<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X05n0227">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 227 華嚴經行願品疏</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 227 華嚴經行願品疏</title>
			<author>唐 澄觀述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>AI</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>10卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">5</idno>.<idno type="no">227</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-07-18 21:29:46 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">華嚴經行願品疏</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Punctuated draft text as provided by GJ.cool AI auto punctuation engine</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識，古籍酷 AI 自動標點引擎提供新式標點初稿</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>AI 標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
						<witness xml:id="wit1">【麗-CB】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB01002">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01002</charName>
				<mapping cb:dec="984042" type="PUA">U+F03EA</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3775</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[得-彳]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01848">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01848</charName>
				<mapping cb:dec="984888" type="PUA">U+F0738</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3B6C</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[木*豕]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04584">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04584</charName>
				<mapping cb:dec="987624" type="PUA">U+F11E8</mapping>
			<mapping type="unicode">U+285C9</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>邃</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[遽-虍+穴]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB06171">
				<charName>CBETA CHARACTER CB06171</charName>
				<mapping cb:dec="989211" type="PUA">U+F181B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E78F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>遞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[逅-口+巾]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-10-27T10:33:19">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0048b" n="0048b"/>
<lb ed="X" n="0048b01"/>
<lb ed="X" n="0048b02"/>
<lb ed="X" n="0048b03"/><cb:docNumber>No. 227</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0048b04"/><lb ed="R007" n="0471a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>貞元新譯華嚴經疏卷第一<note place="inline">幷序</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0048b05"/>
<lb ed="X" n="0048b06"/><lb ed="R007" n="0471a02"/><byline cb:type="author">敕太原府大<name role="" type="person">崇福寺</name>沙門澄觀述</byline>
<lb ed="X" n="0048b07"/><lb ed="R007" n="0471a03"/><cb:div><p xml:id="pX05p0048b0701"><note place="inline">總有十門，此卷有四：一、第一敎起因緣門，二、第二敎門權實門，三、第三所詮義理門，四、第四辯定所宗門。</note></p>
<lb ed="X" n="0048b08"/><lb ed="R007" n="0471a04"/><p xml:id="pX05p0048b0801">大哉眞界，萬法資始。包空有而絕相，入言象而無迹。
<lb ed="X" n="0048b09"/><lb ed="R007" n="0471a05"/>妙有得之而不有，眞空得之而不空，生滅得之而眞
<lb ed="X" n="0048b10"/><lb ed="R007" n="0471a06"/>常，緣起得之而交暎。我佛得之，妙踐眞覺，廓淨塵習，
<lb ed="X" n="0048b11"/><lb ed="R007" n="0471a07"/>寂寥於萬化之域，動用於一虗之中，融身刹以相含，
<lb ed="X" n="0048b12"/><lb ed="R007" n="0471a08"/>流聲光以遐燭。　我皇得之，靈鑒虗極，保合大和，聖
<lb ed="X" n="0048b13"/><lb ed="R007" n="0471a09"/>文掩於百王，淳風吹於萬國，敷玄化以覺夢，垂天眞
<lb ed="X" n="0048b14"/><lb ed="R007" n="0471a10"/>以性情。是知不有大虗，曷展無涯之照；不有眞界，豈
<lb ed="X" n="0048b15"/><lb ed="R007" n="0471a11"/>淨等空之心。大方廣佛華嚴經者，卽窮斯旨趣，盡其
<lb ed="X" n="0048b16"/><lb ed="R007" n="0471a12"/>原流，故得恢廓宏遠，包納冲<g ref="#CB04584">𨗉</g>，不可得而思議矣。指
<lb ed="X" n="0048b17"/><lb ed="R007" n="0471a13"/>其原也，情塵有經，智海無外，妄惑非取，重玄不空。四
<lb ed="X" n="0048b18"/><lb ed="R007" n="0471a14"/>句之火莫焚，萬法之門皆入。冥二際而不一，動千變
<lb ed="X" n="0048b19"/><lb ed="R007" n="0471a15"/>而非多。事理交徹而兩亡，以性融相而無盡。若秦鏡
<lb ed="X" n="0048b20"/><lb ed="R007" n="0471a16"/>之互照，猶帝珠之相含。重重交光，歷歷齊現。故得圓
<lb ed="X" n="0048b21"/><lb ed="R007" n="0471a17"/>至功於頃尅，見佛境於塵毛。諸佛心內衆生，新新作
<lb ed="X" n="0048b22"/><lb ed="R007" n="0471a18"/>佛；衆生心中諸佛，念念證眞。一字法門，海墨書而不
<lb ed="X" n="0048b23"/><lb ed="R007" n="0471b01"/>盡；一毫之善，空界盡而無窮。語其定也，冥一如之無
<lb ed="X" n="0048b24"/><lb ed="R007" n="0471b02"/>心，卽萬動之恒寂。海湛眞智，光含性空。星羅法身，影
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0048c" n="0048c"/>
<lb ed="X" n="0048c01"/><lb ed="R007" n="0471b03"/>落心水。圓音非扣而長演，果海離念而心傳。萬行忘
<lb ed="X" n="0048c02"/><lb ed="R007" n="0471b04"/>照而齊修，漸頓無得而雙入。雖四心被廣，八難頓超；
<lb ed="X" n="0048c03"/><lb ed="R007" n="0471b05"/>而一極唱高，二乘絕聽。當其器也，百城詢友，一道棲
<lb ed="X" n="0048c04"/><lb ed="R007" n="0471b06"/>神。明正爲南，方盡南矣；益我爲友，人皆友焉。遇三毒
<lb ed="X" n="0048c05"/><lb ed="R007" n="0471b07"/>而三德圓，入一塵而一心淨。千化不變其慮，萬境順
<lb ed="X" n="0048c06"/><lb ed="R007" n="0471b08"/>通于道。契文殊之妙智，宛是初心；入普賢之玄門，曾
<lb ed="X" n="0048c07"/><lb ed="R007" n="0471b09"/>無別體。失其旨也，徒修因於曠劫；得其門也，等諸佛
<lb ed="X" n="0048c08"/><lb ed="R007" n="0471b10"/>於一朝。杳矣，妙矣！廣矣，大矣！實乃<anchor xml:id="nkr_note_orig_0048002" n="0048002"/>聲諸佛之靈府，拔
<lb ed="X" n="0048c09"/><lb ed="R007" n="0471b11"/>玄根之幽致。昇慧日以廓妄，扇慈風以長春。包性相
<lb ed="X" n="0048c10"/><lb ed="R007" n="0471b12"/>之洪流，掩群經之光彩。豈唯明逾朝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0048003" n="0048003"/>徹，靜越坐忘而
<lb ed="X" n="0048c11"/><lb ed="R007" n="0471b13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0048c1101" n="0048c1101"/><anchor xml:id="beg0048c1101" n="0048c1101"/>已<anchor xml:id="end0048c1101"/>耶？然玄籍百千，幽關半掩。　我皇御宇，德合乾坤。
<lb ed="X" n="0048c12"/><lb ed="R007" n="0471b14"/>光宅萬方，重譯來貢。東風入律，西天輪越海之誠；南
<lb ed="X" n="0048c13"/><lb ed="R007" n="0471b15"/>印御書，北闕献朝宗之敬。特迴明詔，再譯眞詮。光闡
<lb ed="X" n="0048c14"/><lb ed="R007" n="0471b16"/>大献，增輝新理。<note place="inline">澄觀</note>顧多天幸，欽矚盛明。奉　詔譯
<lb ed="X" n="0048c15"/><lb ed="R007" n="0471b17"/>場，承旨幽贊。抃躍兢惕，三復竭愚。露滴天池，喜合百
<lb ed="X" n="0048c16"/><lb ed="R007" n="0471b18"/>川之味；塵陪華嶽，無增萬仞之高。大方廣者，所證法
<lb ed="X" n="0048c17"/><lb ed="R007" n="0472a01"/>也；佛華嚴者，能證人也。極虗空之可度，體無邊涯，大
<lb ed="X" n="0048c18"/><lb ed="R007" n="0472a02"/>也；竭滄溟之可飮，法門無盡，方也；碎塵刹而可數，用
<lb ed="X" n="0048c19"/><lb ed="R007" n="0472a03"/>無能測，廣也；離覺所覺，朗萬法之幽<g ref="#CB04584">𨗉</g>，佛也；芬敷萬
<lb ed="X" n="0048c20"/><lb ed="R007" n="0472a04"/>行，榮曜衆德，華也；圓茲行德，飾彼十身，嚴也；貫攝玄
<lb ed="X" n="0048c21"/><lb ed="R007" n="0472a05"/>妙，以成眞光之彩，經也。總斯七字，爲一部之宏綱，則
<lb ed="X" n="0048c22"/><lb ed="R007" n="0472a06"/>無盡法門，思過半矣。</p>
<lb ed="X" n="0048c23"/><lb ed="R007" n="0472a07"/><lg type="regular" xml:id="lgX05p0048c2301"><l>稽首歸依眞法界，</l><l>光明遍照諸如來。</l>
<lb ed="X" n="0048c24"/><lb ed="R007" n="0472a08"/><l>普賢文殊海會尊，</l><l>願得冥資讚玄妙。</l></lg>
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0049a" n="0049a"/>
<lb ed="X" n="0049a01"/><lb ed="R007" n="0472a09"/><p xml:id="pX05p0049a0101">將釋經義，略啓十門：第一敎起因緣，第二敎門權實，
<lb ed="X" n="0049a02"/><lb ed="R007" n="0472a10"/>第三所詮義理，第四辯定所宗，第五修證淺深，第六
<lb ed="X" n="0049a03"/><lb ed="R007" n="0472a11"/>彰敎體性，第七部類品會，第八流傳感通，第九釋經
<lb ed="X" n="0049a04"/><lb ed="R007" n="0472a12"/>名題，第十隨文解釋。</p>
<lb ed="X" n="0049a05"/><lb ed="R007" n="0472a13"/><p xml:id="pX05p0049a0501">○今初。夫法無言象，非離言象。無言象而倒惑，執言
<lb ed="X" n="0049a06"/><lb ed="R007" n="0472a14"/>象而迷筌。故聖人利見，垂象設敎，必有由矣。非爲小
<lb ed="X" n="0049a07"/><lb ed="R007" n="0472a15"/>事，必由大緣。非是一因，因緣無量。親能發起，目之爲
<lb ed="X" n="0049a08"/><lb ed="R007" n="0472a16"/>因。疎而助發，名之爲緣。先因後緣，各開十義。</p>
<lb ed="X" n="0049a09"/><lb ed="R007" n="0472a17"/><p xml:id="pX05p0049a0901">●初因十義者，一法爾常規，二酬昔行願，三遂通物
<lb ed="X" n="0049a10"/><lb ed="R007" n="0472a18"/>感，四明示眞門，五開物性原，六宣說勝行，七令知地
<lb ed="X" n="0049a11"/><lb ed="R007" n="0472b01"/>位，八顯果德嚴，九示其終歸，十廣利今後。</p>
<lb ed="X" n="0049a12"/><lb ed="R007" n="0472b02"/><p xml:id="pX05p0049a1201">今初，第一、法爾常規者，一切諸佛法爾皆現無盡身
<lb ed="X" n="0049a13"/><lb ed="R007" n="0472b03"/>雲，於無盡刹常轉圓滿無盡法輪，令諸衆生達本還
<lb ed="X" n="0049a14"/><lb ed="R007" n="0472b04"/>原，窮未來際，無有休息，更無異轍，猶皇王帝道，千古
<lb ed="X" n="0049a15"/><lb ed="R007" n="0472b05"/>同規。是故經云：無量劫中修行滿，菩提樹下成正覺，
<lb ed="X" n="0049a16"/><lb ed="R007" n="0472b06"/>爲度衆生普現身，如雲充滿盡未來。十方菩薩偈云：
<lb ed="X" n="0049a17"/><lb ed="R007" n="0472b07"/>汝觀無上士，廣大智圓滿，不擇時非時，演法恒無盡。
<lb ed="X" n="0049a18"/><lb ed="R007" n="0472b08"/>旣不擇時，說無間矣。又云：法王大威力，常轉妙法輪。
<lb ed="X" n="0049a19"/><lb ed="R007" n="0472b09"/>明知此經法爾常說，猶日月之照，不因川源；如萬籟
<lb ed="X" n="0049a20"/><lb ed="R007" n="0472b10"/>之聲，非關撫擊。</p>
<lb ed="X" n="0049a21"/><lb ed="R007" n="0472b11"/><p xml:id="pX05p0049a2101">二、酬昔行願者。何以法爾如是轉耶？宿因深故。宿因
<lb ed="X" n="0049a22"/><lb ed="R007" n="0472b12"/>旣深，起果亦大。因相云何？謂諸如來創躡玄蹤，雙運
<lb ed="X" n="0049a23"/><lb ed="R007" n="0472b13"/>悲智，願周法界，行滿刹塵，誓將無盡法門度盡無邊
<lb ed="X" n="0049a24"/><lb ed="R007" n="0472b14"/>生界，酬昔行願。廣闢法門，略有二種：一、宿願力，二、宿
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0049b" n="0049b"/>
<lb ed="X" n="0049b01"/><lb ed="R007" n="0472b15"/>行力。故開敷樹華夜神言：善男子！世尊往昔爲菩薩
<lb ed="X" n="0049b02"/><lb ed="R007" n="0472b16"/>時，見一切衆生著我、我所，住無明闇室。乃至云：旣見
<lb ed="X" n="0049b03"/><lb ed="R007" n="0472b17"/>是<anchor xml:id="nkr_note_add_0049b0301" n="0049b0301"/><anchor xml:id="beg0049b0301" n="0049b0301"/>已<anchor xml:id="end0049b0301"/>，起大悲心，爲欲利益一切衆生，起諸大願，修諸
<lb ed="X" n="0049b04"/><lb ed="R007" n="0472b18"/>行等。又十方菩薩偈云：佛於無量劫，勤苦爲衆生，云
<lb ed="X" n="0049b05"/><lb ed="R007" n="0473a01"/>何諸世間，能報大師恩？明因深也。</p>
<lb ed="X" n="0049b06"/><lb ed="R007" n="0473a02"/><p xml:id="pX05p0049b0601">三遂通物感者，謂證解脫樂，寂然不動，機宜叩聖，感
<lb ed="X" n="0049b07"/><lb ed="R007" n="0473a03"/>而遂通。其猶明月無心，水淸影現。亦有二種：一通，二
<lb ed="X" n="0049b08"/><lb ed="R007" n="0473a04"/>別。通謂凡厥生靈，皆含佛智，無不被矣。別謂雖皆普
<lb ed="X" n="0049b09"/><lb ed="R007" n="0473a05"/>被，機有優降，益有淺深。其猶一水，方圓任器。略分五
<lb ed="X" n="0049b10"/><lb ed="R007" n="0473a06"/>種：一者正爲，謂一乘圓器。故經云：此經不入餘衆生
<lb ed="X" n="0049b11"/><lb ed="R007" n="0473a07"/>手，唯除乘不思議乘菩薩。又云：非餘境界之所知，普
<lb ed="X" n="0049b12"/><lb ed="R007" n="0473a08"/>賢行人方得入。又云：若有以淸淨，精勤集福智，具足
<lb ed="X" n="0049b13"/><lb ed="R007" n="0473a09"/>大功德，聞敎能隨入。皆正爲也。二者兼爲，謂今雖未
<lb ed="X" n="0049b14"/><lb ed="R007" n="0473a10"/>解，而能信向，以成堅種，如食金剛，終竟不銷。設因餘
<lb ed="X" n="0049b15"/><lb ed="R007" n="0473a11"/>過，墮於三塗，聞經信力，速能證悟。故地獄天子，因光
<lb ed="X" n="0049b16"/><lb ed="R007" n="0473a12"/>生天，三重頓圓。十地功德，明有信心，海水劫火，不能
<lb ed="X" n="0049b17"/><lb ed="R007" n="0473a13"/>爲障。三者引爲，謂權敎菩薩，未堪直聞圓融之法。故
<lb ed="X" n="0049b18"/><lb ed="R007" n="0473a14"/>十地中，借其次第行布之法，而誘引之，後令入實。其
<lb ed="X" n="0049b19"/><lb ed="R007" n="0473a15"/>猶置藥乳中，乳能愈病；以圓投相，相自亡權。四者、權
<lb ed="X" n="0049b20"/><lb ed="R007" n="0473a16"/>爲，謂二乘之人旣不聞見，故諸菩薩權示聲聞。或示
<lb ed="X" n="0049b21"/><lb ed="R007" n="0473a17"/>在座，如聾如盲，彰其絕分，警餘欣樂；或示在道，開悟
<lb ed="X" n="0049b22"/><lb ed="R007" n="0473a18"/>自他，知可迴心，自非究竟。五者、遠爲，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0049001" n="0049001"/>謂謂凡夫、外道、
<lb ed="X" n="0049b23"/><lb ed="R007" n="0473b01"/>闡提，雖聞生謗，墮於地獄；一熏耳識，功不唐捐，終令
<lb ed="X" n="0049b24"/><lb ed="R007" n="0473b02"/>獲益，乃至成佛。如狂罵藥，服必病除；如毒塗皷，聞者
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0049c" n="0049c"/>
<lb ed="X" n="0049c01"/><lb ed="R007" n="0473b03"/>皆死。是故經云：譬如生盲不見日，日光亦爲作饒益，
<lb ed="X" n="0049c02"/><lb ed="R007" n="0473b04"/>令知時節受飮食，永離衆患身安隱。無信衆生不見
<lb ed="X" n="0049c03"/><lb ed="R007" n="0473b05"/>佛，而佛亦爲興義利，聞名及以觸光明，因此乃至證
<lb ed="X" n="0049c04"/><lb ed="R007" n="0473b06"/>菩提。以斯五類，收無不盡。若約正爲，則後四類皆其
<lb ed="X" n="0049c05"/><lb ed="R007" n="0473b07"/>所揀，卽餘衆生；若約遠爲，邪見尙收，況於三乘而不
<lb ed="X" n="0049c06"/><lb ed="R007" n="0473b08"/>遍被？故慈雲廣布，若天無私；不揀榮枯，遐霏法雨。</p>
<lb ed="X" n="0049c07"/><lb ed="R007" n="0473b09"/><p xml:id="pX05p0049c0701">四、明示眞門者。頓緣遍轉，欲示眞乘，不識寶玉，不得
<lb ed="X" n="0049c08"/><lb ed="R007" n="0473b10"/>其用。或連城刖足，夜光案劒；或執石爲寶，掬泡謂珠。
<lb ed="X" n="0049c09"/><lb ed="R007" n="0473b11"/>今欲還源，要須明解。是故經云：衆生無始來，生死久
<lb ed="X" n="0049c10"/><lb ed="R007" n="0473b12"/>流轉，不了眞實義，故諸佛興世。然觸事皆眞，要唯有
<lb ed="X" n="0049c11"/><lb ed="R007" n="0473b13"/>二：一、事；二、理。亦卽二諦，此經雙明。此復有二：一、性相
<lb ed="X" n="0049c12"/><lb ed="R007" n="0473b14"/>昭著。謂不唯說事，令物淪相；不唯明理，使物滯空。凡
<lb ed="X" n="0049c13"/><lb ed="R007" n="0473b15"/>是一義，必性相雙明，使夫學者不滯偏執。二、事理交
<lb ed="X" n="0049c14"/><lb ed="R007" n="0473b16"/>徹，性相渾融。此復有二：一、事理無<g ref="#CB01002">㝵</g>；二、事事無<g ref="#CB01002">㝵</g>。次
<lb ed="X" n="0049c15"/><lb ed="R007" n="0473b17"/>下當說。</p>
<lb ed="X" n="0049c16"/><lb ed="R007" n="0473b18"/><p xml:id="pX05p0049c1601">五、開物性源者，謂上理事衆生，性有其猶，要是眞璞，
<lb ed="X" n="0049c17"/><lb ed="R007" n="0474a01"/>琢成寶器。良以衆生性含智海，識洞眞空，衣蔽玄珠，
<lb ed="X" n="0049c18"/><lb ed="R007" n="0474a02"/>室埋祕藏。而妄隨境變，體逐相遷，鼓擊眞源，浩蕩無
<lb ed="X" n="0049c19"/><lb ed="R007" n="0474a03"/>際。今令知心合體，忘照性情，瑩摸內之金容，剖塵中
<lb ed="X" n="0049c20"/><lb ed="R007" n="0474a04"/>之經卷。故談斯敎，以示眞原。是以經云：凡夫迷佛智，
<lb ed="X" n="0049c21"/><lb ed="R007" n="0474a05"/>沒溺生死流。菩薩無著心，普救咸令出。</p>
<lb ed="X" n="0049c22"/><lb ed="R007" n="0474a06"/><p xml:id="pX05p0049c2201">六宣說勝行者，旣知性有，須起勝行。若不修行，終不
<lb ed="X" n="0049c23"/><lb ed="R007" n="0474a07"/>返源。如數他寶，自無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0049002" n="0049002"/>其其分。說食與人，終不能飽。匪
<lb ed="X" n="0049c24"/><lb ed="R007" n="0474a08"/>知之艱，行之艱矣。經云：不如說行，於佛菩提則爲永
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0050a" n="0050a"/>
<lb ed="X" n="0050a01"/><lb ed="R007" n="0474a09"/>離。然有二種：一者遍成諸行，二者頓成諸行。言遍成
<lb ed="X" n="0050a02"/><lb ed="R007" n="0474a10"/>者，謂次第淺深各各差別。於中又二：一者行本，二者
<lb ed="X" n="0050a03"/><lb ed="R007" n="0474a11"/>行相。言行本者，謂菩提心。經云：忘失菩提心，修諸善
<lb ed="X" n="0050a04"/><lb ed="R007" n="0474a12"/>相，魔所攝持。故二千行法冠之最初。善財求友，先陳
<lb ed="X" n="0050a05"/><lb ed="R007" n="0474a13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0050a0501" n="0050a0501"/><anchor xml:id="beg0050a0501" n="0050a0501"/>已<anchor xml:id="end0050a0501"/>發有菩提心，是法器故。然菩提心略有三種：一者
<lb ed="X" n="0050a06"/><lb ed="R007" n="0474a14"/>心體，二者心相，三者心德。言心體者，廣有無量。海雲
<lb ed="X" n="0050a07"/><lb ed="R007" n="0474a15"/>比丘說有十心，要略唯三：一者直心，一向正念眞如
<lb ed="X" n="0050a08"/><lb ed="R007" n="0474a16"/>法故，卽是大智，無所執著。二者深心，樂修一切諸善
<lb ed="X" n="0050a09"/><lb ed="R007" n="0474a17"/>行故，謂發大願，卽四弘等。三者大悲心，救護一切苦
