<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X05n0226">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 226 華嚴經合論纂要</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 226 華嚴經合論纂要</title>
			<author>明 方澤纂</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>AI</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>3卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">5</idno>.<idno type="no">226</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-07-18 21:29:46 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">華嚴經合論纂要</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Punctuated draft text as provided by GJ.cool AI auto punctuation engine</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識，古籍酷 AI 自動標點引擎提供新式標點初稿</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>AI 標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00501">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName>
				<mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>馱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[馬*犬]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00589">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00589</charName>
				<mapping cb:dec="983629" type="PUA">U+F024D</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3D4E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>澗</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[澗-日+月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04846">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04846</charName>
				<mapping cb:dec="987886" type="PUA">U+F12EE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+342B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>凶</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[离-禸]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05577">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05577</charName>
				<mapping cb:dec="988617" type="PUA">U+F15C9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E30E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>胸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(曷-曰)/月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07713">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07713</charName>
				<mapping cb:dec="990753" type="PUA">U+F1E21</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+73CA</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>珊</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[狦-(狂-王)+王]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB13059">
				<charName>CBETA CHARACTER CB13059</charName>
				<mapping cb:dec="996099" type="PUA">U+F3303</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+29BBA</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬘</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬘-又+万]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17482">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17482</charName>
				<mapping cb:dec="1000522" type="PUA">U+F444A</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[弓*夾]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-10-27T10:33:18">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0001a" n="0001a"/>
<lb ed="X" n="0001a01"/>
<lb ed="X" n="0001a02"/>
<lb ed="X" n="0001a03"/>
<lb ed="X" n="0001a04"/><lb ed="R088" n="0706a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">華嚴經合論纂要目次</cb:mulu><head>華嚴經合論纂要<anchor xml:id="nkr_note_orig_0001001" n="0001001"/>目次</head>
<lb ed="X" n="0001a05"/>
<lb ed="X" n="0001a06"/><lb ed="R088" n="0706a03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX05p0001a0601">卷上
<lb ed="X" n="0001a07"/><lb ed="R088" n="0706a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX05p0001a0701">沙門慧研序<note place="inline">此序旣載於續藏經第五套合論卷首，故今省之。</note></item>
<lb ed="X" n="0001a08"/><lb ed="R088" n="0706a05"/><item xml:id="itemX05p0001a0801">十門分別</item>
<lb ed="X" n="0001a09"/><lb ed="R088" n="0706a06"/><item xml:id="itemX05p0001a0901">世主妙嚴品第一</item><item xml:id="itemX05p0001a0908">如來現相品第二</item>
<lb ed="X" n="0001a10"/><lb ed="R088" n="0706a07"/><item xml:id="itemX05p0001a1001">普賢三昧品第三</item><item xml:id="itemX05p0001a1008">世界成就品第四</item>
<lb ed="X" n="0001a11"/><lb ed="R088" n="0706a08"/><item xml:id="itemX05p0001a1101"><name role="" type="person">華藏世界</name>品第五</item><item xml:id="itemX05p0001a1108">毗盧遮那品第六</item></list></item>
<lb ed="X" n="0001a12"/><lb ed="R088" n="0706a09"/><item xml:id="itemX05p0001a1201">卷中
<lb ed="X" n="0001a13"/><lb ed="R088" n="0706a10"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX05p0001a1301">佛名號品第七</item><item xml:id="itemX05p0001a1307">四聖諦品第八</item>
<lb ed="X" n="0001a14"/><lb ed="R088" n="0706a11"/><item xml:id="itemX05p0001a1401">光明覺品第九</item><item xml:id="itemX05p0001a1407">菩薩問明品第十</item>
<lb ed="X" n="0001a15"/><lb ed="R088" n="0706a12"/><item xml:id="itemX05p0001a1501">淨行品第十一</item><item xml:id="itemX05p0001a1507">賢首品第十二</item>
<lb ed="X" n="0001a16"/><lb ed="R088" n="0706a13"/><item xml:id="itemX05p0001a1601">昇<name role="" type="person">須彌山</name>頂品第十三</item>
<lb ed="X" n="0001a17"/><lb ed="R088" n="0706a14"/><item xml:id="itemX05p0001a1701">須彌頂上偈讚品第十四</item>
<lb ed="X" n="0001a18"/><lb ed="R088" n="0706a15"/><item xml:id="itemX05p0001a1801">十住品第十五</item><item xml:id="itemX05p0001a1807">梵行品第十六</item>
<lb ed="X" n="0001a19"/><lb ed="R088" n="0706a16"/><item xml:id="itemX05p0001a1901">初發心功德品第十七</item><item xml:id="itemX05p0001a1910">明法品第十八</item>
<lb ed="X" n="0001a20"/><lb ed="R088" n="0706a17"/><item xml:id="itemX05p0001a2001">升<name role="" type="person">夜摩天</name>宮品第十九</item>
<lb ed="X" n="0001a21"/><lb ed="R088" n="0706a18"/><item xml:id="itemX05p0001a2101">夜魔天宮偈讚品第二十</item>
<lb ed="X" n="0001a22"/><lb ed="R088" n="0706b01"/><item xml:id="itemX05p0001a2201">十行品第二十一</item><item xml:id="itemX05p0001a2208">十無盡藏品第二十二</item>
<lb ed="X" n="0001a23"/><lb ed="R088" n="0706b02"/><item xml:id="itemX05p0001a2301">升<name role="" type="person">兜率天</name>宮品第二十三</item>
<lb ed="X" n="0001a24"/><lb ed="R088" n="0706b03"/><item xml:id="itemX05p0001a2401"><name role="" type="person">兜率天</name>宮偈讚品第二十四</item>
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0001b" n="0001b"/>
<lb ed="X" n="0001b01"/><lb ed="R088" n="0706b04"/><item xml:id="itemX05p0001b0101">十回向品第二十五</item><item xml:id="itemX05p0001b0109">十地品第二十六</item>
<lb ed="X" n="0001b02"/><lb ed="R088" n="0706b05"/><item xml:id="itemX05p0001b0201">十定品第二十七</item><item xml:id="itemX05p0001b0208">十通品第二十八</item>
<lb ed="X" n="0001b03"/><lb ed="R088" n="0706b06"/><item xml:id="itemX05p0001b0301">十忍品第二十九</item><item xml:id="itemX05p0001b0308">阿僧祇品第三十</item>
<lb ed="X" n="0001b04"/><lb ed="R088" n="0706b07"/><item xml:id="itemX05p0001b0401">如來壽量品第三十一</item><item xml:id="itemX05p0001b0410">菩薩住處品第三十二</item>
<lb ed="X" n="0001b05"/><lb ed="R088" n="0706b08"/><item xml:id="itemX05p0001b0501">佛不思議法品第三十三</item>
<lb ed="X" n="0001b06"/><lb ed="R088" n="0706b09"/><item xml:id="itemX05p0001b0601">如來十身相海品第三十四</item>
<lb ed="X" n="0001b07"/><lb ed="R088" n="0706b10"/><item xml:id="itemX05p0001b0701">如來隨好光明功德品第三十五</item>
<lb ed="X" n="0001b08"/><lb ed="R088" n="0706b11"/><item xml:id="itemX05p0001b0801">普賢行品第三十六</item><item xml:id="itemX05p0001b0809">如來出現品第三十七</item>
<lb ed="X" n="0001b09"/><lb ed="R088" n="0706b12"/><item xml:id="itemX05p0001b0901">離世間品第三十八</item></list></item>
<lb ed="X" n="0001b10"/><lb ed="R088" n="0706b13"/><item xml:id="itemX05p0001b1001">卷下
<lb ed="X" n="0001b11"/><lb ed="R088" n="0706b14"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX05p0001b1101">入法界品第三十九</item><item xml:id="itemX05p0001b1109">自<g ref="#CB02494">䟦</g></item><item xml:id="itemX05p0001b1111">圓理跋</item></list></item></list>
<lb ed="X" n="0001b12"/><lb ed="R088" n="0706b15"/>
<lb ed="X" n="0001b13"/><lb ed="R088" n="0706b16"/><p xml:id="pX05p0001b1301">華嚴經合論纂要目次<note place="inline">終</note></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0001b14"/>
<lb ed="X" n="0001b15"/>
<lb ed="X" n="0001b16"/>
<lb ed="X" n="0001b17"/>
<lb ed="X" n="0001b18"/><cb:docNumber>No. 226</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0001b19"/><lb ed="R088" n="0707a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大方廣佛華嚴經合論纂要卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0001b20"/>
<lb ed="X" n="0001b21"/><lb ed="R088" n="0707a02"/><byline cb:type="other">唐太原長者　李　通玄　譔</byline>
<lb ed="X" n="0001b22"/><lb ed="R088" n="0707a03"/><byline cb:type="author">明　擕李　比丘　方澤　纂</byline>
<lb ed="X" n="0001b23"/><lb ed="R088" n="0707a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">十門分別</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">前文</cb:mulu><p xml:id="pX05p0001b2301">夫有情之本，依智海以爲源；含識之流，總法身而爲
<lb ed="X" n="0001b24"/><lb ed="R088" n="0707a05"/>體。以爲情生智隔，想變體殊；達本情亡，知心體合。今
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0001c" n="0001c"/>
<lb ed="X" n="0001c01"/><lb ed="R088" n="0707a06"/>此大方廣佛華嚴經者，明衆生之本際，示諸佛之果
<lb ed="X" n="0001c02"/><lb ed="R088" n="0707a07"/>源。其爲本也，不可以功成；其爲源也，不可以行得。功
<lb ed="X" n="0001c03"/><lb ed="R088" n="0707a08"/>亡本就，行盡源成。源本無功，能隨緣自在者，卽此毗
<lb ed="X" n="0001c04"/><lb ed="R088" n="0707a09"/>盧遮那也。以本性爲先，智隨根應；一悲濟物，以此爲
<lb ed="X" n="0001c05"/><lb ed="R088" n="0707a10"/>名。依本如是，設其敎澤；滂流法界，以潤含生。於是寄
<lb ed="X" n="0001c06"/><lb ed="R088" n="0707a11"/>位四天，示形八相。菩提場內，現蘭若以始成；普光法
<lb ed="X" n="0001c07"/><lb ed="R088" n="0707a12"/>堂，處報身之大宅。普賢長子，擧果德於藏身；文殊小
<lb ed="X" n="0001c08"/><lb ed="R088" n="0707a13"/>男，創啓蒙於金色。以海印三昧，周法界而降靈；用普
<lb ed="X" n="0001c09"/><lb ed="R088" n="0707a14"/>眼法門，觀塵中之刹海。依正二報，身土交參；因果二
<lb ed="X" n="0001c10"/><lb ed="R088" n="0707a15"/>門，體用相徹。以釋天之寶網，彰十刹以重重；取離垢
<lb ed="X" n="0001c11"/><lb ed="R088" n="0707a16"/>之摩尼，明十身而隱隱。無邊刹境，自他不隔於毫端；
<lb ed="X" n="0001c12"/><lb ed="R088" n="0707a17"/>十世古今，始終不離於當念。其爲廣也，以虗空而爲
<lb ed="X" n="0001c13"/><lb ed="R088" n="0707a18"/>量；其爲小也，處極微而無迹。十方無卷，匪虧於小相
<lb ed="X" n="0001c14"/><lb ed="R088" n="0707b01"/>之中；纖塵不舒，含十方而非礙。智海果德，殊分於五
<lb ed="X" n="0001c15"/><lb ed="R088" n="0707b02"/>位之門；常住法堂，示進脩於九天之上。此方如是，十
<lb ed="X" n="0001c16"/><lb ed="R088" n="0707b03"/>刹同然；聖衆如雲，海會相入。智凡無礙，狀多鏡以納
<lb ed="X" n="0001c17"/><lb ed="R088" n="0707b04"/>衆形；彼此無妨，若千燈而共一室。此經總有四十品
<lb ed="X" n="0001c18"/><lb ed="R088" n="0707b05"/>勝典，玄開果德之門；百萬億妙言，咸擧佛華行海。十
<lb ed="X" n="0001c19"/><lb ed="R088" n="0707b06"/>身、十會，闡十十之法門；十處、十方，啓十通而疏十辯。
<lb ed="X" n="0001c20"/><lb ed="R088" n="0707b07"/>出現品內，示因、果以結始、終；<name role="" type="person">給孤獨園</name>，利人、天之明
<lb ed="X" n="0001c21"/><lb ed="R088" n="0707b08"/>法界。目連、鶖子，隔視、聽於對顏；六千比丘，啓十明於
<lb ed="X" n="0001c22"/><lb ed="R088" n="0707b09"/>路上。覺城東際，五衆咸臻；古佛廟前，同登十智。善財
<lb ed="X" n="0001c23"/><lb ed="R088" n="0707b10"/>發明導首，用彰來衆齊然。又成五位法門，具德行某
<lb ed="X" n="0001c24"/><lb ed="R088" n="0707b11"/>軌範，令使啓蒙易達，解行無疑，還信首文殊之前，正
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0002a" n="0002a"/>
<lb ed="X" n="0002a01"/><lb ed="R088" n="0707b12"/>證妙峯之頂。經過五衆，成一百一十法門，至慈氏之
<lb ed="X" n="0002a02"/><lb ed="R088" n="0707b13"/>園，結會一生佛果。返示文殊初友，明以果同因；後入
<lb ed="X" n="0002a03"/><lb ed="R088" n="0707b14"/>普賢妙身，彰體、用圓極。此經明大方廣佛華嚴者，大
<lb ed="X" n="0002a04"/><lb ed="R088" n="0707b15"/>以無方爲義，方以理、事爲功，廣則毫刹相含，佛乃體、
<lb ed="X" n="0002a05"/><lb ed="R088" n="0707b16"/>用無作。華喩行門可樂，能敷理、事之功；嚴卽依、正莊
<lb ed="X" n="0002a06"/><lb ed="R088" n="0707b17"/>嚴之義。釋此一部，總作十門分別：</p>
<lb ed="X" n="0002a07"/><lb ed="R088" n="0707b18"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX05p0002a0701">一、依敎分宗。</item><item xml:id="itemX05p0002a0706">二、依宗敎別。</item><item xml:id="itemX05p0002a0711">三、敎義差別。</item>
<lb ed="X" n="0002a08"/><lb ed="R088" n="0708a01"/><item xml:id="itemX05p0002a0801">四、成佛同別。</item><item xml:id="itemX05p0002a0806">五、見佛差別。</item><item xml:id="itemX05p0002a0811">六、說敎時分。</item>
<lb ed="X" n="0002a09"/><lb ed="R088" n="0708a02"/><item xml:id="itemX05p0002a0901">七、淨土權實。</item><item xml:id="itemX05p0002a0906">八、攝化境界。</item><item xml:id="itemX05p0002a0911">九、因果延促。</item>
<lb ed="X" n="0002a10"/><lb ed="R088" n="0708a03"/><item xml:id="itemX05p0002a1001">十、會敎始終。</item></list></cb:div>
<lb ed="X" n="0002a11"/><lb ed="R088" n="0708a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一依敎分宗</cb:mulu><p xml:id="pX05p0002a1101">△第一、依敎分宗者。夫智境圓寂，何法不周？理事二
<lb ed="X" n="0002a12"/><lb ed="R088" n="0708a05"/>門，一多相徹。只爲器有差殊，軌儀各異，始終頓漸，施
<lb ed="X" n="0002a13"/><lb ed="R088" n="0708a06"/>設不同。初學之士，未諳敎迹，執權成實，迷不進脩。故
<lb ed="X" n="0002a14"/><lb ed="R088" n="0708a07"/>今咸擧衆宗，略分十法。</p>
<lb ed="X" n="0002a15"/><lb ed="R088" n="0708a08"/><p xml:id="pX05p0002a1501">一、小乘戒經，爲情有宗。如來創爲凡夫造業者，說是
<lb ed="X" n="0002a16"/><lb ed="R088" n="0708a09"/>應作，是不應作等。且約凡情虗妄之處，橫計諸惡，以
<lb ed="X" n="0002a17"/><lb ed="R088" n="0708a10"/>敎制之，令生人天。如華嚴經持戒，則以身身業、語語
<lb ed="X" n="0002a18"/><lb ed="R088" n="0708a11"/>業、意意業、佛法僧戒等十法諦觀，求其梵行，了不可
<lb ed="X" n="0002a19"/><lb ed="R088" n="0708a12"/>得，是名淸淨梵行，是名持佛性戒。得佛法身故，初發
<lb ed="X" n="0002a20"/><lb ed="R088" n="0708a13"/>心時，便成正覺，不同小乘有取捨故。</p>
<lb ed="X" n="0002a21"/><lb ed="R088" n="0708a14"/><p xml:id="pX05p0002a2101">二、梵網經，菩薩戒爲情有及眞俱示，宗爲欣樂佛果
<lb ed="X" n="0002a22"/><lb ed="R088" n="0708a15"/>者說，盧舍那爲本身，千百億爲化身，頓漸俱示，一敎
<lb ed="X" n="0002a23"/><lb ed="R088" n="0708a16"/>被二根，然仍化身所化，方來至本身也。華嚴則一下，
<lb ed="X" n="0002a24"/><lb ed="R088" n="0708a17"/>頓示本身本法界等。</p>
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0002b" n="0002b"/>
<lb ed="X" n="0002b01"/><lb ed="R088" n="0708a18"/><p xml:id="pX05p0002b0101">三、般若經說空彰實爲宗。如來初爲人天凡夫說二
<lb ed="X" n="0002b02"/><lb ed="R088" n="0708b01"/>乘敎，繫著理事俱實，不能離障，故說十八種空法，乃
<lb ed="X" n="0002b03"/><lb ed="R088" n="0708b02"/>至四諦三世等一切皆空，空却無明諸障等業，自性
<lb ed="X" n="0002b04"/><lb ed="R088" n="0708b03"/>涅槃方顯華嚴。則空有之法勢不單行，以文殊、普賢
<lb ed="X" n="0002b05"/><lb ed="R088" n="0708b04"/>智行交參，事理相徹，一品之中四十品經同入，一言
<lb ed="X" n="0002b06"/><lb ed="R088" n="0708b05"/>之內十萬頌文齊麾，以性齊、時齊、行齊故成佛亦齊，
<lb ed="X" n="0002b07"/><lb ed="R088" n="0708b06"/>不同彼敎成壞別時、因果前後故。</p>
<lb ed="X" n="0002b08"/><lb ed="R088" n="0708b07"/><p xml:id="pX05p0002b0801">四、解深密經爲不空不有宗。如來於有敎空敎之後，
<lb ed="X" n="0002b09"/><lb ed="R088" n="0708b08"/>和會有無二見爲不空不有，卽說五六七八等識，皆
<lb ed="X" n="0002b10"/><lb ed="R088" n="0708b09"/>以第九阿陀那純淨識爲依。如瀑水流生多波浪，諸
<lb ed="X" n="0002b11"/><lb ed="R088" n="0708b10"/>波浪等以水爲依，引彼凡流就識成智，以智隨緣照
<lb ed="X" n="0002b12"/><lb ed="R088" n="0708b11"/>機利物，異彼二乘權學破相成空。智隨緣時，無性相、
<lb ed="X" n="0002b13"/><lb ed="R088" n="0708b12"/>無生滅，異彼凡夫繫而實有，故名不空不有。雖復如
<lb ed="X" n="0002b14"/><lb ed="R088" n="0708b13"/>是，於心識之處令知空有無二，非如華嚴直爲上上
<lb ed="X" n="0002b15"/><lb ed="R088" n="0708b14"/>根人頓彰根本智佛體用性相法報果海。</p>
<lb ed="X" n="0002b16"/><lb ed="R088" n="0708b15"/><p xml:id="pX05p0002b1601">五、楞伽經以五法、三自性、八識、二無我爲宗，在南海
<lb ed="X" n="0002b17"/><lb ed="R088" n="0708b16"/><name role="" type="person">楞伽山</name>，說其山高峻，得神通者方能昇往，表心地法
<lb ed="X" n="0002b18"/><lb ed="R088" n="0708b17"/>門無脩無證者方能昇也。下瞻大海，表心海本自淸
<lb ed="X" n="0002b19"/><lb ed="R088" n="0708b18"/>淨，識波浪動因境風轉，若達境空心海自寂，心境俱
<lb ed="X" n="0002b20"/><lb ed="R088" n="0709a01"/>寂事無不照，如海無風森羅炳現，故說種子業識爲
<lb ed="X" n="0002b21"/><lb ed="R088" n="0709a02"/>如來藏，頓示根熟菩薩異彼二乘，滅識趣寂亦異般
<lb ed="X" n="0002b22"/><lb ed="R088" n="0709a03"/>若，脩空菩薩樂空增勝亦異深密，別立九識接引初
<lb ed="X" n="0002b23"/><lb ed="R088" n="0709a04"/>根，漸令留惑長大菩提，不令其心植種於空，亦不令
<lb ed="X" n="0002b24"/><lb ed="R088" n="0709a05"/>其心如敗種。深密乃入惑之初門，楞伽、維摩直示惑
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0002c" n="0002c"/>
<lb ed="X" n="0002c01"/><lb ed="R088" n="0709a06"/>之本實，然是穢土山峰化佛卽識成智法門，與華嚴、
