<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X03n0221">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 221 續華嚴經略疏刊定記</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 221 續華嚴經略疏刊定記</title>
			<author>唐 慧苑述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>AI</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp7"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>13卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">3</idno>.<idno type="no">221</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-07-18 21:29:46 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">續華嚴經略疏刊定記</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Punctuated draft text as provided by GJ.cool AI auto punctuation engine</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識，古籍酷 AI 自動標點引擎提供新式標點初稿</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>AI 標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00036">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00036</charName>
				<mapping cb:dec="983076" type="PUA">U+F0024</mapping>
			<mapping type="unicode">U+27090</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[卄/積]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00830">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00830</charName>
				<mapping cb:dec="983870" type="PUA">U+F033E</mapping>
			<mapping type="unicode">U+28DC2</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>闕</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[門@報]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01002">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01002</charName>
				<mapping cb:dec="984042" type="PUA">U+F03EA</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3775</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[得-彳]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01919">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01919</charName>
				<mapping cb:dec="984959" type="PUA">U+F077F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+7CD3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>穀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穀-(一/禾)+釆]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB11890">
				<charName>CBETA CHARACTER CB11890</charName>
				<mapping cb:dec="994930" type="PUA">U+F2E72</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2764D</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[失/衣]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17473">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17473</charName>
				<mapping cb:dec="1000513" type="PUA">U+F4441</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+覽]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-10-11T10:33:10">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0570a" n="0570a"/>
<lb ed="X" n="0570a01"/>
<lb ed="X" n="0570a02"/><cb:docNumber>No. 221</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0570a03"/><lb ed="R005" n="0001a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>續華嚴略疏刊定記卷第一
<lb ed="X" n="0570a04"/><lb ed="R005" n="0001a01"/><note place="inline">本末合</note><note place="inline">盡文前十門中九門</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0570a05"/><lb ed="R005" n="0001a02"/><byline cb:type="author">京兆靜法寺沙門慧苑述</byline>
<lb ed="X" n="0570a06"/><lb ed="R005" n="0001a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前文</cb:mulu><p xml:id="pX03p0570a0601">刊定記者，苑以薄<anchor xml:id="nkr_note_orig_0570001" n="0570001"/>祐□□和上遽遷生所，製茲略疏。
<lb ed="X" n="0570a07"/><lb ed="R005" n="0001a04"/>經纔四分之一，始自妙嚴品，訖乎第<anchor xml:id="nkr_note_orig_0570002" n="0570002"/>二十行，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0570003" n="0570003"/>幷能造
<lb ed="X" n="0570a08"/><lb ed="R005" n="0001a05"/>十定疏前之九定。而懸談與中間及十定後疏，並未
<lb ed="X" n="0570a09"/><lb ed="R005" n="0001a06"/>修葺。其<anchor xml:id="nkr_note_add_0570a0901" n="0570a0901"/><anchor xml:id="beg0570a0901" n="0570a0901"/>已<anchor xml:id="end0570a0901"/>撰者，不遑剪刻。今故鳩集廣略之文，會撮
<lb ed="X" n="0570a10"/><lb ed="R005" n="0001a07"/>舊新之說，再勘梵本，讎校異同。順宗和敎，存之以折
<lb ed="X" n="0570a11"/><lb ed="R005" n="0001a08"/>衷；簡言通意，牋之以筆削云爾。</p>
<lb ed="X" n="0570a12"/><lb ed="R005" n="0001a09"/><p xml:id="pX03p0570a1201">將釋此經，略開十門：一敎起所因，二藏部所攝，三顯
<lb ed="X" n="0570a13"/><lb ed="R005" n="0001a10"/>敎差別，四簡所被機，五能詮敎體，六所詮宗趣，七顯
<lb ed="X" n="0570a14"/><lb ed="R005" n="0001a11"/>義分齊，八部類傳譯，九具釋題目，十依文正釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0570a15"/><lb ed="R005" n="0001a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一敎起所因</cb:mulu><p xml:id="pX03p0570a1501">初中有二：先總辨名意，後正顯敎起。言總辨名意者，
<lb ed="X" n="0570a16"/><lb ed="R005" n="0001a13"/>觀夫大像無形，赴感則形而無極；大音無說，應器則
<lb ed="X" n="0570a17"/><lb ed="R005" n="0001a14"/>說而無窮。蓋知形不自形，感赴而形矣；說無自說，器
<lb ed="X" n="0570a18"/><lb ed="R005" n="0001a15"/>應而說焉。無形而形，彌十方而不廣，赴無極而不疲；
<lb ed="X" n="0570a19"/><lb ed="R005" n="0001a16"/>無說而說，互九世而不延，應無窮而不倦。大方廣佛華
<lb ed="X" n="0570a20"/><lb ed="R005" n="0001a17"/>嚴經者，實可謂不思議之祕藏，難測量之敎海。文言
<lb ed="X" n="0570a21"/><lb ed="R005" n="0001a18"/>浩汗，該衆典以爲源；理趣淵玄，會殊途而同致。其爲
<lb ed="X" n="0570a22"/><lb ed="R005" n="0001b01"/>體也，則不生不滅，非有非無。用不滅爲無生，以不生
<lb ed="X" n="0570a23"/><lb ed="R005" n="0001b02"/>爲無滅。事包萬類，理極一如。理無事而不融，事無理
<lb ed="X" n="0570a24"/><lb ed="R005" n="0001b03"/>而不液。故觸類成敎，卽敎亡言。混眞俗於雙際，跨空
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0570b" n="0570b"/>
<lb ed="X" n="0570b01"/><lb ed="R005" n="0001b04"/>有於中道。筌蹄絕寄，敎網踰張。魚兔無依，義山彌峻。
<lb ed="X" n="0570b02"/><lb ed="R005" n="0001b05"/>其爲德也，同異類之殊體，則微細容<anchor xml:id="nkr_note_orig_0570004" n="0570004"/>持；同異類之別
<lb ed="X" n="0570b03"/><lb ed="R005" n="0001b06"/>軀，則展轉重現。微細之境難信，曉之以芥甁；重現之
<lb ed="X" n="0570b04"/><lb ed="R005" n="0001b07"/>相易疑，喩之以帝網。其爲用也，則不分而遍，不去而
<lb ed="X" n="0570b05"/><lb ed="R005" n="0001b08"/>臻。一多大小而互爲，延促靜亂而相攝。多劫入於一
<lb ed="X" n="0570b06"/><lb ed="R005" n="0001b09"/>念，非卷非舒；微塵納於世界，無增無減。於是刹該淨
<lb ed="X" n="0570b07"/><lb ed="R005" n="0001b10"/>穢，娑婆震而華藏動；主融報化，瞻盧舍以見牟尼。括
<lb ed="X" n="0570b08"/><lb ed="R005" n="0001b11"/>三際之二七日，乃闡揚之時分；總五位之一多身，爲
<lb ed="X" n="0570b09"/><lb ed="R005" n="0001b12"/>輔翼之圓滿。卽此卽彼之體用，不起而昇四天；互隱
<lb ed="X" n="0570b10"/><lb ed="R005" n="0001b13"/>互顯之主伴，不謀而應十刹。現能仁之海印，七處昭
<lb ed="X" n="0570b11"/><lb ed="R005" n="0001b14"/>彰；開所化之蓮華，九會彪炳。若乃具金剛種，雖八難
<lb ed="X" n="0570b12"/><lb ed="R005" n="0001b15"/>而聞經；闕智眼因，對十身而莫覩。善財詢友，表隨順
<lb ed="X" n="0570b13"/><lb ed="R005" n="0001b16"/>以南行；妙德從機，顯濫觴於東廟。然則大<anchor xml:id="nkr_note_orig_0570005" n="0570005"/>以體性包
<lb ed="X" n="0570b14"/><lb ed="R005" n="0001b17"/>含，方廣業用周遍。佛謂兩悟圓極，華喩萬行披敷。嚴
<lb ed="X" n="0570b15"/><lb ed="R005" n="0001b18"/>則通能通所，經則爲貫爲攝。故云大方廣佛華嚴經。
<lb ed="X" n="0570b16"/><lb ed="R005" n="0002a01"/>世主妙嚴品第一者，世謂世間，則衆生之別稱；主謂
<lb ed="X" n="0570b17"/><lb ed="R005" n="0002a02"/>君主，則諸王之異名。妙卽法門深妙，嚴是威德莊嚴。
<lb ed="X" n="0570b18"/><lb ed="R005" n="0002a03"/>品乃品類，第謂次第，一是創名，爲數之首。斯經有三
<lb ed="X" n="0570b19"/><lb ed="R005" n="0002a04"/>十九品，此品建初，故稱第一。故曰大方廣佛華嚴經。
<lb ed="X" n="0570b20"/><lb ed="R005" n="0002a05"/>世主妙嚴品第一。按梵本，此品具名薩婆嚕鷄印拏
<lb ed="X" n="0570b21"/><lb ed="R005" n="0002a06"/>上倈<note place="inline">良追</note>驃訶柰耶鉢攞叵婆娜忙鉢里勿多，此云名
<lb ed="X" n="0570b22"/><lb ed="R005" n="0002a07"/>一切世主莊嚴法門威德品。釋曰：此品雖亦說同生
<lb ed="X" n="0570b23"/><lb ed="R005" n="0002a08"/>衆莊嚴法門顯佛威德，然以異生有三十九衆，同生
<lb ed="X" n="0570b24"/><lb ed="R005" n="0002a09"/>唯一，從多爲稱。又此品<anchor xml:id="nkr_note_orig_0570006" n="0570006"/>亦但顯世主功德利益等相，
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0570c" n="0570c"/>
<lb ed="X" n="0570c01"/><lb ed="R005" n="0002a10"/>威德之言爲顯佛者功德。施般若論云：一切經首列
<lb ed="X" n="0570c02"/><lb ed="R005" n="0002a11"/>衆者，示現如來大威德故。</p>
<lb ed="X" n="0570c03"/><lb ed="R005" n="0002a12"/><p xml:id="pX03p0570c0301">後正辨敎起所因中三：一、宿因故，二、現緣故，三、所爲
<lb ed="X" n="0570c04"/><lb ed="R005" n="0002a13"/>故。初中二種：一、願力故，此復二種：一、化主願，二、助化
<lb ed="X" n="0570c05"/><lb ed="R005" n="0002a14"/>願。故普賢三昧品云：十方諸佛吿普賢菩薩言：以毗
<lb ed="X" n="0570c06"/><lb ed="R005" n="0002a15"/>盧遮那如來本願力故，亦以汝修一切諸佛行願力
<lb ed="X" n="0570c07"/><lb ed="R005" n="0002a16"/>故，所謂能轉一切法輪。故十住品云：十方諸佛吿法
<lb ed="X" n="0570c08"/><lb ed="R005" n="0002a17"/>慧菩薩言：又是毗盧遮那如來往昔願力，乃至云令
<lb ed="X" n="0570c09"/><lb ed="R005" n="0002a18"/>汝說法。十行、十向、十地品等，皆同此說。現相品頌云：
<lb ed="X" n="0570c10"/><lb ed="R005" n="0002b01"/><name role="" type="person">毗盧遮那佛</name>，願力周法界，一切國土中，恒轉無上輪。
<lb ed="X" n="0570c11"/><lb ed="R005" n="0002b02"/>又云：十方中所有，諸大世界海，佛神通願力，處處轉
<lb ed="X" n="0570c12"/><lb ed="R005" n="0002b03"/>法輪。又云：如來大威力，普賢所成願，一切國土中，妙
<lb ed="X" n="0570c13"/><lb ed="R005" n="0002b04"/>音無不至。二、善根力故，亦有二種：一、說法菩薩自善
<lb ed="X" n="0570c14"/><lb ed="R005" n="0002b05"/>根力，二、同會菩薩衆善根力。此中善根，除願智以外
<lb ed="X" n="0570c15"/><lb ed="R005" n="0002b06"/>一切善根。十住品云：爾時十方諸佛吿法慧菩薩言：
<lb ed="X" n="0570c16"/><lb ed="R005" n="0002b07"/>及汝所修諸善根力，令汝入是三昧而演說法。十行
<lb ed="X" n="0570c17"/><lb ed="R005" n="0002b08"/>品：十方諸佛吿功德林菩薩言：及諸菩薩衆善根力，
<lb ed="X" n="0570c18"/><lb ed="R005" n="0002b09"/>令汝入是三昧而演說法。迴向品云：十方諸佛吿金
<lb ed="X" n="0570c19"/><lb ed="R005" n="0002b10"/>剛幢菩薩言：諸菩薩善根增勝故，令汝入是三昧而
<lb ed="X" n="0570c20"/><lb ed="R005" n="0002b11"/>演說法。</p>
<lb ed="X" n="0570c21"/><lb ed="R005" n="0002b12"/><p xml:id="pX03p0570c2101">第二、現緣事，有四：一、智慧故，二、加持故，三、勸請故，四、
<lb ed="X" n="0570c22"/><lb ed="R005" n="0002b13"/>三昧故。初、智慧者，迴向品云：爾時，十方諸佛吿金剛
<lb ed="X" n="0570c23"/><lb ed="R005" n="0002b14"/>幢菩薩言：及由汝智慧淸淨故。乃至云：令汝入是三
<lb ed="X" n="0570c24"/><lb ed="R005" n="0002b15"/>昧而演說法。十地品：爾時，十方諸佛吿<name role="" type="person">金剛藏菩薩</name>
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0571a" n="0571a"/>
<lb ed="X" n="0571a01"/><lb ed="R005" n="0002b16"/>言：亦是汝勝智力故，欲令汝爲一切菩薩說不思議
<lb ed="X" n="0571a02"/><lb ed="R005" n="0002b17"/>諸佛法光明故。二、加持者，有二種：一、他方佛加持，二、
<lb ed="X" n="0571a03"/><lb ed="R005" n="0002b18"/>當會佛加持。故普賢三昧品云：十方諸佛吿普賢菩
<lb ed="X" n="0571a04"/><lb ed="R005" n="0003a01"/>薩言：佛子！此是十方諸佛共加持汝。乃至云：所謂能
<lb ed="X" n="0571a05"/><lb ed="R005" n="0003a02"/>轉一切佛法輪故。十住品云：爾時，諸佛吿法慧菩薩
<lb ed="X" n="0571a06"/><lb ed="R005" n="0003a03"/>言：十方各千佛刹塵數諸佛，悉以神力共加於汝。又
<lb ed="X" n="0571a07"/><lb ed="R005" n="0003a04"/>是毗盧舍那如來威神之力。乃至云：令汝說法。十行、
<lb ed="X" n="0571a08"/><lb ed="R005" n="0003a05"/>十向、十地等品，皆同此說。又上下文中，明諸菩薩對
<lb ed="X" n="0571a09"/><lb ed="R005" n="0003a06"/>佛說法讚頌等，皆云承佛神力者，是其類也。三、勸請
<lb ed="X" n="0571a10"/><lb ed="R005" n="0003a07"/>者，如現相品中，諸菩薩等念請；普賢三昧品中，諸菩
<lb ed="X" n="0571a11"/><lb ed="R005" n="0003a08"/>薩偈請；名號品中，諸菩薩念請；賢首品中，文殊勸說；
<lb ed="X" n="0571a12"/><lb ed="R005" n="0003a09"/>十住、十行、十向等品，皆是十方諸佛勸說；十地品中，
<lb ed="X" n="0571a13"/><lb ed="R005" n="0003a10"/>三家勸請；乃至入法界品等，其中勸請，如文應知，恐
<lb ed="X" n="0571a14"/><lb ed="R005" n="0003a11"/>繁不具。四、三昧者，於九會中，但諸菩薩將欲說法，先
<lb ed="X" n="0571a15"/><lb ed="R005" n="0003a12"/>承佛力，入定方說者，皆卽是其敎起緣也。</p>
<lb ed="X" n="0571a16"/><lb ed="R005" n="0003a13"/><p xml:id="pX03p0571a1601">第三、所爲中廣有無量，略標十種：一、機感故。此中機
<lb ed="X" n="0571a17"/><lb ed="R005" n="0003a14"/>感有二種：一者、現在機感，二者、未來機感。故初發心
<lb ed="X" n="0571a18"/><lb ed="R005" n="0003a15"/>功德品云：是時，十方萬佛刹塵數同名法慧，佛讚法
<lb ed="X" n="0571a19"/><lb ed="R005" n="0003a16"/>慧菩薩言：汝今能說此法。汝說此法時，有萬佛刹塵
<lb ed="X" n="0571a20"/><lb ed="R005" n="0003a17"/>數菩薩發菩提心，我等今者悉授彼記，於當來世過
<lb ed="X" n="0571a21"/><lb ed="R005" n="0003a18"/>不可說無邊劫同一劫中而得作佛，皆號淸淨心，所
<lb ed="X" n="0571a22"/><lb ed="R005" n="0003b01"/>住世界各各差別。我等諸佛護持此法，令未來世一
<lb ed="X" n="0571a23"/><lb ed="R005" n="0003b02"/>切菩薩未曾聞者皆悉得聞。出現品云：是時，十方各
<lb ed="X" n="0571a24"/><lb ed="R005" n="0003b03"/>八十不可說百千億那由他佛刹塵數同名普賢，佛
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0571b" n="0571b"/>
<lb ed="X" n="0571b01"/><lb ed="R005" n="0003b04"/>讚普賢菩薩言：善哉佛子！乃能說此法。今此會中十
<lb ed="X" n="0571b02"/><lb ed="R005" n="0003b05"/>方佛刹塵數菩薩得一切菩薩神通三昧，我等皆與
<lb ed="X" n="0571b03"/><lb ed="R005" n="0003b06"/>授記，一生當得阿耨菩提。復有佛刹塵數衆生發阿
<lb ed="X" n="0571b04"/><lb ed="R005" n="0003b07"/>耨菩提心，我等亦與授記，當來不可說佛刹塵劫皆
<lb ed="X" n="0571b05"/><lb ed="R005" n="0003b08"/>得成佛，同號殊勝境界。我等爲令未來諸菩薩聞此
<lb ed="X" n="0571b06"/><lb ed="R005" n="0003b09"/>經故，皆共護持。離世間品云：十方諸佛吿普賢菩薩
<lb ed="X" n="0571b07"/><lb ed="R005" n="0003b10"/>言：我等諸佛悉共同心護持此經，令現在、未來諸菩
<lb ed="X" n="0571b08"/><lb ed="R005" n="0003b11"/>薩衆未曾聞者，皆當得聞。賢首品云：賢首菩薩說此
<lb ed="X" n="0571b09"/><lb ed="R005" n="0003b12"/>偈<anchor xml:id="nkr_note_add_0571b0901" n="0571b0901"/><anchor xml:id="beg0571b0901" n="0571b0901"/>已<anchor xml:id="end0571b0901"/>，惡道休息。釋曰：此惡道衆生與法宿緣，應得法
<lb ed="X" n="0571b10"/><lb ed="R005" n="0003b13"/>力，感茲敎起。又如天上諸會中天女等，皆是現在應
<lb ed="X" n="0571b11"/><lb ed="R005" n="0003b14"/>敎之機，令此敎起。又三世十方所有佛敎無非機感。
<lb ed="X" n="0571b12"/><lb ed="R005" n="0003b15"/>所以者何？離機之外，佛無說故。問：機感旣通現、未，何
<lb ed="X" n="0571b13"/><lb ed="R005" n="0003b16"/>故不入現緣中攝？答：只爲通現、未，不唯現在緣，故不
<lb ed="X" n="0571b14"/><lb ed="R005" n="0003b17"/>入也。問：向引發心等品皆云諸佛爲未來菩薩護持
<lb ed="X" n="0571b15"/><lb ed="R005" n="0003b18"/>此經者，自餘衆生豈絕無分？答：若兼正、通爲，則遍該
<lb ed="X" n="0571b16"/><lb ed="R005" n="0004a01"/>四類，如下被機中說。今就正爲，唯說菩薩</p>
<lb ed="X" n="0571b17"/><lb ed="R005" n="0004a02"/><p xml:id="pX03p0571b1701">二、爲顯行位故，此有二種：一者、行布行位，如三賢、十
<lb ed="X" n="0571b18"/><lb ed="R005" n="0004a03"/>地等說；二者、圓融相攝行位，如普賢行品等說。然上
<lb ed="X" n="0571b19"/><lb ed="R005" n="0004a04"/>二門，互無障<g ref="#CB01002">㝵</g>。所以者何？行布是敎相施設，圓融是
<lb ed="X" n="0571b20"/><lb ed="R005" n="0004a05"/>理性德用。相卽性之相，故行布不<g ref="#CB01002">㝵</g>圓融；性卽相之
<lb ed="X" n="0571b21"/><lb ed="R005" n="0004a06"/>性，故圓融不<g ref="#CB01002">㝵</g>行布。故<name role="" type="person">世親</name>菩薩以六相門圓融十
<lb ed="X" n="0571b22"/><lb ed="R005" n="0004a07"/>句也。</p>
<lb ed="X" n="0571b23"/><lb ed="R005" n="0004a08"/><p xml:id="pX03p0571b2301">三爲顯果德故，此亦二種：一依果，謂<name role="" type="person">華藏世界海</name>；二
<lb ed="X" n="0571b24"/><lb ed="R005" n="0004a09"/>正果，謂十佛身通三世間。如初會中四十三衆內，除
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0571c" n="0571c"/>
<lb ed="X" n="0571c01"/><lb ed="R005" n="0004a10"/>座中衆餘衆所讚佛德，及第二會中佛光名號德，第
<lb ed="X" n="0571c02"/><lb ed="R005" n="0004a11"/>六會中十地果分德，第七會中相海隨好不思議法
<lb ed="X" n="0571c03"/><lb ed="R005" n="0004a12"/>等德，出現品中十種現世間德，第八會中二千句內，
<lb ed="X" n="0571c04"/><lb ed="R005" n="0004a13"/>末後一百九十句化用德。故度世經二千答內分爲
<lb ed="X" n="0571c05"/><lb ed="R005" n="0004a14"/>六段，其第六段中有五百一十句，前三百二十句明
<lb ed="X" n="0571c06"/><lb ed="R005" n="0004a15"/>因圓，後一百九十句明果滿也。第九會中佛入三昧，
<lb ed="X" n="0571c07"/><lb ed="R005" n="0004a16"/>放眉間光現法界身雲，令衆覩見自在之德也。</p>
<lb ed="X" n="0571c08"/><lb ed="R005" n="0004a17"/><p xml:id="pX03p0571c0801">四、爲顯佛田生福勝故。出現品云：於如來所，見聞親
<lb ed="X" n="0571c09"/><lb ed="R005" n="0004a18"/>近，所種善根，皆悉不虗。何以故？此小善根，不與有爲
<lb ed="X" n="0571c10"/><lb ed="R005" n="0004b01"/>諸行煩惱而共住故。譬如丈夫食小金剛，又如小火
<lb ed="X" n="0571c11"/><lb ed="R005" n="0004b02"/>能燒，如<name role="" type="person">須彌山</name>大乾草<g ref="#CB00036">𧂐</g>，又如善現大藥王樹，見聞
<lb ed="X" n="0571c12"/><lb ed="R005" n="0004b03"/>覺知，皆獲利益，無空過等。廣如下說。</p>
<lb ed="X" n="0571c13"/><lb ed="R005" n="0004b04"/><p xml:id="pX03p0571c1301">五、爲顯於法獲勝益故。此有二種：一、於佛現在聞法
<lb ed="X" n="0571c14"/><lb ed="R005" n="0004b05"/>得益，如前機感中說；二、於佛遺敎時聞法得益，此通
<lb ed="X" n="0571c15"/><lb ed="R005" n="0004b06"/>十法行。攝論第七云：書寫、供養、轉施、聽聞、披讀、受持、
<lb ed="X" n="0571c16"/><lb ed="R005" n="0004b07"/>開示、諷誦、思惟、修習。餘論中，初名信樂，最後名修行，
<lb ed="X" n="0571c17"/><lb ed="R005" n="0004b08"/>中間大同。勝天王第七：初書寫，末後修行，中間亦略。
<lb ed="X" n="0571c18"/><lb ed="R005" n="0004b09"/>賢首品云：趣大乘者猶爲易，能信此法倍更難，況能
<lb ed="X" n="0571c19"/><lb ed="R005" n="0004b10"/>誦持爲人說，如法修行眞實解。乃至云：十刹塵數衆
<lb ed="X" n="0571c20"/><lb ed="R005" n="0004b11"/>生所，悉施樂具經一劫，彼之福德未爲勝，信此法者
<lb ed="X" n="0571c21"/><lb ed="R005" n="0004b12"/>爲殊勝。十刹塵數如來所，悉皆承事盡一劫，若於此
<lb ed="X" n="0571c22"/><lb ed="R005" n="0004b13"/>品能誦持，其福最勝過於彼。出現品云：一切二乘不
<lb ed="X" n="0571c23"/><lb ed="R005" n="0004b14"/>聞此經，何況受持、讀誦、書寫、解說，唯諸菩薩乃能如
<lb ed="X" n="0571c24"/><lb ed="R005" n="0004b15"/>是。是故菩薩摩訶薩聞此法門，應大歡喜，以尊重心
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0572a" n="0572a"/>
<lb ed="X" n="0572a01"/><lb ed="R005" n="0004b16"/>恭敬頂受。何以故？菩薩摩訶薩信樂此經，疾得阿耨
<lb ed="X" n="0572a02"/><lb ed="R005" n="0004b17"/>菩提故。設有菩薩無量百千億那由他劫行六波羅
<lb ed="X" n="0572a03"/><lb ed="R005" n="0004b18"/>蜜，修集種種菩提法，若未聞此如來不思議大威德
<lb ed="X" n="0572a04"/><lb ed="R005" n="0005a01"/>法門，或時聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0572a0401" n="0572a0401"/><anchor xml:id="beg0572a0401" n="0572a0401"/>已<anchor xml:id="end0572a0401"/>，不信、不解、不順、不入，不得名爲眞實
<lb ed="X" n="0572a05"/><lb ed="R005" n="0005a02"/>菩薩，以不能生如來家故。若聞此經，信解、隨順、悟入，
<lb ed="X" n="0572a06"/><lb ed="R005" n="0005a03"/>當知此人生如來家。乃至云：深入如來無<g ref="#CB01002">㝵</g>境界。又
<lb ed="X" n="0572a07"/><lb ed="R005" n="0005a04"/>云：菩薩聞此法<anchor xml:id="nkr_note_add_0572a0701" n="0572a0701"/><anchor xml:id="beg0572a0701" n="0572a0701"/>已<anchor xml:id="end0572a0701"/>，則能以平等智知無量法。乃至云：
<lb ed="X" n="0572a08"/><lb ed="R005" n="0005a05"/>恒以一法觀一切法，成就如是功德故，少作功力，得
<lb ed="X" n="0572a09"/><lb ed="R005" n="0005a06"/>無師智、自然智。廣如彼說。又頌云：若聞此經生欣慶，
<lb ed="X" n="0572a10"/><lb ed="R005" n="0005a07"/>彼曾供養無量佛，爲佛加持所攝受，人天讚歎常供
<lb ed="X" n="0572a11"/><lb ed="R005" n="0005a08"/>養。</p>
<lb ed="X" n="0572a12"/><lb ed="R005" n="0005a09"/><p xml:id="pX03p0572a1201">六、爲顯具分唯識理故。<name role="" type="person">夜摩天</name>宮偈讚品覺林菩薩
<lb ed="X" n="0572a13"/><lb ed="R005" n="0005a10"/>云：譬如工畫師，分布諸彩色，虗妄取異色，大種無差
<lb ed="X" n="0572a14"/><lb ed="R005" n="0005a11"/>別。乃至云：若人欲了知，三世一切佛，應觀法界性，一
<lb ed="X" n="0572a15"/><lb ed="R005" n="0005a12"/>切唯心造。如是十頌皆明唯識，廣說應知。十地品云：
<lb ed="X" n="0572a16"/><lb ed="R005" n="0005a13"/>菩薩復作是念：三界所有唯一心作。<name role="" type="person">世親</name>釋論云：唯
<lb ed="X" n="0572a17"/><lb ed="R005" n="0005a14"/>一心作者，一切三界唯心轉故。云何差別？隨順觀世
<lb ed="X" n="0572a18"/><lb ed="R005" n="0005a15"/>諦，卽入第一義諦。上下文中所明唯識，皆此門攝。</p>
<lb ed="X" n="0572a19"/><lb ed="R005" n="0005a16"/><p xml:id="pX03p0572a1901">七、爲顯廣大菩提心故。此中三種，謂體、相、德。初卽大
<lb ed="X" n="0572a20"/><lb ed="R005" n="0005a17"/>悲、願、力、智。故下文七十八云：菩提心燈，大悲爲油，大
<lb ed="X" n="0572a21"/><lb ed="R005" n="0005a18"/>願爲炷，光照一法界。釋曰：光卽慧也。二、相者，卽前三
<lb ed="X" n="0572a22"/><lb ed="R005" n="0005b01"/>法所有行相，皆無限量。如初發心功德品云：不<anchor xml:id="nkr_note_add_0572a2201" n="0572a2201"/><anchor xml:id="beg0572a2201" n="0572a2201"/>但<anchor xml:id="end0572a2201"/>以
<lb ed="X" n="0572a23"/><lb ed="R005" n="0005b02"/>一切樂具供養十方十阿僧祇世界衆生，經百千那
<lb ed="X" n="0572a24"/><lb ed="R005" n="0005b03"/>由他劫，及令修五戒、十善，敎住四禪、四無量、四無色
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0572b" n="0572b"/>
<lb ed="X" n="0572b01"/><lb ed="R005" n="0005b04"/>定，敎得四果辟支佛故，發阿耨菩提心。乃至云：不齊
<lb ed="X" n="0572b02"/><lb ed="R005" n="0005b05"/>限，但供養爾所佛故，發菩提心。爲令如來種性不斷
<lb ed="X" n="0572b03"/><lb ed="R005" n="0005b06"/>故，爲了知十方世界故，爲悉知一切世界成壞故，爲
<lb ed="X" n="0572b04"/><lb ed="R005" n="0005b07"/>盡知一切世界所有衆生種種解故、種種根故、種種
<lb ed="X" n="0572b05"/><lb ed="R005" n="0005b08"/>方便故、種種心故、種種業故、種種煩惱故，爲供養盡
<lb ed="X" n="0572b06"/><lb ed="R005" n="0005b09"/>法界、虗空界、不可說不可說十方無量去、來、現在所
<lb ed="X" n="0572b07"/><lb ed="R005" n="0005b10"/>有諸佛故，發阿耨菩提心。又如七十八中，顯菩提心
<lb ed="X" n="0572b08"/><lb ed="R005" n="0005b11"/>二利行相，利益、安樂、離過、自分、勝進等，具說如彼。三
<lb ed="X" n="0572b09"/><lb ed="R005" n="0005b12"/>德者，謂功德。如賢首品云：若有菩薩初發心，誓求當
<lb ed="X" n="0572b10"/><lb ed="R005" n="0005b13"/>證佛菩提，彼之功德無邊際，不可稱量無與等。如是
<lb ed="X" n="0572b11"/><lb ed="R005" n="0005b14"/>等三百餘頌，顯菩提心德。又初發心功德品中，十重
<lb ed="X" n="0572b12"/><lb ed="R005" n="0005b15"/>校量，一一皆云：比初發心菩薩，百分不及一，千分不
<lb ed="X" n="0572b13"/><lb ed="R005" n="0005b16"/>及一，百千分不及一，乃至百千億分、百千那由他分、
<lb ed="X" n="0572b14"/><lb ed="R005" n="0005b17"/>數分、歌羅分、笇分、喩分、優婆尼沙陀分，亦不及一。又
<lb ed="X" n="0572b15"/><lb ed="R005" n="0005b18"/>七十八中，二百二十一問歎菩提心，於中或讚體具
<lb ed="X" n="0572b16"/><lb ed="R005" n="0006a01"/>勝德，或形劣顯勝，或福或慧，生善滅惡，制伏邪魔，上
<lb ed="X" n="0572b17"/><lb ed="R005" n="0006a02"/>攝佛果，廣說如彼。又上下文中，但明菩提心處，皆此
<lb ed="X" n="0572b18"/><lb ed="R005" n="0006a03"/>門攝。</p>
<lb ed="X" n="0572b19"/><lb ed="R005" n="0006a04"/><p xml:id="pX03p0572b1901">八、爲顯諸法無性理故。須彌頂上偈讚品云：了知一
<lb ed="X" n="0572b20"/><lb ed="R005" n="0006a05"/>切法，無性無所有，如是解法性，則見盧舍那。又云：諸
<lb ed="X" n="0572b21"/><lb ed="R005" n="0006a06"/>法無眞實，妄取眞實相，是故諸凡夫，輪迴生死獄。又
<lb ed="X" n="0572b22"/><lb ed="R005" n="0006a07"/>云：現在非緣合，去來亦復然，一切法無相，是則<anchor xml:id="nkr_note_orig_0572001" n="0572001"/>佛眞
<lb ed="X" n="0572b23"/><lb ed="R005" n="0006a08"/>實體。若能如是觀，諸法甚深義，則見一切佛，法身眞
<lb ed="X" n="0572b24"/><lb ed="R005" n="0006a09"/>實相。<name role="" type="person">夜摩天</name>宮偈讚品云：一切法無來，是故無有生，
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0572c" n="0572c"/>
<lb ed="X" n="0572c01"/><lb ed="R005" n="0006a10"/>以生無有故，滅亦不可得。一切法無生，亦復無有滅，
<lb ed="X" n="0572c02"/><lb ed="R005" n="0006a11"/>若能如是解，斯人見如來。以法無生故，無性無所有，
<lb ed="X" n="0572c03"/><lb ed="R005" n="0006a12"/>如是分別知，此人達深義。又云：云何說諸蘊？諸蘊有
<lb ed="X" n="0572c04"/><lb ed="R005" n="0006a13"/>何性？蘊性不可滅，是故說無生。分別此諸蘊，其性本
<lb ed="X" n="0572c05"/><lb ed="R005" n="0006a14"/>空寂，空故不可滅，此是無生義。衆生旣如是，諸佛亦
<lb ed="X" n="0572c06"/><lb ed="R005" n="0006a15"/>復然，佛及諸佛法，自性無所有。如是等文，遍九會中
<lb ed="X" n="0572c07"/><lb ed="R005" n="0006a16"/>處處皆有，不可繁引。</p>
<lb ed="X" n="0572c08"/><lb ed="R005" n="0006a17"/><p xml:id="pX03p0572c0801">九、爲顯理事無<g ref="#CB01002">㝵</g>法界故，<name role="" type="person">夜摩天</name>宮偈讚品云：如金
<lb ed="X" n="0572c09"/><lb ed="R005" n="0006a18"/>與金色，其性無差別，法非法亦然，體性無有異。又第
<lb ed="X" n="0572c10"/><lb ed="R005" n="0006b01"/>四迴向云：菩薩解了世間皆如變化，明達衆生唯是
<lb ed="X" n="0572c11"/><lb ed="R005" n="0006b02"/>一法，無有二性，不捨業境，善巧方便，於有爲界示無
<lb ed="X" n="0572c12"/><lb ed="R005" n="0006b03"/>爲法，而不滅壞有爲之相，於無爲界示有爲法，而不
<lb ed="X" n="0572c13"/><lb ed="R005" n="0006b04"/>分別無爲之相。第四、八迴向云：譬如眞如，眞實爲性，
<lb ed="X" n="0572c14"/><lb ed="R005" n="0006b05"/>善根迴向亦復如是，了一切法眞實爲性。譬如眞如，
<lb ed="X" n="0572c15"/><lb ed="R005" n="0006b06"/>以一切法無性爲性，善根迴向亦復如是，了一切法
<lb ed="X" n="0572c16"/><lb ed="R005" n="0006b07"/>無性爲性。譬如眞如，無相爲相，善根迴向亦復如是，
<lb ed="X" n="0572c17"/><lb ed="R005" n="0006b08"/>了一切法無相爲相。譬如眞如，興一切法同其體性，
<lb ed="X" n="0572c18"/><lb ed="R005" n="0006b09"/>善根迴向亦復如是，與三世佛同一體性。如此等文，
<lb ed="X" n="0572c19"/><lb ed="R005" n="0006b10"/>九會經中處處皆有，不能具述。</p>
<lb ed="X" n="0572c20"/><lb ed="R005" n="0006b11"/><p xml:id="pX03p0572c2001">十、爲顯事事無<g ref="#CB01002">㝵</g>法界故。此中略有十種，謂主、伴、隱、
<lb ed="X" n="0572c21"/><lb ed="R005" n="0006b12"/>顯、微、細、重、重等，廣如下卷第九顯義中說。上來諸門
<lb ed="X" n="0572c22"/><lb ed="R005" n="0006b13"/>言爲顯者，謂聖意爲顯此等令世知見，故起斯敎。又
<lb ed="X" n="0572c23"/><lb ed="R005" n="0006b14"/>有十種敎起所因，如發心品云：悉以佛神力故，乃至
<lb ed="X" n="0572c24"/><lb ed="R005" n="0006b15"/>第十、爲了法界無有二故，說如是法。廣說如彼起所
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0573a" n="0573a"/>
<lb ed="X" n="0573a01"/><lb ed="R005" n="0006b16"/>因門竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0573a02"/><lb ed="R005" n="0006b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二藏部所攝</cb:mulu><p xml:id="pX03p0573a0201">第二、藏部所攝中二：先釋藏部，後辨所攝。前中藏謂
<lb ed="X" n="0573a03"/><lb ed="R005" n="0006b18"/>三藏，二藏部卽十二部經。於中先釋三藏，卽分爲三：
<lb ed="X" n="0573a04"/><lb ed="R005" n="0007a01"/>初修多羅藏者，或云素怛<g ref="#CB17473">󴑁</g>。此中有二：先解通名，後
<lb ed="X" n="0573a05"/><lb ed="R005" n="0007a02"/>釋別目。初通名三藏者，<name role="" type="person">世親</name>攝論第一、莊嚴論第四
<lb ed="X" n="0573a06"/><lb ed="R005" n="0007a03"/>皆作是問：彼三及二云何名藏？答：由攝故，謂攝一切
<lb ed="X" n="0573a07"/><lb ed="R005" n="0007a04"/>所應知義。十地論中兩義解釋，或通三義。兩義者：一
<lb ed="X" n="0573a08"/><lb ed="R005" n="0007a05"/>堅實，二出生，三者於出生中開出包含義。如孕在藏
<lb ed="X" n="0573a09"/><lb ed="R005" n="0007a06"/>有二義故，故彼第一云：藏卽名堅，其猶樹藏。又如懷
<lb ed="X" n="0573a10"/><lb ed="R005" n="0007a07"/>孕在藏是諸善根，一切餘善根中其力最上猶如金
<lb ed="X" n="0573a11"/><lb ed="R005" n="0007a08"/>剛，亦能生成人天道行。今此三藏其義亦然，能詮所
<lb ed="X" n="0573a12"/><lb ed="R005" n="0007a09"/>詮不可壞故，由此能壞難壞惑故。二於能詮中蘊積
<lb ed="X" n="0573a13"/><lb ed="R005" n="0007a10"/>所詮諸義理故。三由能所詮成<anchor xml:id="nkr_note_orig_0573001" n="0573001"/>深無善因果故。三是
<lb ed="X" n="0573a14"/><lb ed="R005" n="0007a11"/>數，卽帶數釋也。二別釋中三：一辨名，二釋相，三異名。
<lb ed="X" n="0573a15"/><lb ed="R005" n="0007a12"/>初中修多羅者，此云契經。契謂契理契機，經卽貫穿
<lb ed="X" n="0573a16"/><lb ed="R005" n="0007a13"/>攝化。此或契理合機之經，或契卽經。又契經卽藏，古
