<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X08n0238">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 238 華嚴經要解</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 238 華嚴經要解</title>
			<author>宋 戒環集</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>AI</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">8</idno>.<idno type="no">238</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-07-18 21:29:46 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">華嚴經要解</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Punctuated draft text as provided by GJ.cool AI auto punctuation engine</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識，古籍酷 AI 自動標點引擎提供新式標點初稿</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>AI 標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB04474">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04474</charName>
				<mapping cb:dec="987514" type="PUA">U+F117A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3CF7</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[泳-永+曶]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16014">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName>
				<mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17496">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17496</charName>
				<mapping cb:dec="1000536" type="PUA">U+F4458</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[利-禾+廛]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-11-11T16:30:46">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0449a" n="0449a"/>
<lb ed="X" n="0449a01"/><lb ed="R012" n="0717a01"/>
<cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">賢首時儀敎觀圖</cb:mulu><head>賢首時儀敎觀圖</head>
<lb ed="X" n="0449a02"/><lb ed="R012" n="0717a02"/><p xml:id="pX08p0449a0201"><figure><graphic url="../figures/X/X08p0449_01.gif"/></figure></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a03"/>
<lb ed="X" n="0449a04"/>
<lb ed="X" n="0449a05"/>
<lb ed="X" n="0449a06"/>
<lb ed="X" n="0449a07"/>
<lb ed="X" n="0449a08"/>
<lb ed="X" n="0449a09"/>
<lb ed="X" n="0449a10"/>
<lb ed="X" n="0449a11"/>
<lb ed="X" n="0449a12"/>
<lb ed="X" n="0449a13"/>
<lb ed="X" n="0449a14"/>
<lb ed="X" n="0449a15"/>
<lb ed="X" n="0449a16"/>
<lb ed="X" n="0449a17"/>
<lb ed="X" n="0449a18"/>
<lb ed="X" n="0449a19"/>
<lb ed="X" n="0449a20"/>
<lb ed="X" n="0449a21"/>
<lb ed="X" n="0449a22"/>
<lb ed="X" n="0449a23"/>
<lb ed="X" n="0449a24"/>
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0450a" n="0450a"/>
<lb ed="X" n="0450a01"/><lb ed="R012" n="0718a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">法界觀境普融無盡圖</cb:mulu><head>法界觀境普融無盡圖</head>
<lb ed="X" n="0450a02"/><lb ed="R012" n="0718a02"/><p xml:id="pX08p0450a0201"><figure><graphic url="../figures/X/X08p0450_01.gif"/></figure></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450a03"/>
<lb ed="X" n="0450a04"/>
<lb ed="X" n="0450a05"/>
<lb ed="X" n="0450a06"/>
<lb ed="X" n="0450a07"/>
<lb ed="X" n="0450a08"/>
<lb ed="X" n="0450a09"/>
<lb ed="X" n="0450a10"/>
<lb ed="X" n="0450a11"/>
<lb ed="X" n="0450a12"/>
<lb ed="X" n="0450a13"/>
<lb ed="X" n="0450a14"/>
<lb ed="X" n="0450a15"/>
<lb ed="X" n="0450a16"/>
<lb ed="X" n="0450a17"/>
<lb ed="X" n="0450a18"/>
<lb ed="X" n="0450a19"/>
<lb ed="X" n="0450a20"/>
<lb ed="X" n="0450a21"/>
<lb ed="X" n="0450a22"/>
<lb ed="X" n="0450a23"/>
<lb ed="X" n="0450a24"/>
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0451a" n="0451a"/>
<lb ed="X" n="0451a01"/>
<lb ed="X" n="0451a02"/><cb:docNumber>No. 238</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0451a03"/><lb ed="R012" n="0719a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大方廣佛華嚴經要解</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0451a04"/>
<lb ed="X" n="0451a05"/><lb ed="R012" n="0719a02"/><byline cb:type="collector">宋溫陵<name role="" type="person">白蓮寺</name>比丘戒環集</byline>
<lb ed="X" n="0451a06"/><lb ed="R012" n="0719a03"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">序</cb:mulu><p xml:id="pX08p0451a0601">戒環嚮以華嚴海藏汗漫難究，遂三復方山長者
<lb ed="X" n="0451a07"/><lb ed="R012" n="0719a04"/>疏，論述總要，叙疏條經旨，稍辨端倪。繼沿綴緝淸
<lb ed="X" n="0451a08"/><lb ed="R012" n="0719a05"/>果明禪師所集修證儀略解、聖號表法，屢爲賢達
<lb ed="X" n="0451a09"/><lb ed="R012" n="0719a06"/>下詢，願盡九會之奧。因取淸涼國師綱要與論校
<lb ed="X" n="0451a10"/><lb ed="R012" n="0719a07"/>讐，別爲斯解，以方山爲正，淸涼爲助。洞究全藏，纔
<lb ed="X" n="0451a11"/><lb ed="R012" n="0719a08"/>萬八千言，庶幾覽者無異剖大經於一塵，覩法界
<lb ed="X" n="0451a12"/><lb ed="R012" n="0719a09"/>於彈指也。</p><p xml:id="pX08p0451a1205" cb:place="inline">建炎戊申上元日。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451a13"/><lb ed="R012" n="0719a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">初懸叙</cb:mulu><head>初懸叙</head>
<lb ed="X" n="0451a14"/><lb ed="R012" n="0719a11"/><p xml:id="pX08p0451a1401">大方廣佛華嚴經者，直示諸佛衆生平等佛性本眞
<lb ed="X" n="0451a15"/><lb ed="R012" n="0719a12"/>德用也。三世諸佛所同證，十方菩薩所同修，大千
<lb ed="X" n="0451a16"/><lb ed="R012" n="0719a13"/>聖衆所同尊，法界衆生所同具也。釋迦如來初成
<lb ed="X" n="0451a17"/><lb ed="R012" n="0719a14"/>正覺，欲明所修之因，所證之果，欲使人人同修同
<lb ed="X" n="0451a18"/><lb ed="R012" n="0719a15"/>證，故現千丈盧舍那身演說。文殊菩薩與阿難海
<lb ed="X" n="0451a19"/><lb ed="R012" n="0719a16"/>於<name role="" type="person">鐵圍山</name>間結集，對上中下根，分爲三部。上部有
<lb ed="X" n="0451a20"/><lb ed="R012" n="0719a17"/>十三千大千世界微塵數偈，一四天下微塵數品。
<lb ed="X" n="0451a21"/><lb ed="R012" n="0719a18"/>中部有四十九萬八千八百偈，一千二百品。下部
<lb ed="X" n="0451a22"/><lb ed="R012" n="0719b01"/>有十萬偈，四十八品。皆自一音所演，隨類各解。爲
<lb ed="X" n="0451a23"/><lb ed="R012" n="0719b02"/>上根聞此，稱性徧周，刹說塵說，熾然無間，則大千
<lb ed="X" n="0451a24"/><lb ed="R012" n="0719b03"/>刹塵未足究盡，猶以多數號之爾。中根聞此，惟悟
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0451b" n="0451b"/>
<lb ed="X" n="0451b01"/><lb ed="R012" n="0719b04"/>當會之經，未極刹塵之說，故偈品稍寡。下根聞此，
<lb ed="X" n="0451b02"/><lb ed="R012" n="0719b05"/>意局言詮，見存限量，故惟得十萬偈。四十八品傳
<lb ed="X" n="0451b03"/><lb ed="R012" n="0719b06"/>來未備，今經止四萬五千偈。三十九品在昔結集
<lb ed="X" n="0451b04"/><lb ed="R012" n="0719b07"/>之後，祕於龍宮。龍樹菩薩運神海藏，觀前二部，渺
<lb ed="X" n="0451b05"/><lb ed="R012" n="0719b08"/>若淵海，非人世所及，乃誦後部，歸於五天，爰布中
<lb ed="X" n="0451b06"/><lb ed="R012" n="0719b09"/>夏。雖豐文博義，理窮法界，事極刹塵，皆爲發明當
<lb ed="X" n="0451b07"/><lb ed="R012" n="0719b10"/>人自性故有之德。蓋大方廣體，物物圓成，但局於
<lb ed="X" n="0451b08"/><lb ed="R012" n="0719b11"/>識情，故束之令小。佛華嚴行，人人本具，但汩於塵
<lb ed="X" n="0451b09"/><lb ed="R012" n="0719b12"/>勞，故失其華嚴。此經不離識情，示現智海，卽諸塵
<lb ed="X" n="0451b10"/><lb ed="R012" n="0719b13"/>勞繁興妙用，一念圓證，則大方廣體，佛華嚴行，當
<lb ed="X" n="0451b11"/><lb ed="R012" n="0719b14"/>處現前，不從他得。信謂自性固有矣，則詮指之要，
<lb ed="X" n="0451b12"/><lb ed="R012" n="0719b15"/>不可不究也。此經所詮，以毗盧法身爲體，以文殊
<lb ed="X" n="0451b13"/><lb ed="R012" n="0719b16"/>妙智爲用。依智斷習，則普賢妙行爲因；習盡智圓，
<lb ed="X" n="0451b14"/><lb ed="R012" n="0719b17"/>則補處彌勒爲果。一藏體要，不離此四。故以毗盧
<lb ed="X" n="0451b15"/><lb ed="R012" n="0719b18"/>爲敎主，所以立體也；以文殊爲信首，所以起用也；
<lb ed="X" n="0451b16"/><lb ed="R012" n="0720a01"/>以普賢發行，所以示因也；自十信而始，五位而終，
<lb ed="X" n="0451b17"/><lb ed="R012" n="0720a02"/>乃見彌勒，所以示果也。然體用因果，必依毗盧、文
<lb ed="X" n="0451b18"/><lb ed="R012" n="0720a03"/>殊、普賢、彌勒，何也？梵語毗盧舍那，此云光明徧照，
<lb ed="X" n="0451b19"/><lb ed="R012" n="0720a04"/>在佛爲淸淨法身，在人爲本覺妙性。華嚴以此爲
<lb ed="X" n="0451b20"/><lb ed="R012" n="0720a05"/>體者，直欲衆生見妙性而證法身也。梵語文殊師
<lb ed="X" n="0451b21"/><lb ed="R012" n="0720a06"/>利，此云妙德，在佛爲普光大智，在人爲觀察妙心。
<lb ed="X" n="0451b22"/><lb ed="R012" n="0720a07"/>華嚴以此爲用者，直欲衆生明妙心而證大智也。
<lb ed="X" n="0451b23"/><lb ed="R012" n="0720a08"/>普賢者，德無不徧曰普，佑上利下曰賢，在佛爲眞
<lb ed="X" n="0451b24"/><lb ed="R012" n="0720a09"/>淨妙行，在人爲塵勞業用。華嚴以此爲因者，直欲
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0451c" n="0451c"/>
<lb ed="X" n="0451c01"/><lb ed="R012" n="0720a10"/>衆生翻塵勞而成妙行也。梵語彌勒，此云慈氏，在
<lb ed="X" n="0451c02"/><lb ed="R012" n="0720a11"/>佛爲補處之主，在人爲數取之身。華嚴以此爲果
<lb ed="X" n="0451c03"/><lb ed="R012" n="0720a12"/>者，直欲衆生離數取而趣補處也。然則華嚴體用
<lb ed="X" n="0451c04"/><lb ed="R012" n="0720a13"/>因果，諸佛衆生則一，但諸佛合覺，衆生合塵，故有
<lb ed="X" n="0451c05"/><lb ed="R012" n="0720a14"/>間耳。苟於此經，一念反照，滅塵合覺，則革凡入聖，
<lb ed="X" n="0451c06"/><lb ed="R012" n="0720a15"/>信猶反掌，而自<anchor xml:id="nkr_note_add_0451c0601" n="0451c0601"/><anchor xml:id="beg0451c0601" n="0451c0601"/>己<anchor xml:id="end0451c0601"/>毗盧、文殊、普賢、彌勒，當處圓現，
<lb ed="X" n="0451c07"/><lb ed="R012" n="0720a16"/>所謂初發心時，便成正覺，信不妄也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451c08"/><lb ed="R012" n="0720a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二釋題</cb:mulu><head>二釋題</head>
<lb ed="X" n="0451c09"/><lb ed="R012" n="0720a18"/><p xml:id="pX08p0451c0901">大方廣佛，標本智也。華嚴經者，詮妙行也。本智卽平
<lb ed="X" n="0451c10"/><lb ed="R012" n="0720b01"/>等佛性，妙行卽本眞德用也。大言體極無外，蠢動
<lb ed="X" n="0451c11"/><lb ed="R012" n="0720b02"/>賢愚，皆所預有。方言相同法界，方正平等，不遷不
<lb ed="X" n="0451c12"/><lb ed="R012" n="0720b03"/>動。廣言用等太虗，周徧含容，無所窒礙。佛卽本智
<lb ed="X" n="0451c13"/><lb ed="R012" n="0720b04"/>之果號也。華者，萬行之因。對果言華嚴者，以是因
<lb ed="X" n="0451c14"/><lb ed="R012" n="0720b05"/>華莊嚴果佛，忘心遺照，無嚴不嚴，然後福智行願，
<lb ed="X" n="0451c15"/><lb ed="R012" n="0720b06"/>十德圓滿，乃證十身盧遮那也。淸涼云：大方廣者，
<lb ed="X" n="0451c16"/><lb ed="R012" n="0720b07"/>所證法也。佛華嚴者，能證人也。其所證者，不離本
<lb ed="X" n="0451c17"/><lb ed="R012" n="0720b08"/>智。其能證者，不離妙行。蓋一揆也。經則貫攝所詮
<lb ed="X" n="0451c18"/><lb ed="R012" n="0720b09"/>之法，爲一定之體，萬世不易也。此經立題，先果後
<lb ed="X" n="0451c19"/><lb ed="R012" n="0720b10"/>因，而兼擧者，何也？先果後因，示斯果佛，先所固有，
<lb ed="X" n="0451c20"/><lb ed="R012" n="0720b11"/>特藉因華莊嚴，而後顯著。兼擧者，欲因果相資也。
<lb ed="X" n="0451c21"/><lb ed="R012" n="0720b12"/>蓋非果則因無以立，非因則果無以成。是以此經，
<lb ed="X" n="0451c22"/><lb ed="R012" n="0720b13"/>初則擧果勸修，次復擧行趣果。一經之體，一題可
<lb ed="X" n="0451c23"/><lb ed="R012" n="0720b14"/>見矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451c24"/><lb ed="R012" n="0720b15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">三科解</cb:mulu><head>三科解</head>
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0452a" n="0452a"/>
<lb ed="X" n="0452a01"/><lb ed="R012" n="0720b16"/><p xml:id="pX08p0452a0101">十會四十品經大科分三，曰序、正、宗、流通。初世主妙
<lb ed="X" n="0452a02"/><lb ed="R012" n="0720b17"/>嚴品爲序分，二如來現相品<anchor xml:id="nkr_note_add_0452a0201" n="0452a0201"/><anchor xml:id="beg0452a0201" n="0452a0201"/>已<anchor xml:id="end0452a0201"/>下爲正宗分，三如
