/>迷。無明不稱實而知。而知八識之念故名無
<lb n="1099a07" ed="T"/>明。然此無明離眞無體。故言念無自相不離
<lb n="1099a08" ed="T"/>本覺。</p>
<lb n="1099a09" ed="T"/><p xml:id="pT85p1099a0901">論。猶如迷人依至則無有迷　述曰。此擧喩
<lb n="1099a10" ed="T"/>也。文易可知。</p>
<lb n="1099a11" ed="T"/><p xml:id="pT85p1099a1101">論。衆生亦爾至則無不覺　述曰。此法合也。
<lb n="1099a12" ed="T"/>本覺眞性如正方所。根本不覺似能迷人。心
<lb n="1099a13" ed="T"/>業等動念是如邪方。如離正東無別邪西。故
<lb n="1099a14" ed="T"/>言若離覺性卽無不覺。然此不覺與前本覺
<lb n="1099a15" ed="T"/>雖非一異。不離覺性。雖不離覺。非卽覺性。</p>
<lb n="1099a16" ed="T"/><p xml:id="pT85p1099a1601">論。以有不覺至自相可說　述曰。此卽依迷
<lb n="1099a17" ed="T"/>顯覺也。以有不覺妄相心故能知名義爲說
<lb n="1099a18" ed="T"/>眞覺者此明妄有起淨之功要。由妄相能知
<lb n="1099a19" ed="T"/>名義。故對此妄說眞覺名。以就眞體無名相
<lb n="1099a20" ed="T"/>故。若離不覺之心卽眞覺自相可說名者。此
<lb n="1099a21" ed="T"/>明眞有待妄之義。若離不覺無以說眞。所待
<lb n="1099a22" ed="T"/>旣無。能待無。故能所寂靜。終不可說覺與非
<lb n="1099a23" ed="T"/>覺。</p>
<lb n="1099a24" ed="T"/><p xml:id="pT85p1099a2401">論。復次依不覺至相應不離　述曰。次下明
<lb n="1099a25" ed="T"/>枝末不覺於中有二。先明細相。後顯麁相。初
<lb n="1099a26" ed="T"/>中亦二。總標別釋。此初也。三細爲相。無明爲
<lb n="1099a27" ed="T"/>體。本末體相不相離故名爲相應。非謂王所
<lb n="1099a28" ed="T"/>相應之義。以此三細皆是本識不相應染心
<lb n="1099a29" ed="T"/>故也。以依無明而成妄心。又依妄心而起無
<pb n="1099b" xml:id="T85.2813.1099b" ed="T"/>
<lb n="1099b01" ed="T"/>明。是故名爲相應不離。</p>
<lb n="1099b02" ed="T"/><p xml:id="pT85p1099b0201">論。云何爲三至不離因故　述曰。次下別釋。
<lb n="1099b03" ed="T"/>別釋三細。卽分爲三。此初也。無明業相者。標
<lb n="1099b04" ed="T"/>其名也。謂由無明心動名業。名無明業相。非
<lb n="1099b05" ed="T"/>謂無明卽名業相。依不覺者。釋標中無明卽
<lb n="1099b06" ed="T"/>根本無明也。心動名業者。釋標中業字也。業
<lb n="1099b07" ed="T"/>有二義。一動作義。故云依不覺故心動說名
<lb n="1099b08" ed="T"/>爲業。覺卽不動者。返擧釋成。旣始覺時則
<lb n="1099b09" ed="T"/>無動念。是知今動只由不覺。二爲因義故云
<lb n="1099b10" ed="T"/>動則有苦。如得寂靜無念之時卽是涅槃妙
<lb n="1099b11" ed="T"/>果。故知今動則有生死苦患。果不離因者。不
<lb n="1099b12" ed="T"/>動旣樂。動必有苦。動因苦果旣無別時。故云
<lb n="1099b13" ed="T"/>不離。此雖動念而極微細。緣起一相能所不
<lb n="1099b14" ed="T"/>分。卽當黎耶自體分也。</p>
<lb n="1099b15" ed="T"/><p xml:id="pT85p1099b1501">論。二者能見至則無見　述曰。能見相者。標
<lb n="1099b16" ed="T"/>其名也。此言能見。卽下轉相依前業識轉
<lb n="1099b17" ed="T"/>成能見。故言以依動故能見。若性淨門則無
<lb n="1099b18" ed="T"/>能見。故云不動則無見也。反顯能見必依動
<lb n="1099b19" ed="T"/>義。如是轉相雖有能緣尙未取境。以微細故
<lb n="1099b20" ed="T"/>卽是本識見分心也。</p>
<lb n="1099b21" ed="T"/><p xml:id="pT85p1099b2101">論。三者境界相至則無境界　述曰。境界相
<lb n="1099b22" ed="T"/>者。標其名也。此言境界。卽下現識至此能現
<lb n="1099b23" ed="T"/>境界相故。依前轉相能現境界故。言能見故
<lb n="1099b24" ed="T"/>境界妄現若無分別則無境界故云離見則無
<lb n="1099b25" ed="T"/>境界。反顯境界必依能見。卽是本識相分心
<lb n="1099b26" ed="T"/>也。此前三相並由根本無明之力動。本靜心
<lb n="1099b27" ed="T"/>成此黎耶不相應心。</p>
<lb n="1099b28" ed="T"/><p xml:id="pT85p1099b2801">論。以有境界至生六種相　述曰。上明細相。
<lb n="1099b29" ed="T"/>下顯麁相。於中有二。總標別釋。此標也。六
<pb n="1099c" xml:id="T85.2813.1099c" ed="T"/>
<lb n="1099c01" ed="T"/>相。皆是分別事識依境界緣而生起故。於中
<lb n="1099c02" ed="T"/>初二。依境生執是其下品。細惑皆是地上斷
<lb n="1099c03" ed="T"/>故。其次二種依執起惑是中品惑。二乘斷
<lb n="1099c04" ed="T"/>故。其後二種依業受果。上品麁惑。凡夫知故。
<lb n="1099c05" ed="T"/>是故經言。境界風所動種種諸識浪騰躍而
<lb n="1099c06" ed="T"/>轉生。</p>
<lb n="1099c07" ed="T"/><p xml:id="pT85p1099c0701">論。云何爲六至愛與不愛故　述曰。次下別
<lb n="1099c08" ed="T"/>釋。別釋六麁。卽分爲六。此初也。謂未無明不
<lb n="1099c09" ed="T"/>了現識。所現境相皆是自心無有體性。創起
<lb n="1099c10" ed="T"/>惡數分別染淨。名爲分別染與不愛。</p>
<lb n="1099c11" ed="T"/><p xml:id="pT85p1099c1101">論。二者相續至相應不斷故　述曰。依前分
<lb n="1099c12" ed="T"/>別愛非愛境而生苦樂。覺念之心常相續故
<lb n="1099c13" ed="T"/>名相續相。謂依前念分別愛境起樂愛覺。於
<lb n="1099c14" ed="T"/>不愛境起苦愛覺。數數起念相續現前。而常
<lb n="1099c15" ed="T"/>相應不斷絕也。</p>
<lb n="1099c16" ed="T"/><p xml:id="pT85p1099c1601">論。三者執取相至心起著故　述曰。於前所
<lb n="1099c17" ed="T"/>取苦樂等境不了虛無。深起取著。名執取相。
<lb n="1099c18" ed="T"/>謂卽於前相續所念苦樂境上復深執著住持
<lb n="1099c19" ed="T"/>不捨。故言心起著等。</p>
<lb n="1099c20" ed="T"/><p xml:id="pT85p1099c2001">論。四者計名至名言相故　述曰。依前顚倒
<lb n="1099c21" ed="T"/>所取境上更立名言而生分別計名字相。故
<lb n="1099c22" ed="T"/>經說云相名常相隨而生諸妄相。故言依於
<lb n="1099c23" ed="T"/>妄執分別假名等也。</p>
<lb n="1099c24" ed="T"/><p xml:id="pT85p1099c2401">論。五者起業相至種種業故　述曰。依前計