<lb ed="X" n="0002c02"/><lb ed="R088" n="0709a07"/>華藏境界，佛果、法果之門，行相懸絕。</p>
<lb ed="X" n="0002c03"/><lb ed="R088" n="0709a08"/><p xml:id="pX05p0002c0301">六、維摩經不思議爲宗，入道方便，與華嚴略同。如云：
<lb ed="X" n="0002c04"/><lb ed="R088" n="0709a09"/>夫求法者，應無所求，乃至觀身實相，觀佛亦然。我觀
<lb ed="X" n="0002c05"/><lb ed="R088" n="0709a10"/>如來，前際不來，後際不去，今則無住等。其他身相淨
<lb ed="X" n="0002c06"/><lb ed="R088" n="0709a11"/>土，神通法門，種種各別。如手斷東方，足指按地，室容
<lb ed="X" n="0002c07"/><lb ed="R088" n="0709a12"/>多座，芥納須彌，處於生死，現身有疾等，皆有往來分
<lb ed="X" n="0002c08"/><lb ed="R088" n="0709a13"/>劑，自他未忘。非如華嚴塵含刹海，身徧十方，如光如
<lb ed="X" n="0002c09"/><lb ed="R088" n="0709a14"/>影，法如是故。</p>
<lb ed="X" n="0002c10"/><lb ed="R088" n="0709a15"/><p xml:id="pX05p0002c1001">七、法華經會權入實爲宗，引彼三根歸於一乘，名與
<lb ed="X" n="0002c11"/><lb ed="R088" n="0709a16"/>華嚴略同。然其軌範有多差別，如敎主卽是化身來
<lb ed="X" n="0002c12"/><lb ed="R088" n="0709a17"/>證之佛，還過去多寶如來，非是無量相海功德之身。
<lb ed="X" n="0002c13"/><lb ed="R088" n="0709a18"/>一時一法界之法光照萬八千土，非彰無盡境界。三
<lb ed="X" n="0002c14"/><lb ed="R088" n="0709b01"/>變淨土，非華嚴卽此，娑婆卽是華藏，互相含入，無移
<lb ed="X" n="0002c15"/><lb ed="R088" n="0709b02"/>轉相。龍女轉身成佛，意令三乘心生奇特，趣眞知見，
<lb ed="X" n="0002c16"/><lb ed="R088" n="0709b03"/>非是法界緣起，凡聖體同，情在卽凡，情亡卽佛，俯仰
<lb ed="X" n="0002c17"/><lb ed="R088" n="0709b04"/>屈伸皆菩薩行，無轉變相。往南方無垢世界，自他彼
<lb ed="X" n="0002c18"/><lb ed="R088" n="0709b05"/>此猶隔，非卽自他相徹因陀羅網境界。龍女成佛，雖
<lb ed="X" n="0002c19"/><lb ed="R088" n="0709b06"/>復頓印無時之門，而亡乘餘風未殄，未能頓證，遠劫
<lb ed="X" n="0002c20"/><lb ed="R088" n="0709b07"/>方登，故授遠記，非是初發心時便成正覺。設有餘習，
<lb ed="X" n="0002c21"/><lb ed="R088" n="0709b08"/>以佛知見而瑩治之，無佛知見，但成折伏，不得入佛
<lb ed="X" n="0002c22"/><lb ed="R088" n="0709b09"/>駛水之流，還經遠劫方能入也。</p>
<lb ed="X" n="0002c23"/><lb ed="R088" n="0709b10"/><p xml:id="pX05p0002c2301">八、大集經以守護正法爲宗，於欲界上，色界下，安立
<lb ed="X" n="0002c24"/><lb ed="R088" n="0709b11"/>寶坊，集諸人天魔梵等，皆就寶坊，勑令守護正法。諸
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0003a" n="0003a"/>
<lb ed="X" n="0003a01"/><lb ed="R088" n="0709b12"/>不往者，四天王放熱鐵輪逐之。</p>
<lb ed="X" n="0003a02"/><lb ed="R088" n="0709b13"/><p xml:id="pX05p0003a0201">九、涅槃經。佛性爲宗，在<g ref="#CB02494">䟦</g>提河，以神力故，地無沙石
<lb ed="X" n="0003a03"/><lb ed="R088" n="0709b14"/>荆棘，非華藏金剛爲地等。見佛涅槃，涕淚盈目，非是
<lb ed="X" n="0003a04"/><lb ed="R088" n="0709b15"/>法界。身雲：忽然而有，無所從來；忽爾而無，無所從去。
<lb ed="X" n="0003a05"/><lb ed="R088" n="0709b16"/>一切時處，示現色像，有無自在，皆是大菩薩等。能證
<lb ed="X" n="0003a06"/><lb ed="R088" n="0709b17"/>菩提，所證涅槃，二俱滅故，方應眞理。故云：生滅滅<anchor xml:id="nkr_note_add_0003a0601" n="0003a0601"/><anchor xml:id="beg0003a0601" n="0003a0601"/>已<anchor xml:id="end0003a0601"/>，
<lb ed="X" n="0003a07"/><lb ed="R088" n="0709b18"/>寂滅爲樂。如來隱身不現，及諸能所心盡，名大涅槃。
<lb ed="X" n="0003a08"/><lb ed="R088" n="0710a01"/>令諸三乘樂著行者，離行離脩，非是理行無礙。一時
<lb ed="X" n="0003a09"/><lb ed="R088" n="0710a02"/>頓印，法爾如然，無有始終、先後、生滅、成壞等。位階十
<lb ed="X" n="0003a10"/><lb ed="R088" n="0710a03"/>地，尙不了了見性，非十住初心便成正覺等。牛食雪
<lb ed="X" n="0003a11"/><lb ed="R088" n="0710a04"/>山肥膩草者，純得醍醐，不作乳酥。一下直頓，體不變
<lb ed="X" n="0003a12"/><lb ed="R088" n="0710a05"/>移，及訶二乘見佛八相成道等，皆爲曲見。卽同華嚴
<lb ed="X" n="0003a13"/><lb ed="R088" n="0710a06"/>智入三世而無來往，一念見道，新故總無等。令屠兒
<lb ed="X" n="0003a14"/><lb ed="R088" n="0710a07"/>廣額賢劫成佛，以破闡提無佛性見。如法華龍女成
<lb ed="X" n="0003a15"/><lb ed="R088" n="0710a08"/>佛，以破三乘遠繫。二經大意，皆令三乘捨權入實。但
<lb ed="X" n="0003a16"/><lb ed="R088" n="0710a09"/>諸事宜不能全具，唯是華嚴根本佛門，理事性相，輪
<lb ed="X" n="0003a17"/><lb ed="R088" n="0710a10"/>圓具足。</p>
<lb ed="X" n="0003a18"/><lb ed="R088" n="0710a11"/><p xml:id="pX05p0003a1801">十、華嚴經以根本佛乘爲宗，又以因圓果滿、法界理
<lb ed="X" n="0003a19"/><lb ed="R088" n="0710a12"/>事自在、緣起無礙爲宗。直以毗盧遮那自體智慧果
<lb ed="X" n="0003a20"/><lb ed="R088" n="0710a13"/>德普示衆生，還令大心衆生信佛果德成自因位，還
<lb ed="X" n="0003a21"/><lb ed="R088" n="0710a14"/>脩理智萬行大悲果德，初發心時便成正覺，和融理
<lb ed="X" n="0003a22"/><lb ed="R088" n="0710a15"/>行任運成滿，以是法界智故。法界性相本唯眞智，所
<lb ed="X" n="0003a23"/><lb ed="R088" n="0710a16"/>有分別全是智爲，無明體眞卽是佛故。一念相應一
<lb ed="X" n="0003a24"/><lb ed="R088" n="0710a17"/>念佛，一日相應一日佛，不須變易方成佛也。龍天變
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0003b" n="0003b"/>
<lb ed="X" n="0003b01"/><lb ed="R088" n="0710a18"/>易，豈爲佛耶？三乘之人亦變易，何故待三僧祇方乃
<lb ed="X" n="0003b02"/><lb ed="R088" n="0710b01"/>成佛？當知此宗見性成道，如幻住世化如幻衆，不出
<lb ed="X" n="0003b03"/><lb ed="R088" n="0710b02"/>不沒性無變化，本來如是卽是佛故。隨緣六道行菩
<lb ed="X" n="0003b04"/><lb ed="R088" n="0710b03"/>薩行，變化神通接引迷流，乃至苦行麻麥、剃髮染衣、
<lb ed="X" n="0003b05"/><lb ed="R088" n="0710b04"/>藉草等事，爲化外道及諸三乘，非是自須如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0003b06"/><lb ed="R088" n="0710b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二依宗敎別</cb:mulu><p xml:id="pX05p0003b0601">△第二、依宗敎別者。夫任器現形，應根施敎，如空谷
<lb ed="X" n="0003b07"/><lb ed="R088" n="0710b06"/>響，應擊成音。谷響無心，亦無處所，<anchor xml:id="nkr_note_add_0003b0701" n="0003b0701"/><anchor xml:id="beg0003b0701" n="0003b0701"/>但<anchor xml:id="end0003b0701"/>以隨緣而能普
<lb ed="X" n="0003b08"/><lb ed="R088" n="0710b07"/>應。如來雨法亦復如斯，稱自根緣，得自心法，隨根增
<lb ed="X" n="0003b09"/><lb ed="R088" n="0710b08"/>廣而成熟之。約立先德十家敎行。</p>
<lb ed="X" n="0003b10"/><lb ed="R088" n="0710b09"/><p xml:id="pX05p0003b1001">一、後魏<name role="" type="person">菩提流支</name>立一音敎，謂一切聖敎唯是如來
<lb ed="X" n="0003b11"/><lb ed="R088" n="0710b10"/>一圓音敎，但隨根異種種差殊，如經一雨所潤等。</p>
<lb ed="X" n="0003b12"/><lb ed="R088" n="0710b11"/><p xml:id="pX05p0003b1201">二、陳眞諦三藏立二敎：一、漸約漸悟，大由小起，卽涅
<lb ed="X" n="0003b13"/><lb ed="R088" n="0710b12"/>槃等經。二、頓<anchor xml:id="nkr_note_orig_0003001" n="0003001"/>眞往頓機，大不由小，卽華嚴經。</p>
<lb ed="X" n="0003b14"/><lb ed="R088" n="0710b13"/><p xml:id="pX05p0003b1401">三、後魏光統律師立。三敎：一、漸，二、頓，三、圓。</p>
<lb ed="X" n="0003b15"/><lb ed="R088" n="0710b14"/><p xml:id="pX05p0003b1501">四、齊大行法師立四敎：一、因緣敎，謂小乘薩婆多等
<lb ed="X" n="0003b16"/><lb ed="R088" n="0710b15"/>部；二、假名敎，謂成實論等；三、不實敎，謂般若等；四、眞
<lb ed="X" n="0003b17"/><lb ed="R088" n="0710b16"/>宗敎，謂華嚴、涅槃等。</p>
<lb ed="X" n="0003b18"/><lb ed="R088" n="0710b17"/><p xml:id="pX05p0003b1801">五、護身法師立五敎，於前四敎內，眞如佛性以爲眞
<lb ed="X" n="0003b19"/><lb ed="R088" n="0710b18"/>敎，卽涅槃是。五、法界敎，卽華嚴法界無礙門是。</p>
<lb ed="X" n="0003b20"/><lb ed="R088" n="0711a01"/><p xml:id="pX05p0003b2001">六、思大禪師、智者大師等立四敎，謂藏、通、別、圓。藏卽
<lb ed="X" n="0003b21"/><lb ed="R088" n="0711a02"/>小乘，亦名三藏學者。通謂漸敎，通被三根故。別謂頓
<lb ed="X" n="0003b22"/><lb ed="R088" n="0711a03"/>敎，頓說大乘法門，不通小故。圓卽法界圓滿。一卽一
<lb ed="X" n="0003b23"/><lb ed="R088" n="0711a04"/>切，一切卽一無礙法門，華嚴、法華經等。</p>
<lb ed="X" n="0003b24"/><lb ed="R088" n="0711a05"/><p xml:id="pX05p0003b2401">七、新羅元曉法師造。疏：亦立四敎，謂三乘別敎、三乘
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0003c" n="0003c"/>
<lb ed="X" n="0003c01"/><lb ed="R088" n="0711a06"/>通敎、三乘分敎、一乘滿敎，謂華嚴經、普賢敎。</p>
<lb ed="X" n="0003c02"/><lb ed="R088" n="0711a07"/><p xml:id="pX05p0003c0201">八、唐吉藏師立三敎，初說根本法輪，卽華嚴。中說枝
<lb ed="X" n="0003c03"/><lb ed="R088" n="0711a08"/>末法輪，卽三乘。最後說攝末歸本法輪，卽法華。</p>
<lb ed="X" n="0003c04"/><lb ed="R088" n="0711a09"/><p xml:id="pX05p0003c0401">九、梁雲：法師立四敎，謂羊鹿牛車爲三乘，四衢道中
<lb ed="X" n="0003c05"/><lb ed="R088" n="0711a10"/>所授大白午車爲第四乘。</p>
<lb ed="X" n="0003c06"/><lb ed="R088" n="0711a11"/><p xml:id="pX05p0003c0601">十、唐印法師立二敎：一、釋迦經屈曲敎，化身說；二、華
<lb ed="X" n="0003c07"/><lb ed="R088" n="0711a12"/>嚴經十身敎，盧舍那說。</p>
<lb ed="X" n="0003c08"/><lb ed="R088" n="0711a13"/><p xml:id="pX05p0003c0801">右十家，並當世英才，旨雖不同，同明佛日。思智二德，
<lb ed="X" n="0003c09"/><lb ed="R088" n="0711a14"/>位<anchor xml:id="nkr_note_add_0003c0901" n="0003c0901"/><anchor xml:id="beg0003c0901" n="0003c0901"/>已<anchor xml:id="end0003c0901"/>昇堂。雲公演法，雨華亭下。悟靈山於卽夕，法眼
<lb ed="X" n="0003c10"/><lb ed="R088" n="0711a15"/>逾明。登果位於今辰，道齊遐古。只如佛說內外中間
<lb ed="X" n="0003c11"/><lb ed="R088" n="0711a16"/>之言，遂卽入定。五百羅漢，解各不同。佛出定後，同問：
<lb ed="X" n="0003c12"/><lb ed="R088" n="0711a17"/>誰當佛意？佛言：並非我意。又問：不當佛意，將得罪耶？
<lb ed="X" n="0003c13"/><lb ed="R088" n="0711a18"/>佛言：雖非我意，各順正理。堪爲聖敎，有福無罪。況此
<lb ed="X" n="0003c14"/><lb ed="R088" n="0711b01"/>諸德，各有典據。今藏法師，承稟儼法師所立五敎，深
<lb ed="X" n="0003c15"/><lb ed="R088" n="0711b02"/>有旨趣。一小乘敎，二大乘始敎。深密經中，定性二乘，
<lb ed="X" n="0003c16"/><lb ed="R088" n="0711b03"/>俱不成佛。此說未盡大乘法理，故爲始敎。三終敎，定
<lb ed="X" n="0003c17"/><lb ed="R088" n="0711b04"/>性二乘，及闡提無佛性者，悉當成佛。猶未盡大乘至
<lb ed="X" n="0003c18"/><lb ed="R088" n="0711b05"/>極之說，立爲終敎。上始終二敎，並依地位，漸次脩成，
<lb ed="X" n="0003c19"/><lb ed="R088" n="0711b06"/>俱爲漸敎。四頓敎，但一念不生，卽名爲佛。不從漸次，
<lb ed="X" n="0003c20"/><lb ed="R088" n="0711b07"/>故曰頓敎。五圓敎，一位卽一切位，一切位卽一位。普
<lb ed="X" n="0003c21"/><lb ed="R088" n="0711b08"/>賢法界，帝網重重，主伴具足，故名圓敎。如此經說，藏
<lb ed="X" n="0003c22"/><lb ed="R088" n="0711b09"/>法師作如是和會。又西域戒賢法師，遠承彌勒無著，
<lb ed="X" n="0003c23"/><lb ed="R088" n="0711b10"/>近踵護法難陀。依深密經瑜伽等論，立三敎。初鹿苑
<lb ed="X" n="0003c24"/><lb ed="R088" n="0711b11"/>小乘四阿含經，說生空，未說法空。二般若敎，說諸法
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0004a" n="0004a"/>
<lb ed="X" n="0004a01"/><lb ed="R088" n="0711b12"/>空，未說唯識道理。三深密經等，具說三性三無性等。
<lb ed="X" n="0004a02"/><lb ed="R088" n="0711b13"/>智光論師，遠承文殊龍樹，近稟提婆淸辨。依般若等
<lb ed="X" n="0004a03"/><lb ed="R088" n="0711b14"/>經中觀等論，亦立三敎。此乃西國法將，皆詮聖敎一
<lb ed="X" n="0004a04"/><lb ed="R088" n="0711b15"/>方軌式。仰惟高旨，未可僉量。今通玄自參聖旨，該括
<lb ed="X" n="0004a05"/><lb ed="R088" n="0711b16"/>佛興始末，略立十敎。</p><p xml:id="pX05p0004a0509" cb:place="inline">一時說小乘純有敎，如戒經
<lb ed="X" n="0004a06"/><lb ed="R088" n="0711b17"/>等。</p><p xml:id="pX05p0004a0602" cb:place="inline">二時說般若，破有明空敎。</p><p xml:id="pX05p0004a0612" cb:place="inline">三時說解深密經
<lb ed="X" n="0004a07"/><lb ed="R088" n="0711b18"/>和會空有敎。</p><p xml:id="pX05p0004a0706" cb:place="inline">四時說楞伽經，契假卽眞，敎類飜無
<lb ed="X" n="0004a08"/><lb ed="R088" n="0712a01"/>明業種之識爲如來藏。明與無明，其性無二，然希出
<lb ed="X" n="0004a09"/><lb ed="R088" n="0712a02"/>俗，未現同纏。</p><p xml:id="pX05p0004a0906" cb:place="inline">五時說維摩經，卽俗恒眞敎。破前四
<lb ed="X" n="0004a10"/><lb ed="R088" n="0712a03"/>敎，令彼三乘淨相心亡，入纏無礙。</p><p xml:id="pX05p0004a1014" cb:place="inline">六、時說法華經
<lb ed="X" n="0004a11"/><lb ed="R088" n="0712a04"/>引權歸實敎。</p><p xml:id="pX05p0004a1106" cb:place="inline">七時，說涅槃經捨權向實敎相盡見
<lb ed="X" n="0004a12"/><lb ed="R088" n="0712a05"/>性之門。</p><p xml:id="pX05p0004a1204" cb:place="inline">八、說華嚴經於刹那際通攝十世。圓融敎
<lb ed="X" n="0004a13"/><lb ed="R088" n="0712a06"/>經云：入刹那際三昧降神乃至涅槃，爲依本性理智
<lb ed="X" n="0004a14"/><lb ed="R088" n="0712a07"/>本無時故，名之爲入，非是本法性中而有出入三昧。
<lb ed="X" n="0004a15"/><lb ed="R088" n="0712a08"/>以化儀軌則施方便言，不可無言滯其化跡，令諸羣
<lb ed="X" n="0004a16"/><lb ed="R088" n="0712a09"/>品都無所歸。是故明人莫言世尊一人入刹那際三
<lb ed="X" n="0004a17"/><lb ed="R088" n="0712a10"/>昧，諸佛世尊常於法身智海與衆生數等。諸三昧門
<lb ed="X" n="0004a18"/><lb ed="R088" n="0712a11"/>應衆生見本無出入，應如是知如來三昧出入之相。
<lb ed="X" n="0004a19"/><lb ed="R088" n="0712a12"/>此法界門頭尾長短始終路絕，該括諸敎諸行一切
<lb ed="X" n="0004a20"/><lb ed="R088" n="0712a13"/>境界，總作一時一際之法，猶如衆流皆歸海故。出此
<lb ed="X" n="0004a21"/><lb ed="R088" n="0712a14"/>法外別生情量，總是權門。如此法門佛不出世亦無
<lb ed="X" n="0004a22"/><lb ed="R088" n="0712a15"/>涅槃，從初發心以三昧力頓現三界，三世一際諸法
<lb ed="X" n="0004a23"/><lb ed="R088" n="0712a16"/>一味，解脫涅槃常寂滅味，因果一際諸性一性，諸相
<lb ed="X" n="0004a24"/><lb ed="R088" n="0712a17"/>一相諸行一行，三世一念一念三世，乃至十世自在
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0004b" n="0004b"/>
<lb ed="X" n="0004b01"/><lb ed="R088" n="0712a18"/>無礙，名爲常轉法輪。入一總得餘，爲法界一際故；入
<lb ed="X" n="0004b02"/><lb ed="R088" n="0712b01"/>餘總得一，爲法界體無礙故。如圓珠無方，如明鏡頓
<lb ed="X" n="0004b03"/><lb ed="R088" n="0712b02"/>照，如虗空無隔，如響無依，如影不礙，如化人所生。此
<lb ed="X" n="0004b04"/><lb ed="R088" n="0712b03"/>法門者，是該括始終一際無出無沒常轉法輪，一切
<lb ed="X" n="0004b05"/><lb ed="R088" n="0712b04"/>權乘總在其中一時而說，以俱不出法界無三世故，
<lb ed="X" n="0004b06"/><lb ed="R088" n="0712b05"/>但以各依自見無量差殊。此一乘敎是始成正覺時
<lb ed="X" n="0004b07"/><lb ed="R088" n="0712b06"/>說，若依情是最初成佛時說，若依智無始終說。</p><p xml:id="pX05p0004b0719" cb:place="inline">九、
<lb ed="X" n="0004b08"/><lb ed="R088" n="0712b07"/>共不共敎。人天三乘，共在佛海中，而見聞各別，大小
<lb ed="X" n="0004b09"/><lb ed="R088" n="0712b08"/>不同。又一切衆生，本與諸佛，共法共智，共時共身，共
<lb ed="X" n="0004b10"/><lb ed="R088" n="0712b09"/>心共乘，而知見解脫，各各不共。如五百聲聞同在會，
<lb ed="X" n="0004b11"/><lb ed="R088" n="0712b10"/>如聾如盲，是其事也。</p><p xml:id="pX05p0004b1109" cb:place="inline">十、不共共敎。如此經會中，天
<lb ed="X" n="0004b12"/><lb ed="R088" n="0712b11"/>龍八部等，各各差殊，同得聞佛果德法門。如是十敎，
<lb ed="X" n="0004b13"/><lb ed="R088" n="0712b12"/>總是如來於本法界，一刹那際，一時一聲，頓現如響，
<lb ed="X" n="0004b14"/><lb ed="R088" n="0712b13"/>隨諸衆生自分根力，漸頓不同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0004b15"/><lb ed="R088" n="0712b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三敎義差別</cb:mulu><p xml:id="pX05p0004b1501">△第三、敎義差別者。夫大雄世尊，身心性相，都無所
<lb ed="X" n="0004b16"/><lb ed="R088" n="0712b15"/>爲。但以性起大悲，稱法同體。從無作智，隨緣敎生。一
<lb ed="X" n="0004b17"/><lb ed="R088" n="0712b16"/>雨所滋，任生各異。或名同而義別<note place="inline">如漸敎十地，圓敎十地等</note>，或言
<lb ed="X" n="0004b18"/><lb ed="R088" n="0712b17"/>別而義同<note place="inline">十方世界法門，皆是四諦法門</note>。法不自施，隨根敎立。且約
<lb ed="X" n="0004b19"/><lb ed="R088" n="0712b18"/>最上之徒，及以漸漸之衆，粗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0004001" n="0004001"/>十法</p>
<lb ed="X" n="0004b20"/><lb ed="R088" n="0713a01"/><p xml:id="pX05p0004b2001">一、佛日出興敎主別。此經以毗盧遮那爲敎主。毗華
<lb ed="X" n="0004b21"/><lb ed="R088" n="0713a02"/>言種種，盧遮那華言光明遍照，卽以法身悲智爲名，
<lb ed="X" n="0004b22"/><lb ed="R088" n="0713a03"/>不同權敎。牟尼華言寂默，但讚法身，無言說相，不言
<lb ed="X" n="0004b23"/><lb ed="R088" n="0713a04"/>智悲。又華冠鐶釧，卽俗卽眞，無出俗剃髮之相。又無
<lb ed="X" n="0004b24"/><lb ed="R088" n="0713a05"/>邊相海，非三十二相等。</p>
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0004c" n="0004c"/>
<lb ed="X" n="0004c01"/><lb ed="R088" n="0713a06"/><p xml:id="pX05p0004c0101">二、光明表法別。初會以吿衆雲集，故放齒光。將談果
<lb ed="X" n="0004c02"/><lb ed="R088" n="0713a07"/>海，故放眉間中道果光。將說十信以果成因之法，故
<lb ed="X" n="0004c03"/><lb ed="R088" n="0713a08"/>放眉間還入足下之光。十住以創陟聖階，故足指放
<lb ed="X" n="0004c04"/><lb ed="R088" n="0713a09"/>光。十行以發行，故放足趺光。十回向以智行迴旋自
<lb ed="X" n="0004c05"/><lb ed="R088" n="0713a10"/>在，故膝輪放光。十地以功終，故還放眉間果光。出現
<lb ed="X" n="0004c06"/><lb ed="R088" n="0713a11"/>品以自果佛現，還放果光灌文殊頂。以談自佛萬行，
<lb ed="X" n="0004c07"/><lb ed="R088" n="0713a12"/>故放口光灌普賢口。如是十度放光，表因果次第不
<lb ed="X" n="0004c08"/><lb ed="R088" n="0713a13"/>相雜亂，不同餘敎放光無次第也。</p>
<lb ed="X" n="0004c09"/><lb ed="R088" n="0713a14"/><p xml:id="pX05p0004c0901">三、問答主伴別：此經總相，具德有三，謂佛、文殊、普賢。
<lb ed="X" n="0004c10"/><lb ed="R088" n="0713a15"/>佛表果德無言，當不可說，不可脩，不可得，不可證。文
<lb ed="X" n="0004c11"/><lb ed="R088" n="0713a16"/>殊因位可說，以說法身果德。普賢自行可行，行其行
<lb ed="X" n="0004c12"/><lb ed="R088" n="0713a17"/>海，充徧法界。用此三德，利樂衆生。文殊成贊法身本
<lb ed="X" n="0004c13"/><lb ed="R088" n="0713a18"/>智，普賢成差別智之行德。一切諸佛，皆依二尊者以
<lb ed="X" n="0004c14"/><lb ed="R088" n="0713b01"/>爲師範，成就極果。或說普賢爲長子，爲建行成滿衆
<lb ed="X" n="0004c15"/><lb ed="R088" n="0713b02"/>生故。又東方震爲長男，爲靑龍，爲春生像，日出堪施
<lb ed="X" n="0004c16"/><lb ed="R088" n="0713b03"/>作務，隨緣運用故，普賢爲行首故。文殊爲小男，創證
<lb ed="X" n="0004c17"/><lb ed="R088" n="0713b04"/>法身本智，初生諸佛家故，爲啓蒙之首故。又艮爲小
<lb ed="X" n="0004c18"/><lb ed="R088" n="0713b05"/>男，在丑寅間，平旦創明暗相，<anchor xml:id="nkr_note_add_0004c1801" n="0004c1801"/><anchor xml:id="beg0004c1801" n="0004c1801"/>已<anchor xml:id="end0004c1801"/>無日光，本著像初住，
<lb ed="X" n="0004c19"/><lb ed="R088" n="0713b06"/>始見道故。又住東北方<name role="" type="person">淸涼山</name>，託世間法，令易解故。
<lb ed="X" n="0004c20"/><lb ed="R088" n="0713b07"/>又一切處，文殊法身智徧故。所從來金色世界，金體
<lb ed="X" n="0004c21"/><lb ed="R088" n="0713b08"/>白而相黃，表法身無作，唯無依智爲白。無依智用，無
<lb ed="X" n="0004c22"/><lb ed="R088" n="0713b09"/>貪恚相，卽有和氣爲黃，爲福慶色也。觀音在金剛山
<lb ed="X" n="0004c23"/><lb ed="R088" n="0713b10"/>西，阿西爲金，爲白虎，爲<g ref="#CB04846">㐫</g>，爲殺，於不善處行慈運悲，
<lb ed="X" n="0004c24"/><lb ed="R088" n="0713b11"/>是觀音也。文殊、普賢、觀音三法，是十方佛所共行。觀
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0005a" n="0005a"/>
<lb ed="X" n="0005a01"/><lb ed="R088" n="0713b12"/>音爲善財十迴向中第七慈悲位中知識，主方便波
<lb ed="X" n="0005a02"/><lb ed="R088" n="0713b13"/>羅蜜，以方便法行於非道，非權學六度菩薩有畏愛