<lb ed="X" n="0452a03"/><lb ed="R012" n="0720b18"/>來出現品<anchor xml:id="nkr_note_add_0452a0301" n="0452a0301"/><anchor xml:id="beg0452a0301" n="0452a0301"/>已<anchor xml:id="end0452a0301"/>下爲流通分。<note place="inline">淸涼從法界品爾時文殊從善住樓閣出<anchor xml:id="nkr_note_add_0452a0302" n="0452a0302"/><anchor xml:id="beg0452a0302" n="0452a0302"/>已<anchor xml:id="end0452a0302"/>下
<lb ed="X" n="0452a04"/><lb ed="R012" n="0721a01"/>爲流通分。</note>三科之中，各具五位法門，號三周因果，二種
<lb ed="X" n="0452a05"/><lb ed="R012" n="0721a02"/>常道。五位法門者，十住、十行、十迴向、十地、十一地
<lb ed="X" n="0452a06"/><lb ed="R012" n="0721a03"/>也。三周因果者，初會世主品至毗盧舍那六品爲
<lb ed="X" n="0452a07"/><lb ed="R012" n="0721a04"/>一周，乃佛自分五位因果，爲擧果勸修見道分。二
<lb ed="X" n="0452a08"/><lb ed="R012" n="0721a05"/>會至八會從佛名號品至如來出現三十二品爲
<lb ed="X" n="0452a09"/><lb ed="R012" n="0721a06"/>一周，乃進修者五位因果，爲設法治習修證分。<note place="inline">九會
<lb ed="X" n="0452a10"/><lb ed="R012" n="0721a07"/>離世間品明果後利生之常道，而通爲設法治習修證分也。</note>第十會法界品善
<lb ed="X" n="0452a11"/><lb ed="R012" n="0721a08"/>財南遊始終爲一周，乃圓彰重諭五位因果，爲去
<lb ed="X" n="0452a12"/><lb ed="R012" n="0721a09"/>言依行圓彰法界分。二種常道者，一離世間品同
<lb ed="X" n="0452a13"/><lb ed="R012" n="0721a10"/>塵不染利生常道，二法界品忘修絕證佛果常道，
<lb ed="X" n="0452a14"/><lb ed="R012" n="0721a11"/>此一藏總科也。<note place="inline">淸涼以初會六品，爲擧果勸樂生信分。二會至七會三十一品，爲修
<lb ed="X" n="0452a15"/><lb ed="R012" n="0721a12"/>因契果生解分。離世間一品，爲托法進修成行分。法界一品，爲衣人證入成德分。通以信解行證四字，判
<lb ed="X" n="0452a16"/><lb ed="R012" n="0721a13"/>盡一藏。</note>言十會四十品經者，此經旣謂表法有十處
<lb ed="X" n="0452a17"/><lb ed="R012" n="0721a14"/>十會，演十信十地等修證法，各以十衆配十波羅
<lb ed="X" n="0452a18"/><lb ed="R012" n="0721a15"/>蜜。一一言十者，十爲圓數，所以圓彰頓法也。初會
<lb ed="X" n="0452a19"/><lb ed="R012" n="0721a16"/>菩提場六品，二會普光殿六品，三會<name role="" type="person">忉利天</name>六品，
<lb ed="X" n="0452a20"/><lb ed="R012" n="0721a17"/>四會<name role="" type="person">夜摩天</name>四品，五會<name role="" type="person">兜率天</name>三品，六會<name role="" type="person">他化天</name>
<lb ed="X" n="0452a21"/><lb ed="R012" n="0721a18"/>一品，七會三禪天一品，八會普光殿十一品，九會
<lb ed="X" n="0452a22"/><lb ed="R012" n="0721b01"/>普光殿一品，十會給孤園一品，是爲十處十會四
<lb ed="X" n="0452a23"/><lb ed="R012" n="0721b02"/>十品。或云七處九會者，普光三會，爰折二處。三禪
<lb ed="X" n="0452a24"/><lb ed="R012" n="0721b03"/>闕文，又減一處一會也。然雖十處十會，不離大智
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0452b" n="0452b"/>
<lb ed="X" n="0452b01"/><lb ed="R012" n="0721b04"/>普光之殿，法界華藏之都，一處一會之說。但隨進
<lb ed="X" n="0452b02"/><lb ed="R012" n="0721b05"/>修行相，寄位表法，非如情見有前後往來之相。故
<lb ed="X" n="0452b03"/><lb ed="R012" n="0721b06"/>經節節言，爾時世尊不離菩提場<name role="" type="person">普光明殿</name>，而昇
<lb ed="X" n="0452b04"/><lb ed="R012" n="0721b07"/>某處也。</p>
<lb ed="X" n="0452b05"/><lb ed="R012" n="0721b08"/><p xml:id="pX08p0452b0501">三周因果</p><p xml:id="pX08p0452b0505" cb:place="inline">初一周爲佛自分五位因果勸修等者，
<lb ed="X" n="0452b06"/><lb ed="R012" n="0721b09"/>初會菩提場說六品法，顯佛自<anchor xml:id="nkr_note_add_0452b0601" n="0452b0601"/><anchor xml:id="beg0452b0601" n="0452b0601"/>己<anchor xml:id="end0452b0601"/>曠劫修因嚴淨
<lb ed="X" n="0452b07"/><lb ed="R012" n="0721b10"/>刹海利生之事，以勸進後學，使見實迹而發進修
<lb ed="X" n="0452b08"/><lb ed="R012" n="0721b11"/>也。淸涼科爲擧果勸樂生信分，其意亦同。初世主
<lb ed="X" n="0452b09"/><lb ed="R012" n="0721b12"/>妙嚴品，二如來現相品，三普賢三昧品，四世界成
<lb ed="X" n="0452b10"/><lb ed="R012" n="0721b13"/>就品，五<name role="" type="person">華藏世界</name>品，六毗盧舍那品。</p>
<lb ed="X" n="0452b11"/><lb ed="R012" n="0721b14"/><p xml:id="pX08p0452b1101">初世主妙嚴品者，卽十會發起之通序也。華嚴會上
<lb ed="X" n="0452b12"/><lb ed="R012" n="0721b15"/>菩薩，此會依菩提場說者，明曠劫修證之事，故於
<lb ed="X" n="0452b13"/><lb ed="R012" n="0721b16"/>菩提場處而說。惟普賢行，方能證入，故依普賢菩
<lb ed="X" n="0452b14"/><lb ed="R012" n="0721b17"/>薩發起也。神天皆號世主，謂以福德神力，主護世
<lb ed="X" n="0452b15"/><lb ed="R012" n="0721b18"/>間也。華嚴會上，通有四十一衆，初集法會，各申偈
<lb ed="X" n="0452b16"/><lb ed="R012" n="0722a01"/>讚，顯如來因地所修五位法門，一一衆海，威德熾
<lb ed="X" n="0452b17"/><lb ed="R012" n="0722a02"/>盛，舍那十身，圓融炳著，同嚴法會，故名妙嚴品。此
<lb ed="X" n="0452b18"/><lb ed="R012" n="0722a03"/>品首言菩提場成正覺地，及師子座，衆寶莊嚴，境
<lb ed="X" n="0452b19"/><lb ed="R012" n="0722a04"/>像互現，佛處寶座，成最正覺，智入三世，身徧十方，
<lb ed="X" n="0452b20"/><lb ed="R012" n="0722a05"/>譬如虗空，具含衆像，總明果覺依正殊特，德用無
<lb ed="X" n="0452b21"/><lb ed="R012" n="0722a06"/>邊也。次陳法會雲集，有四十一衆，表佛自身五位
<lb ed="X" n="0452b22"/><lb ed="R012" n="0722a07"/>因果，爲進修宗本。</p>
<lb ed="X" n="0452b23"/><lb ed="R012" n="0722a08"/><p xml:id="pX08p0452b2301">初普賢等十菩薩爲一衆，表十信法。次海月光等十
<lb ed="X" n="0452b24"/><lb ed="R012" n="0722a09"/>菩薩，執金剛神、身衆神、足行神、道場神、主城神、主
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0452c" n="0452c"/>
<lb ed="X" n="0452c01"/><lb ed="R012" n="0722a10"/>地神、主山神、主林神、主藥神十衆，表十住法。又次
<lb ed="X" n="0452c02"/><lb ed="R012" n="0722a11"/>主稼神至主晝神十衆，表十行法。又次阿脩羅至
<lb ed="X" n="0452c03"/><lb ed="R012" n="0722a12"/>日天子十衆，表十迴向法。又次<name role="" type="person">三十三天</name>至大自
<lb ed="X" n="0452c04"/><lb ed="R012" n="0722a13"/>在天十衆，表十地法。此衆旣集，各能說法，讚明如
<lb ed="X" n="0452c05"/><lb ed="R012" n="0722a14"/>來所修五位法行。自後所設進修之法，皆本於此，
<lb ed="X" n="0452c06"/><lb ed="R012" n="0722a15"/>故爲進修本宗。</p>
<lb ed="X" n="0452c07"/><lb ed="R012" n="0722a16"/><p xml:id="pX08p0452c0701">初表十信法衆。</p><p xml:id="pX08p0452c0707" cb:place="inline">有十佛刹微塵數普賢菩薩爲上
<lb ed="X" n="0452c08"/><lb ed="R012" n="0722a17"/>首，表普賢無盡之行也。十名同號曰普，表普賢圓
<lb ed="X" n="0452c09"/><lb ed="R012" n="0722a18"/>融之行。其普字下，卽彰自行，皆諸佛之同道也。以
<lb ed="X" n="0452c10"/><lb ed="R012" n="0722b01"/>此表十信者，示諸佛同道，皆依普賢大行發信，爲
<lb ed="X" n="0452c11"/><lb ed="R012" n="0722b02"/>入法之初基也。</p>
<lb ed="X" n="0452c12"/><lb ed="R012" n="0722b03"/><p xml:id="pX08p0452c1201">次表十住法衆。</p><p xml:id="pX08p0452c1207" cb:place="inline">初海月光等十異名菩薩，表十住
<lb ed="X" n="0452c13"/><lb ed="R012" n="0722b04"/>果行也。於十普之後擧十異名者，表依普賢行起
<lb ed="X" n="0452c14"/><lb ed="R012" n="0722b05"/>差別行也。次執金剛神至主藥神九衆，表十住因
<lb ed="X" n="0452c15"/><lb ed="R012" n="0722b06"/>行也。其衆各有佛刹塵數，皆表當位圓融之行也。
<lb ed="X" n="0452c16"/><lb ed="R012" n="0722b07"/>執金剛表應身護法守正不壞，身衆神表以無量
<lb ed="X" n="0452c17"/><lb ed="R012" n="0722b08"/>身事無量佛，足行神表衆行滿足隨順正道，道場
<lb ed="X" n="0452c18"/><lb ed="R012" n="0722b09"/>神表大願莊嚴廣興供養，主城神表善守心城嚴
<lb ed="X" n="0452c19"/><lb ed="R012" n="0722b10"/>淨佛國，主地神表深重願力成遂羣生，主山神表
<lb ed="X" n="0452c20"/><lb ed="R012" n="0722b11"/>積集善根出世高勝，主林神表智榦行華說法廣
<lb ed="X" n="0452c21"/><lb ed="R012" n="0722b12"/>蔭，主藥神表知根善救用以法藥。十住果衆始於
<lb ed="X" n="0452c22"/><lb ed="R012" n="0722b13"/>海月光大明，表含容廣濟除煩開覺，終於大福光
<lb ed="X" n="0452c23"/><lb ed="R012" n="0722b14"/>智生，表利行明足克成種智，皆成德之行也。其因
<lb ed="X" n="0452c24"/><lb ed="R012" n="0722b15"/>衆始於執金剛，表守正不壞，終於主藥，表知根善
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0453a" n="0453a"/>
<lb ed="X" n="0453a01"/><lb ed="R012" n="0722b16"/>救，皆昇進之行也。神表智通萬有不爲而應也。以
<lb ed="X" n="0453a02"/><lb ed="R012" n="0722b17"/>是通智依佛所住，始於守正終於善救，無思無爲
<lb ed="X" n="0453a03"/><lb ed="R012" n="0722b18"/>冥進此道，斯成海月大福果矣。</p><p xml:id="pX08p0453a0313" cb:place="inline">十住第一名初
<lb ed="X" n="0453a04"/><lb ed="R012" n="0723a01"/>發心住，首以果衆表者，示初發心時便成正覺也。
<lb ed="X" n="0453a05"/><lb ed="R012" n="0723a02"/>餘衆次第表十住名，亦次第表十波羅蜜，論文備
<lb ed="X" n="0453a06"/><lb ed="R012" n="0723a03"/>詳。而每衆又各十名，表一波羅蜜又各具十，圓融
<lb ed="X" n="0453a07"/><lb ed="R012" n="0723a04"/>相攝，重重無盡，乃一性之妙用，萬法之本體也。於
<lb ed="X" n="0453a08"/><lb ed="R012" n="0723a05"/>同衆中又有異名者，以行隨位異，故表法亦異，意
<lb ed="X" n="0453a09"/><lb ed="R012" n="0723a06"/>在圓融博達。若滯一法，則行不該通，智不增明，無
<lb ed="X" n="0453a10"/><lb ed="R012" n="0723a07"/>以具無盡之行，無以成種智之果矣。自執金剛神，
<lb ed="X" n="0453a11"/><lb ed="R012" n="0723a08"/>下至龍天鬼衆，皆菩薩隨應之迹，散華異類，非實
<lb ed="X" n="0453a12"/><lb ed="R012" n="0723a09"/>鬼神也。</p>
<lb ed="X" n="0453a13"/><lb ed="R012" n="0723a10"/><p xml:id="pX08p0453a1301">次表十行法衆。</p><p xml:id="pX08p0453a1307" cb:place="inline">初主稼神，表以資糧法，成就衆生。
<lb ed="X" n="0453a14"/><lb ed="R012" n="0723a11"/>主河神，表迅流普潔，利益衆生。主海神，表容會善
<lb ed="X" n="0453a15"/><lb ed="R012" n="0723a12"/>惡，皆入法流。主水神，表隨物潤益，能淨諸垢。主火
<lb ed="X" n="0453a16"/><lb ed="R012" n="0723a13"/>神，表隨緣發光，破除暗障。主風神，表以平等智，散
<lb ed="X" n="0453a17"/><lb ed="R012" n="0723a14"/>滅我慢。主空神，表廣大明潔，萬行無著。主方神，表
<lb ed="X" n="0453a18"/><lb ed="R012" n="0723a15"/>智照十方，大千圓滿。主夜神，表以智照明，生死長
<lb ed="X" n="0453a19"/><lb ed="R012" n="0723a16"/>夜。主晝神，表一心匪懈，闡明佛日。次主稼十衆表
<lb ed="X" n="0453a20"/><lb ed="R012" n="0723a17"/>十行者，示從住起行，利生之因果也。前以菩薩表
<lb ed="X" n="0453a21"/><lb ed="R012" n="0723a18"/>果，神衆表因，而此始終皆以神表者，示十行法卽
<lb ed="X" n="0453a22"/><lb ed="R012" n="0723b01"/>因卽果，爲一乘資糧位。蓋以佛果十行，資大心衆
<lb ed="X" n="0453a23"/><lb ed="R012" n="0723b02"/>生進趣佛位，資見道菩薩長養大悲，卽因果相資
<lb ed="X" n="0453a24"/><lb ed="R012" n="0723b03"/>義也。三乘說信住行向，爲地前四種資糧，初地<anchor xml:id="nkr_note_add_0453a2401" n="0453a2401"/><anchor xml:id="beg0453a2401" n="0453a2401"/>已<anchor xml:id="end0453a2401"/>
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0453b" n="0453b"/>
<lb ed="X" n="0453b01"/><lb ed="R012" n="0723b04"/>上爲見道加行。此經不然，卽十信位至十住初心，
<lb ed="X" n="0453b02"/><lb ed="R012" n="0723b05"/>總爲見道住行向地，總爲加行，總爲資糧。三者同
<lb ed="X" n="0453b03"/><lb ed="R012" n="0723b06"/>進，互相資發，廢一則涉小乘，非圓頓法，直須以果
<lb ed="X" n="0453b04"/><lb ed="R012" n="0723b07"/>嚴因，以因嚴果，乃成佛華嚴也。其十衆表義，皆利
<lb ed="X" n="0453b05"/><lb ed="R012" n="0723b08"/>生之行，次第表十行名，亦次第表十波羅蜜，及隨
<lb ed="X" n="0453b06"/><lb ed="R012" n="0723b09"/>位異行，圓融相攝，一如前解，後亦準此。蓋十波羅
<lb ed="X" n="0453b07"/><lb ed="R012" n="0723b10"/>蜜，五位通修，菩薩萬行，不離此也。</p>
<lb ed="X" n="0453b08"/><lb ed="R012" n="0723b11"/><p xml:id="pX08p0453b0801">次表十向法衆。</p><p xml:id="pX08p0453b0807" cb:place="inline">初脩羅衆，表處生死海和同眞俗。
<lb ed="X" n="0453b09"/><lb ed="R012" n="0723b12"/>迦樓羅衆，表以大方便拔濟衆生。緊那羅衆，表非
<lb ed="X" n="0453b10"/><lb ed="R012" n="0723b13"/>聖非凡同行自在。摩睺羅伽衆，表守護伽藍令割
<lb ed="X" n="0453b11"/><lb ed="R012" n="0723b14"/>癡網。夜叉衆，表守護拔濟苦活衆生。天龍衆，表興
<lb ed="X" n="0453b12"/><lb ed="R012" n="0723b15"/>法雲雨覆蔭潤澤。鳩槃茶衆，表示入諸趣垂慈利
<lb ed="X" n="0453b13"/><lb ed="R012" n="0723b16"/>生。乾闥婆衆，表依五分香娛樂衆生。月天子衆，表
<lb ed="X" n="0453b14"/><lb ed="R012" n="0723b17"/>淸涼熱惱顯發寶明。日天子衆，表處高利下照物
<lb ed="X" n="0453b15"/><lb ed="R012" n="0723b18"/>成功。以脩羅至日天子十衆表十向者，以前十住
<lb ed="X" n="0453b16"/><lb ed="R012" n="0724a01"/>十行但修出世，悲智未盡處俗利行，此位迴眞向
<lb ed="X" n="0453b17"/><lb ed="R012" n="0724a02"/>俗迴智向悲，使眞俗圓融智悲不二，處生死海自
<lb ed="X" n="0453b18"/><lb ed="R012" n="0724a03"/>在如王，其位彌高其行彌下，故始以脩羅王表，終
<lb ed="X" n="0453b19"/><lb ed="R012" n="0724a04"/>以日天子表，餘皆隨位之行也。</p>