<lb n="1099c25" ed="T"/>名執著心故起貪等惑。發動身口造種種業。
<lb n="1099c26" ed="T"/>能招當來五趣苦果。此卽惑業爲苦近因也。</p>
<lb n="1099c27" ed="T"/><p xml:id="pT85p1099c2701">論。六者業繫至不自在故　述曰。業因旣成。
<lb n="1099c28" ed="T"/>依業受果。循環諸趣生死長輪。被業所縛不
<lb n="1099c29" ed="T"/>得自在。名業繫苦。故言依業受果不自在等。</p>
<pb n="1100a" xml:id="T85.2813.1100a" ed="T"/>
<lb n="1100a01" ed="T"/><p xml:id="pT85p1100a0101">論。當知無明至不覺相故　述曰。上來廣顯
<lb n="1100a02" ed="T"/>枝末不覺。此卽第三結末歸本。文中二節。當
<lb n="1100a03" ed="T"/>知無明能生一切染法者。初正結歸。如前三
<lb n="1100a04" ed="T"/>細六麁染相攝一切染。此一切染皆因根本
<lb n="1100a05" ed="T"/>無明不了眞如而起。故云無明能生一切染
<lb n="1100a06" ed="T"/>法也。以一切下釋其所以。謂有疑云。染法多
<lb n="1100a07" ed="T"/>種差別不同。如何根本唯一無明。故此釋云。
<lb n="1100a08" ed="T"/>染法雖多。皆是無明之氣。悉是不覺之相不
<lb n="1100a09" ed="T"/>異不覺。是故染法皆是不覺。</p>
<lb n="1100a10" ed="T"/><p xml:id="pT85p1100a1001">論。復次至有二種相　述曰。上來已釋覺不
<lb n="1100a11" ed="T"/>覺義。次下第三明同異相。於中有三。初總標。
<lb n="1100a12" ed="T"/>次列名。後辯相。此初也。前已別釋令知迷悟。
<lb n="1100a13" ed="T"/>昇沈有異令生欣厭。今欲令知迷悟同眞無
<lb n="1100a14" ed="T"/>定兩體。業幻差別定一亦無。是故合說。故言
<lb n="1100a15" ed="T"/>覺與不覺有二種相。</p>
<lb n="1100a16" ed="T"/><p xml:id="pT85p1100a1601">論。云何爲二至二者異相　述曰。此列名也。
<lb n="1100a17" ed="T"/>染淨齊眞曰同。同義可表名相。染淨體殊曰
<lb n="1100a18" ed="T"/>異。異有殊狀曰相。何故爾耶。以體從緣故
<lb n="1100a19" ed="T"/>異。攝緣歸體故同。緣從體同故眞如一味。體
<lb n="1100a20" ed="T"/>從緣異故凡聖兩分。凡聖分故世諦義立。眞
<lb n="1100a21" ed="T"/>如一故眞諦理存。覺與不覺同異如是。</p>
<lb n="1100a22" ed="T"/><p xml:id="pT85p1100a2201">論。同相者至微塵性相　述曰。次下辯相。於
<lb n="1100a23" ed="T"/>有二。初同後異。同中有三。初喩次合。第三
<lb n="1100a24" ed="T"/>引證。此初也。種種瓦器喩染淨法。皆以微塵
<lb n="1100a25" ed="T"/>而爲體性喩。染淨法以眞爲性。性者體也。亦
<lb n="1100a26" ed="T"/>卽是性。下准此知。</p>
<lb n="1100a27" ed="T"/><p xml:id="pT85p1100a2701">論。如是無漏至眞如性相　述曰。此法合也。
<lb n="1100a28" ed="T"/>始本二覺名爲無漏。本末不覺名曰無明。此
<lb n="1100a29" ed="T"/>二皆有業用顯現。故名爲業。而非實有故名
<pb n="1100b" xml:id="T85.2813.1100b" ed="T"/>
<lb n="1100b01" ed="T"/>爲幻。雖則如是。染淨不同。皆以眞如而爲體
<lb n="1100b02" ed="T"/>性。以動眞如作此生滅。染淨二法無別體故。</p>
<lb n="1100b03" ed="T"/><p xml:id="pT85p1100b0301">論。是故修多羅至無可見故　述曰。此引證
<lb n="1100b04" ed="T"/>也。是前染淨同眞相。故經依此義說諸衆生
<lb n="1100b05" ed="T"/>本來涅槃得菩提等。謂二不覺卽眞如故。衆
<lb n="1100b06" ed="T"/>生本來卽涅槃相。不復更滅本始。二覺卽眞
<lb n="1100b07" ed="T"/>如故。菩提之法亦本來有非新得者。由是義
<lb n="1100b08" ed="T"/>故卽此涅槃非待修習了因方證。故言非可
<lb n="1100b09" ed="T"/>修相。卽此菩提非待生因而方起作。故言非
<lb n="1100b10" ed="T"/>可作相也。此之二果旣性本有。非更得故。故
<lb n="1100b11" ed="T"/>言畢竟無得。亦無以下雖是經文。爲遣疑難
<lb n="1100b12" ed="T"/>故論具引。謂有難言。若諸衆生已入涅槃菩
<lb n="1100b13" ed="T"/>提法者。卽同諸佛。何故不能現報化等色身
<lb n="1100b14" ed="T"/>相耶。故卽釋云。法性自體非色可見。如何更
<lb n="1100b15" ed="T"/>能現色相耶。故言亦無色相可見。又復疑云。
<lb n="1100b16" ed="T"/>若以法性非是色相可見法故不現色者。諸
<lb n="1100b17" ed="T"/>佛何故現報化等諸色相耶。故復釋云。彼見
<lb n="1100b18" ed="T"/>諸佛種種色者。並隨衆生染幻之心變異所
<lb n="1100b19" ed="T"/>現。非謂智性不空色體有此色相。以智眞體
<lb n="1100b20" ed="T"/>無可見故。故言而有見色等也。</p>
<lb n="1100b21" ed="T"/><p xml:id="pT85p1100b2101">論。異相者至各各不同　述曰。下顯異相。於
<lb n="1100b22" ed="T"/>中有二。初喩後合。此初也。</p>
<lb n="1100b23" ed="T"/><p xml:id="pT85p1100b2301">論。如是無漏至幻差別故　述曰。此法合也。
<lb n="1100b24" ed="T"/>隨染幻差別者。是無漏法性。染幻差別者。是
<lb n="1100b25" ed="T"/>無明法。以彼無明達平等性。是故其性自有
<lb n="1100b26" ed="T"/>差別。諸無漏法順平等性。直論其性則無差
<lb n="1100b27" ed="T"/>別。但隨染法差別染相。故說本覺恒沙性德。
<lb n="1100b28" ed="T"/>又由對治彼染差別故成始覺萬德差別。如
<lb n="1100b29" ed="T"/>是差別無漏。無明雖現業用。皆是眞如隨緣
<pb n="1100c" xml:id="T85.2813.1100c" ed="T"/>
<lb n="1100c01" ed="T"/>顯現。似而無通。通名業幻。</p>
<lb n="1100c02" ed="T"/><p xml:id="pT85p1100c0201">論。復次生滅至意識轉故　述曰。上來廣釋
<lb n="1100c03" ed="T"/>立義分中是心生滅。次下第二釋其因緣。於
<lb n="1100c04" ed="T"/>中有二。先明生滅。依因緣義後顯所依因緣
<lb n="1100c05" ed="T"/>體相。於中亦二。初總標。後別釋。此初標也。
<lb n="1100c06" ed="T"/>謂前九種生滅因緣總有二種。一者黎耶心
<lb n="1100c07" ed="T"/>體不守自性。是生滅因。根本無明熏習心體。
<lb n="1100c08" ed="T"/>是生滅緣。依此因緣起三細相成黎耶識。二
<lb n="1100c09" ed="T"/>者無明住地諸染根本是生滅因。外妄境界
<lb n="1100c10" ed="T"/>熏起識浪是生滅緣。依此因緣起六麁相成
<lb n="1100c11" ed="T"/>其事識。依斯二義以顯因緣業轉現等諸生