<lb ed="X" n="0573a17"/><lb ed="R005" n="0007a14"/>來相傳多同此釋。今詳諸論及以梵言，良恐不爾。所
<lb ed="X" n="0573a18"/><lb ed="R005" n="0007a15"/>以者何？此中通辨有三失故：一敵對翻名失，二譯義
<lb ed="X" n="0573a19"/><lb ed="R005" n="0007a16"/>爲名失，三總別不分失。初失者，古德解云：脩多羅者，
<lb ed="X" n="0573a20"/><lb ed="R005" n="0007a17"/>此翻爲線。此方不貴線稱，癈線名經者，按五印度中
<lb ed="X" n="0573a21"/><lb ed="R005" n="0007a18"/>呼線席經，井索聖敎皆曰修多羅。古人不知修多羅
<lb ed="X" n="0573a22"/><lb ed="R005" n="0007b01"/>音含於衆目，乃執線爲正翻，而經非敵對。但此國聖
<lb ed="X" n="0573a23"/><lb ed="R005" n="0007b02"/>典旣號爲經，佛演修多羅寧應異召？敵對而譯，正合
<lb ed="X" n="0573a24"/><lb ed="R005" n="0007b03"/>稱經。二、以義爲名失者，翻譯之家自有規准。若名梵
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0573b" n="0573b"/>
<lb ed="X" n="0573b01"/><lb ed="R005" n="0007b04"/>漢共有，則敵對而翻。如其彼有此無，或卽令留梵語，
<lb ed="X" n="0573b02"/><lb ed="R005" n="0007b05"/>或復借義充名。凡是此方所無翻爲漢稱者，皆其類
<lb ed="X" n="0573b03"/><lb ed="R005" n="0007b06"/>爾。其譯脩多羅爲契經者，便是半義半名，非純借也。
<lb ed="X" n="0573b04"/><lb ed="R005" n="0007b07"/>若契經兩字皆是名者，如何梵本不云欲底脩多羅
<lb ed="X" n="0573b05"/><lb ed="R005" n="0007b08"/>耶？<note place="inline">欲底具翻，總有三義：一、契，二、順古所行，三、依正道理行。今取契義有膚受，云欲底但是道理之言者
<lb ed="X" n="0573b06"/><lb ed="R005" n="0007b09"/>謬矣。</note>攝大乘論、佛地論等皆云由能貫攝故名爲經，不
<lb ed="X" n="0573b07"/><lb ed="R005" n="0007b10"/>言貫攝卽是經目。蓋知經有貫攝業用，義當契合。貫
<lb ed="X" n="0573b08"/><lb ed="R005" n="0007b11"/>穿卽爲契理，攝持卽是合機。由此譯家依筆削之理，
<lb ed="X" n="0573b09"/><lb ed="R005" n="0007b12"/>取呼召之便，借義助名稱契經爾。此卽綴增一雜心
<lb ed="X" n="0573b10"/><lb ed="R005" n="0007b13"/>文者作古於前，譯華嚴、涅槃經等者取則於後，遞相
<lb ed="X" n="0573b11"/><lb ed="R005" n="0007b14"/>祖習不復研覈。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0573002" n="0573002"/>隨遠法師雖亦蹖駮，未竭其源。今依
<lb ed="X" n="0573b12"/><lb ed="R005" n="0007b15"/>敵對但可稱經，故智度第二呼脩多羅藏以爲經藏。
<lb ed="X" n="0573b13"/><lb ed="R005" n="0007b16"/>此經之一字尙非六釋所收，況通持業依主？若帶藏
<lb ed="X" n="0573b14"/><lb ed="R005" n="0007b17"/>敎之名，容有持業。應知諸論所釋契字，自解經之契
<lb ed="X" n="0573b15"/><lb ed="R005" n="0007b18"/>義，非釋契是經名。若不爾者，而雜心五義旣亦經之
<lb ed="X" n="0573b16"/><lb ed="R005" n="0008a01"/>義用，何不譯作經名？謂涌泉經等。又如質多名心集
<lb ed="X" n="0573b17"/><lb ed="R005" n="0008a02"/>起爲義，詎翻集起亦作名耶？一切名義當知皆爾。問：
<lb ed="X" n="0573b18"/><lb ed="R005" n="0008a03"/>名依義立，名豈異義？答：義定名不定，隨方名字種種
<lb ed="X" n="0573b19"/><lb ed="R005" n="0008a04"/>差別，義則不然。三、總別不分失者，但藏部立名，各有
<lb ed="X" n="0573b20"/><lb ed="R005" n="0008a05"/>兩重總別：一、謂三藏十二部爲總名，脩多羅等爲別
<lb ed="X" n="0573b21"/><lb ed="R005" n="0008a06"/>稱；二、謂修多羅爲總號，毗奈耶、應頌等爲別目。古來
<lb ed="X" n="0573b22"/><lb ed="R005" n="0008a07"/>相傳，唯辨前門，不論其後。<anchor xml:id="note_star_1" n="0573002" type="star"/>隨遠法師雖說脩多羅總
<lb ed="X" n="0573b23"/><lb ed="R005" n="0008a08"/>別略三：初、順涅槃；二、無聖敎，亦乖正理；三、違雜集。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0573003" n="0573003"/>云：
<lb ed="X" n="0573b24"/><lb ed="R005" n="0008a09"/>雜集修多羅者，謂長行綴葺，略說所應說義。釋曰：此
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0573c" n="0573c"/>
<lb ed="X" n="0573c01"/><lb ed="R005" n="0008a10"/>略說所應說義，卽是長行綴葺，曾無先略標後擧廣
<lb ed="X" n="0573c02"/><lb ed="R005" n="0008a11"/>釋之相。當知略者，總之異名，謂脩多一分是總，餘十
<lb ed="X" n="0573c03"/><lb ed="R005" n="0008a12"/>一分是別故。今謂脩多依藏部中總相業用而立其
<lb ed="X" n="0573c04"/><lb ed="R005" n="0008a13"/>名，餘藏部名依藏部中別相業用。所以者何？脩多羅
<lb ed="X" n="0573c05"/><lb ed="R005" n="0008a14"/>業能貫攝故。餘藏、餘部所詮所化，由此有貫，攝彼方
<lb ed="X" n="0573c06"/><lb ed="R005" n="0008a15"/>成。故涅槃十五云：始從如是我聞，終至歡喜奉行，一
<lb ed="X" n="0573c07"/><lb ed="R005" n="0008a16"/>切皆名修多羅故。又仁王二諦品中名修多羅爲法
<lb ed="X" n="0573c08"/><lb ed="R005" n="0008a17"/>本故，故知是總。若不爾者，餘藏、餘部或不皆能合機
<lb ed="X" n="0573c09"/><lb ed="R005" n="0008a18"/>契理，或應各各皆名修多，無所餘稱，由非總別相依
<lb ed="X" n="0573c10"/><lb ed="R005" n="0008b01"/>持故。所餘之名別相立者，毗奈耶藏依調伏業用，阿
<lb ed="X" n="0573c11"/><lb ed="R005" n="0008b02"/>毗達磨依智對業用，本事、本生、方廣、記莂、希法等五
<lb ed="X" n="0573c12"/><lb ed="R005" n="0008b03"/>依所詮業用，因緣、自說依起敎業用，應<anchor xml:id="nkr_note_orig_0573004" n="0573004"/>誦、諷誦依敎
<lb ed="X" n="0573c13"/><lb ed="R005" n="0008b04"/>相業用，譬喩、論議依善巧業用。別是能依，必帶於總，
<lb ed="X" n="0573c14"/><lb ed="R005" n="0008b05"/>故應頌等亦帶經稱。總是能持，不依於別，是故不帶
<lb ed="X" n="0573c15"/><lb ed="R005" n="0008b06"/>應頌等稱。問：若修多是總，餘是別者，何故涅槃第十
<lb ed="X" n="0573c16"/><lb ed="R005" n="0008b07"/>四云：從牛出乳，從乳出酪，酪出生蘇，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0573005" n="0573005"/>出生蘇出熟蘇，
<lb ed="X" n="0573c17"/><lb ed="R005" n="0008b08"/>熟蘇出醍醐。佛亦如是，從佛出於十二部經，從十二
<lb ed="X" n="0573c18"/><lb ed="R005" n="0008b09"/>部經出修多羅，從修多羅出方等經，從方等經出大
<lb ed="X" n="0573c19"/><lb ed="R005" n="0008b10"/>般涅槃，大般涅槃猶如醍醐。醍醐者，譬於佛性。佛性
<lb ed="X" n="0573c20"/><lb ed="R005" n="0008b11"/>者，卽是如來。答：此文正顯修多是總，然有兩釋。一云：
<lb ed="X" n="0573c21"/><lb ed="R005" n="0008b12"/>言從佛出十二部者，此卽本質十二部敎。從十二部
<lb ed="X" n="0573c22"/><lb ed="R005" n="0008b13"/>出修多羅者，此卽影像十二分敎。修多是總，但擧修
<lb ed="X" n="0573c23"/><lb ed="R005" n="0008b14"/>多也。從修多羅出方等者，方等是別，依於總故。從方
<lb ed="X" n="0573c24"/><lb ed="R005" n="0008b15"/>等經出涅槃者，依方等敎顯所詮故。一云：兩文互擧，
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0574a" n="0574a"/>
<lb ed="X" n="0574a01"/><lb ed="R005" n="0008b16"/>顯總別相從之理。非總無以成別，故十二皆名修多。
<lb ed="X" n="0574a02"/><lb ed="R005" n="0008b17"/>非別無以顯總，故從十二出修多。言從十二部者，通
<lb ed="X" n="0574a03"/><lb ed="R005" n="0008b18"/>相說也。二、言釋相者，諸論配屬、貫攝不同。或具二義，
<lb ed="X" n="0574a04"/><lb ed="R005" n="0009a01"/>各別配屬；或以貫攝，通配二用；或雖具二，無別分配。
<lb ed="X" n="0574a05"/><lb ed="R005" n="0009a02"/>故佛地論第一云：能貫能攝，故名爲經。以佛聖敎貫
<lb ed="X" n="0574a06"/><lb ed="R005" n="0009a03"/>穿攝持所應說義，所化生故。又<name role="" type="person">世親</name>攝論云：素怛纜
<lb ed="X" n="0574a07"/><lb ed="R005" n="0009a04"/>有四義，謂能貫穿、依故、相故、法故、義故。依者，謂於是
<lb ed="X" n="0574a08"/><lb ed="R005" n="0009a05"/>處，由此、爲此而有所說。相者，謂世俗諦相、勝義諦相。
<lb ed="X" n="0574a09"/><lb ed="R005" n="0009a06"/>法者，謂蘊、界、處、緣起、諦、食、靜慮、無量、無色、解脫、勝處、
<lb ed="X" n="0574a10"/><lb ed="R005" n="0009a07"/>遍處、菩提分、無<g ref="#CB01002">㝵</g>解、無諍等。義者，謂隨密意說。又瑜
<lb ed="X" n="0574a11"/><lb ed="R005" n="0009a08"/>伽二十五、顯揚二十皆云：素怛纜者，謂佛世尊於彼
<lb ed="X" n="0574a12"/><lb ed="R005" n="0009a09"/>方所，爲彼有情，依彼所化諸行差別，演說無量蘊相
<lb ed="X" n="0574a13"/><lb ed="R005" n="0009a10"/>應語，乃至廣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0574001" n="0574001"/>廣說。結集法者，攝取聖語，爲法久住，以
<lb ed="X" n="0574a14"/><lb ed="R005" n="0009a11"/>美妙言次第結集，貫穿縫綴，能引義利，能引梵行眞
<lb ed="X" n="0574a15"/><lb ed="R005" n="0009a12"/>善妙義，是名素怛纜。三、異名有三：一、仁王經中名爲
<lb ed="X" n="0574a16"/><lb ed="R005" n="0009a13"/>法本，按<anchor xml:id="nkr_note_orig_0574002" n="0574002"/>隨遠法師釋有五義：一、敎爲理本，二、經爲論
<lb ed="X" n="0574a17"/><lb ed="R005" n="0009a14"/>本，三、總爲別本。謂十二部中初是總修多羅，如涅槃
<lb ed="X" n="0574a18"/><lb ed="R005" n="0009a15"/>云：始從如是我聞，終至歡喜奉行，一切皆名修多羅
<lb ed="X" n="0574a19"/><lb ed="R005" n="0009a16"/>故。卽於前總中開分十一，餘不收者還復攝在修多
<lb ed="X" n="0574a20"/><lb ed="R005" n="0009a17"/>羅中，名之爲別。四、初爲後本，謂卽前<anchor xml:id="nkr_note_orig_0574003" n="0574003"/>別修多羅，望於
<lb ed="X" n="0574a21"/><lb ed="R005" n="0009a18"/>祇夜、重頌及譬喩、論議等是其本故。五、略爲廣本，謂
<lb ed="X" n="0574a22"/><lb ed="R005" n="0009b01"/>十二部中初略標擧一切通名修多羅，後廣解釋說
<lb ed="X" n="0574a23"/><lb ed="R005" n="0009b02"/>爲十二。如言色者卽是根本略修多羅，後云靑黃等
<lb ed="X" n="0574a24"/><lb ed="R005" n="0009b03"/>是其廣修多羅。今解不然，應如前叙兩重總別中後
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0574b" n="0574b"/>
<lb ed="X" n="0574b01"/><lb ed="R005" n="0009b04"/>總別義，總爲別本名法本也。若依<anchor xml:id="note_star_2" n="0574002" type="star"/>隨遠前五義釋名
<lb ed="X" n="0574b02"/><lb ed="R005" n="0009b05"/>法本者，則餘十一部應非理所依、應非論所釋、應非
<lb ed="X" n="0574b03"/><lb ed="R005" n="0009b06"/>契理機。十一旣無不契理機，故無脩多羅。十一不攝，
<lb ed="X" n="0574b04"/><lb ed="R005" n="0009b07"/>應唯脩多有重頌，祇夜亦應頌脩多。除諷重外，餘九
<lb ed="X" n="0574b05"/><lb ed="R005" n="0009b08"/>皆應無重頌。除論喩外，餘九皆應無論喩。彼等旣並
<lb ed="X" n="0574b06"/><lb ed="R005" n="0009b09"/>有，應皆名法本。分敎旣爾，藏亦應然。略爲廣本亦遍
<lb ed="X" n="0574b07"/><lb ed="R005" n="0009b10"/>一切，凡是藏敎皆有標釋。若爾，一切悉是法本，何獨
<lb ed="X" n="0574b08"/><lb ed="R005" n="0009b11"/>脩多？理旣不然，遠釋非也。二、依成實論，名直說語言，
<lb ed="X" n="0574b09"/><lb ed="R005" n="0009b12"/>斯卽尊者訶梨<g ref="#CB02494">䟦</g>摩。約佛語總相而言，名爲直說。一
<lb ed="X" n="0574b10"/><lb ed="R005" n="0009b13"/>一語言多義分別，名非直說。三、依智度第二，明三藏
<lb ed="X" n="0574b11"/><lb ed="R005" n="0009b14"/>中此名經藏，斯卽正是敵對翻名，廣如前說。</p>
<lb ed="X" n="0574b12"/><lb ed="R005" n="0009b15"/><p xml:id="pX03p0574b1201">二毗奈耶藏中三：一辨名，二釋相，三異名。初辨名者，
<lb ed="X" n="0574b13"/><lb ed="R005" n="0009b16"/>翻毗奈耶，義名調伏。若敵對譯，正稱爲律。然調練三
<lb ed="X" n="0574b14"/><lb ed="R005" n="0009b17"/>業，伏卽制伏過非。調是行體，伏是行用。調卽是伏，持
<lb ed="X" n="0574b15"/><lb ed="R005" n="0009b18"/>業釋也。然行體用，俱藏所詮。此則調伏之藏，依主釋
<lb ed="X" n="0574b16"/><lb ed="R005" n="0010a01"/>也。或能詮藏，有此調伏。行之業用，有財釋<anchor xml:id="nkr_note_orig_0574004" n="0574004"/>也。相者，世
<lb ed="X" n="0574b17"/><lb ed="R005" n="0010a02"/>親攝論云：毗奈耶有四義，謂犯罪故，等起故，還淨故，
<lb ed="X" n="0574b18"/><lb ed="R005" n="0010a03"/>出離故。犯罪者，謂五衆罪。等起者，謂無知故，放逸故，
<lb ed="X" n="0574b19"/><lb ed="R005" n="0010a04"/>煩惱盛故，不尊敬故，而犯諸罪。還淨者，謂由意樂，不
<lb ed="X" n="0574b20"/><lb ed="R005" n="0010a05"/>由治罸，如受律儀。出離者，有七種：一各各相對，說悔
<lb ed="X" n="0574b21"/><lb ed="R005" n="0010a06"/>所犯。二誓受治罸，謂受學等。三若有妨害，先制學處，
<lb ed="X" n="0574b22"/><lb ed="R005" n="0010a07"/>後由異門，還復開許。四別處止息，謂衆僧和合，還捨
<lb ed="X" n="0574b23"/><lb ed="R005" n="0010a08"/>所制。五轉依，謂苾蒭苾蒭尼，轉男女形故，捨不共罪。
<lb ed="X" n="0574b24"/><lb ed="R005" n="0010a09"/>六由眞實觀，謂作殊勝法殟駄南諸行相觀。七由法
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0574c" n="0574c"/>
<lb ed="X" n="0574c01"/><lb ed="R005" n="0010a10"/>爾得，謂由見諦，法爾得無小隨小罪。明了論釋無小
<lb ed="X" n="0574c02"/><lb ed="R005" n="0010a11"/>隨小，自有兩說。一云：小謂第二篇罪，隨小謂二種方
<lb ed="X" n="0574c03"/><lb ed="R005" n="0010a12"/>便罪。一云：小謂性罪，隨小謂諸戒中制罪。言<anchor xml:id="nkr_note_add_0574c0301" n="0574c0301"/><anchor xml:id="beg0574c0301" n="0574c0301"/>已<anchor xml:id="end0574c0301"/>見諦
<lb ed="X" n="0574c04"/><lb ed="R005" n="0010a13"/>者，於彼諸罪，法爾得出離故。問：今明大乘三藏，何故
<lb ed="X" n="0574c05"/><lb ed="R005" n="0010a14"/>此中依聲聞敎顯毗奈耶相？答：理實三藏大小不同，
<lb ed="X" n="0574c06"/><lb ed="R005" n="0010a15"/>然今且就引接敎說。古來同此三，異名有六：一曰波
<lb ed="X" n="0574c07"/><lb ed="R005" n="0010a16"/>羅提木叉，此云別解脫。然有二種：一、約因名別解脫，
<lb ed="X" n="0574c08"/><lb ed="R005" n="0010a17"/>自有二義：一、簡異，定道俱起，名之爲別；二、以三業十
<lb ed="X" n="0574c09"/><lb ed="R005" n="0010a18"/>支各各防非離過，故名爲別。前依簡持，後約離過。若
<lb ed="X" n="0574c10"/><lb ed="R005" n="0010b01"/>無簡持，定道亦應名別解脫，皆具別別離過義故，或
<lb ed="X" n="0574c11"/><lb ed="R005" n="0010b02"/>應無此離過解脫。二、據果名隨順解脫，謂方便淨涅
<lb ed="X" n="0574c12"/><lb ed="R005" n="0010b03"/>槃離障所顯，戒能順彼，故立此名相續解脫。經注云：
<lb ed="X" n="0574c13"/><lb ed="R005" n="0010b04"/>五分法身名解脫，梵云毗木叉；涅槃解脫，梵云木叉。
<lb ed="X" n="0574c14"/><lb ed="R005" n="0010b05"/>遠法師云：涅槃是無爲解脫，五分法師是有爲解脫。
<lb ed="X" n="0574c15"/><lb ed="R005" n="0010b06"/>今解不然。離過無障，名爲木叉；業用無<g ref="#CB01002">㝵</g>，名毗木叉。
<lb ed="X" n="0574c16"/><lb ed="R005" n="0010b07"/>經注：五分法身者，意取解脫、解脫知見，非是令取五
<lb ed="X" n="0574c17"/><lb ed="R005" n="0010b08"/>分也。以於境自在，名解脫故；審決解脫之事，名解脫
<lb ed="X" n="0574c18"/><lb ed="R005" n="0010b09"/>知見故。二曰尸羅，義取翅恒羅。翅恒羅，此云淸涼。此
<lb ed="X" n="0574c19"/><lb ed="R005" n="0010b10"/>亦二義，離熱惱因故，得淸涼果故。三日優婆羅叉，此
<lb ed="X" n="0574c20"/><lb ed="R005" n="0010b11"/>西域外道律名，亦名爲縵。四曰剌闍你地，地音田夷
<lb ed="X" n="0574c21"/><lb ed="R005" n="0010b12"/>反，此西域王法律名也。五曰守信，謂如本言，期無違
<lb ed="X" n="0574c22"/><lb ed="R005" n="0010b13"/>犯故。六曰性善，此於三性唯善攝故。</p>
<lb ed="X" n="0574c23"/><lb ed="R005" n="0010b14"/><p xml:id="pX03p0574c2301">三、阿毗達磨藏中三：初、辨名，二、釋相，三、異名。初者，阿
<lb ed="X" n="0574c24"/><lb ed="R005" n="0010b15"/>毗達磨義名對法。若依敵對而譯，或應名傳，如公羊
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0575a" n="0575a"/>
<lb ed="X" n="0575a01"/><lb ed="R005" n="0010b16"/>等。但此非勝，故不用爾。然阿毗言對，達磨稱法。舊云
<lb ed="X" n="0575a02"/><lb ed="R005" n="0010b17"/>阿毗曇，譯爲無比，詮慧勝故。今按諸家，更有三釋：一
<lb ed="X" n="0575a03"/><lb ed="R005" n="0010b18"/>云：對是所對，謂卽涅槃。法是藏法，由此藏法能令脩
<lb ed="X" n="0575a04"/><lb ed="R005" n="0011a01"/>行向涅槃故。此卽對之法，故依主釋也。二云：對是智
<lb ed="X" n="0575a05"/><lb ed="R005" n="0011a02"/>用，法是智體。故眞諦三藏翻有二義：一、趣向至得對，
<lb ed="X" n="0575a06"/><lb ed="R005" n="0011a03"/>謂無流慧根趣向涅槃故；二、如實相知對，謂無流慧
<lb ed="X" n="0575a07"/><lb ed="R005" n="0011a04"/>根緣諦理故。釋曰：此但於一無流智體隨用分二，緣
<lb ed="X" n="0575a08"/><lb ed="R005" n="0011a05"/>果、緣理有差別故。問：如何辨藏乃釋智耶？答：此有二
<lb ed="X" n="0575a09"/><lb ed="R005" n="0011a06"/>義：一、依所詮智，二、依造論者智。故瑜伽八十一云：論
<lb ed="X" n="0575a10"/><lb ed="R005" n="0011a07"/>議者，謂諸經典循環研覈摩怛理迦。乃至云：諸聖弟
<lb ed="X" n="0575a11"/><lb ed="R005" n="0011a08"/>子<anchor xml:id="nkr_note_add_0575a1101" n="0575a1101"/><anchor xml:id="beg0575a1101" n="0575a1101"/>已<anchor xml:id="end0575a1101"/>見諦跡，依自所證，無倒分別諸法體性，此亦名
<lb ed="X" n="0575a12"/><lb ed="R005" n="0011a09"/>爲阿毗達磨。釋曰：卽准此文，三賢菩薩、七方便人所
<lb ed="X" n="0575a13"/><lb ed="R005" n="0011a10"/>造解釋，非對法攝。三云：依藏、對藏，解釋爲名故。順正
<lb ed="X" n="0575a14"/><lb ed="R005" n="0011a11"/>理云：契經名法，論能決了，名爲對法。此卽法之對故，
<lb ed="X" n="0575a15"/><lb ed="R005" n="0011a12"/>依主釋也。二、釋相者，<name role="" type="person">世親</name>攝論云：阿毗達磨有四義，
<lb ed="X" n="0575a16"/><lb ed="R005" n="0011a13"/>謂對故、數故、伏故、通故。謂阿毗達磨名爲對法，此法
<lb ed="X" n="0575a17"/><lb ed="R005" n="0011a14"/>對向無住涅槃，能說諸諦、菩提分、解脫門等；亦名數
<lb ed="X" n="0575a18"/><lb ed="R005" n="0011a15"/>法，於一一法數數宣說，訓釋言詞、自共相等無量差
<lb ed="X" n="0575a19"/><lb ed="R005" n="0011a16"/>別故；亦名伏法，由此具足論處所等，能伏他論故；亦
<lb ed="X" n="0575a20"/><lb ed="R005" n="0011a17"/>名通法，此能通釋素怛纜義故。三、異名中三：一、名優
<lb ed="X" n="0575a21"/><lb ed="R005" n="0011a18"/>波提舍，此云論議；二、名摩怛理迦，此云本母，謂藏是
<lb ed="X" n="0575a22"/><lb ed="R005" n="0011b01"/>解本，能生解故，稱之爲母，本卽是母，持業釋也；三、名
<lb ed="X" n="0575a23"/><lb ed="R005" n="0011b02"/>摩夷，此云行母，謂依藏生解，依解成行，從本爲名，稱
<lb ed="X" n="0575a24"/><lb ed="R005" n="0011b03"/>日行母，生行之母，依主釋也。三、藏竟。</p>
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0575b" n="0575b"/>
<lb ed="X" n="0575b01"/><lb ed="R005" n="0011b04"/><p xml:id="pX03p0575b0101">第二二藏者，一菩薩藏、二聲聞藏。然此二藏體不異
<lb ed="X" n="0575b02"/><lb ed="R005" n="0011b05"/>三，約所爲異分之爲二。故莊嚴論第四云：此三藏由
<lb ed="X" n="0575b03"/><lb ed="R005" n="0011b06"/>上下乘差別故，復說爲聲聞及菩薩藏。攝大乘云：如
<lb ed="X" n="0575b04"/><lb ed="R005" n="0011b07"/>是三藏，上乘下乘有差別故，則成二藏：一聲聞藏、二
<lb ed="X" n="0575b05"/><lb ed="R005" n="0011b08"/>菩薩藏。言菩薩者，佛地論中三師別釋，故彼第二云：
<lb ed="X" n="0575b06"/><lb ed="R005" n="0011b09"/>菩薩摩訶薩者，謂諸薩埵求菩提故。此通三乘，爲簡
<lb ed="X" n="0575b07"/><lb ed="R005" n="0011b10"/>取大，故復說此摩訶薩言。又緣菩提薩埵爲境，故名
<lb ed="X" n="0575b08"/><lb ed="R005" n="0011b11"/>菩薩，具足自利利他大願，求大菩提利有情故。又薩
<lb ed="X" n="0575b09"/><lb ed="R005" n="0011b12"/>埵者勇猛義，謂能勇猛求大菩提，故名菩薩。初後依
<lb ed="X" n="0575b10"/><lb ed="R005" n="0011b13"/>主，中一有財，後或有財。言聲聞者，成實云：聞法得悟
<lb ed="X" n="0575b11"/><lb ed="R005" n="0011b14"/>曰聲聞。佛地論故云：聞佛言音而入聖道，故曰聲聞。
<lb ed="X" n="0575b12"/><lb ed="R005" n="0011b15"/>瑜伽八十二云：從他聽聞正法言音，又能令他聞正
<lb ed="X" n="0575b13"/><lb ed="R005" n="0011b16"/>法聲，故曰聲聞。法華第二云：以佛道聲令一切聞，故
<lb ed="X" n="0575b14"/><lb ed="R005" n="0011b17"/>名聲聞。此上諸釋，或依他聲而自聞，或依自聲令他
<lb ed="X" n="0575b15"/><lb ed="R005" n="0011b18"/>聞，皆依主釋。然此二藏，若據所詮菩薩聲聞理行果
<lb ed="X" n="0575b16"/><lb ed="R005" n="0012a01"/>等以名其藏，皆有財釋；若依菩薩聲聞以立藏名，皆
<lb ed="X" n="0575b17"/><lb ed="R005" n="0012a02"/>依主釋。二藏竟。</p><p xml:id="pX03p0575b1707" cb:place="inline">問：攝論、莊嚴論皆云：由上下乘差
<lb ed="X" n="0575b18"/><lb ed="R005" n="0012a03"/>別故，於三藏分爲二藏。何故普超、普曜、闍王、大悲等
<lb ed="X" n="0575b19"/><lb ed="R005" n="0012a04"/>經及入大乘論皆說三乘爲三藏耶？</p><p xml:id="pX03p0575b1915" cb:place="inline">答：前據二乘，
<lb ed="X" n="0575b20"/><lb ed="R005" n="0012a05"/>理果同故，聲聞敎行多故，緣覺多分不籍敎故，依藏
<lb ed="X" n="0575b21"/><lb ed="R005" n="0012a06"/>合乘也。後約二乘，敎行異故，依乘開藏也。雖各有據，
<lb ed="X" n="0575b22"/><lb ed="R005" n="0012a07"/>而前具三義，後唯一義，多義勝故，今就勝說。廣如瑜
<lb ed="X" n="0575b23"/><lb ed="R005" n="0012a08"/>伽二十五、三十八、八十一、八十五，雜集十一，顯揚第
<lb ed="X" n="0575b24"/><lb ed="R005" n="0012a09"/>六等說。</p>
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0575c" n="0575c"/>
<lb ed="X" n="0575c01"/><lb ed="R005" n="0012a10"/><p xml:id="pX03p0575c0101">第三十二部經者，亦曰十二分敎。於中二：初總，後別。
<lb ed="X" n="0575c02"/><lb ed="R005" n="0012a11"/>總者，十二是數部類，經卽是敎。總言十二等，帶數釋
<lb ed="X" n="0575c03"/><lb ed="R005" n="0012a12"/>也。然其部名濫於部<g ref="#CB11890">𧙍</g>，經稱涉於卷軸。不爾，如言若
<lb ed="X" n="0575c04"/><lb ed="R005" n="0012a13"/>干卷經，應云若干卷敎。爲止謬解，新名分敎爾。別中
<lb ed="X" n="0575c05"/><lb ed="R005" n="0012a14"/>有三：一列名，二釋名，三辨相。初列者，涅槃十五曰：知
<lb ed="X" n="0575c06"/><lb ed="R005" n="0012a15"/>法者，菩薩知十二部經，所謂脩多羅、祇夜、受記、伽他、
<lb ed="X" n="0575c07"/><lb ed="R005" n="0012a16"/>優陀那、尼陀那、阿波陀那、伊帝目多伽、闍陀伽、毗佛
<lb ed="X" n="0575c08"/><lb ed="R005" n="0012a17"/>略、阿浮陀達摩、優波提舍、受記。梵云和伽羅那。解深
<lb ed="X" n="0575c09"/><lb ed="R005" n="0012a18"/>密第三：云何菩薩依是四種奢摩他，乃至云能善毗
<lb ed="X" n="0575c10"/><lb ed="R005" n="0012b01"/>鉢舍那？佛言：如我爲諸菩薩所說法假立，所謂契經、
<lb ed="X" n="0575c11"/><lb ed="R005" n="0012b02"/>應頌、記別、諷誦、自說、因緣、譬喩、本事、本生、方廣、希法、
<lb ed="X" n="0575c12"/><lb ed="R005" n="0012b03"/>論議。二釋名者，初辨契經，廣如前釋。應頌者，應卽相
<lb ed="X" n="0575c13"/><lb ed="R005" n="0012b04"/>應，謂與長行相應之頌，或爲後來應更頌故，依主釋
<lb ed="X" n="0575c14"/><lb ed="R005" n="0012b05"/>也。記別者，玉篇云：記，錄也。說文云：別，解也。謂錄彼果，
<lb ed="X" n="0575c15"/><lb ed="R005" n="0012b06"/>示令解知。錄是敎體，令解爲用。記卽是別，持業釋也。
<lb ed="X" n="0575c16"/><lb ed="R005" n="0012b07"/>有云：差別之記識名記別者，本事本生豈非差別記
<lb ed="X" n="0575c17"/><lb ed="R005" n="0012b08"/>識耶？諷誦者，說文云：諷，誦也。諷卽誦故，持業釋也。自
<lb ed="X" n="0575c18"/><lb ed="R005" n="0012b09"/>說者，通依主有財，謂依自說故，自有所說故。因緣者，
<lb ed="X" n="0575c19"/><lb ed="R005" n="0012b10"/>因卽是緣。譬喩者，阿波陀那譬卽是喩。本事本生者，
<lb ed="X" n="0575c20"/><lb ed="R005" n="0012b11"/>猶因也，謂因時之事、因時之生有財也。方廣者，謂業
<lb ed="X" n="0575c21"/><lb ed="R005" n="0012b12"/>用廣大，猶如虗空充滿十方，如涅槃說，此方卽廣。有
<lb ed="X" n="0575c22"/><lb ed="R005" n="0012b13"/>云：正方也，正理廣陳，故名方廣。希法者，謂希奇之法。
<lb ed="X" n="0575c23"/><lb ed="R005" n="0012b14"/>論議者，謂循環研覈，論卽是議。若此十二，各帶分敎
<lb ed="X" n="0575c24"/><lb ed="R005" n="0012b15"/>二字之名，皆持業釋，謂脩多分卽敎故。乃至一切三
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0576a" n="0576a"/>
<lb ed="X" n="0576a01"/><lb ed="R005" n="0012b16"/>辨差別相者，十二分敎，各有二義：初契經二者，一總
<lb ed="X" n="0576a02"/><lb ed="R005" n="0012b17"/>相，二略相。故雜集十一云：契經者，謂長行綴葺，略說
<lb ed="X" n="0576a03"/><lb ed="R005" n="0012b18"/>所應說義。釋曰：長行簡伽他等敎，略說簡對法等藏，
<lb ed="X" n="0576a04"/><lb ed="R005" n="0013a01"/>餘如前說。此論且據一相而說，理實如前總別分別。
<lb ed="X" n="0576a05"/><lb ed="R005" n="0013a02"/>後引雜集，皆是此卷。二應頌者，一爲長行未說，故雜
<lb ed="X" n="0576a06"/><lb ed="R005" n="0013a03"/>集云：不了義經，應更頌釋，故名應頌。二爲後來者，故
<lb ed="X" n="0576a07"/><lb ed="R005" n="0013a04"/>涅槃十五云：佛吿比丘：我昔與汝，愚無智慧。乃至云：
<lb ed="X" n="0576a08"/><lb ed="R005" n="0013a05"/>如佛昔日，爲諸比丘說契經竟，爾時復有利根衆生，
<lb ed="X" n="0576a09"/><lb ed="R005" n="0013a06"/>爲聽法故，後至佛所，卽便問人：如來向者，爲說何事？
<lb ed="X" n="0576a10"/><lb ed="R005" n="0013a07"/>佛時知<anchor xml:id="nkr_note_add_0576a1001" n="0576a1001"/><anchor xml:id="beg0576a1001" n="0576a1001"/>已<anchor xml:id="end0576a1001"/>，卽因本經，以偈頌曰：我昔與汝等，不見四
<lb ed="X" n="0576a11"/><lb ed="R005" n="0013a08"/>眞諦，乃至更不受，諸有下所引。文皆同此卷。三記別
<lb ed="X" n="0576a12"/><lb ed="R005" n="0013a09"/>者，一記弟子生死因果，故雜集云：記別者，謂聖弟子
<lb ed="X" n="0576a13"/><lb ed="R005" n="0013a10"/>等，謝生過去，記別得失，生處差別。二記菩薩當成佛
<lb ed="X" n="0576a14"/><lb ed="R005" n="0013a11"/>事，涅槃云：如有經律中，佛爲諸大人，受佛記別：汝阿
<lb ed="X" n="0576a15"/><lb ed="R005" n="0013a12"/>逸多，未來有王，名曰蠰佉，當於是時，而得成佛，號曰
<lb ed="X" n="0576a16"/><lb ed="R005" n="0013a13"/>彌勒。是名受記經。四諷誦者，一爲易誦持故，二爲樂
<lb ed="X" n="0576a17"/><lb ed="R005" n="0013a14"/>偈頌說者，故涅槃經云：除脩多羅。乃至云：諸惡莫作，
<lb ed="X" n="0576a18"/><lb ed="R005" n="0013a15"/>諸善奉行，自淨其意，是諸佛敎。是名伽陀。今依別相
<lb ed="X" n="0576a19"/><lb ed="R005" n="0013a16"/>業用爲名，故云除脩多羅。餘敎分有此言，亦同此會。
<lb ed="X" n="0576a20"/><lb ed="R005" n="0013a17"/>五自說者，一爲令知諸法故。十地論云：何故不請而
<lb ed="X" n="0576a21"/><lb ed="R005" n="0013a18"/>說？若不自說，衆則不知爲說不說，又復不知欲說何
<lb ed="X" n="0576a22"/><lb ed="R005" n="0013b01"/>法。二爲令所化生殷重故，念佛慈悲，爲不請友故。涅
<lb ed="X" n="0576a23"/><lb ed="R005" n="0013b02"/>槃云：如佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0576a2301" n="0576a2301"/><anchor xml:id="beg0576a2301" n="0576a2301"/>晡<anchor xml:id="end0576a2301"/>時入於禪定。乃至云：明旦從禪定起，無
<lb ed="X" n="0576a24"/><lb ed="R005" n="0013b03"/>有人問，以他心智卽自說法。乃至云：是名優陀那。六
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0576b" n="0576b"/>
<lb ed="X" n="0576b01"/><lb ed="R005" n="0013b04"/>因緣者，一因請方說，表重法故。如雜集云：緣起者，因
<lb ed="X" n="0576b02"/><lb ed="R005" n="0013b05"/>請而說故。二因事方說，知本末故。涅槃云：如<name role="" type="person">舍衛國</name>
<lb ed="X" n="0576b03"/><lb ed="R005" n="0013b06"/>有一丈夫羅網捕鳥，乃至世尊知其本末而說偈言：
<lb ed="X" n="0576b04"/><lb ed="R005" n="0013b07"/>莫以小罪以爲無殃。乃至云：是名尼陀那。<note place="inline">雜集云：又有因緣制
<lb ed="X" n="0576b05"/><lb ed="R005" n="0013b08"/>立學處者，此與涅槃因事說同。</note>七譬喩者，一爲深智說，似令解眞故。
<lb ed="X" n="0576b06"/><lb ed="R005" n="0013b09"/>如法華云：諸有智者以譬喩得解是也。二爲淺識，就
<lb ed="X" n="0576b07"/><lb ed="R005" n="0013b10"/>彼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0576001" n="0576001"/>所類誘令信故。如對擔人說二蘊等。雜集通說，爲
<lb ed="X" n="0576b08"/><lb ed="R005" n="0013b11"/>令本義得明了故。八本事者，一說佛往事故、二說聖
<lb ed="X" n="0576b09"/><lb ed="R005" n="0013b12"/>弟子往事故。瑜伽中但明初相，雜集唯說後義，涅槃
<lb ed="X" n="0576b10"/><lb ed="R005" n="0013b13"/>通二種故。瑜伽八十一云：本事者，說佛前際諸所有
<lb ed="X" n="0576b11"/><lb ed="R005" n="0013b14"/>事，除說所生之事。雜集云：本事者，所謂宣說聖弟子
<lb ed="X" n="0576b12"/><lb ed="R005" n="0013b15"/>等前世相應事。涅槃云：我所說者名曰界經。乃至云：
<lb ed="X" n="0576b13"/><lb ed="R005" n="0013b16"/>是名伊帝曰多伽。釋曰：界者，因義、性義、種子義。本因
<lb ed="X" n="0576b14"/><lb ed="R005" n="0013b17"/>之言，通佛及弟子故。九本生者，一說昔所行故、二說
<lb ed="X" n="0576b15"/><lb ed="R005" n="0013b18"/>昔受身故。雜集、顯揚但辨初相，涅槃經中唯顯後義。
<lb ed="X" n="0576b16"/><lb ed="R005" n="0014a01"/>瑜伽通二說。顯揚第六云：本生者，謂於是中宣說世
<lb ed="X" n="0576b17"/><lb ed="R005" n="0014a02"/>尊過去彼彼方所若死若生，行於菩薩難行之行。涅
<lb ed="X" n="0576b18"/><lb ed="R005" n="0014a03"/>槃經云：如佛世尊本爲菩薩作鹿、罷、獐、兔、金翅鳥等
<lb ed="X" n="0576b19"/><lb ed="R005" n="0014a04"/>所可受身，是名闍陀伽。瑜伽八十一云：本生者，所謂
<lb ed="X" n="0576b20"/><lb ed="R005" n="0014a05"/>宣說諸菩薩相應事。十、方廣者，一、義廣大故。涅槃云：
<lb ed="X" n="0576b21"/><lb ed="R005" n="0014a06"/>所謂大乘方廣經典，其廣大猶如虗空，是名毗佛略。
<lb ed="X" n="0576b22"/><lb ed="R005" n="0014a07"/>二、業用周遍故。雜集開爲五義，故彼云：方廣者，謂菩
<lb ed="X" n="0576b23"/><lb ed="R005" n="0014a08"/>薩藏相應言說。亦名廣破，以能廣破一切障故。亦名
<lb ed="X" n="0576b24"/><lb ed="R005" n="0014a09"/>無比，無有諸法能比類故，一切有情利益安樂所依
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0576c" n="0576c"/>
<lb ed="X" n="0576c01"/><lb ed="R005" n="0014a10"/>處故，宣說廣大甚深義故。十一、希法者，一、德業殊異
<lb ed="X" n="0576c02"/><lb ed="R005" n="0014a11"/>故，二、法體希奇故。顯揚第六云：謂於是處宣說諸佛
<lb ed="X" n="0576c03"/><lb ed="R005" n="0014a12"/>及聖弟子所有共不共德及諸最勝殊特驚異甚深
<lb ed="X" n="0576c04"/><lb ed="R005" n="0014a13"/>之法，名爲希法。卽准此文，佛及菩薩現無<g ref="#CB01002">㝵</g>自在神
<lb ed="X" n="0576c05"/><lb ed="R005" n="0014a14"/>通及不可思議解脫法門，世及二乘皆未曾有。雜集
<lb ed="X" n="0576c06"/><lb ed="R005" n="0014a15"/>云：宣說聲聞、諸大菩薩及如來等最極希有甚奇特
<lb ed="X" n="0576c07"/><lb ed="R005" n="0014a16"/>法，名爲希法。涅槃云：菩薩初生卽行七步。乃至云：初
<lb ed="X" n="0576c08"/><lb ed="R005" n="0014a17"/>生入天廟時，令彼天像起迎禮敬，名未曾有。釋曰：雜
<lb ed="X" n="0576c09"/><lb ed="R005" n="0014a18"/>集且依通相而說，若分別言，希相全殊。十二、論議者，
<lb ed="X" n="0576c10"/><lb ed="R005" n="0014b01"/>一、佛自宣說，二、諸菩薩等互相論難故。瑜伽八十一
<lb ed="X" n="0576c11"/><lb ed="R005" n="0014b02"/>云：論議者，謂諸經典循環研覈。摩怛理迦，謂於是處
<lb ed="X" n="0576c12"/><lb ed="R005" n="0014b03"/>世尊自廣分別。乃至云：摩怛理迦亦名阿毗達磨。此
<lb ed="X" n="0576c13"/><lb ed="R005" n="0014b04"/>經問明品等諸菩薩更相問難，卽論議經也。辨相竟。
<lb ed="X" n="0576c14"/><lb ed="R005" n="0014b05"/>第二、辨所攝者，此經於三藏中正唯脩多羅攝，兼通
<lb ed="X" n="0576c15"/><lb ed="R005" n="0014b06"/>餘二，謂十藏品中說戒藏故，第二地中明戒品故，淨
<lb ed="X" n="0576c16"/><lb ed="R005" n="0014b07"/>行、賢首、十住、梵行、十行等中皆有其文，不可繁引，由
<lb ed="X" n="0576c17"/><lb ed="R005" n="0014b08"/>此故通毗奈耶攝。又此經或佛自說隨好品等，或加
<lb ed="X" n="0576c18"/><lb ed="R005" n="0014b09"/>持說十地品，莫不皆悉循環研覈甚深了義，由此亦
<lb ed="X" n="0576c19"/><lb ed="R005" n="0014b10"/>是對法所攝。此經於二藏中，唯菩薩藏十二分敎一
<lb ed="X" n="0576c20"/><lb ed="R005" n="0014b11"/>切皆攝。所以者何？文中具有十二分故。初、有契經者，
<lb ed="X" n="0576c21"/><lb ed="R005" n="0014b12"/>如涅槃說，始從如是我聞乃至歡喜奉行，如是一切
<lb ed="X" n="0576c22"/><lb ed="R005" n="0014b13"/>名脩多羅故。二、有應頌者，上下文中多有此分，不可
<lb ed="X" n="0576c23"/><lb ed="R005" n="0014b14"/>具引。三、有記別者，如說十住品、初發心功德品、出現
<lb ed="X" n="0576c24"/><lb ed="R005" n="0014b15"/>品等，十方佛爲聞法者授記是也，廣如前說。四、有諷
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0577a" n="0577a"/>