<lb ed="X" n="0453b20"/><lb ed="R012" n="0724a05"/><p xml:id="pX08p0453b2001">次表十地法衆二。</p><p xml:id="pX08p0453b2008" cb:place="inline">初、欲界五天五：初、<name role="" type="person">三十三天</name>王。
<lb ed="X" n="0453b21"/><lb ed="R012" n="0724a06"/>讚云：發起世間廣大福業者。經歎德云：皆勤發起
<lb ed="X" n="0453b22"/><lb ed="R012" n="0724a07"/>一切世間廣大之業。此天王卽帝釋也。處<name role="" type="person">忉利天</name>，
<lb ed="X" n="0453b23"/><lb ed="R012" n="0724a08"/>具大福業，少欲淨居，令世願慕，同修善行，是謂發
<lb ed="X" n="0453b24"/><lb ed="R012" n="0724a09"/>起廣大之業。二、<name role="" type="person">夜摩天</name>讚。經云：習大善根，心常具
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0453c" n="0453c"/>
<lb ed="X" n="0453c01"/><lb ed="R012" n="0724a10"/>足。論云：此天晝夜常明，表大智也。有衆德妙樂，表
<lb ed="X" n="0453c02"/><lb ed="R012" n="0724a11"/>法樂也。三、<name role="" type="person">兜率天</name>讚。經云：勤持一切諸佛名號。論
<lb ed="X" n="0453c03"/><lb ed="R012" n="0724a12"/>云：具戒、定、慧，得生此天。四、化樂天讚。經云：皆勤調
<lb ed="X" n="0453c04"/><lb ed="R012" n="0724a13"/>伏衆生，令得解脫。論云：化利一切，以爲自樂。五、他
<lb ed="X" n="0453c05"/><lb ed="R012" n="0724a14"/>化天讚。經云：皆勤修習自在方便廣大法門。論云：
<lb ed="X" n="0453c06"/><lb ed="R012" n="0724a15"/>表菩薩化他自樂。</p><p xml:id="pX08p0453c0608" cb:place="inline">次色界五天五：初禪大梵天
<lb ed="X" n="0453c07"/><lb ed="R012" n="0724a16"/>讚。經云：慈愍衆生，舒光普照，令得快樂。論云：離欲
<lb ed="X" n="0453c08"/><lb ed="R012" n="0724a17"/>淸淨名梵。二禪光音天讚。論云：此天<anchor xml:id="nkr_note_add_0453c0801" n="0453c0801"/><anchor xml:id="beg0453c0801" n="0453c0801"/>已<anchor xml:id="end0453c0801"/>滅憂苦，出
<lb ed="X" n="0453c09"/><lb ed="R012" n="0724a18"/>語口中光生，表敎光普化。三禪徧淨天讚。論云：<anchor xml:id="nkr_note_add_0453c0901" n="0453c0901"/><anchor xml:id="beg0453c0901" n="0453c0901"/>已<anchor xml:id="end0453c0901"/>
<lb ed="X" n="0453c10"/><lb ed="R012" n="0724b01"/>無憂苦，唯有禪悅。四禪<name role="" type="person">廣果天</name>讚。經云：以寂靜法
<lb ed="X" n="0453c11"/><lb ed="R012" n="0724b02"/>爲宮殿。論云：福德廣大爲廣果。色界頂大自在天
<lb ed="X" n="0453c12"/><lb ed="R012" n="0724b03"/>讚。經云：皆勤觀察無相之法，所行平等。論云：表十
<lb ed="X" n="0453c13"/><lb ed="R012" n="0724b04"/>地滿，無相智成。上所擧經，皆歎德詞。</p><p xml:id="pX08p0453c1315" cb:place="inline">以十天衆
<lb ed="X" n="0453c14"/><lb ed="R012" n="0724b05"/>表十地者，以從三賢超入十聖，其道明極故以天
<lb ed="X" n="0453c15"/><lb ed="R012" n="0724b06"/>表。餘義同前。此與法華會上皆無無色天衆者，以
<lb ed="X" n="0453c16"/><lb ed="R012" n="0724b07"/>彼天無色蘊不可見故。</p><p xml:id="pX08p0453c1610" cb:place="inline">上釋雲集衆竟。</p>
<lb ed="X" n="0453c17"/><lb ed="R012" n="0724b08"/><p xml:id="pX08p0453c1701">通擧所集聲聞、辟支、菩薩、佛爲四聖，卽法界會上影
<lb ed="X" n="0453c18"/><lb ed="R012" n="0724b09"/>響聲聞，及諸比丘知識是也。天、人、鬼、畜六道爲六
<lb ed="X" n="0453c19"/><lb ed="R012" n="0724b10"/>凡，卽雲集神天八部，及諸俗士知識是也。諸衆來
<lb ed="X" n="0453c20"/><lb ed="R012" n="0724b11"/>集，雖夜叉、摩睺羅、鳩槃茶、鬼、畜之類，亦各說是法
<lb ed="X" n="0453c21"/><lb ed="R012" n="0724b12"/>門，足知皆是三身四智聖人權現也。</p>
<lb ed="X" n="0453c22"/><lb ed="R012" n="0724b13"/><p xml:id="pX08p0453c2201">法衆旣集，爾時如來所坐之座，一切莊嚴具中，各出
<lb ed="X" n="0453c23"/><lb ed="R012" n="0724b14"/>佛刹塵數菩薩，海慧自在神通王等爲上首，各興
<lb ed="X" n="0453c24"/><lb ed="R012" n="0724b15"/>供養，說偈讚佛，以明古今同道，及讚法衆雲集，又
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0454a" n="0454a"/>
<lb ed="X" n="0454a01"/><lb ed="R012" n="0724b16"/>爲現相說法之因也。佛因其讚請，於是放眉間光，
<lb ed="X" n="0454a02"/><lb ed="R012" n="0724b17"/>現諸勝相，爲衆說法，故次有如來現相品也。論以
<lb ed="X" n="0454a03"/><lb ed="R012" n="0724b18"/>前衆表五位法，方至十地，未有表十一地之衆，今
<lb ed="X" n="0454a04"/><lb ed="R012" n="0725a01"/>妄意此衆旣爲諸佛同道，宜表十一地果位之法，
<lb ed="X" n="0454a05"/><lb ed="R012" n="0725a02"/>非表所急，則略之也。或經文不標聖號，而品位合
<lb ed="X" n="0454a06"/><lb ed="R012" n="0725a03"/>位則補之，或廣擧多號，而表法惟一，有不勝錄者
<lb ed="X" n="0454a07"/><lb ed="R012" n="0725a04"/>則約之，意欲文簡義明，使禮誦者易欣慕無煩厭
<lb ed="X" n="0454a08"/><lb ed="R012" n="0725a05"/>也。又今解釋，亦依法論，撮要義，擧大綱，或本文意
<lb ed="X" n="0454a09"/><lb ed="R012" n="0725a06"/>隱，則取別卷以兼明，或舊說辭略，則摭所聞而設
<lb ed="X" n="0454a10"/><lb ed="R012" n="0725a07"/>暢，或循舊言意，而小有改易，皆務疏條精朗，使研
<lb ed="X" n="0454a11"/><lb ed="R012" n="0725a08"/>味者易深達而無壅蔽也。</p><p xml:id="pX08p0454a1111" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0454a1101" n="0454a1101"/><anchor xml:id="beg0454a1101" n="0454a1101"/>已<anchor xml:id="end0454a1101"/>上皆世主妙嚴品
<lb ed="X" n="0454a12"/><lb ed="R012" n="0725a09"/>序分竟<note place="inline">此品計五卷</note>。</p>
<lb ed="X" n="0454a13"/><lb ed="R012" n="0725a10"/><p xml:id="pX08p0454a1301">二、如來現相品者，正宗分起。此菩薩神天世主旣集，
<lb ed="X" n="0454a14"/><lb ed="R012" n="0725a11"/>默默請法，有三十七問。初問十八種佛法，次問十
<lb ed="X" n="0454a15"/><lb ed="R012" n="0725a12"/>九種菩薩海，皆是諸佛智行境界德用，以發起此
<lb ed="X" n="0454a16"/><lb ed="R012" n="0725a13"/>經一切法門。經云：爾時諸菩薩及一切世間主作
<lb ed="X" n="0454a17"/><lb ed="R012" n="0725a14"/>是思惟：云何是智海？於是如來放光現相，以答所
<lb ed="X" n="0454a18"/><lb ed="R012" n="0725a15"/>問。初總答，次別答，遂成一部四十品經也。初、總答，
<lb ed="X" n="0454a19"/><lb ed="R012" n="0725a16"/>有二：一、現智境，卽此品是；二、現行境，卽後品是。此
<lb ed="X" n="0454a20"/><lb ed="R012" n="0725a17"/>品於面門衆齒間放十種光，普照十方。以佛神力，
<lb ed="X" n="0454a21"/><lb ed="R012" n="0725a18"/>其光能說偈頌，召集世界海菩薩衆俱來聽法。其
<lb ed="X" n="0454a22"/><lb ed="R012" n="0725b01"/>菩薩衆一一毛孔現種種光明，一一光中現刹塵
<lb ed="X" n="0454a23"/><lb ed="R012" n="0725b02"/>菩薩、徧事刹塵諸佛、徧度刹塵衆生。此現華嚴法
<lb ed="X" n="0454a24"/><lb ed="R012" n="0725b03"/>界體性智悲自在無礙無盡之相也。如來復放眉
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0454b" n="0454b"/>
<lb ed="X" n="0454b01"/><lb ed="R012" n="0725b04"/>間毫相，於毫相中現菩薩衆，各說偈讚，以顯如來
<lb ed="X" n="0454b02"/><lb ed="R012" n="0725b05"/>無邊境界神通之力。經云：爾時世尊欲令一切菩
<lb ed="X" n="0454b03"/><lb ed="R012" n="0725b06"/>薩得如來無邊境界神力故，放眉間光，徧照十方，
<lb ed="X" n="0454b04"/><lb ed="R012" n="0725b07"/>一一塵中現無數佛。復有菩薩名法勝音等，與世
<lb ed="X" n="0454b05"/><lb ed="R012" n="0725b08"/>界海塵數菩薩俱時而出，說頌讚佛。此現刹海無
<lb ed="X" n="0454b06"/><lb ed="R012" n="0725b09"/>障礙法，是現智境之相也。總答前問，故曰現相品。
<lb ed="X" n="0454b07"/><lb ed="R012" n="0725b10"/><note place="inline">此品計一卷</note></p>
<lb ed="X" n="0454b08"/><lb ed="R012" n="0725b11"/><p xml:id="pX08p0454b0801">三、普賢三昧品者，現行境，總答前問也。普賢德無不
<lb ed="X" n="0454b09"/><lb ed="R012" n="0725b12"/>徧，表佛行門。三昧，此云正定，卽佛神力加被普賢，
<lb ed="X" n="0454b10"/><lb ed="R012" n="0725b13"/>使入正定，現行境也。經云：爾時，普賢承佛神力，入
<lb ed="X" n="0454b11"/><lb ed="R012" n="0725b14"/>一切毗盧藏身三昧，能於法界示現衆相，出生一
<lb ed="X" n="0454b12"/><lb ed="R012" n="0725b15"/>切諸三昧法，成就一切佛功德海。時十方法界一
<lb ed="X" n="0454b13"/><lb ed="R012" n="0725b16"/>一塵中有刹塵佛，一一佛前各有普賢入是三昧，
<lb ed="X" n="0454b14"/><lb ed="R012" n="0725b17"/>以至令諸菩薩各得塵數三昧行門。是現行境，總
<lb ed="X" n="0454b15"/><lb ed="R012" n="0725b18"/>答前問，故曰普賢三昧品。</p><p xml:id="pX08p0454b1511" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0454b1501" n="0454b1501"/><anchor xml:id="beg0454b1501" n="0454b1501"/>已<anchor xml:id="end0454b1501"/>答前智境行境竟。
<lb ed="X" n="0454b16"/><lb ed="R012" n="0726a01"/>自後一藏法門，一切因果，無非智行所攝。故先以
<lb ed="X" n="0454b17"/><lb ed="R012" n="0726a02"/>二門總答，所謂諸佛境界，乃至菩薩發趣等法，總
<lb ed="X" n="0454b18"/><lb ed="R012" n="0726a03"/>備於此矣。後三十七品，卽別答也。</p>
<lb ed="X" n="0454b19"/><lb ed="R012" n="0726a04"/><p xml:id="pX08p0454b1901">四、世界成就品者，卽別答世界海、衆生海之問，意明
<lb ed="X" n="0454b20"/><lb ed="R012" n="0726a05"/>衆生諸佛世界形相萬殊，苦樂淨穢轉變差別，各
<lb ed="X" n="0454b21"/><lb ed="R012" n="0726a06"/>隨自行業力所感成就。故經云：諸世界海有微塵
<lb ed="X" n="0454b22"/><lb ed="R012" n="0726a07"/>數轉變差別，所謂染汙衆生住則成染汙轉變，發
<lb ed="X" n="0454b23"/><lb ed="R012" n="0726a08"/>菩提心衆生住則成淸淨轉變，乃至菩薩所集則
<lb ed="X" n="0454b24"/><lb ed="R012" n="0726a09"/>成大莊嚴轉變，諸佛涅槃則成莊嚴滅轉變。所以
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0454c" n="0454c"/>
<lb ed="X" n="0454c01"/><lb ed="R012" n="0726a10"/>言此者，欲令衆生知染淨境苦樂等相皆從業生，
<lb ed="X" n="0454c02"/><lb ed="R012" n="0726a11"/>遂生正心修出要道，以入佛智慧海、入佛華藏海。
<lb ed="X" n="0454c03"/><lb ed="R012" n="0726a12"/>是以先說世界成就品，次說<name role="" type="person">華藏世界</name>品。成就品
<lb ed="X" n="0454c04"/><lb ed="R012" n="0726a13"/>別答初起<note place="inline">此品與前普賢三昧品共一卷</note>。</p>
<lb ed="X" n="0454c05"/><lb ed="R012" n="0726a14"/><p xml:id="pX08p0454c0501">五、<name role="" type="person">華藏世界</name>品者，別答佛海波羅蜜海之問也。此品
<lb ed="X" n="0454c06"/><lb ed="R012" n="0726a15"/>說毗盧無盡法界妙莊嚴境，由依法身智體，普賢
<lb ed="X" n="0454c07"/><lb ed="R012" n="0726a16"/>願行，修五位十波羅蜜之所感報，是謂佛海波羅
<lb ed="X" n="0454c08"/><lb ed="R012" n="0726a17"/>蜜海。經云：此華藏莊嚴世界海在十重風輪上，香
<lb ed="X" n="0454c09"/><lb ed="R012" n="0726a18"/>水海蘂香幢大蓮華內，有無數<name role="" type="person">香水海</name>塵數世界
<lb ed="X" n="0454c10"/><lb ed="R012" n="0726b01"/>種相依而住，號世界網。中心一世界種有二十重，
<lb ed="X" n="0454c11"/><lb ed="R012" n="0726b02"/>此娑婆界在第十三重，卽毗盧如來所居，有十世
<lb ed="X" n="0454c12"/><lb ed="R012" n="0726b03"/>界種圍之。次十之外，又有百世界種周帀，而裹以
<lb ed="X" n="0454c13"/><lb ed="R012" n="0726b04"/>金剛大<name role="" type="person">輪圍山</name>，計一百一十一世界種，各有所表
<lb ed="X" n="0454c14"/><lb ed="R012" n="0726b05"/>也。十重風輪持<name role="" type="person">香水海</name>，出大蓮華。刹塵相依者，表
<lb ed="X" n="0454c15"/><lb ed="R012" n="0726b06"/>大願風輪持大智海，出生無邊妙行之華嚴，持身
<lb ed="X" n="0454c16"/><lb ed="R012" n="0726b07"/>刹爲佛淨土也。中心一世界種，表佛位總攝一切，
<lb ed="X" n="0454c17"/><lb ed="R012" n="0726b08"/>徧一切，爲萬法之本。次十者，表五位一因一果。又
<lb ed="X" n="0454c18"/><lb ed="R012" n="0726b09"/>次百者，表五位因果各具十波羅蜜。其內十一世
<lb ed="X" n="0454c19"/><lb ed="R012" n="0726b10"/>界種各二十重，表五位昇進及佛位各具十因、十
<lb ed="X" n="0454c20"/><lb ed="R012" n="0726b11"/>果也。一一世界有微塵數佛，皆毗盧如來往昔親
<lb ed="X" n="0454c21"/><lb ed="R012" n="0726b12"/>事。經於一界擧一佛，各表當位昇進之果也。其百
<lb ed="X" n="0454c22"/><lb ed="R012" n="0726b13"/>世界種極外，一世界種各有四重、各有四佛，表四
<lb ed="X" n="0454c23"/><lb ed="R012" n="0726b14"/>攝法意，明十度萬行，以利行、愛語、同事、四攝爲外
<lb ed="X" n="0454c24"/><lb ed="R012" n="0726b15"/>防也。其世界網各具一切勝妙莊嚴，皆佛智行徧
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0455a" n="0455a"/>
<lb ed="X" n="0455a01"/><lb ed="R012" n="0726b16"/>周攝化所感。其間亦有雜染世界者，表佛慈攝化
<lb ed="X" n="0455a02"/><lb ed="R012" n="0726b17"/>不捨於此。故經云：雜染及淸淨，斯由業力起，菩薩
<lb ed="X" n="0455a03"/><lb ed="R012" n="0726b18"/>之所化。言世界種、世界海者，種以出生之多、海以
<lb ed="X" n="0455a04"/><lb ed="R012" n="0727a01"/>包攝之多，數三千大千至恒沙爲一世界種、恒沙
<lb ed="X" n="0455a05"/><lb ed="R012" n="0727a02"/>界種爲一世界性、恒沙界性爲一世界海，此等皆
<lb ed="X" n="0455a06"/><lb ed="R012" n="0727a03"/>藏於蘂香幢大蓮華內，故名<name role="" type="person">華藏世界</name>。論謂數大
<lb ed="X" n="0455a07"/><lb ed="R012" n="0727a04"/>千至恒沙爲一世界海、恒沙界性爲一世界種，卽
<lb ed="X" n="0455a08"/><lb ed="R012" n="0727a05"/>是種能包海。而經云：世界海內有世界種。今據經
<lb ed="X" n="0455a09"/><lb ed="R012" n="0727a06"/>說，此皆是毗盧如來往昔親事諸佛，表當位昇進
<lb ed="X" n="0455a10"/><lb ed="R012" n="0727a07"/>之果也。<note place="inline">此品計三卷</note></p>