<lb n="1100c12" ed="T"/>滅相。聚集而生而爲假者。故名衆生。唯依心
<lb n="1100c13" ed="T"/>體故言依心。卽是黎耶自相心也。此假者衆
<lb n="1100c14" ed="T"/>生依於一心卽有五意及意識起。故言衆生
<lb n="1100c15" ed="T"/>依心意意識轉。</p>
<lb n="1100c16" ed="T"/><p xml:id="pT85p1100c1601">論。此義云何至說有無明　述曰。自下別釋。
<lb n="1100c17" ed="T"/>於中有三。先釋依心。次釋意轉。後意識轉。
<lb n="1100c18" ed="T"/>此初也。此義云何者。問其依心意識轉義。依
<lb n="1100c19" ed="T"/>阿黎耶識者是上依心。是生滅因卽阿黎耶
<lb n="1100c20" ed="T"/>二義之中本覺義也。說有無明者。是生滅緣
<lb n="1100c21" ed="T"/>卽二義中不覺義也。欲明依此因緣意意識
<lb n="1100c22" ed="T"/>轉故言以依阿黎耶識等。前標文中略標其
<lb n="1100c23" ed="T"/>因。但言依心。今依此別釋具顯因緣。故說依
<lb n="1100c24" ed="T"/>心及無明也。</p>
<lb n="1100c25" ed="T"/><p xml:id="pT85p1100c2501">論。不覺而起至故說爲意　述曰。次下第二
<lb n="1100c26" ed="T"/>釋其意轉。於中有三。初略明意轉。次廣顯轉
<lb n="1100c27" ed="T"/>相。後結成依心。此初也。於中略顯五種識
<lb n="1100c28" ed="T"/>相。不覺而起者。第一業識心體。被熏擧體動
<lb n="1100c29" ed="T"/>故。言能見者。第二轉識轉。被動心成能見故。
<pb n="1101a" xml:id="T85.2813.1101a" ed="T"/>
<lb n="1101a01" ed="T"/>言能現者。第三現識見心。復能現諸境故。能
<lb n="1101a02" ed="T"/>取境界者。第四智識。能取現識所現境故。起
<lb n="1101a03" ed="T"/>念相續者。第五相續識。於境起執不斷絕故。
<lb n="1101a04" ed="T"/>然此五義次第轉成。依止此義而生意識。故
<lb n="1101a05" ed="T"/>說此五名之爲意。而彼意識非所依。故但名
<lb n="1101a06" ed="T"/>爲識。故不名意。</p>
<lb n="1101a07" ed="T"/><p xml:id="pT85p1101a0701">論。此意復有五種名　述曰。次下第二廣顯
<lb n="1101a08" ed="T"/>轉相。於中有三。初擧數總標。次別釋其相。後
<lb n="1101a09" ed="T"/>顯其功能。此初也。</p>
<lb n="1101a10" ed="T"/><p xml:id="pT85p1101a1001">論。云何爲五至不覺心動故　述曰。下釋五
<lb n="1101a11" ed="T"/>意卽分爲五。此初也。無明力者擧所依緣也。
<lb n="1101a12" ed="T"/>明心不自起。起必有緣。不覺心動者。正明起
<lb n="1101a13" ed="T"/>相釋其業義。謂起動義是業義故。</p>
<lb n="1101a14" ed="T"/><p xml:id="pT85p1101a1401">論。二者名爲至能見相故　述曰。依於動心
<lb n="1101a15" ed="T"/>者擧所依緣也。能見相者釋轉識義。依前業
<lb n="1101a16" ed="T"/>識之動轉成能見之相。故名轉識。轉識有二。
<lb n="1101a17" ed="T"/>此在本識依境轉者在事識故。</p>
<lb n="1101a18" ed="T"/><p xml:id="pT85p1101a1801">論。三者名至常在前故　述曰。此文有三。謂
<lb n="1101a19" ed="T"/>法喩合。所謂能現一切境者。此擧法也。依前
<lb n="1101a20" ed="T"/>轉識能見之相起此現識能現之功現一切
<lb n="1101a21" ed="T"/>境。謂此心體與無明合熏習力故現於種種
<lb n="1101a22" ed="T"/>無邊境界。能云故現一切境也。猶如明鏡現
<lb n="1101a23" ed="T"/>色像者。是擧喩也。如鏡因質現種種像。心因
<lb n="1101a24" ed="T"/>無明不平等熏現種種境。已下法合。隨其五
<lb n="1101a25" ed="T"/>塵對至則現無前後者。此正合前喩對。謂業
<lb n="1101a26" ed="T"/>惑心爲惑業所熏對故便現五塵。非待作意
<lb n="1101a27" ed="T"/>前後起也。理實此識現一切境。而此唯言現
<lb n="1101a28" ed="T"/>五塵者。且擧麁顯以合鏡中現色喩。故以一
<lb n="1101a29" ed="T"/>切時任運起者。簡異六識。六識間斷多不現
<pb n="1101b" xml:id="T85.2813.1101b" ed="T"/>
<lb n="1101b01" ed="T"/>起。非一切時任運起故。常在前者簡異末那。
<lb n="1101b02" ed="T"/>末那非是諸識之本。不常在諸識前起故。</p>
<lb n="1101b03" ed="T"/><p xml:id="pT85p1101b0301">論。四者名爲至染淨法故　述曰。是事識中
<lb n="1101b04" ed="T"/>細分法執。不了現識所現境界。離心無有。而
<lb n="1101b05" ed="T"/>起染淨微細分別。故言智也。</p>
<lb n="1101b06" ed="T"/><p xml:id="pT85p1101b0601">論。五者名爲至不斷故　述曰。此亦事識細
<lb n="1101b07" ed="T"/>分之位。此細事識法執相應無有斷絕。執無
<lb n="1101b08" ed="T"/>斷故名相續識。</p>
<lb n="1101b09" ed="T"/><p xml:id="pT85p1101b0901">論。住持過去至不覺妄慮　述曰。下顯功能。
<lb n="1101b10" ed="T"/>文中二節。初顯前三本識功能。由業轉現黎
<lb n="1101b11" ed="T"/>耶識故。攝藏諸法善惡業種。能住持過去生
<lb n="1101b12" ed="T"/>善惡之業。令其不失。此明本識能持種子。由
<lb n="1101b13" ed="T"/>攝業種令不失故。隨善惡種生善惡果故。能
<lb n="1101b14" ed="T"/>成熟現在未來苦樂等報無差違也。此明本
<lb n="1101b15" ed="T"/>識能起現行。如是三世因果不失功由本識。
<lb n="1101b16" ed="T"/>是故說是本識功能。能令現在已經事下後
<lb n="1101b17" ed="T"/>顯二事識功能。由彼事識法執分別故能念
<lb n="1101b18" ed="T"/>慮三世之事。故言不覺妄慮等也。</p>
<lb n="1101b19" ed="T"/><p xml:id="pT85p1101b1901">論。是故三世至六塵境界　述曰。上來廣顯
<lb n="1101b20" ed="T"/>意轉之相。次下結明依心之義。於中有二。先
<lb n="1101b21" ed="T"/>正結屬心。後釋疑廣辨。此初也。文中二節。三
<lb n="1101b22" ed="T"/>界虛僞唯心作者。此順結三界也。言是故者。
<lb n="1101b23" ed="T"/>是前一心隨無明動作五種意。五種識等依
<lb n="1101b24" ed="T"/>心成故。而此五意總攝三界。故說三界唯一
<lb n="1101b25" ed="T"/>心轉。此心隨熏。相有體無名虛。體無似有名
<lb n="1101b26" ed="T"/>僞。虛僞之相雖有種種。然究其因唯心所
<lb n="1101b27" ed="T"/>作。故云佛子三界唯心。離心已下反結。六塵
<lb n="1101b28" ed="T"/>離彼現識卽無六塵。反驗六塵唯是一心。故
<lb n="1101b29" ed="T"/>云離心無六塵也。</p>
<pb n="1101c" xml:id="T85.2813.1101c" ed="T"/>
