<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X07n0234">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 234 華嚴經疏注</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 234 華嚴經疏注</title>
			<author>唐 澄觀述　宋 淨源錄疏注經</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>AI</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>58卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">7</idno>.<idno type="no">234</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-07-18 21:29:46 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">華嚴經疏注</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Punctuated draft text as provided by GJ.cool AI auto punctuation engine</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識，古籍酷 AI 自動標點引擎提供新式標點初稿</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>AI 標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB15274">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15274</charName>
				<mapping cb:dec="998314" type="PUA">U+F3BAA</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+432B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>纜</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[纜-(罩-卓)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-11-01T16:51:34">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X07.0234.0615a" n="0615a"/>
<lb ed="X" n="0615a01"/>
<lb ed="X" n="0615a02"/><cb:docNumber>No. 234</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0615a03"/><lb ed="R007" n="0041a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大方廣佛華嚴經疏卷第一幷序</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0615a04"/>
<lb ed="X" n="0615a05"/><lb ed="R007" n="0041a02"/><byline cb:type="other"><name role="" type="person">淸涼山</name>沙門　澄觀　述</byline>
<lb ed="X" n="0615a06"/><lb ed="R007" n="0041a03"/><byline cb:type="author">晉水沙門　<note place="inline">淨源</note>　錄疏注經</byline>
<lb ed="X" n="0615a07"/><lb ed="R007" n="0041a04"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">序</cb:mulu><p xml:id="pX07p0615a0701">往復無際，動靜一源，含衆妙而有餘，超言思而逈
<lb ed="X" n="0615a08"/><lb ed="R007" n="0041a05"/>出者，其唯法界歟！剖裂玄微，昭廓心境，窮理盡性，
<lb ed="X" n="0615a09"/><lb ed="R007" n="0041a06"/>徹果該因，汪洋沖融，廣大悉備者，其唯大方廣佛
<lb ed="X" n="0615a10"/><lb ed="R007" n="0041a07"/>華嚴經焉！故我世尊十身初滿，正覺始成，乘願行
<lb ed="X" n="0615a11"/><lb ed="R007" n="0041a08"/>以彌綸，混虗空爲體性，富有萬德，蕩爲纖塵。湛智
<lb ed="X" n="0615a12"/><lb ed="R007" n="0041a09"/>海之澄波，虗含萬象；皎性空之滿月，頓落百川。不
<lb ed="X" n="0615a13"/><lb ed="R007" n="0041a10"/>起樹王，羅七處於法界；無違後際，暢九會於初成。
<lb ed="X" n="0615a14"/><lb ed="R007" n="0041a11"/>盡宏廓之幽宗，被難思之海會。圓音落落，該十刹
<lb ed="X" n="0615a15"/><lb ed="R007" n="0041a12"/>而頓周；主伴重重，極十方而齊唱。雖空空絕迹，而
<lb ed="X" n="0615a16"/><lb ed="R007" n="0041a13"/>義天之星象燦然；湛湛亡言，而敎海之波瀾浩瀚。
<lb ed="X" n="0615a17"/><lb ed="R007" n="0041a14"/>若乃千門潛注，與衆典爲洪源；萬德交歸，攝群經
<lb ed="X" n="0615a18"/><lb ed="R007" n="0041a15"/>爲眷屬。其爲旨也，冥眞體於萬化之域，顯德相於
<lb ed="X" n="0615a19"/><lb ed="R007" n="0041a16"/>重玄之門。用繁興以恒如，智周鑒而常靜。眞妄交
<lb ed="X" n="0615a20"/><lb ed="R007" n="0041a17"/>徹，卽凡心而見佛心；事理雙修，依本智而求佛智。
<lb ed="X" n="0615a21"/><lb ed="R007" n="0041a18"/>理隨事變，則一多緣起之無邊；事得理融，則千差
<lb ed="X" n="0615a22"/><lb ed="R007" n="0041b01"/>涉入而無礙。故得十身歷然而相作，六位不亂以
<lb ed="X" n="0615a23"/><lb ed="R007" n="0041b02"/>更收。廣大卽入於無間，塵毛包納而無外。炳然齊
<lb ed="X" n="0615a24"/><lb ed="R007" n="0041b03"/>現，猶彼芥缾；具足同時，方之海滴。一多無礙，等虗
<pb ed="X" xml:id="X07.0234.0615b" n="0615b"/>
<lb ed="X" n="0615b01"/><lb ed="R007" n="0041b04"/>室之千燈；隱顯俱成，似秋空之片月。重重交映，若
<lb ed="X" n="0615b02"/><lb ed="R007" n="0041b05"/>帝網之垂珠；念念圓融，類夕夢之經世。法門重疊，
<lb ed="X" n="0615b03"/><lb ed="R007" n="0041b06"/>若雲起長空；萬行芬披，比華開錦上。若夫高不可
<lb ed="X" n="0615b04"/><lb ed="R007" n="0041b07"/>仰，則積行菩薩曝鰓鱗於龍門；深不可窺，則上德
<lb ed="X" n="0615b05"/><lb ed="R007" n="0041b08"/>聲聞杜視聽於嘉會。見聞爲種，八難超十地之階；
<lb ed="X" n="0615b06"/><lb ed="R007" n="0041b09"/>解行在躬，一生圓曠劫之果。師子奮迅，衆海頓證
<lb ed="X" n="0615b07"/><lb ed="R007" n="0041b10"/>於林中；象王迴旋，六千道成於言下。啓明東廟，智
<lb ed="X" n="0615b08"/><lb ed="R007" n="0041b11"/>滿不異於初心；寄位南求，因圓不踰於毛孔。剖微
<lb ed="X" n="0615b09"/><lb ed="R007" n="0041b12"/>塵之經卷，則念念果成；盡衆生之願門，則塵塵行
<lb ed="X" n="0615b10"/><lb ed="R007" n="0041b13"/>滿。眞可謂常恒之妙說，通方之洪規，稱性之極談，
<lb ed="X" n="0615b11"/><lb ed="R007" n="0041b14"/>一乘之要軌也。尋斯玄旨，却覧餘經，其猶杲日麗
<lb ed="X" n="0615b12"/><lb ed="R007" n="0041b15"/>天，奪衆景之耀；須彌橫海，落群峯之高。是以菩薩
<lb ed="X" n="0615b13"/><lb ed="R007" n="0041b16"/>搜秘於龍宮，大賢闡揚於東夏。顧惟正法之代，尙
<lb ed="X" n="0615b14"/><lb ed="R007" n="0041b17"/>匿淸輝；幸哉像季之時，偶斯玄化。況逢聖主，得在
<lb ed="X" n="0615b15"/><lb ed="R007" n="0041b18"/>靈山，竭思幽宗，豈無慶躍？題稱大方廣佛華嚴經
<lb ed="X" n="0615b16"/><lb ed="R007" n="0042a01"/>者，卽無盡修多羅之總名；世主妙嚴品第一者，卽
<lb ed="X" n="0615b17"/><lb ed="R007" n="0042a02"/>衆篇義類之別目。大以曠兼無際，方以正法自持，