<lb ed="X" n="0455a11"/><lb ed="R012" n="0727a08"/><p xml:id="pX08p0455a1101">六、毗盧舍那品者，明古先毗盧如來亦居<name role="" type="person">華藏世界</name>
<lb ed="X" n="0455a12"/><lb ed="R012" n="0727a09"/>說法利生，其法衆、法門與今不異，但佛號不同，蓋
<lb ed="X" n="0455a13"/><lb ed="R012" n="0727a10"/>隨機異，非佛異也。由前五品擧今毗盧成道、因果
<lb ed="X" n="0455a14"/><lb ed="R012" n="0727a11"/>利生之事，此則引古證今，以明三世道同、因果不
<lb ed="X" n="0455a15"/><lb ed="R012" n="0727a12"/>別，使後進者同證此果，故復說此品，而通前皆爲
<lb ed="X" n="0455a16"/><lb ed="R012" n="0727a13"/>擧果勸修見道分，蓋未見道體，難以進修，故次此
<lb ed="X" n="0455a17"/><lb ed="R012" n="0727a14"/>之後乃示設法治習修道分也。此品擧往古過刹
<lb ed="X" n="0455a18"/><lb ed="R012" n="0727a15"/>塵劫有佛次第出興，有王子號大威光，歷事諸佛，
<lb ed="X" n="0455a19"/><lb ed="R012" n="0727a16"/>證得一切法門、一切利行、一切三昧，互擧四佛而
<lb ed="X" n="0455a20"/><lb ed="R012" n="0727a17"/>無結終之處，蓋此品來文未備也。淸涼以大威光
<lb ed="X" n="0455a21"/><lb ed="R012" n="0727a18"/>爲毗盧前身，經中不言，又言此六品經爲擧果勸
<lb ed="X" n="0455a22"/><lb ed="R012" n="0727b01"/>樂生信分<note place="inline">此品計一卷</note>。</p>
<lb ed="X" n="0455a23"/><lb ed="R012" n="0727b02"/><p xml:id="pX08p0455a2301">初菩提場說經六品，共計十一卷，明如來依正法
<lb ed="X" n="0455a24"/><lb ed="R012" n="0727b03"/>門。</p><p xml:id="pX08p0455a2402" cb:place="inline">上釋三周中，初周法竟。</p>
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0455b" n="0455b"/>
<lb ed="X" n="0455b01"/><lb ed="R012" n="0727b04"/><p xml:id="pX08p0455b0101">第二周二會至八會，爲進修者五位因果等者，此正
<lb ed="X" n="0455b02"/><lb ed="R012" n="0727b05"/>示學者五位進趣之行。初依信心，發明正智，破照
<lb ed="X" n="0455b03"/><lb ed="R012" n="0727b06"/>無明。次依五位，鍊治惑習，研極正果。是謂設法治
<lb ed="X" n="0455b04"/><lb ed="R012" n="0727b07"/>習修證分，通有三十二品。初十信位六品，二十住
<lb ed="X" n="0455b05"/><lb ed="R012" n="0727b08"/>位六品，三十行位四品，四十向位三品，五十地位
<lb ed="X" n="0455b06"/><lb ed="R012" n="0727b09"/>一品，六十一地一品，七佛果位十一品。</p>
<lb ed="X" n="0455b07"/><lb ed="R012" n="0727b10"/><p xml:id="pX08p0455b0701">淸涼科爲修因契果生解分，謂修五位之圓因，契
<lb ed="X" n="0455b08"/><lb ed="R012" n="0727b11"/>妙覺之極果，令物善解因果相也。</p>
<lb ed="X" n="0455b09"/><lb ed="R012" n="0727b12"/><p xml:id="pX08p0455b0901">五位皆言十者，各依十法昇進故也。自住、行、向、地，
<lb ed="X" n="0455b10"/><lb ed="R012" n="0727b13"/>十一地爲五位，以信位爲因，果位爲果，是謂五位
<lb ed="X" n="0455b11"/><lb ed="R012" n="0727b14"/>因果圓攝法界行門。然初信後果，與中五位爲七，
<lb ed="X" n="0455b12"/><lb ed="R012" n="0727b15"/>而特言五位者，信本果體，初後圓該，不立階差，故
<lb ed="X" n="0455b13"/><lb ed="R012" n="0727b16"/>不預數。自信而出，趣果而動，位有增進，故寓數以
<lb ed="X" n="0455b14"/><lb ed="R012" n="0727b17"/>明。信如種子，位如發生，果如結實。發生之際，有甲
<lb ed="X" n="0455b15"/><lb ed="R012" n="0727b18"/>拆葉華之序，而種與果中雖具，不可分矣。蓋道本
<lb ed="X" n="0455b16"/><lb ed="R012" n="0728a01"/>無數，卽信與果也；法則有數，卽五位也。然位止於
<lb ed="X" n="0455b17"/><lb ed="R012" n="0728a02"/>五者，以天數五，地數五，萬法之數亦五，故天之經
<lb ed="X" n="0455b18"/><lb ed="R012" n="0728a03"/>五星，地之緯五嶽，人之行五常，而內則五藏，外則
<lb ed="X" n="0455b19"/><lb ed="R012" n="0728a04"/>五體，至胸之會通，亦五而<anchor xml:id="nkr_note_add_0455b1901" n="0455b1901"/><anchor xml:id="beg0455b1901" n="0455b1901"/>已<anchor xml:id="end0455b1901"/>。擴而推之，五方、五色、
<lb ed="X" n="0455b20"/><lb ed="R012" n="0728a05"/>五行、五音，有不勝擧，則華嚴設位以五，蓋體萬法
<lb ed="X" n="0455b21"/><lb ed="R012" n="0728a06"/>自然之數也。五位法門，以信爲初因者，令修華嚴
<lb ed="X" n="0455b22"/><lb ed="R012" n="0728a07"/>人，外信五位之法，皆自心德用，內信自心之佛，卽
<lb ed="X" n="0455b23"/><lb ed="R012" n="0728a08"/>毗盧同體，心法相應，然後進修，則智行不迷，及至
<lb ed="X" n="0455b24"/><lb ed="R012" n="0728a09"/>果終，不離初信之法。譬如種子，先具全體，然後發
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0455c" n="0455c"/>
<lb ed="X" n="0455c01"/><lb ed="R012" n="0728a10"/>生，及至成實，還是初種。此則因果不移，本末相徹，
<lb ed="X" n="0455c02"/><lb ed="R012" n="0728a11"/>實華嚴之要門也。</p>
<lb ed="X" n="0455c03"/><lb ed="R012" n="0728a12"/><p xml:id="pX08p0455c0301">十信法門，卽第二會普光殿說。六品：一、佛名號品；二、
<lb ed="X" n="0455c04"/><lb ed="R012" n="0728a13"/>四聖諦品；三、光明覺品；四、問明品；五、淨行品；六、賢
<lb ed="X" n="0455c05"/><lb ed="R012" n="0728a14"/>首品。此依普光殿令文殊說者，表妙信依普光本
<lb ed="X" n="0455c06"/><lb ed="R012" n="0728a15"/>智而起，依擇法妙慧而住。若無此慧，但得二乘，不
<lb ed="X" n="0455c07"/><lb ed="R012" n="0728a16"/>得乘如來乘成正覺也。</p>
<lb ed="X" n="0455c08"/><lb ed="R012" n="0728a17"/><p xml:id="pX08p0455c0801">一佛名號品者，示佛名迹隨法應機，等衆生心各各
<lb ed="X" n="0455c09"/><lb ed="R012" n="0728a18"/>不同。經云：一切諸佛知諸衆生欲樂不同，隨其所
<lb ed="X" n="0455c10"/><lb ed="R012" n="0728b01"/>應說法調伏。故如來於此<name role="" type="person">娑婆世界</name>一四天下，示
<lb ed="X" n="0455c11"/><lb ed="R012" n="0728b02"/>種種身種種名，或名一切義成，乃至或名導師，其
<lb ed="X" n="0455c12"/><lb ed="R012" n="0728b03"/>數十千。於一四天下如是，十方世界亦復如是，名
<lb ed="X" n="0455c13"/><lb ed="R012" n="0728b04"/>各十千。於此娑婆如是，盡法界虗空界亦復如是，
<lb ed="X" n="0455c14"/><lb ed="R012" n="0728b05"/>示種種身種種名號品。此因第二會他方來集菩
<lb ed="X" n="0455c15"/><lb ed="R012" n="0728b06"/>薩發四十問。初三行經淸涼分爲十問：一佛刹，二
<lb ed="X" n="0455c16"/><lb ed="R012" n="0728b07"/>佛住，三佛刹莊嚴，四佛法性，五佛刹淸淨，六佛所
<lb ed="X" n="0455c17"/><lb ed="R012" n="0728b08"/>說法，七佛刹體性，八佛威德，九佛刹成就，十佛大
<lb ed="X" n="0455c18"/><lb ed="R012" n="0728b09"/>菩提。淸涼曰：此十問爲五對，皆上句問依報，下句
<lb ed="X" n="0455c19"/><lb ed="R012" n="0728b10"/>問正報。又次問十住十行至如來最勝及如來光
<lb ed="X" n="0455c20"/><lb ed="R012" n="0728b11"/>明兼十信，成三十問，通計四十問也。方山將初三
<lb ed="X" n="0455c21"/><lb ed="R012" n="0728b12"/>行經皆以佛刹字爲句，只作問四種佛刹，卽闕六
<lb ed="X" n="0455c22"/><lb ed="R012" n="0728b13"/>問，宜依淸涼爲句也。此初問佛刹佛住，中問如來
<lb ed="X" n="0455c23"/><lb ed="R012" n="0728b14"/>境界及應化神力，故說此品答之，亦兼答前佛名
<lb ed="X" n="0455c24"/><lb ed="R012" n="0728b15"/>號海之問也。以此答佛刹佛住者，廣明如來身隨
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0456a" n="0456a"/>
<lb ed="X" n="0456a01"/><lb ed="R012" n="0728b16"/>刹現、名應物彰，令信入者知自心佛本周法界，一
<lb ed="X" n="0456a02"/><lb ed="R012" n="0728b17"/>切處無非佛刹、無非佛住，名皆佛名、體皆佛體，則
<lb ed="X" n="0456a03"/><lb ed="R012" n="0728b18"/>華嚴妙觀念念現前矣。此衆四十問與世主三十
<lb ed="X" n="0456a04"/><lb ed="R012" n="0729a01"/>七問大同小異，而此再問者，前爲擧果勸修，分其
<lb ed="X" n="0456a05"/><lb ed="R012" n="0729a02"/>問爲明佛果所成之法；此爲設法治習，分其問爲
<lb ed="X" n="0456a06"/><lb ed="R012" n="0729a03"/>明因行所依之法。果所成法不涉言詮，故如來現
<lb ed="X" n="0456a07"/><lb ed="R012" n="0729a04"/>相以總答也；因所依法須藉欵啓，故文殊言說以
<lb ed="X" n="0456a08"/><lb ed="R012" n="0729a05"/>別答。<anchor xml:id="nkr_note_add_0456a0801" n="0456a0801"/><anchor xml:id="beg0456a0801" n="0456a0801"/>已<anchor xml:id="end0456a0801"/>下諸品皆次第別答也。</p><p xml:id="pX08p0456a0813" cb:place="inline">將說十信法時，
<lb ed="X" n="0456a09"/><lb ed="R012" n="0729a06"/>十方菩薩各從金色、平等色、十色世界、十智佛所，
<lb ed="X" n="0456a10"/><lb ed="R012" n="0729a07"/>與刹塵菩薩來集，以表信門。十因十果，果卽十智
<lb ed="X" n="0456a11"/><lb ed="R012" n="0729a08"/>佛，因卽文殊等十菩薩，十色世界卽所修法門，要
<lb ed="X" n="0456a12"/><lb ed="R012" n="0729a09"/>卽諸色法，明自心法也。</p><p xml:id="pX08p0456a1210" cb:place="inline">此十位法，皆自根本不
<lb ed="X" n="0456a13"/><lb ed="R012" n="0729a10"/>動智體而出，餘九皆不動智德之用。依體修進，則
<lb ed="X" n="0456a14"/><lb ed="R012" n="0729a11"/>其位有十。攝用歸體，唯一法耳。此則寂照雙運，修
<lb ed="X" n="0456a15"/><lb ed="R012" n="0729a12"/>證同時，無復漸次。故經以佛菩薩同擧，表因果同
<lb ed="X" n="0456a16"/><lb ed="R012" n="0729a13"/>彰也。然寄此位表法，則爲佛菩薩事。卽法明心，則
<lb ed="X" n="0456a17"/><lb ed="R012" n="0729a14"/>皆當人性德。華嚴之法，俯爲機明。勿推之聖賢，謂
<lb ed="X" n="0456a18"/><lb ed="R012" n="0729a15"/>自無其分也。故肇法師云，聖遠乎哉，體之卽神。</p>
<lb ed="X" n="0456a19"/><lb ed="R012" n="0729a16"/><p xml:id="pX08p0456a1901">二、四聖諦品者，示佛說法，稱性應機，各各不同。經云：
<lb ed="X" n="0456a20"/><lb ed="R012" n="0729a17"/>十方世界說四聖諦，各有四百億十千之名，乃至
<lb ed="X" n="0456a21"/><lb ed="R012" n="0729a18"/>盡法界、虗空界說四聖諦，各有百億萬種之名，皆
<lb ed="X" n="0456a22"/><lb ed="R012" n="0729b01"/>隨衆生心，悉令調伏。意明佛所說法，皆以苦、集、滅、
<lb ed="X" n="0456a23"/><lb ed="R012" n="0729b02"/>道四諦爲體，因此四諦，說種種法。夫性本天眞，法
<lb ed="X" n="0456a24"/><lb ed="R012" n="0729b03"/>無說示，由無明起業，苦集成緣，聖人不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0456a2401" n="0456a2401"/><anchor xml:id="beg0456a2401" n="0456a2401"/>已<anchor xml:id="end0456a2401"/>，應是
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0456b" n="0456b"/>
<lb ed="X" n="0456b01"/><lb ed="R012" n="0729b04"/>而說敎。故諸經皆以四聖諦、十二緣爲宗，而此稱
<lb ed="X" n="0456b02"/><lb ed="R012" n="0729b05"/>性法，亦首明之。蓋性自此迷，自此現，則根塵解脫，
<lb ed="X" n="0456b03"/><lb ed="R012" n="0729b06"/>本性眞明矣。謂之四聖諦者，令了世間苦、集四聖
<lb ed="X" n="0456b04"/><lb ed="R012" n="0729b07"/>諦第一義，如理通融，無復厭斷，如法界性，無去無
<lb ed="X" n="0456b05"/><lb ed="R012" n="0729b08"/>取。依此爲因，則五位昇進，悉皆若是，而佛果可得
<lb ed="X" n="0456b06"/><lb ed="R012" n="0729b09"/>矣。此是答前演說海之問也<note place="inline">此品與前佛名號品共一卷</note>。</p>
<lb ed="X" n="0456b07"/><lb ed="R012" n="0729b10"/><p xml:id="pX08p0456b0701">三、光明覺品者，佛於初會放眉間果光，照十方<anchor xml:id="nkr_note_add_0456b0701" n="0456b0701"/><anchor xml:id="beg0456b0701" n="0456b0701"/>已<anchor xml:id="end0456b0701"/>，從
<lb ed="X" n="0456b08"/><lb ed="R012" n="0729b11"/>足下入。至此又從足下放出其光，照一大千至十
<lb ed="X" n="0456b09"/><lb ed="R012" n="0729b12"/>大千，漸次增廣，徧照法界，令發信者覺佛智境廣
<lb ed="X" n="0456b10"/><lb ed="R012" n="0729b13"/>大無盡，反覺自<anchor xml:id="nkr_note_add_0456b1001" n="0456b1001"/><anchor xml:id="beg0456b1001" n="0456b1001"/>己<anchor xml:id="end0456b1001"/>法身智行亦悉同等，由是進入
<lb ed="X" n="0456b11"/><lb ed="R012" n="0729b14"/>五位，開明智眼，成果地覺，故號光明覺品。所以從
<lb ed="X" n="0456b12"/><lb ed="R012" n="0729b15"/>足放出果光者，表依果行因互相資發也。凡自因
<lb ed="X" n="0456b13"/><lb ed="R012" n="0729b16"/>趣果，必具信、解、行、證之四法，前三品明信，後三品
<lb ed="X" n="0456b14"/><lb ed="R012" n="0729b17"/>卽解、行、證也。</p>
<lb ed="X" n="0456b15"/><lb ed="R012" n="0729b18"/><p xml:id="pX08p0456b1501">四、問明品者，文殊與九首菩薩互相問答，明顯萬法，
<lb ed="X" n="0456b16"/><lb ed="R012" n="0730a01"/>以示十信之解也。初、文殊問覺首云：心性是一，善
<lb ed="X" n="0456b17"/><lb ed="R012" n="0730a02"/>惡、苦樂業云何別？覺首答曰：諸法無作用，妄心分
<lb ed="X" n="0456b18"/><lb ed="R012" n="0730a03"/>別有，如理而觀察，一切皆無性。意明業體本眞，背
<lb ed="X" n="0456b19"/><lb ed="R012" n="0730a04"/>覺故妄，依眞起覺，則一切皆眞。此十菩薩明十甚
<lb ed="X" n="0456b20"/><lb ed="R012" n="0730a05"/>深法也。覺首菩薩明緣起甚深，財首明敎化甚深，
<lb ed="X" n="0456b21"/><lb ed="R012" n="0730a06"/>寶首明業果，德首明說法，目首明福田，勤首明正
<lb ed="X" n="0456b22"/><lb ed="R012" n="0730a07"/>敎，法首明正行，智首明助道，賢首明一道甚深，文
<lb ed="X" n="0456b23"/><lb ed="R012" n="0730a08"/>殊明佛境甚深，皆爲顯明眞淨法體。十問之後，盡
<lb ed="X" n="0456b24"/><lb ed="R012" n="0730a09"/>法界、衆生界一切差別之法，以佛神力悉皆明現，
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0456c" n="0456c"/>
<lb ed="X" n="0456c01"/><lb ed="R012" n="0730a10"/>故曰問明<note place="inline">此品與前光明覺品共一卷</note>。</p>
<lb ed="X" n="0456c02"/><lb ed="R012" n="0730a11"/><p xml:id="pX08p0456c0201">五、淨行品者，廣發大願爲十信之行也。意以衆生無
<lb ed="X" n="0456c03"/><lb ed="R012" n="0730a12"/>明、貪愛染諸塵勞，失佛華嚴。由無願力，旣發淨信，
<lb ed="X" n="0456c04"/><lb ed="R012" n="0730a13"/>須依大願淨治塵勞，要卽塵勞以成淨行。此因智