<lb ed="X" n="0577a01"/><lb ed="R005" n="0014b16"/>誦者，如賢首品及三天偈讚品等。五者、自說者，如十
<lb ed="X" n="0577a02"/><lb ed="R005" n="0014b17"/>忍住處等品。六、有因緣者，除前自說，所餘皆是。七、有
<lb ed="X" n="0577a03"/><lb ed="R005" n="0014b18"/>譬喩者，上下文中多有此分，不可繁述。八、有本事。九、
<lb ed="X" n="0577a04"/><lb ed="R005" n="0015a01"/>有本生者，如毗盧舍那品中說大威光生處及其逢
<lb ed="X" n="0577a05"/><lb ed="R005" n="0015a02"/>事諸佛獲利益事，幷入法界品中諸善知識說自<anchor xml:id="nkr_note_orig_0577001" n="0577001"/>在
<lb ed="X" n="0577a06"/><lb ed="R005" n="0015a03"/>往世本生事等是也。十、有方廣者，此經名義令分正
<lb ed="X" n="0577a07"/><lb ed="R005" n="0015a04"/>攝。十一、有希法者，上下文中說無<g ref="#CB01002">㝵</g>法界體、德、用等
<lb ed="X" n="0577a08"/><lb ed="R005" n="0015a05"/>自在之相，非權、小、凡等所有境界，故希有也。十二、有
<lb ed="X" n="0577a09"/><lb ed="R005" n="0015a06"/>論議者，上下經文若佛自說，若加持菩薩說，所有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0577002" n="0577002"/>脩
<lb ed="X" n="0577a10"/><lb ed="R005" n="0015a07"/>環研覈甚深了義，皆論議攝。辨攝竟。問：若此大乘具
<lb ed="X" n="0577a11"/><lb ed="R005" n="0015a08"/>十二分，涅槃等說當云何通？故涅槃第三云：護大乘
<lb ed="X" n="0577a12"/><lb ed="R005" n="0015a09"/>者，受持九部。法華第一云：我此九部法，隨順衆生說。
<lb ed="X" n="0577a13"/><lb ed="R005" n="0015a10"/>瑜伽二十五、三十八、八十五、地持十一皆云：聲聞藏
<lb ed="X" n="0577a14"/><lb ed="R005" n="0015a11"/>中無方廣故。答：彼諸經論各依別義，且約一相故作
<lb ed="X" n="0577a15"/><lb ed="R005" n="0015a12"/>是說，理實大小皆通十二。故深蜜第三說：菩薩依十
<lb ed="X" n="0577a16"/><lb ed="R005" n="0015a13"/>二分敎修奢摩他、毗鉢舍那。瑜伽二十一云：佛爲聲
<lb ed="X" n="0577a17"/><lb ed="R005" n="0015a14"/>聞一一具演十二分敎。而涅槃說九部大者，由依三
<lb ed="X" n="0577a18"/><lb ed="R005" n="0015a15"/>部小乘相故：一、據因緣中因犯制戒，不據因請因事；
<lb ed="X" n="0577a19"/><lb ed="R005" n="0015a16"/>二、依譬喩中誘引義，不依顯深廣義；三、約論議中非
<lb ed="X" n="0577a20"/><lb ed="R005" n="0015a17"/>了義說，不約了義說。具顯如前。法華經說九部小者，
<lb ed="X" n="0577a21"/><lb ed="R005" n="0015a18"/>由依三部大乘相故：一、依記別中記作佛義，不依弟
<lb ed="X" n="0577a22"/><lb ed="R005" n="0015b01"/>子死生記故；二、據自說中不請友義，不據爲重法義；
<lb ed="X" n="0577a23"/><lb ed="R005" n="0015b02"/>三、約方廣中廣大利樂義，不約正法廣陳義。瑜伽、地
<lb ed="X" n="0577a24"/><lb ed="R005" n="0015b03"/>持同此會釋，各有所據，不相違也。問：若藏部中脩多
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0577b" n="0577b"/>
<lb ed="X" n="0577b01"/><lb ed="R005" n="0015b04"/>唯總而非別者，餘中豈不各有餘部？謂一切分中各
<lb ed="X" n="0577b02"/><lb ed="R005" n="0015b05"/>有一切，廣如諸經，不可繁引。然其應頌與諷誦，本事
<lb ed="X" n="0577b03"/><lb ed="R005" n="0015b06"/>與本生，及本事、本生與記別，互望並無，而自說因緣
<lb ed="X" n="0577b04"/><lb ed="R005" n="0015b07"/>容得互有，如涅槃經說因緣相，無人請故。答：脩多羅
<lb ed="X" n="0577b05"/><lb ed="R005" n="0015b08"/>是總，名義俱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0577003" n="0577003"/>令，餘但義通，故並別攝。門諸分別，具顯
<lb ed="X" n="0577b06"/><lb ed="R005" n="0015b09"/>如章。上來第二藏部攝竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0577b07"/><lb ed="R005" n="0015b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">三顯敎差別</cb:mulu><p xml:id="pX03p0577b0701">第三、立敎差別中三：一叙異說，二辨順違，三顯正義。
<lb ed="X" n="0577b08"/><lb ed="R005" n="0015b11"/>就初門中略叙一十九家，勒爲六門。</p>
<lb ed="X" n="0577b09"/><lb ed="R005" n="0015b12"/><p xml:id="pX03p0577b0901">第一、立一音敎門，自有兩家：一、後魏<name role="" type="person">菩提留支</name>云：如
<lb ed="X" n="0577b10"/><lb ed="R005" n="0015b13"/>來一代說法，不離一音。故如來一音，同時報萬，大小
<lb ed="X" n="0577b11"/><lb ed="R005" n="0015b14"/>並陳。是故聖敎雖多差別，不離一音也。二、東秦羅什
<lb ed="X" n="0577b12"/><lb ed="R005" n="0015b15"/>三藏云：佛一圓音，平等無二，無思普應，機聞自殊，非
<lb ed="X" n="0577b13"/><lb ed="R005" n="0015b16"/>謂言音本陳大小。故維摩云：佛以一音演說法，衆生
<lb ed="X" n="0577b14"/><lb ed="R005" n="0015b17"/>各各隨所解故。</p>
<lb ed="X" n="0577b15"/><lb ed="R005" n="0015b18"/><p xml:id="pX03p0577b1501">第二、立二種敎門，自有四家：一者、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0577004" n="0577004"/>齊朝武丘山隱士
<lb ed="X" n="0577b16"/><lb ed="R005" n="0016a01"/>劉虬立漸、頓二敎，謂云：如來一代所說無出漸、頓，華
<lb ed="X" n="0577b17"/><lb ed="R005" n="0016a02"/>嚴經等是其頓敎，餘名爲漸。漸約五時以顯其相：一、
<lb ed="X" n="0577b18"/><lb ed="R005" n="0016a03"/>佛初成道，爲提謂等說五戒、十善、人、天敎門；二、佛成
<lb ed="X" n="0577b19"/><lb ed="R005" n="0016a04"/>道<anchor xml:id="nkr_note_add_0577b1901" n="0577b1901"/><anchor xml:id="beg0577b1901" n="0577b1901"/>已<anchor xml:id="end0577b1901"/>，十二年中說三乘差別敎門，如爲聲聞說四諦
<lb ed="X" n="0577b20"/><lb ed="R005" n="0016a05"/>敎等；三、佛成道後，三十年中說般若空相敎門；四、佛
<lb ed="X" n="0577b21"/><lb ed="R005" n="0016a06"/>成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0577b2101" n="0577b2101"/><anchor xml:id="beg0577b2101" n="0577b2101"/>已<anchor xml:id="end0577b2101"/>，四十年後於八年中說法華經，明破三皈一
<lb ed="X" n="0577b22"/><lb ed="R005" n="0016a07"/>敎門；五、佛臨涅槃，一日一夜說大涅槃，明佛性常住
<lb ed="X" n="0577b23"/><lb ed="R005" n="0016a08"/>敎門。如是約時次第說，故名之爲漸。</p><p xml:id="pX03p0577b2315" cb:place="inline">二、隋朝誕法
<lb ed="X" n="0577b24"/><lb ed="R005" n="0016a09"/>師等，亦立漸頓二敎，與前稍異。謂若約直往頓悟機，
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0577c" n="0577c"/>
<lb ed="X" n="0577c01"/><lb ed="R005" n="0016a10"/>大不由小，所說唯是菩薩乘敎，則名爲頓。若約漸悟
<lb ed="X" n="0577c02"/><lb ed="R005" n="0016a11"/>機，大由小起，所設具有三乘之敎，則名爲漸。</p><p xml:id="pX03p0577c0218" cb:place="inline">三、西
<lb ed="X" n="0577c03"/><lb ed="R005" n="0016a12"/>秦曇牟讖三藏立半滿二敎，謂依涅槃經喩顯大小
<lb ed="X" n="0577c04"/><lb ed="R005" n="0016a13"/>乘敎，如半滿字。隋遠法師亦同此立。</p><p xml:id="pX03p0577c0415" cb:place="inline">四、唐<anchor xml:id="nkr_note_orig_0577005" n="0577005"/>初南印
<lb ed="X" n="0577c05"/><lb ed="R005" n="0016a14"/>法師亦立二敎：一、屈曲敎，謂釋迦經<anchor xml:id="nkr_note_orig_0577006" n="0577006"/>遂機性說，隨計
<lb ed="X" n="0577c06"/><lb ed="R005" n="0016a15"/>破著故，如涅槃經等；二、平道敎，謂盧舍那經<anchor xml:id="note_star_3" n="0577006" type="star"/>遂法性
<lb ed="X" n="0577c07"/><lb ed="R005" n="0016a16"/>說故，如華嚴經。又此二敎略有四異：一、主異，謂釋迦
<lb ed="X" n="0577c08"/><lb ed="R005" n="0016a17"/>化身與舍那十身異故；二、處異，謂娑婆界中木樹、草
<lb ed="X" n="0577c09"/><lb ed="R005" n="0016a18"/>座與華藏界中寶樹、寶座異故；三、衆異，謂地前菩薩、
<lb ed="X" n="0577c10"/><lb ed="R005" n="0016b01"/>二乘、凡夫等雜衆與唯十地菩薩衆異故；四、說異，謂
<lb ed="X" n="0577c11"/><lb ed="R005" n="0016b02"/>局處之說與通方之說異故。廣顯差別，如彼華嚴疏。
<lb ed="X" n="0577c12"/><lb ed="R005" n="0016b03"/>第三、立三種敎，亦有四家：一、後魏光統律師立漸、頓、
<lb ed="X" n="0577c13"/><lb ed="R005" n="0016b04"/>圓三種敎，謂初爲根未熟者，先說無常，後方說常，先
<lb ed="X" n="0577c14"/><lb ed="R005" n="0016b05"/>爲說空，後說不空，如是漸次，故名爲漸；二、爲根<anchor xml:id="nkr_note_add_0577c1401" n="0577c1401"/><anchor xml:id="beg0577c1401" n="0577c1401"/>已<anchor xml:id="end0577c1401"/>熟
<lb ed="X" n="0577c15"/><lb ed="R005" n="0016b06"/>者，於一法門具足演說一切佛法常與無常、空不空
<lb ed="X" n="0577c16"/><lb ed="R005" n="0016b07"/>等，更無由漸，故名爲頓；三、爲於上達分階佛境者，說
<lb ed="X" n="0577c17"/><lb ed="R005" n="0016b08"/>於如來無<g ref="#CB01002">㝵</g>解脫究竟果德圓極祕密自在法門，故
<lb ed="X" n="0577c18"/><lb ed="R005" n="0016b09"/>名爲圓。其門人遵統，亦同此立。</p><p xml:id="pX03p0577c1813" cb:place="inline">二、<name role="" type="person">玄奘</name>三藏依解
<lb ed="X" n="0577c19"/><lb ed="R005" n="0016b10"/>深密經立三時法輪敎：初爲發趣聲聞乘者，於波羅
<lb ed="X" n="0577c20"/><lb ed="R005" n="0016b11"/>奈國<name role="" type="person">施鹿林</name>中創開生死涅槃因果，此卽第一四諦
<lb ed="X" n="0577c21"/><lb ed="R005" n="0016b12"/>法輪。次爲發趣菩薩乘者，鷲峯山等十六會說諸般
<lb ed="X" n="0577c22"/><lb ed="R005" n="0016b13"/>若，此卽第二無相法輪。後爲發趣一切乘者，蓮華藏
<lb ed="X" n="0577c23"/><lb ed="R005" n="0016b14"/>等淨穢土中說深密等，此卽第三了義法輪。此如測
<lb ed="X" n="0577c24"/><lb ed="R005" n="0016b15"/>法師解深密記第一中叙。</p><p xml:id="pX03p0577c2411" cb:place="inline">三、眞諦三藏，依金光明
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0578a" n="0578a"/>
<lb ed="X" n="0578a01"/><lb ed="R005" n="0016b16"/>經立轉、照、持三法輪敎。謂佛二月八日成道，四月八
<lb ed="X" n="0578a02"/><lb ed="R005" n="0016b17"/>日於波羅奈<name role="" type="person">鹿野苑</name>中，爲聲聞衆轉四諦法輪。後於
<lb ed="X" n="0578a03"/><lb ed="R005" n="0016b18"/>成道第七年中，在<name role="" type="person">舍衛國</name>去祇園五里智慧江邊，爲
<lb ed="X" n="0578a04"/><lb ed="R005" n="0017a01"/>諸菩薩及二乘衆說般若等經。此時具二，謂轉、照、法
<lb ed="X" n="0578a05"/><lb ed="R005" n="0017a02"/>輪。又於成道三十年後，未涅槃前，在毗舍離國鬼王
<lb ed="X" n="0578a06"/><lb ed="R005" n="0017a03"/>法堂，爲眞常菩薩說解節經。此時具有轉、照、持等三
<lb ed="X" n="0578a07"/><lb ed="R005" n="0017a04"/>種法輪也。</p><p xml:id="pX03p0578a0705" cb:place="inline">四、唐吉藏法師立三法輪敎：一、根本法
<lb ed="X" n="0578a08"/><lb ed="R005" n="0017a05"/>輪敎，卽華嚴經佛初成道說故。二、枝末法輪敎，謂佛
<lb ed="X" n="0578a09"/><lb ed="R005" n="0017a06"/>成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0578a0901" n="0578a0901"/><anchor xml:id="beg0578a0901" n="0578a0901"/>已<anchor xml:id="end0578a0901"/>五十七日後，於波羅奈林轉四諦法輪故。三、
<lb ed="X" n="0578a10"/><lb ed="R005" n="0017a07"/>攝末皈本法輪敎，謂法華經如來成道四十年後，說
<lb ed="X" n="0578a11"/><lb ed="R005" n="0017a08"/>會三歸一理故。</p>
<lb ed="X" n="0578a12"/><lb ed="R005" n="0017a09"/><p xml:id="pX03p0578a1201">第四、立四種敎門，於中自有五家：一、齊朝大衍法師
<lb ed="X" n="0578a13"/><lb ed="R005" n="0017a10"/>立四宗敎：一、因緣宗，謂薩婆多；二、假名宗，謂經部敎；
<lb ed="X" n="0578a14"/><lb ed="R005" n="0017a11"/>三、不眞宗，謂般若敎；四、眞宗，謂法界、眞理、佛性等敎。</p>
<lb ed="X" n="0578a15"/><lb ed="R005" n="0017a12"/><p xml:id="pX03p0578a1501">二、陳朝智顗禪師立四敎云：一、三藏敎，此敎明因
<lb ed="X" n="0578a16"/><lb ed="R005" n="0017a13"/>緣生滅四諦理，正敎小乘，傍敎菩薩。乃至云：此之三
<lb ed="X" n="0578a17"/><lb ed="R005" n="0017a14"/>藏的囑小乘，故名三藏敎。法華云：貪著小乘三藏學
<lb ed="X" n="0578a18"/><lb ed="R005" n="0017a15"/>者故。二、通敎，通，同也，三乘同稟故。此敎明因緣卽空
<lb ed="X" n="0578a19"/><lb ed="R005" n="0017a16"/>無生四眞諦理，是摩訶衍初門，正敎菩薩，傍敎二乘。
<lb ed="X" n="0578a20"/><lb ed="R005" n="0017a17"/>故大品云：欲學聲聞者，當學般若等云云。三、別敎，別
<lb ed="X" n="0578a21"/><lb ed="R005" n="0017a18"/>是不共之名，不共二乘人說故。此敎正明因緣假名
<lb ed="X" n="0578a22"/><lb ed="R005" n="0017b01"/>無實四眞諦理，的化菩薩，不涉二乘，聲聞在座，如聾
<lb ed="X" n="0578a23"/><lb ed="R005" n="0017b02"/>如啞。乃至云：非如方等、大品二乘共聞而敎菩薩，兼
<lb ed="X" n="0578a24"/><lb ed="R005" n="0017b03"/>欲簡非圓敎，名爲別，不名不共。四、圓敎以不偏爲義，
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0578b" n="0578b"/>
<lb ed="X" n="0578b01"/><lb ed="R005" n="0017b04"/>此敎明不思議因緣二諦中道理事具足不別，爲最
<lb ed="X" n="0578b02"/><lb ed="R005" n="0017b05"/>上利根人說。故華嚴云：顯現自在力，爲說圓滿經，無
<lb ed="X" n="0578b03"/><lb ed="R005" n="0017b06"/>量諸衆生，悉受菩提記。乃至廣說。具如顗師別行四
<lb ed="X" n="0578b04"/><lb ed="R005" n="0017b07"/>敎中辨。</p><p xml:id="pX03p0578b0404" cb:place="inline">三、梁朝<name role="" type="person">光宅寺</name>雲：法師立四乘敎。彼依法
<lb ed="X" n="0578b05"/><lb ed="R005" n="0017b08"/>華譬喩品說，以臨門三車爲權敎三乘，四衢等授大
<lb ed="X" n="0578b06"/><lb ed="R005" n="0017b09"/>車爲實敎大乘，權實合論故立爲四。故云：若不爾者，
<lb ed="X" n="0578b07"/><lb ed="R005" n="0017b10"/>諸子出宅各應得車，無宜更索。謂羊鹿是權，可使出
<lb ed="X" n="0578b08"/><lb ed="R005" n="0017b11"/>門不得；牛車是實，如何齊素？又若四衢等授卽是三
<lb ed="X" n="0578b09"/><lb ed="R005" n="0017b12"/>中牛者，且二子先自無心，得大是不期而會，求牛正
<lb ed="X" n="0578b10"/><lb ed="R005" n="0017b13"/>當無志，何說非本所望？又若不爾者，經不應言：初以
<lb ed="X" n="0578b11"/><lb ed="R005" n="0017b14"/>三車引誘諸子，然後但與大車。如來亦爾，初說三乘
<lb ed="X" n="0578b12"/><lb ed="R005" n="0017b15"/>引導衆生，然後但以大乘而度脫之。又不應言：於一
<lb ed="X" n="0578b13"/><lb ed="R005" n="0017b16"/>佛乘分別說三。又不應言：彼佛出時雖非惡世，以本
<lb ed="X" n="0578b14"/><lb ed="R005" n="0017b17"/>願故說三乘法。解云：惡世本願方說三乘，不爾諸佛
<lb ed="X" n="0578b15"/><lb ed="R005" n="0017b18"/>唯說其一。明知三中之大非實敎大也。具釋如彼法
<lb ed="X" n="0578b16"/><lb ed="R005" n="0018a01"/>華疏中。</p><p xml:id="pX03p0578b1604" cb:place="inline">四、隋朝笈多三藏亦立四敎云：一、四諦敎，
<lb ed="X" n="0578b17"/><lb ed="R005" n="0018a02"/>謂四阿含等諸小乘經。二、無相敎，謂諸部般若。三、法
<lb ed="X" n="0578b18"/><lb ed="R005" n="0018a03"/>相敎，謂楞伽經等。四、觀行敎，謂華嚴經。</p><p xml:id="pX03p0578b1816" cb:place="inline">五、唐新羅
<lb ed="X" n="0578b19"/><lb ed="R005" n="0018a04"/>國元曉法師亦立四敎：一、三乘別敎，如四諦敎、緣起
<lb ed="X" n="0578b20"/><lb ed="R005" n="0018a05"/>經等。二、三乘通敎，如般若、深密經等。三、一乘分敎，如
<lb ed="X" n="0578b21"/><lb ed="R005" n="0018a06"/>梵網經等。四、一乘滿敎，如華嚴經等。然三乘共學，名
<lb ed="X" n="0578b22"/><lb ed="R005" n="0018a07"/>三乘敎。不明法空，名別相敎。通說法空，是爲通敎。不
<lb ed="X" n="0578b23"/><lb ed="R005" n="0018a08"/>共二乘，名一乘敎。於中未顯普法，名隨分敎。復明普
<lb ed="X" n="0578b24"/><lb ed="R005" n="0018a09"/>法，名圓滿敎。具顯如彼華嚴疏中。</p>
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0578c" n="0578c"/>
<lb ed="X" n="0578c01"/><lb ed="R005" n="0018a10"/><p xml:id="pX03p0578c0101">第五、立五種敎門，自有三家：一、齊朝護身法師立三
<lb ed="X" n="0578c02"/><lb ed="R005" n="0018a11"/>宗敎：一、因緣宗；二、假名宗；三、不眞宗。此上三敎同衍
<lb ed="X" n="0578c03"/><lb ed="R005" n="0018a12"/>師說。四、眞宗敎，謂涅槃經說佛性常住等故。五、法界
<lb ed="X" n="0578c04"/><lb ed="R005" n="0018a13"/>宗敎，謂華嚴經說法界法門故。</p><p xml:id="pX03p0578c0413" cb:place="inline">二、唐初波頗三藏
<lb ed="X" n="0578c05"/><lb ed="R005" n="0018a14"/>亦立五敎：一、四諦敎，謂小乘經。二、無相敎，謂般若經。
<lb ed="X" n="0578c06"/><lb ed="R005" n="0018a15"/>三、觀行敎，謂華嚴經。此上三敎同笈多說。四、安樂敎，
<lb ed="X" n="0578c07"/><lb ed="R005" n="0018a16"/>謂涅槃經，說常樂故。五、守護敎，謂大集經，說守護正
<lb ed="X" n="0578c08"/><lb ed="R005" n="0018a17"/>法事故。</p><p xml:id="pX03p0578c0804" cb:place="inline">三、有古德亦立五敎：一、小乘敎，二、初敎，三、
<lb ed="X" n="0578c09"/><lb ed="R005" n="0018a18"/>終敎，四、頓敎，五、圓敎。此五大都影響天台，唯加頓敎
<lb ed="X" n="0578c10"/><lb ed="R005" n="0018b01"/>令別爾。然以天台呼小乘爲三藏敎，其名謬濫，故直
<lb ed="X" n="0578c11"/><lb ed="R005" n="0018b02"/>目爲小乘敎。通敎但被初根，故改爲初敎。別敎被於
<lb ed="X" n="0578c12"/><lb ed="R005" n="0018b03"/>熟機，故改名終敎。圓敎之名，仍其舊也。所立頓名，不
<lb ed="X" n="0578c13"/><lb ed="R005" n="0018b04"/>據根機，入法非漸。故引思益<anchor xml:id="nkr_note_orig_0578001" n="0578001"/>經云：得諸法正性者，不
<lb ed="X" n="0578c14"/><lb ed="R005" n="0018b05"/>從一地至於一地。又引楞伽云：初地卽八地，無所有
<lb ed="X" n="0578c15"/><lb ed="R005" n="0018b06"/>何次？又云：呵敎勸離，毀相泯心。生心卽妄，不生卽佛。
<lb ed="X" n="0578c16"/><lb ed="R005" n="0018b07"/>亦無佛無不佛，無生無不生。如淨名<anchor xml:id="nkr_note_orig_0578002" n="0578002"/>哩住顯不二等，
<lb ed="X" n="0578c17"/><lb ed="R005" n="0018b08"/>是其頓也<note place="inline">其相同此</note>。</p>
<lb ed="X" n="0578c18"/><lb ed="R005" n="0018b09"/><p xml:id="pX03p0578c1801">第六、立六種敎門。唯有一家，謂耆闍法師云：敎有六
<lb ed="X" n="0578c19"/><lb ed="R005" n="0018b10"/>種：一、因緣宗敎，二、假名宗敎，此上二敎同衍師說；三、
<lb ed="X" n="0578c20"/><lb ed="R005" n="0018b11"/>不眞宗敎，謂諸大乘通說諸法如幻化理故；四、眞宗
<lb ed="X" n="0578c21"/><lb ed="R005" n="0018b12"/>敎，謂說諸法眞空理故；五、常宗敎，謂說眞理恒沙、功
<lb ed="X" n="0578c22"/><lb ed="R005" n="0018b13"/>德常恒等義故；六、圓宗敎，謂法界自在、緣起無<g ref="#CB01002">㝵</g>、德
<lb ed="X" n="0578c23"/><lb ed="R005" n="0018b14"/>用圓備故。</p>
<lb ed="X" n="0578c24"/><lb ed="R005" n="0018b15"/><p xml:id="pX03p0578c2401">第二辨違順者，前之所叙一十九家，雖各有憑敎理
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0579a" n="0579a"/>
<lb ed="X" n="0579a01"/><lb ed="R005" n="0018b16"/>成立，中間非無名義可不，故此略明順違之相也。</p>
<lb ed="X" n="0579a02"/><lb ed="R005" n="0018b17"/><p xml:id="pX03p0579a0201">初一音敎中，兩師俱依本質敎說。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0579001" n="0579001"/>若□唯識，敎分本
<lb ed="X" n="0579a03"/><lb ed="R005" n="0018b18"/>影，則非唯一音，影像多故，隨聞者識，聚集異故。若依
<lb ed="X" n="0579a04"/><lb ed="R005" n="0019a01"/>無<g ref="#CB01002">㝵</g>法界，則說聽圓融，令互相攝，一多無<g ref="#CB01002">㝵</g>也。</p>
<lb ed="X" n="0579a05"/><lb ed="R005" n="0019a02"/><p xml:id="pX03p0579a0501">第二二敎門內，初劉虬立漸頓中云初時但說人天
<lb ed="X" n="0579a06"/><lb ed="R005" n="0019a03"/>敎者，此判若唯對一類機理則無爽，若用五時刻定
<lb ed="X" n="0579a07"/><lb ed="R005" n="0019a04"/>全斷，便乖提謂密迹等經，彼經皆云第二七日說三
<lb ed="X" n="0579a08"/><lb ed="R005" n="0019a05"/>乘故。若十二年中說三差別，則深密應非說三差別，
<lb ed="X" n="0579a09"/><lb ed="R005" n="0019a06"/>眞諦記中佛成道後三十八年說解節經故。若十二
<lb ed="X" n="0579a10"/><lb ed="R005" n="0019a07"/>年後三十年前說般若空敎者，龍樹菩薩釋大品經，
<lb ed="X" n="0579a11"/><lb ed="R005" n="0019a08"/>則不應云諸比丘衆聞說般若各脫三衣施佛不犯
<lb ed="X" n="0579a12"/><lb ed="R005" n="0019a09"/>缺衣者，由是十二年前未制廣戒故。又與眞諦引敎
<lb ed="X" n="0579a13"/><lb ed="R005" n="0019a10"/>相違記中，說佛成道七年後卽說般若經故。又云說
<lb ed="X" n="0579a14"/><lb ed="R005" n="0019a11"/>般若時未說破三皈一敎者，何故大品云舍利弗問
<lb ed="X" n="0579a15"/><lb ed="R005" n="0019a12"/>須菩提言：若都不退空復不異，何故得有三乘差別
<lb ed="X" n="0579a16"/><lb ed="R005" n="0019a13"/>不唯一乘？須菩提言：無二無三，若聞不怖能得菩提。
<lb ed="X" n="0579a17"/><lb ed="R005" n="0019a14"/>據此<anchor xml:id="nkr_note_add_0579a1701" n="0579a1701"/><anchor xml:id="beg0579a1701" n="0579a1701"/>已<anchor xml:id="end0579a1701"/>說，何言未耶？若三十年後說破三皈一敎者，
<lb ed="X" n="0579a18"/><lb ed="R005" n="0019a15"/>深乖前引大品所說。若臨涅槃時唯說佛性常位了
<lb ed="X" n="0579a19"/><lb ed="R005" n="0019a16"/>義者，遺敎應非臨涅槃說。此上且約隨說乖妨，大都
<lb ed="X" n="0579a20"/><lb ed="R005" n="0019a17"/>此人未識佛法，謂不知如來本質色、聲聞同時異應，
<lb ed="X" n="0579a21"/><lb ed="R005" n="0019a18"/>一切時處但與諸機作增上緣，非<anchor xml:id="nkr_note_orig_0579002" n="0579002"/>目前後說大小法，
<lb ed="X" n="0579a22"/><lb ed="R005" n="0019b01"/>故不識佛也。又不知影像敎，但結集家隨機見聞，故
<lb ed="X" n="0579a23"/><lb ed="R005" n="0019b02"/>前後大小之相，故不識法也。由不知判敎多失，諸有
<lb ed="X" n="0579a24"/><lb ed="R005" n="0019b03"/>同者準此應知。</p><p xml:id="pX03p0579a2407" cb:place="inline">二、誕法師等漸頓敎者，敎旣有憑，
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0579b" n="0579b"/>
<lb ed="X" n="0579b01"/><lb ed="R005" n="0019b04"/>義復無失。故出現品云：若卽說深法，衆生恐怖，是故
<lb ed="X" n="0579b02"/><lb ed="R005" n="0019b05"/>如來漸降法雨，如摩那斯；若頓說大<anchor xml:id="nkr_note_orig_0579003" n="0579003"/>乘法，如大<anchor xml:id="nkr_note_orig_0579004" n="0579004"/>莊嚴。
<lb ed="X" n="0579b03"/><lb ed="R005" n="0019b06"/>又法華云：若但讚佛乘，衆生沒在苦，是故以方便，分
<lb ed="X" n="0579b04"/><lb ed="R005" n="0019b07"/>別說三乘等。廣說應知。文旣至義，敎復極成，無過故
<lb ed="X" n="0579b05"/><lb ed="R005" n="0019b08"/>也。</p><p xml:id="pX03p0579b0502" cb:place="inline">三、曇牟讖三藏立半滿敎者，文義令依涅槃所
<lb ed="X" n="0579b06"/><lb ed="R005" n="0019b09"/>說，旣亦敎義至極無所違也。</p><p xml:id="pX03p0579b0612" cb:place="inline">四江南印法師等立
<lb ed="X" n="0579b07"/><lb ed="R005" n="0019b10"/>平道屈曲二種敎者，義寬斷狹多所違犯。何者？謂云
<lb ed="X" n="0579b08"/><lb ed="R005" n="0019b11"/>釋迦說經皆是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0579005" n="0579005"/>遂機隨計破著，舍那說經皆<anchor xml:id="note_star_4" n="0579005" type="star"/>遂法性
<lb ed="X" n="0579b09"/><lb ed="R005" n="0019b12"/>自在而說。若爾者，涅槃法華維摩楞伽密嚴勝鬘佛
<lb ed="X" n="0579b10"/><lb ed="R005" n="0019b13"/>藏經等皆釋迦說，應不明於如來藏性實相法界等。
<lb ed="X" n="0579b11"/><lb ed="R005" n="0019b14"/>華嚴梵網旣舍那說，何故華<anchor xml:id="nkr_note_orig_0579006" n="0579006"/>嚴於四諦普賢行等品，
<lb ed="X" n="0579b12"/><lb ed="R005" n="0019b15"/>皆云隨諸衆生所應調伏作如是說？又問：明淨行梵
<lb ed="X" n="0579b13"/><lb ed="R005" n="0019b16"/>行三賢十地離世間入法界等諸品之中，不應皆說
<lb ed="X" n="0579b14"/><lb ed="R005" n="0019b17"/>對治行法。梵網應唯<anchor xml:id="note_star_5" n="0579005" type="star"/>遂法性說，不隨雜類畜生等器
<lb ed="X" n="0579b15"/><lb ed="R005" n="0019b18"/>方便而說，亦不應說化身佛禮報身佛請問法等。四
<lb ed="X" n="0579b16"/><lb ed="R005" n="0020a01"/>異中衆處兩異皆違經說，七處並是娑婆界故。出現
<lb ed="X" n="0579b17"/><lb ed="R005" n="0020a02"/>品云：十方諸佛讚普賢言能說此法，今此會中有佛
<lb ed="X" n="0579b18"/><lb ed="R005" n="0020a03"/>刹塵數衆生發菩提心故。發心功德品中亦同此說。
<lb ed="X" n="0579b19"/><lb ed="R005" n="0020a04"/>准此故知有地前器是此師所立，多違敎理甚難依
<lb ed="X" n="0579b20"/><lb ed="R005" n="0020a05"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0579b21"/><lb ed="R005" n="0020a06"/><p xml:id="pX03p0579b2101">第三、三種敎門內四說之中，初光統立漸、頓、圓者，若
<lb ed="X" n="0579b22"/><lb ed="R005" n="0020a07"/>漸根生、熟俱漸，頓根生、熟但頓，漸、頓可分。旣云未熟
<lb ed="X" n="0579b23"/><lb ed="R005" n="0020a08"/>名漸，<anchor xml:id="nkr_note_add_0579b2301" n="0579b2301"/><anchor xml:id="beg0579b2301" n="0579b2301"/>已<anchor xml:id="end0579b2301"/>熟名頓，此則於一漸根生、熟爲異，無頓義也。
<lb ed="X" n="0579b24"/><lb ed="R005" n="0020a09"/>或應彼一有漸、頓二根，生必至熟，熟必從生故；或應
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0579c" n="0579c"/>
<lb ed="X" n="0579c01"/><lb ed="R005" n="0020a10"/>一切皆是漸根，無有不從生至熟故。又圓機旣是分
<lb ed="X" n="0579c02"/><lb ed="R005" n="0020a11"/>階佛境，則地前無有堪聞此經，此經此釋便有自敎
<lb ed="X" n="0579c03"/><lb ed="R005" n="0020a12"/>相違。出現品云：今此會中有佛刹塵數衆生發阿耨
<lb ed="X" n="0579c04"/><lb ed="R005" n="0020a13"/>菩提心故。又發心功德品及離世間品皆云：我等諸
<lb ed="X" n="0579c05"/><lb ed="R005" n="0020a14"/>佛悉共同心護持此經，令現在、未來諸菩薩衆未曾
<lb ed="X" n="0579c06"/><lb ed="R005" n="0020a15"/>聞者，皆當得聞故。釋曰：此未曾得聞之輩，應是地上。
<lb ed="X" n="0579c07"/><lb ed="R005" n="0020a16"/>旣爾，必唯被上達分階佛境者耶？</p><p xml:id="pX03p0579c0714" cb:place="inline">二、<name role="" type="person">玄奘</name>三藏三
<lb ed="X" n="0579c08"/><lb ed="R005" n="0020a17"/>時法輪，祇可唯是漸敎，唯論三性，一法唯爲一機，不
<lb ed="X" n="0579c09"/><lb ed="R005" n="0020a18"/>可以爲定量剖判一切佛法。測法師解深密記宗趣
<lb ed="X" n="0579c10"/><lb ed="R005" n="0020b01"/>中，叙淸辨、護法兩家判敎云：問：諸部般若宗明無相，
<lb ed="X" n="0579c11"/><lb ed="R005" n="0020b02"/>此經了義淺深何別？淸辨解云：深密等經明有所得，
<lb ed="X" n="0579c12"/><lb ed="R005" n="0020b03"/>淺而非深；諸部般若顯無所得，爲最甚深。護法判云：
<lb ed="X" n="0579c13"/><lb ed="R005" n="0020b04"/>二時所說無相之理，理無淺深，而說深密爲了義者，
<lb ed="X" n="0579c14"/><lb ed="R005" n="0020b05"/>約三性義決判諸經有無道理，顯了說故，名爲了義；
<lb ed="X" n="0579c15"/><lb ed="R005" n="0020b06"/>非無相中有淺深故，名爲了義。又成唯識記第八卷
<lb ed="X" n="0579c16"/><lb ed="R005" n="0020b07"/>中會釋云：淸辨菩薩說解深密爲不了者，有所得故；
<lb ed="X" n="0579c17"/><lb ed="R005" n="0020b08"/>諸部般若名爲了義，無所得故。而彼經中說深密等
<lb ed="X" n="0579c18"/><lb ed="R005" n="0020b09"/>爲了義者，以對機根說三性義，易可了知，勸令受覺，
<lb ed="X" n="0579c19"/><lb ed="R005" n="0020b10"/>於一時間說爲了義，非約盡理名爲了敎。釋曰：准此
<lb ed="X" n="0579c20"/><lb ed="R005" n="0020b11"/>所叙，故知深密不能定斷一切佛法。若不爾者，則衆
<lb ed="X" n="0579c21"/><lb ed="R005" n="0020b12"/>生界中無頓機故，又使佛無圓音應故，又不能斷佛
<lb ed="X" n="0579c22"/><lb ed="R005" n="0020b13"/>性常住、法界解脫、具分眞性、如來藏等無量法門，約
<lb ed="X" n="0579c23"/><lb ed="R005" n="0020b14"/>時尅敎難極成也。若謂三時約義淺深不據時節者，
<lb ed="X" n="0579c24"/><lb ed="R005" n="0020b15"/>深密不應說初昔今，故彼第二云：世尊初於一時在
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0580a" n="0580a"/>
<lb ed="X" n="0580a01"/><lb ed="R005" n="0020b16"/>波羅痆斯國<name role="" type="person">仙人墮處</name><name role="" type="person">施鹿林</name>中，唯爲發趣聲聞乘
<lb ed="X" n="0580a02"/><lb ed="R005" n="0020b17"/>者，以四諦相轉正法輪。乃至云：世尊在昔第二時中，
<lb ed="X" n="0580a03"/><lb ed="R005" n="0020b18"/>唯爲發趣脩大乘者，以隱密相轉正法輪。乃至云：世
<lb ed="X" n="0580a04"/><lb ed="R005" n="0021a01"/>尊於今第三時中，普爲發趣一切乘者，以顯了相轉
<lb ed="X" n="0580a05"/><lb ed="R005" n="0021a02"/>正法輪。又前叙異說中引深密記，辨三法輪時處前
<lb ed="X" n="0580a06"/><lb ed="R005" n="0021a03"/>後歷然差別，如何拒諱也？三眞諦、三藏、三時法輪尅
<lb ed="X" n="0580a07"/><lb ed="R005" n="0021a04"/>定年月，斷敎淺深會同前說。</p><p xml:id="pX03p0580a0712" cb:place="inline">四、吉藏法師三法輪
<lb ed="X" n="0580a08"/><lb ed="R005" n="0021a05"/>中，若初時唯是根本法輪無技末者，何故此經入法
<lb ed="X" n="0580a09"/><lb ed="R005" n="0021a06"/>界品云：譬如餓鬼至恒河邊而不見水，設有見者見
<lb ed="X" n="0580a10"/><lb ed="R005" n="0021a07"/>其枯竭。此喩聲聞在根本敎法界會中，雖不見聞佛
<lb ed="X" n="0580a11"/><lb ed="R005" n="0021a08"/>菩薩境，然能見聞自分境界。又此所立亦違密跡、提
<lb ed="X" n="0580a12"/><lb ed="R005" n="0021a09"/>謂等經，彼經皆云第二七日說三乘故。若四十年後
<lb ed="X" n="0580a13"/><lb ed="R005" n="0021a10"/>總是會末皈本敎者，佛臨涅槃不應更說遺敎誡經。
<lb ed="X" n="0580a14"/><lb ed="R005" n="0021a11"/>又此所判爲漸爲頓？若爲漸根，則不應說先大後小；
<lb ed="X" n="0580a15"/><lb ed="R005" n="0021a12"/>若爲頓根，則不應有以後會前漸次之相。又按無量
<lb ed="X" n="0580a16"/><lb ed="R005" n="0021a13"/>義經，佛一切時說大說小，機一切時有大有小，各別
<lb ed="X" n="0580a17"/><lb ed="R005" n="0021a14"/>自聞、各別獲益，是故約時尅敎皆不可也。</p>
<lb ed="X" n="0580a18"/><lb ed="R005" n="0021a15"/><p xml:id="pX03p0580a1801">第四、立四種敎門內，五說之中，初衍法師四敎：第一、
<lb ed="X" n="0580a19"/><lb ed="R005" n="0021a16"/>名因緣者，此名寬濫，何敎之內不說因緣？經部標爲
<lb ed="X" n="0580a20"/><lb ed="R005" n="0021a17"/>假名宗者，仁王、大品皆立三假，豈唯經部？又不眞之
<lb ed="X" n="0580a21"/><lb ed="R005" n="0021a18"/>與假名，難表差別也。</p><p xml:id="pX03p0580a2109" cb:place="inline">二、智顗禪師四敎：初、名三藏
<lb ed="X" n="0580a22"/><lb ed="R005" n="0021b01"/>敎者，按立此名本依智度，謂對迦陀延尼子弟子而
<lb ed="X" n="0580a23"/><lb ed="R005" n="0021b02"/>言，三藏中如是如是說，非謂一切也。故彼論一部文
<lb ed="X" n="0580a24"/><lb ed="R005" n="0021b03"/>中通名小宗，或云聲聞法，或云二乘法，或云小乘法，
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0580b" n="0580b"/>
<lb ed="X" n="0580b01"/><lb ed="R005" n="0021b04"/>或云三藏法。當知小乘之名隨自宗語，三藏之稱隨
<lb ed="X" n="0580b02"/><lb ed="R005" n="0021b05"/>他宗言，非共名也。而顗禪之徒不曉此意，務存詭異，
<lb ed="X" n="0580b03"/><lb ed="R005" n="0021b06"/>誤製敎名，自成四失：一、濫涉大乘失，謂若小有三藏
<lb ed="X" n="0580b04"/><lb ed="R005" n="0021b07"/>則名三藏敎，大旣有三藏何不名三藏？二、大無三藏
<lb ed="X" n="0580b05"/><lb ed="R005" n="0021b08"/>失，謂小乘有三藏獨名爲三藏，大不名三藏，大應無
<lb ed="X" n="0580b06"/><lb ed="R005" n="0021b09"/>三藏。三、特違至敎失，謂法華云不得親近小乘三藏
<lb ed="X" n="0580b07"/><lb ed="R005" n="0021b10"/>學者，旣以小乘爲能別之言，明知三藏不唯屬小，諸
<lb ed="X" n="0580b08"/><lb ed="R005" n="0021b11"/>大乘經皆無偏目小乘爲三藏者，闍王下卷及入大
<lb ed="X" n="0580b09"/><lb ed="R005" n="0021b12"/>乘論皆破小乘不許立三藏也。四、有不定失，謂智度
<lb ed="X" n="0580b10"/><lb ed="R005" n="0021b13"/>十一龍樹自云：如提達呵多等亦以三藏聲聞法、摩
<lb ed="X" n="0580b11"/><lb ed="R005" n="0021b14"/>訶衍法敎人，而身入地獄。是事云何等？又經量部唯
<lb ed="X" n="0580b12"/><lb ed="R005" n="0021b15"/>立經、律二藏，經詮慧處是對法故。大衆部師說有四
<lb ed="X" n="0580b13"/><lb ed="R005" n="0021b16"/>藏，三藏之外更立雜藏，通詮三學故。犢子部師亦立