<lb ed="X" n="0615b18"/><lb ed="R007" n="0042a03"/>廣則稱體而周，佛謂覺斯玄妙，華喩功德萬行，嚴
<lb ed="X" n="0615b19"/><lb ed="R007" n="0042a04"/>謂飾法成人。經乃法無竭之涌泉，貫玄凝之妙義，
<lb ed="X" n="0615b20"/><lb ed="R007" n="0042a05"/>攝無邊之海會，作終古之常規。佛及諸王，並稱世
<lb ed="X" n="0615b21"/><lb ed="R007" n="0042a06"/>主；法門依正，俱曰妙嚴。分義類以彰品名，冠群篇
<lb ed="X" n="0615b22"/><lb ed="R007" n="0042a07"/>而稱第一。斯經有三十九品，此品建初，故云大方
<lb ed="X" n="0615b23"/><lb ed="R007" n="0042a08"/>廣佛華嚴經世主妙嚴品第一。</p>
<lb ed="X" n="0615b24"/><lb ed="R007" n="0042a09"/><lg type="regular" xml:id="lgX07p0615b2401"><l>歸命十方極三際，</l><l>塵刹圓明調御師。</l>
<pb ed="X" xml:id="X07.0234.0615c" n="0615c"/>
<lb ed="X" n="0615c01"/><lb ed="R007" n="0042a10"/><l>法界功德大悲雲，</l><l>毗盧遮那大智海，</l>
<lb ed="X" n="0615c02"/><lb ed="R007" n="0042a11"/><l>所住甚深眞法性，</l><l>所流圓滿脩多羅，</l>
<lb ed="X" n="0615c03"/><lb ed="R007" n="0042a12"/><l>一一塵方佛會中，</l><l>普賢文殊諸大士，</l>
<lb ed="X" n="0615c04"/><lb ed="R007" n="0042a13"/><l>我今欲以一毛智，</l><l>測量無邊法界空，</l>
<lb ed="X" n="0615c05"/><lb ed="R007" n="0042a14"/><l>願承三寶同體慈，</l><l>句句冥符諸佛意。</l>
<lb ed="X" n="0615c06"/><lb ed="R007" n="0042a15"/><l>俾令法眼常無缺，</l><l>盡衆生界如普賢。</l>
<lb ed="X" n="0615c07"/><lb ed="R007" n="0042a16"/><l>迴茲勝善洽群生，</l><l>速證菩提常樂果。</l></lg>
<lb ed="X" n="0615c08"/><lb ed="R007" n="0042a17"/><p xml:id="pX07p0615c0801">將釋經義，總啓十門：一敎起因緣，二藏敎所攝，三
<lb ed="X" n="0615c09"/><lb ed="R007" n="0042a18"/>義理分齊，四敎所被機，五敎體淺深，六宗趣通局，
<lb ed="X" n="0615c10"/><lb ed="R007" n="0042b01"/>七部類品會，八傳譯感通，九總釋經題，十別解文
<lb ed="X" n="0615c11"/><lb ed="R007" n="0042b02"/>義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615c12"/><lb ed="R007" n="0042b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一敎起因緣</cb:mulu><p xml:id="pX07p0615c1201">△初、因緣者。夫聖人設敎，必有由致。若須彌巨海，
<lb ed="X" n="0615c13"/><lb ed="R007" n="0042b04"/>大因方爲傾搖。今搖如來融金之德山，動深廣之
<lb ed="X" n="0615c14"/><lb ed="R007" n="0042b05"/>智海，非小緣矣。故下經云：非以一緣，非以一事，如
<lb ed="X" n="0615c15"/><lb ed="R007" n="0042b06"/>來出現而得成就。出現本爲大華嚴，故先因後緣，
<lb ed="X" n="0615c16"/><lb ed="R007" n="0042b07"/>各開十義，以顯無盡。</p><p xml:id="pX07p0615c1609" cb:place="inline">因十義者：一、法應爾故；二、酬
<lb ed="X" n="0615c17"/><lb ed="R007" n="0042b08"/>宿因故；三、順機感故；四、爲敎本故；五、顯果德故；六、
<lb ed="X" n="0615c18"/><lb ed="R007" n="0042b09"/>彰地位故；七、說勝行故；八、示眞法故；九、開因性故；
<lb ed="X" n="0615c19"/><lb ed="R007" n="0042b10"/>十、利今後故。</p><p xml:id="pX07p0615c1906" cb:place="inline">言法爾者，夫王道坦坦千古同規，
<lb ed="X" n="0615c20"/><lb ed="R007" n="0042b11"/>一乘玄門諸佛齊證，故一切佛法爾皆於無盡世
<lb ed="X" n="0615c21"/><lb ed="R007" n="0042b12"/>界常轉如是無盡法輪，令諸衆生返本還源，窮未
<lb ed="X" n="0615c22"/><lb ed="R007" n="0042b13"/>來際無有休息。故不思議品中明一切諸佛能於
<lb ed="X" n="0615c23"/><lb ed="R007" n="0042b14"/>一身化現不可說不可說佛刹微<anchor xml:id="nkr_note_orig_0615001" n="0615001"/>盡數頭，一一頭
<lb ed="X" n="0615c24"/><lb ed="R007" n="0042b15"/>化爾所舌，一一舌出爾所音聲乃至文字句義，一
<pb ed="X" xml:id="X07.0234.0616a" n="0616a"/>
<lb ed="X" n="0616a01"/><lb ed="R007" n="0042b16"/>一充滿一切法界無有窮盡。斯則處以毛端橫該
<lb ed="X" n="0616a02"/><lb ed="R007" n="0042b17"/>法界，時以刹那豎窮劫海，處則頓起、時則常起，不
<lb ed="X" n="0616a03"/><lb ed="R007" n="0042b18"/>待別因但隨見聞，說有初成九會之別。諸慈悲者
<lb ed="X" n="0616a04"/><lb ed="R007" n="0043a01"/>於無盡中略此流轉，令尋於此見無邊法，如觀牖
<lb ed="X" n="0616a05"/><lb ed="R007" n="0043a02"/>隙見無際空，而此時處卽同無盡，以一處卽一切
<lb ed="X" n="0616a06"/><lb ed="R007" n="0043a03"/>處、一時卽一切時故。</p><p xml:id="pX07p0616a0609" cb:place="inline">二、酬宿因者。何以法爾如
<lb ed="X" n="0616a07"/><lb ed="R007" n="0043a04"/>是轉耶？宿因深故。夫根深則果茂，源遠則流長。宿
<lb ed="X" n="0616a08"/><lb ed="R007" n="0043a05"/>因旣深，敎起亦大。深大云何？我佛世尊創躡玄蹤，
<lb ed="X" n="0616a09"/><lb ed="R007" n="0043a06"/>棲神妙寂，悲智雙運，行願齊周。是以妄想弗翦而
<lb ed="X" n="0616a10"/><lb ed="R007" n="0043a07"/>廓徹性空，靈鑑匪磨而頓朗萬法，乃以無障礙解
<lb ed="X" n="0616a11"/><lb ed="R007" n="0043a08"/>脫闡斯妙門。宿因雖多，略有二種：一者、大願力。故
<lb ed="X" n="0616a12"/><lb ed="R007" n="0043a09"/>現相品云：<name role="" type="person">毗盧遮那佛</name>，願力周法界，一切國土中，
<lb ed="X" n="0616a13"/><lb ed="R007" n="0043a10"/>恒轉無上輪。兜率偈云：如來不出世，亦無有涅槃，
<lb ed="X" n="0616a14"/><lb ed="R007" n="0043a11"/>以本大願力，示現自在法。諸會佛加皆言願力，及
<lb ed="X" n="0616a15"/><lb ed="R007" n="0043a12"/>餘諸文誠證非一。二者、昔行力故。謂無量劫依願
<lb ed="X" n="0616a16"/><lb ed="R007" n="0043a13"/>起行，行成得果方能頓演。故主山神偈云：往修勝
<lb ed="X" n="0616a17"/><lb ed="R007" n="0043a14"/>行無有邊，今獲神通亦無量，法門廣闢如塵數，悉
<lb ed="X" n="0616a18"/><lb ed="R007" n="0043a15"/>使衆生深悟喜。</p><p xml:id="pX07p0616a1807" cb:place="inline">三、順機感者，謂昔因法爾，雖能
<lb ed="X" n="0616a19"/><lb ed="R007" n="0043a16"/>常徧，約可流傳，皆由機感。離機說法，無所用故。其
<lb ed="X" n="0616a20"/><lb ed="R007" n="0043a17"/>猶上有白月，下資澄潭，潭淸影現，機感應生。故兜
<lb ed="X" n="0616a21"/><lb ed="R007" n="0043a18"/>率偈云：見佛亦復然，必假衆善業。十方諸佛吿功
<lb ed="X" n="0616a22"/><lb ed="R007" n="0043b01"/>德林言及諸菩薩衆善根力，故解脫月云此衆無