<lb ed="X" n="0456c05"/><lb ed="R012" n="0730a14"/>首菩薩發一百一十問：云何得身、語、意業及一切
<lb ed="X" n="0456c06"/><lb ed="R012" n="0730a15"/>勝妙功德？故文殊爲說一百四十大願，略云：菩薩
<lb ed="X" n="0456c07"/><lb ed="R012" n="0730a16"/>在家，當願衆生免其逼迫；孝事父母，當願衆生護
<lb ed="X" n="0456c08"/><lb ed="R012" n="0730a17"/>養一切；終至睡眠始寤，當願衆生一切智覺，皆令
<lb ed="X" n="0456c09"/><lb ed="R012" n="0730a18"/>卽塵勞事翻成妙行。以是大願淨身、口、意，卽獲一
<lb ed="X" n="0456c10"/><lb ed="R012" n="0730b01"/>切勝妙功德，由是克成五位無盡行海，一切染法
<lb ed="X" n="0456c11"/><lb ed="R012" n="0730b02"/>不能違礙，是爲淨行<note place="inline">此品與賢首品上卷共一卷</note>。</p>
<lb ed="X" n="0456c12"/><lb ed="R012" n="0730b03"/><p xml:id="pX08p0456c1201">六、賢首品者，明依十信法門發心修進，功德難量，與
<lb ed="X" n="0456c13"/><lb ed="R012" n="0730b04"/>佛同等，示十信之證也。經云：爾時文殊菩薩說無
<lb ed="X" n="0456c14"/><lb ed="R012" n="0730b05"/>濁亂淸淨行大功德<anchor xml:id="nkr_note_add_0456c1401" n="0456c1401"/><anchor xml:id="beg0456c1401" n="0456c1401"/>已<anchor xml:id="end0456c1401"/>，欲顯示菩提心功德，問賢
<lb ed="X" n="0456c15"/><lb ed="R012" n="0730b06"/>首曰：我今<anchor xml:id="nkr_note_add_0456c1501" n="0456c1501"/><anchor xml:id="beg0456c1501" n="0456c1501"/>已<anchor xml:id="end0456c1501"/>爲諸菩薩說佛往修淸淨行，仁亦當
<lb ed="X" n="0456c16"/><lb ed="R012" n="0730b07"/>於此會中演說修行勝功德。賢首答偈甚廣，備陳
<lb ed="X" n="0456c17"/><lb ed="R012" n="0730b08"/>發心修行功德，增益獲果，利生供佛，乃至出入方
<lb ed="X" n="0456c18"/><lb ed="R012" n="0730b09"/>網三昧，隱顯同時，自在無礙，皆同毗盧、文殊、普賢
<lb ed="X" n="0456c19"/><lb ed="R012" n="0730b10"/>果行德用，示於十信六品之法，發菩提心，解行相
<lb ed="X" n="0456c20"/><lb ed="R012" n="0730b11"/>應，卽<anchor xml:id="nkr_note_add_0456c2001" n="0456c2001"/><anchor xml:id="beg0456c2001" n="0456c2001"/>已<anchor xml:id="end0456c2001"/>獲此證，自此頓入十住矣。方網三昧者，一
<lb ed="X" n="0456c21"/><lb ed="R012" n="0730b12"/>方入正定，餘方從定出，諸方入正定，一方從定出，
<lb ed="X" n="0456c22"/><lb ed="R012" n="0730b13"/>猶如帝網交徹融攝。至於男子身中入正定，女子
<lb ed="X" n="0456c23"/><lb ed="R012" n="0730b14"/>身中從定出，皆如帝網，乃法界性用本自如是，千
<lb ed="X" n="0456c24"/><lb ed="R012" n="0730b15"/>差一體，無二無別，但隨衆生所見差別。若證如來
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0457a" n="0457a"/>
<lb ed="X" n="0457a01"/><lb ed="R012" n="0730b16"/>無作性用，則出入自在，心無差別，則境無差別矣。
<lb ed="X" n="0457a02"/><lb ed="R012" n="0730b17"/>十信圓證當造乎此，此乃賢首行證，則創從凡夫，
<lb ed="X" n="0457a03"/><lb ed="R012" n="0730b18"/>首入佛性，鄰極亞聖，是謂賢首，故以賢首爲品。自
<lb ed="X" n="0457a04"/><lb ed="R012" n="0731a01"/>光明覺品至此，皆答菩薩發趣海之問，蓋五位進
<lb ed="X" n="0457a05"/><lb ed="R012" n="0731a02"/>趣自十信發也。<note place="inline">此品計二卷</note></p>
<lb ed="X" n="0457a06"/><lb ed="R012" n="0731a03"/><p xml:id="pX08p0457a0601">十住者，由信證入生如來家，依無住智永不退還，名
<lb ed="X" n="0457a07"/><lb ed="R012" n="0731a04"/>住十住法門。卽第三會須彌頂<name role="" type="person">忉利天</name>，說亦六品：
<lb ed="X" n="0457a08"/><lb ed="R012" n="0731a05"/>一昇<name role="" type="person">須彌山</name>品，二須彌頂偈讚品，三十住品，四梵
<lb ed="X" n="0457a09"/><lb ed="R012" n="0731a06"/>行品，五發心功德品，六明法品。</p>
<lb ed="X" n="0457a10"/><lb ed="R012" n="0731a07"/><p xml:id="pX08p0457a1001">一、昇<name role="" type="person">須彌山</name>品者，以處表法也。前普光殿卽人間地
<lb ed="X" n="0457a11"/><lb ed="R012" n="0731a08"/>界，依地界說十信者，表創從凡地發信。今<name role="" type="person">須彌山</name>
<lb ed="X" n="0457a12"/><lb ed="R012" n="0731a09"/>妙高際天，於此說十住者，表從信昇進入廣大際。
<lb ed="X" n="0457a13"/><lb ed="R012" n="0731a10"/>故十住品云：菩薩住處廣大，與法界虗空等。其山
<lb ed="X" n="0457a14"/><lb ed="R012" n="0731a11"/>在七金山海中，高聳天極，非手足攀攬所登。表十
<lb ed="X" n="0457a15"/><lb ed="R012" n="0731a12"/>住法出妙智海，高超情境，非心想攀緣所得。此品
<lb ed="X" n="0457a16"/><lb ed="R012" n="0731a13"/>明信終昇進，及叙帝釋置座迎佛之事。又云：爾時
<lb ed="X" n="0457a17"/><lb ed="R012" n="0731a14"/>世尊不離一切菩提樹下，而昇須彌向帝釋殿。帝
<lb ed="X" n="0457a18"/><lb ed="R012" n="0731a15"/>釋置普光明藏師子座，請佛安坐。此乃淨法界身
<lb ed="X" n="0457a19"/><lb ed="R012" n="0731a16"/>徧一切處，隨緣應現，猶如一月影現千江，隨舟南
<lb ed="X" n="0457a20"/><lb ed="R012" n="0731a17"/>北而曾無去來也。帝釋請佛說十偈讚，第一云：迦
<lb ed="X" n="0457a21"/><lb ed="R012" n="0731a18"/>葉如來具大悲，彼佛曾來入此殿。至第十云：然燈
<lb ed="X" n="0457a22"/><lb ed="R012" n="0731b01"/>如來大光明，彼佛曾來入此殿。論云：前三是今劫
<lb ed="X" n="0457a23"/><lb ed="R012" n="0731b02"/>佛，後七是前劫佛。明創入十住，古今會同，佛法不
<lb ed="X" n="0457a24"/><lb ed="R012" n="0731b03"/>異也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0457b" n="0457b"/>
<lb ed="X" n="0457b01"/><lb ed="R012" n="0731b04"/><p xml:id="pX08p0457b0101">二、須彌偈讚品，乃法慧等十菩薩讚顯當位之法，勸
<lb ed="X" n="0457b02"/><lb ed="R012" n="0731b05"/>示昇進。蓋十住以智爲體，以慧爲用，乃可昇進，故
<lb ed="X" n="0457b03"/><lb ed="R012" n="0731b06"/>依法慧菩薩讚顯也。將說十住法時，十方十慧菩
<lb ed="X" n="0457b04"/><lb ed="R012" n="0731b07"/>薩各從因陀羅華等十華世界與刹塵菩薩來集。
<lb ed="X" n="0457b05"/><lb ed="R012" n="0731b08"/>其菩薩衆各於十月佛所淨修梵行，表十住法依
<lb ed="X" n="0457b06"/><lb ed="R012" n="0731b09"/>智起慧爲因，復成智月之果。得是果法，則無明頓
<lb ed="X" n="0457b07"/><lb ed="R012" n="0731b10"/>徹，煩惱頓除，淸涼如月。其佛表果，菩薩表因，亦如
<lb ed="X" n="0457b08"/><lb ed="R012" n="0731b11"/>十信因果同彰也。十華世界卽所修法門，要卽因
<lb ed="X" n="0457b09"/><lb ed="R012" n="0731b12"/>華開敷智果也。經云：爾時十慧菩薩說偈讚佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0457b0901" n="0457b0901"/><anchor xml:id="beg0457b0901" n="0457b0901"/>已<anchor xml:id="end0457b0901"/>，
<lb ed="X" n="0457b10"/><lb ed="R012" n="0731b13"/>法慧菩薩卽入無量方便三昧，十方各千佛刹微
<lb ed="X" n="0457b11"/><lb ed="R012" n="0731b14"/>塵數佛同名法慧，普現其前，讚歎加被。論謂衆生
<lb ed="X" n="0457b12"/><lb ed="R012" n="0731b15"/>具有如來法身智慧，爲迷緣自障，凡能修方便三
<lb ed="X" n="0457b13"/><lb ed="R012" n="0731b16"/>昧以顯之，則與諸佛法身智慧冥會，是故同名之
<lb ed="X" n="0457b14"/><lb ed="R012" n="0731b17"/>佛普現其前也。</p>
<lb ed="X" n="0457b15"/><lb ed="R012" n="0731b18"/><p xml:id="pX08p0457b1501">三、十住品，正說十住名義，示當位所行之行。一、發心
<lb ed="X" n="0457b16"/><lb ed="R012" n="0732a01"/>住者，剏依正智，發菩提心也。二、治地住者，爲利衆
<lb ed="X" n="0457b17"/><lb ed="R012" n="0732a02"/>生，開擴心地也。三、修行住，善觀諸法，增正行也。四、
<lb ed="X" n="0457b18"/><lb ed="R012" n="0732a03"/>生貴住，由尊貴行，生佛法家也。五、方便具足住，帶
<lb ed="X" n="0457b19"/><lb ed="R012" n="0732a04"/>眞隨俗，漚和適化也。六、正心住，逢善惡境，心不動
<lb ed="X" n="0457b20"/><lb ed="R012" n="0732a05"/>也。七、不退住，趣正妙道，緣不壞也。八、童眞住，含眞
<lb ed="X" n="0457b21"/><lb ed="R012" n="0732a06"/>抱一，智行無失也。九、法王子住，得法王法，當紹佛
<lb ed="X" n="0457b22"/><lb ed="R012" n="0732a07"/>位也。十、灌頂住，成就十智，卽當成佛，如王太子，陳
<lb ed="X" n="0457b23"/><lb ed="R012" n="0732a08"/>列灌頂也。十住之文，一住各成就十法，示當位之
<lb ed="X" n="0457b24"/><lb ed="R012" n="0732a09"/>行。又各勸學十法，示位位增勝。其十段結文，各云：
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0457c" n="0457c"/>
<lb ed="X" n="0457c01"/><lb ed="R012" n="0732a10"/>有所聞法，卽自開解，不由他敎，及設梵行。品終又
<lb ed="X" n="0457c02"/><lb ed="R012" n="0732a11"/>云：若諸菩薩，能與如是觀行相應，一切佛法海，俱
<lb ed="X" n="0457c03"/><lb ed="R012" n="0732a12"/>得現前。初發心時，卽得菩提，知一切法，卽心自性，
<lb ed="X" n="0457c04"/><lb ed="R012" n="0732a13"/>成就慧身，不由他悟。凡欲明進固有之德，使不外
<lb ed="X" n="0457c05"/><lb ed="R012" n="0732a14"/>求也<note place="inline">此品與前二品共一卷</note>。</p>
<lb ed="X" n="0457c06"/><lb ed="R012" n="0732a15"/><p xml:id="pX08p0457c0601">四、梵行品。明十住中，觀察身、身業，語、語業，意、意業，佛、
<lb ed="X" n="0457c07"/><lb ed="R012" n="0732a16"/>法、僧、戒等十法。於中何者爲梵行？知身等三業，及
<lb ed="X" n="0457c08"/><lb ed="R012" n="0732a17"/>佛、法、僧、戒中，有作有爲之法，皆非梵行，則於身無
<lb ed="X" n="0457c09"/><lb ed="R012" n="0732a18"/>所取，於修無所著，於法無所住，於梵行亦無所名，
<lb ed="X" n="0457c10"/><lb ed="R012" n="0732b01"/>心無障礙，方便自在，如是名爲淸淨梵行。又擧如
<lb ed="X" n="0457c11"/><lb ed="R012" n="0732b02"/>來十種智力，令當位修習，爲成就慧身之法。</p>
<lb ed="X" n="0457c12"/><lb ed="R012" n="0732b03"/><p xml:id="pX08p0457c1201">五、發心功德品，明修十住法所得功德不可稱量，經
<lb ed="X" n="0457c13"/><lb ed="R012" n="0732b04"/>擧十餘喩重重比較不及少分，爲其發心功齊果
<lb ed="X" n="0457c14"/><lb ed="R012" n="0732b05"/>海無限齊故<note place="inline">此品與前梵行品共一卷</note>。</p>
<lb ed="X" n="0457c15"/><lb ed="R012" n="0732b06"/><p xml:id="pX08p0457c1501">六、明法品，乃精進慧菩薩問法慧菩薩當位昇進之
<lb ed="X" n="0457c16"/><lb ed="R012" n="0732b07"/>行，令轉更明白，爲十行之因，故繼此說十行法<note place="inline">此品
<lb ed="X" n="0457c17"/><lb ed="R012" n="0732b08"/>計一卷</note>。</p>
<lb ed="X" n="0457c18"/><lb ed="R012" n="0732b09"/><p xml:id="pX08p0457c1801">十行者，旣依普智發信住佛所住，遂能繁興萬行自
<lb ed="X" n="0457c19"/><lb ed="R012" n="0732b10"/>利利人，故說十行。十行法門卽第四會，在<name role="" type="person">夜摩天</name>
<lb ed="X" n="0457c20"/><lb ed="R012" n="0732b11"/>說四品：一昇<name role="" type="person">夜摩天</name>品，二夜摩偈讚品，三十行品，
<lb ed="X" n="0457c21"/><lb ed="R012" n="0732b12"/>四無盡藏品。</p>
<lb ed="X" n="0457c22"/><lb ed="R012" n="0732b13"/><p xml:id="pX08p0457c2201">一、昇<name role="" type="person">夜摩天</name>品者，須夜摩，此云善時分，爲空居天，無
<lb ed="X" n="0457c23"/><lb ed="R012" n="0732b14"/>日月而常明，以蓮華開合分晝夜，故曰善時分。於
<lb ed="X" n="0457c24"/><lb ed="R012" n="0732b15"/>此說十行者，表行依法空，無所滯著，而善應時宜
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0458a" n="0458a"/>
<lb ed="X" n="0458a01"/><lb ed="R012" n="0732b16"/>也。此品明從十住昇進，及叙<name role="" type="person">夜摩天</name>王化座迎佛
<lb ed="X" n="0458a02"/><lb ed="R012" n="0732b17"/>之事。<name role="" type="person">夜摩天</name>王請佛說十偈讚，亦稱十如來曾入
<lb ed="X" n="0458a03"/><lb ed="R012" n="0732b18"/>此殿，顯今所入十行，理智與古不異也。</p>
<lb ed="X" n="0458a04"/><lb ed="R012" n="0733a01"/><p xml:id="pX08p0458a0401">二、夜摩偈讚品，卽功德林等十菩薩讚顯當位之法，
<lb ed="X" n="0458a05"/><lb ed="R012" n="0733a02"/>勸示昇進。以積行在躬，其德廣蔭，故以功德林菩
<lb ed="X" n="0458a06"/><lb ed="R012" n="0733a03"/>薩讚顯也。將說十行法時，十方十林菩薩各從親
<lb ed="X" n="0458a07"/><lb ed="R012" n="0733a04"/>慧、梵慧等十慧世界與刹塵菩薩來集，其菩薩衆
<lb ed="X" n="0458a08"/><lb ed="R012" n="0733a05"/>各於十眼佛所淨修梵行，表此位從慧起行，覆蔭
<lb ed="X" n="0458a09"/><lb ed="R012" n="0733a06"/>攝化，故菩薩衆以林爲名，表妙行廣蔭也。此位<anchor xml:id="nkr_note_add_0458a0901" n="0458a0901"/><anchor xml:id="beg0458a0901" n="0458a0901"/>已<anchor xml:id="end0458a0901"/>
<lb ed="X" n="0458a10"/><lb ed="R012" n="0733a07"/>得如來智慧之眼，其佛以眼爲名，表智眼利生也。
<lb ed="X" n="0458a11"/><lb ed="R012" n="0733a08"/>此亦因十行所行，因行示法，欲行人法之也<note place="inline">此二品與
<lb ed="X" n="0458a12"/><lb ed="R012" n="0733a09"/>十行品上卷共一卷</note>。</p>
<lb ed="X" n="0458a13"/><lb ed="R012" n="0733a10"/><p xml:id="pX08p0458a1301">三、十行品，正說十行名義，示當位所行之行。一、歡喜
<lb ed="X" n="0458a14"/><lb ed="R012" n="0733a11"/>行者，以身、命、財、法三施悅自他也。二、饒益行者，以
<lb ed="X" n="0458a15"/><lb ed="R012" n="0733a12"/>律儀、善法攝生三聚，均饒益也。三、無違行，忍順物
<lb ed="X" n="0458a16"/><lb ed="R012" n="0733a13"/>理，無所違也。四、無屈撓行，精進於道，無退弱也。五、
<lb ed="X" n="0458a17"/><lb ed="R012" n="0733a14"/>離癡亂行，定慧明正，無所惑亂也。六、善現行，般若
<lb ed="X" n="0458a18"/><lb ed="R012" n="0733a15"/>圓照，境智洞明也。七、無著行，漚和涉有，心無所著
<lb ed="X" n="0458a19"/><lb ed="R012" n="0733a16"/>也。八、難得行，大願成就，方能得也。九、善法行，以妙