<lb ed="X" n="0005a03"/><lb ed="R088" n="0713b14"/>者之所堪也。</p>
<lb ed="X" n="0005a04"/><lb ed="R088" n="0713b15"/><p xml:id="pX05p0005a0401">四、因果圓滿，別如涅槃無行等經。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0005001" n="0005001"/>六、生滅滅<anchor xml:id="nkr_note_add_0005a0401" n="0005a0401"/><anchor xml:id="beg0005a0401" n="0005a0401"/>已<anchor xml:id="end0005a0401"/>，寂滅
<lb ed="X" n="0005a05"/><lb ed="R088" n="0713b16"/>爲樂等。但明法身無作之果，以不具行故。權敎積行
<lb ed="X" n="0005a06"/><lb ed="R088" n="0713b17"/>滿三僧祇劫之果，言從行脩成，以不了無明本是法
<lb ed="X" n="0005a07"/><lb ed="R088" n="0713b18"/>身智慧厭，而以空觀折伏現行煩惱，欣別淨門故。又
<lb ed="X" n="0005a08"/><lb ed="R088" n="0714a01"/>化佛所有功德總是脩生，如云然燈得光明，忍辱得
<lb ed="X" n="0005a09"/><lb ed="R088" n="0714a02"/>端正等。華嚴則不然，一念頓證法界法門，身心性相
<lb ed="X" n="0005a10"/><lb ed="R088" n="0714a03"/>本唯法體，任無依智施爲運用，卽是佛也。恒沙德用
<lb ed="X" n="0005a11"/><lb ed="R088" n="0714a04"/>法爾具足，普門法界諸障自無，用別對治、別脩別斷，
<lb ed="X" n="0005a12"/><lb ed="R088" n="0714a05"/>不見變化，變與不變無別性相，普觀一切無非法門、
<lb ed="X" n="0005a13"/><lb ed="R088" n="0714a06"/>無非解脫。以是因果同時之法，爲法界海中因果不
<lb ed="X" n="0005a14"/><lb ed="R088" n="0714a07"/>可得故，不可得中因果同時無障礙故。位位中菩薩
<lb ed="X" n="0005a15"/><lb ed="R088" n="0714a08"/>入定，皆有十方同名佛來，菩薩是因、來佛是果，表體
<lb ed="X" n="0005a16"/><lb ed="R088" n="0714a09"/>用相徹、因果無二故。以法界智行菩薩行，設同凡事
<lb ed="X" n="0005a17"/><lb ed="R088" n="0714a10"/>經過多劫，而於自見不移時故。</p>
<lb ed="X" n="0005a18"/><lb ed="R088" n="0714a11"/><p xml:id="pX05p0005a1801">五、地位行相別。依大乘根品，有六種所乘之門：阿彌
<lb ed="X" n="0005a19"/><lb ed="R088" n="0714a12"/>陀經念佛願生淨土門，爲未見性有自他往來，是爲
<lb ed="X" n="0005a20"/><lb ed="R088" n="0714a13"/>一；無量壽觀經作淨土觀行所生淨土門，從心想生
<lb ed="X" n="0005a21"/><lb ed="R088" n="0714a14"/>非了性故，是爲二；般若經脩空無我觀門，以破凡夫
<lb ed="X" n="0005a22"/><lb ed="R088" n="0714a15"/>實有二乘我執故，多脩空法空增勝故，雖行六度得
<lb ed="X" n="0005a23"/><lb ed="R088" n="0714a16"/>六神通，然是析法明空，不見佛性不生佛家，是爲三；
<lb ed="X" n="0005a24"/><lb ed="R088" n="0714a17"/>深密經和會有無觀智門，以般若脩空壞緣生法，故
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0005b" n="0005b"/>
<lb ed="X" n="0005b01"/><lb ed="R088" n="0714a18"/>說緣生自體涅槃，和會有無不令互斥，但立十地斷
<lb ed="X" n="0005b02"/><lb ed="R088" n="0714b01"/>惑行相，而無三賢十信，未是理事相攝法也。又仁王
<lb ed="X" n="0005b03"/><lb ed="R088" n="0714b02"/>經說五位十地多生積行脩假眞如，又有敎說地前
<lb ed="X" n="0005b04"/><lb ed="R088" n="0714b03"/>伏惑地上見道，並對權根非爲實說，是爲四；漸見佛
<lb ed="X" n="0005b05"/><lb ed="R088" n="0714b04"/>性進脩門，如仁王、深密、大品三經，立假眞如以成十
<lb ed="X" n="0005b06"/><lb ed="R088" n="0714b05"/>地，是爲三種權敎十地；涅槃經十住少分見性，乃至
<lb ed="X" n="0005b07"/><lb ed="R088" n="0714b06"/>十地未能了了，是爲分證十地，而牛食肥膩草純出
<lb ed="X" n="0005b08"/><lb ed="R088" n="0714b07"/>醍醐，卽爲明證十地，幷華嚴一乘十地，是爲實敎三
<lb ed="X" n="0005b09"/><lb ed="R088" n="0714b08"/>種十地。權實十地凡有六種，是爲五頓證佛性理智
<lb ed="X" n="0005b10"/><lb ed="R088" n="0714b09"/>萬行圓融門。如華嚴經法門是法界大宅，一切權敎
<lb ed="X" n="0005b11"/><lb ed="R088" n="0714b10"/>總居門外，中間安立軌像，無一事空施。故子爲佛位，
<lb ed="X" n="0005b12"/><lb ed="R088" n="0714b11"/>丑爲信位，寅爲住位，卯爲行位，辰爲迴向，巳爲十地，
<lb ed="X" n="0005b13"/><lb ed="R088" n="0714b12"/>午爲等覺，未爲晦明入俗，申酉戌亥爲所化。故易坎
<lb ed="X" n="0005b14"/><lb ed="R088" n="0714b13"/>爲君，離爲臣，震爲上相、爲靑龍、爲吉慶，酉爲上將、爲
<lb ed="X" n="0005b15"/><lb ed="R088" n="0714b14"/>白虎、爲<g ref="#CB04846">㐫</g>害。如來治坎而發明，普賢爲智相主萬行，
<lb ed="X" n="0005b16"/><lb ed="R088" n="0714b15"/>觀音以大悲爲上將治<g ref="#CB04846">㐫</g>危，文殊爲覺蒙之師，互體
<lb ed="X" n="0005b17"/><lb ed="R088" n="0714b16"/>交參以持佛家之法，皆令衆生住於中道，以是身皆
<lb ed="X" n="0005b18"/><lb ed="R088" n="0714b17"/>金色。其諸菩薩皆以自證果德爲名，皆以自證本法
<lb ed="X" n="0005b19"/><lb ed="R088" n="0714b18"/>爲國，非衆生行業影像。地水火風之國皆以本智利
<lb ed="X" n="0005b20"/><lb ed="R088" n="0715a01"/>生行果爲所事佛，一一法像帝網重重，是爲六也。總
<lb ed="X" n="0005b21"/><lb ed="R088" n="0715a02"/>論諸敎地位行相有此六種乘，有脩眞者勿滯權門
<lb ed="X" n="0005b22"/><lb ed="R088" n="0715a03"/>虗煩多劫。</p>
<lb ed="X" n="0005b23"/><lb ed="R088" n="0715a04"/><p xml:id="pX05p0005b2301">六，重令善財證法別。如文殊覺首等說十信法門，善
<lb ed="X" n="0005b24"/><lb ed="R088" n="0715a05"/>財於福城東見文殊而證信位。法慧等於須彌頂說
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0005c" n="0005c"/>
<lb ed="X" n="0005c01"/><lb ed="R088" n="0715a06"/>十住法門，善財見德雲等十人而證十住。<name role="" type="person">夜摩天</name>說
<lb ed="X" n="0005c02"/><lb ed="R088" n="0715a07"/>十行法門，善財見善見等十人而證十行。<name role="" type="person">兜率天</name>說
<lb ed="X" n="0005c03"/><lb ed="R088" n="0715a08"/>十迴向法，善財見靑蓮華等十人證十迴向。<name role="" type="person">他化天</name>
<lb ed="X" n="0005c04"/><lb ed="R088" n="0715a09"/>說十地法門，善財至婆<g ref="#CB07713">珊</g>婆演底夜天等十善知識
<lb ed="X" n="0005c05"/><lb ed="R088" n="0715a10"/>所，一一證之。三禪天說佛華三昧等覺位中普賢境
<lb ed="X" n="0005c06"/><lb ed="R088" n="0715a11"/>界法門，善財參<name role="" type="person">摩耶夫人</name><anchor xml:id="nkr_note_add_0005c0601" n="0005c0601"/><anchor xml:id="beg0005c0601" n="0005c0601"/>已<anchor xml:id="end0005c0601"/>下十位，一一倣而行之
<lb ed="X" n="0005c07"/><lb ed="R088" n="0715a12"/>令成。後則於菩提場中始成正覺時說佛果法門，善
<lb ed="X" n="0005c08"/><lb ed="R088" n="0715a13"/>財於毗盧樓閣中參彌勒菩薩而證佛果。以至果同
<lb ed="X" n="0005c09"/><lb ed="R088" n="0715a14"/>因，因果相徹，無先後故。彌勒還令善財見初友文殊，
<lb ed="X" n="0005c10"/><lb ed="R088" n="0715a15"/>以由普賢行得成正覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0005c1001" n="0005c1001"/><anchor xml:id="beg0005c1001" n="0005c1001"/>已<anchor xml:id="end0005c1001"/>，常以普賢行導利衆生，與
<lb ed="X" n="0005c11"/><lb ed="R088" n="0715a16"/>普賢同故，便見自身入普賢身中，以令後學解證無
<lb ed="X" n="0005c12"/><lb ed="R088" n="0715a17"/>疑。又文殊、普賢、彌勒三人一處，表通因徹果故。三人
<lb ed="X" n="0005c13"/><lb ed="R088" n="0715a18"/>之道，是三世之通途，源始之法際。古佛道法本來常
<lb ed="X" n="0005c14"/><lb ed="R088" n="0715b01"/>如處，迷者自沒輪迴，迷解卽本來全得，無生無滅，無
<lb ed="X" n="0005c15"/><lb ed="R088" n="0715b02"/>作無爲。脩之者，放逸者，皆有所作。故曰：欣寂不當，放
<lb ed="X" n="0005c16"/><lb ed="R088" n="0715b03"/>逸還非。以皆纏情，自乖聖性。當以定慧力善自觀之，
<lb ed="X" n="0005c17"/><lb ed="R088" n="0715b04"/>勿滯其事。</p>
<lb ed="X" n="0005c18"/><lb ed="R088" n="0715b05"/><p xml:id="pX05p0005c1801">七、六位菩薩來衆別，如信位內文殊、覺首等，從金色
<lb ed="X" n="0005c19"/><lb ed="R088" n="0715b06"/>等世界不動智等佛所來。金爲白色，明法身本體；不
<lb ed="X" n="0005c20"/><lb ed="R088" n="0715b07"/>動智，明法身之內無作性智是根本智。文殊卽能證
<lb ed="X" n="0005c21"/><lb ed="R088" n="0715b08"/>之因，不動智卽所證之果，表從本智所來。來處是<anchor xml:id="nkr_note_add_0005c2101" n="0005c2101"/><anchor xml:id="beg0005c2101" n="0005c2101"/>己<anchor xml:id="end0005c2101"/>
<lb ed="X" n="0005c22"/><lb ed="R088" n="0715b09"/>身之智，所來是因，明因從本智果來。如全將金體以
<lb ed="X" n="0005c23"/><lb ed="R088" n="0715b10"/>成鐶釧，全將佛體以成菩薩，全將佛果以作自身，擧
<lb ed="X" n="0005c24"/><lb ed="R088" n="0715b11"/>此同體無二因果，以成十信法門，還令學者信果成
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0006a" n="0006a"/>
<lb ed="X" n="0006a01"/><lb ed="R088" n="0715b12"/>因，還脩果法以成因位。十住初心便成正覺，所謂以
<lb ed="X" n="0006a02"/><lb ed="R088" n="0715b13"/>少方便疾得菩提是也。十住、十行、十迴向、十地及等
<lb ed="X" n="0006a03"/><lb ed="R088" n="0715b14"/>覺位中所有菩薩衆海，皆是佛果位海，非是凡夫。雖
<lb ed="X" n="0006a04"/><lb ed="R088" n="0715b15"/>法界品逝多林、舍利弗等影響聲聞，示同聾瞽，以令
<lb ed="X" n="0006a05"/><lb ed="R088" n="0715b16"/>實聲聞人回心向大，非劣衆也。</p>
<lb ed="X" n="0006a06"/><lb ed="R088" n="0715b17"/><p xml:id="pX05p0006a0601">八、所施法門事理別。權乘中說有情有佛性，無情無
<lb ed="X" n="0006a07"/><lb ed="R088" n="0715b18"/>佛性等，華嚴卽是越情實敎。如十林菩薩以慧爲國，
<lb ed="X" n="0006a08"/><lb ed="R088" n="0716a01"/>明一切境界總爲慧體，有情無情無二見也。是法住
<lb ed="X" n="0006a09"/><lb ed="R088" n="0716a02"/>法位，世間相常住，又可作情無情計耶？故山河樹木
<lb ed="X" n="0006a10"/><lb ed="R088" n="0716a03"/>皆能現佛菩薩身，及說法與佛體同，能同能別，自在
<lb ed="X" n="0006a11"/><lb ed="R088" n="0716a04"/>無礙。一一境中，纖塵之內，佛身出現，刹海重重，佛身
<lb ed="X" n="0006a12"/><lb ed="R088" n="0716a05"/>無盡。佛身毛孔亦復如是，境界重重，互相徹入，不論
<lb ed="X" n="0006a13"/><lb ed="R088" n="0716a06"/>如是情與非情。</p>
<lb ed="X" n="0006a14"/><lb ed="R088" n="0716a07"/><p xml:id="pX05p0006a1401">九、與諸三乘得果別。聲聞觀苦集二諦，深生厭離，作
<lb ed="X" n="0006a15"/><lb ed="R088" n="0716a08"/>無常、不淨、白骨等觀，知身空寂，智滅身亡，不生悲智，
<lb ed="X" n="0006a16"/><lb ed="R088" n="0716a09"/>名之爲滅。以此滅處，名爲涅槃。設從空起，亦無三毒。
<lb ed="X" n="0006a17"/><lb ed="R088" n="0716a10"/>如呪毒蛇，呪力持故，毒不得起。以脩人無我法，三毒
<lb ed="X" n="0006a18"/><lb ed="R088" n="0716a11"/>業空，滅伏諸苦，名爲道諦。楞伽云：譬如昏醉人，酒消
<lb ed="X" n="0006a19"/><lb ed="R088" n="0716a12"/>然後覺，彼覺法亦然，得佛無上身。言若知過，回心亦
<lb ed="X" n="0006a20"/><lb ed="R088" n="0716a13"/>成佛也。緣覺人知十二緣自體皆空，身心無主，性恒
<lb ed="X" n="0006a21"/><lb ed="R088" n="0716a14"/>無我。以無我故，十二緣滅，任性逍遙，不趣聲聞之寂，
<lb ed="X" n="0006a22"/><lb ed="R088" n="0716a15"/>亦無菩薩悲智。權小菩薩，但說六波羅蜜，未說方便
<lb ed="X" n="0006a23"/><lb ed="R088" n="0716a16"/>等四波羅蜜，不能入生死海。猶脩假眞如觀，破空有
<lb ed="X" n="0006a24"/><lb ed="R088" n="0716a17"/>二執，成不生不滅法門。九地以來，未明佛性，爲脩假
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0006b" n="0006b"/>
<lb ed="X" n="0006b01"/><lb ed="R088" n="0716a18"/>智，乃成障故。此華嚴爲上上根人，頓示本法。十住初
<lb ed="X" n="0006b02"/><lb ed="R088" n="0716b01"/>心，便同諸佛。以依本智法，卽無所脩故。本無障故，任
<lb ed="X" n="0006b03"/><lb ed="R088" n="0716b02"/>運悲智，不作而成。隨緣六道，無非法界。了緣生法，自
<lb ed="X" n="0006b04"/><lb ed="R088" n="0716b03"/>體恒眞，更無脩作。所有念慮，皆從智生。但知任運對
<lb ed="X" n="0006b05"/><lb ed="R088" n="0716b04"/>現色身，說法應機，如響相對。恒處生死流，法身恒寂。
<lb ed="X" n="0006b06"/><lb ed="R088" n="0716b05"/>雖經多劫，體不移時。入死出生，非沒生也。故五地脩
<lb ed="X" n="0006b07"/><lb ed="R088" n="0716b06"/>十種四諦觀，六地脩十種十二緣，故十方佛皆說四
<lb ed="X" n="0006b08"/><lb ed="R088" n="0716b07"/>諦法輪。以知苦集元是根本智故，不同三乘有欣厭
<lb ed="X" n="0006b09"/><lb ed="R088" n="0716b08"/>故。</p>
<lb ed="X" n="0006b10"/><lb ed="R088" n="0716b09"/><p xml:id="pX05p0006b1001">十、付法流通。別三乘之敎付囑諸聖及諸凡夫，以法
<lb ed="X" n="0006b11"/><lb ed="R088" n="0716b10"/>未眞易信解故，且令聖凡共質令敎流行。此法界根
<lb ed="X" n="0006b12"/><lb ed="R088" n="0716b11"/>本法輪出情難信之敎，要待入證生在佛家爲佛眞
<lb ed="X" n="0006b13"/><lb ed="R088" n="0716b12"/>子方是流通。但有聖說無入證者不名流通，但有凡
<lb ed="X" n="0006b14"/><lb ed="R088" n="0716b13"/>夫說敎無入證者亦非流通。爲自法不明疑情猶在，
<lb ed="X" n="0006b15"/><lb ed="R088" n="0716b14"/>不破自他闇，未能決定知佛意故，故付大心凡夫入
<lb ed="X" n="0006b16"/><lb ed="R088" n="0716b15"/>證位者，令諸凡夫直下自信證十住位，生在佛家爲
<lb ed="X" n="0006b17"/><lb ed="R088" n="0716b16"/>佛眞子有是流通。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0006b18"/><lb ed="R088" n="0716b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四成佛同別</cb:mulu><p xml:id="pX05p0006b1801">△第四、成佛同別者。夫智身寥廓，總萬像以成軀；萬
<lb ed="X" n="0006b19"/><lb ed="R088" n="0716b18"/>像無形，與智身而齊體。違眞相隔，得本形同。只爲乖
<lb ed="X" n="0006b20"/><lb ed="R088" n="0717a01"/>本相殊，致使化儀差別。今約人天權實之流，分爲十
<lb ed="X" n="0006b21"/><lb ed="R088" n="0717a02"/>種：一、佛身別。如經說有九十七種相，及無盡相身，非
<lb ed="X" n="0006b22"/><lb ed="R088" n="0717a03"/>三十二相等。</p>
<lb ed="X" n="0006b23"/><lb ed="R088" n="0717a04"/><p xml:id="pX05p0006b2301">二、成佛時別。如云：如來不出世，亦無有涅槃。卽是法
<lb ed="X" n="0006b24"/><lb ed="R088" n="0717a05"/>界無始終前後之時，不出不沒，不成不壞。如來常住
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0006c" n="0006c"/>
<lb ed="X" n="0006c01"/><lb ed="R088" n="0717a06"/>在世，常轉法輪。能如是知，卽是佛出興也。非如化佛
<lb ed="X" n="0006c02"/><lb ed="R088" n="0717a07"/>逾城，出家成道等。</p>
<lb ed="X" n="0006c03"/><lb ed="R088" n="0717a08"/><p xml:id="pX05p0006c0301">三、菩提樹別，卽高顯殊特莊嚴寶樹，如金剛藏身中
<lb ed="X" n="0006c04"/><lb ed="R088" n="0717a09"/>所見之樹，意明徧一切處之樹，非化佛木樹，高下但
<lb ed="X" n="0006c05"/><lb ed="R088" n="0717a10"/>稱人間。</p>
<lb ed="X" n="0006c06"/><lb ed="R088" n="0717a11"/><p xml:id="pX05p0006c0601">四座別妙寶蓮華師子之座，非藉草也。</p>
<lb ed="X" n="0006c07"/><lb ed="R088" n="0717a12"/><p xml:id="pX05p0006c0701">五大衆別皆智圓，多劫一際，無前後時衆也。</p>
<lb ed="X" n="0006c08"/><lb ed="R088" n="0717a13"/><p xml:id="pX05p0006c0801">六、示相。別權乘中，八相成道等，此一乘卽以初發心
<lb ed="X" n="0006c09"/><lb ed="R088" n="0717a14"/>住，會法身本智以爲正覺，情絕始終，不見時遷及以
<lb ed="X" n="0006c10"/><lb ed="R088" n="0717a15"/>不遷，不乖當念蘊功，卽佛應眞自性，常轉法輪。法華
<lb ed="X" n="0006c11"/><lb ed="R088" n="0717a16"/>經云：吾從成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0006c1101" n="0006c1101"/><anchor xml:id="beg0006c1101" n="0006c1101"/>已<anchor xml:id="end0006c1101"/>來，經無量阿僧祇劫。此是迴彼三
<lb ed="X" n="0006c12"/><lb ed="R088" n="0717a17"/>乘。就實而論，其實如來不出不沒，不成不壞，常住在
<lb ed="X" n="0006c13"/><lb ed="R088" n="0717a18"/>世。</p>
<lb ed="X" n="0006c14"/><lb ed="R088" n="0717b01"/><p xml:id="pX05p0006c1401">七、轉法輪別。毗盧遮那一乘法輪，所謂佛乘。法華經
<lb ed="X" n="0006c15"/><lb ed="R088" n="0717b02"/>云佛乘唯有一，無二亦無三，乃至乘如來乘，直至道
<lb ed="X" n="0006c16"/><lb ed="R088" n="0717b03"/>場是也。如龍女刹那成佛，雖有轉相，亦是一乘之門。
<lb ed="X" n="0006c17"/><lb ed="R088" n="0717b04"/>有說龍女是化者，苦哉！飜成謗也。</p>
<lb ed="X" n="0006c18"/><lb ed="R088" n="0717b05"/><p xml:id="pX05p0006c1801">八、說法處別。化佛說法，或<anchor xml:id="nkr_note_orig_0006001" n="0006001"/>塵苑，或給園，皆有處所往
<lb ed="X" n="0006c19"/><lb ed="R088" n="0717b06"/>來。此經十處十會，及一切塵中，佛身佛國，重重無盡，
<lb ed="X" n="0006c20"/><lb ed="R088" n="0717b07"/>常轉法輪，不去不來，不出不沒。</p>
<lb ed="X" n="0006c21"/><lb ed="R088" n="0717b08"/><p xml:id="pX05p0006c2101">九、大會莊嚴別。十方來衆皆云：十佛刹塵，位位地地，
<lb ed="X" n="0006c22"/><lb ed="R088" n="0717b09"/>十百千，以次增多，爲明無盡。一一衆會，皆徧法界。一
<lb ed="X" n="0006c23"/><lb ed="R088" n="0717b10"/>一塵中，衆會重重，皆與法界虗空等。乃至於一小衆
<lb ed="X" n="0006c24"/><lb ed="R088" n="0717b11"/>生身中，成道說法，衆海重重，其彼衆生，不知不覺。如
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0007a" n="0007a"/>
<lb ed="X" n="0007a01"/><lb ed="R088" n="0717b12"/>是衆會，皆爲諸佛菩薩性，徧一切處。身土衆會，皆徧
<lb ed="X" n="0007a02"/><lb ed="R088" n="0717b13"/>一切處。</p>
<lb ed="X" n="0007a03"/><lb ed="R088" n="0717b14"/><p xml:id="pX05p0007a0301">十、所授法門，別爲法界自體法身。古佛迷在無明，頓
<lb ed="X" n="0007a04"/><lb ed="R088" n="0717b15"/>以方便三昧而令現之。十住初心，全得佛果。一念、一
<lb ed="X" n="0007a05"/><lb ed="R088" n="0717b16"/>時、一際、一法界門，頓収文殊、普賢萬行理事，更無情
<lb ed="X" n="0007a06"/><lb ed="R088" n="0717b17"/>量卷舒延促，不廢隨俗時劫日月歲數。然其歲劫，當
<lb ed="X" n="0007a07"/><lb ed="R088" n="0717b18"/>自不移。了知苦諦本來聖諦，元無諸苦，亦無涅槃。如
<lb ed="X" n="0007a08"/><lb ed="R088" n="0718a01"/>是信解，如是證入，以少方便，疾得菩提。卽以智幻門，
<lb ed="X" n="0007a09"/><lb ed="R088" n="0718a02"/>幻生其身，等衆生界，同衆生事。卽以無礙念門，了衆
<lb ed="X" n="0007a10"/><lb ed="R088" n="0718a03"/>生根。卽以師範門，以成軌則。卽以衆藝門，訓誨衆生。
<lb ed="X" n="0007a11"/><lb ed="R088" n="0718a04"/>卽以無依道場門，法無所著。卽以無念門，念而不著。
<lb ed="X" n="0007a12"/><lb ed="R088" n="0718a05"/>卽以淨智光明門，恒照無礙，安立諸法，度脫衆生。卽
<lb ed="X" n="0007a13"/><lb ed="R088" n="0718a06"/>以無盡相門，不壞色身。卽以誠願語門，出言誠諦。卽
<lb ed="X" n="0007a14"/><lb ed="R088" n="0718a07"/>以幻住門，常住世間，成就衆生，諸根解脫。此十法是
<lb ed="X" n="0007a15"/><lb ed="R088" n="0718a08"/>善財等覺位內善知識利安衆生之門，令諸學者頓
<lb ed="X" n="0007a16"/><lb ed="R088" n="0718a09"/>脩悟入。以此十法善住世間，非如三乘厭苦樂滅，亦
<lb ed="X" n="0007a17"/><lb ed="R088" n="0718a10"/>非留惑樂空出纏，別求淨土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0007a18"/><lb ed="R088" n="0718a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五見佛差別</cb:mulu><p xml:id="pX05p0007a1801">△第五、見佛差別者。情存相隔，見絕體齊。身立影生，
<lb ed="X" n="0007a19"/><lb ed="R088" n="0718a12"/>情留佛異。佛由情應，以此乖眞。心盡情亡，智身自稱。
<lb ed="X" n="0007a20"/><lb ed="R088" n="0718a13"/>隨緣無作，動寂俱眞。如是相應，名毗盧遮那也。只可
<lb ed="X" n="0007a21"/><lb ed="R088" n="0718a14"/>歸眞去假，不可滯假亡眞。略立十種差別，使創信者
<lb ed="X" n="0007a22"/><lb ed="R088" n="0718a15"/>返末而還源也。</p>
<lb ed="X" n="0007a23"/><lb ed="R088" n="0718a16"/><p xml:id="pX05p0007a2301">一人中見佛，但有三十二相。</p>
<lb ed="X" n="0007a24"/><lb ed="R088" n="0718a17"/><p xml:id="pX05p0007a2401">二，諸天見佛八十種好。</p>
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0007b" n="0007b"/>
<lb ed="X" n="0007b01"/><lb ed="R088" n="0718a18"/><p xml:id="pX05p0007b0101">三、諸龍見佛，或同人見，或見<anchor xml:id="nkr_note_add_0007b0101" n="0007b0101"/><anchor xml:id="beg0007b0101" n="0007b0101"/>但<anchor xml:id="end0007b0101"/>爲大龍王，餘畜例然。</p>
<lb ed="X" n="0007b02"/><lb ed="R088" n="0718b01"/><p xml:id="pX05p0007b0201">四、諸仙見佛但爲大仙。</p>
<lb ed="X" n="0007b03"/><lb ed="R088" n="0718b02"/><p xml:id="pX05p0007b0301">五，外道見佛與<anchor xml:id="nkr_note_add_0007b0301" n="0007b0301"/><anchor xml:id="beg0007b0301" n="0007b0301"/>己<anchor xml:id="end0007b0301"/>同類。</p>
<lb ed="X" n="0007b04"/><lb ed="R088" n="0718b03"/><p xml:id="pX05p0007b0401">六，八部神等見佛與<anchor xml:id="nkr_note_add_0007b0401" n="0007b0401"/><anchor xml:id="beg0007b0401" n="0007b0401"/>己<anchor xml:id="end0007b0401"/>爲王。</p>