<lb ed="X" n="0580b14"/><lb ed="R005" n="0021b17"/>四藏，於三藏外立呪藏故。成實論宗立有五藏，於三
<lb ed="X" n="0580b15"/><lb ed="R005" n="0021b18"/>藏外更立雜藏及菩薩藏。准上諸部，立藏多少數旣
<lb ed="X" n="0580b16"/><lb ed="R005" n="0022a01"/>不定，何得都名小乘爲三藏敎？故今與作不定過云：
<lb ed="X" n="0580b17"/><lb ed="R005" n="0022a02"/>爲如一切有部立三藏故，小乘定名爲三藏耶？爲如
<lb ed="X" n="0580b18"/><lb ed="R005" n="0022a03"/>經量部等不立三藏，小乘不定名三藏耶？<note place="inline">有喩云云</note>又若
<lb ed="X" n="0580b19"/><lb ed="R005" n="0022a04"/>此敎傍敎菩薩，則應一切菩薩皆因小起，總無頓機，
<lb ed="X" n="0580b20"/><lb ed="R005" n="0022a05"/>無簡言故。二、以三乘同稟名爲通敎。此明因緣卽空
<lb ed="X" n="0580b21"/><lb ed="R005" n="0022a06"/>無生四眞諦理者，小宗之中，亦說聲聞、辟支、菩薩同
<lb ed="X" n="0580b22"/><lb ed="R005" n="0022a07"/>稟小敎，亦應名通敎耶？又佛說般若時，二乘在會，爲
<lb ed="X" n="0580b23"/><lb ed="R005" n="0022a08"/>聞生空？爲聞二空？若唯生空，則與菩薩異，何名同稟？
<lb ed="X" n="0580b24"/><lb ed="R005" n="0022a09"/>若言聞之雖異，以同會故，名同稟者，則諸敎皆爾，何
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0580c" n="0580c"/>
<lb ed="X" n="0580c01"/><lb ed="R005" n="0022a10"/>直般若一音異應，豈不然乎？亦不可說聞二空敎獲
<lb ed="X" n="0580c02"/><lb ed="R005" n="0022a11"/>二乘果，行果雜亂故。又別、圓兩敎，豈亦不說因緣卽
<lb ed="X" n="0580c03"/><lb ed="R005" n="0022a12"/>空無生四直諦理？三、別敎以不共二乘人的化菩薩，
<lb ed="X" n="0580c04"/><lb ed="R005" n="0022a13"/>二乘在座，如聾如啞。此敎明因緣假名者，圓敎應共
<lb ed="X" n="0580c05"/><lb ed="R005" n="0022a14"/>二乘人說，非的化菩薩。又別、圓二敎所相因緣，應不
<lb ed="X" n="0580c06"/><lb ed="R005" n="0022a15"/>卽空，應執一切爲實有也。四、圓敎明不思議因緣二
<lb ed="X" n="0580c07"/><lb ed="R005" n="0022a16"/>諦中道理事具足不別，爲上利根人說者，華嚴爲是
<lb ed="X" n="0580c08"/><lb ed="R005" n="0022a17"/>別敎？爲是圓耶？若別非圓，則應說因緣假名，不說不
<lb ed="X" n="0580c09"/><lb ed="R005" n="0022a18"/>可思議因緣二諦中道所說理事，應別不具，不爲上
<lb ed="X" n="0580c10"/><lb ed="R005" n="0022b01"/>利根人說。若圓非別，二乘在會，應不如聾。若亦圓亦
<lb ed="X" n="0580c11"/><lb ed="R005" n="0022b02"/>別，有前相違，或無四敎也。</p><p xml:id="pX03p0580c1111" cb:place="inline">三、光宅雲：法師四乘敎
<lb ed="X" n="0580c12"/><lb ed="R005" n="0022b03"/>者，一三之名，備陳衆典；權實之說，尤著法華。能詮則
<lb ed="X" n="0580c13"/><lb ed="R005" n="0022b04"/>憑於實敎，所詮則當乎了義。權實合論，總目爲四。依
<lb ed="X" n="0580c14"/><lb ed="R005" n="0022b05"/>乘立敎，理極成也。</p><p xml:id="pX03p0580c1408" cb:place="inline">四笈多、三藏、四敎、四諦之名，大
<lb ed="X" n="0580c15"/><lb ed="R005" n="0022b06"/>乘亦有無相之理，楞伽不無。楞伽雖有法相，宗豈存
<lb ed="X" n="0580c16"/><lb ed="R005" n="0022b07"/>乎相也？四諦無相，皆是觀門，何獨華嚴唯明觀行？僧
<lb ed="X" n="0580c17"/><lb ed="R005" n="0022b08"/>祇、壽量、住處等品，說何觀耶？若謂宗明，則諸經甚衆
<lb ed="X" n="0580c18"/><lb ed="R005" n="0022b09"/>矣。</p><p xml:id="pX03p0580c1802" cb:place="inline">五曉法師立四敎中云唯明生空名三乘別敎
<lb ed="X" n="0580c19"/><lb ed="R005" n="0022b10"/>者，此但是小乘敎，何用三名？若言是三中小與大別
<lb ed="X" n="0580c20"/><lb ed="R005" n="0022b11"/>故名別者，有大乘經爲異小乘唯說法空，彼亦應名
<lb ed="X" n="0580c21"/><lb ed="R005" n="0022b12"/>三乘別敎。又云具顯二空名三乘通敎者，一乘亦應
<lb ed="X" n="0580c22"/><lb ed="R005" n="0022b13"/>名爲通敎，分滿敎中具二空故，一三雖殊空無異故。
<lb ed="X" n="0580c23"/><lb ed="R005" n="0022b14"/>又不共二乘名一乘者，法華、維摩、涅槃等經應非一
<lb ed="X" n="0580c24"/><lb ed="R005" n="0022b15"/>乘，彼經會中有聲聞故。</p>
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0581a" n="0581a"/>
<lb ed="X" n="0581a01"/><lb ed="R005" n="0022b16"/><p xml:id="pX03p0581a0101">第五立五種敎三說內，初護身法師五宗敎中，初之
<lb ed="X" n="0581a02"/><lb ed="R005" n="0022b17"/>三敎會釋如前。衍師所說四五兩敎，但是部別之宗，
<lb ed="X" n="0581a03"/><lb ed="R005" n="0022b18"/>非通宗之敎。</p><p xml:id="pX03p0581a0306" cb:place="inline">二、波頗三藏五中，初二同前笈多所
<lb ed="X" n="0581a04"/><lb ed="R005" n="0023a01"/>會，餘之三敎亦但一部之宗爾。</p><p xml:id="pX03p0581a0413" cb:place="inline">三、古德五敎中立
<lb ed="X" n="0581a05"/><lb ed="R005" n="0023a02"/>頓，旣引思益云得諸法正性者等，及楞伽云無所有
<lb ed="X" n="0581a06"/><lb ed="R005" n="0023a03"/>何次等，又云呵敎勸離，毀相泯心，乃至云如淨名嘿
<lb ed="X" n="0581a07"/><lb ed="R005" n="0023a04"/>等者，當知此並亡詮顯理，何復將此立爲能詮？若此
<lb ed="X" n="0581a08"/><lb ed="R005" n="0023a05"/>是敎，更詮何理？若言以敎離言故，與理不別者，終、圓
<lb ed="X" n="0581a09"/><lb ed="R005" n="0023a06"/>二敎豈不離言？若許離言，總應名頓，何有五敎？若謂
<lb ed="X" n="0581a10"/><lb ed="R005" n="0023a07"/>雖說離言，不<g ref="#CB01002">㝵</g>言說者，終、圓二敎亦應名頓，以皆離
<lb ed="X" n="0581a11"/><lb ed="R005" n="0023a08"/>言，不<g ref="#CB01002">㝵</g>言故。又此頓望誕及光統所立之頓，便有兩
<lb ed="X" n="0581a12"/><lb ed="R005" n="0023a09"/>重，以彼漸頓機中皆有勸脩離言者故。蓋知此所立
<lb ed="X" n="0581a13"/><lb ed="R005" n="0023a10"/>頓，但是餘敎所詮法性，非能詮敎也。</p>
<lb ed="X" n="0581a14"/><lb ed="R005" n="0023a11"/><p xml:id="pX03p0581a1401">第六、耆闍法師六宗敎中，初二同前衍師所會，第三、
<lb ed="X" n="0581a15"/><lb ed="R005" n="0023a12"/>第四只是一義，謂不眞如幻約喩顯空，眞空理性就
<lb ed="X" n="0581a16"/><lb ed="R005" n="0023a13"/>法說空，法望於喩，豈二門也？第五、恒沙功德與第六、
<lb ed="X" n="0581a17"/><lb ed="R005" n="0023a14"/>無<g ref="#CB01002">㝵</g>德用，此之二宗相望稍別，亦無過也。</p>
<lb ed="X" n="0581a18"/><lb ed="R005" n="0023a15"/><p xml:id="pX03p0581a1801">第三顯正義中二：初以理成立，後問答分別。前中古
<lb ed="X" n="0581a19"/><lb ed="R005" n="0023a16"/>來立敎各據不同，或依言音、或約時機、或就別宗、或
<lb ed="X" n="0581a20"/><lb ed="R005" n="0023a17"/>據乘立，此之多類具述如前。今依所詮法性以顯能
<lb ed="X" n="0581a21"/><lb ed="R005" n="0023a18"/>詮差別，謂有全隱全顯、分隱分顯以立四敎。故寶性
<lb ed="X" n="0581a22"/><lb ed="R005" n="0023b01"/>論第四云：有四種衆生不識如來如生盲人：一者凡
<lb ed="X" n="0581a23"/><lb ed="R005" n="0023b02"/>夫、二者聲聞、三者辟支佛、四初心菩薩。今之所存依
<lb ed="X" n="0581a24"/><lb ed="R005" n="0023b03"/>此而立：初迷眞異執敎當彼凡夫，二眞一分半敎當
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0581b" n="0581b"/>
<lb ed="X" n="0581b01"/><lb ed="R005" n="0023b04"/>彼聲聞及辟支佛，三眞一分滿敎當彼初心菩薩，四
<lb ed="X" n="0581b02"/><lb ed="R005" n="0023b05"/>眞具分滿敎當彼識如來藏之根器。<note place="inline">准法華？譬喩品內，三品大乘當
<lb ed="X" n="0581b03"/><lb ed="R005" n="0023b06"/>此第三敎，法彼四衢等授一乘當此第四敎。大寶積經？無盡慧所問會中及寶性論第四皆云：初心菩薩敎者
<lb ed="X" n="0581b04"/><lb ed="R005" n="0023b07"/>當此第三敎。智度論三十七云：共敎者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0581001" n="0581001"/>〔互〕當此第三敎。又云：不共者當此第四敎。解深密第二云：世尊在昔第
<lb ed="X" n="0581b05"/><lb ed="R005" n="0023b08"/>二時中唯爲發趣脩大乘者。又云：世尊於今第三時中普爲發趣一切乘者等。此二時敎旣俱大乘有了不了，
<lb ed="X" n="0581b06"/><lb ed="R005" n="0023b09"/>當知二中有權有實。性各隨宗諍了不了，大乘權實終自有憑。寶性等云：初心敎者，約根勝劣名其初終，非據
<lb ed="X" n="0581b07"/><lb ed="R005" n="0023b10"/>修行初終時位。不爾，凡夫於茲絕分。</note></p>
<lb ed="X" n="0581b08"/><lb ed="R005" n="0023b11"/><p xml:id="pX03p0581b0801">初迷眞異執敎者，謂世及出世，情非情類，莫不皆依
<lb ed="X" n="0581b09"/><lb ed="R005" n="0023b12"/>眞性建立。而諸凡夫，福慧微薄，於正法中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0581002" n="0581002"/>不中，不得
<lb ed="X" n="0581b10"/><lb ed="R005" n="0023b13"/>眞實。於虗妄法，橫起推求，謬執異因，將爲正道。無利
<lb ed="X" n="0581b11"/><lb ed="R005" n="0023b14"/>勤苦，不免輪迴。由先業力，堅執不捨。此等皆由迷眞
<lb ed="X" n="0581b12"/><lb ed="R005" n="0023b15"/>所致。故密嚴經第二云：諸仁者，意在身中，如風速轉。
<lb ed="X" n="0581b13"/><lb ed="R005" n="0023b16"/>業風吹動，遍在諸根。七識同時，如浪而起。外道所計
<lb ed="X" n="0581b14"/><lb ed="R005" n="0023b17"/>勝性微塵自在時等，悉是淸淨阿賴耶識。由先業力，
<lb ed="X" n="0581b15"/><lb ed="R005" n="0023b18"/>乃愛爲因，成就世間若干品類。妄計之人，執爲作者。
<lb ed="X" n="0581b16"/><lb ed="R005" n="0024a01"/>此識體相，微細難知。未見眞實，心迷不了。<note place="inline">此經宗意，以生滅與
<lb ed="X" n="0581b17"/><lb ed="R005" n="0024a02"/>不生滅和合，成阿賴耶識。故以阿賴耶名，名如來藏也。</note>就此敎中有二：先叙西
<lb ed="X" n="0581b18"/><lb ed="R005" n="0024a03"/>域，後述此方。前中西方外道色類，總有九十五種。其
<lb ed="X" n="0581b19"/><lb ed="R005" n="0024a04"/>中執有異因，傳習文敎者有十。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0581003" n="0581003"/>一、□□□論師計立
<lb ed="X" n="0581b20"/><lb ed="R005" n="0024a05"/>二十五諦，謂從自性三德，變成大等二十三法。眞我
<lb ed="X" n="0581b21"/><lb ed="R005" n="0024a06"/>於中，但能受用，而非作者。此計自性爲萬物因，是常，
<lb ed="X" n="0581b22"/><lb ed="R005" n="0024a07"/>是涅槃因。二、勝論師計立六句義，謂實、德、業、大，有同
<lb ed="X" n="0581b23"/><lb ed="R005" n="0024a08"/>異和合。於實句中，眞我能爲作者，互能受用。故此眞
<lb ed="X" n="0581b24"/><lb ed="R005" n="0024a09"/>我是萬物因，是常，是涅槃因。三、塗<g ref="#CB01926">灰</g>外道計三界中，
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0581c" n="0581c"/>
<lb ed="X" n="0581c01"/><lb ed="R005" n="0024a10"/>有所一切大地，命非命物，皆是<name role="" type="person">摩醯首羅</name>天之所生。
<lb ed="X" n="0581c02"/><lb ed="R005" n="0024a11"/>故此天是實，是常，是周遍能生萬物，是涅槃因。四、圍
<lb ed="X" n="0581c03"/><lb ed="R005" n="0024a12"/>陀論師計圍陀，此云明也。彼計那羅延天，能生四姓
<lb ed="X" n="0581c04"/><lb ed="R005" n="0024a13"/>煞生祭祀梵天，得生彼天，是卽涅槃。故那羅延是一
<lb ed="X" n="0581c05"/><lb ed="R005" n="0024a14"/>切物因，是常，是涅槃因。五、時散外道，計一切<anchor xml:id="nkr_note_orig_0581004" n="0581004"/>萬□□
<lb ed="X" n="0581c06"/><lb ed="R005" n="0024a15"/>時生滅，是故時卽是常，是萬物因，是涅槃因。六、方論
<lb ed="X" n="0581c07"/><lb ed="R005" n="0024a16"/>師，計方生世人天地，後滅還入於方，是故方卽是常，
<lb ed="X" n="0581c08"/><lb ed="R005" n="0024a17"/>是萬物因，是涅槃因。七、安荼論師，計世間最初唯有
<lb ed="X" n="0581c09"/><lb ed="R005" n="0024a18"/>大水，時有大荼安出，生如雞卵，金色。後爲兩段，上爲
<lb ed="X" n="0581c10"/><lb ed="R005" n="0024b01"/>天，下爲地，中生一梵天，能作一切有命無命。故此梵
<lb ed="X" n="0581c11"/><lb ed="R005" n="0024b02"/>天是萬物因，是常，是涅槃因。八、無因論師，計一切萬
<lb ed="X" n="0581c12"/><lb ed="R005" n="0024b03"/>物無因無緣，自然生，自然滅。故此自然是萬物因，是
<lb ed="X" n="0581c13"/><lb ed="R005" n="0024b04"/>常，是涅槃因。九、口力論師，計虗空爲物因，從空生風，
<lb ed="X" n="0581c14"/><lb ed="R005" n="0024b05"/>風生火，火生水，水生凍堅作地，地生五<g ref="#CB01919">糓</g>五穀生命，
<lb ed="X" n="0581c15"/><lb ed="R005" n="0024b06"/>命歿後還歸虗空。是故虗空爲萬物因，是常，是涅槃
<lb ed="X" n="0581c16"/><lb ed="R005" n="0024b07"/>因。十、宿作論師，計一切衆生受苦樂報，皆隨往日本
<lb ed="X" n="0581c17"/><lb ed="R005" n="0024b08"/>業因緣。是故若持戒精進，受身心苦，能壞本業。本業
<lb ed="X" n="0581c18"/><lb ed="R005" n="0024b09"/>旣盡滅，衆苦盡滅，卽得涅槃。是故宿作爲一切因。廣
<lb ed="X" n="0581c19"/><lb ed="R005" n="0024b10"/>破此計，如涅槃經第四十說。十一、路伽耶論師，計色
<lb ed="X" n="0581c20"/><lb ed="R005" n="0024b11"/>心等法皆是極微所作，是故極微爲萬物因，是常，是
<lb ed="X" n="0581c21"/><lb ed="R005" n="0024b12"/>涅槃因。此上諸計，若廣分別，具如瑜伽第六，顯楊第
<lb ed="X" n="0581c22"/><lb ed="R005" n="0024b13"/>九、第十，婆沙第十一、第十二，金七十論等。叙西域竟。
<lb ed="X" n="0581c23"/><lb ed="R005" n="0024b14"/>第二、述此方者。除僞書之外，說天地萬物本所從生，
<lb ed="X" n="0581c24"/><lb ed="R005" n="0024b15"/>莫出於易、老、莊也。此三家大意略同，而文稍異。初、依
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0582a" n="0582a"/>
<lb ed="X" n="0582a01"/><lb ed="R005" n="0024b16"/>孔丘述，易爲萬物之始，生於萬物。故易繫云：易有大
<lb ed="X" n="0582a02"/><lb ed="R005" n="0024b17"/>極，是生兩儀，兩儀生四象，四象生八卦，八卦定吉凶，
<lb ed="X" n="0582a03"/><lb ed="R005" n="0024b18"/>吉凶生大業。又曰：一陰一陽之謂道，陰陽不測之謂
<lb ed="X" n="0582a04"/><lb ed="R005" n="0025a01"/>神。二、依李聃計自然爲萬物因，則萬物無非自然。故
<lb ed="X" n="0582a05"/><lb ed="R005" n="0025a02"/>道經云：道可道，非常道。名可名，非常名。無名天地始，
<lb ed="X" n="0582a06"/><lb ed="R005" n="0025a03"/>有名萬物母。德經云：道生一，一生二，二生三，三生萬
<lb ed="X" n="0582a07"/><lb ed="R005" n="0025a04"/>物。又曰：人法地，地法天，天法道，道法自然。<note place="inline">此計道卽自然，或道
<lb ed="X" n="0582a08"/><lb ed="R005" n="0025a05"/>次於自然。</note>三、莊周計道爲萬物因，則道無不在。故莊子內
<lb ed="X" n="0582a09"/><lb ed="R005" n="0025a06"/>篇太宗師云：夫道，有情有信，無爲無形。可傳而不可
<lb ed="X" n="0582a10"/><lb ed="R005" n="0025a07"/>受，可得而不可見。自本自古以固存。神鬼神帝，生天
<lb ed="X" n="0582a11"/><lb ed="R005" n="0025a08"/>生地。釋曰：此上三家所計物生，自虗萬無而響像。
<lb ed="X" n="0582a12"/><lb ed="R005" n="0025a09"/>學人摸塔釋敎，卽謂如藏隨緣，是彼無生萬有。若此
<lb ed="X" n="0582a13"/><lb ed="R005" n="0025a10"/>者，豈唯不識如來之藏，抑亦未辨虗無之宗。何則？如
<lb ed="X" n="0582a14"/><lb ed="R005" n="0025a11"/>寧有生生萬物耶？如寧先無有後方生有耶？如寧有
<lb ed="X" n="0582a15"/><lb ed="R005" n="0025a12"/>所在而無不在耶？<note place="inline">有無在<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582001" n="0582001"/>〔有〕，非卽離故。</note>如寧展轉生諸法耶？<note place="inline">空卽
<lb ed="X" n="0582a16"/><lb ed="R005" n="0025a13"/>薀故。</note>如寧可傳有可得耶？<note place="inline">離名言故，無所得故。若謂無傳傳、無得得者，愛之與見，何
<lb ed="X" n="0582a17"/><lb ed="R005" n="0025a14"/>不爾耶？</note>道豈同如體相用耶？相卽相在耶？主伴隱顯耶？
<lb ed="X" n="0582a18"/><lb ed="R005" n="0025a15"/>純雜微細耶？重重無盡耶？同時具足耶？旣於如藏未
<lb ed="X" n="0582a19"/><lb ed="R005" n="0025a16"/>能巨細許別，建立染淨，同如隨緣，深可悲愍。與夫執
<lb ed="X" n="0582a20"/><lb ed="R005" n="0025a17"/>礫爲寶，謂蠹知文，其何爽矣！<note place="inline">一切外道，不說因緣無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582002" n="0582002"/>〔性有〕，空空有有，不卽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582003" n="0582003"/>〔不〕
<lb ed="X" n="0582a21"/><lb ed="R005" n="0025a18"/>不離。摸搭之人，持由迷此。若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582004" n="0582004"/>〔諦〕心不可爲說，慮其竊眞飾僞故也。</note></p>
<lb ed="X" n="0582a22"/><lb ed="R005" n="0025b01"/><p xml:id="pX03p0582a2201">第二眞一分半敎者，謂於眞如隨緣不變二分義中，
<lb ed="X" n="0582a23"/><lb ed="R005" n="0025b02"/>唯說生空所顯之理。雖一切有部及多聞部說三無
<lb ed="X" n="0582a24"/><lb ed="R005" n="0025b03"/>爲，分別論者立四無爲，大衆一說說出世，雞胤等部
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0582b" n="0582b"/>
<lb ed="X" n="0582b01"/><lb ed="R005" n="0025b04"/>說九無爲，化地部說眞如等九，而擇滅等皆是凝然
<lb ed="X" n="0582b02"/><lb ed="R005" n="0025b05"/>生空所顯，仍有數量。以其根劣，未堪聞說二空所顯
<lb ed="X" n="0582b03"/><lb ed="R005" n="0025b06"/>無分限眞。故智度三十一云：小乘弟子鈍根故，爲說
<lb ed="X" n="0582b04"/><lb ed="R005" n="0025b07"/>衆生空。起信論云：法我見者，依二乘根鈍，如來但爲
<lb ed="X" n="0582b05"/><lb ed="R005" n="0025b08"/>說人無我。涅槃第五云：以諸聲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582005" n="0582005"/>聞無有力，是故如來
<lb ed="X" n="0582b06"/><lb ed="R005" n="0025b09"/>爲說半字九部經典，而不爲說毗伽羅論方等大乘。
<lb ed="X" n="0582b07"/><lb ed="R005" n="0025b10"/>釋曰：當此敎機，雖不同前別執異道，然由未聞眞具
<lb ed="X" n="0582b08"/><lb ed="R005" n="0025b11"/>分義，故依六識三毒建立染淨根本所依。故阿含云：
<lb ed="X" n="0582b09"/><lb ed="R005" n="0025b12"/>貪恚愚癡是世間根本。乃至云：以此三毒爲因緣故
<lb ed="X" n="0582b10"/><lb ed="R005" n="0025b13"/>起於三業，三業因緣起於三界，是故有一切法。又云：
<lb ed="X" n="0582b11"/><lb ed="R005" n="0025b14"/>衆生癡所覆，爲後起三行。乃至云：是謂爲生死，諸法
<lb ed="X" n="0582b12"/><lb ed="R005" n="0025b15"/>之根本。此據染根本說，具如中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582006" n="0582006"/>觀第四引。又二十部
<lb ed="X" n="0582b13"/><lb ed="R005" n="0025b16"/>中分別說部，立一切凡夫聖衆生皆以空爲本，所以
<lb ed="X" n="0582b14"/><lb ed="R005" n="0025b17"/>凡聖衆生皆從出<note place="inline">如佛性論第一卷說</note>。經部師計以現在色心
<lb ed="X" n="0582b15"/><lb ed="R005" n="0025b18"/>等爲染淨因，然有三說：一根本經部，計六識及色不
<lb ed="X" n="0582b16"/><lb ed="R005" n="0026a01"/>相應幷心法受熏持種；二末經部，計識類受熏持種；
<lb ed="X" n="0582b17"/><lb ed="R005" n="0026a02"/>三復有末計雙熏事類，具如順正理第八卷說。上座
<lb ed="X" n="0582b18"/><lb ed="R005" n="0026a03"/>部計色心前後各各自類，前爲後因，因果義成，如成
<lb ed="X" n="0582b19"/><lb ed="R005" n="0026a04"/>唯識第三中說。又計微細意識爲染淨因，撿犢子部
<lb ed="X" n="0582b20"/><lb ed="R005" n="0026a05"/>計補特伽羅爲染淨因，故宗輪云：犢子部說諸法若
<lb ed="X" n="0582b21"/><lb ed="R005" n="0026a06"/>離補特伽羅，無說前世轉至後世，依補特伽羅可說
<lb ed="X" n="0582b22"/><lb ed="R005" n="0026a07"/>有轉移故。薩婆多計雜染淸淨，依未來藏得建立撿。
<lb ed="X" n="0582b23"/><lb ed="R005" n="0026a08"/>又說隨眠爲雜染依，故俱舍十九云：隨眠諸有本，此
<lb ed="X" n="0582b24"/><lb ed="R005" n="0026a09"/>差別有六，謂貪瞋亦慢，無明見及疑。廣說如彼。經量
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0582c" n="0582c"/>
<lb ed="X" n="0582c01"/><lb ed="R005" n="0026a10"/>部計異生位中亦有聖法，執有勝義補特伽羅，如宗
<lb ed="X" n="0582c02"/><lb ed="R005" n="0026a11"/>輪說。釋曰：此敎雖有多部異計，莫不皆迷眞具分義，
<lb ed="X" n="0582c03"/><lb ed="R005" n="0026a12"/>故別建立染淨之因。問：此敎若於眞如隨緣不變義
<lb ed="X" n="0582c04"/><lb ed="R005" n="0026a13"/>中唯說生空所顯之理名眞一分半者，智度論說當
<lb ed="X" n="0582c05"/><lb ed="R005" n="0026a14"/>云何通？三十二云：問：聲聞法中何故不說如是法性
<lb ed="X" n="0582c06"/><lb ed="R005" n="0026a15"/>實際，而摩訶衍法中處處說耶？答：聲聞法中有說處，
<lb ed="X" n="0582c07"/><lb ed="R005" n="0026a16"/>但少爾。如雜阿含中說：有一比丘問佛：十二因緣爲
<lb ed="X" n="0582c08"/><lb ed="R005" n="0026a17"/>是佛作？爲是餘人作？佛吿比丘：我不作十二因緣，亦
<lb ed="X" n="0582c09"/><lb ed="R005" n="0026a18"/>非餘人作，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582007" n="0582007"/>有故是事有等。答：雖有此說，由四義故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582008" n="0582008"/>但
<lb ed="X" n="0582c10"/><lb ed="R005" n="0026b01"/>爲眞一分半。一者諸大乘經多分說彼二乘智劣，佛
<lb ed="X" n="0582c11"/><lb ed="R005" n="0026b02"/>不爲說，法空理故。二者彼小敎中多分不說，法無我
<lb ed="X" n="0582c12"/><lb ed="R005" n="0026b03"/>故。三者智度所引但是少分，說彼無故。四者彼雖說
<lb ed="X" n="0582c13"/><lb ed="R005" n="0026b04"/>名而不釋義，隱密相故。如攝大乘亦引彼說阿賴耶
<lb ed="X" n="0582c14"/><lb ed="R005" n="0026b05"/>名欣喜愛樂，豈卽由此都名滿分？故今所立依多分
<lb ed="X" n="0582c15"/><lb ed="R005" n="0026b06"/>說。第二敎竟。</p>
<lb ed="X" n="0582c16"/><lb ed="R005" n="0026b07"/><p xml:id="pX03p0582c1601">第三眞一分滿敎者，謂於眞如隨緣、不變二分義中，
<lb ed="X" n="0582c17"/><lb ed="R005" n="0026b08"/>具說不變生法二空所顯眞性。當此敎機，雖不同前
<lb ed="X" n="0582c18"/><lb ed="R005" n="0026b09"/>執法有體，而二空所顯還是凝然。故成唯識第九云：
<lb ed="X" n="0582c19"/><lb ed="R005" n="0026b10"/>眞如者，眞謂眞實，顯非虗妄；如謂如常，表無變易。謂
<lb ed="X" n="0582c20"/><lb ed="R005" n="0026b11"/>此眞如於一切位常如具<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582009" n="0582009"/>住，故曰眞如，卽是湛然不
<lb ed="X" n="0582c21"/><lb ed="R005" n="0026b12"/>虗妄義。釋曰：由此眞如但是不變，無隨緣故，故依生
<lb ed="X" n="0582c22"/><lb ed="R005" n="0026b13"/>滅八識建立生死根本及涅槃因。故無性攝論第一
<lb ed="X" n="0582c23"/><lb ed="R005" n="0026b14"/>引阿毗達磨大乘經頌云：無始時來界，一切法等依，
<lb ed="X" n="0582c24"/><lb ed="R005" n="0026b15"/>由此有諸趣，及涅槃證得。無性釋云：此引阿笈摩證
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0583a" n="0583a"/>
<lb ed="X" n="0583a01"/><lb ed="R005" n="0026b16"/>阿賴耶，名所知依。無始時者，初際無故。界者，因也，卽
<lb ed="X" n="0583a02"/><lb ed="R005" n="0026b17"/>種子也。是誰因種？謂一切法。此唯雜染，非是淸淨。故
<lb ed="X" n="0583a03"/><lb ed="R005" n="0026b18"/>後當言：多聞熏習所依，非阿賴耶所攝。彼一切法等
<lb ed="X" n="0583a04"/><lb ed="R005" n="0027a01"/>所依者，能住持義，是所依義，非因性義，所依、能依性
<lb ed="X" n="0583a05"/><lb ed="R005" n="0027a02"/>各異故。若不爾者，界聲<anchor xml:id="nkr_note_add_0583a0501" n="0583a0501"/><anchor xml:id="beg0583a0501" n="0583a0501"/>已<anchor xml:id="end0583a0501"/>了，無假依言。護法論師釋
<lb ed="X" n="0583a06"/><lb ed="R005" n="0027a03"/>前頌文，與無性異。故成唯識第三云：頌中初半顯第
<lb ed="X" n="0583a07"/><lb ed="R005" n="0027a04"/>八識爲因緣用，後半頌<anchor xml:id="nkr_note_orig_0583001" n="0583001"/>顯爲流轉還滅作依持用。界
<lb ed="X" n="0583a08"/><lb ed="R005" n="0027a05"/>是因義，卽種子識無始時來展轉相續親生諸法，故
<lb ed="X" n="0583a09"/><lb ed="R005" n="0027a06"/>名爲因。依是緣義，卽執持識無始時來與一切法等
<lb ed="X" n="0583a10"/><lb ed="R005" n="0027a07"/>爲依止，故名爲緣，謂能執持諸法種子故，與現行法
<lb ed="X" n="0583a11"/><lb ed="R005" n="0027a08"/>爲所依故。釋曰：此敎旣說依生滅識成世出世，是故
<lb ed="X" n="0583a12"/><lb ed="R005" n="0027a09"/>四智心品爲相所遷，說佛三身具常無常，以有爲智
<lb ed="X" n="0583a13"/><lb ed="R005" n="0027a10"/>證無爲理，義說不異而實非一，眞俗二諦迢然別故。
<lb ed="X" n="0583a14"/><lb ed="R005" n="0027a11"/>依他起性似有不無，非卽無性，眞空圓成。釋經空義，
<lb ed="X" n="0583a15"/><lb ed="R005" n="0027a12"/>但約所執同時四相，滅表後無非斷非常，果生因滅
<lb ed="X" n="0583a16"/><lb ed="R005" n="0027a13"/>根本後得，緣境斷惑決定不同，義說雙觀而實別照。
<lb ed="X" n="0583a17"/><lb ed="R005" n="0027a14"/>旣說有爲不卽無爲，故亦不說流卽無流。佛果說有
<lb ed="X" n="0583a18"/><lb ed="R005" n="0027a15"/>有爲無流，衆生識中建立本有無流種子。理行二性
<lb ed="X" n="0583a19"/><lb ed="R005" n="0027a16"/>根本旣異，是故五性畢竟差別，說衆生界有佛化境
<lb ed="X" n="0583a20"/><lb ed="R005" n="0027a17"/>各殊。如是義類廣有衆多，皆由眞性唯凝然故。准釋
<lb ed="X" n="0583a21"/><lb ed="R005" n="0027a18"/>可知。</p>
<lb ed="X" n="0583a22"/><lb ed="R005" n="0027b01"/><p xml:id="pX03p0583a2201">第四眞具分滿敎中有二門：一理事無礙門，二事事
<lb ed="X" n="0583a23"/><lb ed="R005" n="0027b02"/>無<g ref="#CB01002">㝵</g>門。初中聖敎說眞如隨緣作一切法不失自體，
<lb ed="X" n="0583a24"/><lb ed="R005" n="0027b03"/>諸法卽眞不<g ref="#CB01002">㝵</g>生滅。所以者何？由無自性理諸法得
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0583b" n="0583b"/>
<lb ed="X" n="0583b01"/><lb ed="R005" n="0027b04"/>成，由諸法成方顯無性理。爲顯此義，諸聖敎中總有
<lb ed="X" n="0583b02"/><lb ed="R005" n="0027b05"/>三說：一依理成事，二會事歸理，三理事互成。且說初
<lb ed="X" n="0583b03"/><lb ed="R005" n="0027b06"/>者，如寶性論第四云：無始時來性，作諸法依止，依此
<lb ed="X" n="0583b04"/><lb ed="R005" n="0027b07"/>有諸道，及證涅槃果。堅慧論師釋云：性者謂如來藏
<lb ed="X" n="0583b05"/><lb ed="R005" n="0027b08"/>性。如聖者勝鬘經說：依如來藏故有生死，依如來藏
<lb ed="X" n="0583b06"/><lb ed="R005" n="0027b09"/>故有涅槃。起信論意亦同此說。密嚴第三云：世間諸
<lb ed="X" n="0583b07"/><lb ed="R005" n="0027b10"/>衆生，染淨等諸法，皆依於藏識，爲因而得生。佛說如
<lb ed="X" n="0583b08"/><lb ed="R005" n="0027b11"/>來藏，以爲阿賴耶，惡慧不能知，藏卽賴耶識。此經問
<lb ed="X" n="0583b09"/><lb ed="R005" n="0027b12"/>明品中顯一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0583002" n="0583002"/>心生種種果，意亦同也。二會事歸理者，
<lb ed="X" n="0583b10"/><lb ed="R005" n="0027b13"/>法華方便品云：是法住法位，世間相常住。又云：諸佛
<lb ed="X" n="0583b11"/><lb ed="R005" n="0027b14"/>兩足尊，知法常無性。仁王觀空品云：若有脩習聽說，
<lb ed="X" n="0583b12"/><lb ed="R005" n="0027b15"/>無聽無說如虗空。法同法性，聽同一切法皆如也。維
<lb ed="X" n="0583b13"/><lb ed="R005" n="0027b16"/>摩菩薩品云：一切衆生皆如也，一切法亦如也。又觀衆
<lb ed="X" n="0583b14"/><lb ed="R005" n="0027b17"/>生品云：言說文字皆解脫相。此經十忍品云：譬如谷
<lb ed="X" n="0583b15"/><lb ed="R005" n="0027b18"/>響從緣所起，而與法性無有相違。涅槃第八云：若言
<lb ed="X" n="0583b16"/><lb ed="R005" n="0028a01"/>無明因緣諸行，凡夫聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0583b1601" n="0583b1601"/><anchor xml:id="beg0583b1601" n="0583b1601"/>已<anchor xml:id="end0583b1601"/>生二法想，智者了達其性
<lb ed="X" n="0583b17"/><lb ed="R005" n="0028a02"/>無二，無二之性卽是實性。乃至云：若言一切法無我，
<lb ed="X" n="0583b18"/><lb ed="R005" n="0028a03"/>如來祕藏亦無有我，凡夫謂二，智者了達其性無二，
<lb ed="X" n="0583b19"/><lb ed="R005" n="0028a04"/>無二之性卽是實性。第八迴向云：譬如眞如，以一切
<lb ed="X" n="0583b20"/><lb ed="R005" n="0028a05"/>法無性爲性、無相爲相。涅槃四十云：無相者，謂一切
<lb ed="X" n="0583b21"/><lb ed="R005" n="0028a06"/>法無自相、無他相、無自他相。乃至云：如是等相，隨所
<lb ed="X" n="0583b22"/><lb ed="R005" n="0028a07"/>滅處名眞實相、名爲法界、名第一義諦、名第一義空。
<lb ed="X" n="0583b23"/><lb ed="R005" n="0028a08"/>三理事互成者，此經第四迴向中云：於有爲界示無
<lb ed="X" n="0583b24"/><lb ed="R005" n="0028a09"/>爲法，而不滅壞有爲之相；於無爲界示有爲法，而不
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0583c" n="0583c"/>
<lb ed="X" n="0583c01"/><lb ed="R005" n="0028a10"/>分別無爲之相。第七迴向云：法性不違相，法相不違
<lb ed="X" n="0583c02"/><lb ed="R005" n="0028a11"/>性；法生不違性，法性不違生。離世間品云：於有爲無
<lb ed="X" n="0583c03"/><lb ed="R005" n="0028a12"/>爲不生二想，佛所攝持。密嚴第三云：如來淸淨藏，世
<lb ed="X" n="0583c04"/><lb ed="R005" n="0028a13"/>間阿賴耶，如金與指環，展轉無差別。維摩弟子品云：
<lb ed="X" n="0583c05"/><lb ed="R005" n="0028a14"/>諸法畢竟不生不滅，是無常義，乃至廣說。大品三十
<lb ed="X" n="0583c06"/><lb ed="R005" n="0028a15"/>九云：諸法平等，所謂無相。須菩提白佛言：是法平等，
<lb ed="X" n="0583c07"/><lb ed="R005" n="0028a16"/>爲是有爲？爲是無爲？佛言：非有爲法，非無爲法。何以
<lb ed="X" n="0583c08"/><lb ed="R005" n="0028a17"/>故？離有爲法，無爲法不可得；離無爲法，有爲法不可
<lb ed="X" n="0583c09"/><lb ed="R005" n="0028a18"/>得。須菩提！是有爲、無爲二法，不合不散。釋曰：由上敎
<lb ed="X" n="0583c10"/><lb ed="R005" n="0028b01"/>理，顯有爲、無爲非一非異，故不同前敎說生滅智證
<lb ed="X" n="0583c11"/><lb ed="R005" n="0028b02"/>無生滅理，不說如外智證智外如。緣境斷惑，不二而
<lb ed="X" n="0583c12"/><lb ed="R005" n="0028b03"/>二，說能、所斷；二而不二，說爲內證。照惑本無，卽是智
<lb ed="X" n="0583c13"/><lb ed="R005" n="0028b04"/>體；照體無自，卽是證如。若依此釋，無能、所斷，證方爲
<lb ed="X" n="0583c14"/><lb ed="R005" n="0028b05"/>眞。斷證始本無二之智，應用無邊說無盡智，非唯二、
<lb ed="X" n="0583c15"/><lb ed="R005" n="0028b06"/>四等。如是智體非相能遷，非爲、無爲三界唯心，依第
<lb ed="X" n="0583c16"/><lb ed="R005" n="0028b07"/>一義，非唯生滅識。理、行二性不二而二，故凡有心悉
<lb ed="X" n="0583c17"/><lb ed="R005" n="0028b08"/>有佛性，但有流心會自本性成無漏智，非無漏外有
<lb ed="X" n="0583c18"/><lb ed="R005" n="0028b09"/>別有漏心能得無漏。法無此失，故不別立。有爲、無漏
<lb ed="X" n="0583c19"/><lb ed="R005" n="0028b10"/>無因緣種，是故乘破三殊，姓無五異。依他無性，卽是
<lb ed="X" n="0583c20"/><lb ed="R005" n="0028b11"/>圓成，更無二執。三性一觀，不待別脩。同時四相滅，非
<lb ed="X" n="0583c21"/><lb ed="R005" n="0028b12"/>後無因果，卽空卽有，非斷非常。如是義類，廣有衆多，
<lb ed="X" n="0583c22"/><lb ed="R005" n="0028b13"/>不可繁文，應准思擇。</p><p xml:id="pX03p0583c2209" cb:place="inline">二、事事無<g ref="#CB01002">㝵</g>門者，謂此事、彼
<lb ed="X" n="0583c23"/><lb ed="R005" n="0028b14"/>事，或由法性力所致，或由神通等轉變，是故互望於
<lb ed="X" n="0583c24"/><lb ed="R005" n="0028b15"/>同類、異類中，有相卽、相在等，相作、相入等。然此總依
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0584a" n="0584a"/>
<lb ed="X" n="0584a01"/><lb ed="R005" n="0028b16"/>三相以顯：一、體事，二、德相，三、業用。初、體事者，謂色、心、
<lb ed="X" n="0584a02"/><lb ed="R005" n="0028b17"/>時、處、身、方、敎、義、行、位等。此通二種：一、純淨無漏，謂佛
<lb ed="X" n="0584a03"/><lb ed="R005" n="0028b18"/>菩提從無生智證淨法界所起依正，此卽德相所依
<lb ed="X" n="0584a04"/><lb ed="R005" n="0029a01"/>體事也；二、通染、無染，此卽業用所依體事也。二、德相
<lb ed="X" n="0584a05"/><lb ed="R005" n="0029a02"/>者，謂相卽、相在等。由佛菩提無染依止，莫不皆以眞
<lb ed="X" n="0584a06"/><lb ed="R005" n="0029a03"/>如爲體，眞如旣具過恒沙德，眞所起事德量亦然，是
<lb ed="X" n="0584a07"/><lb ed="R005" n="0029a04"/>故此事德相一同眞性，無<g ref="#CB01002">㝵</g>自在。三、業用者，謂佛菩
<lb ed="X" n="0584a08"/><lb ed="R005" n="0029a05"/>提證得淨法界故，成就通明三昧解脫，而能於彼染
<lb ed="X" n="0584a09"/><lb ed="R005" n="0029a06"/>淨體事示現自在相作、相入等。上來略顯事事無<g ref="#CB01002">㝵</g>，
<lb ed="X" n="0584a10"/><lb ed="R005" n="0029a07"/>若廣分別明行相證成，如下第七顯義中說。</p>
<lb ed="X" n="0584a11"/><lb ed="R005" n="0029a08"/><p xml:id="pX03p0584a1101">第二問答分別者，如別行三敎對辨中說。上來眞具
<lb ed="X" n="0584a12"/><lb ed="R005" n="0029a09"/>分滿敎了。上來總辨第三大段立敎差別門竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0584a13"/><lb ed="R005" n="0029a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">四簡所被機</cb:mulu><p xml:id="pX03p0584a1301">第四、敎所被機中二：初明正爲，後辨兼爲。前中卽是