<lb ed="X" n="0050a10"/><lb ed="R007" n="0474a18"/>衆生故，則前二所作亦爲衆生。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0050001" n="0050001"/>下慈氏云：菩提心燈，
<lb ed="X" n="0050a11"/><lb ed="R007" n="0474b01"/>大悲爲油，大願爲炷，光照法界。光卽大智。言心相者，
<lb ed="X" n="0050a12"/><lb ed="R007" n="0474b02"/>謂要無齊限。若約悲願，盡度衆生，盡修諸行。故伊舍
<lb ed="X" n="0050a13"/><lb ed="R007" n="0474b03"/>那優婆夷云：菩薩不爲調伏一衆生故發菩提心，乃
<lb ed="X" n="0050a14"/><lb ed="R007" n="0474b04"/>至不爲調伏不可說不可說佛刹極微塵數諸衆生
<lb ed="X" n="0050a15"/><lb ed="R007" n="0474b05"/>故發菩提心。次正釋云：爲度一切衆生盡無餘故發
<lb ed="X" n="0050a16"/><lb ed="R007" n="0474b06"/>菩提心。如是略列二十種法，結爲百萬阿僧祇方便
<lb ed="X" n="0050a17"/><lb ed="R007" n="0474b07"/>行故發菩提心，其一一行皆無齊限。若約正念眞如
<lb ed="X" n="0050a18"/><lb ed="R007" n="0474b08"/>無齊限者，則下無衆生而可度者，上無菩提而爲所
<lb ed="X" n="0050a19"/><lb ed="R007" n="0474b09"/>求，中無萬行而可修斷，亦無眞如而爲所念。故淨名
<lb ed="X" n="0050a20"/><lb ed="R007" n="0474b10"/>云：當令此諸天子捨於分別菩提之見。菩提者，不可
<lb ed="X" n="0050a21"/><lb ed="R007" n="0474b11"/>以身得、不可以心得，寂滅是菩提，滅諸相故。卽斯意
<lb ed="X" n="0050a22"/><lb ed="R007" n="0474b12"/>也。若融上三心，則度而無度、修而無修。故經云：若於
<lb ed="X" n="0050a23"/><lb ed="R007" n="0474b13"/>一切智，發生迴向心，見心無所生，當獲大名稱。然大
<lb ed="X" n="0050a24"/><lb ed="R007" n="0474b14"/>願爲主，願有無量，而多說四弘者，對於無作四諦理
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0050b" n="0050b"/>
<lb ed="X" n="0050b01"/><lb ed="R007" n="0474b15"/>故：一、衆生無邊誓願度者，度於苦源；二、煩惱無邊誓
<lb ed="X" n="0050b02"/><lb ed="R007" n="0474b16"/>願斷者，斷於結集；三、法門無盡誓願學者，學於道諦；
<lb ed="X" n="0050b03"/><lb ed="R007" n="0474b17"/>四、佛道無上誓願成者，證於滅理。言無作者，不同小
<lb ed="X" n="0050b04"/><lb ed="R007" n="0474b18"/>乘有生有滅，謂造境卽中，無不眞實。陰入皆如，無苦
<lb ed="X" n="0050b05"/><lb ed="R007" n="0475a01"/>可捨；煩惱卽菩提，無集可斷；邊邪皆中正，無道可修；
<lb ed="X" n="0050b06"/><lb ed="R007" n="0475a02"/>生死卽涅槃，無滅可證。無苦無集，卽無世間；無滅無
<lb ed="X" n="0050b07"/><lb ed="R007" n="0475a03"/>道，卽無出世。不取不捨，直趣眞實。若更深入，應知一
<lb ed="X" n="0050b08"/><lb ed="R007" n="0475a04"/>苦一切苦，則一度一切度，事事無<g ref="#CB01002">㝵</g>故；一惑一切惑，
<lb ed="X" n="0050b09"/><lb ed="R007" n="0475a05"/>則一斷一切斷，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0050002" n="0050002"/>見惑原故；一道一切道，則一修一切
<lb ed="X" n="0050b10"/><lb ed="R007" n="0475a06"/>修，萬行一體故；一佛一切佛，則一成一切成，生佛平
<lb ed="X" n="0050b11"/><lb ed="R007" n="0475a07"/>等故。斯等並爲菩提心相。言心德者，依上發心，一念
<lb ed="X" n="0050b12"/><lb ed="R007" n="0475a08"/>之德過於虗空，不可稱量。十方諸佛同共稱讚，多劫
<lb ed="X" n="0050b13"/><lb ed="R007" n="0475a09"/>不盡。故彌伽翻禮初心，若敬白月之新吐；海雲驚其
<lb ed="X" n="0050b14"/><lb ed="R007" n="0475a10"/>能發，美靑松之萌芽。不有凌雲之心，豈展垂天之翼？
<lb ed="X" n="0050b15"/><lb ed="R007" n="0475a11"/>若無等佛之志，豈成妙道？至於佛果，有階差故。如虗
<lb ed="X" n="0050b16"/><lb ed="R007" n="0475a12"/>室千燈，雖同遍室，不妨前後明有微著。若無此位，徒
<lb ed="X" n="0050b17"/><lb ed="R007" n="0475a13"/>修妙行。不知此位，或叨濫上流，或得少爲足。此亦二
<lb ed="X" n="0050b18"/><lb ed="R007" n="0475a14"/>種：一、行布位，初後淺深五位差別；二、圓融位，一攝一
<lb ed="X" n="0050b19"/><lb ed="R007" n="0475a15"/>切。一一位滿，卽說成佛。一位之中，具攝一切諸位功
<lb ed="X" n="0050b20"/><lb ed="R007" n="0475a16"/>德，信該果海。初發心時，便成正覺。上二相攝，例如行
<lb ed="X" n="0050b21"/><lb ed="R007" n="0475a17"/>說。</p>
<lb ed="X" n="0050b22"/><lb ed="R007" n="0475a18"/><p xml:id="pX05p0050b2201">八、彰果德嚴者，廣說佛果萬德莊嚴，令信入故，位極
<lb ed="X" n="0050b23"/><lb ed="R007" n="0475b01"/>必有究竟處故。然果有二種：一者依果，卽佛淨土，謂
<lb ed="X" n="0050b24"/><lb ed="R007" n="0475b02"/>無形眞極、自他受用、華藏刹海等；二者正果，謂佛十
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0050c" n="0050c"/>
<lb ed="X" n="0050c01"/><lb ed="R007" n="0475b03"/>身，通智通斷，有體有用。然依正二果，一經始末廣說
<lb ed="X" n="0050c02"/><lb ed="R007" n="0475b04"/>其相，而無<g ref="#CB01002">㝵</g>鎔融。通有六句：一、依內現依，謂塵中刹
<lb ed="X" n="0050c03"/><lb ed="R007" n="0475b05"/>海；二、正內現正，謂毛孔現佛；三、正內現依；四、依內現
<lb ed="X" n="0050c04"/><lb ed="R007" n="0475b06"/>正；五、依內現依正；六、正內現正依。其文非一，又有四
<lb ed="X" n="0050c05"/><lb ed="R007" n="0475b07"/>句：一、或唯依佛，卽刹故；二、或唯正刹，卽佛故；三、或俱
<lb ed="X" n="0050c06"/><lb ed="R007" n="0475b08"/>不壞，兩存故；四、或互泯卽，兩亡故。謂由刹卽佛故，刹
<lb ed="X" n="0050c07"/><lb ed="R007" n="0475b09"/>則非刹；由佛卽刹故，佛則非佛。故經云：<name role="" type="person">華藏世界海</name>，
<lb ed="X" n="0050c08"/><lb ed="R007" n="0475b10"/>法界無差別，佛以法爲身，淸淨如虗空。上之六門，擧
<lb ed="X" n="0050c09"/><lb ed="R007" n="0475b11"/>一圓收，是此中意。</p>
<lb ed="X" n="0050c10"/><lb ed="R007" n="0475b12"/><p xml:id="pX05p0050c1001">九、示其終歸者。種種因果依正等法，究竟皆歸一眞
<lb ed="X" n="0050c11"/><lb ed="R007" n="0475b13"/>法界。猶萬物芸芸，各歸其根；百川滔滔，朝宗于海。是
<lb ed="X" n="0050c12"/><lb ed="R007" n="0475b14"/>故經云：平等眞法界，無佛無衆生。由此故有入法界
<lb ed="X" n="0050c13"/><lb ed="R007" n="0475b15"/>會，無所不収。法界之義，廣如宗中。</p>
<lb ed="X" n="0050c14"/><lb ed="R007" n="0475b16"/><p xml:id="pX05p0050c1401">十、廣利今後者，諸佛設敎，起則有始，用乃無終。若雨
<lb ed="X" n="0050c15"/><lb ed="R007" n="0475b17"/>滴滄溟，與海俱竭；一言稱性，與性齊終。法界無終，斯
<lb ed="X" n="0050c16"/><lb ed="R007" n="0475b18"/>敎無盡。況大慈大願，威力護持，令法眼長存，盡衆生
<lb ed="X" n="0050c17"/><lb ed="R007" n="0476a01"/>界，皆蒙勝益。此有二種：一、成見聞益，但爲種子故；二、
<lb ed="X" n="0050c18"/><lb ed="R007" n="0476a02"/>成解行益，正解修行，方證入故。下方菩薩偈云：廣大
<lb ed="X" n="0050c19"/><lb ed="R007" n="0476a03"/>福德聚，出興於世間，開悟諸衆生，令集菩薩行。上方
<lb ed="X" n="0050c20"/><lb ed="R007" n="0476a04"/>菩薩偈云：如來出興世，寂靜大慈悲，普轉妙法輪，利
<lb ed="X" n="0050c21"/><lb ed="R007" n="0476a05"/>益諸含識。明今後常益。由上十因，故演此經。</p>
<lb ed="X" n="0050c22"/><lb ed="R007" n="0476a06"/><p xml:id="pX05p0050c2201">●第二、說經緣者。一切經初說時、方、人，旣卽是緣，故
<lb ed="X" n="0050c23"/><lb ed="R007" n="0476a07"/>今亦有十：一、依時，二、依處，三、依主，四、依三昧，五、依現
<lb ed="X" n="0050c24"/><lb ed="R007" n="0476a08"/>相，六、依說者，七、依聽者，八、依德本，九、依請者，十、依加
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0051a" n="0051a"/>
<lb ed="X" n="0051a01"/><lb ed="R007" n="0476a09"/>者。</p>
<lb ed="X" n="0051a02"/><lb ed="R007" n="0476a10"/><p xml:id="pX05p0051a0201">第一、依時者，夫心冥至道渾一古今，法界無性本亡
<lb ed="X" n="0051a03"/><lb ed="R007" n="0476a11"/>時分。故下經云：菩薩智輪不可以生死中長短染淨
<lb ed="X" n="0051a04"/><lb ed="R007" n="0476a12"/>如是等劫分別顯示，以離一切分別網故，況無涯之
<lb ed="X" n="0051a05"/><lb ed="R007" n="0476a13"/>說念劫圓融哉？今無時之時略有二相：一、不壞相，在
<lb ed="X" n="0051a06"/><lb ed="R007" n="0476a14"/>於後時說此一經，以逝多園林及身子等皆在後故，
<lb ed="X" n="0051a07"/><lb ed="R007" n="0476a15"/>常恒之說不妨後故。二、約圓融，初成頓說，下放光中
<lb ed="X" n="0051a08"/><lb ed="R007" n="0476a16"/>十方刹塵刹塵皆見最勝道場，菩薩於中成正覺故，
<lb ed="X" n="0051a09"/><lb ed="R007" n="0476a17"/>明是初時如來一念能頓說故。祇園、身子世九相融，
<lb ed="X" n="0051a10"/><lb ed="R007" n="0476a18"/>未來之事居現在故。若從少至多應具十時，義如別
<lb ed="X" n="0051a11"/><lb ed="R007" n="0476b01"/>說。</p>
<lb ed="X" n="0051a12"/><lb ed="R007" n="0476b02"/><p xml:id="pX05p0051a1201">第二、依處者，夫智冥眞際，能所兩亡，假說依眞，而非
<lb ed="X" n="0051a13"/><lb ed="R007" n="0476b03"/>國土。況刹塵卽入，染淨參融，圓敎普周，難分處別。然
<lb ed="X" n="0051a14"/><lb ed="R007" n="0476b04"/>眞非事外，不壞所依，故以無時之時，遍非處之處。亦
<lb ed="X" n="0051a15"/><lb ed="R007" n="0476b05"/>略有二：一者、約相通於淨穢。逝多園林及諸城邑，乃
<lb ed="X" n="0051a16"/><lb ed="R007" n="0476b06"/>至天上，皆屬娑婆，卽爲染刹，現淨土分，明居淨刹。二、
<lb ed="X" n="0051a17"/><lb ed="R007" n="0476b07"/>約圓融，實則不起覺樹，周遍法界，淨穢無<g ref="#CB01002">㝵</g>。通局交
<lb ed="X" n="0051a18"/><lb ed="R007" n="0476b08"/>徹，各有四句：初淨穢中，一、或唯染，在娑婆故；二、或唯
<lb ed="X" n="0051a19"/><lb ed="R007" n="0476b09"/>淨，淨土分故；三者、或俱，法界之內園林等故；四者、或
<lb ed="X" n="0051a20"/><lb ed="R007" n="0476b10"/>泯，染淨相盡，同法界故。又或唯染，以園林等覆淨相
<lb ed="X" n="0051a21"/><lb ed="R007" n="0476b11"/>故；或唯淨，一切妙寶間錯嚴故；或俱隱，顯密無<g ref="#CB01002">㝵</g>成
<lb ed="X" n="0051a22"/><lb ed="R007" n="0476b12"/>故；或俱非，各相形奪二相盡故。次明通局交徹。二、四
<lb ed="X" n="0051a23"/><lb ed="R007" n="0476b13"/>句者，謂或局此一界故，或通該十方故，或俱卽此卽
<lb ed="X" n="0051a24"/><lb ed="R007" n="0476b14"/>彼故，或泯此彼相盡故。又或局此界攝一切故，或通
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0051b" n="0051b"/>
<lb ed="X" n="0051b01"/><lb ed="R007" n="0476b15"/>此界入一切故，或俱卽攝卽入故，或泯形奪相盡故。
<lb ed="X" n="0051b02"/><lb ed="R007" n="0476b16"/>以上圓融之時，遍此無<g ref="#CB01002">㝵</g>之處，演此難思法門。</p>
<lb ed="X" n="0051b03"/><lb ed="R007" n="0476b17"/><p xml:id="pX05p0051b0301">第三、依主者，夫眞身寥廓，與法界合其德；包羅無外，
<lb ed="X" n="0051b04"/><lb ed="R007" n="0476b18"/>與萬化齊其用。窮原莫二，執迹多端。一身、多身，經、論
<lb ed="X" n="0051b05"/><lb ed="R007" n="0477a01"/>異說。今說此經佛，爲眞？爲應？爲一？爲多？若言眞者，何
<lb ed="X" n="0051b06"/><lb ed="R007" n="0477a02"/>名釋迦居娑婆界，人、天同見？若言應者，何言遮那處
<lb ed="X" n="0051b07"/><lb ed="R007" n="0477a03"/>淨妙刹大菩薩見？若云一者，何以法界各見如來坐
<lb ed="X" n="0051b08"/><lb ed="R007" n="0477a04"/>蓮華座？若言異者，何故復說而不分身？然說此經佛，
<lb ed="X" n="0051b09"/><lb ed="R007" n="0477a05"/>並非前說，卽是法界無盡身雲。眞、應相融，一、多無<g ref="#CB01002">㝵</g>，
<lb ed="X" n="0051b10"/><lb ed="R007" n="0477a06"/>卽盧遮那是釋迦故；常在此處，卽他處故；遠在他方，
<lb ed="X" n="0051b11"/><lb ed="R007" n="0477a07"/>恒住此故；身不分異，亦非一故；同時異處，一身圓滿，
<lb ed="X" n="0051b12"/><lb ed="R007" n="0477a08"/>皆全現故；一切菩薩不能思故。今釋此義，略爲二門：
<lb ed="X" n="0051b13"/><lb ed="R007" n="0477a09"/>先明十身，後彰無<g ref="#CB01002">㝵</g>。今初，言十身者，經有數節：一、第
<lb ed="X" n="0051b14"/><lb ed="R007" n="0477a10"/>八地中略有二種：一、融三世間以爲十身，謂：一、衆生
<lb ed="X" n="0051b15"/><lb ed="R007" n="0477a11"/>身，二、國土身，三、業報身，四、聲聞身，五、緣覺身，六、菩薩
<lb ed="X" n="0051b16"/><lb ed="R007" n="0477a12"/>身，七、如來身，八、智身，九、法身，十、虗空身。論攝此十以
<lb ed="X" n="0051b17"/><lb ed="R007" n="0477a13"/>爲三分：初三染分，次六淨分，後一不二分。非染、淨故，
<lb ed="X" n="0051b18"/><lb ed="R007" n="0477a14"/>此三無<g ref="#CB01002">㝵</g>爲一緣起，並爲遮那無<g ref="#CB01002">㝵</g>身雲。二、就如來
<lb ed="X" n="0051b19"/><lb ed="R007" n="0477a15"/>身自有十身：一、菩提身，二、願身，三、化身，四、力持身，五、
<lb ed="X" n="0051b20"/><lb ed="R007" n="0477a16"/>相好莊嚴身，六、威勢身，七、意生身，八、福德身，九、法身，
<lb ed="X" n="0051b21"/><lb ed="R007" n="0477a17"/>十、智身。餘之九身例此有十，則有百身。二、離世間品
<lb ed="X" n="0051b22"/><lb ed="R007" n="0477a18"/>名爲十佛，卽此十身名或小異，今次第對之：一、成正
<lb ed="X" n="0051b23"/><lb ed="R007" n="0477b01"/>覺佛卽菩提身，二、願佛，三、涅槃佛，四、住持佛，五、業報
<lb ed="X" n="0051b24"/><lb ed="R007" n="0477b02"/>佛，六、心佛，七、隨樂佛，八、三昧佛，九、法界佛，十、本性佛
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0051c" n="0051c"/>
<lb ed="X" n="0051c01"/><lb ed="R007" n="0477b03"/>本智性故。彼品復說十種見佛，見上十佛，謂：一、安住
<lb ed="X" n="0051c02"/><lb ed="R007" n="0477b04"/>世間成正覺佛無著見，願佛出生見，業報佛深信見，
<lb ed="X" n="0051c03"/><lb ed="R007" n="0477b05"/>住持佛隨樂見，涅槃佛深入見，法界佛普至見，心佛
<lb ed="X" n="0051c04"/><lb ed="R007" n="0477b06"/>安住見，三昧佛無量無依見，本性佛明了見，隨樂佛
<lb ed="X" n="0051c05"/><lb ed="R007" n="0477b07"/>普受見。此之十見如佛體見，謂無著者卽正覺相，於
<lb ed="X" n="0051c06"/><lb ed="R007" n="0477b08"/>一切法皆無所著便成正覺，若見無著則見正覺。下
<lb ed="X" n="0051c07"/><lb ed="R007" n="0477b09"/>九例然。然無著有十以顯無盡：一、於一切世間無著，
<lb ed="X" n="0051c08"/><lb ed="R007" n="0477b10"/>二、於一切衆生無著，三、一切法，四、所作，五、善根，六、生
<lb ed="X" n="0051c09"/><lb ed="R007" n="0477b11"/>處，七、願，八、行，九、菩薩，十、如來。於此十法皆無所著。無
<lb ed="X" n="0051c10"/><lb ed="R007" n="0477b12"/>著旣十，出生、深信乃至明了亦各有十以成百門，方
<lb ed="X" n="0051c11"/><lb ed="R007" n="0477b13"/>是十中一如來身。餘衆生身、國土身等復各有十，便
<lb ed="X" n="0051c12"/><lb ed="R007" n="0477b14"/>成千身乃至無量。俱說十者：一、周圓數以表無盡，令
<lb ed="X" n="0051c13"/><lb ed="R007" n="0477b15"/>易了故。三、普遍吉祥無垢光神說有十身：一、不去身，
<lb ed="X" n="0051c14"/><lb ed="R007" n="0477b16"/>二、不來身，三、不生身，四、不滅身，五、不實身，六、不虗身，
<lb ed="X" n="0051c15"/><lb ed="R007" n="0477b17"/>七、不遷身，八、不壞身，九、一相身，十、無相身。總就體標，
<lb ed="X" n="0051c16"/><lb ed="R007" n="0477b18"/>十皆言不，及觀釋文卽菩提等十種之身，則名異義
<lb ed="X" n="0051c17"/><lb ed="R007" n="0478a01"/>同。四、普眼長者亦說十身，卽一波羅蜜而成一身，佛
<lb ed="X" n="0051c18"/><lb ed="R007" n="0478a02"/>十度圓，故成十身，與菩提等大意亦同。五、最寂靜婆
<lb ed="X" n="0051c19"/><lb ed="R007" n="0478a03"/>羅門說有十身，則約因門，謂十地中一地成一，皆依
<lb ed="X" n="0051c20"/><lb ed="R007" n="0478a04"/>法身，與如來身非一非異。佛具十地，則亦圓収，如海
<lb ed="X" n="0051c21"/><lb ed="R007" n="0478a05"/>十德不離一海，故雖數處名字不同，不出八地兩種
<lb ed="X" n="0051c22"/><lb ed="R007" n="0478a06"/>十身。會釋如下。所以此經要說十者，諸敎隨宜，或說
<lb ed="X" n="0051c23"/><lb ed="R007" n="0478a07"/>諸佛唯一法身，或二或三，今圓滿敎，故須具說。若欲
<lb ed="X" n="0051c24"/><lb ed="R007" n="0478a08"/>會同三身等者，菩提、願、化、力、持四身卽是化身，相好、
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0052a" n="0052a"/>
<lb ed="X" n="0052a01"/><lb ed="R007" n="0478a09"/>福德通於報佛，威勢、意生通他受用及與化身。法卽
<lb ed="X" n="0052a02"/><lb ed="R007" n="0478a10"/>法身，智通三身，具四智故，兼他受用，卽通四身。然報
<lb ed="X" n="0052a03"/><lb ed="R007" n="0478a11"/>必契法，離法無報，如金成像，離金無像，瑩金發光，離
<lb ed="X" n="0052a04"/><lb ed="R007" n="0478a12"/>像無光，依體起用，離報無化，故說爲一無障<g ref="#CB01002">㝵</g>身。一
<lb ed="X" n="0052a05"/><lb ed="R007" n="0478a13"/>不爲一，爲破諸數，是以舒則彌綸法界，卷則足跡難
<lb ed="X" n="0052a06"/><lb ed="R007" n="0478a14"/>尋，故難思議。第二、辨無<g ref="#CB01002">㝵</g>者，卽前十身各互相作，一
<lb ed="X" n="0052a07"/><lb ed="R007" n="0478a15"/>卽具十，十卽是一，多一圓融，卽是無<g ref="#CB01002">㝵</g>。更略說十，以表
<lb ed="X" n="0052a08"/><lb ed="R007" n="0478a16"/>無盡。一、用周無<g ref="#CB01002">㝵</g>，謂於上念劫刹塵等處，遮那佛現。
<lb ed="X" n="0052a09"/><lb ed="R007" n="0478a17"/>法界身雲：業用無邊，悉周遍故。經云：如於此處見佛
<lb ed="X" n="0052a10"/><lb ed="R007" n="0478a18"/>坐，一切塵中亦如是等，其文非一。二、相遍無<g ref="#CB01002">㝵</g>，謂於
<lb ed="X" n="0052a11"/><lb ed="R007" n="0478b01"/>上差別用中，各攝一切業用盡故。三、寂用無<g ref="#CB01002">㝵</g>，雲興
<lb ed="X" n="0052a12"/><lb ed="R007" n="0478b02"/>大用，無私成故。四、依起無<g ref="#CB01002">㝵</g>，無心頓現，海印力故。五、
<lb ed="X" n="0052a13"/><lb ed="R007" n="0478b03"/>眞應無<g ref="#CB01002">㝵</g>，應卽同法，一味等故。六、分圓無<g ref="#CB01002">㝵</g>，一一身
<lb ed="X" n="0052a14"/><lb ed="R007" n="0478b04"/>分卽全身故。七、因果無<g ref="#CB01002">㝵</g>，雖得佛道，不捨因故。八、依
<lb ed="X" n="0052a15"/><lb ed="R007" n="0478b05"/>正無<g ref="#CB01002">㝵</g>，正中現依，國土體故。九、潛入無<g ref="#CB01002">㝵</g>，入衆生界，
<lb ed="X" n="0052a16"/><lb ed="R007" n="0478b06"/>如如來藏，雖作衆生，不失自性故。故出現品云：佛智
<lb ed="X" n="0052a17"/><lb ed="R007" n="0478b07"/>潛入衆生心中。又云：衆生心中，念念常有佛成正覺。
<lb ed="X" n="0052a18"/><lb ed="R007" n="0478b08"/>十、圓通無<g ref="#CB01002">㝵</g>，謂此佛身卽理卽事，卽一卽多，卽依卽
<lb ed="X" n="0052a19"/><lb ed="R007" n="0478b09"/>正，卽人卽法，卽此卽彼，卽情卽非情，卽深卽廣，卽因
<lb ed="X" n="0052a20"/><lb ed="R007" n="0478b10"/>卽果，卽三身卽十身，同一無<g ref="#CB01002">㝵</g>。法界身雲：以此身雲，
<lb ed="X" n="0052a21"/><lb ed="R007" n="0478b11"/>遍前時處，常說華嚴。是知或說報身在色究竟，約攝
<lb ed="X" n="0052a22"/><lb ed="R007" n="0478b12"/>報說；或說報身在餘淨土，約引攝說；或說舍那坐千
<lb ed="X" n="0052a23"/><lb ed="R007" n="0478b13"/>葉華，約攝二地說；或說登地方見佛身，約勝機說；或
<lb ed="X" n="0052a24"/><lb ed="R007" n="0478b14"/>分三異，約體、相、用說。俱非此經眞實之義。要得十身
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0052b" n="0052b"/>
<lb ed="X" n="0052b01"/><lb ed="R007" n="0478b15"/>自在無<g ref="#CB01002">㝵</g>，方順經宗。</p>
<lb ed="X" n="0052b02"/><lb ed="R007" n="0478b16"/><p xml:id="pX05p0052b0201">第四、依三昧者。夫動靜唯物，聖豈然乎？示軌後徒，故
<lb ed="X" n="0052b03"/><lb ed="R007" n="0478b17"/>須入定。明將有說，必須觀機，靜鑒前理，定起發言，言
<lb ed="X" n="0052b04"/><lb ed="R007" n="0478b18"/>必眞當。眞當故，受者之心自然篤矣。略有二類：一、佛