<lb ed="X" n="0007b05"/><lb ed="R088" n="0718b04"/><p xml:id="pX05p0007b0501">七、小乘人見佛爲大聲聞。</p>
<lb ed="X" n="0007b06"/><lb ed="R088" n="0718b05"/><p xml:id="pX05p0007b0601">八、緣覺人見佛還爲緣覺。</p>
<lb ed="X" n="0007b07"/><lb ed="R088" n="0718b06"/><p xml:id="pX05p0007b0701">九、權敎菩薩見佛，<anchor xml:id="nkr_note_add_0007b0701" n="0007b0701"/><anchor xml:id="beg0007b0701" n="0007b0701"/>但<anchor xml:id="end0007b0701"/>爲三千大千世界之主，福智充
<lb ed="X" n="0007b08"/><lb ed="R088" n="0718b07"/>徧大千世界。</p>
<lb ed="X" n="0007b09"/><lb ed="R088" n="0718b08"/><p xml:id="pX05p0007b0901">十佛乘中見佛，爲十佛刹塵<name role="" type="person">蓮華藏世界</name>海法界主，
<lb ed="X" n="0007b10"/><lb ed="R088" n="0718b09"/>福智充滿一切諸刹，無盡相海重重故。如上見佛不
<lb ed="X" n="0007b11"/><lb ed="R088" n="0718b10"/>同，皆由信樂差別，是故當發廣大心，信廣大敎，發廣
<lb ed="X" n="0007b12"/><lb ed="R088" n="0718b11"/>大願，行廣大行，人廣大智，利益成就無盡衆生，成大
<lb ed="X" n="0007b13"/><lb ed="R088" n="0718b12"/>菩提。若不如是，終非究竟，勞而功少，何如直往一切
<lb ed="X" n="0007b14"/><lb ed="R088" n="0718b13"/>智之本智中也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0007b15"/><lb ed="R088" n="0718b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">六說敎時分</cb:mulu><p xml:id="pX05p0007b1501">△第六、說敎時分者。夫道源虗寂，三世智圓。會萬像，
<lb ed="X" n="0007b16"/><lb ed="R088" n="0718b15"/>齊有無，混去來，印今古。情亡智立，想絕悲存。一雨普
<lb ed="X" n="0007b17"/><lb ed="R088" n="0718b16"/>滋，百卉齊得。圓音遐布，獲益隨根。略依權實，分十種
<lb ed="X" n="0007b18"/><lb ed="R088" n="0718b17"/>時。</p>
<lb ed="X" n="0007b19"/><lb ed="R088" n="0718b18"/><p xml:id="pX05p0007b1901">一力士經說，佛成道一七日，卽於鹿園說法。</p>
<lb ed="X" n="0007b20"/><lb ed="R088" n="0719a01"/><p xml:id="pX05p0007b2001">二、大品經說：佛初鹿苑轉四諦法輪。</p>
<lb ed="X" n="0007b21"/><lb ed="R088" n="0719a02"/><p xml:id="pX05p0007b2101">三、法華經說三七日詣鹿園。</p>
<lb ed="X" n="0007b22"/><lb ed="R088" n="0719a03"/><p xml:id="pX05p0007b2201">四、四分律及薩婆多論云：六、七日方說法。</p>
<lb ed="X" n="0007b23"/><lb ed="R088" n="0719a04"/><p xml:id="pX05p0007b2301">五、興起行。經云：七七日方說法。</p>
<lb ed="X" n="0007b24"/><lb ed="R088" n="0719a05"/><p xml:id="pX05p0007b2401">六、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0007001" n="0007001"/>三分律云：八七日方說法。</p>
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0007c" n="0007c"/>
<lb ed="X" n="0007c01"/><lb ed="R088" n="0719a06"/><p xml:id="pX05p0007c0101">七、大智度論云：<anchor xml:id="nkr_note_orig_0007002" n="0007002"/>五七日方說法。</p>
<lb ed="X" n="0007c02"/><lb ed="R088" n="0719a07"/><p xml:id="pX05p0007c0201">八十二遊經云：一年不說法。</p>
<lb ed="X" n="0007c03"/><lb ed="R088" n="0719a08"/><p xml:id="pX05p0007c0301">九、今唐朝藏法師判佛成道定經二七日後，方說華
<lb ed="X" n="0007c04"/><lb ed="R088" n="0719a09"/>嚴經。</p>
<lb ed="X" n="0007c05"/><lb ed="R088" n="0719a10"/><p xml:id="pX05p0007c0501">十、今依法界門，法身本智理事大悲之宗，不依情量
<lb ed="X" n="0007c06"/><lb ed="R088" n="0719a11"/>時分之說。古今見盡，常轉法輪，無始無終，法如是故。
<lb ed="X" n="0007c07"/><lb ed="R088" n="0719a12"/>情亡心盡，任智利人，卽是佛出興轉法輪時。法華經
<lb ed="X" n="0007c08"/><lb ed="R088" n="0719a13"/>云：吾從成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0007c0801" n="0007c0801"/><anchor xml:id="beg0007c0801" n="0007c0801"/>已<anchor xml:id="end0007c0801"/>來，經無量阿僧祇劫。量旣本無，擬將
<lb ed="X" n="0007c09"/><lb ed="R088" n="0719a14"/>何爲說法時也？</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0007c10"/><lb ed="R088" n="0719a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">七淨土權實</cb:mulu><p xml:id="pX05p0007c1001">△第七、淨土權實者。夫遮那法界，體相括於塵沙；方
<lb ed="X" n="0007c11"/><lb ed="R088" n="0719a16"/>廣靈門，淨穢互參於無極。但隨自脩業用，見境不同，
<lb ed="X" n="0007c12"/><lb ed="R088" n="0719a17"/>致使聖說乖違，依根不定。或權分淨土於他國，指穢
<lb ed="X" n="0007c13"/><lb ed="R088" n="0719a18"/>境於娑婆。或此處爲化儀，上方爲實報。文殊住東國
<lb ed="X" n="0007c14"/><lb ed="R088" n="0719b01"/>而來，觀音處安樂而至。如是權儀各別，啓蒙的信無
<lb ed="X" n="0007c15"/><lb ed="R088" n="0719b02"/>依。今略會諸門，約申十種：</p>
<lb ed="X" n="0007c16"/><lb ed="R088" n="0719b03"/><p xml:id="pX05p0007c1601">一、阿彌陀佛淨土，爲一分取相。凡夫未信法空實理，
<lb ed="X" n="0007c17"/><lb ed="R088" n="0719b04"/>以專憶念，念想專故，其心分淨，得生淨土，是權未實。</p>
<lb ed="X" n="0007c18"/><lb ed="R088" n="0719b05"/><p xml:id="pX05p0007c1801">二、無量壽觀經，淨土爲一分，未信法空實理，樂妙色
<lb ed="X" n="0007c19"/><lb ed="R088" n="0719b06"/>相者，令其想彼色像，想成就故，而生佛國，此權非實。</p>
<lb ed="X" n="0007c20"/><lb ed="R088" n="0719b07"/><p xml:id="pX05p0007c2001">三、維摩經淨土，佛以足指按地，加其神力，蹔現還無，
<lb ed="X" n="0007c21"/><lb ed="R088" n="0719b08"/>是實報土。未具陳廣<g ref="#CB17482">󴑊</g>，是實未廣。</p>
<lb ed="X" n="0007c22"/><lb ed="R088" n="0719b09"/><p xml:id="pX05p0007c2201">四、梵網經：淨土說千華幷百億四天下等，爲三乘菩
<lb ed="X" n="0007c23"/><lb ed="R088" n="0719b10"/>薩見未廣故，分示報境未成圓滿，是權未實。</p>
<lb ed="X" n="0007c24"/><lb ed="R088" n="0719b11"/><p xml:id="pX05p0007c2401">五、<name role="" type="person">摩醯首羅</name>天淨土，爲權敎菩薩染淨未亡者說。此
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0008a" n="0008a"/>
<lb ed="X" n="0008a01"/><lb ed="R088" n="0719b12"/>欲界<name role="" type="person">閻浮提</name>爲有漏，彼摩醯天爲實報，亦權未實。</p>
<lb ed="X" n="0008a02"/><lb ed="R088" n="0719b13"/><p xml:id="pX05p0008a0201">六、涅槃經淨土言：有實報淨土在西方，過三十二恒
<lb ed="X" n="0008a03"/><lb ed="R088" n="0719b14"/>河沙國土外，此三千大千世界總是穢土，亦爲權乘
<lb ed="X" n="0008a04"/><lb ed="R088" n="0719b15"/>中一分染淨未亡者說，是權非實。</p>
<lb ed="X" n="0008a05"/><lb ed="R088" n="0719b16"/><p xml:id="pX05p0008a0501">七、法華經淨土，有移置天人三變之相，亦爲染淨未
<lb ed="X" n="0008a06"/><lb ed="R088" n="0719b17"/>亡者說，是權非實。</p>
<lb ed="X" n="0008a07"/><lb ed="R088" n="0719b18"/><p xml:id="pX05p0008a0701">八靈山會所指淨土，令三乘人知此土卽穢恒淨，諸
<lb ed="X" n="0008a08"/><lb ed="R088" n="0720a01"/>衆信可，未能自見是實非權。</p>
<lb ed="X" n="0008a09"/><lb ed="R088" n="0720a02"/><p xml:id="pX05p0008a0901">九、唯心淨土。自證自心，當體無心，性唯眞智，不念淨
<lb ed="X" n="0008a10"/><lb ed="R088" n="0720a03"/>穢，稱眞任性，心無恚礙，利安衆生，是實淨土。以自淨
<lb ed="X" n="0008a11"/><lb ed="R088" n="0720a04"/>故，令他亦淨，云隨其心淨，卽佛土淨。</p>
<lb ed="X" n="0008a12"/><lb ed="R088" n="0720a05"/><p xml:id="pX05p0008a1201">十、毗盧遮那淨土，卽<name role="" type="person">華藏世界</name>。淨穢總含，無穢無淨，
<lb ed="X" n="0008a13"/><lb ed="R088" n="0720a06"/>無有上下、彼此、自他之相。一一佛土皆充法界，無盡
<lb ed="X" n="0008a14"/><lb ed="R088" n="0720a07"/>佛土不出一塵，以法爲界，不限邊際，相海純雜，色像
<lb ed="X" n="0008a15"/><lb ed="R088" n="0720a08"/>重重，此爲實報。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0008a16"/><lb ed="R088" n="0720a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">八攝化境界</cb:mulu><p xml:id="pX05p0008a1601">△第八、攝化境界者。夫佛境無邊，彌綸法界，隨情廣
<lb ed="X" n="0008a17"/><lb ed="R088" n="0720a10"/>狹，見有差殊。今依權實，略示五門。唯冀捨條從本，返
<lb ed="X" n="0008a18"/><lb ed="R088" n="0720a11"/>末還源，速證菩提，無令稽滯。</p>
<lb ed="X" n="0008a19"/><lb ed="R088" n="0720a12"/><p xml:id="pX05p0008a1901">一人中見佛，但化一<name role="" type="person">閻浮提</name>。</p>
<lb ed="X" n="0008a20"/><lb ed="R088" n="0720a13"/><p xml:id="pX05p0008a2001">二、諸天見佛，隨自見境，見佛亦然。如帝釋、梵王及諸
<lb ed="X" n="0008a21"/><lb ed="R088" n="0720a14"/>天王是菩薩位，卽依菩薩位配所見廣狹，非凡夫天
<lb ed="X" n="0008a22"/><lb ed="R088" n="0720a15"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0008a23"/><lb ed="R088" n="0720a16"/><p xml:id="pX05p0008a2301">三、二乘中，大羅漢以天眼力見佛攝化三千大千。如
<lb ed="X" n="0008a24"/><lb ed="R088" n="0720a17"/>那律云：我以天眼見釋迦佛土三千大千，如觀掌中
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0008b" n="0008b"/>
<lb ed="X" n="0008b01"/><lb ed="R088" n="0720a18"/>菴摩勒果。如小羅漢，卽不定以久伏忍力能斷結使，
<lb ed="X" n="0008b02"/><lb ed="R088" n="0720b01"/>未有神力通變等事，或見攝化一<name role="" type="person">閻浮提</name>。以次羅漢，
<lb ed="X" n="0008b03"/><lb ed="R088" n="0720b02"/>或見佛化四天下等。</p>
<lb ed="X" n="0008b04"/><lb ed="R088" n="0720b03"/><p xml:id="pX05p0008b0401">四、權敎菩薩見佛境界，初地百佛，二地千佛，隨位漸
<lb ed="X" n="0008b05"/><lb ed="R088" n="0720b04"/>增。</p>
<lb ed="X" n="0008b06"/><lb ed="R088" n="0720b05"/><p xml:id="pX05p0008b0601">五、實敎菩薩，初地見多百佛，二地見多千佛。多百多
<lb ed="X" n="0008b07"/><lb ed="R088" n="0720b06"/>千，卽是無盡之百，無盡之千。以實言之，三賢十地，皆
<lb ed="X" n="0008b08"/><lb ed="R088" n="0720b07"/>悉齊見。如帝網等，法界虗空，總皆平等，不分小大，但
<lb ed="X" n="0008b09"/><lb ed="R088" n="0720b08"/>行布之中，寄位階降。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0008b10"/><lb ed="R088" n="0720b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">九因果延促</cb:mulu><p xml:id="pX05p0008b1001">△第九、因果延促者。夫法界無始無終，智體非因非
<lb ed="X" n="0008b11"/><lb ed="R088" n="0720b10"/>果，但爲有情存量，假寄其名。劈竹登梯，隨根遲速，量
<lb ed="X" n="0008b12"/><lb ed="R088" n="0720b11"/>絕情亡，名後何立？故因果延促，如空中鳥跡，如石女
<lb ed="X" n="0008b13"/><lb ed="R088" n="0720b12"/>生兒。今依根別，約立十門。</p>
<lb ed="X" n="0008b14"/><lb ed="R088" n="0720b13"/><p xml:id="pX05p0008b1401">一小乘善來，得阿羅漢果。</p>
<lb ed="X" n="0008b15"/><lb ed="R088" n="0720b14"/><p xml:id="pX05p0008b1501">二、小乘一生得阿羅漢果。</p>
<lb ed="X" n="0008b16"/><lb ed="R088" n="0720b15"/><p xml:id="pX05p0008b1601">三小乘三生，得阿羅漢果。</p>
<lb ed="X" n="0008b17"/><lb ed="R088" n="0720b16"/><p xml:id="pX05p0008b1701">四、小乘六十劫得阿羅漢果。</p>
<lb ed="X" n="0008b18"/><lb ed="R088" n="0720b17"/><p xml:id="pX05p0008b1801">五、緣覺四生得緣覺果。</p>
<lb ed="X" n="0008b19"/><lb ed="R088" n="0720b18"/><p xml:id="pX05p0008b1901">六、緣覺遲經百劫得緣覺果。</p>
<lb ed="X" n="0008b20"/><lb ed="R088" n="0721a01"/><p xml:id="pX05p0008b2001">七、權敎菩薩定經三僧祇劫得成佛果。</p>
<lb ed="X" n="0008b21"/><lb ed="R088" n="0721a02"/><p xml:id="pX05p0008b2101">八、法華實敎，會三歸一，令龍女刹那成佛，以破三乘
<lb ed="X" n="0008b22"/><lb ed="R088" n="0721a03"/>迂滯。</p>
<lb ed="X" n="0008b23"/><lb ed="R088" n="0721a04"/><p xml:id="pX05p0008b2301">九、<name role="" type="person">兜率天</name>子三，生成十地果。</p>
<lb ed="X" n="0008b24"/><lb ed="R088" n="0721a05"/><p xml:id="pX05p0008b2401">十、善財！一生成佛。一生者，一刹那際，情亡見謝，三世
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0008c" n="0008c"/>
<lb ed="X" n="0008c01"/><lb ed="R088" n="0721a06"/>一念，更無所生，名爲一生。如是無生，便成佛果，如本
<lb ed="X" n="0008c02"/><lb ed="R088" n="0721a07"/>生故，名爲一生。還同龍女，一刹那際，情盡時亡，名之
<lb ed="X" n="0008c03"/><lb ed="R088" n="0721a08"/>爲佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0008c04"/><lb ed="R088" n="0721a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">十會敎始終</cb:mulu><p xml:id="pX05p0008c0401">△第十、會敎始終者。夫慧日世尊，稱法界而徧照；智
<lb ed="X" n="0008c05"/><lb ed="R088" n="0721a10"/>周萬有，與凡聖而同眞。十處十會，如帝網之重重；十
<lb ed="X" n="0008c06"/><lb ed="R088" n="0721a11"/>刹十身，若鏡像之相入。擧一門，衆門俱發；談一品，諸
<lb ed="X" n="0008c07"/><lb ed="R088" n="0721a12"/>品齊摩。道樹始生，九天同屆；普光一集，十處咸登。今
<lb ed="X" n="0008c08"/><lb ed="R088" n="0721a13"/>古無差，舊新一念。不離一位，便分五位之門；一行之
<lb ed="X" n="0008c09"/><lb ed="R088" n="0721a14"/>中，乃建塵沙行海。欲使一念相應，功程不枉。今分十
<lb ed="X" n="0008c10"/><lb ed="R088" n="0721a15"/>法，以約紀綱。</p>
<lb ed="X" n="0008c11"/><lb ed="R088" n="0721a16"/><p xml:id="pX05p0008c1101">一、毗盧遮那始成正覺，卽世主妙嚴一品經是。言始
<lb ed="X" n="0008c12"/><lb ed="R088" n="0721a17"/>成正覺者，古今相徹爲始，契法如是爲成，依法如是
<lb ed="X" n="0008c13"/><lb ed="R088" n="0721a18"/>非心造作名之爲正，智達斯理名之爲覺。此經三十
<lb ed="X" n="0008c14"/><lb ed="R088" n="0721b01"/>九品，如瓔珞經說於三禪天說十一地，佛華品卽總
<lb ed="X" n="0008c15"/><lb ed="R088" n="0721b02"/>有十處、十會、四十品，並在初成正覺時，以一刹那際
<lb ed="X" n="0008c16"/><lb ed="R088" n="0721b03"/>海印法門一時頓說，以法如是爲前後，故作重會。三、
<lb ed="X" n="0008c17"/><lb ed="R088" n="0721b04"/>會普光殿者，以皆情計違本法故，於一念內現三世
<lb ed="X" n="0008c18"/><lb ed="R088" n="0721b05"/>事，爲衆生故，非於本法而有三世，爲明本法豈從末
<lb ed="X" n="0008c19"/><lb ed="R088" n="0721b06"/>也？如十定品、離世間品皆云菩提場中始成正覺，普
<lb ed="X" n="0008c20"/><lb ed="R088" n="0721b07"/>光明殿入刹那際三昧，叙致文字不無前後。撿參經
<lb ed="X" n="0008c21"/><lb ed="R088" n="0721b08"/>意，總是通括一時、一際、一法界智用法門，但隨法位
<lb ed="X" n="0008c22"/><lb ed="R088" n="0721b09"/>菩薩名別，非佛去<anchor xml:id="nkr_note_add_0008c2201" n="0008c2201"/><anchor xml:id="beg0008c2201" n="0008c2201"/>已<anchor xml:id="end0008c2201"/>重來，以<name role="" type="person">普光明殿</name>爲法界德果
<lb ed="X" n="0008c23"/><lb ed="R088" n="0721b10"/>大宅智之本都，而十定門是法界體，普賢離世間行
<lb ed="X" n="0008c24"/><lb ed="R088" n="0721b11"/>是法界用，故三度一處總是一時一會，非可情計前
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0009a" n="0009a"/>
<lb ed="X" n="0009a01"/><lb ed="R088" n="0721b12"/>後往來，雖餘九會亦總在一會、一時、一法界、一智海
<lb ed="X" n="0009a02"/><lb ed="R088" n="0721b13"/>法門，重重無盡，一時隱現，無障無礙。是故此經有五
<lb ed="X" n="0009a03"/><lb ed="R088" n="0721b14"/>種因果徧周：初會六品，爲示成正覺因果徧周；二會
<lb ed="X" n="0009a04"/><lb ed="R088" n="0721b15"/>至六會二十品，爲信及進脩因果徧周；十定、十通、十
<lb ed="X" n="0009a05"/><lb ed="R088" n="0721b16"/>忍等品，爲定體徧周；普賢行品、離世間品，爲行海徧
<lb ed="X" n="0009a06"/><lb ed="R088" n="0721b17"/>周；法界一品，爲法界不思議大圓明智海徧周。故五
<lb ed="X" n="0009a07"/><lb ed="R088" n="0721b18"/>處序致品首皆云世尊在<name role="" type="person">摩竭國</name>等，明此五法是一
<lb ed="X" n="0009a08"/><lb ed="R088" n="0722a01"/>時、一處、一法界、一體用、一切諸佛一同之法，等周圓
<lb ed="X" n="0009a09"/><lb ed="R088" n="0722a02"/>滿，無前後義。如王寶印，一時頓印，無先後成。文以總
<lb ed="X" n="0009a10"/><lb ed="R088" n="0722a03"/>別、同異、成壞六相幷十玄門融通，道理自見。十玄門
<lb ed="X" n="0009a11"/><lb ed="R088" n="0722a04"/>者，同時具足相應門、廣狹自在無礙門、一多相容不
<lb ed="X" n="0009a12"/><lb ed="R088" n="0722a05"/>同門、諸法相卽自在門、秘密隱顯俱成門、微細相容
<lb ed="X" n="0009a13"/><lb ed="R088" n="0722a06"/>安立門、因陀羅網境界門、託事顯法生解門、十世隔
<lb ed="X" n="0009a14"/><lb ed="R088" n="0722a07"/>法異成門、主伴圓融具德門。此六相、十玄，徧一切法，
<lb ed="X" n="0009a15"/><lb ed="R088" n="0722a08"/>徧一切時，徧一切處，理事圓融，性相無礙。今於一法
<lb ed="X" n="0009a16"/><lb ed="R088" n="0722a09"/>界內，隨其進脩治習方便行相門中，寄位表法，分其
<lb ed="X" n="0009a17"/><lb ed="R088" n="0722a10"/>十處、十會：一、菩提場，二、普光殿，三、須彌頂，四、<name role="" type="person">夜摩天</name>，
<lb ed="X" n="0009a18"/><lb ed="R088" n="0722a11"/>五、<name role="" type="person">兜率天</name>，六、<name role="" type="person">他化天</name>，七、三禪天，八、逝多林，九、覺城東，
<lb ed="X" n="0009a19"/><lb ed="R088" n="0722a12"/>十、一切國刹及塵中一切虗空法界。如是等會，總是
<lb ed="X" n="0009a20"/><lb ed="R088" n="0722a13"/><name role="" type="person">普光明殿</name>、法界大宅之所含容。以故此經和會因果，
<lb ed="X" n="0009a21"/><lb ed="R088" n="0722a14"/>成一際門，凡有六處：一、初會中，普賢菩薩入如來藏
<lb ed="X" n="0009a22"/><lb ed="R088" n="0722a15"/>身三昧，以世界海漩法門，示佛本源法界<name role="" type="person">華藏世界</name>
<lb ed="X" n="0009a23"/><lb ed="R088" n="0722a16"/>海因果始終報得之門。普賢是行，如來藏身是體，卽
<lb ed="X" n="0009a24"/><lb ed="R088" n="0722a17"/>明以用入體，理事相徹。二、如來寶座輪臺基陛一切
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0009b" n="0009b"/>
<lb ed="X" n="0009b01"/><lb ed="R088" n="0722a18"/>莊嚴具中，出衆菩薩法空大智爲佛座體，普賢萬行
<lb ed="X" n="0009b02"/><lb ed="R088" n="0722b01"/>爲用莊嚴，卽明理事因果體用相益。三、<name role="" type="person">普光明殿</name>三
<lb ed="X" n="0009b03"/><lb ed="R088" n="0722b02"/>說始成正覺一際法門，卽明攝末歸本。四、如來出現
<lb ed="X" n="0009b04"/><lb ed="R088" n="0722b03"/>品，如來放眉間光灌文殊頂，口中光灌普賢口，令二
<lb ed="X" n="0009b05"/><lb ed="R088" n="0722b04"/>人共相問答，說佛出現果德法門。文殊爲智體，普賢
<lb ed="X" n="0009b06"/><lb ed="R088" n="0722b05"/>爲行用，卽明智行相徹。以此徹處，卽名爲佛。初會中，
<lb ed="X" n="0009b07"/><lb ed="R088" n="0722b06"/>佛卽佛自所成佛。出現品中，佛卽菩薩自力所及。因
<lb ed="X" n="0009b08"/><lb ed="R088" n="0722b07"/>信佛故，發行脩進，自佛果成，還與前所信佛無異。五、
<lb ed="X" n="0009b09"/><lb ed="R088" n="0722b08"/>逝多林世尊入師子頻呻三昧，而普賢說頌。三昧是
<lb ed="X" n="0009b10"/><lb ed="R088" n="0722b09"/>理，普賢是行，明以行會理。放眉間光明普照一切，而
<lb ed="X" n="0009b11"/><lb ed="R088" n="0722b10"/>文殊說頌。光是行用，文殊是理，明以理會行。六、善財
<lb ed="X" n="0009b12"/><lb ed="R088" n="0722b11"/>於彌勒樓閣中，和會文殊、普賢及彌勒，始終因果都
<lb ed="X" n="0009b13"/><lb ed="R088" n="0722b12"/>爲一際，體用徹故。</p>
<lb ed="X" n="0009b14"/><lb ed="R088" n="0722b13"/><p xml:id="pX05p0009b1401">二、示果勸脩，卽如來現相品至毗盧遮那品五品經
<lb ed="X" n="0009b15"/><lb ed="R088" n="0722b14"/>是。如來口光吿衆，令集普賢，以佛長子，治佛家法，入
<lb ed="X" n="0009b16"/><lb ed="R088" n="0722b15"/>佛三昧，擧佛果德，令衆敬愛，起信樂脩。</p>
<lb ed="X" n="0009b17"/><lb ed="R088" n="0722b16"/><p xml:id="pX05p0009b1701">三、信心成備，卽如來名號品至賢首品六品經是。此
<lb ed="X" n="0009b18"/><lb ed="R088" n="0722b17"/>六品共成信位，文殊爲覺蒙之師，故擧自心根本不
<lb ed="X" n="0009b19"/><lb ed="R088" n="0722b18"/>動智佛，以成所信之門。若心外有佛，不成爲信，以心
<lb ed="X" n="0009b20"/><lb ed="R088" n="0723a01"/>外有見，卽邪見故。</p>
<lb ed="X" n="0009b21"/><lb ed="R088" n="0723a02"/><p xml:id="pX05p0009b2101">四、入眞實證，卽升<name role="" type="person">須彌山</name>品至明法品六品，是明從