<lb ed="X" n="0616a23"/><lb ed="R007" n="0043b02"/>諸垢，志解悉明潔等，皆是機應。廣顯機感，如第四
<lb ed="X" n="0616a24"/><lb ed="R007" n="0043b03"/>敎所被機中。然此機感通於現、未，諸會當機卽是
<pb ed="X" xml:id="X07.0234.0616b" n="0616b"/>
<lb ed="X" n="0616b01"/><lb ed="R007" n="0043b04"/>現在，今之聞者是未來機。</p><p xml:id="pX07p0616b0111" cb:place="inline">四、爲敎本者，謂非海
<lb ed="X" n="0616b02"/><lb ed="R007" n="0043b05"/>無以潛流，非本無以垂末。將欲逐機漸施末敎，先
<lb ed="X" n="0616b03"/><lb ed="R007" n="0043b06"/>示本法，頓演此經。然亦有二：一、爲開漸之本，出現
<lb ed="X" n="0616b04"/><lb ed="R007" n="0043b07"/>品云：如日初出，先照高山故。二、爲攝末之本，如日
<lb ed="X" n="0616b05"/><lb ed="R007" n="0043b08"/>沒時，還照高山故。無不從此法界流，無不還歸此
<lb ed="X" n="0616b06"/><lb ed="R007" n="0043b09"/>法界故。法華亦云：始見我身，聞我所說，卽皆信受，
<lb ed="X" n="0616b07"/><lb ed="R007" n="0043b10"/>入如來慧。此漸本也。次云：除先修習學小乘者。卽
<lb ed="X" n="0616b08"/><lb ed="R007" n="0043b11"/>開漸也。又云：我今亦令得聞是經，入於佛慧。卽攝
<lb ed="X" n="0616b09"/><lb ed="R007" n="0043b12"/>末歸本也。斯則法華亦指此經以爲本矣。</p><p xml:id="pX07p0616b0917" cb:place="inline">五、顯
<lb ed="X" n="0616b10"/><lb ed="R007" n="0043b13"/>果德者，謂此本法中顯佛勝德，令諸菩薩信向證
<lb ed="X" n="0616b11"/><lb ed="R007" n="0043b14"/>故，不識寶玉不得其用，不知此德安能仰求？然果
<lb ed="X" n="0616b12"/><lb ed="R007" n="0043b15"/>德有二：一、依果，謂<name role="" type="person">華藏世界海</name>等；二、正果，如來十
<lb ed="X" n="0616b13"/><lb ed="R007" n="0043b16"/>身等。此二無礙以爲佛德。然依正無礙通有六句：
<lb ed="X" n="0616b14"/><lb ed="R007" n="0043b17"/>一、依內現依，如塵中刹海；二、正內現正，如毛孔現
<lb ed="X" n="0616b15"/><lb ed="R007" n="0043b18"/>佛；三、正內現依；四、依內現正；五、依內現依正；六、正
<lb ed="X" n="0616b16"/><lb ed="R007" n="0044a01"/>內現正依。其文非一，又有四句：一、或唯依，佛卽刹
<lb ed="X" n="0616b17"/><lb ed="R007" n="0044a02"/>故；二、或唯正，刹卽佛故；三、俱；四、泯。思之可知。隨擧
<lb ed="X" n="0616b18"/><lb ed="R007" n="0044a03"/>一門則攝一切，並如下說。</p><p xml:id="pX07p0616b1811" cb:place="inline">六、彰地位者，爲顯菩
<lb ed="X" n="0616b19"/><lb ed="R007" n="0044a04"/>薩修行佛因，一道至果，有階差故。夫聖人之大寶
<lb ed="X" n="0616b20"/><lb ed="R007" n="0044a05"/>曰位，若無此位，行無成故。此亦二種：一、行布門，立
<lb ed="X" n="0616b21"/><lb ed="R007" n="0044a06"/>位差別故；二、圓融門，一位卽攝一切位故。一一位
<lb ed="X" n="0616b22"/><lb ed="R007" n="0044a07"/>滿，卽至佛故。初地云：一地之中，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0616001" n="0616001"/>且攝一切諸地功
<lb ed="X" n="0616b23"/><lb ed="R007" n="0044a08"/>德，信該果海，初發心時，便成正覺等。然此二無礙，
<lb ed="X" n="0616b24"/><lb ed="R007" n="0044a09"/>以行布是敎相施設，圓融是理性德用。相是卽性
<pb ed="X" xml:id="X07.0234.0616c" n="0616c"/>
<lb ed="X" n="0616c01"/><lb ed="R007" n="0044a10"/>之相，故行布不礙圓融；性是卽相之性，故圓融不
<lb ed="X" n="0616c02"/><lb ed="R007" n="0044a11"/>礙行布。圓融不礙行布，故一爲無量；行布不礙圓
<lb ed="X" n="0616c03"/><lb ed="R007" n="0044a12"/>融，故無量爲一。無量爲一，故融通隱隱；一爲無量，
<lb ed="X" n="0616c04"/><lb ed="R007" n="0044a13"/>故涉入重重。故<name role="" type="person">世親</name>以六相圓融，上下之文非一。</p>
<lb ed="X" n="0616c05"/><lb ed="R007" n="0044a14"/><p xml:id="pX07p0616c0501">七、說勝行者，欲登妙位，非行不階，故君子不患
<lb ed="X" n="0616c06"/><lb ed="R007" n="0044a15"/>無位，患<anchor xml:id="nkr_note_add_0616c0601" n="0616c0601"/><anchor xml:id="beg0616c0601" n="0616c0601"/>己<anchor xml:id="end0616c0601"/>不立。行亦二種：一、頓成諸行，一、行一切
<lb ed="X" n="0616c07"/><lb ed="R007" n="0044a16"/>行。故十住品云：一卽是多，多卽一等。普賢行品說：
<lb ed="X" n="0616c08"/><lb ed="R007" n="0044a17"/>一、斷一切斷等。二、徧成諸行，此卽行布，謂自大菩
<lb ed="X" n="0616c09"/><lb ed="R007" n="0044a18"/>提心體相功德，乃至等覺中行，此二無礙，例如位
<lb ed="X" n="0616c10"/><lb ed="R007" n="0044b01"/>說。</p><p xml:id="pX07p0616c1002" cb:place="inline">八、示眞法者，欲成行位須解法理，不體理事
<lb ed="X" n="0616c11"/><lb ed="R007" n="0044b02"/>行亦非眞。故兜率偈云：不了眞實法，諸佛故興世。
<lb ed="X" n="0616c12"/><lb ed="R007" n="0044b03"/>此亦二種：一、顯事理無礙法；二、顯事事無礙法。並
<lb ed="X" n="0616c13"/><lb ed="R007" n="0044b04"/>如義分齊說。</p><p xml:id="pX07p0616c1306" cb:place="inline">九、開因性者，謂上因果理事，皆由
<lb ed="X" n="0616c14"/><lb ed="R007" n="0044b05"/>衆生性有。若性非金玉，雖琢不成寶器。良以衆生
<lb ed="X" n="0616c15"/><lb ed="R007" n="0044b06"/>包性德而爲體，依智海以爲源，但相變體殊，情生
<lb ed="X" n="0616c16"/><lb ed="R007" n="0044b07"/>智隔。今令知心合體，達本情亡，故談斯經，以爲顯
<lb ed="X" n="0616c17"/><lb ed="R007" n="0044b08"/>示。亦有二種：一、以言顯示，令其知有；二、使其修行，
<lb ed="X" n="0616c18"/><lb ed="R007" n="0044b09"/>悟入顯現，如下破塵出經卷等。亦如法華云：唯以
<lb ed="X" n="0616c19"/><lb ed="R007" n="0044b10"/>一大事因緣故，出現於世。所謂開示悟入佛之知
<lb ed="X" n="0616c20"/><lb ed="R007" n="0044b11"/>見，衆生等有，故言唯一。</p><p xml:id="pX07p0616c2010" cb:place="inline">十、利今後者，旣等有其
<lb ed="X" n="0616c21"/><lb ed="R007" n="0044b12"/>分，故廣利無邊。此亦二種：一、利今，卽佛在當機；二、
<lb ed="X" n="0616c22"/><lb ed="R007" n="0044b13"/>利後，卽今之見聞。發心品云：我等諸佛護持此法，
<lb ed="X" n="0616c23"/><lb ed="R007" n="0044b14"/>令未來世一切菩薩未曾聞者，皆悉得聞。此益復
<lb ed="X" n="0616c24"/><lb ed="R007" n="0044b15"/>二：一、令得見聞，爲堅種故。出現品云：如人食少金
<pb ed="X" xml:id="X07.0234.0617a" n="0617a"/>
<lb ed="X" n="0617a01"/><lb ed="R007" n="0044b16"/>剛，終竟不銷等。二、令起行，成證入故。出現品又云：