<lb ed="X" n="0052b05"/><lb ed="R007" n="0479a01"/>自入，師子頻申，總明果定攝德無盡，如本會說。二者、
<lb ed="X" n="0052b06"/><lb ed="R007" n="0479a02"/>善友所入因定，或入不入，以表動寂皆法界故，如末
<lb ed="X" n="0052b07"/><lb ed="R007" n="0479a03"/>會說。實則定散無<g ref="#CB01002">㝵</g>，因果交徹。</p>
<lb ed="X" n="0052b08"/><lb ed="R007" n="0479a04"/><p xml:id="pX05p0052b0801">第五、依現相者，法性寂寥，雖無諸相，無相之相，無<g ref="#CB01002">㝵</g>
<lb ed="X" n="0052b09"/><lb ed="R007" n="0479a05"/>繁興。故經云：如來非以相爲體，但是無相寂滅法，身
<lb ed="X" n="0052b10"/><lb ed="R007" n="0479a06"/>相成儀悉具足，世間隨樂皆得見。旣隨物現，意在悟
<lb ed="X" n="0052b11"/><lb ed="R007" n="0479a07"/>人，相與無相，等無差別。現相多端，隨會分二：一者、本
<lb ed="X" n="0052b12"/><lb ed="R007" n="0479a08"/>會，於中有二：一者、定用，頓淨佛刹，頓彰佛身，微細容
<lb ed="X" n="0052b13"/><lb ed="R007" n="0479a09"/>持，表其所詮；二者、放光，眉間毫相，遐照十方，表其能
<lb ed="X" n="0052b14"/><lb ed="R007" n="0479a10"/>證，令諸大衆依智證入。二、末會之中，隨諸善友現相
<lb ed="X" n="0052b15"/><lb ed="R007" n="0479a11"/>不同，或現神通，或放光照，或逆或順，或顯或隱，如文
<lb ed="X" n="0052b16"/><lb ed="R007" n="0479a12"/>具足。</p>
<lb ed="X" n="0052b17"/><lb ed="R007" n="0479a13"/><p xml:id="pX05p0052b1701">第六、依說人者，法無廢興，弘之由人。故經云：佛法無
<lb ed="X" n="0052b18"/><lb ed="R007" n="0479a14"/>人說，雖慧莫能了。今經能說，通三世間。開則爲五：謂
<lb ed="X" n="0052b19"/><lb ed="R007" n="0479a15"/>一、佛說，二、菩薩說，三、聲聞說，四、衆生說，五、器界說。更
<lb ed="X" n="0052b20"/><lb ed="R007" n="0479a16"/>開爲十：六、過去說，七、現在說，八、未來說，九、毛孔說，十、
<lb ed="X" n="0052b21"/><lb ed="R007" n="0479a17"/>微塵說。以前四及器，歷時有三，各開分說，以爲塵、毛
<lb ed="X" n="0052b22"/><lb ed="R007" n="0479a18"/>異全說故。然前四中，用法不同，或用音聲，或用妙色，
<lb ed="X" n="0052b23"/><lb ed="R007" n="0479b01"/>如敎體辯。此中本會，無佛言說，但有現相以爲說耳。
<lb ed="X" n="0052b24"/><lb ed="R007" n="0479b02"/>慈氏閣中，見諸佛說、菩薩說處，其文甚多。聲聞說者，
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0052c" n="0052c"/>
<lb ed="X" n="0052c01"/><lb ed="R007" n="0479b03"/>卽末會初身子稱讚文殊勝德。衆生說者，如多知解
<lb ed="X" n="0052c02"/><lb ed="R007" n="0479b04"/>婆羅門等。器界說者，□<anchor xml:id="nkr_note_orig_0052001" n="0052001"/>多羅樹皆悉演說佛聲、法聲。
<lb ed="X" n="0052c03"/><lb ed="R007" n="0479b05"/>三世說者，亦如慈氏閣內，聞過去佛及三世互在等；
<lb ed="X" n="0052c04"/><lb ed="R007" n="0479b06"/>亦如上方菩薩供具等中，現說三世一切境界。微塵、
<lb ed="X" n="0052c05"/><lb ed="R007" n="0479b07"/>毛孔，如下喜目及與普賢，一一塵、毛現聲說等；亦如
<lb ed="X" n="0052c06"/><lb ed="R007" n="0479b08"/>新集下方菩薩，一一毛孔演說種種法海、妙音、聲雲
<lb ed="X" n="0052c07"/><lb ed="R007" n="0479b09"/>等。此無情等而能說者，略有四意：一者、業用，佛、菩薩
<lb ed="X" n="0052c08"/><lb ed="R007" n="0479b10"/>力；二者、德相，諸佛法爾能如是故；三者、顯理，則常是
<lb ed="X" n="0052c09"/><lb ed="R007" n="0479b11"/>說；四者、性融，以法性、力一，無不具足故。一說卽一切
<lb ed="X" n="0052c10"/><lb ed="R007" n="0479b12"/>說，是以以性從相，有說、不說；會相歸性，都無所說。以
<lb ed="X" n="0052c11"/><lb ed="R007" n="0479b13"/>性融相，一說、一切說，無說、無不說。若約觀心，但隨自
<lb ed="X" n="0052c12"/><lb ed="R007" n="0479b14"/>心，有說、不說。</p>
<lb ed="X" n="0052c13"/><lb ed="R007" n="0479b15"/><p xml:id="pX05p0052c1301">第七、依聽人者，子期云：喪伯牙絕絃，若無有聽，終無
<lb ed="X" n="0052c14"/><lb ed="R007" n="0479b16"/>有說。卽下十類，除當機一，餘皆說緣。</p>
<lb ed="X" n="0052c15"/><lb ed="R007" n="0479b17"/><p xml:id="pX05p0052c1501">第八依德本者，川有珠而不枯，山有玉而增潤，內無
<lb ed="X" n="0052c16"/><lb ed="R007" n="0479b18"/>德本外豈能談？然唯約說者，前人此法略有二類：一
<lb ed="X" n="0052c17"/><lb ed="R007" n="0480a01"/>者智慧最上首故，卽蘊四智於心中、流八音於聽表。
<lb ed="X" n="0052c18"/><lb ed="R007" n="0480a02"/>二者餘行爲資助故，謂禪戒等福增足威光，本會之
<lb ed="X" n="0052c19"/><lb ed="R007" n="0480a03"/>中佛德全具，諸菩薩等皆具衆德，故能有說。</p>
<lb ed="X" n="0052c20"/><lb ed="R007" n="0480a04"/><p xml:id="pX05p0052c2001">第九依請人者，德厚憂深道大兼亡，菩薩大悲爲物
<lb ed="X" n="0052c21"/><lb ed="R007" n="0480a05"/>啓發。此亦有二：一者言請，二者念請。本會之中但有
<lb ed="X" n="0052c22"/><lb ed="R007" n="0480a06"/>念請，以心傳心離言說故。末會之中通二種請，若說
<lb ed="X" n="0052c23"/><lb ed="R007" n="0480a07"/>若嘿無非道故，如下當辯。</p>
<lb ed="X" n="0052c24"/><lb ed="R007" n="0480a08"/><p xml:id="pX05p0052c2401">第十、依能加者，夫聖無常應應于克誠，心契玄同故
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0053a" n="0053a"/>
<lb ed="X" n="0053a01"/><lb ed="R007" n="0480a09"/>佛加被，要得聖加方能說故。本會佛定則不須加，下
<lb ed="X" n="0053a02"/><lb ed="R007" n="0480a10"/>諸善友皆承佛力，故解脫長者<name role="" type="person">文殊師利</name>心念力故
<lb ed="X" n="0053a03"/><lb ed="R007" n="0480a11"/>而入三昧，則能加者通佛菩薩。善財亦言：我當承佛
<lb ed="X" n="0053a04"/><lb ed="R007" n="0480a12"/>威神之力及善友力而能信受。則顯聽者亦得佛加。
<lb ed="X" n="0053a05"/><lb ed="R007" n="0480a13"/>然加復有二：一者、顯加，謂身手摩頂、口勸說聽、心與
<lb ed="X" n="0053a06"/><lb ed="R007" n="0480a14"/>智力；二者、冥加，但潛資定智本會唯冥，但佛入定衆
<lb ed="X" n="0053a07"/><lb ed="R007" n="0480a15"/>頓證故。末會之中義兼冥顯，文殊心念卽是冥加，十
<lb ed="X" n="0053a08"/><lb ed="R007" n="0480a16"/>方諸佛常來爲說卽是顯加，普賢文殊摩頂讚美卽
<lb ed="X" n="0053a09"/><lb ed="R007" n="0480a17"/>是顯加，見諸善友皆是文殊威神力故卽是冥加。餘
<lb ed="X" n="0053a10"/><lb ed="R007" n="0480a18"/>可思准。由上因緣，故我世尊始成正覺頓宣圓極。</p>
<lb ed="X" n="0053a11"/><lb ed="R007" n="0480b01"/><p xml:id="pX05p0053a1101">○第二、敎門權實者。若三藏十二分敎，諸經大同，權
<lb ed="X" n="0053a12"/><lb ed="R007" n="0480b02"/>實敎門，今當略說。夫敎海沖深，法雲彌漫，智光無際，
<lb ed="X" n="0053a13"/><lb ed="R007" n="0480b03"/>妙辯叵窮。以無言之言，詮言絕之理，以無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0053001" n="0053001"/>變應無窮
<lb ed="X" n="0053a14"/><lb ed="R007" n="0480b04"/>之機，極位所承，凡情難挹。今承理敎之力，略啓四門：
<lb ed="X" n="0053a15"/><lb ed="R007" n="0480b05"/>一、大意合離，二、古今違順，三、分宗立敎，四、總相會通。</p>
<lb ed="X" n="0053a16"/><lb ed="R007" n="0480b06"/><p xml:id="pX05p0053a1601">●今初。且西域、東夏弘闡之流，於一代聖言，或開宗
<lb ed="X" n="0053a17"/><lb ed="R007" n="0480b07"/>分敎，或直釋經文，以皆含得失，故有去有取。且不分之
<lb ed="X" n="0053a18"/><lb ed="R007" n="0480b08"/>意，略有五焉：一、則理本一味，殊途同歸，故不可分。二
<lb ed="X" n="0053a19"/><lb ed="R007" n="0480b09"/>者、一音普應，一雨普滋故。三、原本聖意，爲一事故。四、
<lb ed="X" n="0053a20"/><lb ed="R007" n="0480b10"/>隨一一文，衆解異故。五、多種說法，成枝流故。以斯五
<lb ed="X" n="0053a21"/><lb ed="R007" n="0480b11"/>義，故不可分。分之，乃令情搆異端，是非競作，故以不
<lb ed="X" n="0053a22"/><lb ed="R007" n="0480b12"/>分爲得。其分敎者，亦有多意：一、理雖一味，詮有淺深。
<lb ed="X" n="0053a23"/><lb ed="R007" n="0480b13"/>今約詮分，令知權實。非分至理，言有兩般。二、約佛雖
<lb ed="X" n="0053a24"/><lb ed="R007" n="0480b14"/>一音，而機差敎別。經云：佛以一音演說法，衆生各各
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0053b" n="0053b"/>
<lb ed="X" n="0053b01"/><lb ed="R007" n="0480b15"/>隨所解。今分各隨所解，非分一音。況此經云：如來於
<lb ed="X" n="0053b02"/><lb ed="R007" n="0480b16"/>一語言中，演說無邊契經海。則一音中具異法也。三、
<lb ed="X" n="0053b03"/><lb ed="R007" n="0480b17"/>本意未申，隨他意語而有異故。四、言有通別，就顯說
<lb ed="X" n="0053b04"/><lb ed="R007" n="0480b18"/>故。如言諸法無言，此語則通。謂愚人聞之，謂如啞羊，
<lb ed="X" n="0053b05"/><lb ed="R007" n="0481a01"/>方名爲道。小乘聞之，則謂離言以求無言。故身子云：
<lb ed="X" n="0053b06"/><lb ed="R007" n="0481a02"/>解脫者，無所言說。故吾於是不知所云，而爲天女所
<lb ed="X" n="0053b07"/><lb ed="R007" n="0481a03"/>呵。菩薩聞之，自有二解：一、知理圓言偏，故令亡言得
<lb ed="X" n="0053b08"/><lb ed="R007" n="0481a04"/>意；二、知文字性離言卽無言，故終日言而未嘗言也。
<lb ed="X" n="0053b09"/><lb ed="R007" n="0481a05"/>如上所言，此言則通。若云一切衆生皆有如來智慧，
<lb ed="X" n="0053b10"/><lb ed="R007" n="0481a06"/>不可同於五性之說；若云一切衆生有五種性，不可
<lb ed="X" n="0053b11"/><lb ed="R007" n="0481a07"/>令同一性義也。今取隨宜言異分之，不以一性平等
<lb ed="X" n="0053b12"/><lb ed="R007" n="0481a08"/>分也。五、雖分權實，須善佛意有開顯故。如分大小，須
<lb ed="X" n="0053b13"/><lb ed="R007" n="0481a09"/>知小乘本爲大事，則順佛懷。以斯五意對前五意，更
<lb ed="X" n="0053b14"/><lb ed="R007" n="0481a10"/>有五意：一、如王密語所爲別故，智臣須知佛順根宜，
<lb ed="X" n="0053b15"/><lb ed="R007" n="0481a11"/>須觀本意。二、不識權實，以深爲淺，失於大利；以淺爲
<lb ed="X" n="0053b16"/><lb ed="R007" n="0481a12"/>深，虗其功故。三、莊嚴聖敎令深廣故。四、諸聖敎中自
<lb ed="X" n="0053b17"/><lb ed="R007" n="0481a13"/>有分故。五、諸大菩薩亦分敎故。以斯多義，若開敎者，
<lb ed="X" n="0053b18"/><lb ed="R007" n="0481a14"/>得多失少；若渾爲一，得少失多。且六經旨趣，夫子亦
<lb ed="X" n="0053b19"/><lb ed="R007" n="0481a15"/>分，況佛敎海不辨權實，但能虗<anchor xml:id="nkr_note_add_0053b1901" n="0053b1901"/><anchor xml:id="beg0053b1901" n="0053b1901"/>己<anchor xml:id="end0053b1901"/>無黨無偏，不可分
<lb ed="X" n="0053b20"/><lb ed="R007" n="0481a16"/>中分亦無失。</p>
<lb ed="X" n="0053b21"/><lb ed="R007" n="0481a17"/><p xml:id="pX05p0053b2101">●第二、古今違順者，或說一音，或分大小，或言漸頓，
<lb ed="X" n="0053b22"/><lb ed="R007" n="0481a18"/>或立三時、四敎、五時，有多差異，義如別說。</p>
<lb ed="X" n="0053b23"/><lb ed="R007" n="0481b01"/><p xml:id="pX05p0053b2301">●第三、分宗立敎。然西域六師，此方三敎，敎主旣別，
<lb ed="X" n="0053b24"/><lb ed="R007" n="0481b02"/>立意不同。方內方外，施設非一。儒道之旨，不異前聞。
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0053c" n="0053c"/>
<lb ed="X" n="0053c01"/><lb ed="R007" n="0481b03"/>今所分判，唯論釋典。就於如來一代時敎，古德從義，
<lb ed="X" n="0053c02"/><lb ed="R007" n="0481b04"/>總分爲五：一、小乘敎，二、大乘始敎，三、大乘終敎，四者、
<lb ed="X" n="0053c03"/><lb ed="R007" n="0481b05"/>頓敎，五者、圓敎。第一、小乘敎者，卽聲聞、緣覺。謂佛說
<lb ed="X" n="0053c04"/><lb ed="R007" n="0481b06"/>四諦十二因緣，但明人空，未辯法空。但斷煩惱，不斷
<lb ed="X" n="0053c05"/><lb ed="R007" n="0481b07"/>所知。但出三界，成於小果，不求菩提。故法華云：爲求
<lb ed="X" n="0053c06"/><lb ed="R007" n="0481b08"/>聲聞者，說應四諦法。爲求辟支佛者，說應十二因緣
<lb ed="X" n="0053c07"/><lb ed="R007" n="0481b09"/>法。就敎行異，分成二乘。理界同故，合之爲一。二、始敎
<lb ed="X" n="0053c08"/><lb ed="R007" n="0481b10"/>者，亦名分敎。以立五性，定性二乘，及無種性，定不成
<lb ed="X" n="0053c09"/><lb ed="R007" n="0481b11"/>佛。以其未盡大乘法理，故名爲初。有不成佛，故名爲
<lb ed="X" n="0053c10"/><lb ed="R007" n="0481b12"/>分。多說法相，少說法性。所說法性，卽法相數。然於法
<lb ed="X" n="0053c11"/><lb ed="R007" n="0481b13"/>相，決擇分明。三、終敎者，亦名實敎。若有經說，定性二
<lb ed="X" n="0053c12"/><lb ed="R007" n="0481b14"/>乘，無性闡提，悉當成佛。方盡大乘至極之說，立爲終
<lb ed="X" n="0053c13"/><lb ed="R007" n="0481b15"/>敎。以稱實理，故名爲實。多說法性，少說法相，所說法
<lb ed="X" n="0053c14"/><lb ed="R007" n="0481b16"/>相亦融入性。然上二敎並有次位，總名爲漸。四、頓敎
<lb ed="X" n="0053c15"/><lb ed="R007" n="0481b17"/>者，但一念不生卽名爲佛，不依地位漸次而修，故名
<lb ed="X" n="0053c16"/><lb ed="R007" n="0481b18"/>爲頓。如思益云：得諸法正性者，不從一地至於一地。
<lb ed="X" n="0053c17"/><lb ed="R007" n="0482a01"/>楞伽經云：初地卽爲八，乃至無所有。何次不同前二
<lb ed="X" n="0053c18"/><lb ed="R007" n="0482a02"/>漸次修行，又不同後圓融具德，故名爲頓。頓證此理，
<lb ed="X" n="0053c19"/><lb ed="R007" n="0482a03"/>卽是頓敎。故於其中總不說相，但顯眞性，亦無諸識
<lb ed="X" n="0053c20"/><lb ed="R007" n="0482a04"/>差別之相。一切所有唯是<anchor xml:id="nkr_note_add_0053c2001" n="0053c2001"/><anchor xml:id="beg0053c2001" n="0053c2001"/>妄<anchor xml:id="end0053c2001"/>想，一切法界唯是絕言。
<lb ed="X" n="0053c21"/><lb ed="R007" n="0482a05"/>五法與三自性俱空，八識與二無我雙遣。呵敎勸離，
<lb ed="X" n="0053c22"/><lb ed="R007" n="0482a06"/>毀相泯心，生心卽妄，不生卽佛，亦無佛無不佛，無生
<lb ed="X" n="0053c23"/><lb ed="R007" n="0482a07"/>無不生。如淨名、嘿住、顯不二等，卽其類也。今諸禪宗
<lb ed="X" n="0053c24"/><lb ed="R007" n="0482a08"/>多依此敎。五、圓敎者，明一位卽一切位，一切位卽一
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0054a" n="0054a"/>
<lb ed="X" n="0054a01"/><lb ed="R007" n="0482a09"/>位，是故十信滿心卽攝五位成正覺等。依普賢法界，
<lb ed="X" n="0054a02"/><lb ed="R007" n="0482a10"/>帝網重重，主伴具足，故名圓敎。其中多說十十法門
<lb ed="X" n="0054a03"/><lb ed="R007" n="0482a11"/>以顯無盡，卽是斯經之所宗尙，後門之中當廣分別。</p>
<lb ed="X" n="0054a04"/><lb ed="R007" n="0482a12"/><p xml:id="pX05p0054a0401">●第四、總相會通者，略有二門：先會諸敎開合，後會
<lb ed="X" n="0054a05"/><lb ed="R007" n="0482a13"/>化儀先後。</p>
<lb ed="X" n="0054a06"/><lb ed="R007" n="0482a14"/><p xml:id="pX05p0054a0601">△今初。略有四重</p><p xml:id="pX05p0054a0608" cb:place="inline">▲第一謂上之五敎總合爲一，唯
<lb ed="X" n="0054a07"/><lb ed="R007" n="0482a15"/>是如來一大善巧攝生方便一音所演。</p><p xml:id="pX05p0054a0716" cb:place="inline">▲第二、或開
<lb ed="X" n="0054a08"/><lb ed="R007" n="0482a16"/>爲二。五中，初一名聲聞藏，後四總合爲菩薩藏，卽同
<lb ed="X" n="0054a09"/><lb ed="R007" n="0482a17"/>涅槃。二乘小敎名爲半字，菩薩藏敎名爲滿字，故諸
<lb ed="X" n="0054a10"/><lb ed="R007" n="0482a18"/>經中多分大小。若開小乘以爲二乘，卽是三乘。</p><p xml:id="pX05p0054a1019" cb:place="inline">▲第
<lb ed="X" n="0054a11"/><lb ed="R007" n="0482b01"/>三、就大乘中，復分爲二：一者、權敎大乘，亦名三乘，謂
<lb ed="X" n="0054a12"/><lb ed="R007" n="0482b02"/>三乘定異，五性懸隔，卽前第二大乘始敎。二、實敎大
<lb ed="X" n="0054a13"/><lb ed="R007" n="0482b03"/>乘，亦名一乘，謂會三歸一，十方佛土中唯有一乘法
<lb ed="X" n="0054a14"/><lb ed="R007" n="0482b04"/>故，卽後三敎合名爲實。此上二敎，卽今法性、法相二
<lb ed="X" n="0054a15"/><lb ed="R007" n="0482b05"/>宗，並依聖敎，取意不同。有多差別，略列十條：一者、一
<lb ed="X" n="0054a16"/><lb ed="R007" n="0482b06"/>乘、三乘別，二、一性、五性別，三、唯心眞妄別，四、眞如隨
<lb ed="X" n="0054a17"/><lb ed="R007" n="0482b07"/>緣凝然別，五、三性空有卽離別，六、生佛不增不減別，
<lb ed="X" n="0054a18"/><lb ed="R007" n="0482b08"/>七、二諦空有卽離別，八、四相一時前後別，九、能所斷
<lb ed="X" n="0054a19"/><lb ed="R007" n="0482b09"/>證卽離別，十、佛身無爲有爲別。</p>
<lb ed="X" n="0054a20"/><lb ed="R007" n="0482b10"/><p xml:id="pX05p0054a2001">第一、一乘三乘別者，權敎明以三乘爲了義，一乘爲
<lb ed="X" n="0054a21"/><lb ed="R007" n="0482b11"/>不了。以衆生根性定有三故，佛說三乘稱根眞實。言
<lb ed="X" n="0054a22"/><lb ed="R007" n="0482b12"/>一乘者，但爲引攝一類不定性人令歸大乘，故言唯
<lb ed="X" n="0054a23"/><lb ed="R007" n="0482b13"/>一，非是究竟。若實敎宗，則以一乘爲眞實，三乘爲方
<lb ed="X" n="0054a24"/><lb ed="R007" n="0482b14"/>便。故法華經云：如來以方便力，於一佛乘分別說三，
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0054b" n="0054b"/>
<lb ed="X" n="0054b01"/><lb ed="R007" n="0482b15"/>諸佛世尊唯以一大事因緣故出現於世。一大事者
<lb ed="X" n="0054b02"/><lb ed="R007" n="0482b16"/>謂佛知見，爲明一切衆生皆有如來知見，故唯一乘。
<lb ed="X" n="0054b03"/><lb ed="R007" n="0482b17"/>是以經云：唯此一事實，餘二則非眞，終不以小乘，濟
<lb ed="X" n="0054b04"/><lb ed="R007" n="0482b18"/>度於衆生。又云：此經開方便門示眞實相。方便門者
<lb ed="X" n="0054b05"/><lb ed="R007" n="0483a01"/>卽是三乘，眞實相者卽是一乘。先順物性權說三乘，
<lb ed="X" n="0054b06"/><lb ed="R007" n="0483a02"/>故爲方便。世尊法久後要當說眞實，故唯一乘。廣如
<lb ed="X" n="0054b07"/><lb ed="R007" n="0483a03"/>法華唯說一乘，故爲妙法。</p>
<lb ed="X" n="0054b08"/><lb ed="R007" n="0483a04"/><p xml:id="pX05p0054b0801">第二、一性五性別者，權敎明說五性爲了義，一性非
<lb ed="X" n="0054b09"/><lb ed="R007" n="0483a05"/>了義。言五性者，依大般若、楞伽等經說性有五：一、聲
<lb ed="X" n="0054b10"/><lb ed="R007" n="0483a06"/>聞性；二、緣覺性；三、如來性；四、不定性；五、無種性。前三
<lb ed="X" n="0054b11"/><lb ed="R007" n="0483a07"/>種性名爲定性，聲聞定是聲聞，不可令爲菩薩等。其
<lb ed="X" n="0054b12"/><lb ed="R007" n="0483a08"/>不定性遇緣不同，若遇大緣可爲菩薩，若遇小緣則
<lb ed="X" n="0054b13"/><lb ed="R007" n="0483a09"/>爲二乘，故名不定。無種性人無種性故，雖復勤行精
<lb ed="X" n="0054b14"/><lb ed="R007" n="0483a10"/>進，終不能得無上菩提，但以人天善根而成熟之。諸
<lb ed="X" n="0054b15"/><lb ed="R007" n="0483a11"/>聖敎中說一性者，約通相說非眞了義，具明五性方
<lb ed="X" n="0054b16"/><lb ed="R007" n="0483a12"/>爲了義。若實敎宗則以一性而爲了義，五性非了。經說
<lb ed="X" n="0054b17"/><lb ed="R007" n="0483a13"/>五性約方便說，且取長時不作佛故名無種性，非性
<lb ed="X" n="0054b18"/><lb ed="R007" n="0483a14"/>全無。涅槃經云：一切衆生皆有佛性，以凡是有心定
<lb ed="X" n="0054b19"/><lb ed="R007" n="0483a15"/>當作佛故。華嚴經云：無一衆生不具如來智慧，亦如
<lb ed="X" n="0054b20"/><lb ed="R007" n="0483a16"/>大海潛流四天下地，有穿鑿者無不得水。法華經云：
<lb ed="X" n="0054b21"/><lb ed="R007" n="0483a17"/>一相一種，諸佛兩足尊，知法常無性，佛種從緣起，是
<lb ed="X" n="0054b22"/><lb ed="R007" n="0483a18"/>故說一乘。故知五性是四十餘年順彼根緣方便說
<lb ed="X" n="0054b23"/><lb ed="R007" n="0483b01"/>耳。法華、涅槃窮終極唱，同說一性以破前非，故爲眞