<lb ed="X" n="0009b22"/><lb ed="R088" n="0723a03"/>信心昇十住法王山頂，智照無礙。又山表定，定能發
<lb ed="X" n="0009b23"/><lb ed="R088" n="0723a04"/>慧。從茲<anchor xml:id="nkr_note_add_0009b2301" n="0009b2301"/><anchor xml:id="beg0009b2301" n="0009b2301"/>已<anchor xml:id="end0009b2301"/>去，任法無功，始終俱佛，不從八地方具無
<lb ed="X" n="0009b24"/><lb ed="R088" n="0723a05"/>功。法流水中，初水、後水、一性水者，因佛、果佛。一性佛
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0009c" n="0009c"/>
<lb ed="X" n="0009c01"/><lb ed="R088" n="0723a06"/>故，無初、中、後；不隔念故，無念可隔。因果便終，一念相
<lb ed="X" n="0009c02"/><lb ed="R088" n="0723a07"/>應。一念佛故，不論相好及與神通，相好、神通從此正
<lb ed="X" n="0009c03"/><lb ed="R088" n="0723a08"/>覺中得。若證正覺，卽不著諸相，但以覺道恒相應故，
<lb ed="X" n="0009c04"/><lb ed="R088" n="0723a09"/>神變相好不求自至。設至於後，福智終時，三世一時
<lb ed="X" n="0009c05"/><lb ed="R088" n="0723a10"/>不移毫念，如寶王印一時頓印，無先後成文。</p>
<lb ed="X" n="0009c06"/><lb ed="R088" n="0723a11"/><p xml:id="pX05p0009c0601">五、發行脩行，卽昇<name role="" type="person">夜摩天</name>宮品至十無盡藏品四品
<lb ed="X" n="0009c07"/><lb ed="R088" n="0723a12"/>是。夜摩是空居天明，從<name role="" type="person">須彌山</name>頂至相盡際，證佛智
<lb ed="X" n="0009c08"/><lb ed="R088" n="0723a13"/>身，依本智法空，行普賢行也。</p>
<lb ed="X" n="0009c09"/><lb ed="R088" n="0723a14"/><p xml:id="pX05p0009c0901">六、理事相入，卽升兜率品至十迴向品三品。是以十
<lb ed="X" n="0009c10"/><lb ed="R088" n="0723a15"/>行事法，迴入十住理中，令理事無礙，體用相徹。兜率
<lb ed="X" n="0009c11"/><lb ed="R088" n="0723a16"/>在欲界五天之中，表根本智、差別智，智悲均融，處於
<lb ed="X" n="0009c12"/><lb ed="R088" n="0723a17"/>中道。</p>
<lb ed="X" n="0009c13"/><lb ed="R088" n="0723a18"/><p xml:id="pX05p0009c1301">七、蘊脩成德，卽<name role="" type="person">他化天</name>十地一品。是以十地法門，但
<lb ed="X" n="0009c14"/><lb ed="R088" n="0723b01"/>於十住、十行、十迴向中，蘊積功成，任運淳熟，果終智
<lb ed="X" n="0009c15"/><lb ed="R088" n="0723b02"/>滿，住法本宮，恒徧一切，更無昇進。佛常現在，非是新
<lb ed="X" n="0009c16"/><lb ed="R088" n="0723b03"/>來，故無昇天。幷迎讚品，此天依他起化，以成<anchor xml:id="nkr_note_add_0009c1601" n="0009c1601"/><anchor xml:id="beg0009c1601" n="0009c1601"/>己<anchor xml:id="end0009c1601"/>樂，表
<lb ed="X" n="0009c17"/><lb ed="R088" n="0723b04"/>此位依衆生故，而行悲智，無自心想。</p>
<lb ed="X" n="0009c18"/><lb ed="R088" n="0723b05"/><p xml:id="pX05p0009c1801">八、隨緣無礙，卽第七會三禪天人。佛華三昧說十一
<lb ed="X" n="0009c19"/><lb ed="R088" n="0723b06"/>地等覺位中普賢法門，明十地自分道終，等覺位中
<lb ed="X" n="0009c20"/><lb ed="R088" n="0723b07"/>以普賢行徧周法界，重重無礙。此天憂喜情亡，表等
<lb ed="X" n="0009c21"/><lb ed="R088" n="0723b08"/>覺定亂情亡，唯智悲利俗。此會來文未足據。瓔珞說：</p>
<lb ed="X" n="0009c22"/><lb ed="R088" n="0723b09"/><p xml:id="pX05p0009c2201">九、因果位終，卽<name role="" type="person">普光明殿</name>說十定品至如來出現品
<lb ed="X" n="0009c23"/><lb ed="R088" n="0723b10"/>幷離世間品，總十二品經。是以十定品至離世間品，
<lb ed="X" n="0009c24"/><lb ed="R088" n="0723b11"/>總括五位、十地、佛位及普賢萬行始終，因果門前後
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0010a" n="0010a"/>
<lb ed="X" n="0010a01"/><lb ed="R088" n="0723b12"/>徹故。故十定、離世間二品之初，皆序始成正覺，而與
<lb ed="X" n="0010a02"/><lb ed="R088" n="0723b13"/>初會、二會相同。以十定是文殊智體，離世間是普賢
<lb ed="X" n="0010a03"/><lb ed="R088" n="0723b14"/>處世大用，總在普光法堂一時都會。但依位法，菩薩
<lb ed="X" n="0010a04"/><lb ed="R088" n="0723b15"/>衆號有異，非是去<anchor xml:id="nkr_note_add_0010a0401" n="0010a0401"/><anchor xml:id="beg0010a0401" n="0010a0401"/>已<anchor xml:id="end0010a0401"/>還來。譬如空中百千寶鏡，置一
<lb ed="X" n="0010a05"/><lb ed="R088" n="0723b16"/>佛像在地，以衆菩薩圍遶莊嚴，於彼百千鏡中一時
<lb ed="X" n="0010a06"/><lb ed="R088" n="0723b17"/>頓現，一一鏡中影像互相參入，都無往來。如來亦爾，
<lb ed="X" n="0010a07"/><lb ed="R088" n="0723b18"/>於始成正覺之時，天上、人間、十方國土一時頓現，互
<lb ed="X" n="0010a08"/><lb ed="R088" n="0724a01"/>相參徹，都無來去。</p>
<lb ed="X" n="0010a09"/><lb ed="R088" n="0724a02"/><p xml:id="pX05p0010a0901">十、令凡實證，卽逝多林法界一品是。如來入師子嚬
<lb ed="X" n="0010a10"/><lb ed="R088" n="0724a03"/>申定，現法界果，德普莊嚴，廣大境界，令生信樂，達佛
<lb ed="X" n="0010a11"/><lb ed="R088" n="0724a04"/>實相。以法界性中，安立信等六位，方便進脩，不離體
<lb ed="X" n="0010a12"/><lb ed="R088" n="0724a05"/>用，不壞方便，其智彌高，其行彌下，隨立知行，不迷因
<lb ed="X" n="0010a13"/><lb ed="R088" n="0724a06"/>果，令覺者善明總別，依位成功，不滯於始，不離於初。
<lb ed="X" n="0010a14"/><lb ed="R088" n="0724a07"/>如六千比丘，皆是凡夫，於文殊所，頓明十耳十眼，普
<lb ed="X" n="0010a15"/><lb ed="R088" n="0724a08"/>身十方，成就佛法，而不離文殊足下。又一萬諸龍，五
<lb ed="X" n="0010a16"/><lb ed="R088" n="0724a09"/>百優婆塞，五百優婆夷，五百童子，五百童女，並是凡
<lb ed="X" n="0010a17"/><lb ed="R088" n="0724a10"/>夫，皆信法界佛果，而登十住十地等。於中擧一善財，
<lb ed="X" n="0010a18"/><lb ed="R088" n="0724a11"/>以例同然。如善財因文殊發心，而智滿後，還見文殊，
<lb ed="X" n="0010a19"/><lb ed="R088" n="0724a12"/>以法界中一切法，總神總眞，總不思議故。如來神力
<lb ed="X" n="0010a20"/><lb ed="R088" n="0724a13"/>說，以法界體，凡聖一體故，於人間說。如是法門，諸有
<lb ed="X" n="0010a21"/><lb ed="R088" n="0724a14"/>信解及證入者，猶如師子王之子，初生之時，雖則未
<lb ed="X" n="0010a22"/><lb ed="R088" n="0724a15"/>能如其師子王力勢自在，而師子相，全體無異，一切
<lb ed="X" n="0010a23"/><lb ed="R088" n="0724a16"/>諸獸，<anchor xml:id="nkr_note_add_0010a2301" n="0010a2301"/><anchor xml:id="beg0010a2301" n="0010a2301"/>已<anchor xml:id="end0010a2301"/>皆畏之。諸信證者，亦復如是，雖未能堪力用
<lb ed="X" n="0010a24"/><lb ed="R088" n="0724a17"/>如佛，而信者<anchor xml:id="nkr_note_add_0010a2401" n="0010a2401"/><anchor xml:id="beg0010a2401" n="0010a2401"/>已<anchor xml:id="end0010a2401"/>種佛種，證者<anchor xml:id="nkr_note_add_0010a2402" n="0010a2402"/><anchor xml:id="beg0010a2402" n="0010a2402"/>已<anchor xml:id="end0010a2402"/>生佛家，爲佛眞子，與
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0010b" n="0010b"/>
<lb ed="X" n="0010b01"/><lb ed="R088" n="0724a18"/>佛智同，超彼權乘，得神通菩薩，九地等見。故云：設有
<lb ed="X" n="0010b02"/><lb ed="R088" n="0724b01"/>菩薩，讀誦八萬四千法藏，得六神通，於此法門，不聞
<lb ed="X" n="0010b03"/><lb ed="R088" n="0724b02"/>不信。又云：不退諸菩薩，亦復不能知。以是出生死之
<lb ed="X" n="0010b04"/><lb ed="R088" n="0724b03"/>不退，非是達根本無明，得根本智處生死之不退故。
<lb ed="X" n="0010b05"/><lb ed="R088" n="0724b04"/>並是法界智海大宅門外施設草庵，姑免火難者故。
<lb ed="X" n="0010b06"/><lb ed="R088" n="0724b05"/>大方廣佛華嚴經者，大是無方義，方是法則義，廣是
<lb ed="X" n="0010b07"/><lb ed="R088" n="0724b06"/>理智徧周義，佛是智體無依住義、智自在義，華是徧
<lb ed="X" n="0010b08"/><lb ed="R088" n="0724b07"/>法界無盡行義，以行能開敷自他果故。嚴是莊飾義，
<lb ed="X" n="0010b09"/><lb ed="R088" n="0724b08"/>以十信中有作行華，開敷十住位中妙理智慧果故，
<lb ed="X" n="0010b10"/><lb ed="R088" n="0724b09"/>復生十種無作行華，常以互嚴自利利他之道故。行
<lb ed="X" n="0010b11"/><lb ed="R088" n="0724b10"/>爲嚴飾義，此經以毗盧遮那大智法界本眞自體寂
<lb ed="X" n="0010b12"/><lb ed="R088" n="0724b11"/>用圓滿果德法報性相無礙佛自所乘爲宗，令初發
<lb ed="X" n="0010b13"/><lb ed="R088" n="0724b12"/>心者志樂廣大，還得自心無依住性根本不動智，與
<lb ed="X" n="0010b14"/><lb ed="R088" n="0724b13"/>諸佛智合一無二故。是故此經常以佛果爲進脩道
<lb ed="X" n="0010b15"/><lb ed="R088" n="0724b14"/>跡，是佛根本大智古跡脩差別智故。若異佛古跡而
<lb ed="X" n="0010b16"/><lb ed="R088" n="0724b15"/>有進脩無成佛義，如三乘且免一分麁生死苦，非是
<lb ed="X" n="0010b17"/><lb ed="R088" n="0724b16"/>依佛智體古跡脩佛乘也。又此經以一切衆生根器、
<lb ed="X" n="0010b18"/><lb ed="R088" n="0724b17"/>佛一圓音、一念三世、無始無終、常轉法輪以爲敎體。
<lb ed="X" n="0010b19"/><lb ed="R088" n="0724b18"/>大要言之，一切衆生諸煩惱海、一切衆生隨分善根、
<lb ed="X" n="0010b20"/><lb ed="R088" n="0725a01"/>人天樂果、聲聞緣覺菩薩佛乘、解脫涅槃、名句文身
<lb ed="X" n="0010b21"/><lb ed="R088" n="0725a02"/>語業等，及一切善惡果報、虗空法界、言與無言、一切
<lb ed="X" n="0010b22"/><lb ed="R088" n="0725a03"/>法無非敎體。此經始終徒衆形相，總有二百二十八
<lb ed="X" n="0010b23"/><lb ed="R088" n="0725a04"/>衆，形類部從莊嚴道場形類各異，當會事意皆有所
<lb ed="X" n="0010b24"/><lb ed="R088" n="0725a05"/>表。初一品有四十七衆，表意如下：</p></cb:div></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0010c" n="0010c"/>
<lb ed="X" n="0010c01"/><lb ed="R088" n="0725a06"/><cb:div type="pin"><cb:mulu type="品" level="1">世主妙嚴品第一</cb:mulu><head>○世主妙嚴品第一</head>
<lb ed="X" n="0010c02"/><lb ed="R088" n="0725a07"/><p xml:id="pX05p0010c0201">諸天神王八部，及菩薩導利衆生之衆，皆是世間之
<lb ed="X" n="0010c03"/><lb ed="R088" n="0725a08"/>主，佛成正覺，咸來慶讚，各與佛刹塵敎眷屬，或將無
<lb ed="X" n="0010c04"/><lb ed="R088" n="0725a09"/>量部從，共嚴海會，以主伴交參，同彰法象，故曰妙嚴。
<lb ed="X" n="0010c05"/><lb ed="R088" n="0725a10"/>此經是法界智之眞我，見法界智之眞佛，聞法界智
<lb ed="X" n="0010c06"/><lb ed="R088" n="0725a11"/>之眞談，入法界智之眞理，當是文殊、普賢神洞眞源，
<lb ed="X" n="0010c07"/><lb ed="R088" n="0725a12"/>道齊智海者之所傳持，非三乘人所能也。一時者，法
<lb ed="X" n="0010c08"/><lb ed="R088" n="0725a13"/>界無時，是佛說法時也。<name role="" type="person">摩竭提</name>，此云徧聦慧，以人多
<lb ed="X" n="0010c09"/><lb ed="R088" n="0725a14"/>聦慧名國。阿蘭若法，此云最寂靜處，是<name role="" type="person">閻浮提</name>最中，
<lb ed="X" n="0010c10"/><lb ed="R088" n="0725a15"/>故諸佛成道，皆於此也。場是揀穢處，菩提場表治惑，
<lb ed="X" n="0010c11"/><lb ed="R088" n="0725a16"/>明示現成佛，治衆生惑也。始成正覺者，古今情盡爲
<lb ed="X" n="0010c12"/><lb ed="R088" n="0725a17"/>始，心無所依爲正，理智相應爲覺，得如是法，名爲成
<lb ed="X" n="0010c13"/><lb ed="R088" n="0725a18"/>也。其地金剛所成，地上有十種寶嚴者，法身因報得
<lb ed="X" n="0010c14"/><lb ed="R088" n="0725b01"/>金剛地，十波羅蜜成其寶嚴，以嚴地也。寶樹行列，樹
<lb ed="X" n="0010c15"/><lb ed="R088" n="0725b02"/>上有十種嚴者，覆蔭衆生行爲因報得寶樹，以智行
<lb ed="X" n="0010c16"/><lb ed="R088" n="0725b03"/>相徹故，一切嚴具，樹中現像，以方便破暗故，樹出光
<lb ed="X" n="0010c17"/><lb ed="R088" n="0725b04"/>明，以願興智故，光中雨寶，因果徹故，寶中菩薩如雲
<lb ed="X" n="0010c18"/><lb ed="R088" n="0725b05"/>出現也。宮殿樓閣，充徧十方，而亦十種嚴者，大悲含
<lb ed="X" n="0010c19"/><lb ed="R088" n="0725b06"/>育以成其宮，大智利生以成其殿，以智觀照爲樓，知
<lb ed="X" n="0010c20"/><lb ed="R088" n="0725b07"/>根設敎爲閣，大願徧周，故充十方，以十波羅蜜隨大
<lb ed="X" n="0010c21"/><lb ed="R088" n="0725b08"/>悲生，復成十種依報，而無邊菩薩咸集其所也。其師
<lb ed="X" n="0010c22"/><lb ed="R088" n="0725b09"/>子座高廣妙好，亦十種嚴者，於大衆中得無所畏，故
<lb ed="X" n="0010c23"/><lb ed="R088" n="0725b10"/>稱師子；法界以爲座因，故無限量；以智隨萬行，故十
<lb ed="X" n="0010c24"/><lb ed="R088" n="0725b11"/>種具足嚴座；以因位十地法雲潤澤，故座出音，說佛
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0011a" n="0011a"/>
<lb ed="X" n="0011a01"/><lb ed="R088" n="0725b12"/>境界，悅衆生也。如是莊嚴，皆是如來大智大願，任運
<lb ed="X" n="0011a02"/><lb ed="R088" n="0725b13"/>報得，如龍遊雲起，虎嘯風生，報感應然，非物能與爲
<lb ed="X" n="0011a03"/><lb ed="R088" n="0725b14"/>也。智入三世悉平等者，智能隨俗，言入三世；俗體本
<lb ed="X" n="0011a04"/><lb ed="R088" n="0725b15"/>眞，故言平等。以總別、同異、成壞六相義該括，卽總而
<lb ed="X" n="0011a05"/><lb ed="R088" n="0725b16"/>全別，卽別而全總，卽同而俱異，卽異而俱同，卽成而
<lb ed="X" n="0011a06"/><lb ed="R088" n="0725b17"/>俱壞，卽壞而俱成，皆非情計一異、有無等生滅相，故
<lb ed="X" n="0011a07"/><lb ed="R088" n="0725b18"/>以自體無念力大智照之可見。其身充滿一切世間
<lb ed="X" n="0011a08"/><lb ed="R088" n="0726a01"/>以下，總明如來身、語、智三業依正隨用自在也。十佛
<lb ed="X" n="0011a09"/><lb ed="R088" n="0726a02"/>刹塵菩薩圍遶，上首菩薩名普賢者，行與理齊，利生
<lb ed="X" n="0011a10"/><lb ed="R088" n="0726a03"/>皆徧曰普，隨緣成德曰賢。次九箇菩薩上字同名爲
<lb ed="X" n="0011a11"/><lb ed="R088" n="0726a04"/>普者，明此十普之義是一人之普，一一菩薩具十普
<lb ed="X" n="0011a12"/><lb ed="R088" n="0726a05"/>也。下明別者，明一一普賢能徧別故，普義方得成也。
<lb ed="X" n="0011a13"/><lb ed="R088" n="0726a06"/>此十普衆是十方佛同行之行，更無舊新，如王大路，
<lb ed="X" n="0011a14"/><lb ed="R088" n="0726a07"/>其奈不行之何？此十普菩薩是佛自普賢行果，如來
<lb ed="X" n="0011a15"/><lb ed="R088" n="0726a08"/>是正覺之果，如來所居華藏淨土是佛報得依果。一
<lb ed="X" n="0011a16"/><lb ed="R088" n="0726a09"/>切衆生以自根性觀佛三種因果，及佛自普賢門而
<lb ed="X" n="0011a17"/><lb ed="R088" n="0726a10"/>生信心。若不如是，從何生信？是故如來以此三種因
<lb ed="X" n="0011a18"/><lb ed="R088" n="0726a11"/>果，而令衆生信樂脩行。海月光大明菩薩直至大自
<lb ed="X" n="0011a19"/><lb ed="R088" n="0726a12"/>在天王，凡四十衆，每衆主伴十人，總四百人，表佛自
<lb ed="X" n="0011a20"/><lb ed="R088" n="0726a13"/>行十住、十行、十迴向、十地中四百箇波羅蜜門。以四
<lb ed="X" n="0011a21"/><lb ed="R088" n="0726a14"/>位中四十箇波羅蜜門，每一箇波羅蜜門自具十波
<lb ed="X" n="0011a22"/><lb ed="R088" n="0726a15"/>羅蜜，故成四百箇波羅蜜門。前普賢一衆，十人皆具
<lb ed="X" n="0011a23"/><lb ed="R088" n="0726a16"/>十普之德，十人互參，自具十衆，十人當百，還表佛自
<lb ed="X" n="0011a24"/><lb ed="R088" n="0726a17"/>行等覺位一百箇波羅蜜門。以故雖則四十一衆，還
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0011b" n="0011b"/>
<lb ed="X" n="0011b01"/><lb ed="R088" n="0726a18"/>當五十衆，主伴五百人，表佛自五位五百箇波羅蜜
<lb ed="X" n="0011b02"/><lb ed="R088" n="0726b01"/>門。海月光大明菩薩至大自在天王，都爲四十衆，通
<lb ed="X" n="0011b03"/><lb ed="R088" n="0726b02"/>十普賢一衆，幷菩提樹內流光衆、如來宮殿衆、如來
<lb ed="X" n="0011b04"/><lb ed="R088" n="0726b03"/>座內衆、十方諸來菩薩衆、菩薩毛孔衆、如來眉間毫
<lb ed="X" n="0011b05"/><lb ed="R088" n="0726b04"/>中衆，都爲四十七衆。菩提樹內衆幷宮殿衆，前<anchor xml:id="nkr_note_add_0011b0501" n="0011b0501"/><anchor xml:id="beg0011b0501" n="0011b0501"/>已<anchor xml:id="end0011b0501"/>釋。
<lb ed="X" n="0011b06"/><lb ed="R088" n="0726b05"/>座內衆，明是如來往昔自行與古同因彰果衆。諸來
<lb ed="X" n="0011b07"/><lb ed="R088" n="0726b06"/>衆，是興供衆。毛孔光明衆，是法界性起無礙一多同
<lb ed="X" n="0011b08"/><lb ed="R088" n="0726b07"/>異自在大悲無盡不思議衆。如來眉間毫中衆，是示
<lb ed="X" n="0011b09"/><lb ed="R088" n="0726b08"/>果成因生信利生衆。此是成佛後，以十信心位，乃至
<lb ed="X" n="0011b10"/><lb ed="R088" n="0726b09"/>十住、十行、十迴向、十地、等覺遍法界法門衆。擧此自
<lb ed="X" n="0011b11"/><lb ed="R088" n="0726b10"/>脩因果，還令學者倣之。</p>
<lb ed="X" n="0011b12"/><lb ed="R088" n="0726b11"/><p xml:id="pX05p0011b1201">海月光大明等十菩薩，是佛果位中以普賢行入俗
<lb ed="X" n="0011b13"/><lb ed="R088" n="0726b12"/>利生之衆，以其行異其名亦異，以普徧別方成普義，
<lb ed="X" n="0011b14"/><lb ed="R088" n="0726b13"/>以明十住初心一下，頓乘古法不移舊跡，如大王路
<lb ed="X" n="0011b15"/><lb ed="R088" n="0726b14"/>新舊同行，以此開悟迷流，還令學古一同自法，故寄
<lb ed="X" n="0011b16"/><lb ed="R088" n="0726b15"/>位初發心住，以表初住所行檀波羅蜜中主伴十波
<lb ed="X" n="0011b17"/><lb ed="R088" n="0726b16"/>羅蜜。海月光大明菩薩表檀波羅蜜，以檀波羅蜜爲
<lb ed="X" n="0011b18"/><lb ed="R088" n="0726b17"/>主，餘九箇菩薩名號爲伴，以法施廣濟爲海，令他淸
<lb ed="X" n="0011b19"/><lb ed="R088" n="0726b18"/>涼爲月光，自他普照爲大明，故表檀也。雲音海光無
<lb ed="X" n="0011b20"/><lb ed="R088" n="0727a01"/>垢藏菩薩表戒波羅蜜者，性戒大悲普雨法音爲雲
<lb ed="X" n="0011b21"/><lb ed="R088" n="0727a02"/>音，性戒如海不宿死屍，而萬法總淨爲海光無垢藏，
<lb ed="X" n="0011b22"/><lb ed="R088" n="0727a03"/>故表戒也。功德寶髻智生菩薩表忍波羅蜜者，髻是
<lb ed="X" n="0011b23"/><lb ed="R088" n="0727a04"/>首飾，忍爲上首，故寶嚴其頂，以能忍故是智生也。功
<lb ed="X" n="0011b24"/><lb ed="R088" n="0727a05"/>德自住王大光菩薩表精進波羅蜜者，利生不倦自
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0011c" n="0011c"/>
<lb ed="X" n="0011c01"/><lb ed="R088" n="0727a06"/>在如王，普令開曉故大光也。善勇猛蓮華髻菩薩表
<lb ed="X" n="0011c02"/><lb ed="R088" n="0727a07"/>禪波羅蜜者，明從凡起信入證之初，一念無思頓超
<lb ed="X" n="0011c03"/><lb ed="R088" n="0727a08"/>諸想，眞智冥會是勇猛義，以禪體處世卽眞，不染寂
<lb ed="X" n="0011c04"/><lb ed="R088" n="0727a09"/>亂爲蓮華髻也。普智雲日幢菩薩表般若波羅蜜者，
<lb ed="X" n="0011c05"/><lb ed="R088" n="0727a10"/>以慧雨法爲雲，慧光破暗爲日，摧邪顯正名爲幢也。
<lb ed="X" n="0011c06"/><lb ed="R088" n="0727a11"/>大精進金剛齊菩薩，表第七方便波羅蜜者，大悲堅
<lb ed="X" n="0011c07"/><lb ed="R088" n="0727a12"/>固，入俗無疲，名大精進。壞他堅垢，名金剛。以處智悲
<lb ed="X" n="0011c08"/><lb ed="R088" n="0727a13"/>中際爲齊，齊是身之中也。香<g ref="#CB08504">𦦨</g>光幢菩薩，表第八願
<lb ed="X" n="0011c09"/><lb ed="R088" n="0727a14"/>波羅蜜者，大願弘芳爲香，以智隨願破惑爲光，入邪
<lb ed="X" n="0011c10"/><lb ed="R088" n="0727a15"/>破障爲幢。如八住善知識毗目仙人，示作外道，與邪
<lb ed="X" n="0011c11"/><lb ed="R088" n="0727a16"/>同行，破邪師道等是也。大明德深美音菩薩，表第九
<lb ed="X" n="0011c12"/><lb ed="R088" n="0727a17"/>力波羅蜜者，以法師位善說法，故以爲名也。大福光
<lb ed="X" n="0011c13"/><lb ed="R088" n="0727a18"/>智生菩薩者，明此是智波羅蜜也。此十菩薩名，明初
<lb ed="X" n="0011c14"/><lb ed="R088" n="0727b01"/>住中，以此十法治染淨，成法身悲智之門。計此脩治，
<lb ed="X" n="0011c15"/><lb ed="R088" n="0727b02"/>法合一法。今說諸波羅蜜，各各不同。明於一法上，以
<lb ed="X" n="0011c16"/><lb ed="R088" n="0727b03"/>十法脩治，慣習增明，以成其一。其法不離舊行，時亦
<lb ed="X" n="0011c17"/><lb ed="R088" n="0727b04"/>不移舊時。時無性故，三世無去來故。但於一法上，具
<lb ed="X" n="0011c18"/><lb ed="R088" n="0727b05"/>十法行門體用。但於一法上，脩行生熟處分，一住二
<lb ed="X" n="0011c19"/><lb ed="R088" n="0727b06"/>住。<anchor xml:id="nkr_note_add_0011c1901" n="0011c1901"/><anchor xml:id="beg0011c1901" n="0011c1901"/>但<anchor xml:id="end0011c1901"/>於一法上，會悲智願行，生熟淺深不同。隨不同
<lb ed="X" n="0011c20"/><lb ed="R088" n="0727b07"/>處，分其地位差別。以六相義，圓通可知，非是法之異
<lb ed="X" n="0011c21"/><lb ed="R088" n="0727b08"/>也。此下諸神王天衆，皆以自一爲主，餘九爲伴。一一
<lb ed="X" n="0011c22"/><lb ed="R088" n="0727b09"/>名義，隨位配列。</p>
<lb ed="X" n="0011c23"/><lb ed="R088" n="0727b10"/><p xml:id="pX05p0011c2301">妙色那羅延等十執金剛神，表第二治地住法門主
<lb ed="X" n="0011c24"/><lb ed="R088" n="0727b11"/>戒波羅蜜中十波羅蜜，以戒防護爲執，戒體不壞爲
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0012a" n="0012a"/>
<lb ed="X" n="0012a01"/><lb ed="R088" n="0727b12"/>金剛，以性齊諸佛智同眞理，隨普賢行處世護持，自
<lb ed="X" n="0012a02"/><lb ed="R088" n="0727b13"/>心合理其智自神，不思不爲而通萬有曰神，非鬼神
<lb ed="X" n="0012a03"/><lb ed="R088" n="0727b14"/>之神也。妙色那羅延神，表戒波羅蜜中檀波羅蜜門
<lb ed="X" n="0012a04"/><lb ed="R088" n="0727b15"/>者，以性戒成檀感招妙色那羅延是不壞義，以性戒