<lb ed="X" n="0617a02"/><lb ed="R007" n="0044b17"/>設有菩薩無量百千億那由他劫行六波羅蜜，修
<lb ed="X" n="0617a03"/><lb ed="R007" n="0044b18"/>習種種菩提分法，若未聞此如來不思議大威德
<lb ed="X" n="0617a04"/><lb ed="R007" n="0045a01"/>法門，或時聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0617a0401" n="0617a0401"/><anchor xml:id="beg0617a0401" n="0617a0401"/>已<anchor xml:id="end0617a0401"/>，不信、不解、不順、不入，不得名爲眞
<lb ed="X" n="0617a05"/><lb ed="R007" n="0045a02"/>實菩薩，以不能生如來家故。若聞此法，信、解、隨順、
<lb ed="X" n="0617a06"/><lb ed="R007" n="0045a03"/>悟入，當知此人生如來家，乃至深入如來無量境
<lb ed="X" n="0617a07"/><lb ed="R007" n="0045a04"/>界。良以有作之修，多劫終成敗壞；無心體極，一念
<lb ed="X" n="0617a08"/><lb ed="R007" n="0045a05"/>便契佛家。賢首品云：十刹塵數如來所，悉皆承事
<lb ed="X" n="0617a09"/><lb ed="R007" n="0045a06"/>盡一劫，若於此品能誦持，其福最勝過於彼等。又
<lb ed="X" n="0617a10"/><lb ed="R007" n="0045a07"/>此利益，別對前九，成十種益，謂：一、聞法爾，則知常
<lb ed="X" n="0617a11"/><lb ed="R007" n="0045a08"/>徧，成見聞益；二、聞本行願，學佛發興，成發心益；三、
<lb ed="X" n="0617a12"/><lb ed="R007" n="0045a09"/>聞機感知，法由善起，成造修益；四、聞爲本，知其義
<lb ed="X" n="0617a13"/><lb ed="R007" n="0045a10"/>圓，成頓得益；五、聞果德，則信、樂、願齊，成滅障益；六、
<lb ed="X" n="0617a14"/><lb ed="R007" n="0045a11"/>聞位期心證入，成攝位益；七、聞行發意修行，成起
<lb ed="X" n="0617a15"/><lb ed="R007" n="0045a12"/>行益；八、聞法決須解了，成稱性益；九、聞因知一切
<lb ed="X" n="0617a16"/><lb ed="R007" n="0045a13"/>皆同，成轉利益；十、總具前九，成速證益。故前九因
<lb ed="X" n="0617a17"/><lb ed="R007" n="0045a14"/>皆爲今益。亦可前一一門皆成十益，可以意得。因
<lb ed="X" n="0617a18"/><lb ed="R007" n="0045a15"/>上十義，故此敎興。發心品中有十所因，彼云：以佛
<lb ed="X" n="0617a19"/><lb ed="R007" n="0045a16"/>神力故，世尊本願力故等。因緣相參，對會因緣，可
<lb ed="X" n="0617a20"/><lb ed="R007" n="0045a17"/>以意得。</p>
<lb ed="X" n="0617a21"/><lb ed="R007" n="0045a18"/><p xml:id="pX07p0617a2101">二、明說經緣者，一切經首說時、方、人等，皆是緣起。
<lb ed="X" n="0617a22"/><lb ed="R007" n="0045b01"/>今有十緣：一、依時，二、依處，三、依主，四、依三昧，五、依
<lb ed="X" n="0617a23"/><lb ed="R007" n="0045b02"/>現相，六、依說者，七、依聽者，八、依德本，九、依請者，十、
<lb ed="X" n="0617a24"/><lb ed="R007" n="0045b03"/>依加者。</p><p xml:id="pX07p0617a2404" cb:place="inline">今初，依時。夫心冥至道，則混一古今，法
<pb ed="X" xml:id="X07.0234.0617b" n="0617b"/>
<lb ed="X" n="0617b01"/><lb ed="R007" n="0045b04"/>界無生，本亡時分。下經偈云：諸佛得菩提，實不計
<lb ed="X" n="0617b02"/><lb ed="R007" n="0045b05"/>於日。況無涯之說，念劫圓融哉！今以無時之時，略
<lb ed="X" n="0617b03"/><lb ed="R007" n="0045b06"/>顯十重時別：初、唯一念；二、盡七日；三、徧三際；四、攝
<lb ed="X" n="0617b04"/><lb ed="R007" n="0045b07"/>同類劫；五、收異類劫；六、以念攝劫；七、劫念重收；八、
<lb ed="X" n="0617b05"/><lb ed="R007" n="0045b08"/>異類界時；九、彼此相入；十、以本收末，謂以非劫爲
<lb ed="X" n="0617b06"/><lb ed="R007" n="0045b09"/>劫故。於前十時，恒演此經。又此十種，隨一圓收。依
<lb ed="X" n="0617b07"/><lb ed="R007" n="0045b10"/>此說時，則無終始，亦隨見聞說初成等，如前法爾
<lb ed="X" n="0617b08"/><lb ed="R007" n="0045b11"/>中辨。若依此時，則逈異餘敎，而餘敎時不出於此。
<lb ed="X" n="0617b09"/><lb ed="R007" n="0045b12"/>或說三七、六七等，隨見聞故，廣如旨歸。</p><p xml:id="pX07p0617b0916" cb:place="inline">第二、依
<lb ed="X" n="0617b10"/><lb ed="R007" n="0045b13"/>處者，夫智窮眞際，能所兩亡，假說依眞，而非國土。
<lb ed="X" n="0617b11"/><lb ed="R007" n="0045b14"/>況刹塵卽入，染淨參融，圓滿敎之普周，難以分其
<lb ed="X" n="0617b12"/><lb ed="R007" n="0045b15"/>處別。然眞非事外，不壞所依，以上無時之時，徧非
<lb ed="X" n="0617b13"/><lb ed="R007" n="0045b16"/>處之處。然有言：此經在穢土，說居摩竭等故。有云：
<lb ed="X" n="0617b14"/><lb ed="R007" n="0045b17"/>處淨土，說在華藏故。有云：如實義者，二種身土無
<lb ed="X" n="0617b15"/><lb ed="R007" n="0045b18"/>定異處，卽於一處見聞異故。上之三義，後一近宗。
<lb ed="X" n="0617b16"/><lb ed="R007" n="0046a01"/>然說此經處，淨穢無礙，通局交徹，各二四句。初淨
<lb ed="X" n="0617b17"/><lb ed="R007" n="0046a02"/>穢中，謂或唯染，或唯淨，如前二義；或俱，華藏內娑
<lb ed="X" n="0617b18"/><lb ed="R007" n="0046a03"/>婆故；或泯，染淨相盡，同一法界故。又或唯染，摩竭
<lb ed="X" n="0617b19"/><lb ed="R007" n="0046a04"/>等覆淨相故；或唯淨，其地金剛染相盡故；或俱，隱
<lb ed="X" n="0617b20"/><lb ed="R007" n="0046a05"/>顯無礙故；或俱非，各相形奪二相盡故。次明通局
<lb ed="X" n="0617b21"/><lb ed="R007" n="0046a06"/>交徹二四句者，謂或局此一界故，或通該十方故，
<lb ed="X" n="0617b22"/><lb ed="R007" n="0046a07"/>或俱卽此卽徧故，或泯二相盡故。又或局此界攝
<lb ed="X" n="0617b23"/><lb ed="R007" n="0046a08"/>一切故，或通此入一切故，或俱卽攝卽入故，或泯
<lb ed="X" n="0617b24"/><lb ed="R007" n="0046a09"/>形奪相盡故。又以一塵例刹，亦有四句，可知。若從
<pb ed="X" xml:id="X07.0234.0617c" n="0617c"/>
<lb ed="X" n="0617c01"/><lb ed="R007" n="0046a10"/>陿至寬，略顯十處：初、此閻浮七處九會而周法界，
<lb ed="X" n="0617c02"/><lb ed="R007" n="0046a11"/>如升須彌品；二、周百億同類一界亦徧法界，如光
<lb ed="X" n="0617c03"/><lb ed="R007" n="0046a12"/>明覺品。三、徧異類樹形等刹。四、徧刹種。五、徧華藏。
<lb ed="X" n="0617c04"/><lb ed="R007" n="0046a13"/>六、徧餘刹海若種若刹。七、徧前六類刹塵皆有同
<lb ed="X" n="0617c05"/><lb ed="R007" n="0046a14"/>異類刹。八、盡虗空界容一一毛端之處各有無邊
<lb ed="X" n="0617c06"/><lb ed="R007" n="0046a15"/>刹海。九、猶帝網。十、餘佛同。然上十類一一各徧法
<lb ed="X" n="0617c07"/><lb ed="R007" n="0046a16"/>界，而前九正是遮那說法之處。然說十住等處雖
<lb ed="X" n="0617c08"/><lb ed="R007" n="0046a17"/>復各徧法界，乃至塵毛爲門不同，亦無雜亂。若約
<lb ed="X" n="0617c09"/><lb ed="R007" n="0046a18"/>十住與十行等全位相攝，則彼此互無，各徧法界。