<lb ed="X" n="0584a14"/><lb ed="R005" n="0029a11"/>具分敎機，於三乘中唯是實敎大乘菩薩，故出現品
<lb ed="X" n="0584a15"/><lb ed="R005" n="0029a12"/>云：此法門，如來不爲餘衆生說，唯爲趣向大乘菩薩
<lb ed="X" n="0584a16"/><lb ed="R005" n="0029a13"/>說，唯爲乘不思議乘菩薩說。釋曰：此簡持名也。簡中
<lb ed="X" n="0584a17"/><lb ed="R005" n="0029a14"/>二種：一者、二乘；二、是漸悟。俱非正爲，故云唯爲趣向
<lb ed="X" n="0584a18"/><lb ed="R005" n="0029a15"/>大乘菩薩也。持者，乘是運載之義，謂無分別智所有
<lb ed="X" n="0584a19"/><lb ed="R005" n="0029a16"/>脩行及所成位等一切諸法，不同行布乘敎，彼中行
<lb ed="X" n="0584a20"/><lb ed="R005" n="0029a17"/>但一，多行但多，上位但上，下位但下，理在事外，事在
<lb ed="X" n="0584a21"/><lb ed="R005" n="0029a18"/>理外。今此不爾，一卽多而不壞一，多卽一而不失多，
<lb ed="X" n="0584a22"/><lb ed="R005" n="0029b01"/>上卽下而不壞上，下卽上而不失下，事卽理而非理，
<lb ed="X" n="0584a23"/><lb ed="R005" n="0029b02"/>理卽事而非事，恒是不是，不是而是，理事鎔融，互無
<lb ed="X" n="0584a24"/><lb ed="R005" n="0029b03"/>障<g ref="#CB01002">㝵</g>。如斯運載，乘謂一不可以一思議，以卽多故，乃
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0584b" n="0584b"/>
<lb ed="X" n="0584b01"/><lb ed="R005" n="0029b04"/>至理不可以理思議，由卽事故，是故名此爲不思議，
<lb ed="X" n="0584b02"/><lb ed="R005" n="0029b05"/>此亦可是簡非名爾。又此簡彼二乘小，故名爲大，非
<lb ed="X" n="0584b03"/><lb ed="R005" n="0029b06"/>彼下乘所能測，故名不思議。雖有兩釋，前說爲勝也。
<lb ed="X" n="0584b04"/><lb ed="R005" n="0029b07"/>後兼爲中三：一、引爲；二、轉爲；三、遠爲。初是眞一分滿
<lb ed="X" n="0584b05"/><lb ed="R005" n="0029b08"/>敎機也。於三乘中，權敎大乘菩薩、五種姓內菩薩種
<lb ed="X" n="0584b06"/><lb ed="R005" n="0029b09"/>姓及不定性中一分菩薩，由此根性未可正爲，但應
<lb ed="X" n="0584b07"/><lb ed="R005" n="0029b10"/>且依權敎脩習，從此引入實敎中故。出現品云：設有
<lb ed="X" n="0584b08"/><lb ed="R005" n="0029b11"/>菩薩於無量百千億那由他劫行六波羅蜜，修習種
<lb ed="X" n="0584b09"/><lb ed="R005" n="0029b12"/>種菩提分法，若未聞此如來不思議大威德法門，或
<lb ed="X" n="0584b10"/><lb ed="R005" n="0029b13"/>時聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0584b1001" n="0584b1001"/><anchor xml:id="beg0584b1001" n="0584b1001"/>已<anchor xml:id="end0584b1001"/>，不信不解，不順不入，不得名爲眞實菩薩。釋
<lb ed="X" n="0584b11"/><lb ed="R005" n="0029b14"/>曰：理實菩薩經爾所時脩六度等，無有不聞此經不
<lb ed="X" n="0584b12"/><lb ed="R005" n="0029b15"/>信不解。今假設言，設爾所時依彼權敎脩六度等，而
<lb ed="X" n="0584b13"/><lb ed="R005" n="0029b16"/>未聞此實敎大乘，或聞不信，此尙不名眞實菩薩，況
<lb ed="X" n="0584b14"/><lb ed="R005" n="0029b17"/>聞權敎少時脩行，而得名爲眞實菩薩？問：若權敎菩
<lb ed="X" n="0584b15"/><lb ed="R005" n="0029b18"/>薩畢竟還須入實敎者，權敎所說十<anchor xml:id="nkr_note_orig_0584001" n="0584001"/>他、佛<anchor xml:id="note_star_6" n="0584001" type="star"/>他，豈虗設
<lb ed="X" n="0584b16"/><lb ed="R005" n="0030a01"/>耶？答：權敎所設因果行相，非實非虗。非虗者，爲接引
<lb ed="X" n="0584b17"/><lb ed="R005" n="0030a02"/>故，長養根器，故無實；十地、佛地，故非是實也。亦如小
<lb ed="X" n="0584b18"/><lb ed="R005" n="0030a03"/>敎說佛菩薩因行果證，彼說非實非不實也。是故實
<lb ed="X" n="0584b19"/><lb ed="R005" n="0030a04"/>證實果，唯在實敎。以此敎中說如來藏具分義故，因
<lb ed="X" n="0584b20"/><lb ed="R005" n="0030a05"/>果行相稱法性故，一卽一切，一切卽一，乃至廣說。故
<lb ed="X" n="0584b21"/><lb ed="R005" n="0030a06"/>出現品云：此法名演說如來根本實性不思議究竟
<lb ed="X" n="0584b22"/><lb ed="R005" n="0030a07"/>法。又云：此經珍寶不入一切餘衆生手，唯除如來法
<lb ed="X" n="0584b23"/><lb ed="R005" n="0030a08"/>王眞子，生如來家，種如來相諸善根者，乃至廣說。</p>
<lb ed="X" n="0584b24"/><lb ed="R005" n="0030a09"/><p xml:id="pX03p0584b2401">二、轉爲者，謂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0584002" n="0584002"/>卽眞一分半敎機也，於三乘五姓中隨
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0584c" n="0584c"/>
<lb ed="X" n="0584c01"/><lb ed="R005" n="0030a10"/>其所應。今依此經但應轉爲，不可直被。故出現品云：
<lb ed="X" n="0584c02"/><lb ed="R005" n="0030a11"/>如藥樹王唯除<anchor xml:id="nkr_note_orig_0584003" n="0584003"/>三處，不能爲作生長利益，所謂地獄
<lb ed="X" n="0584c03"/><lb ed="R005" n="0030a12"/>深坑及水輪中，然亦於彼初無厭捨。如來知慧大藥
<lb ed="X" n="0584c04"/><lb ed="R005" n="0030a13"/>王樹亦復如是，唯除<anchor xml:id="note_star_7" n="0584003" type="star"/>三處，不能爲作生長利益，所謂
<lb ed="X" n="0584c05"/><lb ed="R005" n="0030a14"/>二乘墮無爲坑及壞善根，非器衆生溺大邪見貪愛
<lb ed="X" n="0584c06"/><lb ed="R005" n="0030a15"/>之水，然亦於彼曾無厭捨。釋曰：無厭捨言，非畢竟無
<lb ed="X" n="0584c07"/><lb ed="R005" n="0030a16"/>生長利益菩提涅槃故。然諸二乘以根鈍故，不能直
<lb ed="X" n="0584c08"/><lb ed="R005" n="0030a17"/>入實敎之中，要先迴至權敎大乘，捨二乘名得菩薩
<lb ed="X" n="0584c09"/><lb ed="R005" n="0030a18"/>稱，然後方入眞具分敎。有釋此經亦直被小現相品
<lb ed="X" n="0584c10"/><lb ed="R005" n="0030b01"/>說彼獲益，故第九會列聲聞衆故者，今按此釋乃爲
<lb ed="X" n="0584c11"/><lb ed="R005" n="0030b02"/>謗經。所以者何？出現品說一切二乘不聞此經，何況
<lb ed="X" n="0584c12"/><lb ed="R005" n="0030b03"/>受持書寫等故。而現相品說二乘獲益，非在此會聞
<lb ed="X" n="0584c13"/><lb ed="R005" n="0030b04"/>此法故。第九會中正爲簡彼非此所被，故列彼衆顯
<lb ed="X" n="0584c14"/><lb ed="R005" n="0030b05"/>如聾盲。問：此經旣不被於二乘，何名具分？答：若被二
<lb ed="X" n="0584c15"/><lb ed="R005" n="0030b06"/>乘，何名具分？思之可見。</p><p xml:id="pX03p0584c1510" cb:place="inline">三、遠爲者，謂卽迷眞異執，
<lb ed="X" n="0584c16"/><lb ed="R005" n="0030b07"/>無聞非法，亦卽是前壞於善根，溺見水等，於五姓中
<lb ed="X" n="0584c17"/><lb ed="R005" n="0030b08"/>畢竟無有般涅槃法諸有情也。今依此經，但得遠爲，
<lb ed="X" n="0584c18"/><lb ed="R005" n="0030b09"/>非可正被。故出現品云：如來智慧無處不至。何以故？
<lb ed="X" n="0584c19"/><lb ed="R005" n="0030b10"/>無一衆生而不具有如來智慧，但以妄想顚倒執著
<lb ed="X" n="0584c20"/><lb ed="R005" n="0030b11"/>而不證得。若離妄想，一切智、自然智、無<g ref="#CB01002">㝵</g>智則得現
<lb ed="X" n="0584c21"/><lb ed="R005" n="0030b12"/>前。譬如有大經卷，量等大千，書寫大千世界中事，一
<lb ed="X" n="0584c22"/><lb ed="R005" n="0030b13"/>切皆盡。乃至云：雖復量等大千世界，而全在一微塵
<lb ed="X" n="0584c23"/><lb ed="R005" n="0030b14"/>之內。如一微塵，一切微塵皆亦如是。如來智慧亦復
<lb ed="X" n="0584c24"/><lb ed="R005" n="0030b15"/>如是，無量無<g ref="#CB01002">㝵</g>，普攝利益一切衆生，具足在於衆生
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0585a" n="0585a"/>
<lb ed="X" n="0585a01"/><lb ed="R005" n="0030b16"/>身中。但諸凡愚妄想執著，不知不覺，不得利益，乃至
<lb ed="X" n="0585a02"/><lb ed="R005" n="0030b17"/>廣說。寶性論宗亦同此敎。故彼第三云：向說一闡提
<lb ed="X" n="0585a03"/><lb ed="R005" n="0030b18"/>常不入涅槃，無涅槃性者，爲欲示現謗大乘因故，爲
<lb ed="X" n="0585a04"/><lb ed="R005" n="0031a01"/>欲迴轉謗大乘心不求大乘心故，依無量時故作是
<lb ed="X" n="0585a05"/><lb ed="R005" n="0031a02"/>說。以彼實有淸淨性故，不得說言彼常畢竟無淸淨
<lb ed="X" n="0585a06"/><lb ed="R005" n="0031a03"/>性。上來聖敎除正爲外，無有凡愚不至二乘，無有二
<lb ed="X" n="0585a07"/><lb ed="R005" n="0031a04"/>乘不至權敎大乘，無有權敎不至實敎，是故一切三
<lb ed="X" n="0585a08"/><lb ed="R005" n="0031a05"/>乘五姓無非此經之所被者。此中總攝現爲當爲四
<lb ed="X" n="0585a09"/><lb ed="R005" n="0031a06"/>生六趣外道闡提一切皆盡，無一衆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0585001" n="0585001"/>生無佛智故。出
<lb ed="X" n="0585a10"/><lb ed="R005" n="0031a07"/>現品云：佛子！譬如大海，其水潛流四天下地及八十
<lb ed="X" n="0585a11"/><lb ed="R005" n="0031a08"/>億小洲，有穿鑿者無不得水。佛智慧海亦復如是，流
<lb ed="X" n="0585a12"/><lb ed="R005" n="0031a09"/>入一切衆生心中，若有衆生觀察境界脩習善法，則
<lb ed="X" n="0585a13"/><lb ed="R005" n="0031a10"/>得智慧淸淨明了，而如來智平等無二，乃至廣說。此
<lb ed="X" n="0585a14"/><lb ed="R005" n="0031a11"/>猶且約行性而說，若依法性，非情亦是此經所爲。所
<lb ed="X" n="0585a15"/><lb ed="R005" n="0031a12"/>以者何？情與非情其性一故，攝相歸性相亦無二，是
<lb ed="X" n="0585a16"/><lb ed="R005" n="0031a13"/>故但被有情則爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0585a1601" n="0585a1601"/><anchor xml:id="beg0585a1601" n="0585a1601"/>已<anchor xml:id="end0585a1601"/>被非情也。第四門竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0585a17"/><lb ed="R005" n="0031a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">五能詮敎體</cb:mulu><p xml:id="pX03p0585a1701">第五、敎體中兼辨諸宗，通有其三：一薩婆多宗，二經
<lb ed="X" n="0585a18"/><lb ed="R005" n="0031a15"/>部宗，三大乘宗。就初宗中自有三說：一大婆沙中於
<lb ed="X" n="0585a19"/><lb ed="R005" n="0031a16"/>四法內唯取音聲以爲敎體，故彼一百二十六云：問：
<lb ed="X" n="0585a20"/><lb ed="R005" n="0031a17"/>如是佛敎以何爲體？爲是語業？爲是名等？答：應作是
<lb ed="X" n="0585a21"/><lb ed="R005" n="0031a18"/>說：語業爲體。問：若爾，次後所說當云何通？如說佛敎
<lb ed="X" n="0585a22"/><lb ed="R005" n="0031b01"/>名爲何法？</p><p xml:id="pX03p0585a2205" cb:place="inline">答：謂名身、句身、文身，次第行列、次第安
<lb ed="X" n="0585a23"/><lb ed="R005" n="0031b02"/>布、次第連合。答：後文爲顯佛敎作用，不欲開示佛敎
<lb ed="X" n="0585a24"/><lb ed="R005" n="0031b03"/>自體，謂次第行列、安布連合名、句、文身是佛敎用。有
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0585b" n="0585b"/>
<lb ed="X" n="0585b01"/><lb ed="R005" n="0031b04"/>說：佛敎名等爲體。問：若爾，此文所說當云何通？如說：
<lb ed="X" n="0585b02"/><lb ed="R005" n="0031b05"/>佛敎云何？答：謂佛語言、唱詞、評論、語音路、語業表，是
<lb ed="X" n="0585b03"/><lb ed="R005" n="0031b06"/>謂佛敎。</p><p xml:id="pX03p0585b0304" cb:place="inline">答：依展轉因，故作是說。如世子孫展轉生
<lb ed="X" n="0585b04"/><lb ed="R005" n="0031b07"/>法，謂語起名，名能顯義。評家釋云：如是說者，語業爲
<lb ed="X" n="0585b05"/><lb ed="R005" n="0031b08"/>體，佛意所說，他所聞故。雜心論說，意亦同此。</p><p xml:id="pX03p0585b0518" cb:place="inline">二、依
<lb ed="X" n="0585b06"/><lb ed="R005" n="0031b09"/>順正理，於四法中用名、句、文三法爲體。故彼第三云：
<lb ed="X" n="0585b07"/><lb ed="R005" n="0031b10"/>牟尼說法蘊，數有八十千，彼體語或名，此色行蘊攝。
<lb ed="X" n="0585b08"/><lb ed="R005" n="0031b11"/>俱舍第一亦有此頌。正理釋云：論曰：有說佛敎語爲
<lb ed="X" n="0585b09"/><lb ed="R005" n="0031b12"/>自性，彼說法蘊皆色蘊攝，語用音聲爲自性故。有說
<lb ed="X" n="0585b10"/><lb ed="R005" n="0031b13"/>佛敎名爲自性，彼說法蘊皆行蘊攝，名不相應行爲
<lb ed="X" n="0585b11"/><lb ed="R005" n="0031b14"/>性故。問：語、敎異名，敎是語、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0585002" n="0585002"/>名別體，敎何是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0585003" n="0585003"/>名？</p><p xml:id="pX03p0585b1118" cb:place="inline">答：要
<lb ed="X" n="0585b12"/><lb ed="R005" n="0031b15"/>由有名乃說爲敎，是故佛敎體卽是名。所以者何？詮
<lb ed="X" n="0585b13"/><lb ed="R005" n="0031b16"/>義如實，故名佛敎；名能詮義，故敎是名。由是佛敎定
<lb ed="X" n="0585b14"/><lb ed="R005" n="0031b17"/>名爲體，擧名爲首以攝句文。顯宗第三亦同此說。問：
<lb ed="X" n="0585b15"/><lb ed="R005" n="0031b18"/>豈不正理依婆沙等，如何乃違評家正義？</p><p xml:id="pX03p0585b1517" cb:place="inline">答：衆賢
<lb ed="X" n="0585b16"/><lb ed="R005" n="0032a01"/>論師無適莫，但理長者卽爲自義，故順正理名等爲
<lb ed="X" n="0585b17"/><lb ed="R005" n="0032a02"/>正。發智論說意亦同此。</p><p xml:id="pX03p0585b1710" cb:place="inline">三、依俱舍，通取四法，總爲
<lb ed="X" n="0585b18"/><lb ed="R005" n="0032a03"/>敎體。故彼第一中有頌，同前正理，而長行但叙兩家，
<lb ed="X" n="0585b19"/><lb ed="R005" n="0032a04"/>無偏定斷。故彼叙云：諸說佛敎語爲體者，彼說法蘊
<lb ed="X" n="0585b20"/><lb ed="R005" n="0032a05"/>皆色蘊攝；諸說佛敎名爲體者，彼說法蘊皆行蘊攝。
<lb ed="X" n="0585b21"/><lb ed="R005" n="0032a06"/>次後文中釋蘊量云：如實義者，世尊宣說八萬法蘊，
<lb ed="X" n="0585b22"/><lb ed="R005" n="0032a07"/>如彼所說八萬法蘊，皆此五中二蘊所攝。釋曰：准此
<lb ed="X" n="0585b23"/><lb ed="R005" n="0032a08"/>論文，旣無別斷，當知意在通取四法。問：婆沙、俱舍只
<lb ed="X" n="0585b24"/><lb ed="R005" n="0032a09"/>是一宗，豈應別立？</p><p xml:id="pX03p0585b2408" cb:place="inline">答：俱舍、婆沙，理實無異。今且據
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0585c" n="0585c"/>
<lb ed="X" n="0585c01"/><lb ed="R005" n="0032a10"/>文而有差別：一則不同正理，定取名等；二則不同婆
<lb ed="X" n="0585c02"/><lb ed="R005" n="0032a11"/>沙，評家定斷。今故別列也。</p>
<lb ed="X" n="0585c03"/><lb ed="R005" n="0032a12"/><p xml:id="pX03p0585c0301">第二、依經部宗，聲爲敎體。故正理十四破彼計云：汝
<lb ed="X" n="0585c04"/><lb ed="R005" n="0032a13"/>不應說名、句、文身卽聲爲體。無性攝論第一亦云：諸
<lb ed="X" n="0585c05"/><lb ed="R005" n="0032a14"/>契經句，語爲自性。且不應理。然此宗中自有三說：一
<lb ed="X" n="0585c06"/><lb ed="R005" n="0032a15"/>云：十二處中，聲處爲性，離聲無別名、句、字故。一云：法
<lb ed="X" n="0585c07"/><lb ed="R005" n="0032a16"/>處相續，假聲爲體，唯是意識所緣境故。一云：通假及
<lb ed="X" n="0585c08"/><lb ed="R005" n="0032a17"/>實，二聲爲性，由前二說皆有理故。</p>
<lb ed="X" n="0585c09"/><lb ed="R005" n="0032a18"/><p xml:id="pX03p0585c0901">第三、就大乘宗中自有四宗：一、眞俗俱有宗，二、眞俗
<lb ed="X" n="0585c10"/><lb ed="R005" n="0032b01"/>雙泯宗，三、理事無<g ref="#CB01002">㝵</g>宗，四、事事無<g ref="#CB01002">㝵</g>宗。初謂眞諦理
<lb ed="X" n="0585c11"/><lb ed="R005" n="0032b02"/>實，故說爲有；俗諦不壞，故說非無。於中三：一、隨相辨
<lb ed="X" n="0585c12"/><lb ed="R005" n="0032b03"/>體，二、唯識辨體，三、會性辨體。初中復三：一、唯能詮，二、
<lb ed="X" n="0585c13"/><lb ed="R005" n="0032b04"/>通所詮，三、通諸法。初能詮中復有三說：一云：敎體唯
<lb ed="X" n="0585c14"/><lb ed="R005" n="0032b05"/>是音聲，由聲是實，名等假故。故深密第五云：如來言
<lb ed="X" n="0585c15"/><lb ed="R005" n="0032b06"/>音略有三種：一者契經，二者調伏，三者本母。一云：敎
<lb ed="X" n="0585c16"/><lb ed="R005" n="0032b07"/>體用名、句、文，由名、句、文有別體故。故成唯識第二破
<lb ed="X" n="0585c17"/><lb ed="R005" n="0032b08"/>經部云：若名、句、文不異聲者，法詞無<g ref="#CB01002">㝵</g>，境應無別。一
<lb ed="X" n="0585c18"/><lb ed="R005" n="0032b09"/>云：聲、名、句、文合爲敎體，由前二說皆有敎理爲定量
<lb ed="X" n="0585c19"/><lb ed="R005" n="0032b10"/>故。又深密第四云：不可捨於言說文字而能宣說，是
<lb ed="X" n="0585c20"/><lb ed="R005" n="0032b11"/>故我依般若波羅蜜多能取諸法無自性性。問：敎豈
<lb ed="X" n="0585c21"/><lb ed="R005" n="0032b12"/>非一？如何辨體，諸說不同？<name role="" type="person">玄奘</name>三藏釋此義云：以假
<lb ed="X" n="0585c22"/><lb ed="R005" n="0032b13"/>從實，聲爲其體，離聲無別名、句等故。以體從用，名等
<lb ed="X" n="0585c23"/><lb ed="R005" n="0032b14"/>爲性，能詮諸法自性差別二所依故。生解：究竟要由
<lb ed="X" n="0585c24"/><lb ed="R005" n="0032b15"/>文、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0585004" n="0585004"/>義二種合爲敎體。瑜伽八十一云：諸契經體略有
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0586a" n="0586a"/>
<lb ed="X" n="0586a01"/><lb ed="R005" n="0032b16"/>二種：一、文，二、義。文是所依，義是能依，如是二種總名
<lb ed="X" n="0586a02"/><lb ed="R005" n="0032b17"/>一切所知境界。釋曰：此論意顯無敎則無義，無義則
<lb ed="X" n="0586a03"/><lb ed="R005" n="0032b18"/>無敎，敎之與義不可離異，故合爲體。三、通諸法者，謂
<lb ed="X" n="0586a04"/><lb ed="R005" n="0033a01"/>餘一切情、非情境。所以者何？如來身二業能爲自身、
<lb ed="X" n="0586a05"/><lb ed="R005" n="0033a02"/>他身、非身等三相應化故。意唯二化，非情<anchor xml:id="nkr_note_add_0586a0501" n="0586a0501"/><anchor xml:id="beg0586a0501" n="0586a0501"/>已<anchor xml:id="end0586a0501"/>是心等
<lb ed="X" n="0586a06"/><lb ed="R005" n="0033a03"/>現故。如佛地論第七卷說。又阿彌陀經云：彼國常有
<lb ed="X" n="0586a07"/><lb ed="R005" n="0033a04"/>種種奇妙雜色之鳥，宣暢菩提分法，乃至微風吹動
<lb ed="X" n="0586a08"/><lb ed="R005" n="0033a05"/>諸寶行樹，出微妙音，衆生聞者皆發念佛、念法、念僧
<lb ed="X" n="0586a09"/><lb ed="R005" n="0033a06"/>之心。釋曰：此文卽顯自身相應或非身相應，彼土無
<lb ed="X" n="0586a10"/><lb ed="R005" n="0033a07"/>有實畜生故。依此三化所顯之敎，皆是通明三昧、解
<lb ed="X" n="0586a11"/><lb ed="R005" n="0033a08"/>脫以爲其體。</p>
<lb ed="X" n="0586a12"/><lb ed="R005" n="0033a09"/><p xml:id="pX03p0586a1201">二唯識辨中二：一本質敎體，二影像敎體。言本質者，
<lb ed="X" n="0586a13"/><lb ed="R005" n="0033a10"/>諸佛自宣說若文若義，皆是如來妙觀察智相應淨
<lb ed="X" n="0586a14"/><lb ed="R005" n="0033a11"/>識之所顯現，離識無別文義可得。故佛地論第一云：
<lb ed="X" n="0586a15"/><lb ed="R005" n="0033a12"/>有義聞者，善根本願增上緣力，如來識上文義相生。
<lb ed="X" n="0586a16"/><lb ed="R005" n="0033a13"/>此文義相是佛利他善根所起，名爲佛說。此顯如來
<lb ed="X" n="0586a17"/><lb ed="R005" n="0033a14"/>淨識爲敎體也。</p>
<lb ed="X" n="0586a18"/><lb ed="R005" n="0033a15"/><p xml:id="pX03p0586a1801">二、約顯影像敎體。謂聞者識上所變文義，皆不離識。
<lb ed="X" n="0586a19"/><lb ed="R005" n="0033a16"/>故佛地論云：佛說法時，聞者識心雖不取得，然似彼
<lb ed="X" n="0586a20"/><lb ed="R005" n="0033a17"/>相分明顯現，故名我聞。又云：如來慈悲本願增上緣
<lb ed="X" n="0586a21"/><lb ed="R005" n="0033a18"/>力，聞者識上文義相生。此文義相，雖親依自善根力
<lb ed="X" n="0586a22"/><lb ed="R005" n="0033b01"/>起，而就強緣，名爲佛說。由耳根力，自心變現，名爲我
<lb ed="X" n="0586a23"/><lb ed="R005" n="0033b02"/>聞。又無性攝論第一云：貫穿縫綴，故名爲經。此中卽
<lb ed="X" n="0586a24"/><lb ed="R005" n="0033b03"/>是隨墮八時，聞者識上直非直說，聚集顯現，以爲敎
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0586b" n="0586b"/>
<lb ed="X" n="0586b01"/><lb ed="R005" n="0033b04"/>體。釋曰：八時者，舊人四說。一云：如來說法，於八轉聲
<lb ed="X" n="0586b02"/><lb ed="R005" n="0033b05"/>中，隨用一聲，逗機說故。一云：佛說華嚴八會時故。一
<lb ed="X" n="0586b03"/><lb ed="R005" n="0033b06"/>云：依聲明論，晝夜各有四時，如來隨於此時，應機說
<lb ed="X" n="0586b04"/><lb ed="R005" n="0033b07"/>故。一云：依十地論，如來說法，離八非時，依八正時故。
<lb ed="X" n="0586b05"/><lb ed="R005" n="0033b08"/>故彼論第十一云：如王懷憂惱，病恚著諸欲，險處無
<lb ed="X" n="0586b06"/><lb ed="R005" n="0033b09"/>侍衛，纔侫無忠臣。於此八難時，智臣不應語，心王亦
<lb ed="X" n="0586b07"/><lb ed="R005" n="0033b10"/>如是，非時不應說。釋曰：尋上諸說，雖各有據，然勘梵
<lb ed="X" n="0586b08"/><lb ed="R005" n="0033b11"/>本，並不相應。謂梵稱一瑟吒，此云欲樂；梵言遏瑟吒，
<lb ed="X" n="0586b09"/><lb ed="R005" n="0033b12"/>此謂之八。而攝論梵本，則是一瑟吒，非遏瑟吒也。由
<lb ed="X" n="0586b10"/><lb ed="R005" n="0033b13"/>其兩音相濫，致使時譯者謬傳。旣翻欲樂爲八<anchor xml:id="nkr_note_orig_0586001" n="0586001"/>大，復
<lb ed="X" n="0586b11"/><lb ed="R005" n="0033b14"/>虗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0586002" n="0586002"/>如時字，故勞諸德擾動智海。玉巵雖寶，無當奈何！
<lb ed="X" n="0586b12"/><lb ed="R005" n="0033b15"/>是故正譯應云：隨墮欲樂，聞者識上直非直說，聚集
<lb ed="X" n="0586b13"/><lb ed="R005" n="0033b16"/>顯現。釋曰：此文意顯聞而欲樂成聚集故。言直非直
<lb ed="X" n="0586b14"/><lb ed="R005" n="0033b17"/>說者，五釋不同。一云：詮法自性名爲直，詮法差別名
<lb ed="X" n="0586b15"/><lb ed="R005" n="0033b18"/>非直說。一云：長行名直說，偈頌非直說。一云：十二分
<lb ed="X" n="0586b16"/><lb ed="R005" n="0034a01"/>敎中契經名直說，餘十一分名非直說。一云：直爾說
<lb ed="X" n="0586b17"/><lb ed="R005" n="0034a02"/>法名爲直說，以譬喩說名非直說。一云：如實說者名
<lb ed="X" n="0586b18"/><lb ed="R005" n="0034a03"/>爲直說，方便說者名非直說。言聚集顯現者，今且依
<lb ed="X" n="0586b19"/><lb ed="R005" n="0034a04"/>未自在位聞四字句、五心次第以辨聚集。謂如佛說
<lb ed="X" n="0586b20"/><lb ed="R005" n="0034a05"/>諸行無常四字之時，此中卽有四聲、四字、四名、一句
<lb ed="X" n="0586b21"/><lb ed="R005" n="0034a06"/>及所詮義，於聞者識聚集顯現。然此義中西方四釋。
<lb ed="X" n="0586b22"/><lb ed="R005" n="0034a07"/>一云：如說諸字有率爾、尋求二心，然未定知諸字所
<lb ed="X" n="0586b23"/><lb ed="R005" n="0034a08"/>屬無決定故。次說行字，由先熏習連帶解生，有三心
<lb ed="X" n="0586b24"/><lb ed="R005" n="0034a09"/>起，謂率爾、尋求、決<anchor xml:id="nkr_note_orig_0586003" n="0586003"/>定知諸字所屬一切行故。聞諸行
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0586c" n="0586c"/>
<lb ed="X" n="0586c01"/><lb ed="R005" n="0034a10"/>字雖知自性，然未知義。爲令知義，復說無字，但有二
<lb ed="X" n="0586c02"/><lb ed="R005" n="0034a11"/>心，謂率爾、尋求、未有決定，以未定知無字所屬。後說
<lb ed="X" n="0586c03"/><lb ed="R005" n="0034a12"/>常字，由前字力展轉熏習連後字生，具起五心，謂率
<lb ed="X" n="0586c04"/><lb ed="R005" n="0034a13"/>爾、尋求、決定染淨等流心等，於最後時四字周圓方
<lb ed="X" n="0586c05"/><lb ed="R005" n="0034a14"/>能解義。總十二心，初二、次三、次二、後五也。十四相，謂
<lb ed="X" n="0586c06"/><lb ed="R005" n="0034a15"/>四聲、四字、四名、一句、一義，名聚集也。一云：說諸字時，
<lb ed="X" n="0586c07"/><lb ed="R005" n="0034a16"/>率爾耳識、同時意識，但緣其聲，是現量故。尋求心中
<lb ed="X" n="0586c08"/><lb ed="R005" n="0034a17"/>唯尋耳識所緣境故，亦但緣聲，不緣字名。此之三心
<lb ed="X" n="0586c09"/><lb ed="R005" n="0034a18"/>所變聲上，雖有字名，如生等相，而不緣之。至決定心
<lb ed="X" n="0586c10"/><lb ed="R005" n="0034b01"/>緣聲字名，有三相現。說行字時，率爾耳識、同時意識
<lb ed="X" n="0586c11"/><lb ed="R005" n="0034b02"/>及尋求心亦但緣聲，至決定心緣聲字名，有三相現。
<lb ed="X" n="0586c12"/><lb ed="R005" n="0034b03"/>說無字時，率爾耳識、同時意識及尋求心亦但緣聲，
<lb ed="X" n="0586c13"/><lb ed="R005" n="0034b04"/>至決定心緣聲字名，有九相現。說常字時，率爾耳識、
<lb ed="X" n="0586c14"/><lb ed="R005" n="0034b05"/>同時意識及尋求心亦但緣聲，至決定心緣聲字名。
<lb ed="X" n="0586c15"/><lb ed="R005" n="0034b06"/>經：十六心有十四相，謂四聲、四字、四名幷句及義，名
<lb ed="X" n="0586c16"/><lb ed="R005" n="0034b07"/>爲聚集。若不散亂，起染淨心及等流心；若散亂時，生
<lb ed="X" n="0586c17"/><lb ed="R005" n="0034b08"/>心不定。一云：率爾耳識、同時意識但緣於聲，是現量
<lb ed="X" n="0586c18"/><lb ed="R005" n="0034b09"/>故。尋求心中緣聲字名，非現量故。由此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0586004" n="0586004"/>然小。經：十二
<lb ed="X" n="0586c19"/><lb ed="R005" n="0034b10"/>心有三六九十四相現，名爲聚集。若不散亂，決定心
<lb ed="X" n="0586c20"/><lb ed="R005" n="0034b11"/>生；若散亂時，生心不定。一云：卒爾耳識但緣於聲，同
<lb ed="X" n="0586c21"/><lb ed="R005" n="0034b12"/>時意識緣聲字名。若不爾者，尋求意識尋何等名？此
<lb ed="X" n="0586c22"/><lb ed="R005" n="0034b13"/>中曲有兩釋：一云：四率爾耳識各緣其聲，四同時意
<lb ed="X" n="0586c23"/><lb ed="R005" n="0034b14"/>識緣聲字名，是其現量，四尋求心方得圓滿。經：十二
<lb ed="X" n="0586c24"/><lb ed="R005" n="0034b15"/>心有三六九十四相現，名爲聚集。一云：同時意識容
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0587a" n="0587a"/>
<lb ed="X" n="0587a01"/><lb ed="R005" n="0034b16"/>非現量，得緣過去，緣於八心。四率爾耳識、四同時意
<lb ed="X" n="0587a02"/><lb ed="R005" n="0034b17"/>識有三六九十四相現，名爲聚集。問：同時意識旣是
<lb ed="X" n="0587a03"/><lb ed="R005" n="0034b18"/>現量，何得緣字名耶？</p><p xml:id="pX03p0587a0309" cb:place="inline">答：現量亦緣名字自相，不緣
<lb ed="X" n="0587a04"/><lb ed="R005" n="0035a01"/>名義相繫屬故。上來且依未自在位五心次第聞敎
<lb ed="X" n="0587a05"/><lb ed="R005" n="0035a02"/>聚集，若傳敎者是自在位，則非此說。所以者何？自在
<lb ed="X" n="0587a06"/><lb ed="R005" n="0035a03"/>位者得淨耳根，一刹那頃聞一字時，於餘一切皆就
<lb ed="X" n="0587a07"/><lb ed="R005" n="0035a04"/>領受無障礙故。或有聞說先受持敎，由純熟故不待
<lb ed="X" n="0587a08"/><lb ed="R005" n="0035a05"/>率爾。耳識引發及尋求等，雖有決定或染淨或等流
<lb ed="X" n="0587a09"/><lb ed="R005" n="0035a06"/>等，或有字句增減之者，亦卽非如前說相心數量多
<lb ed="X" n="0587a10"/><lb ed="R005" n="0035a07"/>小，但隨所應字句而說。若具顯五心，如瑜伽第一及
<lb ed="X" n="0587a11"/><lb ed="R005" n="0035a08"/>餘處章說。</p>
<lb ed="X" n="0587a12"/><lb ed="R005" n="0035a09"/><p xml:id="pX03p0587a1201">問：此旣說有本、影二敎，何故有聖敎說佛無色、聲、心、
<lb ed="X" n="0587a13"/><lb ed="R005" n="0035a10"/>意、識耶？</p><p xml:id="pX03p0587a1304" cb:place="inline">答：敎說有無各別所據，今約五義會其違
<lb ed="X" n="0587a14"/><lb ed="R005" n="0035a11"/>相：一、遮過顯德，二、眞俗二諦，三、傳古非作，四、悲願所
<lb ed="X" n="0587a15"/><lb ed="R005" n="0035a12"/>成，五、本質影像。初中爲遮過患故說非有，爲顯實德
<lb ed="X" n="0587a16"/><lb ed="R005" n="0035a13"/>故說非無。如十卷楞伽第八云：如來不說墮文字法。
<lb ed="X" n="0587a17"/><lb ed="R005" n="0035a14"/>若人言如來說墮文字法者，此卽妄語。四卷楞伽第
<lb ed="X" n="0587a18"/><lb ed="R005" n="0035a15"/>三云：我從某夜得最正覺，乃至某夜入般涅槃，於其
<lb ed="X" n="0587a19"/><lb ed="R005" n="0035a16"/>中間不說一字，亦不<anchor xml:id="nkr_note_add_0587a1901" n="0587a1901"/><anchor xml:id="beg0587a1901" n="0587a1901"/>已<anchor xml:id="end0587a1901"/>說當說是佛。說佛性論第二
<lb ed="X" n="0587a20"/><lb ed="R005" n="0035a17"/>云：如實義者，如來無有色聲麤相功德可得。檢兜率
<lb ed="X" n="0587a21"/><lb ed="R005" n="0035a18"/>偈讚云：色身非是佛，音聲亦復然，亦不離色聲，見佛
<lb ed="X" n="0587a22"/><lb ed="R005" n="0035b01"/>神通力。釋曰：此上意顯有過失之色聲則佛非有，無
<lb ed="X" n="0587a23"/><lb ed="R005" n="0035b02"/>過失之色聲則佛非無。然此非無是不有之非無、不
<lb ed="X" n="0587a24"/><lb ed="R005" n="0035b03"/>無之非無也。故密嚴第一云：或說菩薩入於諸地，乃
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0587b" n="0587b"/>
<lb ed="X" n="0587b01"/><lb ed="R005" n="0035b04"/>至淨所依止入於佛地，無漏蘊界常無變易。涅槃三
<lb ed="X" n="0587b02"/><lb ed="R005" n="0035b05"/>十七云：凡夫之色從煩惱生，是故智者說色無常、苦、
<lb ed="X" n="0587b03"/><lb ed="R005" n="0035b06"/>空、無我。如來色者遠離煩惱，故說是常、恒、無變易。乃
<lb ed="X" n="0587b04"/><lb ed="R005" n="0035b07"/>至云：以是因緣，如來色常乃至識常。此經現相品說
<lb ed="X" n="0587b05"/><lb ed="R005" n="0035b08"/>如來六根皆無有量，出現品說如來三業亦無有量。</p>
<lb ed="X" n="0587b06"/><lb ed="R005" n="0035b09"/><p xml:id="pX03p0587b0601">二、眞俗二諦者，眞諦離相，故說非有；俗諦隨機，故
<lb ed="X" n="0587b07"/><lb ed="R005" n="0035b10"/>說非無。金光明云：佛果唯有如如及如如智獨存。大
<lb ed="X" n="0587b08"/><lb ed="R005" n="0035b11"/>般若四百二十五云：我從成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0587b0801" n="0587b0801"/><anchor xml:id="beg0587b0801" n="0587b0801"/>已<anchor xml:id="end0587b0801"/>來，不說一字，汝亦
<lb ed="X" n="0587b09"/><lb ed="R005" n="0035b12"/>不聞。維摩云：其說法者，無說無示；其聽法者，無聞無
<lb ed="X" n="0587b10"/><lb ed="R005" n="0035b13"/>得。仁王觀空品云：若有脩習聽說，無聽無說，如虗空
<lb ed="X" n="0587b11"/><lb ed="R005" n="0035b14"/>法同法性，一切法皆如也。釋曰：此上唯就眞勝義說。
<lb ed="X" n="0587b12"/><lb ed="R005" n="0035b15"/>兜率偈讚云：衆生妄分別，是佛是世界；了達法性者，
<lb ed="X" n="0587b13"/><lb ed="R005" n="0035b16"/>無佛無世界。大般若五百六十七云：衆生各各謂佛
<lb ed="X" n="0587b14"/><lb ed="R005" n="0035b17"/>獨爲說法，而佛本來無說無示。涅槃二十六明菩薩
<lb ed="X" n="0587b15"/><lb ed="R005" n="0035b18"/>具足多聞中亦同此說。釋曰：此上雙約眞俗以顯。</p>
<lb ed="X" n="0587b16"/><lb ed="R005" n="0036a01"/><p xml:id="pX03p0587b1601">三、傳古非作者，謂佛所說，但是傳述古佛之敎，非自
<lb ed="X" n="0587b17"/><lb ed="R005" n="0036a02"/>製造。楞伽云：如來不說法者，緣本<anchor xml:id="nkr_note_orig_0587001" n="0587001"/>位法故。般若論云：
<lb ed="X" n="0587b18"/><lb ed="R005" n="0036a03"/>須菩提言：如來無所說。此義云何？無有一法，唯獨如
<lb ed="X" n="0587b19"/><lb ed="R005" n="0036a04"/>來說，餘佛不說故。</p><p xml:id="pX03p0587b1908" cb:place="inline">四、悲願所成，謂佛所無有盡三
<lb ed="X" n="0587b20"/><lb ed="R005" n="0036a05"/>業應衆生者，皆是廣劫悲願爲衆生感，非自所有，故
<lb ed="X" n="0587b21"/><lb ed="R005" n="0036a06"/>說佛果無有色聲。然卽以此爲他爲自，故亦說有。下
<lb ed="X" n="0587b22"/><lb ed="R005" n="0036a07"/>文云：如來不出世，亦無有涅槃，以本大願力，顯現自
<lb ed="X" n="0587b23"/><lb ed="R005" n="0036a08"/>在法。出現品云：如來身遍一切處，乃至非至非不至。
<lb ed="X" n="0587b24"/><lb ed="R005" n="0036a09"/>何以故？如來無身故，爲衆生故示現其身。</p><p xml:id="pX03p0587b2417" cb:place="inline">五本質
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0587c" n="0587c"/>
<lb ed="X" n="0587c01"/><lb ed="R005" n="0036a10"/>影像者，謂佛三業平等普應，無彼差別影像色聲，故
<lb ed="X" n="0587c02"/><lb ed="R005" n="0036a11"/>說非有。然卽與彼差別聞見爲增上緣，因質有影，故
<lb ed="X" n="0587c03"/><lb ed="R005" n="0036a12"/>說非無上。五義會諸聖敎不相違也。</p>
<lb ed="X" n="0587c04"/><lb ed="R005" n="0036a13"/><p xml:id="pX03p0587c0401">三、會性辨體者，謂此敎雖不說眞如隨緣之義，然說
<lb ed="X" n="0587c05"/><lb ed="R005" n="0036a14"/>佛正體智證最淨法界，而於後得安立敎法，故亦說
<lb ed="X" n="0587c06"/><lb ed="R005" n="0036a15"/>如爲體性。故成唯識第十釋眞如云：三、勝流眞如者，
<lb ed="X" n="0587c07"/><lb ed="R005" n="0036a16"/>謂此眞如所流敎法，於餘敎法極爲勝故。七、法無別
<lb ed="X" n="0587c08"/><lb ed="R005" n="0036a17"/>眞如者，謂此眞如雖多敎法種種安立，而無異故。釋
<lb ed="X" n="0587c09"/><lb ed="R005" n="0036a18"/>曰：敎法旣從法界流，是故敎法依眞建立。上來第一
<lb ed="X" n="0587c10"/><lb ed="R005" n="0036b01"/>門竟。</p>
<lb ed="X" n="0587c11"/><lb ed="R005" n="0036b02"/><p xml:id="pX03p0587c1101">第二、約眞俗雙泯宗出體者，謂眞諦離相，故說非有；