<lb ed="X" n="0458a20"/><lb ed="R012" n="0733a17"/>善力，說法軌物也。十、眞實行，體眞實智，一切誠諦
<lb ed="X" n="0458a21"/><lb ed="R012" n="0733a18"/>也。此十行，正以十波羅蜜爲本，而無行不攝矣。<note place="inline">此品
<lb ed="X" n="0458a22"/><lb ed="R012" n="0733b01"/>計二卷</note>。</p>
<lb ed="X" n="0458a23"/><lb ed="R012" n="0733b02"/><p xml:id="pX08p0458a2301">四無盡藏品，說信、戒、慚、愧、聞、施、慧、念、持、辯十種藏。前
<lb ed="X" n="0458a24"/><lb ed="R012" n="0733b03"/>七名七聖財，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0458001" n="0458001"/>以二守護後一，積而能散。又前九蘊
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0458b" n="0458b"/>
<lb ed="X" n="0458b01"/><lb ed="R012" n="0733b04"/>積，後一出生，一一行量，體含法界，德用不窮，故名
<lb ed="X" n="0458b02"/><lb ed="R012" n="0733b05"/>爲藏。以此成前十行之法，使行行無盡；成後十向
<lb ed="X" n="0458b03"/><lb ed="R012" n="0733b06"/>之法，使昇進無盡，故繼此說十迴向法。<note place="inline">此品計一卷</note></p>
<lb ed="X" n="0458b04"/><lb ed="R012" n="0733b07"/><p xml:id="pX08p0458b0401">十迴向者，前十住十行，出俗心多，大悲行劣。至此則
<lb ed="X" n="0458b05"/><lb ed="R012" n="0733b08"/>以十住所得諸佛之智，十行所行出世之行，濟以
<lb ed="X" n="0458b06"/><lb ed="R012" n="0733b09"/>悲願，處俗利生，迴眞向俗，迴智向悲，使眞俗圓融，
<lb ed="X" n="0458b07"/><lb ed="R012" n="0733b10"/>智悲不二，而迴向菩提實際，總通五位，利被一切，
<lb ed="X" n="0458b08"/><lb ed="R012" n="0733b11"/>是名迴向。智斷恩德，由此具足，法報化身，由此成
<lb ed="X" n="0458b09"/><lb ed="R012" n="0733b12"/>就也。十迴向法門，卽第五會<name role="" type="person">兜率天</name>，說有三品：一
<lb ed="X" n="0458b10"/><lb ed="R012" n="0733b13"/>昇<name role="" type="person">兜率天</name>品，二兜率偈讚品，三十迴向。</p>
<lb ed="X" n="0458b11"/><lb ed="R012" n="0733b14"/><p xml:id="pX08p0458b1101">初、昇<name role="" type="person">兜率天</name>品者，兜率，此云知足。此天不離欲界，而
<lb ed="X" n="0458b12"/><lb ed="R012" n="0733b15"/>於欲境無所染著，故名知足。此天居欲界五天之
<lb ed="X" n="0458b13"/><lb ed="R012" n="0733b16"/>中，於此說十迴向者，表迴眞向俗、迴智向悲，雖涉
<lb ed="X" n="0458b14"/><lb ed="R012" n="0733b17"/>塵勞，無所染著，常處中道，無所偏滯也。此品明從
<lb ed="X" n="0458b15"/><lb ed="R012" n="0733b18"/>十行昇進，及叙<name role="" type="person">兜率天</name>王敷座迎佛之事。經云：兜
<lb ed="X" n="0458b16"/><lb ed="R012" n="0734a01"/>率天王於其殿上敷摩尼寶座，有百萬億層級，其
<lb ed="X" n="0458b17"/><lb ed="R012" n="0734a02"/>諸莊嚴供養之具各百萬億，有十信、十住等菩薩
<lb ed="X" n="0458b18"/><lb ed="R012" n="0734a03"/>亦百萬億，纔見此座，各獲法利，表迴向法總通五
<lb ed="X" n="0458b19"/><lb ed="R012" n="0734a04"/>位，圓融無盡也。十住法座有百千層級，十行有百
<lb ed="X" n="0458b20"/><lb ed="R012" n="0734a05"/>萬，十向有百萬億，皆表昇進，位位增勝也。蓋自十
<lb ed="X" n="0458b21"/><lb ed="R012" n="0734a06"/>住至此，智行悲願<anchor xml:id="nkr_note_add_0458b2101" n="0458b2101"/><anchor xml:id="beg0458b2101" n="0458b2101"/>已<anchor xml:id="end0458b2101"/>全，菩薩道法<anchor xml:id="nkr_note_add_0458b2102" n="0458b2102"/><anchor xml:id="beg0458b2102" n="0458b2102"/>已<anchor xml:id="end0458b2102"/>備，雖後二位
<lb ed="X" n="0458b22"/><lb ed="R012" n="0734a07"/>不出此法藏，茲總通而迴向一切，則功利德用圓
<lb ed="X" n="0458b23"/><lb ed="R012" n="0734a08"/>融無盡，故凡事法各百萬億也。<name role="" type="person">兜率天</name>王請佛亦
<lb ed="X" n="0458b24"/><lb ed="R012" n="0734a09"/>說十偈，擧十如來曾入此殿，論謂：此明諸佛道迹
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0458c" n="0458c"/>
<lb ed="X" n="0458c01"/><lb ed="R012" n="0734a10"/>本自周徧，古今不異也。<note place="inline">此品計一卷</note></p>
<lb ed="X" n="0458c02"/><lb ed="R012" n="0734a11"/><p xml:id="pX08p0458c0201">二、兜率偈讚品，卽金剛幢等十菩薩讚顯當位之法，
<lb ed="X" n="0458c03"/><lb ed="R012" n="0734a12"/>勸示昇進，表此位智悲利生，破惑摧邪，而自無傾
<lb ed="X" n="0458c04"/><lb ed="R012" n="0734a13"/>動，故以金剛幢讚顯也<note place="inline">此品與迴向品初卷共一卷</note>。</p>
<lb ed="X" n="0458c05"/><lb ed="R012" n="0734a14"/><p xml:id="pX08p0458c0501">三、十迴向品。正說十向名義，示當位所行之行。一、救
<lb ed="X" n="0458c06"/><lb ed="R012" n="0734a15"/>生離相者，大悲廣濟、大智無著也。二、不壞迴向者，
<lb ed="X" n="0458c07"/><lb ed="R012" n="0734a16"/>於三寶等得不壞信也。三、等一切佛者，學三世佛
<lb ed="X" n="0458c08"/><lb ed="R012" n="0734a17"/>所修迴向也。四、至一切處者，悲願事行稱周法界
<lb ed="X" n="0458c09"/><lb ed="R012" n="0734a18"/>也。五、無盡功德藏者，緣無盡境、成無盡功、得無盡
<lb ed="X" n="0458c10"/><lb ed="R012" n="0734b01"/>果也。六、隨順堅固者，善行常隨堅固平等法性，則
<lb ed="X" n="0458c11"/><lb ed="R012" n="0734b02"/>一切善根悉堅固也。七、等順衆生者，以平等心隨
<lb ed="X" n="0458c12"/><lb ed="R012" n="0734b03"/>物饒益也。八、眞如相者，體眞行慈，無有作相也。九、
<lb ed="X" n="0458c13"/><lb ed="R012" n="0734b04"/>無著無縛解脫者，不於見著、不爲相縛，作用自在
<lb ed="X" n="0458c14"/><lb ed="R012" n="0734b05"/>也。十、法界無量者，稱性起用，超過諸量也。此迴向
<lb ed="X" n="0458c15"/><lb ed="R012" n="0734b06"/>法，以大願力融會智、悲、生死、涅槃，成一法界眞自
<lb ed="X" n="0458c16"/><lb ed="R012" n="0734b07"/>在法，作後二位果德之基，融前三位成十地行，故
<lb ed="X" n="0458c17"/><lb ed="R012" n="0734b08"/>繼此說十地法<note place="inline">此品計十一卷</note>。</p>
<lb ed="X" n="0458c18"/><lb ed="R012" n="0734b09"/><p xml:id="pX08p0458c1801">十地者，蘊積前法至於成實，一切佛法依此發生，故
<lb ed="X" n="0458c19"/><lb ed="R012" n="0734b10"/>謂之地。經云：趣入菩薩諸地行，一切佛法所從生。
<lb ed="X" n="0458c20"/><lb ed="R012" n="0734b11"/>十地法門卽第六會<name role="" type="person">他化天</name>說一品，<name role="" type="person">他化天</name>乃欲
<lb ed="X" n="0458c21"/><lb ed="R012" n="0734b12"/>界之頂。依此說十地者，表十地之行依衆生應化，
<lb ed="X" n="0458c22"/><lb ed="R012" n="0734b13"/>無自化也。蓋前爲三賢猶爲自利，此爲十聖純是
<lb ed="X" n="0458c23"/><lb ed="R012" n="0734b14"/>利他，故無自化。此地以普光明智爲體，所謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0458c2301" n="0458c2301"/><anchor xml:id="beg0458c2301" n="0458c2301"/>已<anchor xml:id="end0458c2301"/>踐
<lb ed="X" n="0458c24"/><lb ed="R012" n="0734b15"/>如來普光明地。前四位雖不離此體，但蘊積之功
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0459a" n="0459a"/>
<lb ed="X" n="0459a01"/><lb ed="R012" n="0734b16"/>未全，不得名地。此則通初徹末，功行<anchor xml:id="nkr_note_add_0459a0101" n="0459a0101"/><anchor xml:id="beg0459a0101" n="0459a0101"/>已<anchor xml:id="end0459a0101"/>全，卽前四
<lb ed="X" n="0459a02"/><lb ed="R012" n="0734b17"/>位融爲一法，故名諸佛智地。自此至十一地更無
<lb ed="X" n="0459a03"/><lb ed="R012" n="0734b18"/>別法。論云：此十地法通初徹末，爲一際法門。此諸
<lb ed="X" n="0459a04"/><lb ed="R012" n="0735a01"/>菩薩皆當會雲集之衆，金剛藏爲上首，承佛神力
<lb ed="X" n="0459a05"/><lb ed="R012" n="0735a02"/>爲衆說十地名<anchor xml:id="nkr_note_add_0459a0501" n="0459a0501"/><anchor xml:id="beg0459a0501" n="0459a0501"/>已<anchor xml:id="end0459a0501"/>，不解其義，示諸佛智地法不輕
<lb ed="X" n="0459a06"/><lb ed="R012" n="0735a03"/>授也。時解脫月與衆菩薩殷勤三請，然後乃說，故
<lb ed="X" n="0459a07"/><lb ed="R012" n="0735a04"/>曰請法主伴。此衆初三十七位同名爲藏，獨後一
<lb ed="X" n="0459a08"/><lb ed="R012" n="0735a05"/>位名解脫月者，表此位依金剛智蘊積前法，加以
<lb ed="X" n="0459a09"/><lb ed="R012" n="0735a06"/>三十七道品，助令充實廣大具足名藏，至獲滿果
<lb ed="X" n="0459a10"/><lb ed="R012" n="0735a07"/>名解脫月也。經於諸地多云：菩薩住此地<anchor xml:id="nkr_note_add_0459a1001" n="0459a1001"/><anchor xml:id="beg0459a1001" n="0459a1001"/>已<anchor xml:id="end0459a1001"/>，以大
<lb ed="X" n="0459a11"/><lb ed="R012" n="0735a08"/>願力得見多佛，所謂見多百佛、多千佛，乃至多百
<lb ed="X" n="0459a12"/><lb ed="R012" n="0735a09"/>千億那由他佛，悉以深心敬事供養。此乃功依地
<lb ed="X" n="0459a13"/><lb ed="R012" n="0735a10"/>滿，智以願圓，能於佛境互參徧徹，故得見如是多
<lb ed="X" n="0459a14"/><lb ed="R012" n="0735a11"/>佛承事供養。剛藏身中現出智佛者，經至法雲地，
<lb ed="X" n="0459a15"/><lb ed="R012" n="0735a12"/>說此地菩薩種種無量神通智力，大衆皆疑，於是
<lb ed="X" n="0459a16"/><lb ed="R012" n="0735a13"/><name role="" type="person">金剛藏菩薩</name>入一切佛國體性三昧時會，皆見自
<lb ed="X" n="0459a17"/><lb ed="R012" n="0735a14"/>身在剛藏身中，又見其中菩提樹師子座上有佛，
<lb ed="X" n="0459a18"/><lb ed="R012" n="0735a15"/>號一切智通王，諸相莊嚴，說不能盡。論云：一切佛
<lb ed="X" n="0459a19"/><lb ed="R012" n="0735a16"/>國體性，卽無作法性身也；菩提樹，卽法性中覺體；
<lb ed="X" n="0459a20"/><lb ed="R012" n="0735a17"/>智通王，卽法性中妙智也。人人本具，唯不自加行
<lb ed="X" n="0459a21"/><lb ed="R012" n="0735a18"/>顯發耳。愚謂：行人苟自顯發，不獨不疑十地菩薩
<lb ed="X" n="0459a22"/><lb ed="R012" n="0735b01"/>神通智力，足知華嚴所詮一切佛德，皆吾性之常
<lb ed="X" n="0459a23"/><lb ed="R012" n="0735b02"/>分也。刹塵同名等者，剛藏菩薩說十地<anchor xml:id="nkr_note_add_0459a2301" n="0459a2301"/><anchor xml:id="beg0459a2301" n="0459a2301"/>已<anchor xml:id="end0459a2301"/>，十方各
<lb ed="X" n="0459a24"/><lb ed="R012" n="0735b03"/>十佛刹塵菩薩同名金剛藏，從金剛幢所來爲作
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0459b" n="0459b"/>
<lb ed="X" n="0459b01"/><lb ed="R012" n="0735b04"/>證，表此地行法十方同道，皆智地果，摧伏一切，而
<lb ed="X" n="0459b02"/><lb ed="R012" n="0735b05"/>自體無動也。<note place="inline">此品計六卷</note></p>
<lb ed="X" n="0459b03"/><lb ed="R012" n="0735b06"/><p xml:id="pX08p0459b0301">十一地者，卽等覺位也。超出十地，名十一地，卽第七
<lb ed="X" n="0459b04"/><lb ed="R012" n="0735b07"/>會三禪天說一品。以初禪離憂，二禪滅苦，三禪惟
<lb ed="X" n="0459b05"/><lb ed="R012" n="0735b08"/>是法悅妙樂。依此說十一地者，表進修功成，迴超
<lb ed="X" n="0459b06"/><lb ed="R012" n="0735b09"/>諸苦，常享法樂也。其品名佛華，其文未來。謂之佛
<lb ed="X" n="0459b07"/><lb ed="R012" n="0735b10"/>華者，初登佛地，果行未滿故也。蓋華對果言，故繼
<lb ed="X" n="0459b08"/><lb ed="R012" n="0735b11"/>此說佛果行也<note place="inline">此品梵文未來</note>。</p>
<lb ed="X" n="0459b09"/><lb ed="R012" n="0735b12"/><p xml:id="pX08p0459b0901">約五位至此答前所問者，十住答菩薩智海也，十
<lb ed="X" n="0459b10"/><lb ed="R012" n="0735b13"/>行菩薩行海也，十向菩薩誓願海也，十地菩薩地
<lb ed="X" n="0459b11"/><lb ed="R012" n="0735b14"/>海也，十一地菩薩出離海也。所謂菩薩波羅蜜，菩
<lb ed="X" n="0459b12"/><lb ed="R012" n="0735b15"/>薩神通，菩薩乘，菩薩助道等海，皆備於此。次自十
<lb ed="X" n="0459b13"/><lb ed="R012" n="0735b16"/>定至壽量不思議普賢行十一品，答佛壽量海，佛
<lb ed="X" n="0459b14"/><lb ed="R012" n="0735b17"/>變化海，佛解脫海，而所答盡矣。後法界品圓彰重
<lb ed="X" n="0459b15"/><lb ed="R012" n="0735b18"/>諭五位因果，則三十七答亦依前圓彰重諭也。</p>
<lb ed="X" n="0459b16"/><lb ed="R012" n="0736a01"/><p xml:id="pX08p0459b1601">夫說五位之法，始於忉利，終於三禪。諸天延佛，始
<lb ed="X" n="0459b17"/><lb ed="R012" n="0736a02"/>於置座，終於敷座者，以住於佛住，亦未離乎住。故
<lb ed="X" n="0459b18"/><lb ed="R012" n="0736a03"/>十住之法，於地居之天，忉利說之，其座則安置而
<lb ed="X" n="0459b19"/><lb ed="R012" n="0736a04"/>未至於化也。行行皆眞，超然絕俗。故十行之法，於
<lb ed="X" n="0459b20"/><lb ed="R012" n="0736a05"/>空居之天，夜摩說之，其座則化之而未至於敷也。
<lb ed="X" n="0459b21"/><lb ed="R012" n="0736a06"/>眞則自利，非所以利他。化則依空，非所以入有。必
<lb ed="X" n="0459b22"/><lb ed="R012" n="0736a07"/>須迴眞入俗，運智行悲，使上可超乎欲境，下可同
<lb ed="X" n="0459b23"/><lb ed="R012" n="0736a08"/>乎萬物。故十迴向法，於五天之中，兜率說之，其座
<lb ed="X" n="0459b24"/><lb ed="R012" n="0736a09"/>則敷而布之，不止於能置能化而<anchor xml:id="nkr_note_add_0459b2401" n="0459b2401"/><anchor xml:id="beg0459b2401" n="0459b2401"/>已<anchor xml:id="end0459b2401"/>。自是蘊功成
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0459c" n="0459c"/>
<lb ed="X" n="0459c01"/><lb ed="R012" n="0736a10"/>實，廣博如地，妙用發越，不依漸次。故十地之法，越
<lb ed="X" n="0459c02"/><lb ed="R012" n="0736a11"/>化樂而於<name role="" type="person">他化天</name>說之。過此則入等覺位，迥超諸
<lb ed="X" n="0459c03"/><lb ed="R012" n="0736a12"/>苦，常享法樂。故十一地法，越二禪而於三禪天說。
<lb ed="X" n="0459c04"/><lb ed="R012" n="0736a13"/>其表法言意，一字不虗。五位功圓，佛果現前等者，