<lb ed="X" n="0617c10"/><lb ed="R007" n="0046b01"/>若約諸位相資，則此彼互有，同徧法界。一一品會
<lb ed="X" n="0617c11"/><lb ed="R007" n="0046b02"/>準此知之。十、餘佛同者，此佛旣爾，餘佛亦然。故諸
<lb ed="X" n="0617c12"/><lb ed="R007" n="0046b03"/>會結通皆云：我等諸佛亦如是說。然主主不相見，
<lb ed="X" n="0617c13"/><lb ed="R007" n="0046b04"/>伴伴不相見，主伴伴主則互相見。若互不相見，卽
<lb ed="X" n="0617c14"/><lb ed="R007" n="0046b05"/>各徧法界。互相見故，同徧法界，亦無雜亂，亦無障
<lb ed="X" n="0617c15"/><lb ed="R007" n="0046b06"/>礙。又上十處共爲緣起，擧一全收，以一一處稱法
<lb ed="X" n="0617c16"/><lb ed="R007" n="0046b07"/>性故，而隨前一一時皆徧此諸處。又隨一一處皆
<lb ed="X" n="0617c17"/><lb ed="R007" n="0046b08"/>具前時頓說此經，此猶約器世間說。若約智正覺
<lb ed="X" n="0617c18"/><lb ed="R007" n="0046b09"/>及衆生世間，卽一一佛身支節毛孔皆攝無盡重
<lb ed="X" n="0617c19"/><lb ed="R007" n="0046b10"/>重之刹，普賢衆生一一皆爾，並是遮那說經之處。</p>
<lb ed="X" n="0617c20"/><lb ed="R007" n="0046b11"/><p xml:id="pX07p0617c2001">第三、依主者，夫眞身寥廓，與法界合其體；包羅
<lb ed="X" n="0617c21"/><lb ed="R007" n="0046b12"/>無外，與萬化齊其用。窮源莫二，執迹多端。一身、多
<lb ed="X" n="0617c22"/><lb ed="R007" n="0046b13"/>身，經、論異說。今說此經佛，爲眞？爲應？爲一？爲多？若
<lb ed="X" n="0617c23"/><lb ed="R007" n="0046b14"/>言眞者，何名釋迦居娑婆界，人、天同見？若云應者，
<lb ed="X" n="0617c24"/><lb ed="R007" n="0046b15"/>那言遮那處蓮華藏大菩薩見，見佛法身？若云一
<pb ed="X" xml:id="X07.0234.0618a" n="0618a"/>
<lb ed="X" n="0618a01"/><lb ed="R007" n="0046b16"/>者，何以多處則現？若云異者，何以復言而不分身？
<lb ed="X" n="0618a02"/><lb ed="R007" n="0046b17"/>故說此經佛並非前說，卽是法界無盡身雲：眞、應
<lb ed="X" n="0618a03"/><lb ed="R007" n="0046b18"/>相融，一、多無礙。卽盧舍那是釋迦故；常在此處，卽
<lb ed="X" n="0618a04"/><lb ed="R007" n="0047a01"/>他處故；遠在他方，恒住此故；身不分異，亦非一故；
<lb ed="X" n="0618a05"/><lb ed="R007" n="0047a02"/>同時異處，一身圓滿，皆全現故；一切菩薩不能思
<lb ed="X" n="0618a06"/><lb ed="R007" n="0047a03"/>故。今先明十身，後彰無礙。言十身者，自有二義：一、
<lb ed="X" n="0618a07"/><lb ed="R007" n="0047a04"/>約融三世間爲十者：一、衆生身，二、國土身，三、業報
<lb ed="X" n="0618a08"/><lb ed="R007" n="0047a05"/>身，四、聲聞身，五、緣覺身，六、菩薩身，七、如來身，八、智
<lb ed="X" n="0618a09"/><lb ed="R007" n="0047a06"/>身，九、法身，十、虗空身。二、就佛上自有十身：一、菩提
<lb ed="X" n="0618a10"/><lb ed="R007" n="0047a07"/>身，二、願身，三、化身，四、力持身，五、相好莊嚴身，六、威
<lb ed="X" n="0618a11"/><lb ed="R007" n="0047a08"/>勢身，七、意生身，八、福德身，九、法身，十、知身。廣顯其
<lb ed="X" n="0618a12"/><lb ed="R007" n="0047a09"/>相，如第八地及離世間品辨。言無礙者，略有十義：
<lb ed="X" n="0618a13"/><lb ed="R007" n="0047a10"/>一、用周無礙，謂於上念劫刹塵等處，遮那佛現法
<lb ed="X" n="0618a14"/><lb ed="R007" n="0047a11"/>界身雲：業用無邊，悉周徧故。經云：如於此處見佛
<lb ed="X" n="0618a15"/><lb ed="R007" n="0047a12"/>坐，一切塵中亦如是等。其文非一。二、相徧無礙，謂
<lb ed="X" n="0618a16"/><lb ed="R007" n="0047a13"/>於上差別用中，各攝一切業用故。三、寂用無礙，無
<lb ed="X" n="0618a17"/><lb ed="R007" n="0047a14"/>私成故。四、依起無礙，無心頓現海印力故。五、眞應
<lb ed="X" n="0618a18"/><lb ed="R007" n="0047a15"/>無礙，應卽同法，一味平等故。六、分圓無礙，一一身
<lb ed="X" n="0618a19"/><lb ed="R007" n="0047a16"/>分卽具全身故。七、因果無礙，不礙現因故。八、依正
<lb ed="X" n="0618a20"/><lb ed="R007" n="0047a17"/>無礙，不礙現依故。九、潛入無礙，入衆生界，如如來
<lb ed="X" n="0618a21"/><lb ed="R007" n="0047a18"/>藏，雖作衆生，不失自性故。故出現品云：佛智潛入
<lb ed="X" n="0618a22"/><lb ed="R007" n="0047b01"/>衆生心。又云：衆生心中有佛成正覺等。又亦攝一
<lb ed="X" n="0618a23"/><lb ed="R007" n="0047b02"/>切衆生在一毛孔，善化天王云：汝應觀佛一毛孔，
<lb ed="X" n="0618a24"/><lb ed="R007" n="0047b03"/>一切衆生悉在中等。十、圓通無礙，謂此佛身卽理、
<pb ed="X" xml:id="X07.0234.0618b" n="0618b"/>
<lb ed="X" n="0618b01"/><lb ed="R007" n="0047b04"/>卽事，卽一、卽多，卽依、卽正，卽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0618001" n="0618001"/>入、卽法，卽此、卽彼，卽
<lb ed="X" n="0618b02"/><lb ed="R007" n="0047b05"/>情、卽非情，卽深、卽廣，卽因、卽果，卽三身、卽十身，同
<lb ed="X" n="0618b03"/><lb ed="R007" n="0047b06"/>一無礙。法界身雲：以此身雲徧前時、處，常說華嚴。
<lb ed="X" n="0618b04"/><lb ed="R007" n="0047b07"/>是知或說報身在色究竟，約攝報說；或說報身在
<lb ed="X" n="0618b05"/><lb ed="R007" n="0047b08"/>餘淨土，約引攝說；或說舍那坐千葉華，攝二地說；
<lb ed="X" n="0618b06"/><lb ed="R007" n="0047b09"/>或說登地方見，約勝機說；或分三異，從體、相、用說。
<lb ed="X" n="0618b07"/><lb ed="R007" n="0047b10"/>俱非此經眞實之義。設分三十不同，亦權、實對說。
<lb ed="X" n="0618b08"/><lb ed="R007" n="0047b11"/>若不融前義，亦失經宗。</p><p xml:id="pX07p0618b0810" cb:place="inline">第四、依三昧者，夫動靜
<lb ed="X" n="0618b09"/><lb ed="R007" n="0047b12"/>唯物，聖豈然乎？示軌後徒，明將有說，必須靜鑒前
<lb ed="X" n="0618b10"/><lb ed="R007" n="0047b13"/>理，受諸佛加，從定起而發言，言必眞當。言必眞當，
<lb ed="X" n="0618b11"/><lb ed="R007" n="0047b14"/>故受者之心自然篤矣。故於諸會多明入定，爲說
<lb ed="X" n="0618b12"/><lb ed="R007" n="0047b15"/>經緣，有不入者，至文當說。其所入定，皆盡法源，業
<lb ed="X" n="0618b13"/><lb ed="R007" n="0047b16"/>用難思。</p><p xml:id="pX07p0618b1304" cb:place="inline">第五依現相者，謂法性寂寥雖無諸相，
<lb ed="X" n="0618b14"/><lb ed="R007" n="0047b17"/>無相之相不礙繁興，起敎多端相非一準，或放光
<lb ed="X" n="0618b15"/><lb ed="R007" n="0047b18"/>動刹、或華雨香雲，皆爲發起故。諸會之內將欲說
<lb ed="X" n="0618b16"/><lb ed="R007" n="0048a01"/>法多先放光，通表智光以被物故。然有二種：一不
<lb ed="X" n="0618b17"/><lb ed="R007" n="0048a02"/>壞次第光，隨位增微故；二圓通無礙光，隨一一光
<lb ed="X" n="0618b18"/><lb ed="R007" n="0048a03"/>皆結通故。隨處放異總有十光，各有所表，至文當