<lb ed="X" n="0587c12"/><lb ed="R005" n="0036b03"/>俗諦無性，故說爲空。次第如前三門出體，皆悉是空，
<lb ed="X" n="0587c13"/><lb ed="R005" n="0036b04"/>畢竟非有，卽以此空爲敎體性。如淸辨論師掌珍頌
<lb ed="X" n="0587c14"/><lb ed="R005" n="0036b05"/>云：眞性有爲空，如幻緣生故，無爲無有實，不起似空
<lb ed="X" n="0587c15"/><lb ed="R005" n="0036b06"/>華。此二比量，依眞勝義，不依世俗，故說皆空。廣說<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0587c16"/><lb ed="R005" n="0036b07"/><p xml:id="pX03p0587c1601">第三、理事無<g ref="#CB01002">㝵</g>宗出體中三：一、隨相；二、唯心；三、法性。
<lb ed="X" n="0587c17"/><lb ed="R005" n="0036b08"/>初隨相中三：一、約能詮；二、通所詮；三、通諸法。就能詮
<lb ed="X" n="0587c18"/><lb ed="R005" n="0036b09"/>中亦三：一、唯音聲爲體，故維摩第一云：佛以一音演
<lb ed="X" n="0587c19"/><lb ed="R005" n="0036b10"/>說法故。二、唯名句文爲體，故仁王觀空品云：是經名
<lb ed="X" n="0587c20"/><lb ed="R005" n="0036b11"/>味句，百佛、千佛、百千萬佛說名味句故。三、合前二說
<lb ed="X" n="0587c21"/><lb ed="R005" n="0036b12"/>四法爲體，故十地品云：如空中彩畫，如空中風相，牟
<lb ed="X" n="0587c22"/><lb ed="R005" n="0036b13"/>尼智如是，分別甚難見。佛藏經第一卷初亦同此說。
<lb ed="X" n="0587c23"/><lb ed="R005" n="0036b14"/>十地論云：說者以此二事說，聽者以此二事聞，謂音
<lb ed="X" n="0587c24"/><lb ed="R005" n="0036b15"/>聲及善字。釋曰：此文擧下攝上，故但云字，或擧所依
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0588a" n="0588a"/>
<lb ed="X" n="0588a01"/><lb ed="R005" n="0036b16"/>攝能依故。問：前來諸宗皆說聲等四法爲體，今此亦
<lb ed="X" n="0588a02"/><lb ed="R005" n="0036b17"/>爾，何以甄別？</p><p xml:id="pX03p0588a0206" cb:place="inline">答：名言雖同，理趣胡越。所以者何？初、
<lb ed="X" n="0588a03"/><lb ed="R005" n="0036b18"/>有實體故；二、唯是聲，有體假故；三、就大中，一、稱實故，
<lb ed="X" n="0588a04"/><lb ed="R005" n="0037a01"/>二、俱不立故，三、卽理事故；後第四宗中，四法融故。二、
<lb ed="X" n="0588a05"/><lb ed="R005" n="0037a02"/>通所詮者，十住品云：文隨於義，義隨文故。三、通諸法
<lb ed="X" n="0588a06"/><lb ed="R005" n="0037a03"/>者，謂非但如前依能所詮，取耳意識境以爲體，亦復
<lb ed="X" n="0588a07"/><lb ed="R005" n="0037a04"/>通於六識之境以爲敎體，由悉能爲開悟利益所知
<lb ed="X" n="0588a08"/><lb ed="R005" n="0037a05"/>境故。維摩？香積品云：衆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0588001" n="0588001"/>生香菩薩，謂維摩詰：我土如
<lb ed="X" n="0588a09"/><lb ed="R005" n="0037a06"/>來無文字說，但以衆香令諸天人得入律行。菩薩各
<lb ed="X" n="0588a10"/><lb ed="R005" n="0037a07"/>各坐香樹下，聞斯妙香，卽獲一切得藏三昧。釋曰：但
<lb ed="X" n="0588a11"/><lb ed="R005" n="0037a08"/>示此香，卽爲說法。故彼文次前云：彼土無有聲聞、辟
<lb ed="X" n="0588a12"/><lb ed="R005" n="0037a09"/>支佛名，唯有淸淨大菩薩衆，佛爲說法故。又菩薩行
<lb ed="X" n="0588a13"/><lb ed="R005" n="0037a10"/>品云：有以光明而作佛事，有以菩薩或佛化人，或菩
<lb ed="X" n="0588a14"/><lb ed="R005" n="0037a11"/>提樹，或以衣服、臥具，或以飮食、園林、臺觀、三十二相、
<lb ed="X" n="0588a15"/><lb ed="R005" n="0037a12"/>八十種好，或以佛身，或以虗空、夢、幻、影、響、鏡中像、水中
<lb ed="X" n="0588a16"/><lb ed="R005" n="0037a13"/>月、熱時焰，或以音聲、語言、文字而作佛事。或有佛土，
<lb ed="X" n="0588a17"/><lb ed="R005" n="0037a14"/>寂寞無言、無說、無示、無識、無作而作佛事。阿難！諸佛
<lb ed="X" n="0588a18"/><lb ed="R005" n="0037a15"/>進止威儀，無非佛事。乃至廣說八萬四千諸塵勞門
<lb ed="X" n="0588a19"/><lb ed="R005" n="0037a16"/>而作佛事。十卷楞伽第四云：佛吿大慧：非一切佛土言
<lb ed="X" n="0588a20"/><lb ed="R005" n="0037a17"/>語說法故。有佛國土，直視不瞬，口無言說，名爲說法。
<lb ed="X" n="0588a21"/><lb ed="R005" n="0037a18"/>有佛國土，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0588002" n="0588002"/>宜爾示相，名爲說法。有佛國土，但動眉相，
<lb ed="X" n="0588a22"/><lb ed="R005" n="0037b01"/>名爲說法。有佛國土，唯動眼相，名爲說法。有佛國土，
<lb ed="X" n="0588a23"/><lb ed="R005" n="0037b02"/>咲名說法。有佛國土，欠呿名說法。有佛國土，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0588003" n="0588003"/>咳名說
<lb ed="X" n="0588a24"/><lb ed="R005" n="0037b03"/>法。有佛國土，念名說法。有佛國土，動身<anchor xml:id="nkr_note_orig_0588004" n="0588004"/>名說法。釋曰：
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0588b" n="0588b"/>
<lb ed="X" n="0588b01"/><lb ed="R005" n="0037b04"/>准上二經，種種境界開悟衆生，皆名說法。是故敎體
<lb ed="X" n="0588b02"/><lb ed="R005" n="0037b05"/>隨其所應，非但四法，乃所詮也。</p><p xml:id="pX03p0588b0213" cb:place="inline">二、唯心辨體者，謂
<lb ed="X" n="0588b03"/><lb ed="R005" n="0037b06"/>前所說能詮等三，莫不皆是眞心所現，離此眞心更
<lb ed="X" n="0588b04"/><lb ed="R005" n="0037b07"/>無有法。故起信云：依一心法有二種門：一者、心眞如
<lb ed="X" n="0588b05"/><lb ed="R005" n="0037b08"/>門；二者、心生滅門。如是二門皆各總攝一切法。此義
<lb ed="X" n="0588b06"/><lb ed="R005" n="0037b09"/>云何？以此二門不相離故。心眞如者，卽是一法界大
<lb ed="X" n="0588b07"/><lb ed="R005" n="0037b10"/>總相法門體，所謂心性不生不滅，一切諸法但依妄
<lb ed="X" n="0588b08"/><lb ed="R005" n="0037b11"/>念而有差別。釋曰：各攝世、出世間，故無漏散，不離眞
<lb ed="X" n="0588b09"/><lb ed="R005" n="0037b12"/>心也。梵行品云：知一切法卽心自性，成就慧身，不由
<lb ed="X" n="0588b10"/><lb ed="R005" n="0037b13"/>他悟故。問：此中卽依眞心辨體，有本影不？</p><p xml:id="pX03p0588b1017" cb:place="inline">答：有、無、
<lb ed="X" n="0588b11"/><lb ed="R005" n="0037b14"/>無<g ref="#CB01002">㝵</g>。本疏釋此四句分別：一、唯本無影，謂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0588005" n="0588005"/>令唯能說，
<lb ed="X" n="0588b12"/><lb ed="R005" n="0037b15"/>以聽者不離說者眞心故。二、唯影無本，謂<anchor xml:id="note_star_8" n="0588005" type="star"/>令唯能聽，
<lb ed="X" n="0588b13"/><lb ed="R005" n="0037b16"/>以說者不離聽者眞心故。三、亦本亦影，謂<anchor xml:id="note_star_9" n="0588005" type="star"/>令說、<anchor xml:id="note_star_a" n="0588005" type="star"/>令聽
<lb ed="X" n="0588b14"/><lb ed="R005" n="0037b17"/>俱時現前，以眞心不壞說、聽故。四、非本非影，謂<anchor xml:id="note_star_b" n="0588005" type="star"/>令說、
<lb ed="X" n="0588b15"/><lb ed="R005" n="0037b18"/><anchor xml:id="note_star_c" n="0588005" type="star"/>令聽俱非現前，以眞心無二，非說、聽故。</p><p xml:id="pX03p0588b1516" cb:place="inline">三、法性辨
<lb ed="X" n="0588b16"/><lb ed="R005" n="0038a01"/>體者，謂前相、心二敎，卽<anchor xml:id="note_star_d" n="0588005" type="star"/>令法性所成，眞心卽法性之
<lb ed="X" n="0588b17"/><lb ed="R005" n="0038a02"/>別號，是故離眞如外，更無有法。仁王二諦品云：大王！
<lb ed="X" n="0588b18"/><lb ed="R005" n="0038a03"/>法輪者，法本如，應誦如，乃至云論議如，此名味、句、音
<lb ed="X" n="0588b19"/><lb ed="R005" n="0038a04"/>聲、果、文字、記句一切如。上來隨相等三，總會爲一，理
<lb ed="X" n="0588b20"/><lb ed="R005" n="0038a05"/>事無<g ref="#CB01002">㝵</g>敎體也。</p>
<lb ed="X" n="0588b21"/><lb ed="R005" n="0038a06"/><p xml:id="pX03p0588b2101">第四、事事無<g ref="#CB01002">㝵</g>宗出體者，此中聲、名、句、文、能詮、所詮
<lb ed="X" n="0588b22"/><lb ed="R005" n="0038a07"/>等，莫不一一皆具無盡無<g ref="#CB01002">㝵</g>法界，謂具正智所生法
<lb ed="X" n="0588b23"/><lb ed="R005" n="0038a08"/>性，所起色、心、時、處、身、方、行、位等體、事、相等德相，相入
<lb ed="X" n="0588b24"/><lb ed="R005" n="0038a09"/>業用。所以然者，此中無有一法而不具足一切法故。
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0588c" n="0588c"/>
<lb ed="X" n="0588c01"/><lb ed="R005" n="0038a10"/>廣釋體、事等三義，如下第七、顯義門說。問：此宗亦有
<lb ed="X" n="0588c02"/><lb ed="R005" n="0038a11"/>本影義不？</p><p xml:id="pX03p0588c0205" cb:place="inline">答：有、無、無等<g ref="#CB01002">㝵</g>成一四句。所以者何？佛
<lb ed="X" n="0588c03"/><lb ed="R005" n="0038a12"/>中有衆生，衆生中有佛故。故出現品云：如來成正覺
<lb ed="X" n="0588c04"/><lb ed="R005" n="0038a13"/>時，於其身中普見一切衆生成等正覺，乃至普見入
<lb ed="X" n="0588c05"/><lb ed="R005" n="0038a14"/>般涅槃，皆同一性，所謂無性。廣說云云。又佛性論第
<lb ed="X" n="0588c06"/><lb ed="R005" n="0038a15"/>二云：一切衆生悉在如來智內，以如如智稱如如境。
<lb ed="X" n="0588c07"/><lb ed="R005" n="0038a16"/>故一切衆生決定無出如如境者，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0588006" n="0588006"/>普爲如來之所攝
<lb ed="X" n="0588c08"/><lb ed="R005" n="0038a17"/>持，故名所藏衆生爲如來藏。<note place="inline">此明衆生在佛中也。</note>又出現品云：
<lb ed="X" n="0588c09"/><lb ed="R005" n="0038a18"/>菩薩摩訶薩應知自心念念常有佛成正覺。何以故？
<lb ed="X" n="0588c10"/><lb ed="R005" n="0038b01"/>諸佛如來不離此心成正覺故。如自心中，一切衆生
<lb ed="X" n="0588c11"/><lb ed="R005" n="0038b02"/>心中亦復如是，悉有如來成等正覺。<note place="inline">此明佛在衆生中也。</note>言四
<lb ed="X" n="0588c12"/><lb ed="R005" n="0038b03"/>句者：一、果門攝法界盡故，則因無異果之因，而唯本
<lb ed="X" n="0588c13"/><lb ed="R005" n="0038b04"/>無影；二、因門攝法界盡故，則果無異因之果，而唯影
<lb ed="X" n="0588c14"/><lb ed="R005" n="0038b05"/>無本；三、法界緣起，因果無礙，互相在故，則亦本亦影；
<lb ed="X" n="0588c15"/><lb ed="R005" n="0038b06"/>四、法界緣起，因果相攝，雙相辨盡，俱非二心，則非本
<lb ed="X" n="0588c16"/><lb ed="R005" n="0038b07"/>非影。是故由前第三句故，佛心中衆生聽，衆生心中
<lb ed="X" n="0588c17"/><lb ed="R005" n="0038b08"/>佛說法；衆生心中佛，爲佛心中衆生說法。由前第四
<lb ed="X" n="0588c18"/><lb ed="R005" n="0038b09"/>句故，佛心衆生無聽，衆生心中佛無說。問：何故前立
<lb ed="X" n="0588c19"/><lb ed="R005" n="0038b10"/>敎中明體、事、業、用通於染、淨，今此敎體唯局淨耶？</p>
<lb ed="X" n="0588c20"/><lb ed="R005" n="0038b11"/><p xml:id="pX03p0588c2001">答：前辨業用所依體事，故通染淨。今顯諸相及淨業
<lb ed="X" n="0588c21"/><lb ed="R005" n="0038b12"/>用所依體事，故不通染也。問：此中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0588007" n="0588007"/>地身非情等說法，
<lb ed="X" n="0588c22"/><lb ed="R005" n="0038b13"/>與前一分滿敎通諸法說有差別。</p><p xml:id="pX03p0588c2214" cb:place="inline">答：彼據三種化
<lb ed="X" n="0588c23"/><lb ed="R005" n="0038b14"/>說，<anchor xml:id="nkr_note_add_0588c2301" n="0588c2301"/><anchor xml:id="beg0588c2301" n="0588c2301"/>已<anchor xml:id="end0588c2301"/>如前辨。今此所有菩薩說刹、說衆生、說業，卽是
<lb ed="X" n="0588c24"/><lb ed="R005" n="0038b15"/>佛說。所以者何？三種世間無非佛故。是故敎體該攝
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0589a" n="0589a"/>
<lb ed="X" n="0589a01"/><lb ed="R005" n="0038b16"/>法界所有諸法也<note place="inline">上來敎體門竟</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0589a02"/><lb ed="R005" n="0038b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">六所詮宗趣</cb:mulu><p xml:id="pX03p0589a0201">第六、宗趣者，宗謂尊崇，趣卽意指。謂此一部經內，所
<lb ed="X" n="0589a03"/><lb ed="R005" n="0038b18"/>詮義中，最所珍貴高尙之義，謂之宗也。宗意所向，謂
<lb ed="X" n="0589a04"/><lb ed="R005" n="0039a01"/>之趣也。此宗卽趣，或宗之趣，通其二釋。因此部宗，二
<lb ed="X" n="0589a05"/><lb ed="R005" n="0039a02"/>門分別：初通論三敎，後別明當部。前中三敎，各有四
<lb ed="X" n="0589a06"/><lb ed="R005" n="0039a03"/>宗：謂一、通宗，二、別宗，三、隨部宗，四、隨義宗。又有會宗、
<lb ed="X" n="0589a07"/><lb ed="R005" n="0039a04"/>品宗，恐繁不述。</p>
<lb ed="X" n="0589a08"/><lb ed="R005" n="0039a05"/><p xml:id="pX03p0589a0801">初眞一分半敎中通宗者，謂二十部對法及四阿含
<lb ed="X" n="0589a09"/><lb ed="R005" n="0039a06"/>雖多所立，莫不同<anchor xml:id="nkr_note_orig_0589001" n="0589001"/>詮生空之理，是故通名生空法有
<lb ed="X" n="0589a10"/><lb ed="R005" n="0039a07"/>宗也。二別宗者，謂卽前之二十對法各立宗別，如宗
<lb ed="X" n="0589a11"/><lb ed="R005" n="0039a08"/>輪論中說，不可具引，略顯三宗。</p><p xml:id="pX03p0589a1113" cb:place="inline">一、三世俱有宗，此
<lb ed="X" n="0589a12"/><lb ed="R005" n="0039a09"/>一切有部計，謂過未名色體是實有，同現在故。</p><p xml:id="pX03p0589a1219" cb:place="inline">二、
<lb ed="X" n="0589a13"/><lb ed="R005" n="0039a10"/>法無去來宗。此大衆部計，謂去來色體用俱無，唯有
<lb ed="X" n="0589a14"/><lb ed="R005" n="0039a11"/>現法及無爲故。</p><p xml:id="pX03p0589a1407" cb:place="inline">三、現通假實宗。此說假部計，謂去
<lb ed="X" n="0589a15"/><lb ed="R005" n="0039a12"/>來二世法定非有，唯有現法，於中在界處是假，在蘊
<lb ed="X" n="0589a16"/><lb ed="R005" n="0039a13"/>是實。經部同此。</p><p xml:id="pX03p0589a1607" cb:place="inline">三、隨部宗者，謂卽於前二十對法，
<lb ed="X" n="0589a17"/><lb ed="R005" n="0039a14"/>一一宗內有多部論，宗有不同。如薩婆多中，婆沙、正
<lb ed="X" n="0589a18"/><lb ed="R005" n="0039a15"/>理、俱舍等，當當部部宗各別故。又如四阿含中，各有
<lb ed="X" n="0589a19"/><lb ed="R005" n="0039a16"/>多部經，詮宗各別。又如正法念、雜寶藏等，並准應知。
<lb ed="X" n="0589a20"/><lb ed="R005" n="0039a17"/>四、隨義宗者，謂卽前諸經論中，凡所立義，一一皆有
<lb ed="X" n="0589a21"/><lb ed="R005" n="0039a18"/>宗旨，廣說應知。</p>
<lb ed="X" n="0589a22"/><lb ed="R005" n="0039b01"/><p xml:id="pX03p0589a2201">第二、眞一分滿敎中，初、通宗者，謂或有大乘經說眞
<lb ed="X" n="0589a23"/><lb ed="R005" n="0039b02"/>俗俱有，或有說言眞俗俱空，雖此有異，莫不皆辨生
<lb ed="X" n="0589a24"/><lb ed="R005" n="0039b03"/>法二空，是故通名生法俱空宗也。二、別宗者，謂卽於
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0589b" n="0589b"/>
<lb ed="X" n="0589b01"/><lb ed="R005" n="0039b04"/>前通宗之內開成兩宗。然有兩說：一云：一、三性皆空
<lb ed="X" n="0589b02"/><lb ed="R005" n="0039b05"/>宗，如三無性論等。</p><p xml:id="pX03p0589b0208" cb:place="inline">二、三性空有宗，如深密等。此二
<lb ed="X" n="0589b03"/><lb ed="R005" n="0039b06"/>學<anchor xml:id="nkr_note_orig_0589002" n="0589002"/>從互言顯密。一云：卽眞俗俱空有等，是前宗也。謂
<lb ed="X" n="0589b04"/><lb ed="R005" n="0039b07"/>勝義眞實故不無，世俗因果不失故是有，此則眞俗
<lb ed="X" n="0589b05"/><lb ed="R005" n="0039b08"/>俱有，如深密、瑜伽等。二、若二勝義相盡爲空，世俗緣
<lb ed="X" n="0589b06"/><lb ed="R005" n="0039b09"/>生如幻非有，如前所述淸辨比量，此則眞俗俱空，如
<lb ed="X" n="0589b07"/><lb ed="R005" n="0039b10"/>大般若等。</p><p xml:id="pX03p0589b0705" cb:place="inline">三、隨部宗者，深密以境行果無等爲宗，
<lb ed="X" n="0589b08"/><lb ed="R005" n="0039b11"/>十輪以佛輪等十輪爲宗，阿彌陀經以稱淨土爲宗，
<lb ed="X" n="0589b09"/><lb ed="R005" n="0039b12"/>大般若十八空爲宗。</p><p xml:id="pX03p0589b0909" cb:place="inline">四、隨義宗者，謂前深密十輪
<lb ed="X" n="0589b10"/><lb ed="R005" n="0039b13"/>大般若中，隨所說義，有所成立，卽以爲宗。問：大般若
<lb ed="X" n="0589b11"/><lb ed="R005" n="0039b14"/>等亦說色空相卽之義，此則正當理事無<g ref="#CB01002">㝵</g>，何故列
<lb ed="X" n="0589b12"/><lb ed="R005" n="0039b15"/>在一分滿敎？</p><p xml:id="pX03p0589b1206" cb:place="inline">答：此色義兩宗釋異。一分滿云：依所
<lb ed="X" n="0589b13"/><lb ed="R005" n="0039b16"/>執性故說爲空。具分滿云：依他無性故說爲空。設依
<lb ed="X" n="0589b14"/><lb ed="R005" n="0039b17"/>後釋，而般若中復有說處，是不了義。故大般若五百
<lb ed="X" n="0589b15"/><lb ed="R005" n="0039b18"/>九十二中說三乘五姓畢竟差別，唯說色空依所執
<lb ed="X" n="0589b16"/><lb ed="R005" n="0040a01"/>說，是故且配屬前敎攝。若所說色空依緣生死性，則
<lb ed="X" n="0589b17"/><lb ed="R005" n="0040a02"/>具分滿攝。</p>
<lb ed="X" n="0589b18"/><lb ed="R005" n="0040a03"/><p xml:id="pX03p0589b1801">第三眞具分滿敎中，初通宗者，謂此宗中雖說理事
<lb ed="X" n="0589b19"/><lb ed="R005" n="0040a04"/>無<g ref="#CB01002">㝵</g><anchor xml:id="nkr_note_orig_0589003" n="0589003"/>眞，莫不皆顯有爲無爲非一非異，是故通名爲
<lb ed="X" n="0589b20"/><lb ed="R005" n="0040a05"/>無爲非一異宗也。二別宗者，謂於前通宗之內分成
<lb ed="X" n="0589b21"/><lb ed="R005" n="0040a06"/>兩宗：一理事無<g ref="#CB01002">㝵</g>宗，此卽楞伽、密嚴、維摩、法華、涅槃、
<lb ed="X" n="0589b22"/><lb ed="R005" n="0040a07"/>勝鬘、仁王等經。</p><p xml:id="pX03p0589b2207" cb:place="inline">二、事事無<g ref="#CB01002">㝵</g>宗，謂卽此經及如來
<lb ed="X" n="0589b23"/><lb ed="R005" n="0040a08"/>不思議境界經等。問：華嚴等亦說理事無<g ref="#CB01002">㝵</g>，何獨事
<lb ed="X" n="0589b24"/><lb ed="R005" n="0040a09"/>事無<g ref="#CB01002">㝵</g>宗攝？仁王、維摩、涅槃經等亦說事事無<g ref="#CB01002">㝵</g>之
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0589c" n="0589c"/>
<lb ed="X" n="0589c01"/><lb ed="R005" n="0040a10"/>相，何不事事無<g ref="#CB01002">㝵</g>宗收？</p><p xml:id="pX03p0589c0110" cb:place="inline">答：兼正異故。又仁王等唯
<lb ed="X" n="0589c02"/><lb ed="R005" n="0040a11"/>依業用說故，此經具德相等故。</p><p xml:id="pX03p0589c0213" cb:place="inline">三、隨部宗者，初理
<lb ed="X" n="0589c03"/><lb ed="R005" n="0040a12"/>事無<g ref="#CB01002">㝵</g>宗中，如楞伽以五法、三自性、八識、二無我爲
<lb ed="X" n="0589c04"/><lb ed="R005" n="0040a13"/>宗，內證聖智所行境界爲趣，或以一百八句爲宗，一
<lb ed="X" n="0589c05"/><lb ed="R005" n="0040a14"/>心爲趣。密嚴以現法樂住，內證智境爲宗。維摩以抑
<lb ed="X" n="0589c06"/><lb ed="R005" n="0040a15"/>挫二乘，顯菩提解脫爲宗。法華以會三歸一爲宗。勝
<lb ed="X" n="0589c07"/><lb ed="R005" n="0040a16"/>鬘以空智如藏及攝受正法爲宗。涅槃以佛性常住
<lb ed="X" n="0589c08"/><lb ed="R005" n="0040a17"/>爲宗。仁王以三種般若爲宗。後事事無<g ref="#CB01002">㝵</g>宗中，不思
<lb ed="X" n="0589c09"/><lb ed="R005" n="0040a18"/>議境界經以如來不思議境界三昧爲宗。</p>
<lb ed="X" n="0589c10"/><lb ed="R005" n="0040b01"/><p xml:id="pX03p0589c1001">後別明當部宗者，古來異釋，總有七家，前六古說，後
<lb ed="X" n="0589c11"/><lb ed="R005" n="0040b02"/>一現傳。前中，一、笈多三藏云：此經以三十二聖觀行
<lb ed="X" n="0589c12"/><lb ed="R005" n="0040b03"/>爲宗。二、敏法師云：以因果爲宗。印法師亦同此說。三、
<lb ed="X" n="0589c13"/><lb ed="R005" n="0040b04"/>遠法師云：以華嚴三昧爲宗。由此經意，令觀因果成
<lb ed="X" n="0589c14"/><lb ed="R005" n="0040b05"/>三昧故。四、衍法師云：以無障<g ref="#CB01002">㝵</g>法界爲宗。五、裕法師
<lb ed="X" n="0589c15"/><lb ed="R005" n="0040b06"/>云：以甚深法界心境爲宗。法界門中，義分心境，諸佛
<lb ed="X" n="0589c16"/><lb ed="R005" n="0040b07"/>證之，以成淨土。法界卽是一心，諸佛證之，以成法身。
<lb ed="X" n="0589c17"/><lb ed="R005" n="0040b08"/>故此經初品內頌云：無盡平等妙法界，悉皆充滿如
<lb ed="X" n="0589c18"/><lb ed="R005" n="0040b09"/>來身。又經最後品內，明入法界，故知唯以法界爲宗。
<lb ed="X" n="0589c19"/><lb ed="R005" n="0040b10"/>六、光統律師云：以因果理實爲宗。</p><p xml:id="pX03p0589c1914" cb:place="inline">二現傳者，卽是
<lb ed="X" n="0589c20"/><lb ed="R005" n="0040b11"/>本疏所立也。於中二：初簡持，後釋義。前中謂前六家
<lb ed="X" n="0589c21"/><lb ed="R005" n="0040b12"/>宗內，初三但顯所成因果，次二唯明所依理實，後一
<lb ed="X" n="0589c22"/><lb ed="R005" n="0040b13"/>雖該前二，然以名意不具令義不明，故現所傳具言
<lb ed="X" n="0589c23"/><lb ed="R005" n="0040b14"/>因果緣起理實法界以爲宗趣。</p>
<lb ed="X" n="0589c24"/><lb ed="R005" n="0040b15"/><p xml:id="pX03p0589c2401">後釋義中二：先釋別名，後解通稱。謂因果緣起、理實
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0590a" n="0590a"/>
<lb ed="X" n="0590a01"/><lb ed="R005" n="0040b16"/>法界唯囑此經，故名爲別，宗趣之目通餘一切。前中
<lb ed="X" n="0590a02"/><lb ed="R005" n="0040b17"/>四：一、因果緣起與理實法界分相別顯，二、融理實法
<lb ed="X" n="0590a03"/><lb ed="R005" n="0040b18"/>界以成因果緣起，三、會因果緣起以歸理實法界，四、
<lb ed="X" n="0590a04"/><lb ed="R005" n="0041a01"/>雙融。次前二門無<g ref="#CB01002">㝵</g>存泯。初中有十法、五對：一、無等
<lb ed="X" n="0590a05"/><lb ed="R005" n="0041a02"/>境，此有二種：一、在纏爲所信境，二、出障爲所證境。二、
<lb ed="X" n="0590a06"/><lb ed="R005" n="0041a03"/>無等心，此亦二種：一、大菩提心爲主故，二、喜、捨等心
<lb ed="X" n="0590a07"/><lb ed="R005" n="0041a04"/>爲伴故。三、無等行，此亦二種：一、差別行，歷位顯故；二、
<lb ed="X" n="0590a08"/><lb ed="R005" n="0041a05"/>融攝行，一卽一切故。四、無等位，如前行說。五、無等果，
<lb ed="X" n="0590a09"/><lb ed="R005" n="0041a06"/>此亦二種：一、依果，謂<name role="" type="person">華藏世界海</name>故；二、正果，謂十身
<lb ed="X" n="0590a10"/><lb ed="R005" n="0041a07"/>故。此上五對，初一是理實法界，次三緣起因，後一緣
<lb ed="X" n="0590a11"/><lb ed="R005" n="0041a08"/>起果也。</p><p xml:id="pX03p0590a1104" cb:place="inline">第二中亦十法五對：一、所信因果；二、差別
<lb ed="X" n="0590a12"/><lb ed="R005" n="0041a09"/>因果；三、平等因果，亦是出現因果；四、成行因果；五、證
<lb ed="X" n="0590a13"/><lb ed="R005" n="0041a10"/>入因果。此門配經，如第二卷疏科文中說。</p><p xml:id="pX03p0590a1317" cb:place="inline">第三中
<lb ed="X" n="0590a14"/><lb ed="R005" n="0041a11"/>亦十法五對，謂卽會前理實之因果，而還歸於理實。
<lb ed="X" n="0590a15"/><lb ed="R005" n="0041a12"/>所以者何？五對因果，莫不皆以無<g ref="#CB01002">㝵</g>法性而爲自性，
<lb ed="X" n="0590a16"/><lb ed="R005" n="0041a13"/>是故不<g ref="#CB01002">㝵</g>卽相卽性也。</p><p xml:id="pX03p0590a1610" cb:place="inline">第四、雙融。次前二門無<g ref="#CB01002">㝵</g>
<lb ed="X" n="0590a17"/><lb ed="R005" n="0041a14"/>存泯者，謂卽於一無<g ref="#CB01002">㝵</g>法界，而性相混融，自在成就，
<lb ed="X" n="0590a18"/><lb ed="R005" n="0041a15"/>亦有十義：一、由離相故，因果不異理實，卽因果非因
<lb ed="X" n="0590a19"/><lb ed="R005" n="0041a16"/>果也；二、由離性故，理實不異因果，卽理實非理實也；
<lb ed="X" n="0590a20"/><lb ed="R005" n="0041a17"/>三、由離相不壞相故，理實卽因果，以非因果爲因果
<lb ed="X" n="0590a21"/><lb ed="R005" n="0041a18"/>也；四、由離性不泯性故，因果卽理實，以非理實爲理
<lb ed="X" n="0590a22"/><lb ed="R005" n="0041b01"/>實也；五、由離相不異離性故，因果理實二俱泯絕，逈
<lb ed="X" n="0590a23"/><lb ed="R005" n="0041b02"/>超言念；六、由不壞不異不泯故，果因理實二俱現前，
<lb ed="X" n="0590a24"/><lb ed="R005" n="0041b03"/>熾然言念；七、由上存泯不相異故，常以絕見聞而見
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0590b" n="0590b"/>
<lb ed="X" n="0590b01"/><lb ed="R005" n="0041b04"/>聞故，此卽無見聞之見聞也，常以離言念而言念故，
<lb ed="X" n="0590b02"/><lb ed="R005" n="0041b05"/>此無言念之言念也；八、由理實性融不可分故，卽理
<lb ed="X" n="0590b03"/><lb ed="R005" n="0041b06"/>實之果統攝理實，無不盡卽，因隨所依而在果中，是
<lb ed="X" n="0590b04"/><lb ed="R005" n="0041b07"/>故佛中有菩薩也；九、卽理實之因攝義亦爾，是故菩
<lb ed="X" n="0590b05"/><lb ed="R005" n="0041b08"/>薩中有佛也；十、因果二位各隨所應，收攝無邊差別
<lb ed="X" n="0590b06"/><lb ed="R005" n="0041b09"/>諸法，相卽相在微細帝網等。此十義中，初七是理事
<lb ed="X" n="0590b07"/><lb ed="R005" n="0041b10"/>無<g ref="#CB01002">㝵</g>宗，後三是事事無<g ref="#CB01002">㝵</g>宗。</p>
<lb ed="X" n="0590b08"/><lb ed="R005" n="0041b11"/><p xml:id="pX03p0590b0801">後尺通稱中，義類繁廣，略顯十法五對：一、人法相對，
<lb ed="X" n="0590b09"/><lb ed="R005" n="0041b12"/>謂擧人爲宗，顯法爲趣，如佛華嚴之大方廣故。或反
<lb ed="X" n="0590b10"/><lb ed="R005" n="0041b13"/>上，謂大方廣之佛華嚴故。二、理事相對，謂擧事爲宗，
<lb ed="X" n="0590b11"/><lb ed="R005" n="0041b14"/>會理爲趣，或擧理爲宗，融事爲趣，如擧具分眞性故。
<lb ed="X" n="0590b12"/><lb ed="R005" n="0041b15"/>三、境智相對，謂擧境爲宗，成觀爲趣，或擧智爲宗，攝
<lb ed="X" n="0590b13"/><lb ed="R005" n="0041b16"/>境爲趣，如心性是一等。四、行位相對，謂擧位爲宗，成
<lb ed="X" n="0590b14"/><lb ed="R005" n="0041b17"/>行爲趣，或擧行爲宗，顯位爲趣，如圓行成圓位。五、因
<lb ed="X" n="0590b15"/><lb ed="R005" n="0041b18"/>果相對，謂擧因爲宗，成果爲趣，或擧<anchor xml:id="nkr_note_add_0590b1501" n="0590b1501"/><anchor xml:id="beg0590b1501" n="0590b1501"/>果<anchor xml:id="end0590b1501"/>爲宗，脩因爲
<lb ed="X" n="0590b16"/><lb ed="R005" n="0042a01"/>趣。然此宗之與趣，及因果、緣起、理實、法界等，互望融
<lb ed="X" n="0590b17"/><lb ed="R005" n="0042a02"/>鎔，相卽相在，皆無障<g ref="#CB01002">㝵</g>。謂因之果、果之因，或因卽果、
<lb ed="X" n="0590b18"/><lb ed="R005" n="0042a03"/>果卽因，或因果卽緣起，或理實卽法界，或因果緣起
<lb ed="X" n="0590b19"/><lb ed="R005" n="0042a04"/>之理實法界，或因果緣起卽理實法界，或宗卽趣、宗
<lb ed="X" n="0590b20"/><lb ed="R005" n="0042a05"/>之趣，或因果、緣起、理實、法界之宗趣，或卽宗趣，皆准
<lb ed="X" n="0590b21"/><lb ed="R005" n="0042a06"/>思之。上來四宗相望，寬狹有三，謂初一唯寬，後一唯
<lb ed="X" n="0590b22"/><lb ed="R005" n="0042a07"/>狹，中間別及隨部二部，互寬狹望前後故。此經於三
<lb ed="X" n="0590b23"/><lb ed="R005" n="0042a08"/>通宗，是爲、無爲、非一異宗攝；於三別宗，是事事無<g ref="#CB01002">㝵</g>
<lb ed="X" n="0590b24"/><lb ed="R005" n="0042a09"/>宗收；於三隨部宗中，是因果、緣起、理實、法界宗；於三
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0590c" n="0590c"/>
<lb ed="X" n="0590c01"/><lb ed="R005" n="0042a10"/>一隨義宗內，卽諸法相卽、相在、相攝、相入等宗。於色
<lb ed="X" n="0590c02"/><lb ed="R005" n="0042a11"/>大小無增減，於時長短無延促，餘一切義准應知。第
<lb ed="X" n="0590c03"/><lb ed="R005" n="0042a12"/>六、宗趣門竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0590c04"/><lb ed="R005" n="0042a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">七顯義分齊</cb:mulu><p xml:id="pX03p0590c0401">第七、顯義分齊者，於中有別有通。別謂隨會、隨品、隨
<lb ed="X" n="0590c05"/><lb ed="R005" n="0042a14"/>文句字等，一一皆有義分齊故。通謂一部大宗義之
<lb ed="X" n="0590c06"/><lb ed="R005" n="0042a15"/>分齊。今此所辨，唯通非別，謂卽事事無<g ref="#CB01002">㝵</g>法界宗中
<lb ed="X" n="0590c07"/><lb ed="R005" n="0042a16"/>義之分齊爾。於中二：初辨相，後問答。前中三：一、體事，
<lb ed="X" n="0590c08"/><lb ed="R005" n="0042a17"/>二、德相，三、業用。初體事者，卽是德用所依。此通二種：
<lb ed="X" n="0590c09"/><lb ed="R005" n="0042a18"/>一、純淨無漏，是德相所依體事；二、通漏無漏，是業用
<lb ed="X" n="0590c10"/><lb ed="R005" n="0042b01"/>所依體事。今通前二體事，略擧十法，餘可思准，謂色、
<lb ed="X" n="0590c11"/><lb ed="R005" n="0042b02"/>心、時、處、身、方、敎、義、行、位。初色者，謂外器世間能造、所
<lb ed="X" n="0590c12"/><lb ed="R005" n="0042b03"/>造，下至微塵，上至廣刹，及中一切所有事物。二、心者，
<lb ed="X" n="0590c13"/><lb ed="R005" n="0042b04"/>謂佛、菩薩及諸衆生，所有染淨心及心法。三、時者，謂
<lb ed="X" n="0590c14"/><lb ed="R005" n="0042b05"/>迦羅時、三摩耶時，大劫、小劫、九世、十世，下至一刹那
<lb ed="X" n="0590c15"/><lb ed="R005" n="0042b06"/>等。四、處者，謂盡十方世界，依色所顯大小<anchor xml:id="nkr_note_orig_0590001" n="0590001"/>方量，上至
<lb ed="X" n="0590c16"/><lb ed="R005" n="0042b07"/>廣刹，下至一塵毛端等處。五、身者，謂佛身、菩薩身、二
<lb ed="X" n="0590c17"/><lb ed="R005" n="0042b08"/>乘人身，乃至一切衆生身，下至一毛孔，上至全身。六、
<lb ed="X" n="0590c18"/><lb ed="R005" n="0042b09"/>方者，謂東方、南方，乃至上方、下方，上至盡十方虗空
<lb ed="X" n="0590c19"/><lb ed="R005" n="0042b10"/>界分，下至一毛端量處。七、敎，謂能詮名、句、字、聲，及通
<lb ed="X" n="0590c20"/><lb ed="R005" n="0042b11"/>一切，下至一名、一句、一字、一聲、一光香等，上至種種
<lb ed="X" n="0590c21"/><lb ed="R005" n="0042b12"/>無量差別名、句、字等。八、義者，謂敎之所詮一切法門，
<lb ed="X" n="0590c22"/><lb ed="R005" n="0042b13"/>下至一義，上至一切。九、行者，謂諸菩薩所有脩行無
<lb ed="X" n="0590c23"/><lb ed="R005" n="0042b14"/>邊行海，下至一行，上至無盡。十、位者，謂三賢、十地等，
<lb ed="X" n="0590c24"/><lb ed="R005" n="0042b15"/>上至佛位，下至十住初心等。</p>
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0591a" n="0591a"/>
<lb ed="X" n="0591a01"/><lb ed="R005" n="0042b16"/><p xml:id="pX03p0591a0101">第二、德相者，第八迴向說眞如一百門德，皆名眞如
<lb ed="X" n="0591a02"/><lb ed="R005" n="0042b17"/>相。又起信論云：眞如相大者，具足無量性功德故。此
<lb ed="X" n="0591a03"/><lb ed="R005" n="0042b18"/>德卽是相，名德相也。今此將顯如所起果，故以如德
<lb ed="X" n="0591a04"/><lb ed="R005" n="0043a01"/>而名其果。就此門中二：先通辨德相因，後別顯德相
<lb ed="X" n="0591a05"/><lb ed="R005" n="0043a02"/>果。前中謂佛菩薩從初發意修諸行時，一一皆與法
<lb ed="X" n="0591a06"/><lb ed="R005" n="0043a03"/>性相應，常觀諸法若同類、若異類，若同體、若異體，若
<lb ed="X" n="0591a07"/><lb ed="R005" n="0043a04"/>雜染、若淸淨，相雖差別，其性是一，所謂無性。以無性
<lb ed="X" n="0591a08"/><lb ed="R005" n="0043a05"/>故，性相無<g ref="#CB01002">㝵</g>。此相彼相旣同一性，相隨性而融通，是
<lb ed="X" n="0591a09"/><lb ed="R005" n="0043a06"/>故此事彼事成卽在等，無障<g ref="#CB01002">㝵</g>也。又由大願迴向善
<lb ed="X" n="0591a10"/><lb ed="R005" n="0043a07"/>根同如相故，證淨法界，所感依正還同眞性，具足一
<lb ed="X" n="0591a11"/><lb ed="R005" n="0043a08"/>切無邊無<g ref="#CB01002">㝵</g>德相。<note place="inline">普賢行品云：何況最勝智，三世諸佛法，從於法界生，充滿如來地。</note>
<lb ed="X" n="0591a12"/><lb ed="R005" n="0043a09"/>眞如性旣具過恒沙德，眞所起事德量亦然。是故此
<lb ed="X" n="0591a13"/><lb ed="R005" n="0043a10"/>事及德同無爲性，非相所遷，非分限取，唯普眼見，非
<lb ed="X" n="0591a14"/><lb ed="R005" n="0043a11"/>餘境界。今略擧眞如十種德相，以顯此中體事德相。
<lb ed="X" n="0591a15"/><lb ed="R005" n="0043a12"/>第八迴向云：譬如眞如與一切法而共相應，不相捨
<lb ed="X" n="0591a16"/><lb ed="R005" n="0043a13"/>離，不離諸法，恒守本性，無有改變，無所不在。一切法
<lb ed="X" n="0591a17"/><lb ed="R005" n="0043a14"/>中性常平等，性常隨順，與一切法同其體性，常住無
<lb ed="X" n="0591a18"/><lb ed="R005" n="0043a15"/>盡，普攝諸法，一切法中畢竟無盡。釋曰：此十德相，凡
<lb ed="X" n="0591a19"/><lb ed="R005" n="0043a16"/>有其一必具餘九，具餘九具百具<anchor xml:id="nkr_note_orig_0591001" n="0591001"/>十具過恒沙，如八