<lb ed="X" n="0054b24"/><lb ed="R007" n="0483b02"/>實，究竟終歸定無異轍。若言闡提無佛性者，頗有一
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0054c" n="0054c"/>
<lb ed="X" n="0054c01"/><lb ed="R007" n="0483b03"/>人初起邪見作闡提不？若言有者，未作闡提有佛性
<lb ed="X" n="0054c02"/><lb ed="R007" n="0483b04"/>不？若言有者，先有後無，佛性可斷。若言無者，先<anchor xml:id="nkr_note_add_0054c0201" n="0054c0201"/><anchor xml:id="beg0054c0201" n="0054c0201"/>已<anchor xml:id="end0054c0201"/>自
<lb ed="X" n="0054c03"/><lb ed="R007" n="0483b05"/>無，非開闡提能斷佛性。又後迴心，佛性生不？若言生
<lb ed="X" n="0054c04"/><lb ed="R007" n="0483b06"/>者，佛性滅；若不生者，何用令人莫作闡提？是知闡提
<lb ed="X" n="0054c05"/><lb ed="R007" n="0483b07"/>無佛性者，無有行性，非無眞性。故涅槃云：或有佛性，
<lb ed="X" n="0054c06"/><lb ed="R007" n="0483b08"/>闡提人有，善根人無；或有佛性，善根人有，闡提人無；
<lb ed="X" n="0054c07"/><lb ed="R007" n="0483b09"/>或有佛性，二人俱有；或有佛性，二人俱無。分析差別，
<lb ed="X" n="0054c08"/><lb ed="R007" n="0483b10"/>善惡等殊，一眞之性更無有二。抑彼闡提令其發心，
<lb ed="X" n="0054c09"/><lb ed="R007" n="0483b11"/>通云無耳。故涅槃云：一闡提人雖復斷善根，猶有佛
<lb ed="X" n="0054c10"/><lb ed="R007" n="0483b12"/>性。廣如涅槃、法華所明。旣性有五一不同，故令乘有
<lb ed="X" n="0054c11"/><lb ed="R007" n="0483b13"/>三一之異。旣以一性爲實，則以一乘爲眞。廣如別說。
<lb ed="X" n="0054c12"/><lb ed="R007" n="0483b14"/>第三、唯心眞妄別者，權宗所明三界唯心，八識皆是
<lb ed="X" n="0054c13"/><lb ed="R007" n="0483b15"/>生滅之法，皆爲業惑之所辦生，一期報盡便歸壞滅，
<lb ed="X" n="0054c14"/><lb ed="R007" n="0483b16"/>以其識種引起後識，依生滅識建立生死及涅槃因。
<lb ed="X" n="0054c15"/><lb ed="R007" n="0483b17"/>若實敎中所辯唯心，八識皆通如來藏性，隨緣成立
<lb ed="X" n="0054c16"/><lb ed="R007" n="0483b18"/>不生不滅，與生滅和合非一非異，名阿賴耶識。不生
<lb ed="X" n="0054c17"/><lb ed="R007" n="0484a01"/>滅者卽如來藏，生滅之者業惑所生，體不相離，故非
<lb ed="X" n="0054c18"/><lb ed="R007" n="0484a02"/>一異。如大海水因風波動，水相風相不相捨離。故楞
<lb ed="X" n="0054c19"/><lb ed="R007" n="0484a03"/>伽云：譬如巨海浪，斯由猛風起，洪波皷溟壑，無有斷
<lb ed="X" n="0054c20"/><lb ed="R007" n="0484a04"/>絕期。藏識海常住，境界風所動，七識波浪起，騰躍而
<lb ed="X" n="0054c21"/><lb ed="R007" n="0484a05"/>轉生。根自在主善知識中廣說此義。離水無波，離波
<lb ed="X" n="0054c22"/><lb ed="R007" n="0484a06"/>無水，故非異也。水是濕相，波是動相，故非一也。非一
<lb ed="X" n="0054c23"/><lb ed="R007" n="0484a07"/>非異卽是中道，故此生滅卽無生滅。</p>
<lb ed="X" n="0054c24"/><lb ed="R007" n="0484a08"/><p xml:id="pX05p0054c2401">第四、眞如隨緣凝然別者。若權宗說，眞謂眞實，顯非
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0055a" n="0055a"/>
<lb ed="X" n="0055a01"/><lb ed="R007" n="0484a09"/>虗妄；如謂如常，表無變易。故眞如者，凝然不變，不許
<lb ed="X" n="0055a02"/><lb ed="R007" n="0484a10"/>隨緣。若隨緣者，是遷變義，同無常故。若實敎宗，則許
<lb ed="X" n="0055a03"/><lb ed="R007" n="0484a11"/>眞如有其二義：一、不變義，二、隨緣義。由體不變，故能
<lb ed="X" n="0055a04"/><lb ed="R007" n="0484a12"/>隨緣成一切法。雖成諸法，不失自性，故云不變。如水
<lb ed="X" n="0055a05"/><lb ed="R007" n="0484a13"/>遇風而成波浪，雖成波浪，不失濕性。故勝鬘云：依如
<lb ed="X" n="0055a06"/><lb ed="R007" n="0484a14"/>來藏故有生死，依如來藏故有涅槃，離如來藏，一切
<lb ed="X" n="0055a07"/><lb ed="R007" n="0484a15"/>諸法皆不成立。是故當知，眞如隨緣能成諸法。</p>
<lb ed="X" n="0055a08"/><lb ed="R007" n="0484a16"/><p xml:id="pX05p0055a0801">第五、三性空有卽離別者。若權宗說，三性之中，遍計
<lb ed="X" n="0055a09"/><lb ed="R007" n="0484a17"/>所執，此一則空。如夜見繩，謂之爲蛇。今言空者，說蛇
<lb ed="X" n="0055a10"/><lb ed="R007" n="0484a18"/>空耳，非說繩無。依他起性及圓成實性，此二不空。依
<lb ed="X" n="0055a11"/><lb ed="R007" n="0484b01"/>他緣有，圓成性有，故空與有，二義不同。如牛兔角，不
<lb ed="X" n="0055a12"/><lb ed="R007" n="0484b02"/>得相卽。若實敎宗，三性相融，依他無性，卽是圓成。如
<lb ed="X" n="0055a13"/><lb ed="R007" n="0484b03"/>波相虗，體卽是水。故說卽色，便是眞空。空卽是色，色
<lb ed="X" n="0055a14"/><lb ed="R007" n="0484b04"/>不異空，空不異色。中論云：因緣所生法，我說卽是空，
<lb ed="X" n="0055a15"/><lb ed="R007" n="0484b05"/>亦爲是假名，亦是中道義。皆空有相卽，三諦一際。</p>
<lb ed="X" n="0055a16"/><lb ed="R007" n="0484b06"/><p xml:id="pX05p0055a1601">第六、生佛不增不減別者，若權敎說，若使一切皆有
<lb ed="X" n="0055a17"/><lb ed="R007" n="0484b07"/>佛性，生盡成佛，生界便減、佛界便增。今有一類無種
<lb ed="X" n="0055a18"/><lb ed="R007" n="0484b08"/>性人，長不作佛，故生界不減、佛界不增。若實敎說，一
<lb ed="X" n="0055a19"/><lb ed="R007" n="0484b09"/>生齊平，故說生界不增不減。設一切衆生一時成佛，
<lb ed="X" n="0055a20"/><lb ed="R007" n="0484b10"/>亦無增減，以皆不出眞法性故。若言一分不成佛者，
<lb ed="X" n="0055a21"/><lb ed="R007" n="0484b11"/>俱是不盡，非不減義。</p>
<lb ed="X" n="0055a22"/><lb ed="R007" n="0484b12"/><p xml:id="pX05p0055a2201">第七、二諦空有卽離別者，若權敎說，俗諦之內有空
<lb ed="X" n="0055a23"/><lb ed="R007" n="0484b13"/>不空，遍計是俗，此俗則空；依他是俗，此俗不空；圓成
<lb ed="X" n="0055a24"/><lb ed="R007" n="0484b14"/>爲眞，一向不空。空有旣異，二諦體殊，眞俗多種，皆不
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0055b" n="0055b"/>
<lb ed="X" n="0055b01"/><lb ed="R007" n="0484b15"/>相雜。若實敎說，眞俗二諦體非卽離，俗諦緣生，緣生
<lb ed="X" n="0055b02"/><lb ed="R007" n="0484b16"/>卽空，便成眞諦。故此空者，是不空空；言緣生者，是不
<lb ed="X" n="0055b03"/><lb ed="R007" n="0484b17"/>有有。空有無二，二諦無乖。無二之二，說言二諦；二之
<lb ed="X" n="0055b04"/><lb ed="R007" n="0484b18"/>無二，說爲一體。故涅槃云：唯一實諦。仁王經云：於諦
<lb ed="X" n="0055b05"/><lb ed="R007" n="0485a01"/>常自二，於解常自一，通達此無二，眞入第一義。</p>
<lb ed="X" n="0055b06"/><lb ed="R007" n="0485a02"/><p xml:id="pX05p0055b0601">第八、四相一時，前後別者。若權敎宗，則<anchor xml:id="nkr_note_orig_0055001" n="0055001"/>同時四相：滅
<lb ed="X" n="0055b07"/><lb ed="R007" n="0485a03"/>表後無，謂生明此法先非有，滅表此法後是無，異表
<lb ed="X" n="0055b08"/><lb ed="R007" n="0485a04"/>此法非凝然，住表此法暫有用。旣表後無，則住時非
<lb ed="X" n="0055b09"/><lb ed="R007" n="0485a05"/>滅。若實敎宗，四相同時，體性卽滅，故滅與三而得同
<lb ed="X" n="0055b10"/><lb ed="R007" n="0485a06"/>時。淨名經云：比丘！汝今卽時亦生、亦老、亦滅。生滅義
<lb ed="X" n="0055b11"/><lb ed="R007" n="0485a07"/>殊，體非前後。釋前三相，不異於彼。</p>
<lb ed="X" n="0055b12"/><lb ed="R007" n="0485a08"/><p xml:id="pX05p0055b1201">第九能所斷證卽離別者，若權敎說緣境斷惑，義說
<lb ed="X" n="0055b13"/><lb ed="R007" n="0485a09"/>雙觀決定別照，二智二境各不同故，以有爲智證無
<lb ed="X" n="0055b14"/><lb ed="R007" n="0485a10"/>爲理，義說不異而實不一。若實敎說緣境斷惑，不二
<lb ed="X" n="0055b15"/><lb ed="R007" n="0485a11"/>而二有能所斷，二而不二說爲內證，照惑無本卽是
<lb ed="X" n="0055b16"/><lb ed="R007" n="0485a12"/>智體，照體無自卽是證如，非智外如爲智所證，非如
<lb ed="X" n="0055b17"/><lb ed="R007" n="0485a13"/>外智能證於如，三時無斷方能斷惑，無斷之斷斷卽
<lb ed="X" n="0055b18"/><lb ed="R007" n="0485a14"/>無斷，是故經說不斷煩惱而入涅槃。</p>
<lb ed="X" n="0055b19"/><lb ed="R007" n="0485a15"/><p xml:id="pX05p0055b1901">第十、佛身無爲、有爲別者，若權敎說，以出世智依生
<lb ed="X" n="0055b20"/><lb ed="R007" n="0485a16"/>滅識種故，四智心品爲相所遷。佛果報身有爲無漏，
<lb ed="X" n="0055b21"/><lb ed="R007" n="0485a17"/>以生法必滅，一向記故。若實敎說，世、出世智依如來
<lb ed="X" n="0055b22"/><lb ed="R007" n="0485a18"/>藏，始覺同本，更無有二。有爲、無爲非一非異，故佛身
<lb ed="X" n="0055b23"/><lb ed="R007" n="0485b01"/>者卽是無爲。涅槃經說：吾今此身卽是常身、法身，況
<lb ed="X" n="0055b24"/><lb ed="R007" n="0485b02"/>於報體？卽體之智非相所遷。智若相遷，體不卽眞；體
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0055c" n="0055c"/>
<lb ed="X" n="0055c01"/><lb ed="R007" n="0485b03"/>若卽眞，相則不遷。若言卽眞而相遷者，眞亦應遷。故
<lb ed="X" n="0055c02"/><lb ed="R007" n="0485b04"/>以用從體，皆無爲矣，不墮諸數。若言如來同有爲者，
<lb ed="X" n="0055c03"/><lb ed="R007" n="0485b05"/>云何此人舌不隨落？上來略明一乘、三乘權實對辯，
<lb ed="X" n="0055c04"/><lb ed="R007" n="0485b06"/>且從相顯十義不同。若欲會之，亦皆一味，廣如別說。</p>
<lb ed="X" n="0055c05"/><lb ed="R007" n="0485b07"/><p xml:id="pX05p0055c0501">▲第四、就實敎中復有二門：一、約有位、無位分之爲
<lb ed="X" n="0055c06"/><lb ed="R007" n="0485b08"/>二，則以終敎同前始敎，皆名爲漸，第四名頓。二、約圓
<lb ed="X" n="0055c07"/><lb ed="R007" n="0485b09"/>融、不融分成二種，卽實敎、頓敎並皆不融，爲同敎一
<lb ed="X" n="0055c08"/><lb ed="R007" n="0485b10"/>乘；唯第五敎圓融具德，名別敎一乘。今經正是第五
<lb ed="X" n="0055c09"/><lb ed="R007" n="0485b11"/>敎攝，以一一圓融包攝無盡故。</p>
<lb ed="X" n="0055c10"/><lb ed="R007" n="0485b12"/><p xml:id="pX05p0055c1001">△第二、會化儀前後者。不曉此意，或謂如來初成說
<lb ed="X" n="0055c11"/><lb ed="R007" n="0485b13"/>小，或初說大，後方漸次。或謂初時說有，次時說空，後
<lb ed="X" n="0055c12"/><lb ed="R007" n="0485b14"/>說中道。異解不同，故今會通一代時敎，總以十門収
<lb ed="X" n="0055c13"/><lb ed="R007" n="0485b15"/>無不盡：一、本末差別門，二、依本起末門，三、攝末歸本
<lb ed="X" n="0055c14"/><lb ed="R007" n="0485b16"/>門，四、本末無<g ref="#CB01002">㝵</g>門，五、隨機不定門，六、顯密同時門，七、
<lb ed="X" n="0055c15"/><lb ed="R007" n="0485b17"/>一時頓演門，八、寂寞無言門，九、該通三際門，十、重重
<lb ed="X" n="0055c16"/><lb ed="R007" n="0485b18"/>無盡門。</p><p xml:id="pX05p0055c1604" cb:place="inline">▲今初。謂本末同時，始終一類，各無異說。於
<lb ed="X" n="0055c17"/><lb ed="R007" n="0486a01"/>此一門，自有三位：一、若小乘中，則初度陳如，後度須
<lb ed="X" n="0055c18"/><lb ed="R007" n="0486a02"/><g ref="#CB02494">䟦</g>，中間亦唯說小益小，如四阿含經及五部律。由有
<lb ed="X" n="0055c19"/><lb ed="R007" n="0486a03"/>此類，如來滅後，學小之者不信大乘，謂佛一代唯說
<lb ed="X" n="0055c20"/><lb ed="R007" n="0486a04"/>小故。二者、若約三乘始終，通說三乘益三種器，如密
<lb ed="X" n="0055c21"/><lb ed="R007" n="0486a05"/>迹經等。三、若約一乘，則見始終唯爲圓機說於圓極，
<lb ed="X" n="0055c22"/><lb ed="R007" n="0486a06"/>始說華嚴，其中不通小乘三乘，從前至後，更無異說。
<lb ed="X" n="0055c23"/><lb ed="R007" n="0486a07"/>然上三類，依於此世根性定者，常聞如上一類之法，
<lb ed="X" n="0055c24"/><lb ed="R007" n="0486a08"/>故佛所說法，各通始終，更無前後。</p><p xml:id="pX05p0055c2414" cb:place="inline">▲二、依本起末門。
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0056a" n="0056a"/>
<lb ed="X" n="0056a01"/><lb ed="R007" n="0486a09"/>此有五類，謂：初、爲菩薩，二、爲緣覺，三、爲聲聞，四、爲善
<lb ed="X" n="0056a02"/><lb ed="R007" n="0486a10"/>根衆生，五、爲邪定。出現品云：譬如日出，先照<name role="" type="person">須彌山</name>
<lb ed="X" n="0056a03"/><lb ed="R007" n="0486a11"/>等諸大山王，次照黑山，次照高原，然後普照一切大
<lb ed="X" n="0056a04"/><lb ed="R007" n="0486a12"/>地。合云：如來智輪光照菩薩摩訶薩等諸大山王，次
<lb ed="X" n="0056a05"/><lb ed="R007" n="0486a13"/>照緣覺，次照聲聞，次照決定善根衆生，隨其心器，示
<lb ed="X" n="0056a06"/><lb ed="R007" n="0486a14"/>廣大智，然後普照一切衆生，乃至邪定亦皆普及，爲
<lb ed="X" n="0056a07"/><lb ed="R007" n="0486a15"/>作未來利益因緣，令成熟故，及三千界。初成喩中，亦
<lb ed="X" n="0056a08"/><lb ed="R007" n="0486a16"/>辨先大後漸說小。約法，名爲從本起末，於一佛乘分
<lb ed="X" n="0056a09"/><lb ed="R007" n="0486a17"/>別說三。約機，各是一類之機，非爲一機先大後小。</p><p xml:id="pX05p0056a0920" cb:place="inline">▲
<lb ed="X" n="0056a10"/><lb ed="R007" n="0486a18"/>三、攝末歸本門者，依無量義經，初時說小，次說中乘，
<lb ed="X" n="0056a11"/><lb ed="R007" n="0486b01"/>後時說大乘。法華經云：初轉四諦，後說法華經。解深
<lb ed="X" n="0056a12"/><lb ed="R007" n="0486b02"/>密經及妙智經皆明先小，後方說大。</p><p xml:id="pX05p0056a1215" cb:place="inline">▲四、本末無<g ref="#CB01002">㝵</g>
<lb ed="X" n="0056a13"/><lb ed="R007" n="0486b03"/>門者，謂初擧照山王之極說，明非本無以垂末。後顯
<lb ed="X" n="0056a14"/><lb ed="R007" n="0486b04"/>歸大海之異流，明非末無以歸本。故本末交暎，與奪
<lb ed="X" n="0056a15"/><lb ed="R007" n="0486b05"/>相資，方爲攝生之善巧矣。是故通論總有五位：一、根
<lb ed="X" n="0056a16"/><lb ed="R007" n="0486b06"/>本一乘，如華嚴經。二、密意小乘。三、密意大乘。四、顯了
<lb ed="X" n="0056a17"/><lb ed="R007" n="0486b07"/>三乘。上三如解深密三時敎說。五、破異一乘，如法華
<lb ed="X" n="0056a18"/><lb ed="R007" n="0486b08"/>經上之四門，圓通無<g ref="#CB01002">㝵</g>。是則前後卽無前後，無前後
<lb ed="X" n="0056a19"/><lb ed="R007" n="0486b09"/>之前後耳。</p><p xml:id="pX05p0056a1905" cb:place="inline">▲五、隨機不定門者，上之四門，初門明三
<lb ed="X" n="0056a20"/><lb ed="R007" n="0486b10"/>類機，始末常定。次門明五類機，異時常定。第三門通
<lb ed="X" n="0056a21"/><lb ed="R007" n="0486b11"/>明一類及三類機，自淺至深。第四門明二類機，初機
<lb ed="X" n="0056a22"/><lb ed="R007" n="0486b12"/>聞頓，後機從淺至深。更有一類不定之機，或從小乘，
<lb ed="X" n="0056a23"/><lb ed="R007" n="0486b13"/>次入三乘，後入一乘，亦有從小直入一乘。或多類機，
<lb ed="X" n="0056a24"/><lb ed="R007" n="0486b14"/>隨聞一句，異解不同，故名不定。</p><p xml:id="pX05p0056a2413" cb:place="inline">▲六、顯密同時門者。
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0056b" n="0056b"/>
<lb ed="X" n="0056b01"/><lb ed="R007" n="0486b15"/>若異聞互知，是顯不定。若互不相知，卽是祕密。密顯
<lb ed="X" n="0056b02"/><lb ed="R007" n="0486b16"/>同時，亦無前後。</p><p xml:id="pX05p0056b0207" cb:place="inline">▲七、一時頓演門者，上來諸門隨一
<lb ed="X" n="0056b03"/><lb ed="R007" n="0486b17"/>刹那一時頓演。</p><p xml:id="pX05p0056b0307" cb:place="inline">▲八、寂寞無言門者，楞伽第三云：從
<lb ed="X" n="0056b04"/><lb ed="R007" n="0486b18"/>初得道乃至涅槃，不說一句。然有六義：一、約遮過顯
<lb ed="X" n="0056b05"/><lb ed="R007" n="0487a01"/>德。入楞伽第八云：如來不說墮文字法。是則有過之
<lb ed="X" n="0056b06"/><lb ed="R007" n="0487a02"/>說，佛則非有；具德之說，佛則非無。二、約眞俗二諦。隨
<lb ed="X" n="0056b07"/><lb ed="R007" n="0487a03"/>俗假名，故言有說。眞諦寂寥，本無言說。法華經云：諸
<lb ed="X" n="0056b08"/><lb ed="R007" n="0487a04"/>法寂滅相不可以言宣以方便力故爲五比丘說。三、
<lb ed="X" n="0056b09"/><lb ed="R007" n="0487a05"/>傳古非作。其猶夫子述而不作，離古佛法無別法故。
<lb ed="X" n="0056b10"/><lb ed="R007" n="0487a06"/>故無一法是佛自說。四、悲願所成。謂廣大悲願應衆
<lb ed="X" n="0056b11"/><lb ed="R007" n="0487a07"/>生故，非爲如來本自有說。故兩佛相見，寂無所言。五、
<lb ed="X" n="0056b12"/><lb ed="R007" n="0487a08"/>本質影像。謂佛三業皆悉平等，與物爲緣，感者自聞，
<lb ed="X" n="0056b13"/><lb ed="R007" n="0487a09"/>非佛有說。猶如谷響，隨叩應故。六、約心智。正說法時
<lb ed="X" n="0056b14"/><lb ed="R007" n="0487a10"/>卽常無說，以佛無心當此說故。由此六義，故說如來
<lb ed="X" n="0056b15"/><lb ed="R007" n="0487a11"/>不說一字，不說卽是眞實說也。</p><p xml:id="pX05p0056b1513" cb:place="inline">▲九、該通三際門者。
<lb ed="X" n="0056b16"/><lb ed="R007" n="0487a12"/>此上諸門，盡通三際，莫尋其始，不究其終。</p><p xml:id="pX05p0056b1617" cb:place="inline">▲十、重重
<lb ed="X" n="0056b17"/><lb ed="R007" n="0487a13"/>無盡門者。上之九門，隨處隨時，重重無盡，皆無前後。
<lb ed="X" n="0056b18"/><lb ed="R007" n="0487a14"/>後之二門，正是華嚴甚深境界。融取前八，皆此大用。
<lb ed="X" n="0056b19"/><lb ed="R007" n="0487a15"/>若離前八，無可重重故。</p>
<lb ed="X" n="0056b20"/><lb ed="R007" n="0487a16"/><p xml:id="pX05p0056b2001">○第三、所詮義理。<anchor xml:id="nkr_note_add_0056b2001" n="0056b2001"/><anchor xml:id="beg0056b2001" n="0056b2001"/>已<anchor xml:id="end0056b2001"/>知此經總屬圓敎，未知圓義分
<lb ed="X" n="0056b21"/><lb ed="R007" n="0487a17"/>齊云何。然此敎海宏深，包含無外，色空交暎，德用重
<lb ed="X" n="0056b22"/><lb ed="R007" n="0487a18"/>重。語其橫収，全収五敎，乃至人天，總無不包，方顯深
<lb ed="X" n="0056b23"/><lb ed="R007" n="0487b01"/>廣。其猶百川不攝大海，大海必攝百川。雖攝百川，同
<lb ed="X" n="0056b24"/><lb ed="R007" n="0487b02"/>一醎味。故隨一滴，逈異百川。前之四敎，不攝於圓，圓
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0056c" n="0056c"/>
<lb ed="X" n="0056c01"/><lb ed="R007" n="0487b03"/>必攝四。雖攝於四，圓以貫之。故十善五戒，亦圓敎攝。
<lb ed="X" n="0056c02"/><lb ed="R007" n="0487b04"/>尙非三四，況初二耶？斯則有其所通，無其所局。故此
<lb ed="X" n="0056c03"/><lb ed="R007" n="0487b05"/>圓敎，語其廣包，名無量乘。語其甚深，唯顯一乘。一乘
<lb ed="X" n="0056c04"/><lb ed="R007" n="0487b06"/>有二：一、同敎一乘，同頓同實故。二、別敎一乘，唯是圓
<lb ed="X" n="0056c05"/><lb ed="R007" n="0487b07"/>融，具德法故。以別該同，皆圓敎攝。今顯別敎一乘，略
<lb ed="X" n="0056c06"/><lb ed="R007" n="0487b08"/>有四門：一、所依體事，二、攝歸眞實，三、彰其無<g ref="#CB01002">㝵</g>，四、周
<lb ed="X" n="0056c07"/><lb ed="R007" n="0487b09"/>遍含容。各有十門，以彰無盡。</p>
<lb ed="X" n="0056c08"/><lb ed="R007" n="0487b10"/><p xml:id="pX05p0056c0801">●今初。第一所依體事，略有十對：一敎義，二理事，三
<lb ed="X" n="0056c09"/><lb ed="R007" n="0487b11"/>境智，四行位，五因果，六依正，七體用，八人法，九逆順，
<lb ed="X" n="0056c10"/><lb ed="R007" n="0487b12"/>十應感。敎卽能詮，謂前五敎，乃至光香一切法等。義
<lb ed="X" n="0056c11"/><lb ed="R007" n="0487b13"/>卽所詮，卽五敎等一切義理。理卽生空所顯，二空所
<lb ed="X" n="0056c12"/><lb ed="R007" n="0487b14"/>顯，無性眞如等理。事卽色心身方等事。餘可思准。至
<lb ed="X" n="0056c13"/><lb ed="R007" n="0487b15"/>下宗中，當更顯示。</p>