<lb ed="X" n="0618b19"/><lb ed="R007" n="0048a04"/>知。其動地等多在說後，則<anchor xml:id="nkr_note_add_0618b1901" n="0618b1901"/><anchor xml:id="beg0618b1901" n="0618b1901"/>但<anchor xml:id="end0618b1901"/>是慶聞。如十地中雖
<lb ed="X" n="0618b20"/><lb ed="R007" n="0048a05"/>是慶前，義兼起後則是敎緣。</p><p xml:id="pX07p0618b2012" cb:place="inline">第六、依說人者，法
<lb ed="X" n="0618b21"/><lb ed="R007" n="0048a06"/>無廢興，弘之由人。下文云：佛法無人說，雖慧莫能
<lb ed="X" n="0618b22"/><lb ed="R007" n="0048a07"/>了。今此能說通三世間，開卽爲五，謂佛、菩薩、聲聞、
<lb ed="X" n="0618b23"/><lb ed="R007" n="0048a08"/>衆生及器；更開爲十，謂加三世、微塵、毛孔。器及有
<lb ed="X" n="0618b24"/><lb ed="R007" n="0048a09"/>情各有分圓，故毛孔、微塵卽是分說，此上諸說通
<pb ed="X" xml:id="X07.0234.0618c" n="0618c"/>
<lb ed="X" n="0618c01"/><lb ed="R007" n="0048a10"/>三世故。故普賢行品云：佛說衆生說，及以國土說，
<lb ed="X" n="0618c02"/><lb ed="R007" n="0048a11"/>三世如是說，等廣則無量。法界品中類非一故，如
<lb ed="X" n="0618c03"/><lb ed="R007" n="0048a12"/>僧祗隨好卽是佛說，餘會多菩薩說，法界品初有
<lb ed="X" n="0618c04"/><lb ed="R007" n="0048a13"/>聲聞說，諸善友等多菩薩說，亦名衆生說，菩提樹
<lb ed="X" n="0618c05"/><lb ed="R007" n="0048a14"/>等卽器界說，至文當知。其能說人用法不同，或用
<lb ed="X" n="0618c06"/><lb ed="R007" n="0048a15"/>音聲，或用妙色等，如敎體中辨。</p><p xml:id="pX07p0618c0613" cb:place="inline">第七、依聽人者，
<lb ed="X" n="0618c07"/><lb ed="R007" n="0048a16"/>子期云喪，伯牙輟絃。若無聽者，終無有說。卽下諸
<lb ed="X" n="0618c08"/><lb ed="R007" n="0048a17"/>衆，略有十類，至文當明。除當機衆，餘皆是緣。</p><p xml:id="pX07p0618c0818" cb:place="inline">第
<lb ed="X" n="0618c09"/><lb ed="R007" n="0048a18"/>八依德本者，川有珠而不枯，山有玉而增潤，內無
<lb ed="X" n="0618c10"/><lb ed="R007" n="0048b01"/>德本外豈能談？然唯約說者，前人此法故略有二
<lb ed="X" n="0618c11"/><lb ed="R007" n="0048b02"/>類：一者智慧最爲首故，十方諸佛吿金剛幢言：及
<lb ed="X" n="0618c12"/><lb ed="R007" n="0048b03"/>由汝智慧淸淨故。吿金剛藏言：亦是汝勝智力故。
<lb ed="X" n="0618c13"/><lb ed="R007" n="0048b04"/>二者餘行願力，十方諸佛吿普賢言：亦以汝修一
<lb ed="X" n="0618c14"/><lb ed="R007" n="0048b05"/>切諸行願力故。十方諸佛吿法慧言：及汝所修諸
<lb ed="X" n="0618c15"/><lb ed="R007" n="0048b06"/>善根力，令汝入是三昧而演說法。若感者善根、若
<lb ed="X" n="0618c16"/><lb ed="R007" n="0048b07"/>化主行願，皆屬說因。</p><p xml:id="pX07p0618c1609" cb:place="inline">第九、依請人者，若約慈悲
<lb ed="X" n="0618c17"/><lb ed="R007" n="0048b08"/>深厚，亦有無問自談；若約敬法重人，要須誠請後
<lb ed="X" n="0618c18"/><lb ed="R007" n="0048b09"/>說。初心識昧，未解諮求；上智慈悲，騰疑啓請。然有
<lb ed="X" n="0618c19"/><lb ed="R007" n="0048b10"/>二類：一者、言請；二者、念請。諸會有無，現相品當辨。</p>
<lb ed="X" n="0618c20"/><lb ed="R007" n="0048b11"/><p xml:id="pX07p0618c2001">第十依能加者，夫聖無常應應于克誠，心冥至
<lb ed="X" n="0618c21"/><lb ed="R007" n="0048b12"/>極故得佛加。然佛若自說則不俟加，如第九會因
<lb ed="X" n="0618c22"/><lb ed="R007" n="0048b13"/>人有說要假上加，其第八會行依法修不異前故
<lb ed="X" n="0618c23"/><lb ed="R007" n="0048b14"/>略無有加，二七不入定故無有加，餘皆具有。所以
<lb ed="X" n="0618c24"/><lb ed="R007" n="0048b15"/>加者，欲顯諸佛同加卽同說故、一說一切說故，亦
<pb ed="X" xml:id="X07.0234.0619a" n="0619a"/>
<lb ed="X" n="0619a01"/><lb ed="R007" n="0048b16"/>顯果海無言因相可說故。若爾，僧祇隨好應非一
<lb ed="X" n="0619a02"/><lb ed="R007" n="0048b17"/>切，表微細難知故、超出因果故。然施設不同，不應
<lb ed="X" n="0619a03"/><lb ed="R007" n="0048b18"/>一準。加有二種：一者顯加，具於三業；二者冥加，但
<lb ed="X" n="0619a04"/><lb ed="R007" n="0049a01"/>與智令說。普光法界無顯有冥，餘皆具二，顯必有
<lb ed="X" n="0619a05"/><lb ed="R007" n="0049a02"/>冥故。餘至下明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619a06"/><lb ed="R007" n="0049a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二藏敎所攝</cb:mulu><p xml:id="pX07p0619a0601">△第二、藏敎所攝中二。先藏攝，後敎攝。前中亦二：
<lb ed="X" n="0619a07"/><lb ed="R007" n="0049a04"/>先藏，後攝。</p><p xml:id="pX07p0619a0705" cb:place="inline">今初。藏謂三藏、二藏。通稱藏者，以含攝
<lb ed="X" n="0619a08"/><lb ed="R007" n="0049a05"/>故。<name role="" type="person">世親</name>攝論第一、莊嚴論第四皆云：彼三及二云
<lb ed="X" n="0619a09"/><lb ed="R007" n="0049a06"/>何名藏？答云：由攝故，謂攝一切所應知義。攝卽包
<lb ed="X" n="0619a10"/><lb ed="R007" n="0049a07"/>含。</p><p xml:id="pX07p0619a1002" cb:place="inline">言三藏者：一、修多羅藏，二、毗奈耶藏，三、阿毗達
<lb ed="X" n="0619a11"/><lb ed="R007" n="0049a08"/>磨藏。初中，先辨名，後顯相。今初，亦名修妬路，亦名
<lb ed="X" n="0619a12"/><lb ed="R007" n="0049a09"/>素怛<g ref="#CB15274">䌫</g>，此皆梵音楚夏，古譯爲契經，智論之中名
<lb ed="X" n="0619a13"/><lb ed="R007" n="0049a10"/>爲經藏。契謂契理契機，經謂貫穿攝化，卽契理合
<lb ed="X" n="0619a14"/><lb ed="R007" n="0049a11"/>機之經。依主受名，契經卽藏，持業釋也。復云：正翻
<lb ed="X" n="0619a15"/><lb ed="R007" n="0049a12"/>名線，線能貫華，經能持緯，此方不貴線稱，故存於
<lb ed="X" n="0619a16"/><lb ed="R007" n="0049a13"/>經。有云：案五印度呼線、席經、井索、聖敎皆曰修多
<lb ed="X" n="0619a17"/><lb ed="R007" n="0049a14"/>羅，則經正是敵對。斥於古德，經非敵對。今更詳之。
<lb ed="X" n="0619a18"/><lb ed="R007" n="0049a15"/>若一名四實皆爲敵對，則古如所破。若兼順義，經
<lb ed="X" n="0619a19"/><lb ed="R007" n="0049a16"/>自屬於席經，敵對應名聖敎，故梁攝論譯爲聖敎。
<lb ed="X" n="0619a20"/><lb ed="R007" n="0049a17"/>彼論云：有阿毗達磨，非是聖敎，爲成聖敎，故加修
<lb ed="X" n="0619a21"/><lb ed="R007" n="0049a18"/>多羅名。古德見此儒、墨皆稱爲經，遂借彼席經以
<lb ed="X" n="0619a22"/><lb ed="R007" n="0049b01"/>目聖敎，則雙含二義。但順兩方，借義助名，更加契