<lb n="1101c01" ed="T"/><p xml:id="pT85p1101c0101">論。此義云何　述曰。次下釋疑。於中有三。
<lb n="1101c02" ed="T"/>初問。次答。後結。此初也。現有塵境異心可
<lb n="1101c03" ed="T"/>見。能取所取了然差別。如何可言三界六塵
<lb n="1101c04" ed="T"/>皆心所作。此唯心者義云何耶。</p>
<lb n="1101c05" ed="T"/><p xml:id="pT85p1101c0501">論。以一切法至無相可得　述曰。此答也。文
<lb n="1101c06" ed="T"/>有七句。總分三節。卽初三句正答前問。顯境
<lb n="1101c07" ed="T"/>唯心。以一切境皆是此心。隨熏所起更無異
<lb n="1101c08" ed="T"/>體。而見異者。但是由汝妄念而生。實無能見
<lb n="1101c09" ed="T"/>所見二相。故云一切皆從心起妄念而生。復
<lb n="1101c10" ed="T"/>有疑云。念不孤起。託境方生。旣無異境。何所
<lb n="1101c11" ed="T"/>分別。故次二句釋此疑云。一切分別但取自
<lb n="1101c12" ed="T"/>心。非外分別。如依於面自見面像。夢中所見
<lb n="1101c13" ed="T"/>自見其心。妄情不了謂有所見。故云分別卽
<lb n="1101c14" ed="T"/>分別自心。復有疑云。若謂分別。分別自心。是
<lb n="1101c15" ed="T"/>亦名爲能見所見。何故前言無有二相。故後
<lb n="1101c16" ed="T"/>二句釋此疑云。爲遮執境說見自心。實非以
<lb n="1101c17" ed="T"/>心而見心也。如彼指刀不自指割。況心不起
<lb n="1101c18" ed="T"/>何有見乎。以本眞心無見相故。故言心不見
<lb n="1101c19" ed="T"/>心無相可得。</p>
<lb n="1101c20" ed="T"/><p xml:id="pT85p1101c2001">論。當知世間至而得住持　述曰。次下總結。
<lb n="1101c21" ed="T"/>於中有三。初顯依妄有境。次顯境體亦無。後
<lb n="1101c22" ed="T"/>結釋所以。此初也。言無明者。根本無明。言妄
<lb n="1101c23" ed="T"/>心者。卽業轉現諸妄心也。世間境界伏此而
<lb n="1101c24" ed="T"/>成。依妄心住不失自體。故言境界依於妄心
<lb n="1101c25" ed="T"/>得住持等。</p>
<lb n="1101c26" ed="T"/><p xml:id="pT85p1101c2601">論。是故一切至唯心虛妄　述曰。此顯境體
<lb n="1101c27" ed="T"/>亦無也。如鏡中像無實體故鏡外鏡內皆不
<lb n="1101c28" ed="T"/>可得。境但是心虛妄現故心外心內無體可
<lb n="1101c29" ed="T"/>得。</p>
<pb n="1102a" xml:id="T85.2813.1102a" ed="T"/>
<lb n="1102a01" ed="T"/><p xml:id="pT85p1102a0101">論。以心生至種種法滅故　述曰。此結釋所
<lb n="1102a02" ed="T"/>以也。謂有問言。何故境界依心而住唯心虛
<lb n="1102a03" ed="T"/>妄所顯現耶。釋所以云。以無明力不覺心動
<lb n="1102a04" ed="T"/>乃至能現一切境等。故言心生種種法生。此
<lb n="1102a05" ed="T"/>卽妄動而言生也。若彼無明妄心滅者境界
<lb n="1102a06" ed="T"/>隨滅。境界滅故諸分別識皆滅無餘。故言心
<lb n="1102a07" ed="T"/>滅種種法滅。此卽心源還靜故云滅也。旣
<lb n="1102a08" ed="T"/>說此心雖於不覺妄諸法。卽驗諸法唯心無
<lb n="1102a09" ed="T"/>體。</p>
<lb n="1102a10" ed="T"/><p xml:id="pT85p1102a1001">論。復次至卽此相續識　述曰。上明意轉。次
<lb n="1102a11" ed="T"/>下第三顯意識轉。於中有二。初標。後釋。此
<lb n="1102a12" ed="T"/>初也。明此生起雖麁細殊。同是一識更無別
<lb n="1102a13" ed="T"/>體。故卽指前第五識相故言卽此相續識也。
<lb n="1102a14" ed="T"/>但前就於細分別法執相應。依前義門則說
<lb n="1102a15" ed="T"/>爲意。此中約其能起見愛麁惑相應。從前起
<lb n="1102a16" ed="T"/>門說名意識。意之意識故依主釋也。</p>
<lb n="1102a17" ed="T"/><p xml:id="pT85p1102a1701">論。依諸凡夫取著轉深　述曰。次下別釋。於
<lb n="1102a18" ed="T"/>中有五。一約人辨麁。二出其麁體。三明執所
<lb n="1102a19" ed="T"/>緣。四制立其名。五明識所依。此初也。簡非二
<lb n="1102a20" ed="T"/>乘所起意識。以前智識及相續識通在二乘
<lb n="1102a21" ed="T"/>地前所起故。今約凡顯其麁也。以彼凡夫無
<lb n="1102a22" ed="T"/>對治故。追著妄境轉極麁顯故言取著轉深
<lb n="1102a23" ed="T"/>也。</p>
<lb n="1102a24" ed="T"/><p xml:id="pT85p1102a2401">論。計我我所種種妄執　述曰。此出麁體非
<lb n="1102a25" ed="T"/>直心外計境爲麁。亦復於身而計爲我。於諸
<lb n="1102a26" ed="T"/>塵境計爲我所。乃至能起六十二見種種妄
<lb n="1102a27" ed="T"/>執。</p>
<lb n="1102a28" ed="T"/><p xml:id="pT85p1102a2801">論。隨事攀緣分別六塵　述曰。此明執所緣
<lb n="1102a29" ed="T"/>也。謂但緣於倒境之事不了正理故皆名爲
<pb n="1102b" xml:id="T85.2813.1102b" ed="T"/>
<lb n="1102b01" ed="T"/>隨事攀緣。隨事者何。所謂分別六塵境也。</p>
<lb n="1102b02" ed="T"/><p xml:id="pT85p1102b0201">論。名爲意識至分別事識　述曰。此制立其
<lb n="1102b03" ed="T"/>名也。名意識者。旣緣六塵。應名六識。而今就
<lb n="1102b04" ed="T"/>其一意識義故。不別出眼等五識。但名意識。
<lb n="1102b05" ed="T"/>故涅槃云。譬如一識分別說六。卽此意識依
<lb n="1102b06" ed="T"/>於六根別取六塵故云分離。又能分別去來
<lb n="1102b07" ed="T"/>內外種種事相故復說名分別事識。</p>
<lb n="1102b08" ed="T"/><p xml:id="pT85p1102b0801">論。此識依見至增長義故　述曰。此明識所
<lb n="1102b09" ed="T"/>依見。謂五見。卽見道斷所有分別發業煩惱。
<lb n="1102b10" ed="T"/>發業惑中見最強故。擧此名攝分別貪等。卽
<lb n="1102b11" ed="T"/>五住中見一處住地。愛謂三界修道所斷所
<lb n="1102b12" ed="T"/>有俱生潤生煩惱。潤生惑中愛最強故。擧此
<lb n="1102b13" ed="T"/>亦攝俱生癡等。卽五住中欲色有愛三住地
<lb n="1102b14" ed="T"/>也。以此見修二種煩惱熏於本識令其起此
<lb n="1102b15" ed="T"/>分別事識。故云此識依見愛煩惱所增長也。</p>
<lb n="1102b16" ed="T"/><p xml:id="pT85p1102b1601">論。依無明熏至唯佛窮了　述曰。上明生滅
<lb n="1102b17" ed="T"/>依因緣義。次下重顯所依因緣體相。於中有
<lb n="1102b18" ed="T"/>二。先標歎甚深。復廣緣起差別之義。初中亦