<lb ed="X" n="0459c05"/><lb ed="R012" n="0736a14"/>論科此爲等覺地。以住行向地，位分賢聖。行有淺
<lb ed="X" n="0459c06"/><lb ed="R012" n="0736a15"/>深，其功未圓，其覺未等。雖曰登地，是菩薩果，非佛
<lb ed="X" n="0459c07"/><lb ed="R012" n="0736a16"/>果也。兼前四法，進入此位，乃圓乃等，而佛果可得
<lb ed="X" n="0459c08"/><lb ed="R012" n="0736a17"/>矣。繼此說佛果位也。</p>
<lb ed="X" n="0459c09"/><lb ed="R012" n="0736a18"/><p xml:id="pX08p0459c0901">佛果行者，妙覺位也。自十信初因，歷五位法，修治惑
<lb ed="X" n="0459c10"/><lb ed="R012" n="0736b01"/>習，習盡智明，乃依此行以成佛果。卽第八會普光
<lb ed="X" n="0459c11"/><lb ed="R012" n="0736b02"/>殿說，有十一品，乃十定、十通、十忍、阿僧祇如來壽
<lb ed="X" n="0459c12"/><lb ed="R012" n="0736b03"/>量、菩薩住處、不思議法、十身相海、隨好功德、普賢
<lb ed="X" n="0459c13"/><lb ed="R012" n="0736b04"/>行、如來出現品是也。淸涼謂前六品明等覺因圓，
<lb ed="X" n="0459c14"/><lb ed="R012" n="0736b05"/>後五品明妙覺果滿。十信因行與此果行，皆依普
<lb ed="X" n="0459c15"/><lb ed="R012" n="0736b06"/>光殿說者，示修華嚴行，初依普光本智起信，而歷
<lb ed="X" n="0459c16"/><lb ed="R012" n="0736b07"/>位昇進，至行周果滿，未嘗離於本智也。此則因果
<lb ed="X" n="0459c17"/><lb ed="R012" n="0736b08"/>不移，本始不二，三世一念，初後不遷，乃與不動智
<lb ed="X" n="0459c18"/><lb ed="R012" n="0736b09"/>佛相應，而證不滅不生法界極果，實華嚴大旨也。</p>
<lb ed="X" n="0459c19"/><lb ed="R012" n="0736b10"/><p xml:id="pX08p0459c1901">初、十定品，示生佛共有根本智體爲寂用之源，唯果
<lb ed="X" n="0459c20"/><lb ed="R012" n="0736b11"/>佛能盡其妙，德用無涯，寄圓顯十耳。一、普光大定；
<lb ed="X" n="0459c21"/><lb ed="R012" n="0736b12"/>二、妙光大定；三、徧往佛國大定；四、淸淨深心大定；
<lb ed="X" n="0459c22"/><lb ed="R012" n="0736b13"/>五、知過去莊嚴藏大定；六、智光明藏大定；七、了一
<lb ed="X" n="0459c23"/><lb ed="R012" n="0736b14"/>切佛莊嚴大定；八、衆生差別身大定；九、法界自在
<lb ed="X" n="0459c24"/><lb ed="R012" n="0736b15"/>大定；十、無礙輪大定。謂十定者，古今諸佛寂用自
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0460a" n="0460a"/>
<lb ed="X" n="0460a01"/><lb ed="R012" n="0736b16"/>在徧周之大體，所以參融五位成一法體，無始無
<lb ed="X" n="0460a02"/><lb ed="R012" n="0736b17"/>終、不遷不動、一多純雜、同別自在。故佛將說十定
<lb ed="X" n="0460a03"/><lb ed="R012" n="0736b18"/>之名，先於普光殿入刹那際三昧，明此定體全卽
<lb ed="X" n="0460a04"/><lb ed="R012" n="0737a01"/>普光智體，無復古今延促、始終遷動之相，皆頓圓
<lb ed="X" n="0460a05"/><lb ed="R012" n="0737a02"/>於一彈指頃，故云刹那際三昧。得是三昧者，皆可
<lb ed="X" n="0460a06"/><lb ed="R012" n="0737a03"/>與毗盧同行，寂用自在矣。此卽生佛共有本智之
<lb ed="X" n="0460a07"/><lb ed="R012" n="0737a04"/>體、寂用之源也。此品佛自說十定名，令普賢說十
<lb ed="X" n="0460a08"/><lb ed="R012" n="0737a05"/>定用，明佛爲根本智體、普賢爲差別智用，二者相
<lb ed="X" n="0460a09"/><lb ed="R012" n="0737a06"/>資乃能寂用自在也。此衆有一百位，前三十位同
<lb ed="X" n="0460a10"/><lb ed="R012" n="0737a07"/>名爲慧，後七十各異名者，論以三十表三解脫、七
<lb ed="X" n="0460a11"/><lb ed="R012" n="0737a08"/>十表七覺行，謂此位菩薩依三解脫慧而行七覺
<lb ed="X" n="0460a12"/><lb ed="R012" n="0737a09"/>行，覺利羣生，其慧則同、其行則異。然三空七覺爲
<lb ed="X" n="0460a13"/><lb ed="R012" n="0737a10"/>進修初行而施於果位者，此聖人俯<anchor xml:id="nkr_note_add_0460a1301" n="0460a1301"/><anchor xml:id="beg0460a1301" n="0460a1301"/>己<anchor xml:id="end0460a1301"/>同物之行
<lb ed="X" n="0460a14"/><lb ed="R012" n="0737a11"/>也。故此品云：摩尼珠王能隨所求與物同色，而不
<lb ed="X" n="0460a15"/><lb ed="R012" n="0737a12"/>失自珠之德。喩得果寶王隨機利生，俯同羣物而
<lb ed="X" n="0460a16"/><lb ed="R012" n="0737a13"/>不失自果之德也。<note place="inline">此品計四卷</note></p>
<lb ed="X" n="0460a17"/><lb ed="R012" n="0737a14"/><p xml:id="pX08p0460a1701">次十通品，示從定起用十種智通：一他心通，二天眼
<lb ed="X" n="0460a18"/><lb ed="R012" n="0737a15"/>通，三宿命，四知未來，五天耳，六往一切刹，七善別
<lb ed="X" n="0460a19"/><lb ed="R012" n="0737a16"/>言辭，八無數色身，九達一切法，十入一切滅盡三
<lb ed="X" n="0460a20"/><lb ed="R012" n="0737a17"/>昧。此卽開六通成十通也。天眼、天耳、神足、漏盡各
<lb ed="X" n="0460a21"/><lb ed="R012" n="0737a18"/>分二，他心、宿命不分也。天眼卽二四，二約現在，四
<lb ed="X" n="0460a22"/><lb ed="R012" n="0737b01"/>約未來也。天耳卽五七，五約善聞，七約善別也。神
<lb ed="X" n="0460a23"/><lb ed="R012" n="0737b02"/>足卽六八，六約力用，八約現身也。漏盡卽九十，九
<lb ed="X" n="0460a24"/><lb ed="R012" n="0737b03"/>約智中漏盡，十約定中漏盡也。此皆以無障礙大
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0460b" n="0460b"/>
<lb ed="X" n="0460b01"/><lb ed="R012" n="0737b04"/>智爲體，非小聖所及也。此繼十定品，明從定起用，
<lb ed="X" n="0460b02"/><lb ed="R012" n="0737b05"/>故有此十種智通也。</p>
<lb ed="X" n="0460b03"/><lb ed="R012" n="0737b06"/><p xml:id="pX08p0460b0301">次十忍品示方便攝化，隨行法忍果行至此滿矣。以
<lb ed="X" n="0460b04"/><lb ed="R012" n="0737b07"/>通成忍果行滿終等者，論云：十地<anchor xml:id="nkr_note_add_0460b0401" n="0460b0401"/><anchor xml:id="beg0460b0401" n="0460b0401"/>已<anchor xml:id="end0460b0401"/>前以忍成通，
<lb ed="X" n="0460b05"/><lb ed="R012" n="0737b08"/>十一地後以通成忍。前卽隨位進修之伏忍，此卽
<lb ed="X" n="0460b06"/><lb ed="R012" n="0737b09"/>隨行利生之法忍。果行至此爲普賢行滿，純是妙
<lb ed="X" n="0460b07"/><lb ed="R012" n="0737b10"/>覺如來而不捨菩薩方便，故曰果行滿終。妙覺菩
<lb ed="X" n="0460b08"/><lb ed="R012" n="0737b11"/>薩行法忍者，經云：菩薩有如響忍、如影忍、如化、如
<lb ed="X" n="0460b09"/><lb ed="R012" n="0737b12"/>空等十忍，謂以通事利生，實非同異。譬如谷響從
<lb ed="X" n="0460b10"/><lb ed="R012" n="0737b13"/>緣所起，而與法性無違無雜。又如日光影現一切，
<lb ed="X" n="0460b11"/><lb ed="R012" n="0737b14"/>在油非油、在水非水，於川不漂、於井不沒，不異一
<lb ed="X" n="0460b12"/><lb ed="R012" n="0737b15"/>體而有彼此，不隨於物而有遠近。菩薩於無二法
<lb ed="X" n="0460b13"/><lb ed="R012" n="0737b16"/>中分別二相，善巧通達，隨行法忍皆如是也。此前
<lb ed="X" n="0460b14"/><lb ed="R012" n="0737b17"/>後數品無菩薩號，乃取經意補之<note place="inline">此品與前十通品共一卷</note>。</p>
<lb ed="X" n="0460b15"/><lb ed="R012" n="0737b18"/><p xml:id="pX08p0460b1501">次阿僧祇品及隨好功德品，明佛果所迷二愚之法，
<lb ed="X" n="0460b16"/><lb ed="R012" n="0738a01"/>所謂廣大算數愚、隨好功德愚。此二唯佛明達，菩
<lb ed="X" n="0460b17"/><lb ed="R012" n="0738a02"/>薩尙愚於此，故四十品經唯此二品是佛自說，餘
<lb ed="X" n="0460b18"/><lb ed="R012" n="0738a03"/>皆當位菩薩所說。所以明廣大算數者，爲彰佛德
<lb ed="X" n="0460b19"/><lb ed="R012" n="0738a04"/>非數量可盡也。故長行中辨能數之數無量，偈頌
<lb ed="X" n="0460b20"/><lb ed="R012" n="0738a05"/>中辨所數之德無邊也。則僧祇品明徧一切數，壽
<lb ed="X" n="0460b21"/><lb ed="R012" n="0738a06"/>量品明窮一切時，住處品明徧一切處也。論阿僧
<lb ed="X" n="0460b22"/><lb ed="R012" n="0738a07"/>祇，此云無數，此品皆擧不可數不可說法，而經云：
<lb ed="X" n="0460b23"/><lb ed="R012" n="0738a08"/>如是三世無有邊，一切菩薩皆明現。此與隨好功
<lb ed="X" n="0460b24"/><lb ed="R012" n="0738a09"/>德品明佛果所迷二愚之法，菩薩尙愚於此，唯佛
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0460c" n="0460c"/>
<lb ed="X" n="0460c01"/><lb ed="R012" n="0738a10"/>明達，故曰佛地法門。此品因心王菩薩請問發起，
<lb ed="X" n="0460c02"/><lb ed="R012" n="0738a11"/>自此至如來出現品，明佛果三業二智廣大自在，
<lb ed="X" n="0460c03"/><lb ed="R012" n="0738a12"/>此則以通成忍，致心業廣大自在如王，故依心王
<lb ed="X" n="0460c04"/><lb ed="R012" n="0738a13"/>菩薩發起也。</p>
<lb ed="X" n="0460c05"/><lb ed="R012" n="0738a14"/><p xml:id="pX08p0460c0501">次壽量品，明佛地實報稱性之壽，窮刹海無盡時分
<lb ed="X" n="0460c06"/><lb ed="R012" n="0738a15"/>而出數域之表也。讚云以日等劫無滅無生等者，
<lb ed="X" n="0460c07"/><lb ed="R012" n="0738a16"/>經云：爾時心王菩薩於衆吿言：此<name role="" type="person">娑婆世界</name>釋迦
<lb ed="X" n="0460c08"/><lb ed="R012" n="0738a17"/>佛刹一劫，於<name role="" type="person">極樂世界</name>彌陀佛刹爲一晝夜。極樂
<lb ed="X" n="0460c09"/><lb ed="R012" n="0738a18"/>一劫，於袈裟幢世界金剛堅佛刹爲一晝夜。如是
<lb ed="X" n="0460c10"/><lb ed="R012" n="0738b01"/>擧十世界，各以前位一劫爲後位一晝夜。而經云：
<lb ed="X" n="0460c11"/><lb ed="R012" n="0738b02"/>如是次第過百萬僧祇世界，最後世界一劫，皆如
<lb ed="X" n="0460c12"/><lb ed="R012" n="0738b03"/>前刹爲一晝夜。普賢同行諸大菩薩充滿其中。意
<lb ed="X" n="0460c13"/><lb ed="R012" n="0738b04"/>明佛地實報稱性之壽，無盡根本智無生滅。此由
<lb ed="X" n="0460c14"/><lb ed="R012" n="0738b05"/>心業廣大自在，以致命業廣大自在也。</p>
<lb ed="X" n="0460c15"/><lb ed="R012" n="0738b06"/><p xml:id="pX08p0460c1501">次菩薩住處品，示無方攝化，不捨世間。故擧八方，若
<lb ed="X" n="0460c16"/><lb ed="R012" n="0738b07"/>山若海，皆有聖居，無所不徧也。讚云：攝化無方等
<lb ed="X" n="0460c17"/><lb ed="R012" n="0738b08"/>者，爾時心王菩薩於衆吿言：東方有處，名仙人山，
<lb ed="X" n="0460c18"/><lb ed="R012" n="0738b09"/>從昔菩薩於中止住。現有菩薩，名金剛勝，與菩薩
<lb ed="X" n="0460c19"/><lb ed="R012" n="0738b10"/>衆常在其中說法。南方有處，名勝峰山。西方有處，
<lb ed="X" n="0460c20"/><lb ed="R012" n="0738b11"/>名金<g ref="#CB08504">𦦨</g>山。以至北方香積山、東北方<name role="" type="person">淸涼山</name>、海中
<lb ed="X" n="0460c21"/><lb ed="R012" n="0738b12"/>金剛山、東南<name role="" type="person">支提山</name>、西南光明山、西北香風山，計
<lb ed="X" n="0460c22"/><lb ed="R012" n="0738b13"/>九處，皆如上擧。後又廣擧，成二十二處。唯此九處，
<lb ed="X" n="0460c23"/><lb ed="R012" n="0738b14"/>有菩薩名。此依一<name role="" type="person">閻浮提</name>略示耳。菩薩住處，實徧
<lb ed="X" n="0460c24"/><lb ed="R012" n="0738b15"/>法界，無有方所。論云：此明佛菩薩行，周徧揚化，常
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0461a" n="0461a"/>
<lb ed="X" n="0461a01"/><lb ed="R012" n="0738b16"/>行不斷，不捨世間。此由命業廣大自在，以致行業
<lb ed="X" n="0461a02"/><lb ed="R012" n="0738b17"/>廣大自在。命業、行業，皆本於心，故皆心王菩薩所
<lb ed="X" n="0461a03"/><lb ed="R012" n="0738b18"/>說。<name role="" type="person">淸涼山</name>，卽今<name role="" type="person">五臺山</name>是也<note place="inline">此品與前二品共一卷</note>。</p>
<lb ed="X" n="0461a04"/><lb ed="R012" n="0739a01"/><p xml:id="pX08p0461a0401">次佛不思議品，明佛果法智德深廣超越，非識情思
<lb ed="X" n="0461a05"/><lb ed="R012" n="0739a02"/>議所及。讚云根本智中不思議用等者，前明佛菩
<lb ed="X" n="0461a06"/><lb ed="R012" n="0739a03"/>薩行攝化之事，此明佛不思議能化之智，非情識
<lb ed="X" n="0461a07"/><lb ed="R012" n="0739a04"/>名言所及，故曰不思議。此品乃佛神力加靑蓮華
<lb ed="X" n="0461a08"/><lb ed="R012" n="0739a05"/>藏菩薩演說，而吿蓮華藏菩薩論，謂靑蓮華藏表
<lb ed="X" n="0461a09"/><lb ed="R012" n="0739a06"/>本智無染具差別智，又吿蓮華藏者，表本智別智
<lb ed="X" n="0461a10"/><lb ed="R012" n="0739a07"/>二者相成，以顯心佛不思妙用，此則二智廣大自
<lb ed="X" n="0461a11"/><lb ed="R012" n="0739a08"/>在也。<note place="inline">此品計二卷</note></p>
<lb ed="X" n="0461a12"/><lb ed="R012" n="0739a09"/><p xml:id="pX08p0461a1201">次十身相海品，明大智攝化所感正報有十種身，謂
<lb ed="X" n="0461a13"/><lb ed="R012" n="0739a10"/>菩提身、願身、化身、力持身、相好身、威勢身、意生身、
<lb ed="X" n="0461a14"/><lb ed="R012" n="0739a11"/>福德身、智身、法身。復有十<name role="" type="person">華藏世界海</name>微塵數相
<lb ed="X" n="0461a15"/><lb ed="R012" n="0739a12"/>莊嚴，故號十身相海也。常稱三十二相，卽化身也。
<lb ed="X" n="0461a16"/><lb ed="R012" n="0739a13"/>觀無量壽佛經稱八萬四千相，卽報身也。今十華
<lb ed="X" n="0461a17"/><lb ed="R012" n="0739a14"/>藏微塵數相，卽法身也。讚云萬德莊嚴不思議智
<lb ed="X" n="0461a18"/><lb ed="R012" n="0739a15"/>等者，經擧九十七大人相至十華藏海微塵數身
<lb ed="X" n="0461a19"/><lb ed="R012" n="0739a16"/>相，是謂十身相海萬德莊嚴。論云前說心佛二智
<lb ed="X" n="0461a20"/><lb ed="R012" n="0739a17"/>不思議用，此示心佛二智不思議報，故曰不思議
<lb ed="X" n="0461a21"/><lb ed="R012" n="0739a18"/>智淸淨果佛。</p>
<lb ed="X" n="0461a22"/><lb ed="R012" n="0739b01"/><p xml:id="pX08p0461a2201">次隨好功德品，明隨塵數相有塵數好，相言其狀，好
<lb ed="X" n="0461a23"/><lb ed="R012" n="0739b02"/>言其美也。一一好中有多光明，能淨無邊界、脫無
<lb ed="X" n="0461a24"/><lb ed="R012" n="0739b03"/>間罪，功德難思也。讚云光相莊嚴不思議行等者，
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0461b" n="0461b"/>
<lb ed="X" n="0461b01"/><lb ed="R012" n="0739b04"/>經云：如來有隨好名圓滿王，出大光明名淸淨功
<lb ed="X" n="0461b02"/><lb ed="R012" n="0739b05"/>德，能照塵刹，隨諸衆生行業欲樂皆令成就。由以