<lb ed="X" n="0056c14"/><lb ed="R007" n="0487b16"/><p xml:id="pX05p0056c1401">●第二、攝歸眞實者。卽上十門，皆是眞空，頓絕諸相。
<lb ed="X" n="0056c15"/><lb ed="R007" n="0487b17"/>非色非空，無卽不卽，無相不相，無得不得，言迹頓絕。
<lb ed="X" n="0056c16"/><lb ed="R007" n="0487b18"/>此絕亦滅，儻然靡據。故經云：法性本空寂，無取亦無
<lb ed="X" n="0056c17"/><lb ed="R007" n="0488a01"/>見，性空卽是佛，不可得思量。若知一切法，體性皆如
<lb ed="X" n="0056c18"/><lb ed="R007" n="0488a02"/>是，斯人則不爲，煩惱所染著。亦同下文。智照無二，亦
<lb ed="X" n="0056c19"/><lb ed="R007" n="0488a03"/>同頓敎。亦有十門，義如別說。</p>
<lb ed="X" n="0056c20"/><lb ed="R007" n="0488a04"/><p xml:id="pX05p0056c2001">●第三、彰其無<g ref="#CB01002">㝵</g>者。然上十對，皆悉無<g ref="#CB01002">㝵</g>。若事理相
<lb ed="X" n="0056c21"/><lb ed="R007" n="0488a05"/>望，成事理無<g ref="#CB01002">㝵</g>；若餘相望，便成事事無<g ref="#CB01002">㝵</g>。今且辯事
<lb ed="X" n="0056c22"/><lb ed="R007" n="0488a06"/>理無<g ref="#CB01002">㝵</g>，總有二門：第一、正明無<g ref="#CB01002">㝵</g>；第二、彰其所以。</p>
<lb ed="X" n="0056c23"/><lb ed="R007" n="0488a07"/><p xml:id="pX05p0056c2301">△今初。亦有十門：一、理遍於事門，二、事遍於理門，三、
<lb ed="X" n="0056c24"/><lb ed="R007" n="0488a08"/>依理成事門，四、事能顯理門，五、以理奪事門，六、事能
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0057a" n="0057a"/>
<lb ed="X" n="0057a01"/><lb ed="R007" n="0488a09"/>隱理門，七、眞理卽事門，八、事法卽理門，九、眞理非事
<lb ed="X" n="0057a02"/><lb ed="R007" n="0488a10"/>門，十、事法非理門。</p><p xml:id="pX05p0057a0208" cb:place="inline">▲今初，理遍於事者，謂理無分限，
<lb ed="X" n="0057a03"/><lb ed="R007" n="0488a11"/>事有分限。今無分限理，遍分限事，以其理性不可分
<lb ed="X" n="0057a04"/><lb ed="R007" n="0488a12"/>故，一一纖塵，理皆圓足。</p><p xml:id="pX05p0057a0410" cb:place="inline">▲二、事遍於理門。謂有分之
<lb ed="X" n="0057a05"/><lb ed="R007" n="0488a13"/>事，全同無分之理。若不全同，色不卽空，故一小塵卽
<lb ed="X" n="0057a06"/><lb ed="R007" n="0488a14"/>遍法界。由上二義互該徹故，皆同一性。故出<anchor xml:id="nkr_note_orig_0057001" n="0057001"/>理品云：
<lb ed="X" n="0057a07"/><lb ed="R007" n="0488a15"/>如來成正覺時，於其身中普見一切衆生成正覺，乃
<lb ed="X" n="0057a08"/><lb ed="R007" n="0488a16"/>至普見一切衆生入涅槃，皆同一性，所謂無性。理遍
<lb ed="X" n="0057a09"/><lb ed="R007" n="0488a17"/>事故，一成一切成。事遍<anchor xml:id="nkr_note_orig_0057002" n="0057002"/>同理，故說都無所成。經云：譬
<lb ed="X" n="0057a10"/><lb ed="R007" n="0488a18"/>如虗空，無成無壞。一性無性，卽是佛性。下經云：思惟
<lb ed="X" n="0057a11"/><lb ed="R007" n="0488b01"/>衆生無作性。甚深涅槃云：佛性名第一義空，第一義
<lb ed="X" n="0057a12"/><lb ed="R007" n="0488b02"/>空名爲智慧。又出現品云：無一衆生而不具有如來
<lb ed="X" n="0057a13"/><lb ed="R007" n="0488b03"/>智慧。無不具有者，卽一乘義。</p><p xml:id="pX05p0057a1312" cb:place="inline">▲三、依理成事門。謂事
<lb ed="X" n="0057a14"/><lb ed="R007" n="0488b04"/>無別體，要因理成，如攬水成波故。於中又二：一、明具
<lb ed="X" n="0057a15"/><lb ed="R007" n="0488b05"/>分唯識變故。故根自在主云：由境界風，飄靜心海，起
<lb ed="X" n="0057a16"/><lb ed="R007" n="0488b06"/>識波浪。靜心卽是如來藏性。二、明眞如隨緣成故。靜
<lb ed="X" n="0057a17"/><lb ed="R007" n="0488b07"/>心卽是眞如。又彼文云：由識自性本性，故諸識轉。本
<lb ed="X" n="0057a18"/><lb ed="R007" n="0488b08"/>性卽是眞如。問明品云：法性本無性，示現而有生。亦
<lb ed="X" n="0057a19"/><lb ed="R007" n="0488b09"/>同勝鬘依如來藏有生死等。</p><p xml:id="pX05p0057a1912" cb:place="inline">▲四、明事能顯理門。謂
<lb ed="X" n="0057a20"/><lb ed="R007" n="0488b10"/>由事攬理成，故事虗而理實。依他無性，卽是圓成。如
<lb ed="X" n="0057a21"/><lb ed="R007" n="0488b11"/>波相虗，令水現故。善財云：無有性，隨緣轉故。謂由隨
<lb ed="X" n="0057a22"/><lb ed="R007" n="0488b12"/>緣而顯無性。論云：若法從緣生，是則無自性。</p><p xml:id="pX05p0057a2218" cb:place="inline">▲五、以
<lb ed="X" n="0057a23"/><lb ed="R007" n="0488b13"/>理奪事門者，謂事卽全理，卽事盡無遺。如水奪波，波
<lb ed="X" n="0057a24"/><lb ed="R007" n="0488b14"/>相全盡，故說生佛不增不減。出現品云：譬如虗空，一
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0057b" n="0057b"/>
<lb ed="X" n="0057b01"/><lb ed="R007" n="0488b15"/>切世界若成若壞，常無增減。何以故？虗空無生故。諸
<lb ed="X" n="0057b02"/><lb ed="R007" n="0488b16"/>佛菩提亦復如是，若成正覺、不成正覺，常無增減。何
<lb ed="X" n="0057b03"/><lb ed="R007" n="0488b17"/>以故？菩提無相故。乃至云：設一切衆生於一念中悉
<lb ed="X" n="0057b04"/><lb ed="R007" n="0488b18"/>成正覺，與不成正覺亦無有異，皆以無相理平等故。
<lb ed="X" n="0057b05"/><lb ed="R007" n="0489a01"/>解脫長者云：有無諸法本不生故。</p><p xml:id="pX05p0057b0514" cb:place="inline">▲六、事能隱理門。
<lb ed="X" n="0057b06"/><lb ed="R007" n="0489a02"/>謂眞理隨緣而成事法，遂令事顯理不現也。如水成
<lb ed="X" n="0057b07"/><lb ed="R007" n="0489a03"/>波，動顯靜隱，故說法身流轉五道，名曰衆生。下經云：
<lb ed="X" n="0057b08"/><lb ed="R007" n="0489a04"/>不能覺知，生死輪中無由出離。</p><p xml:id="pX05p0057b0813" cb:place="inline">▲七、眞理卽事門。謂
<lb ed="X" n="0057b09"/><lb ed="R007" n="0489a05"/>凡是眞理，必非事外。以是法無我理故，空卽色故，理
<lb ed="X" n="0057b10"/><lb ed="R007" n="0489a06"/>卽是事，方爲眞理。經云法性不違法相等。</p><p xml:id="pX05p0057b1017" cb:place="inline">▲八、事法
<lb ed="X" n="0057b11"/><lb ed="R007" n="0489a07"/>卽理門。謂從緣集，必無自性，擧體卽眞故。善財念言：
<lb ed="X" n="0057b12"/><lb ed="R007" n="0489a08"/>離一切法見，知空無生故。經云：一切法皆如，諸佛境
<lb ed="X" n="0057b13"/><lb ed="R007" n="0489a09"/>亦然。乃至無一法，如中有生滅。上之二門，正明二諦
<lb ed="X" n="0057b14"/><lb ed="R007" n="0489a10"/>不相違義。如濕不違波，波不違濕，擧體相卽故。自在
<lb ed="X" n="0057b15"/><lb ed="R007" n="0489a11"/>主言：因緣相作，不相捨離，非一非異。夜摩偈云：如金
<lb ed="X" n="0057b16"/><lb ed="R007" n="0489a12"/>與金色，其性無差別。法非法亦然，體性無有異。又由
<lb ed="X" n="0057b17"/><lb ed="R007" n="0489a13"/>事卽理故，雖有不常。理卽事故，雖空不斷。又由事理
<lb ed="X" n="0057b18"/><lb ed="R007" n="0489a14"/>相卽故，起滅同時故。下經云：思惟衆生心，流注甚深。
<lb ed="X" n="0057b19"/><lb ed="R007" n="0489a15"/>意。明卽生卽滅故。又上經云：一切凡夫行，莫不速歸
<lb ed="X" n="0057b20"/><lb ed="R007" n="0489a16"/>盡。其性如虗空，故說無有盡。無有盡者，卽性滅義，名
<lb ed="X" n="0057b21"/><lb ed="R007" n="0489a17"/>難思盡。亦令究竟斷，證離於能所。十地品云：非初非
<lb ed="X" n="0057b22"/><lb ed="R007" n="0489a18"/>中後，非言詞所及。</p><p xml:id="pX05p0057b2208" cb:place="inline">▲九、眞理非事門。卽妄之眞，異於
<lb ed="X" n="0057b23"/><lb ed="R007" n="0489b01"/>妄故，如濕非動。</p><p xml:id="pX05p0057b2307" cb:place="inline">▲十、事法非理門。卽眞之妄，異於眞
<lb ed="X" n="0057b24"/><lb ed="R007" n="0489b02"/>故，如動非濕。故慚愧林偈云：如色與非色，此二不爲
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0057c" n="0057c"/>
<lb ed="X" n="0057c01"/><lb ed="R007" n="0489b03"/>一等。上七、八二門明事、理非異，九、十二門明事、理非
<lb ed="X" n="0057c02"/><lb ed="R007" n="0489b04"/>一，故爲、無爲非一非異。主林神云：於一切差別境中，
<lb ed="X" n="0057c03"/><lb ed="R007" n="0489b05"/>入無差別定；於無差別平等法中，現於自在有差別
<lb ed="X" n="0057c04"/><lb ed="R007" n="0489b06"/>智。上經云：於有爲界示無爲法，而不滅壞有爲之相；
<lb ed="X" n="0057c05"/><lb ed="R007" n="0489b07"/>於無爲界示有爲法，而不分別無爲之性。上之十門，
<lb ed="X" n="0057c06"/><lb ed="R007" n="0489b08"/>同一緣起，故云無<g ref="#CB01002">㝵</g>。約理望事，則有成有壞，有卽有
<lb ed="X" n="0057c07"/><lb ed="R007" n="0489b09"/>離；事望於理，有顯有隱，有一有異，逆順自在，無障無
<lb ed="X" n="0057c08"/><lb ed="R007" n="0489b10"/><g ref="#CB01002">㝵</g>，同時頓起。</p>
<lb ed="X" n="0057c09"/><lb ed="R007" n="0489b11"/><p xml:id="pX05p0057c0901">△第二、彰其所以者。由緣起之事，與性空之理，二互
<lb ed="X" n="0057c10"/><lb ed="R007" n="0489b12"/>相望，有三義故：一、相違義，二、不相<g ref="#CB01002">㝵</g>義，三、相作義。由
<lb ed="X" n="0057c11"/><lb ed="R007" n="0489b13"/>此三義，成前十門。</p><p xml:id="pX05p0057c1108" cb:place="inline">▲言相違者，經云：空中無色，以空
<lb ed="X" n="0057c12"/><lb ed="R007" n="0489b14"/>害色故。亦應云：色中無空，以色違空故。若互相存，必
<lb ed="X" n="0057c13"/><lb ed="R007" n="0489b15"/>互亡故，卽五、六、九、十四門。</p><p xml:id="pX05p0057c1311" cb:place="inline">▲二、不相<g ref="#CB01002">㝵</g>義者，謂以色
<lb ed="X" n="0057c14"/><lb ed="R007" n="0489b16"/>是幻色，必不<g ref="#CB01002">㝵</g>空，空是眞空，必不妨色。若<g ref="#CB01002">㝵</g>於色，則
<lb ed="X" n="0057c15"/><lb ed="R007" n="0489b17"/>是斷空，非眞空故。若<g ref="#CB01002">㝵</g>於空，則是實色，非幻色故。此
<lb ed="X" n="0057c16"/><lb ed="R007" n="0489b18"/>卽七八事理相卽二門。</p><p xml:id="pX05p0057c1610" cb:place="inline">▲三、相作義者，謂若此幻色
<lb ed="X" n="0057c17"/><lb ed="R007" n="0490a01"/>擧體非空，不成幻色，是故要由色卽是空，方得有色。
<lb ed="X" n="0057c18"/><lb ed="R007" n="0490a02"/>大品經云：若諸法不空，卽無道無果。中觀論文亦同
<lb ed="X" n="0057c19"/><lb ed="R007" n="0490a03"/>此說。又云：以有空義故，一切法得成。眞空亦爾，准上
<lb ed="X" n="0057c20"/><lb ed="R007" n="0490a04"/>應知。此卽三、四依理成事，事能顯理門也。其初二門，
<lb ed="X" n="0057c21"/><lb ed="R007" n="0490a05"/>卽通顯體相，亦卽不相<g ref="#CB01002">㝵</g>義。又由上三義，諸空有法，
<lb ed="X" n="0057c22"/><lb ed="R007" n="0490a06"/>通有四義：一、廢<anchor xml:id="nkr_note_add_0057c2201" n="0057c2201"/><anchor xml:id="beg0057c2201" n="0057c2201"/>己<anchor xml:id="end0057c2201"/>成他義，以空卽色故，卽色現空，隱
<lb ed="X" n="0057c23"/><lb ed="R007" n="0490a07"/>也，卽是第三、依理成事門。二、泯他顯<anchor xml:id="nkr_note_add_0057c2301" n="0057c2301"/><anchor xml:id="beg0057c2301" n="0057c2301"/>己<anchor xml:id="end0057c2301"/>義，以色卽空
<lb ed="X" n="0057c24"/><lb ed="R007" n="0490a08"/>故，卽色盡空，顯也，卽是第八、事法卽理門。三、自他俱
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0058a" n="0058a"/>
<lb ed="X" n="0058a01"/><lb ed="R007" n="0490a09"/>存義，以隱顯無二，是眞空故。謂不異空爲幻色，色存
<lb ed="X" n="0058a02"/><lb ed="R007" n="0490a10"/>也；不異色名眞空，空顯也。以互不相異，二俱存也，卽
<lb ed="X" n="0058a03"/><lb ed="R007" n="0490a11"/>是第九、眞理非事門。四、自他俱泯義，以擧體相卽，全
<lb ed="X" n="0058a04"/><lb ed="R007" n="0490a12"/>奪兩亡，絕二邊故，卽是第五、以理奪事門。上之四義，
<lb ed="X" n="0058a05"/><lb ed="R007" n="0490a13"/>並空望於色。若色望於空，亦有四義：一、顯他自盡義，
<lb ed="X" n="0058a06"/><lb ed="R007" n="0490a14"/>卽是第四、事能顯理門。二、自顯隱他義，卽是第七、眞
<lb ed="X" n="0058a07"/><lb ed="R007" n="0490a15"/>理卽事門。三、俱存義，卽是第十、事法非理門。四、俱泯
<lb ed="X" n="0058a08"/><lb ed="R007" n="0490a16"/>義，卽是第六、事能隱理門。並准前思之。而有前四門，
<lb ed="X" n="0058a09"/><lb ed="R007" n="0490a17"/>必帶後四門，有後四門，必帶前四門，合則通爲四門。
<lb ed="X" n="0058a10"/><lb ed="R007" n="0490a18"/>是則幻有存亡無<g ref="#CB01002">㝵</g>，眞空隱顯自在，合爲一味，圓通
<lb ed="X" n="0058a11"/><lb ed="R007" n="0490b01"/>無<g ref="#CB01002">㝵</g>。又所以相違無<g ref="#CB01002">㝵</g>及相作者，以緣起法有四義
<lb ed="X" n="0058a12"/><lb ed="R007" n="0490b02"/>故：一、緣生故有，二、緣生故空，三、無性故有，四、無性故
<lb ed="X" n="0058a13"/><lb ed="R007" n="0490b03"/>空。由初及四，二義別故，有相違義；由二及三，有相作
<lb ed="X" n="0058a14"/><lb ed="R007" n="0490b04"/>義。謂緣生故空，則有作於空；無性故有，則空作於有；
<lb ed="X" n="0058a15"/><lb ed="R007" n="0490b05"/>由上四義，同一緣起，有不相<g ref="#CB01002">㝵</g>義。又由初二義有，有
<lb ed="X" n="0058a16"/><lb ed="R007" n="0490b06"/>望於空而成四義；由後二義有，空望於有而成四義。
<lb ed="X" n="0058a17"/><lb ed="R007" n="0490b07"/>謂由無性故有，有廢<anchor xml:id="nkr_note_add_0058a1701" n="0058a1701"/><anchor xml:id="beg0058a1701" n="0058a1701"/>己<anchor xml:id="end0058a1701"/>成他義；由無性故空，有泯他
<lb ed="X" n="0058a18"/><lb ed="R007" n="0490b08"/>顯<anchor xml:id="nkr_note_add_0058a1801" n="0058a1801"/><anchor xml:id="beg0058a1801" n="0058a1801"/>己<anchor xml:id="end0058a1801"/>義；由上二義無<g ref="#CB01002">㝵</g>故，有俱存義；由上二義相形
<lb ed="X" n="0058a19"/><lb ed="R007" n="0490b09"/>故，有自他俱泯義。有望於空，四義准之。又以無性緣
<lb ed="X" n="0058a20"/><lb ed="R007" n="0490b10"/>生故有，則非常見，有見之有，爲幻有也；無性緣生故
<lb ed="X" n="0058a21"/><lb ed="R007" n="0490b11"/>空，則非斷見，無見之空，爲眞空也。幻有則是不有有，
<lb ed="X" n="0058a22"/><lb ed="R007" n="0490b12"/>眞空卽是不空空，非空非有，是中道義。以有與非有
<lb ed="X" n="0058a23"/><lb ed="R007" n="0490b13"/>無二，方爲幻有；空與非空無二，爲眞空故。又非空與
<lb ed="X" n="0058a24"/><lb ed="R007" n="0490b14"/>有無二，爲一幻有；空與非有無二，爲一眞空。又幻有
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0058b" n="0058b"/>
<lb ed="X" n="0058b01"/><lb ed="R007" n="0490b15"/>與眞空無二，爲一味法界。合之則一不爲一，開之則
<lb ed="X" n="0058b02"/><lb ed="R007" n="0490b16"/>具上十義，同時頓起深思明了，以成事理無<g ref="#CB01002">㝵</g>觀也，
<lb ed="X" n="0058b03"/><lb ed="R007" n="0490b17"/>不唯無念無起而<anchor xml:id="nkr_note_add_0058b0301" n="0058b0301"/><anchor xml:id="beg0058b0301" n="0058b0301"/>已<anchor xml:id="end0058b0301"/>。</p>
<lb ed="X" n="0058b04"/><lb ed="R007" n="0490b18"/><p xml:id="pX05p0058b0401">●第四、周遍含容觀，卽事事無<g ref="#CB01002">㝵</g>。於中分二：第一、明
<lb ed="X" n="0058b05"/><lb ed="R007" n="0491a01"/>德用玄妙；第二、明德用所因。</p>
<lb ed="X" n="0058b06"/><lb ed="R007" n="0491a02"/><p xml:id="pX05p0058b0601">△今初。古德於此明十玄門：一、同時具足相應門，二、
<lb ed="X" n="0058b07"/><lb ed="R007" n="0491a03"/>廣狹自在無<g ref="#CB01002">㝵</g>門，三、一多相容不同門，四、諸法相卽
<lb ed="X" n="0058b08"/><lb ed="R007" n="0491a04"/>自在門，五、祕密隱顯俱成門，六、微細相容安立門，七、
<lb ed="X" n="0058b09"/><lb ed="R007" n="0491a05"/>因陀羅網境界門，八、託事顯法生解門，九、十世隔法
<lb ed="X" n="0058b10"/><lb ed="R007" n="0491a06"/>異成門，十、主伴圓明具德門。此之十門，初總餘別，同
<lb ed="X" n="0058b11"/><lb ed="R007" n="0491a07"/>異成壞，同一緣起，無<g ref="#CB01002">㝵</g>圓融，隨一一門，卽具一切。今
<lb ed="X" n="0058b12"/><lb ed="R007" n="0491a08"/>且於前所依體事十對之中，取一事法，明具十門。如
<lb ed="X" n="0058b13"/><lb ed="R007" n="0491a09"/>下隨擧一華、一葉、一身、一刹、一毛、一塵，無不具足。今
<lb ed="X" n="0058b14"/><lb ed="R007" n="0491a10"/>就事中，但取一塵，明具十門。一者，此一塵中，卽具敎、
<lb ed="X" n="0058b15"/><lb ed="R007" n="0491a11"/>義、理、事等十對之法，同時相應，具足圓滿，亦具廣狹
<lb ed="X" n="0058b16"/><lb ed="R007" n="0491a12"/>下之九門，及彼門中所具敎等。以是總故，華藏頌云：
<lb ed="X" n="0058b17"/><lb ed="R007" n="0491a13"/><name role="" type="person">華藏世界</name>所有塵，一一塵中見法界。下普救神初云：
<lb ed="X" n="0058b18"/><lb ed="R007" n="0491a14"/>一一塵中，各見微塵數佛刹。善財將見普賢，見一一
<lb ed="X" n="0058b19"/><lb ed="R007" n="0491a15"/>塵中一切境界。</p><p xml:id="pX05p0058b1907" cb:place="inline">▲二、廣狹自在無<g ref="#CB01002">㝵</g>門者。卽此一塵，
<lb ed="X" n="0058b20"/><lb ed="R007" n="0491a16"/>遍周法界，而不壞本位。以分卽無分，無分卽分，廣狹
<lb ed="X" n="0058b21"/><lb ed="R007" n="0491a17"/>自在，無障無<g ref="#CB01002">㝵</g>。或唯廣無際，或分限歷然，或卽廣卽
<lb ed="X" n="0058b22"/><lb ed="R007" n="0491a18"/>狹，或廣狹俱泯。或具前四，以是解境，四門了了故。或
<lb ed="X" n="0058b23"/><lb ed="R007" n="0491b01"/>絕前五，以是行境，行起解絕故。而擧一全収，下皆准
<lb ed="X" n="0058b24"/><lb ed="R007" n="0491b02"/>此。</p><p xml:id="pX05p0058b2402" cb:place="inline">▲三、一多相容不同門者，卽此一塵舒<anchor xml:id="nkr_note_add_0058b2401" n="0058b2401"/><anchor xml:id="beg0058b2401" n="0058b2401"/>己<anchor xml:id="end0058b2401"/>遍入一
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0058c" n="0058c"/>
<lb ed="X" n="0058c01"/><lb ed="R007" n="0491b03"/>切法中，卽攝一切令入<anchor xml:id="nkr_note_add_0058c0101" n="0058c0101"/><anchor xml:id="beg0058c0101" n="0058c0101"/>己<anchor xml:id="end0058c0101"/>內。舒攝同時，是故鎔融。或
<lb ed="X" n="0058c02"/><lb ed="R007" n="0491b04"/>有四句、六句，思之。經云：以一佛土滿十方，十方入一
<lb ed="X" n="0058c03"/><lb ed="R007" n="0491b05"/>亦無餘。普賢章中，塵毛念念出一切境界，復入塵毛。</p>
<lb ed="X" n="0058c04"/><lb ed="R007" n="0491b06"/><p xml:id="pX05p0058c0401">▲四、諸法相卽自在門者。卽此一塵廢<anchor xml:id="nkr_note_add_0058c0401" n="0058c0401"/><anchor xml:id="beg0058c0401" n="0058c0401"/>己<anchor xml:id="end0058c0401"/>同他，擧體
<lb ed="X" n="0058c05"/><lb ed="R007" n="0491b07"/>全卽是一切法，而恒攝他全同於<anchor xml:id="nkr_note_add_0058c0501" n="0058c0501"/><anchor xml:id="beg0058c0501" n="0058c0501"/>己<anchor xml:id="end0058c0501"/>，於彼一切卽是
<lb ed="X" n="0058c06"/><lb ed="R007" n="0491b08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0058c0601" n="0058c0601"/><anchor xml:id="beg0058c0601" n="0058c0601"/>己<anchor xml:id="end0058c0601"/>體。一多相卽，渾融無<g ref="#CB01002">㝵</g>，解行境別，六句同前。經云：