<lb n="1102b19" ed="T"/>二。先標歎甚深。後釋甚深所以。此初也。無
<lb n="1102b20" ed="T"/>明熏習所起識者。此句總標緣起體也。卽本
<lb n="1102b21" ed="T"/>識心是緣起體。爲無明熏起諸妄識。是故總
<lb n="1102b22" ed="T"/>名無明熏習所起識也。非凡夫能知等者。此
<lb n="1102b23" ed="T"/>凡小絕分凡夫學信。具彼五住二障礙故而
<lb n="1102b24" ed="T"/>不能知。二乘雖得我空。智慧障礙故亦不能
<lb n="1102b25" ed="T"/>覺。謂依菩薩已下。菩薩分知。謂依菩薩從其
<lb n="1102b26" ed="T"/>初住正定信位而發意。言比觀觀察。若至地
<lb n="1102b27" ed="T"/>上分分證知。彼眞如依無明熏成諸妄識。以
<lb n="1102b28" ed="T"/>諸菩薩無明住地未斷盡故。業識未已。縱至
<lb n="1102b29" ed="T"/>第十究竟地中亦未盡知緣起之理。唯佛窮
<pb n="1102c" xml:id="T85.2813.1102c" ed="T"/>
<lb n="1102c01" ed="T"/>了者。明佛能知。無明住地永斷盡故。覺道圓
<lb n="1102c02" ed="T"/>明故。能盡知一心緣起。</p>
<lb n="1102c03" ed="T"/><p xml:id="pT85p1102c0301">論。何以故至唯佛能知　述曰。此釋甚深所
<lb n="1102c04" ed="T"/>以也。文中徵釋。徵之意者。緣起妙理貫通
<lb n="1102c05" ed="T"/>凡聖。而今說見唯果人者何以故也。答中三
<lb n="1102c06" ed="T"/>節。是心從本已來等者。此明卽淨而常染。雖
<lb n="1102c07" ed="T"/>有染心常不變者。此顯卽染而常淨。是故此
<lb n="1102c08" ed="T"/>義唯佛能知者。結成難測。初中三句。言是心
<lb n="1102c09" ed="T"/>者。卽是本覺緣起心也。從本已來自性淨者。
<lb n="1102c10" ed="T"/>自體本來無有染故。此句總顯緣起之因體
<lb n="1102c11" ed="T"/>也。而有無明者。卽依心體有此無明。此句顯
<lb n="1102c12" ed="T"/>其緣起之緣由也。爲無明所染有染心者。心
<lb n="1102c13" ed="T"/>體爲此無明所染。而淨心體有其染心。此句
<lb n="1102c14" ed="T"/>自顯緣起相也。雖有染心而常不變者。此性
<lb n="1102c15" ed="T"/>淨心雖復所染。常有染心而常不失本淨心
<lb n="1102c16" ed="T"/>性。由此染淨緣起之理唯佛能知。</p>
<lb n="1102c17" ed="T"/><p xml:id="pT85p1102c1701">論。所謂心體至名爲不變　述曰。上歎緣起
<lb n="1102c18" ed="T"/>甚深竟。次下廣顯緣起差別。於中有二。初顯
<lb n="1102c19" ed="T"/>緣起體相。後重料簡。初中有三。初釋心體不
<lb n="1102c20" ed="T"/>變之義。次顯無明緣起之由。後顯緣起染心
<lb n="1102c21" ed="T"/>之相。此初也。是釋上言雖有染心而常恒不
<lb n="1102c22" ed="T"/>變之言。以此一心性常明潔無分別故常不
<lb n="1102c23" ed="T"/>變。非能所念染故以無念名不變也。</p>
<lb n="1102c24" ed="T"/><p xml:id="pT85p1102c2401">論。以不達一法至名爲無明　述曰。此顯無
<lb n="1102c25" ed="T"/>明緣起之由。是釋上言而有無明之義句也。
<lb n="1102c26" ed="T"/>以有不達無念。法界不相應。心爲諸染源故
<lb n="1102c27" ed="T"/>名無明。法界無念故名爲一迷。而起念故云
<lb n="1102c28" ed="T"/>不達。此最微細未有能所主數差別卽心之
<lb n="1102c29" ed="T"/>惑。名不相應。此正應言不相應心。非謂與心
<pb n="1103a" xml:id="T85.2813.1103a" ed="T"/>
<lb n="1103a01" ed="T"/>不相應也。唯此能爲諸染之源。更無細染能
<lb n="1103a02" ed="T"/>爲此本。是故名爲忽然念起。非約時節以明
<lb n="1103a03" ed="T"/>忽起。此無明起無初時故。</p>
<lb n="1103a04" ed="T"/><p xml:id="pT85p1103a0401">論。染心者有六種　述曰。次顯染心緣起之
<lb n="1103a05" ed="T"/>相。於中有二。初總標。後別釋。此初也。此卽
<lb n="1103a06" ed="T"/>釋上無明所染有染心句。前文所言無明所
<lb n="1103a07" ed="T"/>染有其染心。此染心者有其六種。然其六染
<lb n="1103a08" ed="T"/>卽上意識及五種意。前明依因緣起義故。從
<lb n="1103a09" ed="T"/>細至麁而說次第。今欲兼辨治斷義故。從麁
<lb n="1103a10" ed="T"/>至細次第而明。故初第一執相應染。第六根
<lb n="1103a11" ed="T"/>本業不相應染也。</p>
<lb n="1103a12" ed="T"/><p xml:id="pT85p1103a1201">論。云何爲六至遠離故　述曰。次下別釋。別
<lb n="1103a13" ed="T"/>釋六染。卽分爲六。此中第一執相應染。卽上
<lb n="1103a14" ed="T"/>意識我我所等麁執俱起名執相應分。塵汚
<lb n="1103a15" ed="T"/>淨心名之爲染。此及下二相應之義如下所
<lb n="1103a16" ed="T"/>明。若二乘人至無學位見修煩惱究竟離故
<lb n="1103a17" ed="T"/>能離此染。菩薩入住信相成就無有退失。名
<lb n="1103a18" ed="T"/>信相應。此位菩薩得人空門。見愛煩惱不得
<lb n="1103a19" ed="T"/>現行故云遠離。非離隨眠。種未亡故。</p>
<lb n="1103a20" ed="T"/><p xml:id="pT85p1103a2001">論。二者不斷至究竟離故　述曰。此言不斷
<lb n="1103a21" ed="T"/>相應染者。卽五意中名相續識。法執相續名
<lb n="1103a22" ed="T"/>爲不斷。塵汚淨心故名爲染。初住已上三賢
<lb n="1103a23" ed="T"/>菩薩修學唯識。尋思實智諸方便觀漸伏如
<lb n="1103a24" ed="T"/>是法執分別。若得初地無漏淨心。證三無性
<lb n="1103a25" ed="T"/>遍滿眞如。法執分別種現俱亡故。淨心地究
<lb n="1103a26" ed="T"/>竟離故。</p>
<lb n="1103a27" ed="T"/><p xml:id="pT85p1103a2701">論。三者分別至究竟離故　述曰。卽五意中
<lb n="1103a28" ed="T"/>名爲智識。念慮染淨名分別智。汚淨心故名
<lb n="1103a29" ed="T"/>之爲染。從第二地至第六地入觀緣理離分
<pb n="1103b" xml:id="T85.2813.1103b" ed="T"/>
<lb n="1103b01" ed="T"/>別時分分能除故云漸離。若至七地長時入
<lb n="1103b02" ed="T"/>觀故。此法執永不現行。名究竟離。具戒地者。
<lb n="1103b03" ed="T"/>卽第二地。此地具足三聚戒故。無相方便卽
<lb n="1103b04" ed="T"/>第七地。常作意住無相觀故。</p>
<lb n="1103b05" ed="T"/><p xml:id="pT85p1103b0501">論。四者現色至能離故　述曰。卽五意中第
<lb n="1103b06" ed="T"/>三現識動心現境名爲現色。能汚淨心名之
<lb n="1103b07" ed="T"/>爲染。此及下二不相應義如下所明。八地能
<lb n="1103b08" ed="T"/>得相應自在色性隨心名色自在。能證相應