<lb ed="X" n="0591a20"/><lb ed="R005" n="0043a17"/>德水。何以故？同體性故、無分限故。法界體事旣全如
<lb ed="X" n="0591a21"/><lb ed="R005" n="0043a18"/>起，是故一一具餘一切。今且依總別分相略辨十門，
<lb ed="X" n="0591a22"/><lb ed="R005" n="0043b01"/>餘應思准。謂一由法界體事一一皆有同法性中與
<lb ed="X" n="0591a23"/><lb ed="R005" n="0043b02"/>一切法而共相應不相捨離德故，一一隨應同時具
<lb ed="X" n="0591a24"/><lb ed="R005" n="0043b03"/>足一切體德。二由此彼事各有同法性中不離諸法
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0591b" n="0591b"/>
<lb ed="X" n="0591b01"/><lb ed="R005" n="0043b04"/>德故，相望有相卽德。三由此彼事各有同法性中無
<lb ed="X" n="0591b02"/><lb ed="R005" n="0043b05"/>所不在德，相望有相在德。四由諸體事各有同法性
<lb ed="X" n="0591b03"/><lb ed="R005" n="0043b06"/>中性常隨順德及恒守本性無改變德故，一一隨應
<lb ed="X" n="0591b04"/><lb ed="R005" n="0043b07"/>有隱顯德。五由此彼事各有同法性中與一切法共
<lb ed="X" n="0591b05"/><lb ed="R005" n="0043b08"/>相應德故，相望有主伴德。六由諸體事各有同法性
<lb ed="X" n="0591b06"/><lb ed="R005" n="0043b09"/>中與一切法同體性德故，一一卽是一切諸法德。七
<lb ed="X" n="0591b07"/><lb ed="R005" n="0043b10"/>由諸體事各有同法性中常住無盡德故，一一自具
<lb ed="X" n="0591b08"/><lb ed="R005" n="0043b11"/>無盡法德。八由諸體事各有同法性中普攝諸法德
<lb ed="X" n="0591b09"/><lb ed="R005" n="0043b12"/>及一切法中性常平等德故，一一隨應有純雜德。九
<lb ed="X" n="0591b10"/><lb ed="R005" n="0043b13"/>由諸事一一皆有同法性中普攝於法德故，一一隨
<lb ed="X" n="0591b11"/><lb ed="R005" n="0043b14"/>應具微細德。十由諸體事一一各有同法性中無所
<lb ed="X" n="0591b12"/><lb ed="R005" n="0043b15"/>不在德及一切法中畢竟無盡德故，互望重重有如
<lb ed="X" n="0591b13"/><lb ed="R005" n="0043b16"/>因陀羅網德也。</p>
<lb ed="X" n="0591b14"/><lb ed="R005" n="0043b17"/><p xml:id="pX03p0591b1401">二、別顯德相果者，准前略顯十種德相，餘類應知。</p>
<lb ed="X" n="0591b15"/><lb ed="R005" n="0043b18"/><p xml:id="pX03p0591b1501">初同時具足相應德者，謂後九門所有體事同類異
<lb ed="X" n="0591b16"/><lb ed="R005" n="0044a01"/>類，及中一多大小長短位上下等，同時具足在於一
<lb ed="X" n="0591b17"/><lb ed="R005" n="0044a02"/>法。是故此門爲後九門之總，後九是此一門之別。然
<lb ed="X" n="0591b18"/><lb ed="R005" n="0044a03"/>以總別不相離故，凡擧一法必具所餘一切門者，是
<lb ed="X" n="0591b19"/><lb ed="R005" n="0044a04"/>此門攝。若擧一法但具當自一門法者，是餘門攝。<note place="inline">華藏
<lb ed="X" n="0591b20"/><lb ed="R005" n="0044a05"/>頌云：<name role="" type="person">華藏世界</name>所有塵，一一塵中見法界。妙嚴品初顯佛法界身德云：譬如虗空具含衆像。舊經？性起品云：三
<lb ed="X" n="0591b21"/><lb ed="R005" n="0044a06"/>世一切劫，佛刹及諸法，諸根心心法，一切虛妄法，於一佛身上，此法皆悉現，是故說菩提，無量無有邊。</note></p>
<lb ed="X" n="0591b22"/><lb ed="R005" n="0044a07"/><p xml:id="pX03p0591b2201">二、相卽德者，謂諸體事同類、異類，及中一多、大小、長
<lb ed="X" n="0591b23"/><lb ed="R005" n="0044a08"/>短、位上下等相望。此中同異體事相望，但各兩句，謂
<lb ed="X" n="0591b24"/><lb ed="R005" n="0044a09"/>此卽彼、彼卽此等。其中同類體上一多等相望，或有
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0591c" n="0591c"/>
<lb ed="X" n="0591c01"/><lb ed="R005" n="0044a10"/>六句，謂此一卽彼一、多卽多、一卽多、多卽一、一卽多、
<lb ed="X" n="0591c02"/><lb ed="R005" n="0044a11"/>一多卽一多，乃至餘大小、長短、位上下等互望皆爾。
<lb ed="X" n="0591c03"/><lb ed="R005" n="0044a12"/>異類體上互望相卽，當知亦爾。思準可知。<note place="inline">十住品云：一卽是多
<lb ed="X" n="0591c04"/><lb ed="R005" n="0044a13"/>多卽一，文隨於義義隨文，如是一切展轉成。釋曰：旣云展轉，卽是異體也。四十七云：諸佛知一切佛語卽一佛
<lb ed="X" n="0591c05"/><lb ed="R005" n="0044a14"/>語，知三世一切劫卽一刹那。初發心品云：以發心故，卽與三世一切諸佛體性平等。乃至云：眞實智慧等者，此
<lb ed="X" n="0591c06"/><lb ed="R005" n="0044a15"/>顯位上下相卽也。七十八云：彌勒吿衆云：言餘諸菩薩經無量百千億那由他劫，乃能滿足菩薩行願，乃能親
<lb ed="X" n="0591c07"/><lb ed="R005" n="0044a16"/>近諸佛菩薩。此長者子於一生內則能淨佛刹。乃至云：則能具足普賢諸行。釋曰：此顯行位及時相卽也。</note></p>
<lb ed="X" n="0591c08"/><lb ed="R005" n="0044a17"/><p xml:id="pX03p0591c0801">三、相在德者，謂諸體事同類、異類，及中一多、大小、長
<lb ed="X" n="0591c09"/><lb ed="R005" n="0044a18"/>短、位上下等相望，是故非但一多相容。此中體事同
<lb ed="X" n="0591c10"/><lb ed="R005" n="0044b01"/>類自相望，但各兩句，謂彼在此，此在彼。若異類及中
<lb ed="X" n="0591c11"/><lb ed="R005" n="0044b02"/>一多等相望，各有六句。初六句者，且如身土相望，依
<lb ed="X" n="0591c12"/><lb ed="R005" n="0044b03"/>中有依，正中有正，依中有正，正中有依，依中有依正，
<lb ed="X" n="0591c13"/><lb ed="R005" n="0044b04"/>正中有正依，餘體事准思。後六句者，謂一中有一，多
<lb ed="X" n="0591c14"/><lb ed="R005" n="0044b05"/>中有多，一中有多，多中有一，一中有多一，多中有一
<lb ed="X" n="0591c15"/><lb ed="R005" n="0044b06"/>多，餘大小等准之。<note place="inline">普賢三昧品初說佛身中有國土及諸佛菩薩等者，是正中有依正也。初
<lb ed="X" n="0591c16"/><lb ed="R005" n="0044b07"/>發心品云一微塵中無量刹，無量諸佛及佛子，諸刹各別無雜亂等者，是依中有依正也。現相品云如來一一
<lb ed="X" n="0591c17"/><lb ed="R005" n="0044b08"/>毛孔中，一切刹塵諸佛坐，菩薩衆會共圍繞等，七十九云善財入樓閣，見種種境界，乃至云又見其中有無量
<lb ed="X" n="0591c18"/><lb ed="R005" n="0044b09"/>百千諸妙樓閣，一一嚴飾，皆悉如前，廣博嚴麗，同於虛空，不相障<g ref="#CB01002">㝵</g>，亦不雜亂，於一處中見一切處，一切處中
<lb ed="X" n="0591c19"/><lb ed="R005" n="0044b10"/>悉如是見。釋曰：此百千閣，分量皆等，不礙內外，互相容在，而不相雜。</note></p>
<lb ed="X" n="0591c20"/><lb ed="R005" n="0044b11"/><p xml:id="pX03p0591c2001">四隱顯德者，謂諸體事同類異類，及中一多大小長
<lb ed="X" n="0591c21"/><lb ed="R005" n="0044b12"/>短位上下等，一一隨應有隱有顯。如見此者不見彼，
<lb ed="X" n="0591c22"/><lb ed="R005" n="0044b13"/>見彼者不見此，雖不互見而各收盡，雖各收盡而不
<lb ed="X" n="0591c23"/><lb ed="R005" n="0044b14"/>相雜。如見旣爾，聞等隨應知亦然。如一人身，六親所
<lb ed="X" n="0591c24"/><lb ed="R005" n="0044b15"/>望雖各不同，然各全得亦不雜亂。<note place="inline">夜摩偈讚云：十方一切處，皆謂佛在
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0592a" n="0592a"/>
<lb ed="X" n="0592a01"/><lb ed="R005" n="0044b16"/>此，或見在人間，或見在天宮。十定品第七定云：或見佛身其量七肘，或見八肘九肘十肘，乃至或見佛身量等
<lb ed="X" n="0592a02"/><lb ed="R005" n="0044b17"/>不可說不可說世界，如來本身無增無減。譬如月輪，<name role="" type="person">閻浮提</name>人見其形小而亦不減，月中住者見其形大而亦
<lb ed="X" n="0592a03"/><lb ed="R005" n="0044b18"/>不增。釋曰：如佛身隱顯旣爾，當知言音依果所有，及一切法門敎義行位等亦然。諸大菩薩成就如是法界體
<lb ed="X" n="0592a04"/><lb ed="R005" n="0045a01"/>事德相者，並準可知。</note></p>
<lb ed="X" n="0592a05"/><lb ed="R005" n="0045a02"/><p xml:id="pX03p0592a0501">五、主伴德者，謂諸體事同類異類，及中一多大小位
<lb ed="X" n="0592a06"/><lb ed="R005" n="0045a03"/>上下等相望。此中據兩法<anchor xml:id="nkr_note_add_0592a0601" n="0592a0601"/><anchor xml:id="beg0592a0601" n="0592a0601"/>已<anchor xml:id="end0592a0601"/>去互隱顯相望，不同前
<lb ed="X" n="0592a07"/><lb ed="R005" n="0045a04"/>門但一法上卽有隱顯<note place="inline">諸會中說普賢等類輔翼之衆皆是果海，菩薩更相主助
<lb ed="X" n="0592a08"/><lb ed="R005" n="0045a05"/>同遍法界，主主不並、伴伴不俱，主伴伴主同時成就。又脩多羅光明總持三昧，乃至菩薩無邊行海，皆有主伴，
<lb ed="X" n="0592a09"/><lb ed="R005" n="0045a06"/>如第二中說</note>。</p>
<lb ed="X" n="0592a10"/><lb ed="R005" n="0045a07"/><p xml:id="pX03p0592a1001">六、同體成卽德，謂諸體事同類、異類，及中一多、大小、
<lb ed="X" n="0592a11"/><lb ed="R005" n="0045a08"/>長短、位上下等，一一卽是一切諸法。此中不同前相
<lb ed="X" n="0592a12"/><lb ed="R005" n="0045a09"/>卽門，前據此彼相望相卽，此約卽體，是一卽是一切
<lb ed="X" n="0592a13"/><lb ed="R005" n="0045a10"/>諸法。此中不同造色地卽是一切法，如體事能造色
<lb ed="X" n="0592a14"/><lb ed="R005" n="0045a11"/>地卽是水等，亦卽所造香、味、觸等，亦卽異類心、心法，
<lb ed="X" n="0592a15"/><lb ed="R005" n="0045a12"/>乃至一切悉亦如是，餘一切法一一亦然，並應類准。
<lb ed="X" n="0592a16"/><lb ed="R005" n="0045a13"/><note place="inline">妙嚴第一云：其身充滿一切世間，其音普順十方國土，如來所處宮殿樓閣充遍十方。第二云：十方虛空可知
<lb ed="X" n="0592a17"/><lb ed="R005" n="0045a14"/>量，佛毛孔量不可得。又說依卽正，謂摩尼幢放光說法，菩提樹亦爾，並出菩薩衆，師子座亦然。又見毛孔中說
<lb ed="X" n="0592a18"/><lb ed="R005" n="0045a15"/>法，乃至眼卽耳等，不同權宗諸根互用。夜摩偈讚云：佛坐夜摩宮，普遍十方界，此事甚奇特，世間所希有。七十
<lb ed="X" n="0592a19"/><lb ed="R005" n="0045a16"/>六說：<name role="" type="person">摩耶夫人</name>如常之身，能容十佛刹微塵數菩薩，並各乘宮殿及八萬龍王，皆在胎中而不迫窄。七十八云：
<lb ed="X" n="0592a20"/><lb ed="R005" n="0045a17"/>彌勒菩薩謂善財言：汝但遍觀樓閣，則能了知學菩薩脩、行菩薩道。釋曰：此色法卽是敎義也。八十云：善財從
<lb ed="X" n="0592a21"/><lb ed="R005" n="0045a18"/>初發心乃至得見普賢<anchor xml:id="nkr_note_add_0592a2101" n="0592a2101"/><anchor xml:id="beg0592a2101" n="0592a2101"/>已<anchor xml:id="end0592a2101"/>前，中間所入一切諸佛刹海，今於普賢一毛孔內一念所入諸佛刹土，過不可說不
<lb ed="X" n="0592a22"/><lb ed="R005" n="0045b01"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0592001" n="0592001"/>可說佛刹微塵數世界，如是而行緣盡〔來〕來劫，猶不能知一毛孔中刹海次第乃至邊際。釋曰：此顯一毛孔量
<lb ed="X" n="0592a23"/><lb ed="R005" n="0045b02"/>不增，卽如是廣大也。</note></p>
<lb ed="X" n="0592a24"/><lb ed="R005" n="0045b03"/><p xml:id="pX03p0592a2401">七、具足無盡德者，謂諸體事同類異類，及中一多、大
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0592b" n="0592b"/>
<lb ed="X" n="0592b01"/><lb ed="R005" n="0045b04"/>小長短、位上下等，一一自體皆無窮盡。如水中文，此
<lb ed="X" n="0592b02"/><lb ed="R005" n="0045b05"/>不同後。如帝網德，此但當體卽具無盡，彼依互在重
<lb ed="X" n="0592b03"/><lb ed="R005" n="0045b06"/>重無盡。又亦不同微細德相，彼據一中多法齊現，此
<lb ed="X" n="0592b04"/><lb ed="R005" n="0045b07"/>約一一卽無盡窮。<note place="inline">妙嚴品云：佛身普遍諸大會，充滿法界無窮盡。又云：其菩提樹恒出
<lb ed="X" n="0592b05"/><lb ed="R005" n="0045b08"/>妙音，說種種法無有盡極。十住品頌云：欲具演說一句法，阿僧祇劫無窮盡，而今文義各不同，菩薩以此初發
<lb ed="X" n="0592b06"/><lb ed="R005" n="0045b09"/>心。六十五說：具足優婆夷於一小器中出一切資具飮食等，畢竟無盡，然不減少。釋曰：此皆體德自在，非約解
<lb ed="X" n="0592b07"/><lb ed="R005" n="0045b10"/>脫等業用。</note></p>
<lb ed="X" n="0592b08"/><lb ed="R005" n="0045b11"/><p xml:id="pX03p0592b0801">八、純雜德者，謂諸體事，同類異類，及中一多，大小長
<lb ed="X" n="0592b09"/><lb ed="R005" n="0045b12"/>短，位上下等相望，各具普別。然普與別，非卽非離，融
<lb ed="X" n="0592b10"/><lb ed="R005" n="0045b13"/>無障碍。非卽故，諸體諸德，繁興萬品。非離故，一體一
<lb ed="X" n="0592b11"/><lb ed="R005" n="0045b14"/>德，卽爲究竟。<note place="inline">妙嚴品說：諸異生衆，及餘同生，各各唯得一解脫門，是純門也。普賢菩薩，得不
<lb ed="X" n="0592b12"/><lb ed="R005" n="0045b15"/>思議諸解脫門，是雜門也。六十五云：慈行童女，見三十六恒河沙佛，彼諸如來，各以異門，令慈行入般若波羅
<lb ed="X" n="0592b13"/><lb ed="R005" n="0045b16"/>蜜普莊嚴門者，此純雜無碍也。又善財童子所求諸善知識，各言：我唯知此法門。又皆云：多劫唯修。此純門也。
<lb ed="X" n="0592b14"/><lb ed="R005" n="0045b17"/>彼諸善知識，皆推進云：諸大菩薩，種種知見，種種脩行，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0592002" n="0592002"/>〔種〕證得者，此雜門也。自言唯一，他推有多，自他雖異，然
<lb ed="X" n="0592b15"/><lb ed="R005" n="0045b18"/>屬一身，此亦純雜無碍也。又善財普獲諸善知識解行德證，亦雜門爾。上下文中，更有此類，準知。</note></p>
<lb ed="X" n="0592b16"/><lb ed="R005" n="0046a01"/><p xml:id="pX03p0592b1601">九微細德者，謂諸體事同類異類，及中一多大小長
<lb ed="X" n="0592b17"/><lb ed="R005" n="0046a02"/>短位上下等，一一之中卽具諸法。此不同前相在之
<lb ed="X" n="0592b18"/><lb ed="R005" n="0046a03"/>義，彼約解別體別德相望相在，此但當法卽具一切
<lb ed="X" n="0592b19"/><lb ed="R005" n="0046a04"/>炳然齊著。<note place="inline">此門亦可名普門德，故七十一云：寂靜音海謂善財言：此菩薩念念出生廣大喜莊
<lb ed="X" n="0592b20"/><lb ed="R005" n="0046a05"/>嚴解脫門者，卽是普門，於一事普見一切諸神變故。第九迴向中說微細智微細境各七十二門，不可繁引。六
<lb ed="X" n="0592b21"/><lb ed="R005" n="0046a06"/>十二中善財於德雲比丘所聞勝進行法，廣說念佛門中云：住微細念佛門，於一毛端處有不可說如來出現，
<lb ed="X" n="0592b22"/><lb ed="R005" n="0046a07"/>悉至其所而承事故。又離世間品說菩薩有十種甚微細至相，依之總名微細，相容安立。今分德用，彼文屬用，
<lb ed="X" n="0592b23"/><lb ed="R005" n="0046a08"/>如後業用門具引應知。</note></p>
<lb ed="X" n="0592b24"/><lb ed="R005" n="0046a09"/><p xml:id="pX03p0592b2401">十、如因陀羅德者，謂諸體事同類異類，及中一多大
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0592c" n="0592c"/>
<lb ed="X" n="0592c01"/><lb ed="R005" n="0046a10"/>小長短位上下等，相望此門據互相容在，展轉重重
<lb ed="X" n="0592c02"/><lb ed="R005" n="0046a11"/>無有窮盡。<note place="inline">阿僧祇品頌中從不可言說諸佛刹至此刹爲塵說更難等有四重也。又四十七云：
<lb ed="X" n="0592c03"/><lb ed="R005" n="0046a12"/>諸佛有十種知一切法盡無有餘。乃至第十云：知一切法界中如因陀羅網差別盡無有餘。</note></p>
<lb ed="X" n="0592c04"/><lb ed="R005" n="0046a13"/><p xml:id="pX03p0592c0401">上來十種德相，於前純淨無漏體事，一一具有，是故
<lb ed="X" n="0592c05"/><lb ed="R005" n="0046a14"/>成百成千等門也。</p><p xml:id="pX03p0592c0508" cb:place="inline">第三、業用中二：先通顯所因，後
<lb ed="X" n="0592c06"/><lb ed="R005" n="0046a15"/>別辨其相。前中謂佛菩薩成就無<g ref="#CB01002">㝵</g>法界相應三昧，
<lb ed="X" n="0592c07"/><lb ed="R005" n="0046a16"/>通明解脫陀羅尼等。用前體事，對應度者，轉變自在。
<lb ed="X" n="0592c08"/><lb ed="R005" n="0046a17"/>此所轉境，通於染淨，如後所引。</p>
<lb ed="X" n="0592c09"/><lb ed="R005" n="0046a18"/><p xml:id="pX03p0592c0901">二、別辨相中，略顯十類，餘可准知。謂同時具足相應、
<lb ed="X" n="0592c10"/><lb ed="R005" n="0046b01"/>相卽、相在、相入、相作、純雜、隱顯、主伴、微細，如因陀羅
<lb ed="X" n="0592c11"/><lb ed="R005" n="0046b02"/>網。</p><p xml:id="pX03p0592c1102" cb:place="inline">初同時具足相應用者，謂以諸體事同類異類，
<lb ed="X" n="0592c12"/><lb ed="R005" n="0046b03"/>及中一多、大小延促、去住染淨、定散位上下等對應
<lb ed="X" n="0592c13"/><lb ed="R005" n="0046b04"/>度者，隨於一法卽普示現後之九門同時具足，乃至
<lb ed="X" n="0592c14"/><lb ed="R005" n="0046b05"/>盡法界所有染淨法無不同時具足相應。所以者何？
<lb ed="X" n="0592c15"/><lb ed="R005" n="0046b06"/>一切染法一眞性故，一切淨法眞所起故，故於堪應
<lb ed="X" n="0592c16"/><lb ed="R005" n="0046b07"/>者現此境界。<note place="inline">普賢三昧品云：能令一切國土微塵悉能容受無邊法界。第十行文云：此菩薩
<lb ed="X" n="0592c17"/><lb ed="R005" n="0046b08"/>於其身中現一切刹、一切衆生、一切法、一切諸佛。八十云：善財見普賢一一身分、一一毛孔有十方一切世界、
<lb ed="X" n="0592c18"/><lb ed="R005" n="0046b09"/>三千界中地水等輪、諸山河海、人天宮殿，時劫佛菩薩如見現在世界，如是前際後際一切世界中悉爾明見，
<lb ed="X" n="0592c19"/><lb ed="R005" n="0046b10"/>乃至十方刹塵中現三世一切境界、一切佛刹、一切衆生、一切佛出興、一切菩薩及聞佛菩薩衆生言音。釋曰：
<lb ed="X" n="0592c20"/><lb ed="R005" n="0046b11"/>此一普賢身遍十方一切世界塵內無邊佛會中，一一毛孔現法界中所有諸法，莫不皆令同時具足也。</note></p>
<lb ed="X" n="0592c21"/><lb ed="R005" n="0046b12"/><p xml:id="pX03p0592c2101">二、相卽用者，謂以諸體事同類、異類，及中一多、大小、
<lb ed="X" n="0592c22"/><lb ed="R005" n="0046b13"/>長短、去住、染淨、定散位、上下等，相望成用。<note place="inline">忉利、夜摩、兜率等三
<lb ed="X" n="0592c23"/><lb ed="R005" n="0046b14"/>處，昇天品中皆云：爾時佛神力故，不離於此菩提樹下，而上昇天宮者，此顯坐卽昇，昇卽坐也。五十三云：菩薩
<lb ed="X" n="0592c24"/><lb ed="R005" n="0046b15"/>有十種入劫智，所謂入可數劫，卽是不可數劫，乃至入劫卽一念，入一念卽劫。釋曰：此上約異體相望，顯相卽
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0593a" n="0593a"/>
<lb ed="X" n="0593a01"/><lb ed="R005" n="0046b16"/>用。若得同體，亦有卽義，而不名相。准前德相第六，此應名同體成卽用。五十六云：菩薩有十種遊戲，乃至第十
<lb ed="X" n="0593a02"/><lb ed="R005" n="0046b17"/>云：菩薩不分身，遍一切佛會者，此一身卽是一切身故也。<name role="" type="person">摩耶夫人</name>如常之身，量同虗空者，若依大願智、幻解
<lb ed="X" n="0593a03"/><lb ed="R005" n="0046b18"/>脫力而成就說，亦卽是此業用門也。勝熱婆羅門刀山火聚，卽無分別慧，能斷惑網，破癡闇故。七十七說善財
<lb ed="X" n="0593a04"/><lb ed="R005" n="0047a01"/>歎樓閣云：不動本處，能普詣一切佛刹者住處；不離一毛端處，而普現身一切世界者住處。釋曰：此皆一卽一
<lb ed="X" n="0593a05"/><lb ed="R005" n="0047a02"/>切也。</note></p>
<lb ed="X" n="0593a06"/><lb ed="R005" n="0047a03"/><p xml:id="pX03p0593a0601">三相在用者，謂以諸體事同類異類，及中一多、大小、
<lb ed="X" n="0593a07"/><lb ed="R005" n="0047a04"/>長短、去住、染淨、定、散位、上下等，相望成用。此中有二
<lb ed="X" n="0593a08"/><lb ed="R005" n="0047a05"/>六句，准前德相相在中說。<note place="inline">現相品：一一塵中無量身，復現種種莊嚴刹，三世所
<lb ed="X" n="0593a09"/><lb ed="R005" n="0047a06"/>有一切劫，一刹那中悉能現。賢首品云：一微塵中入三昧，成就一切微塵定，而彼微塵亦不增，於一普現難思
<lb ed="X" n="0593a10"/><lb ed="R005" n="0047a07"/>刹。彼一塵內衆多刹，或有有佛或無佛，或有雜染或淸淨，或有廣大或狹小。乃至云：如一塵中所示現，一切微
<lb ed="X" n="0593a11"/><lb ed="R005" n="0047a08"/>塵悉亦然。此大名稱諸聖人，三昧解脫神通力。第九迴向云：此菩薩以無著無縛解脫心，於一毛端量處，悉能
<lb ed="X" n="0593a12"/><lb ed="R005" n="0047a09"/>包容盡虛空遍法界不可說不可說一切國土，皆使明見。如一毛端量遍法界，虛空界一一毛端量處，悉亦如
<lb ed="X" n="0593a13"/><lb ed="R005" n="0047a10"/>是。又云：於一念中現一衆生不可說不可說劫念心，乃至現一切衆生爾所劫念心。六十八云：一一毛孔內，各
<lb ed="X" n="0593a14"/><lb ed="R005" n="0047a11"/>現無數身，一一毛孔內，各現無數刹。釋曰：上下文中同此門者準之。</note></p>
<lb ed="X" n="0593a15"/><lb ed="R005" n="0047a12"/><p xml:id="pX03p0593a1501">四、相入用者，謂以諸體事同類、異類，及中一多、大小、
<lb ed="X" n="0593a16"/><lb ed="R005" n="0047a13"/>長短、去住、染淨定、散位、上下等，相望成用。此亦同前，
<lb ed="X" n="0593a17"/><lb ed="R005" n="0047a14"/>有二、六句<note place="inline">十行品云：能於一一三昧中普入無數諸三昧，無量無邊諸國土悉令共入一微塵。
<lb ed="X" n="0593a18"/><lb ed="R005" n="0047a15"/>第八迴向云：此菩薩於一毛孔中普能容納一切國土。第九迴向云：於一身中悉能包納盡法界不可說不可
<lb ed="X" n="0593a19"/><lb ed="R005" n="0047a16"/>說身，而衆生界無增無減。如一身，乃至周遍法界一切身悉亦如是。十地品云：第十地菩薩知佛十種入劫智，
<lb ed="X" n="0593a20"/><lb ed="R005" n="0047a17"/>所謂一劫入多劫、多劫入一劫，乃至長劫入短劫、短劫入長劫。十定品第二定云：三千世界微塵數三千大千
<lb ed="X" n="0593a21"/><lb ed="R005" n="0047a18"/>世界悉入是菩薩身，是菩薩身亦入是諸世界。第十定云：菩薩自見其身往彼衆會，亦自見身普入諸地。釋曰：
<lb ed="X" n="0593a22"/><lb ed="R005" n="0047b01"/>此文卽是諸位相入也。普賢行品云：菩薩有十種普入，謂一切世界入一毛道、一毛道入一切世界，乃至云一
<lb ed="X" n="0593a23"/><lb ed="R005" n="0047b02"/>世入一切世、一切世入一世。離世間品十種無碍用中亦說衆生一多相入。六十云：上方菩薩以自在力令一
<lb ed="X" n="0593a24"/><lb ed="R005" n="0047b03"/>切世界展轉相入。六十一云：此諸菩薩入一切無諍境界，乃至能令小大自在相入，此一切方普入一方。釋曰：
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0593b" n="0593b"/>
<lb ed="X" n="0593b01"/><lb ed="R005" n="0047b04"/>此約方體事顯相入也</note>。</p>
<lb ed="X" n="0593b02"/><lb ed="R005" n="0047b05"/><p xml:id="pX03p0593b0201">五、相作用者，謂以諸體事，同類、異類，及中、一、多、大、小、
<lb ed="X" n="0593b03"/><lb ed="R005" n="0047b06"/>長、短、去、住、染、淨、定、散位、上、下等，相望成用。此亦同前，
<lb ed="X" n="0593b04"/><lb ed="R005" n="0047b07"/>有二六句。<note place="inline">第八地前頌云：大刹隨念變爲小，小刹隨念變爲大，如是神通無有量，世間共說不
<lb ed="X" n="0593b05"/><lb ed="R005" n="0047b08"/>能盡。又後長行云：此菩薩隨衆生所樂，能以衆生身等十種身互相作。第十文云：此菩薩神通，隨能以廣、狹、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0593001" n="0593001"/>〔活〕、
<lb ed="X" n="0593b06"/><lb ed="R005" n="0047b09"/>淨、亂住、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0593002" n="0593002"/>〔住〕、次第住、倒住、正住等世界，皆互相作。五十六云：以一國土作多國土，以多國土作一國土，以不可說
<lb ed="X" n="0593b07"/><lb ed="R005" n="0047b10"/>劫作一劫，以一劫作不可說劫。光明覺品云：一身爲無量，無量復爲一。</note></p>
<lb ed="X" n="0593b08"/><lb ed="R005" n="0047b11"/><p xml:id="pX03p0593b0801">六、純雜用者，謂以諸體事同類及異類中，一多、大小、
<lb ed="X" n="0593b09"/><lb ed="R005" n="0047b12"/>延促、前後、染淨、定散位、上下等，相望成用。<note place="inline">第九迴向云：以無縛
<lb ed="X" n="0593b10"/><lb ed="R005" n="0047b13"/>無著解脫心，成就普賢佛自在力，於一門中示現種種不可說不可說劫，無有窮盡，令一切衆生皆得悟入。以
<lb ed="X" n="0593b11"/><lb ed="R005" n="0047b14"/>無著無縛解脫心，成就普賢佛自在刀，於種種門示現種種不可說不可說劫，無有窮盡，令一切衆生皆得悟
<lb ed="X" n="0593b12"/><lb ed="R005" n="0047b15"/>入，其身普現一切佛前。</note></p>
<lb ed="X" n="0593b13"/><lb ed="R005" n="0047b16"/><p xml:id="pX03p0593b1301">七、隱顯用者，謂以諸體事同類、異類，及中一多、大小、
<lb ed="X" n="0593b14"/><lb ed="R005" n="0047b17"/>長短、染淨、定散位、上下等，相望成用。<note place="inline">賢首品云：有勝三昧名方網，菩
<lb ed="X" n="0593b15"/><lb ed="R005" n="0047b18"/>薩住此廣開示，一切方中普現身，或現入定，或從定出，乃至廣說。釋曰：菩薩一身，隨應見異。七十六云：摩耶夫
<lb ed="X" n="0593b16"/><lb ed="R005" n="0048a01"/>人吿善財言：菩薩將下生，放一切如來受生功德光輪，入於我身。爾時我身雖不踰本，然其實<anchor xml:id="nkr_note_add_0593b1601" n="0593b1601"/><anchor xml:id="beg0593b1601" n="0593b1601"/>已<anchor xml:id="end0593b1601"/>超過世間。乃
<lb ed="X" n="0593b17"/><lb ed="R005" n="0048a02"/>至云：如於此處爲菩薩母，三千世界<name role="" type="person">閻浮提</name>中悉亦如是，由得菩薩大願幻解脫門故。釋曰：本身無二，非一處
<lb ed="X" n="0593b18"/><lb ed="R005" n="0048a03"/>住，故一隱多顯也；非多處住，故多隱一顯也。</note></p>
<lb ed="X" n="0593b19"/><lb ed="R005" n="0048a04"/><p xml:id="pX03p0593b1901">八主伴用者，謂以諸體事同類異類，及中一多大小
<lb ed="X" n="0593b20"/><lb ed="R005" n="0048a05"/>位上下等相望成用<note place="inline">現相品說佛眉間出勝音菩薩，與諸眷屬坐華鬘臺，顯示主伴
<lb ed="X" n="0593b21"/><lb ed="R005" n="0048a06"/>敎差別相。出現品說佛放眉間出現光明，無量百千億那由他阿僧祇光以爲眷屬。釋曰：人光敎等主伴旣爾，
<lb ed="X" n="0593b22"/><lb ed="R005" n="0048a07"/>餘法准知</note>。</p>
<lb ed="X" n="0593b23"/><lb ed="R005" n="0048a08"/><p xml:id="pX03p0593b2301">九微細用者，謂以體事同類異類，及中一多大小長
<lb ed="X" n="0593b24"/><lb ed="R005" n="0048a09"/>短去位<anchor xml:id="nkr_note_orig_0593003" n="0593003"/>位上下等，隨其所應，當體卽全，具一切法，同
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0593c" n="0593c"/>
<lb ed="X" n="0593c01"/><lb ed="R005" n="0048a10"/>時炳然，齊現成用。<note place="inline">第九迴向云：此菩薩於一念中，現一切衆生各不可說不可說念心。
<lb ed="X" n="0593c02"/><lb ed="R005" n="0048a11"/>離世間品云：菩薩十種甚微細極，所謂在母胎中，示現初發菩提心，乃至灌頂地。住母胎中，示現住<name role="" type="person">兜率天</name>，初
<lb ed="X" n="0593c03"/><lb ed="R005" n="0048a12"/>生童子地，處王宮，出家，苦行，詣道場，成正覺，轉法輪，般涅槃。乃至云：示現大微細，謂一切菩薩行，一切如來自
<lb ed="X" n="0593c04"/><lb ed="R005" n="0048a13"/>在神力。無量差別門六十七云：一一毛孔內，各現無數身，一毛孔內，各現無數刹。</note></p>
<lb ed="X" n="0593c05"/><lb ed="R005" n="0048a14"/><p xml:id="pX03p0593c0501">十如因陀羅網用者，謂以諸體事同類異類，及中一
<lb ed="X" n="0593c06"/><lb ed="R005" n="0048a15"/>多大小長短位上下等，相望互在重重無盡成用。<note place="inline">普賢
<lb ed="X" n="0593c07"/><lb ed="R005" n="0048a16"/>三昧品云：佛身所現一切國土所有微塵，一一塵中有世界海塵數佛刹，一一刹中有世界海塵數諸佛，一一
<lb ed="X" n="0593c08"/><lb ed="R005" n="0048a17"/>佛前有世界海塵數普賢。入此三昧阿僧祇品頌中，從一毛端處所有刹<anchor xml:id="nkr_note_add_0593c0801" n="0593c0801"/><anchor xml:id="beg0593c0801" n="0593c0801"/>已<anchor xml:id="end0593c0801"/>下，有多重重同類異類，皆神力現。
<lb ed="X" n="0593c09"/><lb ed="R005" n="0048a18"/>六十四說體捨優婆夷答發心久近，謂善財言：菩薩神通無有量，普現一切刹網故。</note></p>
<lb ed="X" n="0593c10"/><lb ed="R005" n="0048b01"/><p xml:id="pX03p0593c1001">第二問答者，具如別行旋澓章說第七門竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0593c11"/><lb ed="R005" n="0048b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">八部類傳譯</cb:mulu><p xml:id="pX03p0593c1101">第八、部類傳譯者，依敎流次第，應云翻譯部類傳通。
<lb ed="X" n="0593c12"/><lb ed="R005" n="0048b03"/>今准此分三：一、翻譯時代，二、部類本末，三、傳通感應。
<lb ed="X" n="0593c13"/><lb ed="R005" n="0048b04"/>初中，此經前後翻譯補闕，四本不同。初本者，晉義熈
<lb ed="X" n="0593c14"/><lb ed="R005" n="0048b05"/>十四年，此天竺三藏佛度<g ref="#CB02494">䟦</g>陀羅，此云覺賢，於揚州
<lb ed="X" n="0593c15"/><lb ed="R005" n="0048b06"/>謝司空寺翻梵本三萬六千頌，成漢經五十卷或六
<lb ed="X" n="0593c16"/><lb ed="R005" n="0048b07"/>十卷，沙門法業筆受，慧嚴、慧觀潤色。</p><p xml:id="pX03p0593c1615" cb:place="inline">第二本者，大
<lb ed="X" n="0593c17"/><lb ed="R005" n="0048b08"/>唐永隆元年，中天竺三藏地婆訶羅，此云日照，於西
<lb ed="X" n="0593c18"/><lb ed="R005" n="0048b09"/>京大原寺譯。出入法界品內兩處脫文：一、從摩耶夫
<lb ed="X" n="0593c19"/><lb ed="R005" n="0048b10"/>人後至彌勒菩薩前，中間脫天主光等十善知識；二、
<lb ed="X" n="0593c20"/><lb ed="R005" n="0048b11"/>從彌勒菩薩後至普賢菩薩前，中間脫<name role="" type="person">文殊師利</name>申
<lb ed="X" n="0593c21"/><lb ed="R005" n="0048b12"/>手過百一十由旬。按善財頂等半紙餘文，大德道成
<lb ed="X" n="0593c22"/><lb ed="R005" n="0048b13"/>律師、薄塵法師、大乘基法師潤色，依六十卷本爲定。</p>
<lb ed="X" n="0593c23"/><lb ed="R005" n="0048b14"/><p xml:id="pX03p0593c2301">第三本者，證聖元年，于闐國三藏<name role="" type="person">實叉難陀</name>，此云
<lb ed="X" n="0593c24"/><lb ed="R005" n="0048b15"/>喜學，於東都佛授記寺再譯舊文，兼補諸闕，計益九
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0594a" n="0594a"/>
<lb ed="X" n="0594a01"/><lb ed="R005" n="0048b16"/>千頌。通舊總翻四萬五千頌，合成漢本八十卷。大德
<lb ed="X" n="0594a02"/><lb ed="R005" n="0048b17"/>義淨三藏弘景禪師、圓測法師、神英法師、寶法法師、
<lb ed="X" n="0594a03"/><lb ed="R005" n="0048b18"/>華嚴和上等同譯，復禮法師綴文。</p><p xml:id="pX03p0594a0314" cb:place="inline">第四本者，謂前
<lb ed="X" n="0594a04"/><lb ed="R005" n="0049a01"/>第三本中雖繕數處，然復漏脫日照三藏所補入法
<lb ed="X" n="0594a05"/><lb ed="R005" n="0049a02"/>界品內文殊手按善財頂處一段要文，由此遂令前
<lb ed="X" n="0594a06"/><lb ed="R005" n="0049a03"/>文虗指於後，後經來無所因。謂前七十七及七十九
<lb ed="X" n="0594a07"/><lb ed="R005" n="0049a04"/>中皆云彌勒善財詣文殊所，後文旣<g ref="#CB00830">𨷂</g>，便將善財違
<lb ed="X" n="0594a08"/><lb ed="R005" n="0049a05"/>彌勒命。又前七十九中彌勒吿善財言：<name role="" type="person">文殊師利</name>爲
<lb ed="X" n="0594a09"/><lb ed="R005" n="0049a06"/>汝說一切功德。旣漏此文，及使彌勒記言無驗。又八
<lb ed="X" n="0594a10"/><lb ed="R005" n="0049a07"/>十初云善財一心願見<name role="" type="person">文殊師利</name>，見三千大千世界
<lb ed="X" n="0594a11"/><lb ed="R005" n="0049a08"/>塵數知識者，此文失次，居然可見。謂上句旣云願見
<lb ed="X" n="0594a12"/><lb ed="R005" n="0049a09"/><name role="" type="person">文殊師利</name>，次句忽云見三千等，此語斷緖，無來由故。
<lb ed="X" n="0594a13"/><lb ed="R005" n="0049a10"/>是故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0594001" n="0594001"/>知上以新舊兩經與梵本讎校，還將日照補文
<lb ed="X" n="0594a14"/><lb ed="R005" n="0049a11"/>安喜學脫處，遂得斷文再續，缺義復全。今之所傳，卽
<lb ed="X" n="0594a15"/><lb ed="R005" n="0049a12"/>此第四本也。</p>
<lb ed="X" n="0594a16"/><lb ed="R005" n="0049a13"/><p xml:id="pX03p0594a1601">二、部類本末中三：一、本部；二、別行；三、論釋。初中。西域
<lb ed="X" n="0594a17"/><lb ed="R005" n="0049a14"/>相傳，佛涅槃後六百年時，龍樹菩薩入龍宮，見此經
<lb ed="X" n="0594a18"/><lb ed="R005" n="0049a15"/>有上、中、下三本。其上本有十三千大千世界微塵數，
<lb ed="X" n="0594a19"/><lb ed="R005" n="0049a16"/>頌四天下微塵數品；中本有四十九萬八十八百，頌
<lb ed="X" n="0594a20"/><lb ed="R005" n="0049a17"/>一千二百品；下本有十萬，頌三十九品。龍樹乃誦得
<lb ed="X" n="0594a21"/><lb ed="R005" n="0049a18"/>下本，流布人間。今此所傳，卽其本也。</p><p xml:id="pX03p0594a2115" cb:place="inline">二、別行者，一
<lb ed="X" n="0594a22"/><lb ed="R005" n="0049b01"/>切經中，兜沙經一卷是名號品，菩薩本業經一卷是
<lb ed="X" n="0594a23"/><lb ed="R005" n="0049b02"/>淨行品，小十住經一卷是十住品，大十住經四卷是
<lb ed="X" n="0594a24"/><lb ed="R005" n="0049b03"/>十地品，如來性起微密藏經兩卷是出現品，顯無邊
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0594b" n="0594b"/>
<lb ed="X" n="0594b01"/><lb ed="R005" n="0049b04"/>佛土功德經一卷是壽量品，度世經六卷是離世間
<lb ed="X" n="0594b02"/><lb ed="R005" n="0049b05"/>品，羅麻伽經三卷是入法界品，等目菩薩所問三昧
<lb ed="X" n="0594b03"/><lb ed="R005" n="0049b06"/>經二卷是十定品。又于闐國三藏提雲陀般若所翻
<lb ed="X" n="0594b04"/><lb ed="R005" n="0049b07"/>脩慈經一卷，金剛鬘經十卷，並<name role="" type="person">實叉難陀</name>三藏譯如
<lb ed="X" n="0594b05"/><lb ed="R005" n="0049b08"/>來不思議境界經等，並是華嚴眷屬，非本部內別行
<lb ed="X" n="0594b06"/><lb ed="R005" n="0049b09"/>之經，以其三種世間嚴事劣故。</p><p xml:id="pX03p0594b0613" cb:place="inline">三、論釋者，龍樹菩
<lb ed="X" n="0594b07"/><lb ed="R005" n="0049b10"/>薩造大不思議論，有十萬頌，備傳西域。此方漢本十
<lb ed="X" n="0594b08"/><lb ed="R005" n="0049b11"/>住毗婆沙論十六卷，是彼中釋十地內初兩地也。又
<lb ed="X" n="0594b09"/><lb ed="R005" n="0049b12"/><name role="" type="person">世親</name>菩薩造十地論，釋十地品。魏朝勒那三藏及菩
<lb ed="X" n="0594b10"/><lb ed="R005" n="0049b13"/>提流支各翻一本。于時光統律師自善梵文，又奏二
<lb ed="X" n="0594b11"/><lb ed="R005" n="0049b14"/>三藏對御參詳，糅成一部，一十<anchor xml:id="nkr_note_orig_0594002" n="0594002"/>一卷，見傳於代。又魏
<lb ed="X" n="0594b12"/><lb ed="R005" n="0049b15"/>朝僧靈辨愛重此經，於<name role="" type="person">五臺山</name>頂戴祈請，經于三載，
<lb ed="X" n="0594b13"/><lb ed="R005" n="0049b16"/>遂感冥加，悟斯玄旨，爰詣懸瓮山造此經釋，凡一百