<lb ed="X" n="0012a05"/><lb ed="R088" n="0727b16"/>破惑得不壞身也。日輪速疾幢神，表戒中戒者，戒光
<lb ed="X" n="0012a06"/><lb ed="R088" n="0727b17"/>無缺名日輪，見者應眞名速疾，自他惑盡爲幢，心無
<lb ed="X" n="0012a07"/><lb ed="R088" n="0727b18"/>異念爲執，性不可破爲金剛，稱眞自在名之爲神。須
<lb ed="X" n="0012a08"/><lb ed="R088" n="0728a01"/>彌華光神，表戒中忍行，以法忍高勝爲須彌，以忍嚴
<lb ed="X" n="0012a09"/><lb ed="R088" n="0728a02"/>行人見皆悅爲華，觀者破慢爲光。餘七神義以次配
<lb ed="X" n="0012a10"/><lb ed="R088" n="0728a03"/>知。此是第二治地住中十住主伴十波羅蜜門。</p>
<lb ed="X" n="0012a11"/><lb ed="R088" n="0728a04"/><p xml:id="pX05p0012a1101">華髻莊嚴等十身衆神，表第三脩行住法門主忍波
<lb ed="X" n="0012a12"/><lb ed="R088" n="0728a05"/>羅蜜中十波羅蜜。如歎德云：皆於往昔承事供養一
<lb ed="X" n="0012a13"/><lb ed="R088" n="0728a06"/>切諸佛，<anchor xml:id="nkr_note_add_0012a1301" n="0012a1301"/><anchor xml:id="beg0012a1301" n="0012a1301"/>已<anchor xml:id="end0012a1301"/>成諸佛何藉供養？明以衆多身雲：衆多嚴
<lb ed="X" n="0012a14"/><lb ed="R088" n="0728a07"/>具於一切時供養一切衆生令其成佛，爲衆生與佛
<lb ed="X" n="0012a15"/><lb ed="R088" n="0728a08"/>體無有二。是調忍義，是身衆義故。華髻莊嚴神表忍
<lb ed="X" n="0012a16"/><lb ed="R088" n="0728a09"/>中之檀，以忍最勝報得頂嚴也。光照十方神表忍中
<lb ed="X" n="0012a17"/><lb ed="R088" n="0728a10"/>戒者，以忍爲戒體，法忍戒光令衆喜悅爲光照也。海
<lb ed="X" n="0012a18"/><lb ed="R088" n="0728a11"/>音調伏神表忍中忍者，聞諸善惡毀讚多如潮音不
<lb ed="X" n="0012a19"/><lb ed="R088" n="0728a12"/>生憂喜，又自以聲如潮敎化令無失時，是調忍義也。
<lb ed="X" n="0012a20"/><lb ed="R088" n="0728a13"/>餘七神義以次配知。</p>
<lb ed="X" n="0012a21"/><lb ed="R088" n="0728a14"/><p xml:id="pX05p0012a2101">寶印手等十足行神，表第四生貴住法門主精進波
<lb ed="X" n="0012a22"/><lb ed="R088" n="0728a15"/>羅蜜中十波羅蜜，以智隨精進滿足衆行爲足行神。
<lb ed="X" n="0012a23"/><lb ed="R088" n="0728a16"/>寶印手神，表精進中檀者，明以法寶智印行精進行
<lb ed="X" n="0012a24"/><lb ed="R088" n="0728a17"/>引接衆生，手是引接義。蓮華光神，表精進中戒者，居
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0012b" n="0012b"/>
<lb ed="X" n="0012b01"/><lb ed="R088" n="0728a18"/>生死海如蓮不染，見者發心名爲光也。精淨華髻神，
<lb ed="X" n="0012b02"/><lb ed="R088" n="0728b01"/>以法忍無垢爲淸淨，又得頂嚴，以忍是華<g ref="#CB13059">𩮺</g>義，故表
<lb ed="X" n="0012b03"/><lb ed="R088" n="0728b02"/>忍也。攝諸善見神，表精進中精進者，常攝諸根不令
<lb ed="X" n="0012b04"/><lb ed="R088" n="0728b03"/>起見，卽無見不善是精進也。餘六神義以次配知。</p>
<lb ed="X" n="0012b05"/><lb ed="R088" n="0728b04"/><p xml:id="pX05p0012b0501">淨莊嚴幢等十道場神，表第五具足方便住中十波
<lb ed="X" n="0012b06"/><lb ed="R088" n="0728b05"/>羅蜜，以禪波羅蜜爲體。道場是除蘊穢義，以禪能治
<lb ed="X" n="0012b07"/><lb ed="R088" n="0728b06"/>蘊如世間場，爲明禪定淨六七識之取染，顯般若能
<lb ed="X" n="0012b08"/><lb ed="R088" n="0728b07"/>開妙慧，簡擇理智體之本實，故禪以爲場體，般若以
<lb ed="X" n="0012b09"/><lb ed="R088" n="0728b08"/>爲人功，普賢萬行以爲<g ref="#CB00501">䭾</g>，運至法界普光大都一切
<lb ed="X" n="0012b10"/><lb ed="R088" n="0728b09"/>種智藏中。此中十神，一神爲一波羅蜜，爲自益益人
<lb ed="X" n="0012b11"/><lb ed="R088" n="0728b10"/>之行，其義以次配。</p>
<lb ed="X" n="0012b12"/><lb ed="R088" n="0728b11"/><p xml:id="pX05p0012b1201">寶峰光曜等十主城神，表第六正心住中十波羅蜜
<lb ed="X" n="0012b13"/><lb ed="R088" n="0728b12"/>以般若爲體，以空慧自在守護心城爲主城神。十住
<lb ed="X" n="0012b14"/><lb ed="R088" n="0728b13"/>品正心住經云：此菩薩聞十種法，心定不動。是申明
<lb ed="X" n="0012b15"/><lb ed="R088" n="0728b14"/>城義。善財參第六住知識海幢比丘，見其端居寂默，
<lb ed="X" n="0012b16"/><lb ed="R088" n="0728b15"/>出入息盡，是證此城義也。寶峰光曜神，表般若中檀
<lb ed="X" n="0012b17"/><lb ed="R088" n="0728b16"/>者以法空慧至相盡處爲寶峰，以無性妙慧廣施含
<lb ed="X" n="0012b18"/><lb ed="R088" n="0728b17"/>生是光曜也。餘九神以次配釋，略知法則。如道場神、
<lb ed="X" n="0012b19"/><lb ed="R088" n="0728b18"/>主城、主地等神，總是女神，爲明慈悲故，而實體中無
<lb ed="X" n="0012b20"/><lb ed="R088" n="0729a01"/>男非女，俱隨事示現。</p>
<lb ed="X" n="0012b21"/><lb ed="R088" n="0729a02"/><p xml:id="pX05p0012b2101"><name role="" type="person">普德</name>淨華等十主地神，表第七不退住中十波羅蜜，
<lb ed="X" n="0012b22"/><lb ed="R088" n="0729a03"/>以方便波羅蜜爲體，以大悲生育萬有性無退動爲
<lb ed="X" n="0012b23"/><lb ed="R088" n="0729a04"/>主地神。</p>
<lb ed="X" n="0012b24"/><lb ed="R088" n="0729a05"/><p xml:id="pX05p0012b2401">寶峰開華等十主山神，表第八童眞住願波羅蜜中。
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0012c" n="0012c"/>
<lb ed="X" n="0012c01"/><lb ed="R088" n="0729a06"/>十波羅蜜以第八無功智不動爲山，應眞自在爲神。</p>
<lb ed="X" n="0012c02"/><lb ed="R088" n="0729a07"/><p xml:id="pX05p0012c0201">布華如雲等十主林神，表第九法王子住主力波羅
<lb ed="X" n="0012c03"/><lb ed="R088" n="0729a08"/>蜜，明說法如林，廣多覆蔭，故是法師位也。</p>
<lb ed="X" n="0012c04"/><lb ed="R088" n="0729a09"/><p xml:id="pX05p0012c0401">吉祥等十主藥神明第十。灌頂住主智波羅蜜，於中
<lb ed="X" n="0012c05"/><lb ed="R088" n="0729a10"/>十神，主智波羅蜜中十波羅蜜，以智能知根，與法藥
<lb ed="X" n="0012c06"/><lb ed="R088" n="0729a11"/>爲神。<anchor xml:id="nkr_note_add_0012c0601" n="0012c0601"/><anchor xml:id="beg0012c0601" n="0012c0601"/>已<anchor xml:id="end0012c0601"/>上十衆百人，寄同神位，表佛自行十住一百
<lb ed="X" n="0012c07"/><lb ed="R088" n="0729a12"/>箇波羅蜜門。</p>
<lb ed="X" n="0012c08"/><lb ed="R088" n="0729a13"/><p xml:id="pX05p0012c0801">柔軟勝味等十主稼神，表第一歡<anchor xml:id="nkr_note_add_0012c0801" n="0012c0801"/><anchor xml:id="beg0012c0801" n="0012c0801"/>喜<anchor xml:id="end0012c0801"/>行。檀波羅蜜中
<lb ed="X" n="0012c09"/><lb ed="R088" n="0729a14"/>十波羅蜜，如世間禾稼爲資糧，長養色身。佛法卽以
<lb ed="X" n="0012c10"/><lb ed="R088" n="0729a15"/>十波羅蜜行爲資糧，長養法身，令習氣漸微出世，悲
<lb ed="X" n="0012c11"/><lb ed="R088" n="0729a16"/>智習氣慣使成辨。三乘說十信、十住、十行、十回向爲
<lb ed="X" n="0012c12"/><lb ed="R088" n="0729a17"/>道前資糧，初地<anchor xml:id="nkr_note_add_0012c1201" n="0012c1201"/><anchor xml:id="beg0012c1201" n="0012c1201"/>已<anchor xml:id="end0012c1201"/>上爲見道加行，以初地始見道猶
<lb ed="X" n="0012c13"/><lb ed="R088" n="0729a18"/>未明了。此經十信中全信自心，與佛無異。十住初心
<lb ed="X" n="0012c14"/><lb ed="R088" n="0729b01"/>以方便三昧見道，初住<anchor xml:id="nkr_note_add_0012c1401" n="0012c1401"/><anchor xml:id="beg0012c1401" n="0012c1401"/>已<anchor xml:id="end0012c1401"/>上諸住總爲見道之位。十
<lb ed="X" n="0012c15"/><lb ed="R088" n="0729b02"/>行、十回向、十地總爲加行，總爲資糧。爲資糧加行與
<lb ed="X" n="0012c16"/><lb ed="R088" n="0729b03"/>佛因果同進，故以普賢行用資悲願成滿，以初住所
<lb ed="X" n="0012c17"/><lb ed="R088" n="0729b04"/>見法身理智性果用資普賢行，不屬人天有爲。故五
<lb ed="X" n="0012c18"/><lb ed="R088" n="0729b05"/>位進脩法身理智性果幷普賢行，於一眞法界中互
<lb ed="X" n="0012c19"/><lb ed="R088" n="0729b06"/>爲資糧，廢一卽二不成。爲以理智佛果嚴行，以行嚴
<lb ed="X" n="0012c20"/><lb ed="R088" n="0729b07"/>果如黃瓜菓華同出，華菓相資名佛華嚴也。</p>
<lb ed="X" n="0012c21"/><lb ed="R088" n="0729b08"/><p xml:id="pX05p0012c2101">普發迅流等十主河神，表第二饒益行戒波羅蜜中
<lb ed="X" n="0012c22"/><lb ed="R088" n="0729b09"/>十波羅蜜。善財饒益行知識，釋天童子於河渚中聚
<lb ed="X" n="0012c23"/><lb ed="R088" n="0729b10"/>沙，以術利人，爲行明戒體。此以河神爲戒體，前後相
<lb ed="X" n="0012c24"/><lb ed="R088" n="0729b11"/>似。普發迅流，明應一乘之種。普潔泉<g ref="#CB00589">㵎</g>主河神，明應
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0013a" n="0013a"/>
<lb ed="X" n="0013a01"/><lb ed="R088" n="0729b12"/>三乘及人天等善法以爲戒體，是普潔義。若不如是
<lb ed="X" n="0013a02"/><lb ed="R088" n="0729b13"/>行，行不滿。</p>
<lb ed="X" n="0013a03"/><lb ed="R088" n="0729b14"/><p xml:id="pX05p0013a0301">出現寶光等十主海神，表第三無違逆行。忍行中十
<lb ed="X" n="0013a04"/><lb ed="R088" n="0729b15"/>波羅蜜，以法性大悲以爲忍體，如海處其下流，能容
<lb ed="X" n="0013a05"/><lb ed="R088" n="0729b16"/>一切無明高慢生死之流，皆爲法流而無妨礙，爲無
<lb ed="X" n="0013a06"/><lb ed="R088" n="0729b17"/>違逆行。</p>
<lb ed="X" n="0013a07"/><lb ed="R088" n="0729b18"/><p xml:id="pX05p0013a0701">普興雲幢等十主水神，表第四無屈撓行。精進行中
<lb ed="X" n="0013a08"/><lb ed="R088" n="0730a01"/>十波羅蜜，以法性之水常勤精進，知根而益無屈其
<lb ed="X" n="0013a09"/><lb ed="R088" n="0730a02"/>心，如水含潤隨物而益，各得其所而無撓也。</p>
<lb ed="X" n="0013a10"/><lb ed="R088" n="0730a03"/><p xml:id="pX05p0013a1001">普光<g ref="#CB08504">𦦨</g>藏等十主火神，表第五無癡亂行禪波羅蜜
<lb ed="X" n="0013a11"/><lb ed="R088" n="0730a04"/>中十波羅蜜。以卽寂而恒照，卽事而恒理，悲智照用
<lb ed="X" n="0013a12"/><lb ed="R088" n="0730a05"/>而無礙，故火神爲定體。火在天爲日，在人爲心，在方
<lb ed="X" n="0013a13"/><lb ed="R088" n="0730a06"/>爲南，爲离。神在法爲虗無，爲中道，爲正，爲智照萬有。
<lb ed="X" n="0013a14"/><lb ed="R088" n="0730a07"/>善財南行，爲若此也。</p>
<lb ed="X" n="0013a15"/><lb ed="R088" n="0730a08"/><p xml:id="pX05p0013a1501">無礙光明等十主風神表第六。善現！行般若波羅蜜
<lb ed="X" n="0013a16"/><lb ed="R088" n="0730a09"/>中十波羅蜜風，卽辰巳之間巽神，爲言說，爲敎令。易
<lb ed="X" n="0013a17"/><lb ed="R088" n="0730a10"/>巽上坤下爲觀，曰：風行地上，可以觀象。大人設政敎
<lb ed="X" n="0013a18"/><lb ed="R088" n="0730a11"/>而天下從之，明第六波羅蜜智慧功成。善現！言敎，敎
<lb ed="X" n="0013a19"/><lb ed="R088" n="0730a12"/>化衆生。又上値角宿爲天門，主僧尼齊戒法則。象以
<lb ed="X" n="0013a20"/><lb ed="R088" n="0730a13"/>口爲天門，吐納風氣，施敎成化，故以智爲風神。方者，
<lb ed="X" n="0013a21"/><lb ed="R088" n="0730a14"/>法也。大象無方，取其法耳。</p>
<lb ed="X" n="0013a22"/><lb ed="R088" n="0730a15"/><p xml:id="pX05p0013a2201">淨光普照等十主空神，表第七無著。行方便波羅蜜
<lb ed="X" n="0013a23"/><lb ed="R088" n="0730a16"/>中，十波羅蜜一切法空，能生大悲方便，攝化衆生而
<lb ed="X" n="0013a24"/><lb ed="R088" n="0730a17"/>無所著，故主空神表方便也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0013b" n="0013b"/>
<lb ed="X" n="0013b01"/><lb ed="R088" n="0730a18"/><p xml:id="pX05p0013b0101">徧住一切等十主方神，表第八難得行中十波羅蜜，
<lb ed="X" n="0013b02"/><lb ed="R088" n="0730b01"/>以願波羅蜜爲主，爲智用無功，其功難成，故以願防
<lb ed="X" n="0013b03"/><lb ed="R088" n="0730b02"/>之，念其本願，引智起行，令行周徧，不住涅槃，不住生
<lb ed="X" n="0013b04"/><lb ed="R088" n="0730b03"/>死，以第八無功智成，圓攝十方之法，饒益衆生。</p>
<lb ed="X" n="0013b05"/><lb ed="R088" n="0730b04"/><p xml:id="pX05p0013b0501"><name role="" type="person">普德</name>淨光等十主夜神，表第九善法行中十波羅蜜，
<lb ed="X" n="0013b06"/><lb ed="R088" n="0730b05"/>以力波羅蜜爲主，明法力<anchor xml:id="nkr_note_add_0013b0601" n="0013b0601"/><anchor xml:id="beg0013b0601" n="0013b0601"/>已<anchor xml:id="end0013b0601"/>成，法王功辦，常處生死，
<lb ed="X" n="0013b07"/><lb ed="R088" n="0730b06"/>長夜以法照明世間。</p>
<lb ed="X" n="0013b08"/><lb ed="R088" n="0730b07"/><p xml:id="pX05p0013b0801">示現宮殿等十主晝神，表第十眞實行所行智波羅
<lb ed="X" n="0013b09"/><lb ed="R088" n="0730b08"/>蜜中十波羅蜜，智日恒明爲晝，智無爲而應萬有爲
<lb ed="X" n="0013b10"/><lb ed="R088" n="0730b09"/>神。示現宮殿神，表智中檀者，以悲宮智殿成就衆生，
<lb ed="X" n="0013b11"/><lb ed="R088" n="0730b10"/>悲智空殿展轉相益也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0013b1101" n="0013b1101"/><anchor xml:id="beg0013b1101" n="0013b1101"/>已<anchor xml:id="end0013b1101"/>上十衆百人，表佛十行一
<lb ed="X" n="0013b12"/><lb ed="R088" n="0730b11"/>百箇波羅蜜門。</p>
<lb ed="X" n="0013b13"/><lb ed="R088" n="0730b12"/><p xml:id="pX05p0013b1301">羅睺等十阿脩羅王，表第一救護一切衆生，離衆生
<lb ed="X" n="0013b14"/><lb ed="R088" n="0730b13"/>相，回向檀波羅蜜中。十波羅蜜阿脩羅，釋爲非天。雖
<lb ed="X" n="0013b15"/><lb ed="R088" n="0730b14"/>亦天趣所攝，爲多諂詐，無天妙樂。又處大海，而海水
<lb ed="X" n="0013b16"/><lb ed="R088" n="0730b15"/>不沒，像菩薩大悲方便，有如諂詐。雖入生死，而無人
<lb ed="X" n="0013b17"/><lb ed="R088" n="0730b16"/>天五欲之樂；雖出世間，而無涅槃寂滅之樂。涅槃生
<lb ed="X" n="0013b18"/><lb ed="R088" n="0730b17"/>死，不住不沒，咸得自在，名爲王也。羅睺，此云障，明其
<lb ed="X" n="0013b19"/><lb ed="R088" n="0730b18"/>手能障日月之明。毗摩質多，此云響高，以與天帝戰
<lb ed="X" n="0013b20"/><lb ed="R088" n="0731a01"/>時，揚聲大呌，能震山岳爲名。此脩羅表檀中戒者，明
<lb ed="X" n="0013b21"/><lb ed="R088" n="0731a02"/>以大悲大願音聲，誓度三界六道，故悲願爲戒體也。</p>
<lb ed="X" n="0013b22"/><lb ed="R088" n="0731a03"/><p xml:id="pX05p0013b2201">大速疾力等十迦樓羅王，表第二不壞回向戒波羅
<lb ed="X" n="0013b23"/><lb ed="R088" n="0731a04"/>蜜中十波羅蜜。迦樓羅卽金翅鳥，兩翼相去三百三
<lb ed="X" n="0013b24"/><lb ed="R088" n="0731a05"/>十六萬里，於大海上，以淸淨目觀命盡之龍，以翼簸
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0013c" n="0013c"/>
<lb ed="X" n="0013c01"/><lb ed="R088" n="0731a06"/>水兩闢而搏取之，顯菩薩常於生死海上，以法空淸
<lb ed="X" n="0013c02"/><lb ed="R088" n="0731a07"/>淨智眼，觀有根熟衆生，而以止觀兩翼，搏置自性淸
<lb ed="X" n="0013c03"/><lb ed="R088" n="0731a08"/>淨涅槃之岸。以海不宿死屍，明大悲大智性戒，不宿
<lb ed="X" n="0013c04"/><lb ed="R088" n="0731a09"/>人天三乘染淨二見死屍，如金翅簸海，波未合時，取
<lb ed="X" n="0013c05"/><lb ed="R088" n="0731a10"/>龍而出，爲速疾力也。</p>
<lb ed="X" n="0013c06"/><lb ed="R088" n="0731a11"/><p xml:id="pX05p0013c0601">善慧光明天等十緊那羅王，表第三等一切諸佛回
<lb ed="X" n="0013c07"/><lb ed="R088" n="0731a12"/>向忍波羅蜜中十波羅蜜。緊那羅，此云疑神，似人而
<lb ed="X" n="0013c08"/><lb ed="R088" n="0731a13"/>頂有角，口似牛，人見疑之象，以法忍力生於六道，同
<lb ed="X" n="0013c09"/><lb ed="R088" n="0731a14"/>行利生，似凡而智如佛，似聖而行同凡，故表爲疑神
<lb ed="X" n="0013c10"/><lb ed="R088" n="0731a15"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0013c11"/><lb ed="R088" n="0731a16"/><p xml:id="pX05p0013c1101">善慧等十摩睺羅伽王，表第四、至一切處回向精進
<lb ed="X" n="0013c12"/><lb ed="R088" n="0731a17"/>波羅蜜中十波羅蜜。摩睺羅伽，此云大蟒，亦云<g ref="#CB05577">𮌎</g>腹
<lb ed="X" n="0013c13"/><lb ed="R088" n="0731a18"/>行，是守護伽藍神象，精進四生六道，無處不入，利人
<lb ed="X" n="0013c14"/><lb ed="R088" n="0731b01"/>匍匐，離慢謙敬，是菩薩事也。</p>
<lb ed="X" n="0013c15"/><lb ed="R088" n="0731b02"/><p xml:id="pX05p0013c1501">毗沙門等十夜叉王，表第五無盡功德藏，回向禪波
<lb ed="X" n="0013c16"/><lb ed="R088" n="0731b03"/>羅蜜中十波羅蜜。夜叉，此云苦活，亦云伺察。毗沙門
<lb ed="X" n="0013c17"/><lb ed="R088" n="0731b04"/>天王領夜叉衆，在<name role="" type="person">須彌山</name>北面，象以禪定夜叉伺察
<lb ed="X" n="0013c18"/><lb ed="R088" n="0731b05"/>守護一切衆生苦活之心，令不妄起，得大功德藏也。</p>
<lb ed="X" n="0013c19"/><lb ed="R088" n="0731b06"/><p xml:id="pX05p0013c1901">毗樓博叉等十龍王，表第六、隨順堅固回向般若波
<lb ed="X" n="0013c20"/><lb ed="R088" n="0731b07"/>羅蜜中十波羅蜜。毗樓<name role="" type="person">博叉天王</name>，領龍衆住<name role="" type="person">須彌山</name>
<lb ed="X" n="0013c21"/><lb ed="R088" n="0731b08"/>西。毗樓博叉，此云種種眼象，以般若種種空慧莊嚴
<lb ed="X" n="0013c22"/><lb ed="R088" n="0731b09"/>諸見，令見無著，如龍遊空，隱顯自在，降雨潤物，表空
<lb ed="X" n="0013c23"/><lb ed="R088" n="0731b10"/>慧有無自在，雨法益生。龍有五種：善住龍王爲一切
<lb ed="X" n="0013c24"/><lb ed="R088" n="0731b11"/>象形龍主，<name role="" type="person">難陀龍王</name>爲一切蛇形龍王，無熱惱龍王
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0014a" n="0014a"/>
<lb ed="X" n="0014a01"/><lb ed="R088" n="0731b12"/>爲一切馬形龍主，婆樓那龍王爲一切魚形龍主，摩
<lb ed="X" n="0014a02"/><lb ed="R088" n="0731b13"/>那龍王爲一切蝦蟇形龍主。諸龍皆能變形，唯初生
<lb ed="X" n="0014a03"/><lb ed="R088" n="0731b14"/>時、睡時、瞋時、行慾時不能變形。諸龍皆有金翅鳥怖，
<lb ed="X" n="0014a04"/><lb ed="R088" n="0731b15"/>熱沙墮頭怖，風吹寶衣露身生苦，唯無熱惱龍王不
<lb ed="X" n="0014a05"/><lb ed="R088" n="0731b16"/>以蛇形行慾。又無上三種患，因以名之。此約三乘所
<lb ed="X" n="0014a06"/><lb ed="R088" n="0731b17"/>說。今此一乘中龍王，其德並是入不思議乘佛果位
<lb ed="X" n="0014a07"/><lb ed="R088" n="0731b18"/>中菩薩，爲化衆生，徧於諸道，普現其身，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0014001" n="0014001"/>令於此會賀
<lb ed="X" n="0014a08"/><lb ed="R088" n="0732a01"/>佛出興，酬其本緣，寄位表法。娑竭羅，此云海，表大悲
<lb ed="X" n="0014a09"/><lb ed="R088" n="0732a02"/>入生死海。德叉迦，此云能害，以其嗔時噓視人畜，皆
<lb ed="X" n="0014a10"/><lb ed="R088" n="0732a03"/>致命終。亦云多舌，表般若善說多法，害諸煩惱。</p>
<lb ed="X" n="0014a11"/><lb ed="R088" n="0732a04"/><p xml:id="pX05p0014a1101">增長等十鳩槃茶王，表第七隨順一切衆生回向方
<lb ed="X" n="0014a12"/><lb ed="R088" n="0732a05"/>便中十波羅蜜。鳩槃茶是噉精氣鬼，亦名冬瓜鬼。以
<lb ed="X" n="0014a13"/><lb ed="R088" n="0732a06"/>其陰囊大如冬瓜，行則擎置肩上，坐則踞之。增長天
<lb ed="X" n="0014a14"/><lb ed="R088" n="0732a07"/>王領之，住<name role="" type="person">須彌山</name>南。以其貪求食噉，表菩薩盡與隨
<lb ed="X" n="0014a15"/><lb ed="R088" n="0732a08"/>行，斷一切貪求也。</p>
<lb ed="X" n="0014a16"/><lb ed="R088" n="0732a09"/><p xml:id="pX05p0014a1601">持國等十乾闥婆王，表第八眞如相回向願波羅蜜
<lb ed="X" n="0014a17"/><lb ed="R088" n="0732a10"/>中十波羅蜜。乾闥婆，此云尋香，有香氣處作娛樂以
<lb ed="X" n="0014a18"/><lb ed="R088" n="0732a11"/>求其食。持國天王領之，住<name role="" type="person">須彌山</name>東象，以眞如法界
<lb ed="X" n="0014a19"/><lb ed="R088" n="0732a12"/>五分法身無染之香，恒願娛樂衆生，令其愛樂。</p>
<lb ed="X" n="0014a20"/><lb ed="R088" n="0732a13"/><p xml:id="pX05p0014a2001">月天子，表第九無縛無著解脫回向力波羅蜜，以性
<lb ed="X" n="0014a21"/><lb ed="R088" n="0732a14"/>空慧力照燭衆生，淨煩惱熱令得淸涼，故託事於月，
<lb ed="X" n="0014a22"/><lb ed="R088" n="0732a15"/>十箇月無以次配義。</p>
<lb ed="X" n="0014a23"/><lb ed="R088" n="0732a16"/><p xml:id="pX05p0014a2301">日天子，表第十法界無量回向主智波羅蜜。如日處
<lb ed="X" n="0014a24"/><lb ed="R088" n="0732a17"/>空，照臨萬有，其位在上，其功益下。象此位，其智甚高，
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0014b" n="0014b"/>
<lb ed="X" n="0014b01"/><lb ed="R088" n="0732a18"/>其行彌下，人天神鬼，外道邪行，畜生地獄，盡同其行。
<lb ed="X" n="0014b02"/><lb ed="R088" n="0732b01"/>如日月，其形在上，其功在下，善惡俱照。十日天子，以
<lb ed="X" n="0014b03"/><lb ed="R088" n="0732b02"/>次配智中十波羅蜜。長阿含經云：月上有城，正方一
<lb ed="X" n="0014b04"/><lb ed="R088" n="0732b03"/>千九百六十里，二分天金，一分琉璃，作遙看，似圓天
<lb ed="X" n="0014b05"/><lb ed="R088" n="0732b04"/>子五百歲，子孫相襲一劫，日月相近，光影相暎，卽有
<lb ed="X" n="0014b06"/><lb ed="R088" n="0732b05"/>虧盈。日廣五十由旬，其城正方二千四十里，純金所