<lb n="1103b09" ed="T"/>自在眞如現色境用從眞而起。無明妄境從
<lb n="1103b10" ed="T"/>此永離。故說現染此地能離。</p>
<lb n="1103b11" ed="T"/><p xml:id="pT85p1103b1101">論。五者能見至能故　述曰。此五意中第二
<lb n="1103b12" ed="T"/>轉識依於動心轉成能見汚淨心。故名能見
<lb n="1103b13" ed="T"/>染。至第九地得無礙智善知衆生心行稠林
<lb n="1103b14" ed="T"/>自他無礙名心自在。無明礙心永不現行。故
<lb n="1103b15" ed="T"/>云能離。</p>
<lb n="1103b16" ed="T"/><p xml:id="pT85p1103b1601">論。六者根本至能離故　述曰。卽五意中第
<lb n="1103b17" ed="T"/>一業識依本無明而心起動爲餘念本名根本
<lb n="1103b18" ed="T"/>業。能汚淨心亦名爲染。依於第十菩薩盡地
<lb n="1103b19" ed="T"/>發金剛定斷細念習得入佛地。細念都盡其
<lb n="1103b20" ed="T"/>心常住。故言依菩薩盡地等。</p>
<lb n="1103b21" ed="T"/><p xml:id="pT85p1103b2101">論。不了一法至究竟離故　述曰。上顯緣起
<lb n="1103b22" ed="T"/>體相義竟。下重料簡。於中有三。初辨上無明
<lb n="1103b23" ed="T"/>約治料簡。二釋上相應不相應義。三顯染無
<lb n="1103b24" ed="T"/>明成二礙義。此初也。欲顯無明麁細之相故
<lb n="1103b25" ed="T"/>重約治而爲料簡。謂前所言不了一法無明
<lb n="1103b26" ed="T"/>義者。有麁有細。謂分別細謂俱生。俱生復有
<lb n="1103b27" ed="T"/>十種麁細。合前分<anchor xml:id="nkr_note_orig_1103001" n="1103001"/>別爲十一種。卽餘處說十
<lb n="1103b28" ed="T"/>一種障。寧知如是麁細差別。以起治道有差
<lb n="1103b29" ed="T"/>別故。謂三賢位能起比觀但能折伏分別現
<pb n="1103c" xml:id="T85.2813.1103c" ed="T"/>
<lb n="1103c01" ed="T"/>行。故言信相應地觀察學斷。若入初地斷分
<lb n="1103c02" ed="T"/>別種。從此已上地地各斷俱生一品。故言入
<lb n="1103c03" ed="T"/>淨心地隨分得離。若至佛地麁細現種一切
<lb n="1103c04" ed="T"/>無餘。名究竟離。</p>
<lb n="1103c05" ed="T"/><p xml:id="pT85p1103c0501">論。言相應義至緣相同故　述曰。次釋相應
<lb n="1103c06" ed="T"/>不相應義。由是於中分之爲二。此卽初釋相
<lb n="1103c07" ed="T"/>應義也。謂前三染名相應者。謂事識而有相
<lb n="1103c08" ed="T"/>應心王心所三等義故。心念法異依染淨差
<lb n="1103c09" ed="T"/>別者。此顯體等心。謂心王念法心所王數不
<lb n="1103c10" ed="T"/>同故名爲異。謂依染淨差別境故有此心及
<lb n="1103c11" ed="T"/>念法異也。心及念法各有一體。故成相應。知
<lb n="1103c12" ed="T"/>相同者。是知等義。依前染淨差別境上。心王
<lb n="1103c13" ed="T"/>知染。則貪嗔等諸染心所同王知染。心王
<lb n="1103c14" ed="T"/>知淨。卽有信等諸淨心所同王知淨。以同知
<lb n="1103c15" ed="T"/>故名爲相應。緣相同者。是緣等義。心王緣彼
<lb n="1103c16" ed="T"/>染淨境時。染淨心所與王同緣。同緣故亦名
<lb n="1103c17" ed="T"/>相應。</p>
<lb n="1103c18" ed="T"/><p xml:id="pT85p1103c1801">論。不相應義至緣相故　述曰。謂後三染名
<lb n="1103c19" ed="T"/>不相應者。謂是本識微細動心與彼不覺未
<lb n="1103c20" ed="T"/>別異故。若至事識動心相麁與不覺異。動心
<lb n="1103c21" ed="T"/>爲王。不覺爲所。卽此動心相猶細故。與彼不
<lb n="1103c22" ed="T"/>覺旣常無異。何有王數之差別耶。故言卽心
<lb n="1103c23" ed="T"/>不覺常無別異。此卽顯無體等義也。旣無體
<lb n="1103c24" ed="T"/>等王數之別。何有同知同緣之義。故言不同
<lb n="1103c25" ed="T"/>知相緣相。此卽顯無知等緣等。翻前相應顯
<lb n="1103c26" ed="T"/>不相應義也。</p>
<lb n="1103c27" ed="T"/><p xml:id="pT85p1103c2701">論。又染心者至業智故　述曰。次下第三釋
<lb n="1103c28" ed="T"/>二礙義。於中有二。初直顯二礙。後徵釋所由。
<lb n="1103c29" ed="T"/>此初也。文中惑智言染心者。六種染心能障
<pb n="1104a" xml:id="T85.2813.1104a" ed="T"/>
<lb n="1104a01" ed="T"/>眞如根本智者。顯其礙義。照寂妙惠如理之
<lb n="1104a02" ed="T"/>智名眞如根本智。能照眞如根本理故。是依
<lb n="1104a03" ed="T"/>主釋。六種染心煩勞惱動障此寂靜故。說染
<lb n="1104a04" ed="T"/>心名煩惱礙。煩惱卽礙。持業釋也。言無明者。
<lb n="1104a05" ed="T"/>根本無明。障業智者。顯其礙義。謂卽後得
<lb n="1104a06" ed="T"/>如量之智能隨世間起。自然業智有世間自
<lb n="1104a07" ed="T"/>然業故。故名世間自然業。有財釋也。無明昏
<lb n="1104a08" ed="T"/>迷無所了達。違此智用名爲智礙。智之礙故
<lb n="1104a09" ed="T"/>依主釋也。</p>
<lb n="1104a10" ed="T"/><p xml:id="pT85p1104a1001">論。此義云何至種種知故　述曰。此徵釋所
<lb n="1104a11" ed="T"/>由也。文中徵釋。徵之意者。旣此無明動淨心
<lb n="1104a12" ed="T"/>體成於染心。則無明是細應障理智。染心是
<lb n="1104a13" ed="T"/>麁應障量智。而此別顯能障法者義云何耶。
<lb n="1104a14" ed="T"/>答中文二。先惑。後智。以依染心能見能現能
<lb n="1104a15" ed="T"/>取境者。卽轉現智三種染心。於六染中隨擧
<lb n="1104a16" ed="T"/>三種顯其能所不平等相。違平等性者。釋成
<lb n="1104a17" ed="T"/>礙義。以此染心能所差別乖根本智能所平
<lb n="1104a18" ed="T"/>等。所以障於眞如理智故說染心名煩惱礙。
<lb n="1104a19" ed="T"/>下釋智礙。以一切法常靜無有起者。是擧無
<lb n="1104a20" ed="T"/>明所迷法性。無明不覺妄與法違者。正顯無
<lb n="1104a21" ed="T"/>明違於法性故。不能得隨順世間種種知者。
<lb n="1104a22" ed="T"/>由乖靜法心境生故。便取礙境礙見拘心故。
<lb n="1104a23" ed="T"/>不能得發如量智。稱如量境。隨順世間種種
<lb n="1104a24" ed="T"/>知也。故說無明名爲智礙。</p>
<lb n="1104a25" ed="T"/><p xml:id="pT85p1104a2501">論。復次分別至有二種　述曰。上釋生滅因
<lb n="1104a26" ed="T"/>緣義竟。次下第二明生滅相。於中有三。初擧
<lb n="1104a27" ed="T"/>數總標。次列名略顯。後廣顯其相。此初也。
<lb n="1104a28" ed="T"/>所言分別生滅相者。卽是辨明立義分中是