<lb ed="X" n="0058c07"/><lb ed="R007" n="0491b09"/>知一卽多，多卽一等。普賢摩一善財頂，一切塵內一
<lb ed="X" n="0058c08"/><lb ed="R007" n="0491b10"/>時摩頂，以一卽多故。刹塵善友得法門，一毛孔中皆
<lb ed="X" n="0058c09"/><lb ed="R007" n="0491b11"/>具足，多卽一故等。</p><p xml:id="pX05p0058c0908" cb:place="inline">▲五、祕密隱顯俱成門者。塵能攝
<lb ed="X" n="0058c10"/><lb ed="R007" n="0491b12"/>彼，則一顯多隱。一切攝塵，則一隱多顯。顯顯不俱，隱
<lb ed="X" n="0058c11"/><lb ed="R007" n="0491b13"/>隱不並，隱顯顯隱，同時無<g ref="#CB01002">㝵</g>。如八日月，全攝俱泯，存
<lb ed="X" n="0058c12"/><lb ed="R007" n="0491b14"/>亡俱成，句數同前。</p><p xml:id="pX05p0058c1208" cb:place="inline">▲六、微細相容安立門者，謂此一
<lb ed="X" n="0058c13"/><lb ed="R007" n="0491b15"/>塵微細等刹炳然齊現。下云一一塵中一切佛刹曠
<lb ed="X" n="0058c14"/><lb ed="R007" n="0491b16"/>然安住，其文非一。第九迴向中廣說微細。</p><p xml:id="pX05p0058c1417" cb:place="inline">▲七、因陀
<lb ed="X" n="0058c15"/><lb ed="R007" n="0491b17"/>羅網境界門者，旣一一塵中各現無邊刹海，刹海之
<lb ed="X" n="0058c16"/><lb ed="R007" n="0491b18"/>中復有微塵，彼諸塵內復有刹海，如是塵塵不盡，刹
<lb ed="X" n="0058c17"/><lb ed="R007" n="0492a01"/>刹無窮，非是心識思量境界。如帝釋殿珠網覆上，一
<lb ed="X" n="0058c18"/><lb ed="R007" n="0492a02"/>明珠內萬像皆現，珠珠皆爾。此珠明徹，互相現影，影
<lb ed="X" n="0058c19"/><lb ed="R007" n="0492a03"/>復現影，而無窮盡。文云：如因陀羅網世界等，亦如鏡
<lb ed="X" n="0058c20"/><lb ed="R007" n="0492a04"/>燈重重交光，影影互入。故下普賢所現境界一一遍
<lb ed="X" n="0058c21"/><lb ed="R007" n="0492a05"/>周，一一塵中皆有普賢，亦現神變周遍法界，一一塵
<lb ed="X" n="0058c22"/><lb ed="R007" n="0492a06"/>毛重現亦然。</p><p xml:id="pX05p0058c2206" cb:place="inline">▲八、託事顯法生解門者。見此一塵，卽
<lb ed="X" n="0058c23"/><lb ed="R007" n="0492a07"/>是見於無盡法界，非是託此別有所表。普賢塵毛，皆
<lb ed="X" n="0058c24"/><lb ed="R007" n="0492a08"/>是無盡勝因生故，卽此亦名具足無盡門。本自具足。</p>
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0059a" n="0059a"/>
<lb ed="X" n="0059a01"/><lb ed="R007" n="0492a09"/><p xml:id="pX05p0059a0101">▲九、十世隔法異成門者。卽此一塵，旣遍一切處，亦
<lb ed="X" n="0059a02"/><lb ed="R007" n="0492a10"/>該一切時。三世各三，攝爲一念，故爲十世。經云：過去
<lb ed="X" n="0059a03"/><lb ed="R007" n="0492a11"/>無量劫，安置未來今。未來無量劫，迴置過去世等。良
<lb ed="X" n="0059a04"/><lb ed="R007" n="0492a12"/>以時無別體，依法上立，別爲此門。</p><p xml:id="pX05p0059a0414" cb:place="inline">▲十、主伴圓明具
<lb ed="X" n="0059a05"/><lb ed="R007" n="0492a13"/>德門者。此塵能現，卽名爲主。理無孤起，必攝眷屬，餘
<lb ed="X" n="0059a06"/><lb ed="R007" n="0492a14"/>卽爲伴。如經云：普賢於此佛前入定爲主。則言一身
<lb ed="X" n="0059a07"/><lb ed="R007" n="0492a15"/>頓現諸境，結通十方，則一一佛前有多普賢。以是伴
<lb ed="X" n="0059a08"/><lb ed="R007" n="0492a16"/>故，餘大菩薩相望爲伴，一一皆然。復有果主、果伴、因
<lb ed="X" n="0059a09"/><lb ed="R007" n="0492a17"/>主、因伴等。然以主望主，以伴望伴，各不相見。主伴、伴
<lb ed="X" n="0059a10"/><lb ed="R007" n="0492a18"/>主，則得相見圓明具德。上辯一塵，十門具足。一塵旣
<lb ed="X" n="0059a11"/><lb ed="R007" n="0492b01"/>爾，餘事亦然。事法旣爾，餘體用等十對亦然。隨其一
<lb ed="X" n="0059a12"/><lb ed="R007" n="0492b02"/>門，旣具十門，門門互攝，重重相望，亦至無盡。若於此
<lb ed="X" n="0059a13"/><lb ed="R007" n="0492b03"/>十門圓明顯了，則常入法界普賢之境。然要解前攝
<lb ed="X" n="0059a14"/><lb ed="R007" n="0492b04"/>歸眞實及事理無<g ref="#CB01002">㝵</g>，方入此觀。若水澄淸，方印萬像，
<lb ed="X" n="0059a15"/><lb ed="R007" n="0492b05"/>不得寂照，謂此爲繁。</p>
<lb ed="X" n="0059a16"/><lb ed="R007" n="0492b06"/><p xml:id="pX05p0059a1601">△第二、明德用所因者。所以諸佛如是混融無障<g ref="#CB01002">㝵</g>
<lb ed="X" n="0059a17"/><lb ed="R007" n="0492b07"/>者，因緣無量。略提十義，以彰無盡：一、唯心所現故，二、
<lb ed="X" n="0059a18"/><lb ed="R007" n="0492b08"/>法無定性故，三、緣起相由故，四、法性融通故，五、如幻
<lb ed="X" n="0059a19"/><lb ed="R007" n="0492b09"/>夢故，六、如影像故，七、因無限故，八、佛證窮故，九、深定
<lb ed="X" n="0059a20"/><lb ed="R007" n="0492b10"/>用故，十、神通解脫故。上十因中，隨一卽能令彼諸法
<lb ed="X" n="0059a21"/><lb ed="R007" n="0492b11"/>渾融無<g ref="#CB01002">㝵</g>。十中，前六通約法性，爲德相因，法爾如是。
<lb ed="X" n="0059a22"/><lb ed="R007" n="0492b12"/>後之二門，皆是業用，義通因果。七是修起，義遍德相
<lb ed="X" n="0059a23"/><lb ed="R007" n="0492b13"/>及與業用。八約果德，唯是德相，故前十門通於德相
<lb ed="X" n="0059a24"/><lb ed="R007" n="0492b14"/>及與業用。言德相者，勝德之相，謂如眞如，具無盡德
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0059b" n="0059b"/>
<lb ed="X" n="0059b01"/><lb ed="R007" n="0492b15"/>以爲其相。諸佛菩薩證窮眞如，所成勝德，同彼如相，
<lb ed="X" n="0059b02"/><lb ed="R007" n="0492b16"/>任運卽入，重重無盡。言業用者，由佛菩薩內自證故，
<lb ed="X" n="0059b03"/><lb ed="R007" n="0492b17"/>對應化者，臨事施設，大小相入，延促互爲等。然相入
<lb ed="X" n="0059b04"/><lb ed="R007" n="0492b18"/>義，似唯約用，實通德用，本來亦有相入義故。如鏡相
<lb ed="X" n="0059b05"/><lb ed="R007" n="0493a01"/>照，是相入義，不必因人。故有經云：諸佛常來入我體，
<lb ed="X" n="0059b06"/><lb ed="R007" n="0493a02"/>我身遍入諸佛軀。斯卽德相。是以約佛，用亦德相，德
<lb ed="X" n="0059b07"/><lb ed="R007" n="0493a03"/>上用故，無時不用故。約對機緣，相亦稱用，令知相故。
<lb ed="X" n="0059b08"/><lb ed="R007" n="0493a04"/>卽用之相，染淨雙融；卽相之用，能染能淨。</p>
<lb ed="X" n="0059b09"/><lb ed="R007" n="0493a05"/><p xml:id="pX05p0059b0901">第一、唯心現者。一切諸法，眞心所現，如大海水，擧體
<lb ed="X" n="0059b10"/><lb ed="R007" n="0493a06"/>成波。以一切法，無非一心，心無<g ref="#CB01002">㝵</g>故，大小等相，隨心
<lb ed="X" n="0059b11"/><lb ed="R007" n="0493a07"/>迴轉，卽入無<g ref="#CB01002">㝵</g>。</p>
<lb ed="X" n="0059b12"/><lb ed="R007" n="0493a08"/><p xml:id="pX05p0059b1201">第二、無定性者，旣唯心現，從緣而生，無有定性，性相
<lb ed="X" n="0059b13"/><lb ed="R007" n="0493a09"/>俱離。小非定小，故容太虗，以同於大之無外故；大非
<lb ed="X" n="0059b14"/><lb ed="R007" n="0493a10"/>定大，故入小塵，以同於小之無內故。是則等太虗之
<lb ed="X" n="0059b15"/><lb ed="R007" n="0493a11"/>微塵，含如塵之廣刹，有何難哉？經云：金剛圍山數無
<lb ed="X" n="0059b16"/><lb ed="R007" n="0493a12"/>量，悉能安置一毛端，欲知至大有小相，菩薩以是初
<lb ed="X" n="0059b17"/><lb ed="R007" n="0493a13"/>發心。又上經云：毛孔悉能受諸刹，諸刹不能遍毛孔。
<lb ed="X" n="0059b18"/><lb ed="R007" n="0493a14"/>如是一非定一，故能是多；多非定多，故能是一；邊非
<lb ed="X" n="0059b19"/><lb ed="R007" n="0493a15"/>定邊，故能卽中；中非定中，故能卽邊。延促靜亂，如是
<lb ed="X" n="0059b20"/><lb ed="R007" n="0493a16"/>等法，一一皆爾。</p>
<lb ed="X" n="0059b21"/><lb ed="R007" n="0493a17"/><p xml:id="pX05p0059b2101">第三、緣起相由故者，謂同大法界緣起法故。然緣起
<lb ed="X" n="0059b22"/><lb ed="R007" n="0493a18"/>法海，義門無量。約就圓宗，略擧十門以釋前義，謂緣
<lb ed="X" n="0059b23"/><lb ed="R007" n="0493b01"/>起法要具十義，緣方起故，闕則不成。一、諸緣各異義，
<lb ed="X" n="0059b24"/><lb ed="R007" n="0493b02"/>二、互遍相資義，三、俱存無<g ref="#CB01002">㝵</g>義，四、異門相入義，五、異
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0059c" n="0059c"/>
<lb ed="X" n="0059c01"/><lb ed="R007" n="0493b03"/>體相卽義，六、體用雙融義，七、同體相入義，八、同體相
<lb ed="X" n="0059c02"/><lb ed="R007" n="0493b04"/>卽義，九、俱融無<g ref="#CB01002">㝵</g>義，十、同異圓滿義。十中，初一異體，
<lb ed="X" n="0059c03"/><lb ed="R007" n="0493b05"/>次一同體，三卽雙明，此三卽是緣起本法。四、五、六門，
<lb ed="X" n="0059c04"/><lb ed="R007" n="0493b06"/>總就第一異體門中明其義理。七、八與九，皆於第二
<lb ed="X" n="0059c05"/><lb ed="R007" n="0493b07"/>同體門中明其義理。其第十門，卽就第三雙明門中
<lb ed="X" n="0059c06"/><lb ed="R007" n="0493b08"/>明其義理。<anchor xml:id="nkr_note_add_0059c0601" n="0059c0601"/><anchor xml:id="beg0059c0601" n="0059c0601"/>已<anchor xml:id="end0059c0601"/>知大意，次當別釋。一、明諸緣各異者，謂
<lb ed="X" n="0059c07"/><lb ed="R007" n="0493b09"/>大緣起，諸緣相望，要須體用各別不雜，方成緣起。若
<lb ed="X" n="0059c08"/><lb ed="R007" n="0493b10"/>雜亂者，失本緣法，緣起不成。此則諸緣各守自位，如
<lb ed="X" n="0059c09"/><lb ed="R007" n="0493b11"/>含梁<g ref="#CB01848">㭬</g>，不相雜亂。經云：多中無一性，一亦無有多。二、
<lb ed="X" n="0059c10"/><lb ed="R007" n="0493b12"/>互遍相資者，謂此諸緣要互相遍應，方成緣起。如以
<lb ed="X" n="0059c11"/><lb ed="R007" n="0493b13"/>一緣遍應多緣，各與彼多全爲一故，此一卽具多箇
<lb ed="X" n="0059c12"/><lb ed="R007" n="0493b14"/>一也。若此一緣不具多一，卽資應不遍，不成緣起，此
<lb ed="X" n="0059c13"/><lb ed="R007" n="0493b15"/>卽一一各具一切。文云：知以一故衆，知以衆故一。三、
<lb ed="X" n="0059c14"/><lb ed="R007" n="0493b16"/>俱存無<g ref="#CB01002">㝵</g>義者，謂凡是一緣，要具前二，方成緣起。以
<lb ed="X" n="0059c15"/><lb ed="R007" n="0493b17"/>要住自一，方能遍應，遍應多緣，方是一故。是故唯一，
<lb ed="X" n="0059c16"/><lb ed="R007" n="0493b18"/>多一自在，無<g ref="#CB01002">㝵</g>鎔融。有其六句，謂或擧體全住，唯是
<lb ed="X" n="0059c17"/><lb ed="R007" n="0494a01"/>一也；或擧體遍應，是多一也。或俱存，或雙泯，或總合，
<lb ed="X" n="0059c18"/><lb ed="R007" n="0494a02"/>或全離，皆思可見。文云：諸法無所依，但從和合起。四、
<lb ed="X" n="0059c19"/><lb ed="R007" n="0494a03"/>異門相入義者，謂諸門力用，<g ref="#CB06171">𮞏</g>相依持，互融奪故，各
<lb ed="X" n="0059c20"/><lb ed="R007" n="0494a04"/>有全力、全無力義，緣起方成。如論云：因不生，緣生故；
<lb ed="X" n="0059c21"/><lb ed="R007" n="0494a05"/>緣不生，自因生故。若各唯有力、無無力者，則有多果
<lb ed="X" n="0059c22"/><lb ed="R007" n="0494a06"/>過，一一各生故，如多種子共在一處，各自生芽。若各
<lb ed="X" n="0059c23"/><lb ed="R007" n="0494a07"/>唯無力、無有力者，卽有無果過，以同非緣，俱不生故，
<lb ed="X" n="0059c24"/><lb ed="R007" n="0494a08"/>猶如絲綿不生酥酪。是故緣起要互相依，具力、無力。
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0060a" n="0060a"/>
<lb ed="X" n="0060a01"/><lb ed="R007" n="0494a09"/>如闕一緣，一切不成，餘亦如是。是故一能持多，一是
<lb ed="X" n="0060a02"/><lb ed="R007" n="0494a10"/>有力，能持於多；多依於一，多是無力，潛入一內。由一
<lb ed="X" n="0060a03"/><lb ed="R007" n="0494a11"/>有力，必不得與多有力俱，是故無有於一而不攝多；
<lb ed="X" n="0060a04"/><lb ed="R007" n="0494a12"/>由多無力，必不得與一無力俱，故無有多而不入一。
<lb ed="X" n="0060a05"/><lb ed="R007" n="0494a13"/>如一持多依旣爾，多持一依亦然，翻上思之。如一望
<lb ed="X" n="0060a06"/><lb ed="R007" n="0494a14"/>多，有依有持，全力無力，常含多在<anchor xml:id="nkr_note_add_0060a0601" n="0060a0601"/><anchor xml:id="beg0060a0601" n="0060a0601"/>己<anchor xml:id="end0060a0601"/>中，潛入<anchor xml:id="nkr_note_add_0060a0602" n="0060a0602"/><anchor xml:id="beg0060a0602" n="0060a0602"/>己<anchor xml:id="end0060a0602"/>在多
<lb ed="X" n="0060a07"/><lb ed="R007" n="0494a15"/>中，同時無<g ref="#CB01002">㝵</g>。多望於一，當知亦爾。俱存、雙泯二句無
<lb ed="X" n="0060a08"/><lb ed="R007" n="0494a16"/><g ref="#CB01002">㝵</g>，准上思之。五、異體相卽義者，謂諸緣相望，全體形
<lb ed="X" n="0060a09"/><lb ed="R007" n="0494a17"/>奪，有有體、無體義，緣起方成。若闕一緣，餘不成起，故
<lb ed="X" n="0060a10"/><lb ed="R007" n="0494a18"/>緣義則壞。得此一緣，一切成起，所起成故，緣義方立。
<lb ed="X" n="0060a11"/><lb ed="R007" n="0494b01"/>故一緣是能起能成，故得有體；多緣是所起所成，故
<lb ed="X" n="0060a12"/><lb ed="R007" n="0494b02"/>無有體。由一有體不得與多有體俱，多無體不得與
<lb ed="X" n="0060a13"/><lb ed="R007" n="0494b03"/>一無體俱，是故無有不多之一，無有不一之多。一多
<lb ed="X" n="0060a14"/><lb ed="R007" n="0494b04"/>旣爾，多一亦然，翻上思之。如一望多，有有體無體，故
<lb ed="X" n="0060a15"/><lb ed="R007" n="0494b05"/>能攝他同<anchor xml:id="nkr_note_add_0060a1501" n="0060a1501"/><anchor xml:id="beg0060a1501" n="0060a1501"/>己<anchor xml:id="end0060a1501"/>，癈<anchor xml:id="nkr_note_add_0060a1502" n="0060a1502"/><anchor xml:id="beg0060a1502" n="0060a1502"/>己<anchor xml:id="end0060a1502"/>同他，同時無<g ref="#CB01002">㝵</g>。多望於一，當知亦
<lb ed="X" n="0060a16"/><lb ed="R007" n="0494b06"/>爾，准前思之。俱存、雙泯二句，無<g ref="#CB01002">㝵</g>亦思可見。六、體用
<lb ed="X" n="0060a17"/><lb ed="R007" n="0494b07"/>雙融義者，謂諸緣法，要力用交徹，全體融合，方成緣
<lb ed="X" n="0060a18"/><lb ed="R007" n="0494b08"/>起。是故圓通亦有六句：一、以體無不用故，擧體全用，
<lb ed="X" n="0060a19"/><lb ed="R007" n="0494b09"/>卽唯有相入，無相卽義。二、以用無不體故，擧用全體，
<lb ed="X" n="0060a20"/><lb ed="R007" n="0494b10"/>唯有相卽，無相入也。三、歸體之用，不<g ref="#CB01002">㝵</g>於用，全用之
<lb ed="X" n="0060a21"/><lb ed="R007" n="0494b11"/>體，不失於體，則無<g ref="#CB01002">㝵</g>雙存，亦入亦卽，自在俱現。四、全
<lb ed="X" n="0060a22"/><lb ed="R007" n="0494b12"/>用之體體泯，全體之用用亡，非卽非入，圓融一味。五、
<lb ed="X" n="0060a23"/><lb ed="R007" n="0494b13"/>合前四句，同一緣起，無<g ref="#CB01002">㝵</g>俱存。六、泯前五句，絕待離
<lb ed="X" n="0060a24"/><lb ed="R007" n="0494b14"/>言，冥同性海。七、同體相入義，謂前一緣所有多一，與
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0060b" n="0060b"/>
<lb ed="X" n="0060b01"/><lb ed="R007" n="0494b15"/>彼一緣體無別故，名爲同體。又由此一緣應多緣故，
<lb ed="X" n="0060b02"/><lb ed="R007" n="0494b16"/>有此多一所應多緣，旣相卽入，令此多一亦有卽入。
<lb ed="X" n="0060b03"/><lb ed="R007" n="0494b17"/>先明相入，謂一緣有力，能持多一，多一無力，依彼一
<lb ed="X" n="0060b04"/><lb ed="R007" n="0494b18"/>緣，是故一能攝多，多便入一。一入多攝，翻上應知。餘
<lb ed="X" n="0060b05"/><lb ed="R007" n="0495a01"/>義餘句，准前思之。八、同體相卽義者，謂前一緣所具
<lb ed="X" n="0060b06"/><lb ed="R007" n="0495a02"/>多一，亦有有體無體之義，故亦相卽。以多一無體，由
<lb ed="X" n="0060b07"/><lb ed="R007" n="0495a03"/>本一成多卽一也。由本一有體，能作多一，令一攝多。
<lb ed="X" n="0060b08"/><lb ed="R007" n="0495a04"/>如一有多空旣爾，多有一空亦然。餘義餘句，並准前
<lb ed="X" n="0060b09"/><lb ed="R007" n="0495a05"/>思。九、俱融無<g ref="#CB01002">㝵</g>義者，謂亦同前，體用雙融，卽入自在。
<lb ed="X" n="0060b10"/><lb ed="R007" n="0495a06"/>亦有六句，准前應知。十、同異圓滿義者，具足十門，謂
<lb ed="X" n="0060b11"/><lb ed="R007" n="0495a07"/>以前九門總合爲一大緣起故，令多義門同時具足。
<lb ed="X" n="0060b12"/><lb ed="R007" n="0495a08"/>由住一遍應故，有廣狹自在門。由就用故，有相入門。
<lb ed="X" n="0060b13"/><lb ed="R007" n="0495a09"/>由就體相容，具微細門。由異體相卽，具隱顯門。又就
<lb ed="X" n="0060b14"/><lb ed="R007" n="0495a10"/>用相入爲顯，則令就體相卽爲隱，卽顯入隱亦然。又
<lb ed="X" n="0060b15"/><lb ed="R007" n="0495a11"/>由異門卽入爲顯，今同體卽入爲隱，同顯異隱亦然。
<lb ed="X" n="0060b16"/><lb ed="R007" n="0495a12"/>又由異體相入，帶同體相入，具帝網門。由大緣起，卽
<lb ed="X" n="0060b17"/><lb ed="R007" n="0495a13"/>無<g ref="#CB01002">㝵</g>法界故，有託事顯法門。由顯時中，有十世門。由
<lb ed="X" n="0060b18"/><lb ed="R007" n="0495a14"/>相關互攝故，有主伴門，十門具矣。故文云：菩薩善觀
<lb ed="X" n="0060b19"/><lb ed="R007" n="0495a15"/>緣起法，於一法中解衆多，衆多法中解了一。又云：一
<lb ed="X" n="0060b20"/><lb ed="R007" n="0495a16"/>中解無量，無量中解一，了彼互生起，當成無所畏。下
<lb ed="X" n="0060b21"/><lb ed="R007" n="0495a17"/>慈氏云：此是菩薩知諸法智因緣聚集顯現之相等，
<lb ed="X" n="0060b22"/><lb ed="R007" n="0495a18"/>皆其義也。上來緣起相由門竟。</p>
<lb ed="X" n="0060b23"/><lb ed="R007" n="0495b01"/><p xml:id="pX05p0060b2301">第四、法性融通門者，謂若唯約事，則互相<g ref="#CB01002">㝵</g>，不可卽
<lb ed="X" n="0060b24"/><lb ed="R007" n="0495b02"/>入；若唯約理，則唯一味，無可卽入。今則理事融通，具
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0060c" n="0060c"/>
<lb ed="X" n="0060c01"/><lb ed="R007" n="0495b03"/>斯無<g ref="#CB01002">㝵</g>，謂不異理之一事具攝理性時，令彼不異理
<lb ed="X" n="0060c02"/><lb ed="R007" n="0495b04"/>之多事隨所依理，皆於一中現。若一中攝理不盡，則
<lb ed="X" n="0060c03"/><lb ed="R007" n="0495b05"/>眞理有分限失；若一中攝理盡，多事不隨理現，則事
<lb ed="X" n="0060c04"/><lb ed="R007" n="0495b06"/>在理外失。今旣一事之中全攝理盡，多事豈不於中
<lb ed="X" n="0060c05"/><lb ed="R007" n="0495b07"/>現？華藏品云：<name role="" type="person">華藏世界</name>所有塵，一一塵中見法界。法
<lb ed="X" n="0060c06"/><lb ed="R007" n="0495b08"/>界卽事法界矣。斯卽總意。若別說者，亦具十意：一、旣
<lb ed="X" n="0060c07"/><lb ed="R007" n="0495b09"/>眞理與一切法而共相應，攝理無遺，卽是諸法諸門
<lb ed="X" n="0060c08"/><lb ed="R007" n="0495b10"/>同時具足。二、事旣如理而包，亦如理能遍，而不壞狹
<lb ed="X" n="0060c09"/><lb ed="R007" n="0495b11"/>相，故有廣狹純雜無<g ref="#CB01002">㝵</g>門。又性常平等故純，普攝諸
<lb ed="X" n="0060c10"/><lb ed="R007" n="0495b12"/>法故雜。三、理旣遍在一切多事，故令一事隨理亦遍
<lb ed="X" n="0060c11"/><lb ed="R007" n="0495b13"/>一切事中。遍理全在一事中故，則一切事隨理亦在
<lb ed="X" n="0060c12"/><lb ed="R007" n="0495b14"/>一事之中，故有一多相容門也。四、眞理旣不離諸法，
<lb ed="X" n="0060c13"/><lb ed="R007" n="0495b15"/>則隨一事卽是眞理，眞理卽是一切事故，是故此一
<lb ed="X" n="0060c14"/><lb ed="R007" n="0495b16"/>卽彼一切，一切卽一，翻上可知，故有相卽自在門。五、
<lb ed="X" n="0060c15"/><lb ed="R007" n="0495b17"/>由眞理在事各全非分故，正在此時，彼卽爲隱，正在
<lb ed="X" n="0060c16"/><lb ed="R007" n="0495b18"/>彼時，此卽爲隱，故有隱顯門。六、眞理旣普攝諸法，帶