<lb ed="X" n="0594b14"/><lb ed="R005" n="0049b17"/>卷，頗傳於代。</p><p xml:id="pX03p0594b1406" cb:place="inline">三、傳通感應者，舊本靈徵，具如五卷華
<lb ed="X" n="0594b15"/><lb ed="R005" n="0049b18"/>嚴傳說。今此八十卷本，初<anchor xml:id="nkr_note_orig_0594003" n="0594003"/>釋之後，佛授記寺諸大德
<lb ed="X" n="0594b16"/><lb ed="R005" n="0050a01"/>等，共請華嚴和上講此經。其年十月十五日開講，便
<lb ed="X" n="0594b17"/><lb ed="R005" n="0050a02"/>卽入文。至十二月十二日晚上講，講至<name role="" type="person">華藏世界</name>，海
<lb ed="X" n="0594b18"/><lb ed="R005" n="0050a03"/>震動<anchor xml:id="nkr_note_orig_0594004" n="0594004"/>之。其講堂中及寺院內，忽然震動。于時聽衆道
<lb ed="X" n="0594b19"/><lb ed="R005" n="0050a04"/>俗，有數千人，共覩斯徵，歎未曾有。時三藏法師實叉
<lb ed="X" n="0594b20"/><lb ed="R005" n="0050a05"/>難陀，及寺大德明詮律師、德感法師等，述茲靈應，具
<lb ed="X" n="0594b21"/><lb ed="R005" n="0050a06"/>狀以聞。都維那慧表，署狀爲首。卽以聖曆三年臈月
<lb ed="X" n="0594b22"/><lb ed="R005" n="0050a07"/>十九日進。</p><p xml:id="pX03p0594b2205" cb:place="inline">則天聖皇后親運神筆，批狀報云：省狀
<lb ed="X" n="0594b23"/><lb ed="R005" n="0050a08"/>具之。昨因敷演微言，弘揚祕<anchor xml:id="nkr_note_add_0594b2301" n="0594b2301"/><anchor xml:id="beg0594b2301" n="0594b2301"/>賾<anchor xml:id="end0594b2301"/>。初譯之日，夢甘露以
<lb ed="X" n="0594b24"/><lb ed="R005" n="0050a09"/>呈祥；開講之辰，感地動而標異。斯乃如來降跡，用符
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0594c" n="0594c"/>
<lb ed="X" n="0594c01"/><lb ed="R005" n="0050a10"/>九會之文；豈眹庸虗，敢當六種之應。披覽來狀，欣暢
<lb ed="X" n="0594c02"/><lb ed="R005" n="0050a11"/>兼懷。此批並狀，具如別錄。第八門竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0594c03"/><lb ed="R005" n="0050a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">九具釋題目</cb:mulu><p xml:id="pX03p0594c0301">第九、具釋題目中二：初通辨諸經，後別顯當部。前中
<lb ed="X" n="0594c04"/><lb ed="R005" n="0050a13"/>諸經得名，大例有二種：一單名，二複稱。單中六：一依
<lb ed="X" n="0594c05"/><lb ed="R005" n="0050a14"/>說法者名，如無盡意菩薩經等。二依請法者名，如賢
<lb ed="X" n="0594c06"/><lb ed="R005" n="0050a15"/>護經、思益經等。三依所爲者名，如大集經、須達經、優
<lb ed="X" n="0594c07"/><lb ed="R005" n="0050a16"/>塡王經等。四依說法處名，如密嚴經、楞伽、恒水經等。
<lb ed="X" n="0594c08"/><lb ed="R005" n="0050a17"/>五依喩名，如大雲經、大寶積經等。六依所說立名，此
<lb ed="X" n="0594c09"/><lb ed="R005" n="0050a18"/>類稍多，略顯八種，餘准應知。一依所說人名，如僧染
<lb ed="X" n="0594c10"/><lb ed="R005" n="0050b01"/>經、孛經等。二依所說處名，如阿彌陀經、阿閦佛國經
<lb ed="X" n="0594c11"/><lb ed="R005" n="0050b02"/>等。三依所說時名，如時經、賢劫經、新歲經等。四依所
<lb ed="X" n="0594c12"/><lb ed="R005" n="0050b03"/>說喩名，如群牛譬經、雜譬喩經等。五依所說行名，如
<lb ed="X" n="0594c13"/><lb ed="R005" n="0050b04"/>正恭敬經、施燈功德經、善戒經、大悲經、修慈經、諸三
<lb ed="X" n="0594c14"/><lb ed="R005" n="0050b05"/>昧爲經、忍辱經等。六依所說依名，如十住經、佛地經
<lb ed="X" n="0594c15"/><lb ed="R005" n="0050b06"/>等。七依所說事名，如華手經、胎藏經等。八依所說法
<lb ed="X" n="0594c16"/><lb ed="R005" n="0050b07"/>門名，如僧伽吒經、緣起經等。</p><p xml:id="pX03p0594c1612" cb:place="inline">二複稱者，謂卽如前
<lb ed="X" n="0594c17"/><lb ed="R005" n="0050b08"/>單名之類，或有二三四等，和合一處，共目一經。此類
<lb ed="X" n="0594c18"/><lb ed="R005" n="0050b09"/>亦多，略顯三五，餘准應知。謂或以法喩合名，如法華
<lb ed="X" n="0594c19"/><lb ed="R005" n="0050b10"/>經等。或以智果爲名，如大般若等。或智喩爲名，如金
<lb ed="X" n="0594c20"/><lb ed="R005" n="0050b11"/>剛般若等。或以敎義爲名，如解深密等。或是約人爲
<lb ed="X" n="0594c21"/><lb ed="R005" n="0050b12"/>名，上首菩薩同此名故。或有以數喩爲名，如百喩經、
<lb ed="X" n="0594c22"/><lb ed="R005" n="0050b13"/>十輪經等。或人法數喩爲名，勝鬘經等。乃至廣說。其
<lb ed="X" n="0594c23"/><lb ed="R005" n="0050b14"/>單名複稱，皆有釋名得名，不可具叙。</p>
<lb ed="X" n="0594c24"/><lb ed="R005" n="0050b15"/><p xml:id="pX03p0594c2401">二別顯當部中二：初辨異名、後顯本號。前中二：初明
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0595a" n="0595a"/>
<lb ed="X" n="0595a01"/><lb ed="R005" n="0050b16"/>餘部中所說、後明當部中所說。前中三：一以所說法
<lb ed="X" n="0595a02"/><lb ed="R005" n="0050b17"/>爲名，如智度論屬累品<anchor xml:id="nkr_note_orig_0595001" n="0595001"/>中，此經爲不思議解脫經故。
<lb ed="X" n="0595a03"/><lb ed="R005" n="0050b18"/>二喩名，如涅槃經及觀佛三昧海經，名此經爲雜華
<lb ed="X" n="0595a04"/><lb ed="R005" n="0051a01"/>經故。三數名，如梁攝論第十勝相中，名此經爲百千
<lb ed="X" n="0595a05"/><lb ed="R005" n="0051a02"/>經故。後明當部中異名者，如下文出現品及離世間
<lb ed="X" n="0595a06"/><lb ed="R005" n="0051a03"/>品，依別德用各立十名，至後當辨。</p>
<lb ed="X" n="0595a07"/><lb ed="R005" n="0051a04"/><p xml:id="pX03p0595a0701">後顯本號者，謂此一部經首總相，稱爲大方廣佛華
<lb ed="X" n="0595a08"/><lb ed="R005" n="0051a05"/>嚴故。於中三：一、總相科簡；二、別顯義類；三、釋名得名。
<lb ed="X" n="0595a09"/><lb ed="R005" n="0051a06"/>初中有四對八事：一、敎義相對，謂大等字是所詮義，
<lb ed="X" n="0595a10"/><lb ed="R005" n="0051a07"/>經之一字是能詮敎。二、就義中，人、法相對，謂大等三
<lb ed="X" n="0595a11"/><lb ed="R005" n="0051a08"/>字是所得法，佛等三字是能得人。三、就人中，行、果相
<lb ed="X" n="0595a12"/><lb ed="R005" n="0051a09"/>對，謂佛字是所嚴果，華字是能嚴行，嚴之一字通前
<lb ed="X" n="0595a13"/><lb ed="R005" n="0051a10"/>能、所，無別自體。四、就法中，體、用相對，謂大之一字是
<lb ed="X" n="0595a14"/><lb ed="R005" n="0051a11"/>無<g ref="#CB01002">㝵</g>法界體，方廣兩字是無<g ref="#CB01002">㝵</g>法界用。</p>
<lb ed="X" n="0595a15"/><lb ed="R005" n="0051a12"/><p xml:id="pX03p0595a1501">二別顯義類者，謂大等六事各有多義，且初大義具
<lb ed="X" n="0595a16"/><lb ed="R005" n="0051a13"/>顯則無量，略辨十種，餘准思之。一處大，謂此經充遍
<lb ed="X" n="0595a17"/><lb ed="R005" n="0051a14"/>十方法界一切世界，乃至塵內空毛端處微細重重
<lb ed="X" n="0595a18"/><lb ed="R005" n="0051a15"/>一切刹故。二時大，謂此經遍前後際九世十世，乃至
<lb ed="X" n="0595a19"/><lb ed="R005" n="0051a16"/>念劫重重故。三歸大，謂餘所得終歸此故，如被機中
<lb ed="X" n="0595a20"/><lb ed="R005" n="0051a17"/>說。四信大，謂此敎中說信能具一切佛法故，如賢首
<lb ed="X" n="0595a21"/><lb ed="R005" n="0051a18"/>品說。五心大，謂初發菩提心所期無限皆與佛等故，
<lb ed="X" n="0595a22"/><lb ed="R005" n="0051b01"/>如發心品說。六願大，謂凡所脩行迴向三處無自爲
<lb ed="X" n="0595a23"/><lb ed="R005" n="0051b02"/>故，如迴向品說。七行大，謂菩薩行海一一悉包無盡
<lb ed="X" n="0595a24"/><lb ed="R005" n="0051b03"/>法界故，如普賢行品及離世間品說。八果大，謂依正
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0595b" n="0595b"/>
<lb ed="X" n="0595b01"/><lb ed="R005" n="0051b04"/>二種具足十身通三世間故，如華藏品及十身相海
<lb ed="X" n="0595b02"/><lb ed="R005" n="0051b05"/>品等說。九能詮敎大，謂此經一一名句字卽是盡十
<lb ed="X" n="0595b03"/><lb ed="R005" n="0051b06"/>方法界世界前後際劫，乃至微細重重時刹中諸佛
<lb ed="X" n="0595b04"/><lb ed="R005" n="0051b07"/>所說敎海無有餘故，如上下文中具顯。十義大，謂稱
<lb ed="X" n="0595b05"/><lb ed="R005" n="0051b08"/>前敎故。二方廣有十義，謂雜集有五義，入大乘論有
<lb ed="X" n="0595b06"/><lb ed="R005" n="0051b09"/>六義，中間除共同者合有十義。初雜集中五者，彼論
<lb ed="X" n="0595b07"/><lb ed="R005" n="0051b10"/>第十一云：方廣者，謂菩薩藏相應言說，一切有情利
<lb ed="X" n="0595b08"/><lb ed="R005" n="0051b11"/>益安樂所依處故，宣說廣大甚深義故，廣破一切障
<lb ed="X" n="0595b09"/><lb ed="R005" n="0051b12"/>故，無有諸法能比類故。入大乘論六義者，彼第一云：
<lb ed="X" n="0595b10"/><lb ed="R005" n="0051b13"/>毗佛略者，爲衆生說對治法故，亦有衆多義故，亦以
<lb ed="X" n="0595b11"/><lb ed="R005" n="0051b14"/>多莊嚴具故，亦能出生無量大果報故，非是稱量所
<lb ed="X" n="0595b12"/><lb ed="R005" n="0051b15"/>能知，除斷一切諸邪見故。釋曰：前論破重障，後論隨
<lb ed="X" n="0595b13"/><lb ed="R005" n="0051b16"/>對治，此二同也。是故合有十義。三、佛有十義，然有兩
<lb ed="X" n="0595b14"/><lb ed="R005" n="0051b17"/>說：一、如佛地論第一說云：具一切智、一切種智，離煩
<lb ed="X" n="0595b15"/><lb ed="R005" n="0051b18"/>惱障及所知障，於一切法、一切種相能自開覺一切
<lb ed="X" n="0595b16"/><lb ed="R005" n="0052a01"/>有情，如睡夢覺、如蓮華開，故名爲佛。二、如眞諦三藏
<lb ed="X" n="0595b17"/><lb ed="R005" n="0052a02"/>七事記中引眞實論：佛具十義，謂覺勝天<anchor xml:id="nkr_note_orig_0595002" n="0595002"/>鼓，不由他
<lb ed="X" n="0595b18"/><lb ed="R005" n="0052a03"/>悟；離二無知，<anchor xml:id="nkr_note_add_0595b1801" n="0595b1801"/><anchor xml:id="beg0595b1801" n="0595b1801"/>已<anchor xml:id="end0595b1801"/>過睡眠。譬如蓮華自性無染，具足三
<lb ed="X" n="0595b19"/><lb ed="R005" n="0052a04"/>義<note place="inline">一、假名佛，謂六神通；二、寂靜佛，謂惑不生；三、眞實佛，謂卽眞也</note>，具足三德<note place="inline">般若、解脫、法身</note>，
<lb ed="X" n="0595b20"/><lb ed="R005" n="0052a05"/>具足三寶性，自知令他知<note place="inline">謂自覺謂他也</note>。四、華是雜華，喩
<lb ed="X" n="0595b21"/><lb ed="R005" n="0052a06"/>於萬行。略顯十義，餘准應知。一、無染著義，謂雖爲能
<lb ed="X" n="0595b22"/><lb ed="R005" n="0052a07"/>造水等所造，不爲水著，喩離相行；雖因有漏境界脩
<lb ed="X" n="0595b23"/><lb ed="R005" n="0052a08"/>成，而不爲漏法所染。二、柔耎義，喩柔和行。三、自開義，
<lb ed="X" n="0595b24"/><lb ed="R005" n="0052a09"/>喩無功用行。四、可觀義，喩慈忍行。五、馚馥義，喩戒定
<pb ed="X" xml:id="X03.0221.0595c" n="0595c"/>
<lb ed="X" n="0595c01"/><lb ed="R005" n="0052a10"/>等行。六、鮮淨義，喩離障行。七、相狀巧成義，喩中道無
<lb ed="X" n="0595c02"/><lb ed="R005" n="0052a11"/>住行。八、味甘美義，喩禪行適悅故。九、堪爲嚴義，喩脩
<lb ed="X" n="0595c03"/><lb ed="R005" n="0052a12"/>顯行。十、能感果義，喩脩生行。五、嚴有二義，謂能嚴、所
<lb ed="X" n="0595c04"/><lb ed="R005" n="0052a13"/>嚴故，卽以前無盡行華嚴前無邊佛果也。六、經有八
<lb ed="X" n="0595c05"/><lb ed="R005" n="0052a14"/>義或十義，謂雜心五義：一、出生；二、顯示；三、涌泉；四、繩
<lb ed="X" n="0595c06"/><lb ed="R005" n="0052a15"/>墨；五、結鬘。佛地論中說有二義：一、貫穿所說；二、攝持
<lb ed="X" n="0595c07"/><lb ed="R005" n="0052a16"/>所化。依涅槃、仁王同說一義，謂總相義，如藏部中辨。
<lb ed="X" n="0595c08"/><lb ed="R005" n="0052a17"/>或十義者，於前更加常、法二義，此如俗書訓釋，可知。
<lb ed="X" n="0595c09"/><lb ed="R005" n="0052a18"/>三、辨得名。釋名中二：初、得名；後、釋名。前中，大以當體
<lb ed="X" n="0595c10"/><lb ed="R005" n="0052b01"/>爲目，包含爲義；方廣就用標稱，周遍爲義；佛以覺照
<lb ed="X" n="0595c11"/><lb ed="R005" n="0052b02"/>彰名，果滿爲義；華是喩名，感果爲義；嚴以資莊得名，
<lb ed="X" n="0595c12"/><lb ed="R005" n="0052b03"/>通能、所爲義；經以總相得名，契合爲義。後釋名中四：
<lb ed="X" n="0595c13"/><lb ed="R005" n="0052b04"/>一、以體望用，有一釋，謂瑜伽二十一云：佛爲聲聞說
<lb ed="X" n="0595c14"/><lb ed="R005" n="0052b05"/>十二分敎，今爲簡彼方廣，故謂之大。准此而言，則大
<lb ed="X" n="0595c15"/><lb ed="R005" n="0052b06"/>之方廣依主釋。二、以人望法，通有二釋，謂以法簡人，
<lb ed="X" n="0595c16"/><lb ed="R005" n="0052b07"/>卽大方廣之佛，非下乘佛也；以人簡法，卽佛之大方
<lb ed="X" n="0595c17"/><lb ed="R005" n="0052b08"/>廣，非因<anchor xml:id="nkr_note_orig_0595003" n="0595003"/>依所得法故。皆依主釋，亦通有財。三、就人中，
<lb ed="X" n="0595c18"/><lb ed="R005" n="0052b09"/>行望於果，卽佛之華嚴，而行非餘果之行；果望於行，
<lb ed="X" n="0595c19"/><lb ed="R005" n="0052b10"/>卽華嚴之佛，而果非餘行之果。皆依主釋，亦通有財。
<lb ed="X" n="0595c20"/><lb ed="R005" n="0052b11"/>四、敎、義相望，敎是義敎，卽大方廣佛華嚴之經；義是
<lb ed="X" n="0595c21"/><lb ed="R005" n="0052b12"/>敎義，卽經之大方廣佛華嚴。皆依主釋，有有財。同第
<lb ed="X" n="0595c22"/><lb ed="R005" n="0052b13"/>九門竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0595c23"/><lb ed="R005" n="0052b14"/>
<lb ed="X" n="0595c24"/><lb ed="R005" n="0052b15"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>續華嚴略疏刊定記卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0570a0901" to="#end0570a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0571b0901" to="#end0571b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0572a0401" to="#end0572a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0572a0701" to="#end0572a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0572a2201" to="#end0572a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0574c0301" to="#end0574c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0575a1101" to="#end0575a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0576a1001" to="#end0576a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0576a2301" to="#end0576a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">晡<note type="cf1">T12n0374_p0451c13</note></lem><rdg wit="#wit.orig">脯</rdg></app>
<app from="#beg0577b1901" to="#end0577b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0577b2101" to="#end0577b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0577c1401" to="#end0577c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0578a0901" to="#end0578a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0579a1701" to="#end0579a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0579b2301" to="#end0579b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0583a0501" to="#end0583a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0583b1601" to="#end0583b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0584b1001" to="#end0584b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0585a1601" to="#end0585a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0586a0501" to="#end0586a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0587a1901" to="#end0587a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0587b0801" to="#end0587b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0588c2301" to="#end0588c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0590b1501" to="#end0590b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">果<note type="cf1">T36n1736_p0109a06</note></lem><rdg wit="#wit.orig">宗</rdg></app>
<app from="#beg0592a0601" to="#end0592a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0592a2101" to="#end0592a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0593b1601" to="#end0593b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0593c0801" to="#end0593c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0594b2301" to="#end0594b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp6">賾<note type="cf1">T36n1736_p0114a15</note></lem><rdg wit="#wit.orig">蹟</rdg></app>
<app from="#beg0595b1801" to="#end0595b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0570001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0570001">祐和間疑不遇</note>
<note n="0570002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0570002">二十異作六一字</note>
<note n="0570003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0570003">幷同作前</note>
<note n="0570004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0570004">持異作時</note>
<note n="0570005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0570005">以疑於</note>
<note n="0570006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0570006">亦疑非</note>
<note n="0572001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0572001">佛疑衍</note>
<note n="0573001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0573001">深異作染</note>
<note n="0573002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0573002 #note_star_1">隨疑隋次同</note>
<note n="0573003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0573003">云雜異作雜云</note>
<note n="0573004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0573004">誦疑頌</note>
<note n="0573005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0573005">出疑剩字</note>
<note n="0574001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0574001">廣疑剩字</note>
<note n="0574002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0574002 #note_star_2">隨疑隋次同</note>
<note n="0574003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0574003">別異本無</note>
<note n="0574004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0574004">也下異有二釋二字</note>
<note n="0576001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0576001">所異作取</note>
<note n="0577001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0577001">在疑剩字</note>
<note n="0577002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0577002">脩異作偱</note>
<note n="0577003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0577003">令疑全</note>
<note n="0577004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0577004">齊異作晉</note>
<note n="0577005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0577005">初南間異本有江字</note>
<note n="0577006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0577006 #note_star_3">遂疑逐次同</note>
<note n="0578001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0578001">經異作證</note>
<note n="0578002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0578002">哩異作默</note>
<note n="0579001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0579001">若唯間疑有依</note>
<note n="0579002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0579002">目疑自</note>
<note n="0579003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0579003">異無乘字</note>
<note n="0579004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0579004">莊異作華</note>
<note n="0579005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0579005 #note_star_4 #note_star_5">遂疑逐下同</note>
<note n="0579006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0579006">嚴於間異本有說字</note>
<note n="0581001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0581001">互異作亦</note>
<note n="0581002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0581002">不中疑剩字一又異作如今</note>
<note n="0581003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0581003">一論間疑有類一數三字</note>
<note n="0581004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0581004">萬時間疑有物依二字</note>
<note n="0582001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582001">有異作不</note>
<note n="0582002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582002">性有間異本有空因緣無性五字</note>
<note n="0582003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582003">不疑剩字</note>
<note n="0582004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582004">諦異作歸</note>
<note n="0582005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582005">異本無聞字</note>
<note n="0582006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582006">觀第間異本有第一二字</note>
<note n="0582007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582007">有故間異本有佛無佛諸法如法相法位常有所謂是事有十七字</note>
<note n="0582008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582008">但爲間異本有可名二字</note>
<note n="0582009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582009">住異本作性</note>
<note n="0583001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0583001">異本無顯字</note>
<note n="0583002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0583002">心下異有性字</note>
<note n="0584001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0584001 #note_star_6">他疑地次同</note>
<note n="0584002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0584002">卽異本無</note>
<note n="0584003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0584003 #note_star_7">三異作二次同</note>
<note n="0585001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0585001">生無間異本有非此所爲所以者何無有衆生十二字</note>
<note n="0585002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0585002">名下異有敎字</note>
<note n="0585003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0585003">名一本無</note>
<note n="0585004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0585004">義二間異本有具修方成故諸說互無違也二通所詮者謂文義十九字</note>
<note n="0586001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0586001">大疑亦</note>
<note n="0586002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0586002">如異作加</note>
<note n="0586003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0586003">定知間異本有以決定三字</note>
<note n="0586004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0586004">然異作極</note>
<note n="0587001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0587001">位異作住</note>
<note n="0588001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0588001">生異本無</note>
<note n="0588002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0588002">宜疑直</note>
<note n="0588003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0588003">咳異作謦召二字</note>
<note n="0588004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0588004">名下異有爲字</note>
<note n="0588005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0588005 #note_star_8 #note_star_9 #note_star_a #note_star_b #note_star_c #note_star_d">令異全下皆同</note>
<note n="0588006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0588006">普異作並</note>
<note n="0588007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0588007">地異作他</note>
<note n="0589001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0589001">詮異作證</note>
<note n="0589002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0589002">從疑徒</note>
<note n="0589003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0589003">眞疑宗</note>
<note n="0590001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0590001">方異作分</note>
<note n="0591001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0591001">十異作千</note>
<note n="0592001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0592001">來疑未</note>
<note n="0592002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0592002">種下異有種字</note>
<note n="0593001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0593001">活異作治</note>
<note n="0593002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0593002">住異本無</note>
<note n="0593003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0593003">位疑住</note>
<note n="0594001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0594001">知異作和</note>
<note n="0594002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0594002">一異作二</note>
<note n="0594003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0594003">釋疑譯</note>
<note n="0594004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0594004">之疑文</note>
<note n="0595001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0595001">中異本無</note>
<note n="0595002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0595002">鼓異作數</note>
<note n="0595003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0595003">依疑位</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0570a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0570a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0571b0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0571b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0572a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0572a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0572a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0572a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0572a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0572a2201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0574c0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0574c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0575a1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0575a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0576a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0576a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0576a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0576a2301">晡【CB】，脯【卍續】</note>
<note n="0577b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0577b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0577b2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0577b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0577c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0577c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0578a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0579a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0579a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0579b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0579b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0583a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0583a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0583b1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0583b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0584b1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0584b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0585a1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0585a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0586a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0586a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0587a1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0587a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0587b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0587b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0588c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0588c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0590b1501" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X03.0590b15.15" target="#nkr_note_add_0590b1501">果【CB】，宗【卍續】</note>
<note n="0592a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0592a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0592a2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0592a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0593b1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0593b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0593c0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0593c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0594b2301" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X03.0594b23.12" target="#nkr_note_add_0594b2301">賾【CB】，蹟【卍續】</note>
<note n="0595b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0595b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>