<lb n="1104a29" ed="T"/>心生滅相也。</p>
<pb n="1104b" xml:id="T85.2813.1104b" ed="T"/>
<lb n="1104b01" ed="T"/><p xml:id="pT85p1104b0101">論。云何爲二至不相應故　述曰。此列名擧
<lb n="1104b02" ed="T"/>辨也。所言麁者。卽前三染有心心所法麁顯
<lb n="1104b03" ed="T"/>相故。與心相應者。釋麁義也。謂有境界及有
<lb n="1104b04" ed="T"/>心所與此三種心相應故。所言細者。卽後三
<lb n="1104b05" ed="T"/>染無心心所麁顯相故。與心不相應者。釋細
<lb n="1104b06" ed="T"/>義也。謂彼心所及諸境界與三細心不相應
<lb n="1104b07" ed="T"/>故。</p>
<lb n="1104b08" ed="T"/><p xml:id="pT85p1104b0801">論。麁中之麁至是佛境界　述曰。次下辨相。
<lb n="1104b09" ed="T"/>於中有二。初約人對辨。後辨相所依。此初
<lb n="1104b10" ed="T"/>也。前三染心是事識故俱名爲麁。於中初執
<lb n="1104b11" ed="T"/>相應染。是我執故復更爲麁。三賢內凡得無
<lb n="1104b12" ed="T"/>我智能覺此染故。言麁中之麁凡夫境也。謂
<lb n="1104b13" ed="T"/>不斷染分別智染是法執故。染中稍細故。說
<lb n="1104b14" ed="T"/>此二麁中之細。其後三染是本識故。俱名爲
<lb n="1104b15" ed="T"/>細。於中初二能見能現。有能所故。對後業相
<lb n="1104b16" ed="T"/>故。得名麁。始從初住修唯識觀。乃至十地無
<lb n="1104b17" ed="T"/>分別智。能覺如是四種染相。故言麁中之細
<lb n="1104b18" ed="T"/>細中之麁菩薩境界。第六根本業不相應染
<lb n="1104b19" ed="T"/>能所不分行相微細。於三細中復名爲細。唯
<lb n="1104b20" ed="T"/>有如來方能覺了。故言細中復細是佛境。</p>
<lb n="1104b21" ed="T"/><p xml:id="pT85p1104b2101">論。此二種生滅至境界義故　述曰。次辨相
<lb n="1104b22" ed="T"/>所依。於中有二。初順辨生緣。後逆顯滅義。此
<lb n="1104b23" ed="T"/>初也。文中二義。先明通緣。後顯別因。通而言
<lb n="1104b24" ed="T"/>之。麁細二識皆依無明住地而起。以本無明
<lb n="1104b25" ed="T"/>熏於眞如起二細相。無明復熏此三細相轉
<lb n="1104b26" ed="T"/>起三麁。故二生滅皆依無明熏習有也。別而
<lb n="1104b27" ed="T"/>言之。依無明因故生三細相。依境界緣起六
<lb n="1104b28" ed="T"/>麁相故。云依因者不覺義故等。此中文闕各
<lb n="1104b29" ed="T"/>擧一因具義而說。麁細二識各具二因。卽是
<pb n="1104c" xml:id="T85.2813.1104c" ed="T"/>
<lb n="1104c01" ed="T"/>二種生滅因緣。如前已明。此無煩擧。是釋
<lb n="1104c02" ed="T"/>經言不思議熏及不思議變。是現識因無始
<lb n="1104c03" ed="T"/>妄想。及六塵境界是事識因。以義釋經准可
<lb n="1104c04" ed="T"/>知也。</p>
<lb n="1104c05" ed="T"/><p xml:id="pT85p1104c0501">論。若因滅至相應心滅　述曰。次下逆顯滅
<lb n="1104c06" ed="T"/>義。於中有二。初正辨。後釋疑。此初也滅有
<lb n="1104c07" ed="T"/>二義。先通。後別。言通滅者。謂得對治無明滅
<lb n="1104c08" ed="T"/>時。無明所起現識境界亦復隨滅。故言因滅
<lb n="1104c09" ed="T"/>卽緣滅。別顯滅者。以三細滅識親依無明因
<lb n="1104c10" ed="T"/>生。無明滅時亦復隨滅。故云因滅故不相應
<lb n="1104c11" ed="T"/>心滅。其三麁識親依境界緣生。故境界滅時
<lb n="1104c12" ed="T"/>亦復隨滅。故言緣滅故相應心滅。此依始終
<lb n="1104c13" ed="T"/>起盡道理以明二種生滅之義。非約刹那生
<lb n="1104c14" ed="T"/>滅義也。</p>
<lb n="1104c15" ed="T"/><p xml:id="pT85p1104c1501">論。問曰若心至說究竟滅　述曰。次下釋疑。
<lb n="1104c16" ed="T"/>先問。後答。此初也。謂聞前說境界滅故相應
<lb n="1104c17" ed="T"/>心滅。卽謂相應心體亦滅。故作難云。若境滅
<lb n="1104c18" ed="T"/>時相應心體亦隨滅者。心體旣滅。業轉現三
<lb n="1104c19" ed="T"/>且未合盡。依何相續。故言若心滅者云何相
<lb n="1104c20" ed="T"/>續。若謂心體不滅盡故令無明相得相續者。
<lb n="1104c21" ed="T"/>心不滅故彼無明相應常相續。云何治道說
<lb n="1104c22" ed="T"/>究竟滅。</p>
<lb n="1104c23" ed="T"/><p xml:id="pT85p1104c2301">論。答曰所言至非心體滅　述曰。下答有三。
<lb n="1104c24" ed="T"/>謂法喩合。此初也。謂前所言境界滅時相應
<lb n="1104c25" ed="T"/>心滅者。妄境滅故但是事識麁心相滅。非謂
<lb n="1104c26" ed="T"/>事識眞心體滅。無明旣非眞心。自體得對治
<lb n="1104c27" ed="T"/>時無明滅。故彼不相應三細心相得究竟滅。
<lb n="1104c28" ed="T"/>而亦非是眞心體滅。此卽略答前二問也。</p>
<lb n="1104c29" ed="T"/><p xml:id="pT85p1104c2901">論。如風依水至非是水滅　述曰。此擧喩也。
<pb n="1105a" xml:id="T85.2813.1105a" ed="T"/>
<lb n="1105a01" ed="T"/>文中四句。答前二喩如風依水有動相者。顯
<lb n="1105a02" ed="T"/>妄依眞起。若水滅等者。顯眞滅妄隨。以水不
<lb n="1105a03" ed="T"/>滅等者。顯眞存妄續。以此三句答前問也。唯
<lb n="1105a04" ed="T"/>風滅故等者。妄滅眞存。答後問也。</p>
<lb n="1105a05" ed="T"/><p xml:id="pT85p1105a0501">論。無明亦爾至非心智滅　述曰。此法合也。
<lb n="1105a06" ed="T"/>無明亦爾依心體動者。顯離於心不能自動。
<lb n="1105a07" ed="T"/>若心體滅。衆生斷絕。無所依止者。謂境滅時
<lb n="1105a08" ed="T"/>心體滅者。則無明風無所動故。其業轉現衆
<lb n="1105a09" ed="T"/>生斷絕無所依止。以體不滅心得相續者。以
<lb n="1105a10" ed="T"/>境滅時體不滅故。無明三細不相應心而得
<lb n="1105a11" ed="T"/>相續。良以無明滅故境界滅。非境界滅故無
<lb n="1105a12" ed="T"/>明滅。由是義故。境界滅時無明動心三細相
<lb n="1105a13" ed="T"/>續。此答初問。顯其相應心滅義也。唯癡滅故
<lb n="1105a14" ed="T"/>心相隨滅非心智滅者。以彼無明癡風盡時
<lb n="1105a15" ed="T"/>業等動相亦隨滅盡。非淨心體而亦隨滅。是
<lb n="1105a16" ed="T"/>答後問。顯不相應心滅義也。</p></cb:div>