<lb ed="X" n="0060c17"/><lb ed="R007" n="0496a01"/>彼能依之事頓在一中，故有微細門。七、此全攝理，故
<lb ed="X" n="0060c18"/><lb ed="R007" n="0496a02"/>現一切，彼全攝理，同此頓現，此現彼時，彼能現所現
<lb ed="X" n="0060c19"/><lb ed="R007" n="0496a03"/>俱現此中，彼現此時，此能現所現亦俱現彼中，如是
<lb ed="X" n="0060c20"/><lb ed="R007" n="0496a04"/>重重無盡無盡，故有帝網門，良以眞如畢竟無盡故。
<lb ed="X" n="0060c21"/><lb ed="R007" n="0496a05"/>八、卽事同理故，隨擧一事卽眞法門，故有託事顯法
<lb ed="X" n="0060c22"/><lb ed="R007" n="0496a06"/>門。九、以眞如遍在晝夜，日月年劫皆全在故，在日之
<lb ed="X" n="0060c23"/><lb ed="R007" n="0496a07"/>時不異在劫，故有十世隔法異成門，況時因法有，法
<lb ed="X" n="0060c24"/><lb ed="R007" n="0496a08"/>融時不融耶？十、此事卽理時，不<g ref="#CB01002">㝵</g>與餘一切相應，故
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0061a" n="0061a"/>
<lb ed="X" n="0061a01"/><lb ed="R007" n="0496a09"/>有主伴門。是故一理融通，十門具矣。</p>
<lb ed="X" n="0061a02"/><lb ed="R007" n="0496a10"/><p xml:id="pX05p0061a0201">第五、如幻夢者，猶如幻師能幻一物以爲種種，幻種
<lb ed="X" n="0061a03"/><lb ed="R007" n="0496a11"/>種物以爲一物，以長爲短，以短爲長等。下諸幻喩，其
<lb ed="X" n="0061a04"/><lb ed="R007" n="0496a12"/>文非一。一切諸法業幻所作，故得自在。<name role="" type="person">摩耶夫人</name>住
<lb ed="X" n="0061a05"/><lb ed="R007" n="0496a13"/>大願智幻解脫門，能以一身而爲多身，復以多身而
<lb ed="X" n="0061a06"/><lb ed="R007" n="0496a14"/>爲一身，非一處住，非多處住。言如夢者，如夢所見廣
<lb ed="X" n="0061a07"/><lb ed="R007" n="0496a15"/>大境界，不離枕上，歷時久遠，未經斯須。故攝論云：處
<lb ed="X" n="0061a08"/><lb ed="R007" n="0496a16"/>夢謂經年，覺乃須臾頃，故時雖無量，攝在一刹那。</p>
<lb ed="X" n="0061a09"/><lb ed="R007" n="0496a17"/><p xml:id="pX05p0061a0901">第六、如影像者，然一切法略有二義：一、皆如明鏡，含
<lb ed="X" n="0061a10"/><lb ed="R007" n="0496a18"/>明了性，以是一心之所成故；二、分別所現，如影像故。
<lb ed="X" n="0061a11"/><lb ed="R007" n="0496b01"/>由初義故，皆爲能現；由後義故，並爲所現。故一切法
<lb ed="X" n="0061a12"/><lb ed="R007" n="0496b02"/>互爲鏡像，如鏡互照而不壞本相。故下經云：思惟如
<lb ed="X" n="0061a13"/><lb ed="R007" n="0496b03"/>影智，不可思議等。</p>
<lb ed="X" n="0061a14"/><lb ed="R007" n="0496b04"/><p xml:id="pX05p0061a1401">第七、因無限者，謂諸佛菩薩昔在因中，常修緣起無
<lb ed="X" n="0061a15"/><lb ed="R007" n="0496b05"/>性等觀，大願迴向稱法界修，及餘無量殊勝因故。今
<lb ed="X" n="0061a16"/><lb ed="R007" n="0496b06"/>如所起果，具斯無<g ref="#CB01002">㝵</g>。</p>
<lb ed="X" n="0061a17"/><lb ed="R007" n="0496b07"/><p xml:id="pX05p0061a1701">第八、佛證窮者，由冥眞性得如性用，故下經云無比
<lb ed="X" n="0061a18"/><lb ed="R007" n="0496b08"/>功德故能爾也。</p>
<lb ed="X" n="0061a19"/><lb ed="R007" n="0496b09"/><p xml:id="pX05p0061a1901">第九、深定用故者，謂海印定等諸三昧力。故普賢云：
<lb ed="X" n="0061a20"/><lb ed="R007" n="0496b10"/>汝見我此三昧神通力不？</p>
<lb ed="X" n="0061a21"/><lb ed="R007" n="0496b11"/><p xml:id="pX05p0061a2101">第十神通解脫故者，謂由十通及不思議解脫等故。
<lb ed="X" n="0061a22"/><lb ed="R007" n="0496b12"/>慈氏云：汝見菩薩自在解脫威神力不？由上十因令
<lb ed="X" n="0061a23"/><lb ed="R007" n="0496b13"/>敎義等十對之法，具同時等十種玄門，以爲別敎一
<lb ed="X" n="0061a24"/><lb ed="R007" n="0496b14"/>乘義之分齊。</p>
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0061b" n="0061b"/>
<lb ed="X" n="0061b01"/><lb ed="R007" n="0496b15"/><p xml:id="pX05p0061b0101">○第四、辯定所宗者，<anchor xml:id="nkr_note_add_0061b0101" n="0061b0101"/><anchor xml:id="beg0061b0101" n="0061b0101"/>已<anchor xml:id="end0061b0101"/>知此經義旨宏深，未知此中
<lb ed="X" n="0061b02"/><lb ed="R007" n="0496b16"/>宗尙何法？略爲二門：先明通宗，後顯別宗。</p>
<lb ed="X" n="0061b03"/><lb ed="R007" n="0496b17"/><p xml:id="pX05p0061b0301">●前中通論佛敎，宗於二諦，一味無差。如來滅後，異
<lb ed="X" n="0061b04"/><lb ed="R007" n="0496b18"/>執分流，成二十部，各是一宗。雖則多岐，乖乎一揆。如
<lb ed="X" n="0061b05"/><lb ed="R007" n="0497a01"/>析金杖，金體無殊。今以義相從，合之爲十。一、我法俱
<lb ed="X" n="0061b06"/><lb ed="R007" n="0497a02"/>有宗。謂犢子部等，計我在第五不可說藏，不可說爲
<lb ed="X" n="0061b07"/><lb ed="R007" n="0497a03"/>有爲及無爲故。故智度論云：諸部共推，不受此說，名
<lb ed="X" n="0061b08"/><lb ed="R007" n="0497a04"/>附佛法外道。二、法有我無宗。謂薩婆多等，彼立諸法，
<lb ed="X" n="0061b09"/><lb ed="R007" n="0497a05"/>不離色心，皆無有我。以計有我，濫外道故。由無我故，
<lb ed="X" n="0061b10"/><lb ed="R007" n="0497a06"/>異乎外道。於所立中，立正因緣，以破外道邪因無因。
<lb ed="X" n="0061b11"/><lb ed="R007" n="0497a07"/>故西域九十五種異見，不離邪因無因。此方若計萬
<lb ed="X" n="0061b12"/><lb ed="R007" n="0497a08"/>物自然而生，卽是無因。若計陰陽等法而能生者，卽
<lb ed="X" n="0061b13"/><lb ed="R007" n="0497a09"/>是邪因。以不知三界由乎我心，從癡有愛，流轉無窮。
<lb ed="X" n="0061b14"/><lb ed="R007" n="0497a10"/>迷正因緣，廣生異計。安知因緣性空，眞如妙有。今但
<lb ed="X" n="0061b15"/><lb ed="R007" n="0497a11"/>說正因緣，諸見皆破。故知佛法之最淺，<anchor xml:id="nkr_note_add_0061b1501" n="0061b1501"/><anchor xml:id="beg0061b1501" n="0061b1501"/>已<anchor xml:id="end0061b1501"/>勝外道之
<lb ed="X" n="0061b16"/><lb ed="R007" n="0497a12"/>甚深。廣破異計，亦如別說。三、法無去來宗，謂大衆部
<lb ed="X" n="0061b17"/><lb ed="R007" n="0497a13"/>等，說有現在及無爲耳。其過未之法，體用俱無。四、現
<lb ed="X" n="0061b18"/><lb ed="R007" n="0497a14"/>通假實宗，謂說假部，就前現在之中，法在蘊爲實，在
<lb ed="X" n="0061b19"/><lb ed="R007" n="0497a15"/>界、處爲假。五、俗妄眞實宗，卽說出世部，謂世俗是假，
<lb ed="X" n="0061b20"/><lb ed="R007" n="0497a16"/>以虗妄故；出世爲眞，以無虗妄故。六、諸法但名宗，謂
<lb ed="X" n="0061b21"/><lb ed="R007" n="0497a17"/>一說部等一切我法，唯有假名，無實體故。七、三性空
<lb ed="X" n="0061b22"/><lb ed="R007" n="0497a18"/>有宗，謂遍計是空，依他、圓成二俱是有。八、眞空絕相
<lb ed="X" n="0061b23"/><lb ed="R007" n="0497b01"/>宗，謂心境兩亡，直顯體故。九、空有無<g ref="#CB01002">㝵</g>宗，謂互融雙
<lb ed="X" n="0061b24"/><lb ed="R007" n="0497b02"/>絕，而不<g ref="#CB01002">㝵</g>兩存，眞如隨緣，具恒沙德故。十、圓融具德
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0061c" n="0061c"/>
<lb ed="X" n="0061c01"/><lb ed="R007" n="0497b03"/>宗，謂事事無<g ref="#CB01002">㝵</g>，主伴具足，無盡自在故。然此十宗，後
<lb ed="X" n="0061c02"/><lb ed="R007" n="0497b04"/>後深於前前。前四唯小。五、六雖是小乘，義通於大。後
<lb ed="X" n="0061c03"/><lb ed="R007" n="0497b05"/>四唯大乘。七卽法相宗。八卽無相宗。後二卽法性宗。
<lb ed="X" n="0061c04"/><lb ed="R007" n="0497b06"/>今此華嚴，正唯第十宗，兼通八、九。餘義廣如別說。</p>
<lb ed="X" n="0061c05"/><lb ed="R007" n="0497b07"/><p xml:id="pX05p0061c0501">●第二、明別宗者。一切諸經，各自有宗。隨時隨宜，順
<lb ed="X" n="0061c06"/><lb ed="R007" n="0497b08"/>欲順法，所尊所尙，有差別故。楞伽經云：一切法不生，
<lb ed="X" n="0061c07"/><lb ed="R007" n="0497b09"/>不應立是宗者，遣物執心，亦以不宗一切，方契無生。
<lb ed="X" n="0061c08"/><lb ed="R007" n="0497b10"/>斯則無宗之宗，則宗說兼暢。故須立宗，以示所重。略
<lb ed="X" n="0061c09"/><lb ed="R007" n="0497b11"/>以二門分別，謂先總、後別。</p>
<lb ed="X" n="0061c10"/><lb ed="R007" n="0497b12"/><p xml:id="pX05p0061c1001">△今初。總中，此經所宗，昔說非一。賢首法師具以因
<lb ed="X" n="0061c11"/><lb ed="R007" n="0497b13"/>果緣起、理實法界而爲經宗，釋第九會以入法界而
<lb ed="X" n="0061c12"/><lb ed="R007" n="0497b14"/>爲其宗，則通別有異。今以此經總攝諸會，故以入法
<lb ed="X" n="0061c13"/><lb ed="R007" n="0497b15"/>界緣起、普賢行願爲宗，則今昔無違，通別皆具。入法
<lb ed="X" n="0061c14"/><lb ed="R007" n="0497b16"/>界者，總也；緣起、普賢行願，別也。同異成壞，准思可知。
<lb ed="X" n="0061c15"/><lb ed="R007" n="0497b17"/>又入法界緣起，卽所入也；普賢行願，卽能入也。入通
<lb ed="X" n="0061c16"/><lb ed="R007" n="0497b18"/>能所。又法界，體也；緣起行願，用也。並通因果，皆含性
<lb ed="X" n="0061c17"/><lb ed="R007" n="0498a01"/>相。謂法含持軌，界通性分。緣起有二：一、因緣緣起，通
<lb ed="X" n="0061c18"/><lb ed="R007" n="0498a02"/>於事界；二者、法性緣起，卽事理無<g ref="#CB01002">㝵</g>法界。文云：菩薩
<lb ed="X" n="0061c19"/><lb ed="R007" n="0498a03"/>行如幻，悲智所生故。卽因法界之緣起也。又云：知菩
<lb ed="X" n="0061c20"/><lb ed="R007" n="0498a04"/>提性從緣起。是果法界之緣起也。位前普賢行，卽是
<lb ed="X" n="0061c21"/><lb ed="R007" n="0498a05"/>因行；位後普賢行，卽是果行。位中普賢，義通因果。稱
<lb ed="X" n="0061c22"/><lb ed="R007" n="0498a06"/>理之行，卽性行也；差別之行，是相行也。並如下說，上
<lb ed="X" n="0061c23"/><lb ed="R007" n="0498a07"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0061c2301" n="0061c2301"/><anchor xml:id="beg0061c2301" n="0061c2301"/>已<anchor xml:id="end0061c2301"/>總明。</p>
<lb ed="X" n="0061c24"/><lb ed="R007" n="0498a08"/><p xml:id="pX05p0061c2401">△第二、別解，略爲三門：第一、釋所入；第二、釋能入；第
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0062a" n="0062a"/>
<lb ed="X" n="0062a01"/><lb ed="R007" n="0498a09"/>三、明能所契合，卽釋入字。</p>
<lb ed="X" n="0062a02"/><lb ed="R007" n="0498a10"/><p xml:id="pX05p0062a0201">今初，言所入者，卽法界緣起。復開二門：一者、開合，二
<lb ed="X" n="0062a03"/><lb ed="R007" n="0498a11"/>者、釋相。</p><p xml:id="pX05p0062a0304" cb:place="inline">▲今初。然其法界，非界非不界，非法非不法，
<lb ed="X" n="0062a04"/><lb ed="R007" n="0498a12"/>無名相中，強爲立名，是曰無障<g ref="#CB01002">㝵</g>法界。寂寥虗曠，冲
<lb ed="X" n="0062a05"/><lb ed="R007" n="0498a13"/>深包博，總該萬有，卽是一心。體絕有無，相非生滅，莫
<lb ed="X" n="0062a06"/><lb ed="R007" n="0498a14"/>尋終始，豈見中邊？爲聖智境，而二智不知；唯證所見，
<lb ed="X" n="0062a07"/><lb ed="R007" n="0498a15"/>而五目亡照。解之則廓爾大悟，迷之則生死無窮。諸
<lb ed="X" n="0062a08"/><lb ed="R007" n="0498a16"/>佛出世，本欲開示，令其悟入，於此無障<g ref="#CB01002">㝵</g>法界，開爲
<lb ed="X" n="0062a09"/><lb ed="R007" n="0498a17"/>事理二門。色心等相，謂之事也；體性空寂，謂之理也。
<lb ed="X" n="0062a10"/><lb ed="R007" n="0498a18"/>事理相融，卽無有障<g ref="#CB01002">㝵</g>。故於法界，略分三種：一、事法
<lb ed="X" n="0062a11"/><lb ed="R007" n="0498b01"/>界，二、理法界，三、無障<g ref="#CB01002">㝵</g>法界。無<g ref="#CB01002">㝵</g>有二，則分四種法
<lb ed="X" n="0062a12"/><lb ed="R007" n="0498b02"/>界，謂事理無<g ref="#CB01002">㝵</g>法界、事事無<g ref="#CB01002">㝵</g>法界。古德立五種法
<lb ed="X" n="0062a13"/><lb ed="R007" n="0498b03"/>界，亦不出此，謂：一、有爲法界，卽事界也；二、無爲法界，
<lb ed="X" n="0062a14"/><lb ed="R007" n="0498b04"/>卽理界也；三、亦有爲亦無爲法界，雙具事理；四、非有
<lb ed="X" n="0062a15"/><lb ed="R007" n="0498b05"/>爲非無爲法界，卽雙非顯理；五、無障<g ref="#CB01002">㝵</g>法界，卽第三
<lb ed="X" n="0062a16"/><lb ed="R007" n="0498b06"/>所攝。從一至五，並不出無障<g ref="#CB01002">㝵</g>法界。</p><p xml:id="pX05p0062a1615" cb:place="inline">▲第二、釋相中，
<lb ed="X" n="0062a17"/><lb ed="R007" n="0498b07"/>第一、事法界者，界卽分義。謂三世之法，差別邊際，意
<lb ed="X" n="0062a18"/><lb ed="R007" n="0498b08"/>識所知，並名法界。縱八識名界，取其因義，亦事界攝。
<lb ed="X" n="0062a19"/><lb ed="R007" n="0498b09"/>故不思議品云：諸佛知過去一切法界盡無有餘等。
<lb ed="X" n="0062a20"/><lb ed="R007" n="0498b10"/>旣云一切，明約事也。又第十迴向云：如法界無量迴
<lb ed="X" n="0062a21"/><lb ed="R007" n="0498b11"/>向等。下增長威力夜神云：我知法界無量，獲得無量
<lb ed="X" n="0062a22"/><lb ed="R007" n="0498b12"/>智光明故。我知法界無邊，見一切佛諸神變故。皆約
<lb ed="X" n="0062a23"/><lb ed="R007" n="0498b13"/>事界，事則無量。略明其十，以顯無盡。謂敎、義、人、境、因、
<lb ed="X" n="0062a24"/><lb ed="R007" n="0498b14"/>果、體、用及與逆、順。一、敎，謂能詮言說，下諸善友多以
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0062b" n="0062b"/>
<lb ed="X" n="0062b01"/><lb ed="R007" n="0498b15"/>此門。二、義，謂所詮旨趣，雖通於理，取差別義。三、人，謂
<lb ed="X" n="0062b02"/><lb ed="R007" n="0498b16"/>人、天、男、女、在家、出家、外道、諸神、菩薩及佛五十五友，
<lb ed="X" n="0062b03"/><lb ed="R007" n="0498b17"/>不出此十。四、境，謂所知分齊，十重舍宅等。五、因，謂五
<lb ed="X" n="0062b04"/><lb ed="R007" n="0498b18"/>位差別，行修不同等。六、果，謂菩提、涅槃，相德殊勝等。
<lb ed="X" n="0062b05"/><lb ed="R007" n="0499a01"/>七、體，謂若人、若法，用之所依，無生禪定等。八、用，謂勝
<lb ed="X" n="0062b06"/><lb ed="R007" n="0499a02"/>通自在，不思議解脫，變現無方等。九、順，卽無違敎理，
<lb ed="X" n="0062b07"/><lb ed="R007" n="0499a03"/>正行可依等。十、逆，卽勝熱炙身，甘露現虐，筏蘇染欲，
<lb ed="X" n="0062b08"/><lb ed="R007" n="0499a04"/>遍行處邪等。此之十類，類各有多，皆分齊難量，並事
<lb ed="X" n="0062b09"/><lb ed="R007" n="0499a05"/>法界。故善財見聞，皆得證入。第二、理法界者，界者，性
<lb ed="X" n="0062b10"/><lb ed="R007" n="0499a06"/>也。謂眞理寂寥，爲法之性。略有二門：一、性淨門，謂在
<lb ed="X" n="0062b11"/><lb ed="R007" n="0499a07"/>凡不染，性恒淸潔，遍一切法，不同一切，一味平等。如
<lb ed="X" n="0062b12"/><lb ed="R007" n="0499a08"/>濕之性，遍於動靜，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0062001" n="0062001"/>疑流不易。經云：譬如法界遍一切，
<lb ed="X" n="0062b13"/><lb ed="R007" n="0499a09"/>不可見取爲一切。下經云：我知法界一性。又出現品
<lb ed="X" n="0062b14"/><lb ed="R007" n="0499a10"/>云：法性無作無變易，猶如虗空本淸淨等。二、離垢門，
<lb ed="X" n="0062b15"/><lb ed="R007" n="0499a11"/>謂由對治，障盡淨顯，隨位淺深，分十眞如。故云：陶治
<lb ed="X" n="0062b16"/><lb ed="R007" n="0499a12"/>塵滓，如鍊眞金。又經云：眞如平等無相身，離垢光明
<lb ed="X" n="0062b17"/><lb ed="R007" n="0499a13"/>淨法身。上句證初義，下句證後義。法身卽法界。故攝
<lb ed="X" n="0062b18"/><lb ed="R007" n="0499a14"/>論云：欲明法身具五義故，轉名法界。卽其義也。第三、
<lb ed="X" n="0062b19"/><lb ed="R007" n="0499a15"/>無障<g ref="#CB01002">㝵</g>法界。界通性分，略有三門：一、相卽無<g ref="#CB01002">㝵</g>門，二、
<lb ed="X" n="0062b20"/><lb ed="R007" n="0499a16"/>形奪無寄門，三、雙融俱離性相渾然門。今初。謂卽一
<lb ed="X" n="0062b21"/><lb ed="R007" n="0499a17"/>心法界，具含二門：一、心眞如門，二、心生滅門。雖此二
<lb ed="X" n="0062b22"/><lb ed="R007" n="0499a18"/>門皆各總攝一切法，而此二門亦不相離，亦無雜亂，
<lb ed="X" n="0062b23"/><lb ed="R007" n="0499b01"/>其猶攝水之波非靜，攝波之水非動。故問明品云：法
<lb ed="X" n="0062b24"/><lb ed="R007" n="0499b02"/>界衆生界，究竟無差別，一切悉了知，此是如來境。覺
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0062c" n="0062c"/>
<lb ed="X" n="0062c01"/><lb ed="R007" n="0499b03"/>林偈云：應知佛與心，體性皆無盡。主林神云：能於一
<lb ed="X" n="0062c02"/><lb ed="R007" n="0499b04"/>切差別境中，入於平等無差別定；於無差別平等法
<lb ed="X" n="0062c03"/><lb ed="R007" n="0499b05"/>中，現於自在有差別智等。二、形奪無寄門者，謂無事
<lb ed="X" n="0062c04"/><lb ed="R007" n="0499b06"/>非理，故事非事也。經云：色卽是空。無理非事，故理非
<lb ed="X" n="0062c05"/><lb ed="R007" n="0499b07"/>理也。經云：空卽是色。又大品云：有爲、無爲，是二法不
<lb ed="X" n="0062c06"/><lb ed="R007" n="0499b08"/>合不散。解深密云：一切法略有二種，謂有爲、無爲。是
<lb ed="X" n="0062c07"/><lb ed="R007" n="0499b09"/>中有爲非有爲非無爲，無爲非無爲非有爲等。是知
<lb ed="X" n="0062c08"/><lb ed="R007" n="0499b10"/>不可言有爲、無爲，不可言卽色不卽色，卽空不卽空
<lb ed="X" n="0062c09"/><lb ed="R007" n="0499b11"/>等。故修然靡據，而事不失眞，有所依託，皆不稱法。故
<lb ed="X" n="0062c10"/><lb ed="R007" n="0499b12"/>第十迴向云：如法界無依相迴向等。出現品云：法性
<lb ed="X" n="0062c11"/><lb ed="R007" n="0499b13"/>不在於言論，無說離說恒寂滅等。三、雙融俱離性相
<lb ed="X" n="0062c12"/><lb ed="R007" n="0499b14"/>渾然門者，曲有十門：一、由離相故，事泯而卽理；二、由
<lb ed="X" n="0062c13"/><lb ed="R007" n="0499b15"/>離性故，理泯而卽事；三、離性不泯性故，理卽事而理
<lb ed="X" n="0062c14"/><lb ed="R007" n="0499b16"/>存，以非理爲理也；四、離相不壞相故，事卽理而事存，
<lb ed="X" n="0062c15"/><lb ed="R007" n="0499b17"/>以非事爲事也。由此故令事理相卽，無障無<g ref="#CB01002">㝵</g>。五、由
<lb ed="X" n="0062c16"/><lb ed="R007" n="0499b18"/>離性不異離相故，有事理雙奪，逈超言念。六、由不壞
<lb ed="X" n="0062c17"/><lb ed="R007" n="0500a01"/>不異不泯故，有初事理二界俱存現前，爛然可見。七、
<lb ed="X" n="0062c18"/><lb ed="R007" n="0500a02"/>由不泯不壞不異離相離性故，爲一事理無<g ref="#CB01002">㝵</g>法界，
<lb ed="X" n="0062c19"/><lb ed="R007" n="0500a03"/>使超視聽之妙法，無不恒通見聞，絕思議之深義，未
<lb ed="X" n="0062c20"/><lb ed="R007" n="0500a04"/>甞<g ref="#CB01002">㝵</g>於言念。八、由以理融事，令事無分齊，如理之遍，
<lb ed="X" n="0062c21"/><lb ed="R007" n="0500a05"/>則一入一切，如理之包，則一切入一等，故令緣起之
<lb ed="X" n="0062c22"/><lb ed="R007" n="0500a06"/>法，一一各攝法界無盡。九、由因果法界各全攝故，令
<lb ed="X" n="0062c23"/><lb ed="R007" n="0500a07"/>普賢身佛佛無盡，佛毛孔內，普賢重重。十、因果法界
<lb ed="X" n="0062c24"/><lb ed="R007" n="0500a08"/>差別之法，無不該攝，法界無遺，故隨一一法、一一行、
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0063a" n="0063a"/>
<lb ed="X" n="0063a01"/><lb ed="R007" n="0500a09"/>一一位、一一德，各攝重重，故廣刹大身，輕塵毛孔，皆
<lb ed="X" n="0063a02"/><lb ed="R007" n="0500a10"/>悉無盡。由此善財遇仙人執手，時經多劫，處至無邊，
<lb ed="X" n="0063a03"/><lb ed="R007" n="0500a11"/>普賢一毛，卽齊諸佛。十中，後三卽事事無<g ref="#CB01002">㝵</g>，以此該
<lb ed="X" n="0063a04"/><lb ed="R007" n="0500a12"/>前，更無事理別行，一多不卽，故唯歸一無障<g ref="#CB01002">㝵</g>法界，