<lb ed="X" n="0619a23"/><lb ed="R007" n="0049b02"/>字，揀異席經，甚爲允當。二、顯相者，四域、四名所目
<lb ed="X" n="0619a24"/><lb ed="R007" n="0049b03"/>雖殊，意義相似，故同稱修多羅。而聖敎多含具上
<pb ed="X" xml:id="X07.0234.0619b" n="0619b"/>
<lb ed="X" n="0619b01"/><lb ed="R007" n="0049b04"/>三義。故雜心云：經有五義：一曰涌泉，二曰出生，三
<lb ed="X" n="0619b02"/><lb ed="R007" n="0049b05"/>曰顯示，四曰繩墨，五曰結鬘。涌泉則注而無竭。出
<lb ed="X" n="0619b03"/><lb ed="R007" n="0049b06"/>生則展轉滋多，義同井索，有汲引故。顯示正是聖
<lb ed="X" n="0619b04"/><lb ed="R007" n="0049b07"/>敎，顯事理故。繩墨則揩定正邪，亦是繩之爲經，能
<lb ed="X" n="0619b05"/><lb ed="R007" n="0049b08"/>持於緯，同席經義。結鬘同線，線能貫華，結成鬘故。
<lb ed="X" n="0619b06"/><lb ed="R007" n="0049b09"/>總上五義，不出貫攝。故佛地論第一云：能貫能攝，
<lb ed="X" n="0619b07"/><lb ed="R007" n="0049b10"/>故名爲經。以佛聖敎貫穿攝持所應說義，所化生
<lb ed="X" n="0619b08"/><lb ed="R007" n="0049b11"/>故。此或貫攝通所說所化，或貫穿法相攝持所化。
<lb ed="X" n="0619b09"/><lb ed="R007" n="0049b12"/>又<name role="" type="person">世親</name>攝論釋貫穿云：謂能貫穿依故、相故、法故、
<lb ed="X" n="0619b10"/><lb ed="R007" n="0049b13"/>義故。依者，謂依於是處，由此爲此而有所說。相者，
<lb ed="X" n="0619b11"/><lb ed="R007" n="0049b14"/>謂世俗諦相、勝義諦相。法者，謂蘊、界、處、緣起、諦、食、
<lb ed="X" n="0619b12"/><lb ed="R007" n="0049b15"/>靜慮、無量、無色、解脫、勝處、徧處、菩提分、無礙解、無
<lb ed="X" n="0619b13"/><lb ed="R007" n="0049b16"/>諍等。義者，隨順密意說等。瑜伽二十五、顯揚二十
<lb ed="X" n="0619b14"/><lb ed="R007" n="0049b17"/>大同此說。餘義至十二分中當明。</p><p xml:id="pX07p0619b1414" cb:place="inline">第二毗柰耶藏，
<lb ed="X" n="0619b15"/><lb ed="R007" n="0049b18"/>初名後相。前中亦名毗尼，梵言之略耳。此翻爲調
<lb ed="X" n="0619b16"/><lb ed="R007" n="0050a01"/>伏，謂調練三業，制伏過非。調練通於止作，制伏唯
<lb ed="X" n="0619b17"/><lb ed="R007" n="0050a02"/>明止惡。就所詮之行彰名，卽調伏之藏。或能詮藏
<lb ed="X" n="0619b18"/><lb ed="R007" n="0050a03"/>有調伏之能，卽有財釋。契經藏中類有此釋。毗尼
<lb ed="X" n="0619b19"/><lb ed="R007" n="0050a04"/>或翻爲滅，滅有三義：一滅業非，二滅煩惱，三得滅
<lb ed="X" n="0619b20"/><lb ed="R007" n="0050a05"/>果。或名尸羅，具云翅怛羅，此云淸涼，離熱惱因得
<lb ed="X" n="0619b21"/><lb ed="R007" n="0050a06"/>淸涼果故。亦名波羅提木叉，此云別解脫，此就因
<lb ed="X" n="0619b22"/><lb ed="R007" n="0050a07"/>得名。然有二義：一揀異定道名之爲別，二三業七
<lb ed="X" n="0619b23"/><lb ed="R007" n="0050a08"/>支各各防非故名爲別。亦翻爲隨順解脫，此據果
<lb ed="X" n="0619b24"/><lb ed="R007" n="0050a09"/>立，隨順有爲無爲二種解脫果故。亦名性善，如十
<pb ed="X" xml:id="X07.0234.0619c" n="0619c"/>
<lb ed="X" n="0619c01"/><lb ed="R007" n="0050a10"/>誦律。亦名守信，如昔所受實能持故。後顯相者，前
<lb ed="X" n="0619c02"/><lb ed="R007" n="0050a11"/>名之中<anchor xml:id="nkr_note_add_0619c0201" n="0619c0201"/><anchor xml:id="beg0619c0201" n="0619c0201"/>已<anchor xml:id="end0619c0201"/>含止作，卽毗尼相。若別說者，<name role="" type="person">世親</name>攝論
<lb ed="X" n="0619c03"/><lb ed="R007" n="0050a12"/>云：毗奈耶有四義，謂犯罪故、等起故、還淨故、出離
<lb ed="X" n="0619c04"/><lb ed="R007" n="0050a13"/>故。廣如彼論。</p><p xml:id="pX07p0619c0406" cb:place="inline">第三、阿毗達磨藏。阿毗名對，達磨云
<lb ed="X" n="0619c05"/><lb ed="R007" n="0050a14"/>法。法有二種：一、勝義法，謂卽涅槃，是善是常，故名
<lb ed="X" n="0619c06"/><lb ed="R007" n="0050a15"/>爲勝；二、法相法，通四聖諦。相者，性也，狀也，二俱名
<lb ed="X" n="0619c07"/><lb ed="R007" n="0050a16"/>相。法旣有二，對亦二義：一者對向，謂向前涅槃；二
<lb ed="X" n="0619c08"/><lb ed="R007" n="0050a17"/>者對觀，觀前四諦。其能對者，皆無漏淨慧及相應
<lb ed="X" n="0619c09"/><lb ed="R007" n="0050a18"/>心所等。由對果、對境分二對名故，慧<anchor xml:id="nkr_note_add_0619c0901" n="0619c0901"/><anchor xml:id="beg0619c0901" n="0619c0901"/>但<anchor xml:id="end0619c0901"/>是對而非
<lb ed="X" n="0619c10"/><lb ed="R007" n="0050b01"/>是法，非所對故。言對法者，法之對故。故對法藏特
<lb ed="X" n="0619c11"/><lb ed="R007" n="0050b02"/>名慧論，舊譯爲無比法，以詮慧勝故。<name role="" type="person">世親</name>攝論云：
<lb ed="X" n="0619c12"/><lb ed="R007" n="0050b03"/>阿毗達磨有四義，謂對故、數故、伏故、通故。對義同
<lb ed="X" n="0619c13"/><lb ed="R007" n="0050b04"/>前。數者，於一一法數數宣說，訓釋言辭自共相等
<lb ed="X" n="0619c14"/><lb ed="R007" n="0050b05"/>無量差別故。伏者，由此具足論處所等，能勝伏他
<lb ed="X" n="0619c15"/><lb ed="R007" n="0050b06"/>論故。通者，此能通釋素怛纜義故。亦名優婆提舍，
<lb ed="X" n="0619c16"/><lb ed="R007" n="0050b07"/>此云論義。亦名磨怛理迦，此云本母，謂以敎與義
<lb ed="X" n="0619c17"/><lb ed="R007" n="0050b08"/>爲本爲母。亦名依藏生解，藏爲解母，本卽是母。亦
<lb ed="X" n="0619c18"/><lb ed="R007" n="0050b09"/>名摩夷，此云行母，依藏成行故，行之母故。</p><p xml:id="pX07p0619c1817" cb:place="inline">然此三
<lb ed="X" n="0619c19"/><lb ed="R007" n="0050b10"/>藏，約其所詮，略有二門：一者、尅性，則經詮三學，戒
<lb ed="X" n="0619c20"/><lb ed="R007" n="0050b11"/>唯戒、心二學，論唯慧學，如攝論說。二、約兼正，則三
<lb ed="X" n="0619c21"/><lb ed="R007" n="0050b12"/>藏之中，經正詮定，毗尼詮戒，論詮於慧，兼各通三。</p>
<lb ed="X" n="0619c22"/><lb ed="R007" n="0050b13"/><p xml:id="pX07p0619c2201">第二、明二藏者：一、聲聞藏；二、菩薩藏。卽由前三
<lb ed="X" n="0619c23"/><lb ed="R007" n="0050b14"/>藏詮示聲聞理、行、果故，名聲聞藏；詮示菩薩理、行、
<lb ed="X" n="0619c24"/><lb ed="R007" n="0050b15"/>果故，名菩薩藏。故莊嚴論第四云：此三藏由上下
<pb ed="X" xml:id="X07.0234.0620a" n="0620a"/>
<lb ed="X" n="0620a01"/><lb ed="R007" n="0050b16"/>乘差別故，復爲聲聞藏及菩薩藏攝。大乘同此。此
<lb ed="X" n="0620a02"/><lb ed="R007" n="0050b17"/>就二乘理、果同故合之。若約敎、行別故，卽開三乘