<lb n="1105a17" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="close"><cb:jhead>大乘起信論略述卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb n="1105a18" ed="T"/><cb:div type="w"><p xml:id="pT85p1105a1801">寶應貳載玖月初於沙州<name role="" type="person">龍興寺</name>寫訖</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg1089002" to="#end1089002"><lem wit="#wit.orig">建康</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg1089003" to="#end1089003"><lem wit="#wit.orig">爲</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">謂</rdg></app>
<app from="#beg1089004" to="#end1089004"><lem wit="#wit.orig">三</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">一</rdg></app>
<app from="#beg1089005" to="#end1089005"><lem wit="#wit.orig">一<lb n="1089c22" ed="T"/>一刹土</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">天外在</rdg></app>
<app from="#beg1090001" to="#end1090001"><lem wit="#wit.orig">數</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">依數</rdg></app>
<app from="#beg1091001" to="#end1091001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">解</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit.orig" type="correctionRemark">等解</rdg></app>
<app from="#beg1093001" to="#end1093001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">之</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit.orig" type="correctionRemark">發趣之</rdg></app>
<app from="#beg1098001" to="#end1098001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.orig">所</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit.orig" type="correctionRemark">所覺</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="1089001" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_1089001"><!--CBETA todo type: newmod-->【原】佛蘭西國民圖書館藏燉煌本, P. 2141, 【甲】<name role="" type="person">大英博物館</name>藏燉煌本, S. 2436, 甲本序文缺之</note>
<note n="1089002" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_1089002">建康【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="1089003" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_1089003">爲【大】，謂【甲】</note>
<note n="1089004" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_1089004">三【大】，一【甲】</note>
<note n="1089005" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_1089005">一一刹土【大】，天外在【甲】</note>
<note n="1090001" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_1090001">數【大】，依數【甲】</note>
<note n="1091001" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_1091001">解【大】，等解【考僞-大】</note>
<note n="1093001" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_1093001">之【大】，發趣之【考僞-大】</note>
<note n="1098001" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_1098001">所【大】，所覺【考僞-大】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="taisho-notes">
<head>大正藏 校注</head>
<p>
<note n="1089001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_1089001">【原】佛蘭西國民圖書館藏燉煌本, P. 2141, 【甲】<name role="" type="person">大英博物館</name>藏燉煌本, S. 2436, 甲本序文缺之</note>
<note n="1089002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_1089002">〔建康〕－【甲】</note>
<note n="1089003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_1089003">爲＝謂【甲】</note>
<note n="1089004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_1089004">三＝一【甲】</note>
<note n="1089005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_1089005">一一刹土＝天外在【甲】</note>
<note n="1090001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_1090001">（依）＋數【甲】</note>
<note n="1091001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_1091001">（等）＋解？</note>
<note n="1093001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_1093001">（發趣）＋之？</note>
<note n="1098001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_1098001">所＋（覺）？</note>
<note n="1103001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_1103001">以下原本缺依甲本補載之</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>