<lb ed="X" n="0063a05"/><lb ed="R007" n="0500a13"/>而擧一全收，隨門說異耳。故總卽法界，別卽事等，同
<lb ed="X" n="0063a06"/><lb ed="R007" n="0500a14"/>卽法界無違異。事理相反，成則同辯法界，壞則各住
<lb ed="X" n="0063a07"/><lb ed="R007" n="0500a15"/>事等，故無<g ref="#CB01002">㝵</g>重重，無盡無盡。餘如所詮義理門中<anchor xml:id="nkr_note_add_0063a0701" n="0063a0701"/><anchor xml:id="beg0063a0701" n="0063a0701"/>已<anchor xml:id="end0063a0701"/>
<lb ed="X" n="0063a08"/><lb ed="R007" n="0500a16"/>說所入。</p>
<lb ed="X" n="0063a09"/><lb ed="R007" n="0500a17"/><p xml:id="pX05p0063a0901">第二、明能入者，總明卽是普賢行願，無所不收。別說
<lb ed="X" n="0063a10"/><lb ed="R007" n="0500a18"/>有二：一者、身入，二者、心入。身由心證，故廣辯心。心入
<lb ed="X" n="0063a11"/><lb ed="R007" n="0500b01"/>有三：一者、正信，二者、正解，三者、正行。此三於前三重
<lb ed="X" n="0063a12"/><lb ed="R007" n="0500b02"/>所入，一一皆具。謂如入前理法界時，先須正信，深忍
<lb ed="X" n="0063a13"/><lb ed="R007" n="0500b03"/>樂欲，令心淸淨；次卽正解，決了分明，不可引轉；後須
<lb ed="X" n="0063a14"/><lb ed="R007" n="0500b04"/>正行，謂心詣斯理，因解起行，行起解絕，解相雖絕，而
<lb ed="X" n="0063a15"/><lb ed="R007" n="0500b05"/>不失解。故此三事，亦須圓融。若將諸行一一對前，可
<lb ed="X" n="0063a16"/><lb ed="R007" n="0500b06"/>以意得，略如下明。</p>
<lb ed="X" n="0063a17"/><lb ed="R007" n="0500b07"/><p xml:id="pX05p0063a1701">第三、能所契合，正顯入義。入者，了達證悟之名。總有
<lb ed="X" n="0063a18"/><lb ed="R007" n="0500b08"/>二位：一者、果位，二者、因位。</p><p xml:id="pX05p0063a1811" cb:place="inline">▲果位有二：一者、究竟圓
<lb ed="X" n="0063a19"/><lb ed="R007" n="0500b09"/>極之果。謂如來自證果海，離言心智不及，但依三昧
<lb ed="X" n="0063a20"/><lb ed="R007" n="0500b10"/>現相成益。寄言說之，卽是本分。如來自入師子頻申
<lb ed="X" n="0063a21"/><lb ed="R007" n="0500b11"/>三昧，以心傳心，令諸大衆頓證法界是也。二、隨能證
<lb ed="X" n="0063a22"/><lb ed="R007" n="0500b12"/>如。與佛智合，卽名果海，亦不可說。故云：如空中鳥跡，
<lb ed="X" n="0063a23"/><lb ed="R007" n="0500b13"/>如空中風相，牟尼智如是，分別甚難見。亦但隨相及
<lb ed="X" n="0063a24"/><lb ed="R007" n="0500b14"/>以修行而說契合，名十地證智。</p><p xml:id="pX05p0063a2413" cb:place="inline">▲第二、因位，卽文殊、
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0063b" n="0063b"/>
<lb ed="X" n="0063b01"/><lb ed="R007" n="0500b15"/>普賢。據可寄言，卽名爲因。釋此因相，略有二門：一、別
<lb ed="X" n="0063b02"/><lb ed="R007" n="0500b16"/>明智證，二、身智對辯。今初，復有五門：一、能所歷然，二、
<lb ed="X" n="0063b03"/><lb ed="R007" n="0500b17"/>能所無二，三、能所俱泯，四、存亡無<g ref="#CB01002">㝵</g>，五、擧一全收。此
<lb ed="X" n="0063b04"/><lb ed="R007" n="0500b18"/>之五門，通事、理等。證理相隱，今先說之。</p><p xml:id="pX05p0063b0416" cb:place="inline">第一、能所
<lb ed="X" n="0063b05"/><lb ed="R007" n="0501a01"/>歷然者，謂以無分別智契無差別理，心與境冥，智與
<lb ed="X" n="0063b06"/><lb ed="R007" n="0501a02"/>神會，成能證智與所證理一相平等。故上經云：入法
<lb ed="X" n="0063b07"/><lb ed="R007" n="0501a03"/>界藏，智無差別。由法界藏本自無差，今能證智一同
<lb ed="X" n="0063b08"/><lb ed="R007" n="0501a04"/>法界，無有分別，離二取相，都無所得。故云：道遠乎哉？
<lb ed="X" n="0063b09"/><lb ed="R007" n="0501a05"/>觸事而眞。聖遠乎哉？體之則神。以神合道，故離二取。
<lb ed="X" n="0063b10"/><lb ed="R007" n="0501a06"/>雖無二執，非相全無。如日合空，雖在一處，難以分別，
<lb ed="X" n="0063b11"/><lb ed="R007" n="0501a07"/>而光與空不可言一。謂日光非空，光有照用，體是色
<lb ed="X" n="0063b12"/><lb ed="R007" n="0501a08"/>故；空非日光，無有照用，但無<g ref="#CB01002">㝵</g>故。無分別智證理亦
<lb ed="X" n="0063b13"/><lb ed="R007" n="0501a09"/>爾，雖同一相，平等一味，不可言一。智非所證，智有照
<lb ed="X" n="0063b14"/><lb ed="R007" n="0501a10"/>用，是緣起故；理非能證，無有照用，但寂滅故。故雖平
<lb ed="X" n="0063b15"/><lb ed="R007" n="0501a11"/>等，理智歷然。</p><p xml:id="pX05p0063b1506" cb:place="inline">第二、能所無二者，以知一切法卽心
<lb ed="X" n="0063b16"/><lb ed="R007" n="0501a12"/>自性，以卽體之智還照心體，擧一全收。擧理收智，智
<lb ed="X" n="0063b17"/><lb ed="R007" n="0501a13"/>非理外；擧智收理，智體卽寂。故上經云：無有智外如
<lb ed="X" n="0063b18"/><lb ed="R007" n="0501a14"/>爲智所入，亦無如外智能證於如。如一明珠，珠自有
<lb ed="X" n="0063b19"/><lb ed="R007" n="0501a15"/>光，還照珠體，非別有光來照珠也。善知識云：卽體之
<lb ed="X" n="0063b20"/><lb ed="R007" n="0501a16"/>用曰知，卽用之體曰寂。體用旣無有二，知寂不可兩
<lb ed="X" n="0063b21"/><lb ed="R007" n="0501a17"/>分。非獨知之一字，衆妙之門，若淨若雜，若佛若心，無
<lb ed="X" n="0063b22"/><lb ed="R007" n="0501a18"/>不皆是。斯則一字法門，一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0063001" n="0063001"/>昧眞道。</p><p xml:id="pX05p0063b2214" cb:place="inline">第三、能所俱泯
<lb ed="X" n="0063b23"/><lb ed="R007" n="0501b01"/>者。由智卽理，故智非智，以全同理無自體故；由理卽
<lb ed="X" n="0063b24"/><lb ed="R007" n="0501b02"/>智，故理非理，以全同智無自立故。二互相奪，理智俱
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0063c" n="0063c"/>
<lb ed="X" n="0063c01"/><lb ed="R007" n="0501b03"/>寂。如波卽水，動相便虗；水卽波故，靜相亦隱。旣動靜
<lb ed="X" n="0063c02"/><lb ed="R007" n="0501b04"/>兩亡，則性相齊離。經云：平等眞法界，無佛無衆生。又
<lb ed="X" n="0063c03"/><lb ed="R007" n="0501b05"/>云：如來深境界，其量等虗空，一切衆生入，而實無所
<lb ed="X" n="0063c04"/><lb ed="R007" n="0501b06"/>入。非但無佛無衆生，亦無界無不界，無入無不入。應
<lb ed="X" n="0063c05"/><lb ed="R007" n="0501b07"/>如是知，如是信解，不生法相。故無心於理，理泯；無心
<lb ed="X" n="0063c06"/><lb ed="R007" n="0501b08"/>於智，智忘。蕭焉無寄，理自玄會。是故經云：無智亦無
<lb ed="X" n="0063c07"/><lb ed="R007" n="0501b09"/>得，有得有證，於佛法中爲增上慢。前門強說卽心卽
<lb ed="X" n="0063c08"/><lb ed="R007" n="0501b10"/>佛，此門亦復非心非佛，則是無字法門。無尙不存，何
<lb ed="X" n="0063c09"/><lb ed="R007" n="0501b11"/>況於有？</p><p xml:id="pX05p0063c0904" cb:place="inline">第四、存泯無<g ref="#CB01002">㝵</g>者，以前三門說有前後，體
<lb ed="X" n="0063c10"/><lb ed="R007" n="0501b12"/>無二故。約離相離性，則能所雙泯；約不壞性相，則能
<lb ed="X" n="0063c11"/><lb ed="R007" n="0501b13"/>所歷然。正離性相則不壞，故存亡無<g ref="#CB01002">㝵</g>，非謂滌除萬
<lb ed="X" n="0063c12"/><lb ed="R007" n="0501b14"/>物，杜塞視聽，然後契眞。是則雙遮永寂，故云雙泯。寂
<lb ed="X" n="0063c13"/><lb ed="R007" n="0501b15"/>照心境，卽曰雙存；卽遮而照，故云無<g ref="#CB01002">㝵</g>。是曰靜無遣
<lb ed="X" n="0063c14"/><lb ed="R007" n="0501b16"/>照，動不離寂，雙亡正入，寂照雙流矣。</p><p xml:id="pX05p0063c1415" cb:place="inline">第五、擧一全
<lb ed="X" n="0063c15"/><lb ed="R007" n="0501b17"/>收者。上列四門者，一則欲次第階道，二者欲會衆經
<lb ed="X" n="0063c16"/><lb ed="R007" n="0501b18"/>異說。然至理旣融，契道無二，故四門一揆，擧一全收。
<lb ed="X" n="0063c17"/><lb ed="R007" n="0502a01"/>若大海一滴，全含海味，亦具百川，虗心冲融，方見玄
<lb ed="X" n="0063c18"/><lb ed="R007" n="0502a02"/>妙。上來略說證理法界。若約證事理無<g ref="#CB01002">㝵</g>及事事無
<lb ed="X" n="0063c19"/><lb ed="R007" n="0502a03"/><g ref="#CB01002">㝵</g>法界者，但如前法界，信解明了，則心行自造，豁然
<lb ed="X" n="0063c20"/><lb ed="R007" n="0502a04"/>證入。若說其相，益復繁廣。如識眞俗，成眞俗智；若識
<lb ed="X" n="0063c21"/><lb ed="R007" n="0502a05"/>中道，成中道智。離境說智，智不可知，故但細解，自當
<lb ed="X" n="0063c22"/><lb ed="R007" n="0502a06"/>證入。亦可以能所歷然，證事法界。能所一相，證理法
<lb ed="X" n="0063c23"/><lb ed="R007" n="0502a07"/>界及事理無<g ref="#CB01002">㝵</g>相卽之門。能所俱泯，證事理無<g ref="#CB01002">㝵</g>形
<lb ed="X" n="0063c24"/><lb ed="R007" n="0502a08"/>奪無寄門。存亡無<g ref="#CB01002">㝵</g>，全證事理無障<g ref="#CB01002">㝵</g>門。則寂照無
<pb ed="X" xml:id="X05.0227.0064a" n="0064a"/>
<lb ed="X" n="0064a01"/><lb ed="R007" n="0502a09"/>二之一心，契空有雙融之中道。以擧一全收，證事事
<lb ed="X" n="0064a02"/><lb ed="R007" n="0502a10"/>無<g ref="#CB01002">㝵</g>門。所證法界，旣互融通，能證契合，亦須一揆，卽
<lb ed="X" n="0064a03"/><lb ed="R007" n="0502a11"/>一證一切證。故唯亡言者可與道合，虗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0064001" n="0064001"/>壞者可與理
<lb ed="X" n="0064a04"/><lb ed="R007" n="0502a12"/>通，冥心者可與眞一，遺智者可與聖同。格義局執，難
<lb ed="X" n="0064a05"/><lb ed="R007" n="0502a13"/>與言道。</p><p xml:id="pX05p0064a0504" cb:place="inline">第二身智相對，亦有五重：一者身證，入樓
<lb ed="X" n="0064a06"/><lb ed="R007" n="0502a14"/>閣而還閇是也；二者智證，鑒無邊之事理是也；三者
<lb ed="X" n="0064a07"/><lb ed="R007" n="0502a15"/>俱證，入普賢身而遍了是也；四者俱泯，智照無二而
<lb ed="X" n="0064a08"/><lb ed="R007" n="0502a16"/>兩亡是也；五者圓融，等普賢之自在是也。亦身智無
<lb ed="X" n="0064a09"/><lb ed="R007" n="0502a17"/>二，擧一全收，六相圓融，亡言絕慮。辯定所宗竟。</p>
<lb ed="X" n="0064a10"/><lb ed="R007" n="0502a18"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>貞元新譯華嚴經疏卷第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0064a11"/><lb ed="R007" n="0502b01"/><cb:div type="w"><p xml:id="pX05p0064a1101">壽昌元年乙亥歲，高麗國大興王寺奉
<lb ed="X" n="0064a12" type="honorific"/><lb ed="R007" n="0502b02"/>宣雕造</p></cb:div>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0048c1101" to="#end0048c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0049b0301" to="#end0049b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0050a0501" to="#end0050a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0053b1901" to="#end0053b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0053c2001" to="#end0053c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">妄</lem><rdg wit="#wit.orig">忘</rdg></app>
<app from="#beg0054c0201" to="#end0054c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0056b2001" to="#end0056b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0057c2201" to="#end0057c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0057c2301" to="#end0057c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0058a1701" to="#end0058a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0058a1801" to="#end0058a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0058b0301" to="#end0058b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0058b2401" to="#end0058b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0058c0101" to="#end0058c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0058c0401" to="#end0058c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0058c0501" to="#end0058c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0058c0601" to="#end0058c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0059c0601" to="#end0059c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0060a0601" to="#end0060a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0060a0602" to="#end0060a0602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0060a1501" to="#end0060a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0060a1502" to="#end0060a1502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0061b0101" to="#end0061b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0061b1501" to="#end0061b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0061c2301" to="#end0061c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0063a0701" to="#end0063a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0048002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0048002">聲疑罄</note>
<note n="0048003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0048003">徹疑暾</note>
<note n="0049001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0049001">謂疑諸</note>
<note n="0049002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0049002">其疑剩字</note>
<note n="0050001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0050001">下疑故</note>
<note n="0050002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0050002">見上疑脫斷</note>
<note n="0052001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0052001">多上疑有妙字</note>
<note n="0053001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0053001">變應間疑脫之變二字</note>
<note n="0055001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0055001">同疑異</note>
<note n="0057001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0057001">理疑現</note>
<note n="0057002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0057002">同疑剩字</note>
<note n="0062001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0062001">疑疑凝</note>
<note n="0063001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0063001">昧疑味</note>
<note n="0064001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0064001">壞疑懷</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0048c1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0048c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0049b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0049b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0050a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0050a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0053b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0053b1901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0053c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0053c2001">妄【CB】，忘【卍續】</note>
<note n="0054c0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0054c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0056b2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0056b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0057c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0057c2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0057c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0057c2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0058a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058a1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0058a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058a1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0058b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0058b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058b2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0058c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058c0101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0058c0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058c0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0058c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058c0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0058c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058c0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0059c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0059c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0060a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0060a0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0060a0602" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0060a0602">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0060a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0060a1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0060a1502" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0060a1502">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0061b0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0061b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0061b1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0061b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0061c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0061c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0063a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0063a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>