<lb ed="X" n="0014b07"/><lb ed="R088" n="0732b06"/>成，壽命子孫同月，以風持故，繞<name role="" type="person">須彌山</name>，總是四天王
<lb ed="X" n="0014b08"/><lb ed="R088" n="0732b07"/>攝。<anchor xml:id="nkr_note_add_0014b0801" n="0014b0801"/><anchor xml:id="beg0014b0801" n="0014b0801"/>已<anchor xml:id="end0014b0801"/>上十衆，表佛自行十回向一百箇波羅蜜門。</p>
<lb ed="X" n="0014b09"/><lb ed="R088" n="0732b08"/><p xml:id="pX05p0014b0901">釋迦因陀羅等十<name role="" type="person">忉利天</name>王，表初歡喜地檀波羅蜜
<lb ed="X" n="0014b10"/><lb ed="R088" n="0732b09"/>中十波羅蜜。忉利，此云三十三。此天在<name role="" type="person">須彌山</name>頂，其
<lb ed="X" n="0014b11"/><lb ed="R088" n="0732b10"/>頂四埵，各八輔天，幷<name role="" type="person">帝釋天</name>主爲三十三。此天身長
<lb ed="X" n="0014b12"/><lb ed="R088" n="0732b11"/>一由旬，衣長倍之，而重六銖，壽一千歲，一日一夜當
<lb ed="X" n="0014b13"/><lb ed="R088" n="0732b12"/>人間百年。三十日爲月，十二月爲歲。帝釋亦名釋提
<lb ed="X" n="0014b14"/><lb ed="R088" n="0732b13"/>桓，亦名憍尸迦，亦名釋迦因陀羅。此天在山頂相盡
<lb ed="X" n="0014b15"/><lb ed="R088" n="0732b14"/>處，明從前位習氣之有爲。昇此初地法空之際，一分
<lb ed="X" n="0014b16"/><lb ed="R088" n="0732b15"/>習氣盡，故寄表此天。如十住、十行，寄表如神，十回向
<lb ed="X" n="0014b17"/><lb ed="R088" n="0732b16"/>如王，此十地如天，明其進脩漸漸，慣習殊勝。以六相、
<lb ed="X" n="0014b18"/><lb ed="R088" n="0732b17"/>十玄門該之，總是一刹那中同異，不可作情計也。</p>
<lb ed="X" n="0014b19"/><lb ed="R088" n="0732b18"/><p xml:id="pX05p0014b1901">善時分等十須<name role="" type="person">夜摩天</name>王，表第二離垢地。夜摩，此云
<lb ed="X" n="0014b20"/><lb ed="R088" n="0733a01"/>時分，以依空而居，無日月，天光自相照，不分盡夜，但
<lb ed="X" n="0014b21"/><lb ed="R088" n="0733a02"/>蓮華開合，知晝夜時分。天身長二由旬，衣長四由旬，
<lb ed="X" n="0014b22"/><lb ed="R088" n="0733a03"/>重三銖，壽二千歲，日月歲數與忉利倍。此衆十天，表
<lb ed="X" n="0014b23"/><lb ed="R088" n="0733a04"/>戒中十波羅蜜。以上上十善戒，治欲界現行麤惑習
<lb ed="X" n="0014b24"/><lb ed="R088" n="0733a05"/>氣。三地脩九次第定，方無三界煩惱，生如來家，同如
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0014c" n="0014c"/>
<lb ed="X" n="0014c01"/><lb ed="R088" n="0733a06"/>來性。</p>
<lb ed="X" n="0014c02"/><lb ed="R088" n="0733a07"/><p xml:id="pX05p0014c0201">知足等十<name role="" type="person">兜率陀天</name>王，表第三發光地忍中十波羅
<lb ed="X" n="0014c03"/><lb ed="R088" n="0733a08"/>蜜。兜率此云知足，身長四由旬，衣長八由旬，壽四千
<lb ed="X" n="0014c04"/><lb ed="R088" n="0733a09"/>歲，日月歲數與夜摩倍。最後身菩薩於此敎化此地，
<lb ed="X" n="0014c05"/><lb ed="R088" n="0733a10"/>以脩九次第定，得出三界作鍊金，不失銖兩。喩明以
<lb ed="X" n="0014c06"/><lb ed="R088" n="0733a11"/>九次第定鍊之，以法眼觀之，以行加之，無虧本法，但
<lb ed="X" n="0014c07"/><lb ed="R088" n="0733a12"/>轉明淨。</p>
<lb ed="X" n="0014c08"/><lb ed="R088" n="0733a13"/><p xml:id="pX05p0014c0801">善變化等十化樂天王，表第四<g ref="#CB08504">𦦨</g>慧地。十波羅蜜以
<lb ed="X" n="0014c09"/><lb ed="R088" n="0733a14"/>精進爲體，此天常以變化，以自悅樂表此位。以三十
<lb ed="X" n="0014c10"/><lb ed="R088" n="0733a15"/>七助道法門，莊嚴慧業，對治三界邪見等障，鍊磨心
<lb ed="X" n="0014c11"/><lb ed="R088" n="0733a16"/>地，令更明淨，用化衆生，以爲自樂，爲<g ref="#CB08504">𦦨</g>慧也。</p>
<lb ed="X" n="0014c12"/><lb ed="R088" n="0733a17"/><p xml:id="pX05p0014c1201">得自在等十<name role="" type="person">他化天</name>王，表第五難勝地。此天依他起
<lb ed="X" n="0014c13"/><lb ed="R088" n="0733a18"/>化以爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0014c1301" n="0014c1301"/><anchor xml:id="beg0014c1301" n="0014c1301"/>己<anchor xml:id="end0014c1301"/>樂，在欲界頂魔王住處，明菩薩欲境難超。
<lb ed="X" n="0014c14"/><lb ed="R088" n="0733b01"/>五地以來五欲境界未全自在，但爲觀照諸波羅蜜
<lb ed="X" n="0014c15"/><lb ed="R088" n="0733b02"/>脩行力故不沒其中，未同八地無功法流自在，故以
<lb ed="X" n="0014c16"/><lb ed="R088" n="0733b03"/>禪定爲體脩十諦觀，治三界染淨惑障餘習，得工巧
<lb ed="X" n="0014c17"/><lb ed="R088" n="0733b04"/>明門，敎化衆生令他得樂以爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0014c1701" n="0014c1701"/><anchor xml:id="beg0014c1701" n="0014c1701"/>己<anchor xml:id="end0014c1701"/>樂，若不爾者是魔
<lb ed="X" n="0014c18"/><lb ed="R088" n="0733b05"/>眷屬。此天身長十六由旬，衣長三十二由旬，壽命日
<lb ed="X" n="0014c19"/><lb ed="R088" n="0733b06"/>月歲數悉與前倍。</p>
<lb ed="X" n="0014c20"/><lb ed="R088" n="0733b07"/><p xml:id="pX05p0014c2001">尸棄等十大梵天王，表第六現前地般若中十波羅
<lb ed="X" n="0014c21"/><lb ed="R088" n="0733b08"/>蜜。梵以音語得名，尸棄天王發大梵音，其諸梵衆各
<lb ed="X" n="0014c22"/><lb ed="R088" n="0733b09"/>各自謂唯與我語，於大千界而最自在，顏如童子，身
<lb ed="X" n="0014c23"/><lb ed="R088" n="0733b10"/>白銀色，長半由旬，衣如金色，無男女形，禪悅爲食，壽
<lb ed="X" n="0014c24"/><lb ed="R088" n="0733b11"/>命一劫，樂脩禪寂。此位以毗瑠璃寶磨眞金轉明淨
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0015a" n="0015a"/>
<lb ed="X" n="0015a01"/><lb ed="R088" n="0733b12"/>作喩，明此菩薩以十種十二緣生觀及十空三昧爲
<lb ed="X" n="0015a02"/><lb ed="R088" n="0733b13"/>毗瑠璃，用磨智慧轉轉明淨，明觀無明成根本智更
<lb ed="X" n="0015a03"/><lb ed="R088" n="0733b14"/>明淨也。</p>
<lb ed="X" n="0015a04"/><lb ed="R088" n="0733b15"/><p xml:id="pX05p0015a0401">可愛樂光明等十光音天王，表第七遠行地方便中
<lb ed="X" n="0015a05"/><lb ed="R088" n="0733b16"/>十波羅蜜光音。是二禪<anchor xml:id="nkr_note_add_0015a0501" n="0015a0501"/><anchor xml:id="beg0015a0501" n="0015a0501"/>已<anchor xml:id="end0015a0501"/>滅，憂苦出語，口中光生，表
<lb ed="X" n="0015a06"/><lb ed="R088" n="0733b17"/>七地菩薩大悲行滿，自苦<anchor xml:id="nkr_note_add_0015a0601" n="0015a0601"/><anchor xml:id="beg0015a0601" n="0015a0601"/>己<anchor xml:id="end0015a0601"/>無，常度他苦，而敎光破
<lb ed="X" n="0015a07"/><lb ed="R088" n="0733b18"/>闇也。</p>
<lb ed="X" n="0015a08"/><lb ed="R088" n="0734a01"/><p xml:id="pX05p0015a0801">淸淨名稱等十徧淨天王，表第八不動地願波羅蜜
<lb ed="X" n="0015a09"/><lb ed="R088" n="0734a02"/>中十波羅蜜。此三禪天，禪悅喜動，風災猶至，表八地
<lb ed="X" n="0015a10"/><lb ed="R088" n="0734a03"/>功用<anchor xml:id="nkr_note_add_0015a1001" n="0015a1001"/><anchor xml:id="beg0015a1001" n="0015a1001"/>已<anchor xml:id="end0015a1001"/>終，無功智現。無生法樂智淨，習氣猶在，諸佛
<lb ed="X" n="0015a11"/><lb ed="R088" n="0734a04"/>加勸，令憶本願，方隨智行，廣利衆生。</p>
<lb ed="X" n="0015a12"/><lb ed="R088" n="0734a05"/><p xml:id="pX05p0015a1201">愛樂法光明幢等十<name role="" type="person">廣果天</name>王，表第九善慧地力波
<lb ed="X" n="0015a13"/><lb ed="R088" n="0734a06"/>羅蜜中十波羅蜜。此四禪天無出入息，三災不及，色
<lb ed="X" n="0015a14"/><lb ed="R088" n="0734a07"/>果意識雖在而<anchor xml:id="nkr_note_add_0015a1401" n="0015a1401"/><anchor xml:id="beg0015a1401" n="0015a1401"/>已<anchor xml:id="end0015a1401"/>，無欲界意識象。此地說種種法，無
<lb ed="X" n="0015a15"/><lb ed="R088" n="0734a08"/>心意識爲大法師，任智法明一切具足。</p>
<lb ed="X" n="0015a16"/><lb ed="R088" n="0734a09"/><p xml:id="pX05p0015a1601">妙<g ref="#CB08504">𦦨</g>海等十大自在天王，表第十法雲地智波羅蜜
<lb ed="X" n="0015a17"/><lb ed="R088" n="0734a10"/>中十波羅蜜。此天一衆，皆勤觀察無明之法，明十地
<lb ed="X" n="0015a18"/><lb ed="R088" n="0734a11"/>無相智成，緣眞法執，內外習亡。大自在天，居四禪之
<lb ed="X" n="0015a19"/><lb ed="R088" n="0734a12"/>頂。色究竟天中，表十地智悲自在之極。此是引進方
<lb ed="X" n="0015a20"/><lb ed="R088" n="0734a13"/>便，託事表法，故攝化境界，漸漸增勝。如實而言，一乘
<lb ed="X" n="0015a21"/><lb ed="R088" n="0734a14"/>法界，理事同參，一微塵內，諸佛國土，人天同處，身塵
<lb ed="X" n="0015a22"/><lb ed="R088" n="0734a15"/>毛孔，如影相入。十玄門該之，不可隨化相說。<anchor xml:id="nkr_note_add_0015a2201" n="0015a2201"/><anchor xml:id="beg0015a2201" n="0015a2201"/>已<anchor xml:id="end0015a2201"/>上十
<lb ed="X" n="0015a23"/><lb ed="R088" n="0734a16"/>衆，寄同天位，表佛自行十地一百箇波羅蜜門。</p>
<lb ed="X" n="0015a24"/><lb ed="R088" n="0734a17"/><p xml:id="pX05p0015a2401">如是菩薩、神王、諸天，總明如來自行五位因果行門。
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0015b" n="0015b"/>
<lb ed="X" n="0015b01"/><lb ed="R088" n="0734a18"/>以智如虗空，無形無色，而大用徧周，不往而速，不來
<lb ed="X" n="0015b02"/><lb ed="R088" n="0734b01"/>而至，不作而用，應物而成功，號之爲神。以無作智性，
<lb ed="X" n="0015b03"/><lb ed="R088" n="0734b02"/>一念徧知十方同異差別，而於諸境自在無礙，號之
<lb ed="X" n="0015b04"/><lb ed="R088" n="0734b03"/>爲王。體淨無垢，非質所留礙，而隱現自在，號之爲天。
<lb ed="X" n="0015b05"/><lb ed="R088" n="0734b04"/>是故寄位同神、同天、同人，乃至十方異生，悉同其事，
<lb ed="X" n="0015b06"/><lb ed="R088" n="0734b05"/>而非天、非人、非鬼神之神。如佛實非牛王、龍王、象王，
<lb ed="X" n="0015b07"/><lb ed="R088" n="0734b06"/>但託事表法，以令易解。此下從大自在天王，直至海
<lb ed="X" n="0015b08"/><lb ed="R088" n="0734b07"/>月光、大明菩薩等四十一衆，各序所得解脫門，各說
<lb ed="X" n="0015b09"/><lb ed="R088" n="0734b08"/>十頌。初頌皆純讚佛，後九頌皆每頌三句讚佛，一句
<lb ed="X" n="0015b10"/><lb ed="R088" n="0734b09"/>自慶所得同佛。唯海月光衆但讚佛德，與自所入之
<lb ed="X" n="0015b11"/><lb ed="R088" n="0734b10"/>法相似，而總序四百二十箇解脫門。四十一衆，主伴
<lb ed="X" n="0015b12"/><lb ed="R088" n="0734b11"/>四百一十人，以普賢一人自得十解脫門，九箇普菩
<lb ed="X" n="0015b13"/><lb ed="R088" n="0734b12"/>薩加淨德妙光自爲十人，故得四百二十箇解脫門，
<lb ed="X" n="0015b14"/><lb ed="R088" n="0734b13"/>以明同得佛解脫，同入佛知見，以明不悟是凡，悟卽
<lb ed="X" n="0015b15"/><lb ed="R088" n="0734b14"/>同佛，以與後學作樣式，令倣之也。</p>
<lb ed="X" n="0015b16"/><lb ed="R088" n="0734b15"/><p xml:id="pX05p0015b1601">大自在天王至<name role="" type="person">忉利天</name>王十衆主伴，百天王得百解
<lb ed="X" n="0015b17"/><lb ed="R088" n="0734b16"/>脫門，讚佛十地行果。</p>
<lb ed="X" n="0015b18"/><lb ed="R088" n="0734b17"/><p xml:id="pX05p0015b1801">日天子至阿脩羅王、十衆、百王，得百解脫門，讚佛十
<lb ed="X" n="0015b19"/><lb ed="R088" n="0734b18"/>回向行果。</p>
<lb ed="X" n="0015b20"/><lb ed="R088" n="0735a01"/><p xml:id="pX05p0015b2001">主晝神至主稼神，十衆百神，得百解脫門，讚佛十行
<lb ed="X" n="0015b21"/><lb ed="R088" n="0735a02"/>之果。</p>
<lb ed="X" n="0015b22"/><lb ed="R088" n="0735a03"/><p xml:id="pX05p0015b2201">主藥神至海月光大明菩薩等十衆百人，得百解脫
<lb ed="X" n="0015b23"/><lb ed="R088" n="0735a04"/>門，讚佛十住行果。</p>
<lb ed="X" n="0015b24"/><lb ed="R088" n="0735a05"/><p xml:id="pX05p0015b2401">普賢一人，獨入十解脫門。明獨當等覺位中十法，一
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0015c" n="0015c"/>
<lb ed="X" n="0015c01"/><lb ed="R088" n="0735a06"/>卽一切，一多自在，延促自由，總攝之義。普賢衆中九
<lb ed="X" n="0015c02"/><lb ed="R088" n="0735a07"/>人，加淨德妙光一人爲十，得十解脫門。淨德妙光，是
<lb ed="X" n="0015c03"/><lb ed="R088" n="0735a08"/>文殊別號。明等覺位中，因果理智，萬行圓融。</p>
<lb ed="X" n="0015c04"/><lb ed="R088" n="0735a09"/><p xml:id="pX05p0015c0401">爾時，如來師子之座，一切莊嚴具中，一一各出佛刹
<lb ed="X" n="0015c05"/><lb ed="R088" n="0735a10"/>塵數菩薩，其諸上首，各興供雲，說頌讚佛，各隨方面，
<lb ed="X" n="0015c06"/><lb ed="R088" n="0735a11"/>化座而坐者，明以法身爲座體，普賢萬行爲座上，莊
<lb ed="X" n="0015c07"/><lb ed="R088" n="0735a12"/>嚴無作智爲座上。佛座出菩薩，是古佛舊行，明今佛
<lb ed="X" n="0015c08"/><lb ed="R088" n="0735a13"/>合古行，古行合今佛，古今不二，亦明因果不二，故於
<lb ed="X" n="0015c09"/><lb ed="R088" n="0735a14"/>本行報得果內，還出本自行因之衆。又座外普賢衆，
<lb ed="X" n="0015c10"/><lb ed="R088" n="0735a15"/>是佛利他之行，座內之人，是佛自行所契普賢之衆，
<lb ed="X" n="0015c11"/><lb ed="R088" n="0735a16"/>此之大衆，古今諸佛，一道無二，衆生乘之，卽名乘如
<lb ed="X" n="0015c12"/><lb ed="R088" n="0735a17"/>來乘，至於道場，以一切法皆道場也。</p>
<lb ed="X" n="0015c13"/><lb ed="R088" n="0735a18"/><p xml:id="pX05p0015c1301">爾時佛神力故，其地六種十八相震動者，明常隨佛
<lb ed="X" n="0015c14"/><lb ed="R088" n="0735b01"/>衆，諸天神王衆，及座內古今諸佛同因衆，樹內流光
<lb ed="X" n="0015c15"/><lb ed="R088" n="0735b02"/>衆，宮殿內十悲衆，當佛自衆來集，得益賀佛，衆心喜
<lb ed="X" n="0015c16"/><lb ed="R088" n="0735b03"/>動，故地隨動。此明自衆大集一終，然後面門放光普
<lb ed="X" n="0015c17"/><lb ed="R088" n="0735b04"/>集，他土亦來，明無自他中之他。化儀主伴，龍行雲應，
<lb ed="X" n="0015c18"/><lb ed="R088" n="0735b05"/>法事合然，以眞法性，塵刹普周，一刹那中，三世同際，
<lb ed="X" n="0015c19"/><lb ed="R088" n="0735b06"/>還以一多相含不同門，該括如是放光集衆意，令知
<lb ed="X" n="0015c20"/><lb ed="R088" n="0735b07"/>佛境界，相參無二。<anchor xml:id="nkr_note_add_0015c2001" n="0015c2001"/><anchor xml:id="beg0015c2001" n="0015c2001"/>已<anchor xml:id="end0015c2001"/>上是初成正覺，顯示五位行門
<lb ed="X" n="0015c21"/><lb ed="R088" n="0735b08"/>一終因果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0015c22"/><lb ed="R088" n="0735b09"/><cb:div type="pin"><cb:mulu type="品" level="1">如來現相品第二</cb:mulu><head>○如來現相品第二</head>
<lb ed="X" n="0015c23"/><lb ed="R088" n="0735b10"/><p xml:id="pX05p0015c2301">如來現相者，以諸菩薩及一切世間主，默念佛地、佛
<lb ed="X" n="0015c24"/><lb ed="R088" n="0735b11"/>境界等三十七疑，乃於供具中出聲說頌致問，而如
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0016a" n="0016a"/>
<lb ed="X" n="0016a01"/><lb ed="R088" n="0735b12"/>來心卽知衆疑，於齒間放光，其光徧於十方，出聲說
<lb ed="X" n="0016a02"/><lb ed="R088" n="0735b13"/>頌，雲集十方衆海，是現佛境界自在相也。供具說頌，
<lb ed="X" n="0016a03"/><lb ed="R088" n="0735b14"/>明心境無二，以一切法總是法界不思議體也。如來
<lb ed="X" n="0016a04"/><lb ed="R088" n="0735b15"/>知衆所疑，以法界心同衆生心也。現齒光相，以口齒
<lb ed="X" n="0016a05"/><lb ed="R088" n="0735b16"/>是吐納言音之處，表吿衆令集也。十方世界蒙佛光
<lb ed="X" n="0016a06"/><lb ed="R088" n="0735b17"/>明，皆有佛刹塵數菩薩，從其佛所而來，皆興十種世
<lb ed="X" n="0016a07"/><lb ed="R088" n="0735b18"/>界海塵數供養雲者，此他土來衆，是無自他中之他，
<lb ed="X" n="0016a08"/><lb ed="R088" n="0736a01"/>以成化儀主伴，其十種供養雲，表十波羅蜜行也。此
<lb ed="X" n="0016a09"/><lb ed="R088" n="0736a02"/>諸菩薩身毛孔中，一一各現世界海塵數光明，一一
<lb ed="X" n="0016a10"/><lb ed="R088" n="0736a03"/>光中現世界海塵數菩薩，一一菩薩徧入法界，安立
<lb ed="X" n="0016a11"/><lb ed="R088" n="0736a04"/>海所有塵，一一塵中悉有佛刹微塵數刹，一一刹皆
<lb ed="X" n="0016a12"/><lb ed="R088" n="0736a05"/>有三世諸佛，其諸菩薩一一悉能往詣同事利生者，
<lb ed="X" n="0016a13"/><lb ed="R088" n="0736a06"/>明法界不思議體性，身心境界自他無礙，能同能異，
<lb ed="X" n="0016a14"/><lb ed="R088" n="0736a07"/>如帝網境界重重參暎也。如來眉間毫相放光，名普
<lb ed="X" n="0016a15"/><lb ed="R088" n="0736a08"/>照十方藏者，明是十地菩薩智滿中道敎行之光。光
<lb ed="X" n="0016a16"/><lb ed="R088" n="0736a09"/>所出衆，上首名一切法勝音，卽是十地滿足中道果
<lb ed="X" n="0016a17"/><lb ed="R088" n="0736a10"/>行，將此中道覺行悲智圓滿法界行門毫塵刹海無
<lb ed="X" n="0016a18"/><lb ed="R088" n="0736a11"/>障礙法，答前大衆三十七問，使令現在及以未來信
<lb ed="X" n="0016a19"/><lb ed="R088" n="0736a12"/>此十地法界因果法門行滿十方，咸令獲益。故經云：
<lb ed="X" n="0016a20"/><lb ed="R088" n="0736a13"/>欲令一切大衆得於如來無邊境界神通力故，放眉
<lb ed="X" n="0016a21"/><lb ed="R088" n="0736a14"/>間光。其光還入佛足下者，足下是初信發行之際，欲
<lb ed="X" n="0016a22"/><lb ed="R088" n="0736a15"/>令大衆所信所行是佛果海理智體用不相離法也。
<lb ed="X" n="0016a23"/><lb ed="R088" n="0736a16"/>上首坐蓮華臺，諸眷屬坐華鬚者，表萬行主伴與前
<lb ed="X" n="0016a24"/><lb ed="R088" n="0736a17"/>菩薩毛孔流光所出之衆相似，明法界理智中圓滿
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0016b" n="0016b"/>
<lb ed="X" n="0016b01"/><lb ed="R088" n="0736a18"/>自在之行無體可礙也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0016b02"/><lb ed="R088" n="0736b01"/><cb:div type="pin"><cb:mulu type="品" level="1">普賢三昧品第三</cb:mulu><head>○普賢三昧品第三</head>
<lb ed="X" n="0016b03"/><lb ed="R088" n="0736b02"/><p xml:id="pX05p0016b0301">普賢菩薩入毗盧遮那如來藏身三昧者，毗盧此云
<lb ed="X" n="0016b04"/><lb ed="R088" n="0736b03"/>光，遮那云種種遍照。如來是法性之體，藏身是含容
<lb ed="X" n="0016b05"/><lb ed="R088" n="0736b04"/>衆法之智，明以理智敎行隨根利益。三云正，如寅月
<lb ed="X" n="0016b06"/><lb ed="R088" n="0736b05"/>三陽生爲正月。又一止爲正，以一心止其道自正。昧
<lb ed="X" n="0016b07"/><lb ed="R088" n="0736b06"/>云定，五蘊情識冥昧不行，卽眞智現前，故三昧是正
<lb ed="X" n="0016b08"/><lb ed="R088" n="0736b07"/>定也。普賢入者，普賢三昧恒無定亂，如十定品中灌
<lb ed="X" n="0016b09"/><lb ed="R088" n="0736b08"/>頂大士起諸想念而求普賢，則普賢常在三昧定亂
<lb ed="X" n="0016b10"/><lb ed="R088" n="0736b09"/>俱眞。但以普賢紹佛法界大智之家，爲佛萬行徧周
<lb ed="X" n="0016b11"/><lb ed="R088" n="0736b10"/>克家之長子，將談佛家果海及衆生業報海，故須入
<lb ed="X" n="0016b12"/><lb ed="R088" n="0736b11"/>定以成化儀軌則也。普賢入此三昧時，盡法界虗空
<lb ed="X" n="0016b13"/><lb ed="R088" n="0736b12"/>界一切國土所有微塵，一一塵中有世界海塵數佛
<lb ed="X" n="0016b14"/><lb ed="R088" n="0736b13"/>刹，一切刹中有世界海塵數佛，一一佛前有世界海
<lb ed="X" n="0016b15"/><lb ed="R088" n="0736b14"/>塵數普賢，皆亦入此三昧，一一普賢皆有十方物現。
<lb ed="X" n="0016b16"/><lb ed="R088" n="0736b15"/>摩頂及與智者，明普賢行徧周法界，如天帝網光影
<lb ed="X" n="0016b17"/><lb ed="R088" n="0736b16"/>交參重重無盡，以差別智與根本智相契爲十方佛
<lb ed="X" n="0016b18"/><lb ed="R088" n="0736b17"/>現，以二智相及爲摩頂，相印可爲與智也。從三昧起
<lb ed="X" n="0016b19"/><lb ed="R088" n="0736b18"/>者，以將擧佛果海及衆生海，故從果體起其行用也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0016b20"/><lb ed="R088" n="0737a01"/><cb:div type="pin"><cb:mulu type="品" level="1">世界成就品第四</cb:mulu><head>○世界成就品第四</head>
<lb ed="X" n="0016b21"/><lb ed="R088" n="0737a02"/><p xml:id="pX05p0016b2101">普賢菩薩，擧世界海，種種形狀，種種依住，及諸苦樂
<lb ed="X" n="0016b22"/><lb ed="R088" n="0737a03"/>淨穢，皆隨衆生自業所成。衆生業轉變，則刹海轉變；
<lb ed="X" n="0016b23"/><lb ed="R088" n="0737a04"/>衆生業成壞，則刹海成壞；衆生業<anchor xml:id="nkr_note_add_0016b2301" n="0016b2301"/><anchor xml:id="beg0016b2301" n="0016b2301"/>染<anchor xml:id="end0016b2301"/>淨，則刹海染淨。
<lb ed="X" n="0016b24"/><lb ed="R088" n="0737a05"/>以衆生心行無邊故，諸刹海無有邊際。佛菩薩於如
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0016c" n="0016c"/>
<lb ed="X" n="0016c01"/><lb ed="R088" n="0737a06"/>是刹海，皆以大願、大悲、大行，及不思議變化之力，而
<lb ed="X" n="0016c02"/><lb ed="R088" n="0737a07"/>得淸淨莊嚴。以衆生業海無盡故，佛菩薩廣大身語
<lb ed="X" n="0016c03"/><lb ed="R088" n="0737a08"/>智行果海，亦無有盡。明佛菩薩普賢行海，皆從衆生