<lb ed="X" n="0620a03"/><lb ed="R007" n="0050b18"/>以爲三藏，如普超等經。又由緣覺多不藉敎出無
<lb ed="X" n="0620a04"/><lb ed="R007" n="0051a01"/>佛世，佛在世時攝屬聲聞，故但分爲二，卽是大、小、
<lb ed="X" n="0620a05"/><lb ed="R007" n="0051a02"/>半、滿不同。</p><p xml:id="pX07p0620a0505" cb:place="inline">第二明所攝者，此經三藏之中正唯
<lb ed="X" n="0620a06"/><lb ed="R007" n="0051a03"/>修多羅攝，兼詮餘二，十藏等品廣顯戒故，問名等
<lb ed="X" n="0620a07"/><lb ed="R007" n="0051a04"/>品顯論義故。若就脩多羅中以義揀敎，則唯十藏
<lb ed="X" n="0620a08"/><lb ed="R007" n="0051a05"/>攝，具足主伴顯無盡故、敎義融故。二藏之中唯菩
<lb ed="X" n="0620a09"/><lb ed="R007" n="0051a06"/>薩藏，若分權實，但菩薩藏一分所攝，權不攝故。若
<lb ed="X" n="0620a10"/><lb ed="R007" n="0051a07"/>約此攝，乃至聲聞亦此經攝，此能包含無量乘故。
<lb ed="X" n="0620a11"/><lb ed="R007" n="0051a08"/>揀於權實，至下立敎中明<anchor xml:id="nkr_note_add_0620a1101" n="0620a1101"/><anchor xml:id="beg0620a1101" n="0620a1101"/>已<anchor xml:id="end0620a1101"/>辨藏攝。
<lb ed="X" n="0620a12"/><lb ed="R007" n="0051a09"/>第二明敎攝者，敎有二種：一者通相十二分敎亦
<lb ed="X" n="0620a13"/><lb ed="R007" n="0051a10"/>分大小，至下十藏品辨。二者諸宗二敎不同，今當
<lb ed="X" n="0620a14"/><lb ed="R007" n="0051a11"/>略釋。夫敎海沖深法雲彌漫，智光無際妙辨巨窮，
<lb ed="X" n="0620a15"/><lb ed="R007" n="0051a12"/>以無言之言詮絕言之理，以無變之變應無窮之
<lb ed="X" n="0620a16"/><lb ed="R007" n="0051a13"/>機，極位所承凡情難挹。今乘理敎之力略啓四門：
<lb ed="X" n="0620a17"/><lb ed="R007" n="0051a14"/>一大意合離，二古今違順，三分宗立敎，四總相會
<lb ed="X" n="0620a18"/><lb ed="R007" n="0051a15"/>通。</p><p xml:id="pX07p0620a1802" cb:place="inline">今初。且西域、東夏弘闡之流，於一代聖言，或開
<lb ed="X" n="0620a19"/><lb ed="R007" n="0051a16"/>宗分敎，或直釋經文，以皆含得失故耳。且不分之
<lb ed="X" n="0620a20"/><lb ed="R007" n="0051a17"/>意，略有五焉：一、則理本一味，殊塗同歸，故不可分
<lb ed="X" n="0620a21"/><lb ed="R007" n="0051a18"/>也；二、一音普應，一雨普滋故；三、原聖本意，爲一事
<lb ed="X" n="0620a22"/><lb ed="R007" n="0051b01"/>故；四、隨一一文，衆解不同故；五、多種說法，成枝流
<lb ed="X" n="0620a23"/><lb ed="R007" n="0051b02"/>故。以斯五義，故不可分。分之乃令情構異端，是非
<lb ed="X" n="0620a24"/><lb ed="R007" n="0051b03"/>競作，故以不分爲得。其分敎者，亦有多義：一、理雖
<pb ed="X" xml:id="X07.0234.0620b" n="0620b"/>
<lb ed="X" n="0620b01"/><lb ed="R007" n="0051b04"/>一味，詮有淺深，故須分之，使知權實；二、約佛雖則
<lb ed="X" n="0620b02"/><lb ed="R007" n="0051b05"/>一音，就機差而敎別；三、本意未申，隨他意語而有
<lb ed="X" n="0620b03"/><lb ed="R007" n="0051b06"/>異故；四、言有通別，就顯說故；五、雖分權實，須善會
<lb ed="X" n="0620b04"/><lb ed="R007" n="0051b07"/>佛意，有開顯故。又王之密語，所爲別故，不識權實。
<lb ed="X" n="0620b05"/><lb ed="R007" n="0051b08"/>以深爲淺，失於大利；以淺爲深，虗其功故；莊嚴聖
<lb ed="X" n="0620b06"/><lb ed="R007" n="0051b09"/>敎，令深廣故；諸聖敎中，自有分故；諸大菩薩，亦開
<lb ed="X" n="0620b07"/><lb ed="R007" n="0051b10"/>敎故。以斯多義，開則得多而失小，合則得小而失
<lb ed="X" n="0620b08"/><lb ed="R007" n="0051b11"/>多。但能虗<anchor xml:id="nkr_note_add_0620b0801" n="0620b0801"/><anchor xml:id="beg0620b0801" n="0620b0801"/>己<anchor xml:id="end0620b0801"/>求宗，不可分而分之，亦何爽於大旨？
<lb ed="X" n="0620b09"/><lb ed="R007" n="0051b12"/>故今分之。</p>
<lb ed="X" n="0620b10"/><lb ed="R007" n="0051b13"/>
<lb ed="X" n="0620b11"/><lb ed="R007" n="0051b14"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大方廣佛華嚴經疏卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0616c0601" to="#end0616c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0617a0401" to="#end0617a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0618b1901" to="#end0618b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0619c0201" to="#end0619c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0619c0901" to="#end0619c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0620a1101" to="#end0620a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0620b0801" to="#end0620b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0615001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0615001">盡疑塵</note>
<note n="0616001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0616001">且疑具</note>
<note n="0618001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0618001">入疑人</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0616c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0616c0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0617a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0617a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0618b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0618b1901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0619c0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0619c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0619c0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0619c0901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0620a1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0620a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0620b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0620b0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>