<lb ed="X" n="0016c04"/><lb ed="R088" n="0737a09"/>業行海起。令諸脩學之士，知衆生境界，卽佛境界，衆
<lb ed="X" n="0016c05"/><lb ed="R088" n="0737a10"/>生心界，等法界，虗空界，光影相入，重重無礙。非彼人
<lb ed="X" n="0016c06"/><lb ed="R088" n="0737a11"/>天權學，所有一異淨穢，自他往來，諸曲見也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0016c07"/><lb ed="R088" n="0737a12"/><cb:div type="pin"><cb:mulu type="品" level="1"><name role="" type="person">華藏世界</name>品第五</cb:mulu><head>○<name role="" type="person">華藏世界</name>品第五</head>
<lb ed="X" n="0016c08"/><lb ed="R088" n="0737a13"/><p xml:id="pX05p0016c0801"><name role="" type="person">華藏世界</name>者，普賢菩薩擧佛五位行業，報得莊嚴果
<lb ed="X" n="0016c09"/><lb ed="R088" n="0737a14"/>海，開廓衆生知見。以此廣大報土，是蓮華所持，而含
<lb ed="X" n="0016c10"/><lb ed="R088" n="0737a15"/>藏一切世界，名爲華藏也。此<name role="" type="person">華藏世界</name>下，有十種風
<lb ed="X" n="0016c11"/><lb ed="R088" n="0737a16"/>輪持載者，是大願波羅蜜中，十波羅蜜所成之報。以
<lb ed="X" n="0016c12"/><lb ed="R088" n="0737a17"/>法身無性，若無志願，則一切行皆不能成。如無舵舟，
<lb ed="X" n="0016c13"/><lb ed="R088" n="0737a18"/>隨波漂轉。故以大願智輪，持諸萬行，報感風輪，持諸
<lb ed="X" n="0016c14"/><lb ed="R088" n="0737b01"/>世界也。世界在蓮華藏，是法身隨行無染無依智報。
<lb ed="X" n="0016c15"/><lb ed="R088" n="0737b02"/>華名種種蕋香幢，是差別智不傾惑報。<name role="" type="person">香水海</name>，是無
<lb ed="X" n="0016c16"/><lb ed="R088" n="0737b03"/>量無邊大慈悲報。香水河，是進脩不息報。金剛地，是
<lb ed="X" n="0016c17"/><lb ed="R088" n="0737b04"/>平等性堅固行報。<name role="" type="person">輪圍山</name>，是大慈防護戒行之報。衆
<lb ed="X" n="0016c18"/><lb ed="R088" n="0737b05"/>寶妙華，是開敷萬行報。寶樹，是覆蔭衆生行報。夫報
<lb ed="X" n="0016c19"/><lb ed="R088" n="0737b06"/>不虗得，故云皆是毗盧遮那如來，往昔於世界海塵
<lb ed="X" n="0016c20"/><lb ed="R088" n="0737b07"/>數佛所，淨脩世界海塵數大願所嚴淨也。世界種者，
<lb ed="X" n="0016c21"/><lb ed="R088" n="0737b08"/>三千大千世界，數至一恒河沙，爲一世界海。海世界，
<lb ed="X" n="0016c22"/><lb ed="R088" n="0737b09"/>數至一恒河沙，爲一世界性。性世界，數至一恒河沙，
<lb ed="X" n="0016c23"/><lb ed="R088" n="0737b10"/>爲一世界種。此華藏中，有不可說佛刹微塵數世界
<lb ed="X" n="0016c24"/><lb ed="R088" n="0737b11"/>種。最中心<name role="" type="person">香水海</name>內世界種，有二十重世界，上下相
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0017a" n="0017a"/>
<lb ed="X" n="0017a01"/><lb ed="R088" n="0737b12"/>去各佛刹塵數世界。此<name role="" type="person">娑婆世界</name>在第十三重，最下
<lb ed="X" n="0017a02"/><lb ed="R088" n="0737b13"/>第一重有一佛刹塵數世界圍繞，次第增至最上第
<lb ed="X" n="0017a03"/><lb ed="R088" n="0737b14"/>二十重，有二十佛刹塵數世界圍繞。此世界種外，十
<lb ed="X" n="0017a04"/><lb ed="R088" n="0737b15"/>方環列有十箇世界種，亦各有二十重，其高下相去，
<lb ed="X" n="0017a05"/><lb ed="R088" n="0737b16"/>其圍繞漸增，悉與中心世界種同。此十箇世界種外，
<lb ed="X" n="0017a06"/><lb ed="R088" n="0737b17"/>周圍有一百箇世界種。此一百箇世界種內，最近輪
<lb ed="X" n="0017a07"/><lb ed="R088" n="0737b18"/>圍山十箇世界種，上下略擧四重，重數雖少，還與二
<lb ed="X" n="0017a08"/><lb ed="R088" n="0738a01"/>十種者高下齊等。其九十箇世界種不言重數，總計
<lb ed="X" n="0017a09"/><lb ed="R088" n="0738a02"/>一百一十一箇世界種，如天帝網分布而住其間，重
<lb ed="X" n="0017a10"/><lb ed="R088" n="0738a03"/>重世界如日月星等，以風持載而處於空中也。此諸
<lb ed="X" n="0017a11"/><lb ed="R088" n="0738a04"/>世界種以何因者，中心一箇世界種是佛根本不動
<lb ed="X" n="0017a12"/><lb ed="R088" n="0738a05"/>智報，其外十箇世界種是佛五位法門一因一果之
<lb ed="X" n="0017a13"/><lb ed="R088" n="0738a06"/>報，一一有二十重是十波羅蜜一因一果之報，重重
<lb ed="X" n="0017a14"/><lb ed="R088" n="0738a07"/>中所有佛是勝進之果。次外一百箇世界種是五位
<lb ed="X" n="0017a15"/><lb ed="R088" n="0738a08"/>中五十箇波羅蜜一因一果所成之報，其內十箇世
<lb ed="X" n="0017a16"/><lb ed="R088" n="0738a09"/>界種只四重是四攝法利生之報，以四攝法卽是十
<lb ed="X" n="0017a17"/><lb ed="R088" n="0738a10"/>波羅蜜之行，故還與二十重之高下齊也。此華藏中
<lb ed="X" n="0017a18"/><lb ed="R088" n="0738a11"/>雜類世界種種分別者，是所攝之衆生各隨自業所
<lb ed="X" n="0017a19"/><lb ed="R088" n="0738a12"/>成之報，以衆生自業差別故，同在一處而境不同。衆
<lb ed="X" n="0017a20"/><lb ed="R088" n="0738a13"/>生妄想業風所持國土與佛菩薩大願智風所持實
<lb ed="X" n="0017a21"/><lb ed="R088" n="0738a14"/>報國土本是一土，佛菩薩行徧衆生界，則其報土亦
<lb ed="X" n="0017a22"/><lb ed="R088" n="0738a15"/>自徧衆生界，但由衆生行業差殊自不能見，如世靈
<lb ed="X" n="0017a23"/><lb ed="R088" n="0738a16"/>神鬼物與人同處而人不能得見也。此<name role="" type="person">華藏世界</name>圓
<lb ed="X" n="0017a24"/><lb ed="R088" n="0738a17"/>攝三世者，以三世卽一念，一念卽無念，於無念中不
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0017b" n="0017b"/>
<lb ed="X" n="0017b01"/><lb ed="R088" n="0738a18"/>壞諸念，無時中不癈諸時，故佛及衆生三世行業報
<lb ed="X" n="0017b02"/><lb ed="R088" n="0738b01"/>境總於其中互相顯現，如百千鏡四面俱懸，前後影
<lb ed="X" n="0017b03"/><lb ed="R088" n="0738b02"/>象相參徹也。此<name role="" type="person">華藏世界</name>隱現自在者，順法身則萬
<lb ed="X" n="0017b04"/><lb ed="R088" n="0738b03"/>象俱寂，隨智用則萬象都生，隨大悲則恒居生死，隨
<lb ed="X" n="0017b05"/><lb ed="R088" n="0738b04"/>理智則生死恒眞，是故隱現萬端而純雜無礙也。夫
<lb ed="X" n="0017b06"/><lb ed="R088" n="0738b05"/>佛國本空而此華藏如是廣大者，爲二乘滯寂廢行
<lb ed="X" n="0017b07"/><lb ed="R088" n="0738b06"/>及權敎樂生他土，及怖空衆生隨境存業不能解脫，
<lb ed="X" n="0017b08"/><lb ed="R088" n="0738b07"/>是故彰此福智願行廣大境界，令知佛土無生無滅，
<lb ed="X" n="0017b09"/><lb ed="R088" n="0738b08"/>但爲利益衆生而以本願力故常住其中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0017b10"/><lb ed="R088" n="0738b09"/><cb:div type="pin"><cb:mulu type="品" level="1">毗盧遮那品第六</cb:mulu><head>○毗盧遮那品第六</head>
<lb ed="X" n="0017b11"/><lb ed="R088" n="0738b10"/><p xml:id="pX05p0017b1101">此品來者，以前五品擧現在<name role="" type="person">毗盧遮那佛</name>果，恐諸後
<lb ed="X" n="0017b12"/><lb ed="R088" n="0738b11"/>學意疑古無舊跡，今何所來？故此品引古佛應世道
<lb ed="X" n="0017b13"/><lb ed="R088" n="0738b12"/>跡，印今毗盧遮那出世之法，相襲不異，引古以成今
<lb ed="X" n="0017b14"/><lb ed="R088" n="0738b13"/>信，還以今佛之號名品，還是普賢說？以來文未足，故
<lb ed="X" n="0017b15"/><lb ed="R088" n="0738b14"/>此品無結終處也。此上六品經有三法六周徧義，毗
<lb ed="X" n="0017b16"/><lb ed="R088" n="0738b15"/>盧遮那如來是無相法身，文殊是大智，普賢是大行，
<lb ed="X" n="0017b17"/><lb ed="R088" n="0738b16"/>此三法是五位進脩之體。其世主妙嚴品明佛智身
<lb ed="X" n="0017b18"/><lb ed="R088" n="0738b17"/>周徧，如來現相品齒光十方吿衆明佛語業音聲周
<lb ed="X" n="0017b19"/><lb ed="R088" n="0738b18"/>徧，普賢三昧品明佛體用行門周徧，世界成就品明
<lb ed="X" n="0017b20"/><lb ed="R088" n="0739a01"/>佛身行周徧，<name role="" type="person">華藏世界</name>品明佛智悲萬行圓滿報土
<lb ed="X" n="0017b21"/><lb ed="R088" n="0739a02"/>周徧，此品明佛無時智體三世周徧。學者體此三法
<lb ed="X" n="0017b22"/><lb ed="R088" n="0739a03"/>六周徧義，信佛所行規式，以成自<anchor xml:id="nkr_note_add_0017b2201" n="0017b2201"/><anchor xml:id="beg0017b2201" n="0017b2201"/>己<anchor xml:id="end0017b2201"/>信心，方是悟佛
<lb ed="X" n="0017b23"/><lb ed="R088" n="0739a04"/>知見不差謬也。此上說菩薩衆生染淨業報及佛報
<lb ed="X" n="0017b24"/><lb ed="R088" n="0739a05"/>土，是答前世主所疑佛海、佛境界海、菩薩行海、波羅
<pb ed="X" xml:id="X05.0226.0017c" n="0017c"/>
<lb ed="X" n="0017c01"/><lb ed="R088" n="0739a06"/>蜜海、衆生海等默問也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0017c02"/><lb ed="R088" n="0739a07"/>
<lb ed="X" n="0017c03"/><lb ed="R088" n="0739a08"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大方廣佛華嚴經合論纂要卷上</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0003a0601" to="#end0003a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0003b0701" to="#end0003b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0003c0901" to="#end0003c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0004c1801" to="#end0004c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0005a0401" to="#end0005a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0005c0601" to="#end0005c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0005c1001" to="#end0005c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0005c2101" to="#end0005c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0006c1101" to="#end0006c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0007b0101" to="#end0007b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0007b0301" to="#end0007b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0007b0401" to="#end0007b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0007b0701" to="#end0007b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0007c0801" to="#end0007c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0008c2201" to="#end0008c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0009b2301" to="#end0009b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0009c1601" to="#end0009c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0010a0401" to="#end0010a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0010a2301" to="#end0010a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0010a2401" to="#end0010a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0010a2402" to="#end0010a2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0011b0501" to="#end0011b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0011c1901" to="#end0011c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0012a1301" to="#end0012a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0012c0601" to="#end0012c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0012c0801" to="#end0012c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">喜</lem><rdg wit="#wit.orig">善</rdg></app>
<app from="#beg0012c1201" to="#end0012c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0012c1401" to="#end0012c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0013b0601" to="#end0013b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0013b1101" to="#end0013b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0014b0801" to="#end0014b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0014c1301" to="#end0014c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0014c1701" to="#end0014c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0015a0501" to="#end0015a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0015a0601" to="#end0015a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0015a1001" to="#end0015a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0015a1401" to="#end0015a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0015a2201" to="#end0015a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0015c2001" to="#end0015c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0016b2301" to="#end0016b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">染</lem><rdg wit="#wit.orig">梁</rdg></app>
<app from="#beg0017b2201" to="#end0017b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0001001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0001001">目錄新作</note>
<note n="0003001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0003001">眞疑直</note>
<note n="0004001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0004001">十上疑有脫字</note>
<note n="0005001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0005001">六疑云</note>
<note n="0006001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0006001">塵疑鹿</note>
<note n="0007001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0007001">三疑五</note>
<note n="0007002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0007002">五下疑脫十字</note>
<note n="0014001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0014001">令疑今</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0003a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0003a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0003b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0003b0701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0003c0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0003c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0004c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0004c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0005a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0005a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0005c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0005c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0005c1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0005c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0005c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0005c2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0006c1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0006c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0007b0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0007b0101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0007b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0007b0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0007b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0007b0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0007b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0007b0701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0007c0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0007c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0008c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0008c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0009b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0009b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0009c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0009c1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0010a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0010a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0010a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0010a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0010a2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0010a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0010a2402" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0010a2402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0011b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0011b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0011c1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0011c1901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0012a1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0012a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0012c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0012c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0012c0801" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X05.0012c08.14" target="#nkr_note_add_0012c0801">喜【CB】，善【卍續】</note>
<note n="0012c1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0012c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0012c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0012c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0013b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0013b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0013b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0013b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0014b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0014b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0014c1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0014c1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0014c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0014c1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0015a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0015a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0015a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0015a0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0015a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0015a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0015a1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0015a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0015a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0015a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0015c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0015c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0016b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0016b2301">染【CB】，梁【卍續】</note>
<note n="0017b2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0017b2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>