<lb ed="X" n="0461b03"/><lb ed="R012" n="0739b06"/>隨行正智破諸障惱成此光明，自嚴其身兼以嚴
<lb ed="X" n="0461b04"/><lb ed="R012" n="0739b07"/>物，故曰隨好莊嚴。隨好者，隨形相好也。前明智報
<lb ed="X" n="0461b05"/><lb ed="R012" n="0739b08"/>成大人相，此明行報成隨好相，故曰不思議行淸
<lb ed="X" n="0461b06"/><lb ed="R012" n="0739b09"/>淨果佛。此二品法總彰三業二智之報廣大自在
<lb ed="X" n="0461b07"/><lb ed="R012" n="0739b10"/>也。此品吿寶手菩薩而說，表法身性光隨行接引。
<lb ed="X" n="0461b08"/><lb ed="R012" n="0739b11"/>次二聖號乃品中叙事<note place="inline">此品與前十身相海品共一卷</note>。</p>
<lb ed="X" n="0461b09"/><lb ed="R012" n="0739b12"/><p xml:id="pX08p0461b0901">次普賢行品，明佛行海，融前智門，廣施利行。讚云融
<lb ed="X" n="0461b10"/><lb ed="R012" n="0739b13"/>前智門等者，此品廣陳普賢行法，融前果智，爲入
<lb ed="X" n="0461b11"/><lb ed="R012" n="0739b14"/>塵利物，諸佛同行，如來果行至此極矣，故繼此說
<lb ed="X" n="0461b12"/><lb ed="R012" n="0739b15"/>如來出現品。次普幢佛者，爾時普賢說是法<anchor xml:id="nkr_note_add_0461b1201" n="0461b1201"/><anchor xml:id="beg0461b1201" n="0461b1201"/>已<anchor xml:id="end0461b1201"/>，十
<lb ed="X" n="0461b13"/><lb ed="R012" n="0739b16"/>方刹塵菩薩同名普賢，各從普勝世界普幢自在
<lb ed="X" n="0461b14"/><lb ed="R012" n="0739b17"/>佛所來詣此土作證，表佛普賢行之體用，以處道
<lb ed="X" n="0461b15"/><lb ed="R012" n="0739b18"/>謙柔爲普勝，摧伏自他爲普幢，理智悲願具足隨
<lb ed="X" n="0461b16"/><lb ed="R012" n="0740a01"/>緣爲自在，昇進位極冥造此道爲來詣此土。如是
<lb ed="X" n="0461b17"/><lb ed="R012" n="0740a02"/>作證，表佛普賢行徧一切處，十方同道，無二無盡
<lb ed="X" n="0461b18"/><lb ed="R012" n="0740a03"/>也<note place="inline">此品計一卷</note>。</p>
<lb ed="X" n="0461b19"/><lb ed="R012" n="0740a04"/><p xml:id="pX08p0461b1901">次如來出現品，初如來性起妙德菩薩者，此卽信首
<lb ed="X" n="0461b20"/><lb ed="R012" n="0740a05"/>文殊異號，於此請問如來出現之法，示從十信依
<lb ed="X" n="0461b21"/><lb ed="R012" n="0740a06"/>智進修，至此世出世間智悲行滿，則本智如來從
<lb ed="X" n="0461b22"/><lb ed="R012" n="0740a07"/>自性起妙德圓具，故以如來性起妙德菩薩請問
<lb ed="X" n="0461b23"/><lb ed="R012" n="0740a08"/>如來出現之法，此與前品融會三業二智之成功
<lb ed="X" n="0461b24"/><lb ed="R012" n="0740a09"/>廣大自在也。又讚云自性如來法雨所潤等者，經
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0461c" n="0461c"/>
<lb ed="X" n="0461c01"/><lb ed="R012" n="0740a10"/>說如來出現有十種無量利行之相，至音聲第十
<lb ed="X" n="0461c02"/><lb ed="R012" n="0740a11"/>相云，如來欲以正法敎化衆生，先布身雲彌覆法
<lb ed="X" n="0461c03"/><lb ed="R012" n="0740a12"/>界，示現種種光明電光，出生無量三昧雷聲，從無
<lb ed="X" n="0461c04"/><lb ed="R012" n="0740a13"/>礙悲心起大智風輪，然後於法身雲廣雨法雨，所
<lb ed="X" n="0461c05"/><lb ed="R012" n="0740a14"/>謂爲坐道場菩薩雨法界無差別法雨，爲最後身
<lb ed="X" n="0461c06"/><lb ed="R012" n="0740a15"/>菩薩雨遊戲如來祕密敎法雨，乃至爲求獨覺乘
<lb ed="X" n="0461c07"/><lb ed="R012" n="0740a16"/>者雨深知緣起遠離二邊不壞解脫法雨，爲求聲
<lb ed="X" n="0461c08"/><lb ed="R012" n="0740a17"/>聞乘者雨以智慧劍斷煩惱冤法雨，餘不勝擧，皆
<lb ed="X" n="0461c09"/><lb ed="R012" n="0740a18"/>明自性如來功圓智現無作無限自在利行也。</p>
<lb ed="X" n="0461c10"/><lb ed="R012" n="0740b01"/><p xml:id="pX08p0461c1001">次二位授記成佛衆者，普賢菩薩說如來出現法
<lb ed="X" n="0461c11"/><lb ed="R012" n="0740b02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0461c1101" n="0461c1101"/><anchor xml:id="beg0461c1101" n="0461c1101"/>已<anchor xml:id="end0461c1101"/>，十方刹塵如來，同名普賢，來爲作證。復作是言：
<lb ed="X" n="0461c12"/><lb ed="R012" n="0740b03"/>今此會中，十方刹塵菩薩，得一切菩薩神通三昧，
<lb ed="X" n="0461c13"/><lb ed="R012" n="0740b04"/>我皆與記，一生當得菩提。又有刹塵衆生，發菩提
<lb ed="X" n="0461c14"/><lb ed="R012" n="0740b05"/>心，我亦與記，當來經不可說刹塵數劫，皆得成佛，
<lb ed="X" n="0461c15"/><lb ed="R012" n="0740b06"/>號殊勝境界。此明自旣修行得果，此所化衆，亦當
<lb ed="X" n="0461c16"/><lb ed="R012" n="0740b07"/>得果。於菩薩言一生，以根機<anchor xml:id="nkr_note_add_0461c1601" n="0461c1601"/><anchor xml:id="beg0461c1601" n="0461c1601"/>已<anchor xml:id="end0461c1601"/>熟，超達之易。於衆
<lb ed="X" n="0461c17"/><lb ed="R012" n="0740b08"/>生言塵劫，以積迷之久，超達之難，特對機言耳。於
<lb ed="X" n="0461c18"/><lb ed="R012" n="0740b09"/>實性中，古今一時，三際一念，則以刹那頓證爲一
<lb ed="X" n="0461c19"/><lb ed="R012" n="0740b10"/>生。又以刹那三昧，顯出如來正智慧海，則無邊劫
<lb ed="X" n="0461c20"/><lb ed="R012" n="0740b11"/>迷，一時頓滅，爲經不可說劫，皆得成佛。號殊勝境
<lb ed="X" n="0461c21"/><lb ed="R012" n="0740b12"/>界者，迥出情計之境故也。</p><p xml:id="pX08p0461c2111" cb:place="inline">夫始於文殊發信，歷
<lb ed="X" n="0461c22"/><lb ed="R012" n="0740b13"/>位進修，至十一地，佛果旣成，又自本有定體，從定
<lb ed="X" n="0461c23"/><lb ed="R012" n="0740b14"/>起用，隨行成忍，通達二愚，享實報壽，無方攝化，不
<lb ed="X" n="0461c24"/><lb ed="R012" n="0740b15"/>捨世間，成不思之智，獲十身之報。又以普賢大行，
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0462a" n="0462a"/>
<lb ed="X" n="0462a01"/><lb ed="R012" n="0740b16"/>圓融廣利，則自性如來之德，於是明極。昔爲妄覆，
<lb ed="X" n="0462a02"/><lb ed="R012" n="0740b17"/>至此乃現，故終說如來出現品，總該果行。又說離
<lb ed="X" n="0462a03"/><lb ed="R012" n="0740b18"/>世間品，明果後利生之常道，而通爲設法治習修
<lb ed="X" n="0462a04"/><lb ed="R012" n="0741a01"/>證分也<note place="inline">此品計三卷</note>。</p>
<lb ed="X" n="0462a05"/><lb ed="R012" n="0741a02"/><p xml:id="pX08p0462a0501">淸涼科前三十一品，爲修因契果生解分。離世間
<lb ed="X" n="0462a06"/><lb ed="R012" n="0741a03"/>一品，爲托法進修成行分。</p><p xml:id="pX08p0462a0611" cb:place="inline">上釋三周中第二周
<lb ed="X" n="0462a07"/><lb ed="R012" n="0741a04"/>法竟。</p>
<lb ed="X" n="0462a08"/><lb ed="R012" n="0741a05"/><p xml:id="pX08p0462a0801">第三周第十會，入法界一品。善財南遊，重諭五位因
<lb ed="X" n="0462a09"/><lb ed="R012" n="0741a06"/>果，爲去言依行，圓彰法界分者。前則詮示法門，此
<lb ed="X" n="0462a10"/><lb ed="R012" n="0741a07"/>欲體而行之，故依善財重諭。又由前修功終，忘詮
<lb ed="X" n="0462a11"/><lb ed="R012" n="0741a08"/>頓證，入此法門，故爲去言依行。此品之文，自因推
<lb ed="X" n="0462a12"/><lb ed="R012" n="0741a09"/>廣，則示善財百城。自果反約，則示彌勒樓閣。而五
<lb ed="X" n="0462a13"/><lb ed="R012" n="0741a10"/>位行門，法界理事，目擊而盡，是謂圓彰法界。依此
<lb ed="X" n="0462a14"/><lb ed="R012" n="0741a11"/>證入，故名入法界品，卽最後逝多林給孤園所說。
<lb ed="X" n="0462a15"/><lb ed="R012" n="0741a12"/>此林園，卽西域人間。於此說法界品者，示不離人
<lb ed="X" n="0462a16"/><lb ed="R012" n="0741a13"/>間，卽佛法界也。法界會上，來集之衆，皆默示神變，
<lb ed="X" n="0462a17"/><lb ed="R012" n="0741a14"/>以彰果行。在會之衆，因其默示，亦皆默得三昧，卽
<lb ed="X" n="0462a18"/><lb ed="R012" n="0741a15"/>去言依行之意也。蓋滯詮則終迷<anchor xml:id="nkr_note_add_0462a1801" n="0462a1801"/><anchor xml:id="beg0462a1801" n="0462a1801"/>己<anchor xml:id="end0462a1801"/>證，無行則終
<lb ed="X" n="0462a19"/><lb ed="R012" n="0741a16"/>成狂解。故於最後，別設去言依行法門，托善財南
<lb ed="X" n="0462a20"/><lb ed="R012" n="0741a17"/>遊之迹，還位不廢進修，作法垂範，使人倣傚。蓋得
<lb ed="X" n="0462a21"/><lb ed="R012" n="0741a18"/>是道後，正可修行，安然順流，以入佛法界妙莊嚴
<lb ed="X" n="0462a22"/><lb ed="R012" n="0741b01"/>海。而惑者徒執去言之名，迷依行之實，遽以絕學
<lb ed="X" n="0462a23"/><lb ed="R012" n="0741b02"/>無爲爲是，以眞修正趣爲非，終自訶敎忘修，佚蕩
<lb ed="X" n="0462a24"/><lb ed="R012" n="0741b03"/>無據。則華嚴實談，稱性行法，皆爲虗設。而撥無之
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0462b" n="0462b"/>
<lb ed="X" n="0462b01"/><lb ed="R012" n="0741b04"/>狐，逐塊之類，紛紛天下矣。學者愼思。</p>
<lb ed="X" n="0462b02"/><lb ed="R012" n="0741b05"/><p xml:id="pX08p0462b0201">淸涼科。此一品爲依人證入成德分。</p><p xml:id="pX08p0462b0215" cb:place="inline">上釋第三
<lb ed="X" n="0462b03"/><lb ed="R012" n="0741b06"/>周法竟。</p>
<lb ed="X" n="0462b04"/><lb ed="R012" n="0741b07"/><p xml:id="pX08p0462b0401">大科二種常道。</p>
<lb ed="X" n="0462b05"/><lb ed="R012" n="0741b08"/><p xml:id="pX08p0462b0501">一、同塵不染，利生常道者，卽進修者五位功成，果後
<lb ed="X" n="0462b06"/><lb ed="R012" n="0741b09"/>常行也。楞嚴謂初心修行，如澄濁水，靜深不動，沙
<lb ed="X" n="0462b07"/><lb ed="R012" n="0741b10"/>土自沈，此名初伏客塵煩惱；去泥純水，名爲永斷
<lb ed="X" n="0462b08"/><lb ed="R012" n="0741b11"/>根本無明。今五位未終，功行未成，如沙土雖沈，攪
<lb ed="X" n="0462b09"/><lb ed="R012" n="0741b12"/>之則濁，未可以同塵也。及乎功成行滿，如去泥純
<lb ed="X" n="0462b10"/><lb ed="R012" n="0741b13"/>水，一任攪淘，無復染濁。故於進修功終，然後示同
<lb ed="X" n="0462b11"/><lb ed="R012" n="0741b14"/>塵不染，利生常道。此功成，菩薩運普賢行，入<g ref="#CB17496">󴑘</g>利
<lb ed="X" n="0462b12"/><lb ed="R012" n="0741b15"/>生，無作無止，無意無我，一切平等自在之行，故名
<lb ed="X" n="0462b13"/><lb ed="R012" n="0741b16"/>常道。卽第九會普光殿說離世間品。此品繼如來
<lb ed="X" n="0462b14"/><lb ed="R012" n="0741b17"/>出現品，亦於普光殿說者，示五位功成，自性如來
<lb ed="X" n="0462b15"/><lb ed="R012" n="0741b18"/>出現，還依普光本智利生，而處世無染，故名離世
<lb ed="X" n="0462b16"/><lb ed="R012" n="0742a01"/>間品。凡夫染世，不能出離；二乘雖離，不能隨順，非
<lb ed="X" n="0462b17"/><lb ed="R012" n="0742a02"/>是眞離。今明果行，悲能隨世，智能不染，故常在世
<lb ed="X" n="0462b18"/><lb ed="R012" n="0742a03"/>間，未始不離，曾無淨見，何況染相？隨離雙泯，方爲
<lb ed="X" n="0462b19"/><lb ed="R012" n="0742a04"/>眞離世間也。文中普慧雲興二百問，普賢甁瀉二
<lb ed="X" n="0462b20"/><lb ed="R012" n="0742a05"/>千酬，皆明此也。</p><p xml:id="pX08p0462b2007" cb:place="inline">次讚云：利生常行、安住十法、常
<lb ed="X" n="0462b21"/><lb ed="R012" n="0742a06"/>見十佛者，此普慧二百問中問：何等爲演說佛？何
<lb ed="X" n="0462b22"/><lb ed="R012" n="0742a07"/>等爲見佛？普賢答云：菩薩常說十佛，所謂成正覺
<lb ed="X" n="0462b23"/><lb ed="R012" n="0742a08"/>佛、無著見、願佛、出生見、業報佛、深信見、住持佛、隨
<lb ed="X" n="0462b24"/><lb ed="R012" n="0742a09"/>順見、涅槃佛、深入見、法界佛、普至見、心佛、安住見、
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0462c" n="0462c"/>
<lb ed="X" n="0462c01"/><lb ed="R012" n="0742a10"/>三昧佛、無量無依見、本性佛、明了見、隨樂佛、普授
<lb ed="X" n="0462c02"/><lb ed="R012" n="0742a11"/>見。若菩薩安住此法，則常得見無上如來。意謂於
<lb ed="X" n="0462c03"/><lb ed="R012" n="0742a12"/>正覺無著、於悲願出生、於業報生信、於住持隨順、
<lb ed="X" n="0462c04"/><lb ed="R012" n="0742a13"/>於涅槃深入、於法界普至、於心安住、於三昧無依、
<lb ed="X" n="0462c05"/><lb ed="R012" n="0742a14"/>於本性明了、於隨樂普授。隨樂者，隨機所樂而應
<lb ed="X" n="0462c06"/><lb ed="R012" n="0742a15"/>之也。能安此法，則無所說而非佛、無所見而非佛
<lb ed="X" n="0462c07"/><lb ed="R012" n="0742a16"/>也，故曰常說十佛、常見十佛也。<note place="inline">此離世間品計七卷</note>。</p>
<lb ed="X" n="0462c08"/><lb ed="R012" n="0742a17"/><p xml:id="pX08p0462c0801">圓彰重諭，注科分五。</p>
<lb ed="X" n="0462c09"/><lb ed="R012" n="0742a18"/><p xml:id="pX08p0462c0901">初、圓彰行境。衆讚云：忘詮頓證，一念圓該者，此法界
<lb ed="X" n="0462c10"/><lb ed="R012" n="0742b01"/>會上初集之衆，表五位法而不分五位，意顯忘前
<lb ed="X" n="0462c11"/><lb ed="R012" n="0742b02"/>言詮，頓證行境，一念圓該，無復漸次也。</p><p xml:id="pX08p0462c1116" cb:place="inline">二、同會
<lb ed="X" n="0462c12"/><lb ed="R012" n="0742b03"/>請法。衆讚云永出有海五百聲聞者，此法界會上
<lb ed="X" n="0462c13"/><lb ed="R012" n="0742b04"/>示現聲聞與菩薩世主同請當品之法，卽舍利弗
<lb ed="X" n="0462c14"/><lb ed="R012" n="0742b05"/>等，名列在後。經歎德云永出有海住無礙處，於佛
<lb ed="X" n="0462c15"/><lb ed="R012" n="0742b06"/>智海深信趣入。又讚云常利衆生無量世主者，經
<lb ed="X" n="0462c16"/><lb ed="R012" n="0742b07"/>歎德云常利衆生爲不請友，卽大權菩薩示爲世
<lb ed="X" n="0462c17"/><lb ed="R012" n="0742b08"/>主也。</p><p xml:id="pX08p0462c1703" cb:place="inline">三、十方來集衆，讚云默示佛果等者，前衆
<lb ed="X" n="0462c18"/><lb ed="R012" n="0742b09"/>旣集，請問如來境智十種法門。爾時世尊以大悲
<lb ed="X" n="0462c19"/><lb ed="R012" n="0742b10"/>方便入師子頻申三昧，一切世間普皆嚴淨，十方
<lb ed="X" n="0462c20"/><lb ed="R012" n="0742b11"/>各一菩薩各從一佛界來，各現無盡法門。初東方
<lb ed="X" n="0462c21"/><lb ed="R012" n="0742b12"/>毗盧勝德王佛衆中，有菩薩名毗盧願光明，終至
<lb ed="X" n="0462c22"/><lb ed="R012" n="0742b13"/>上方普智輪光音佛衆中，有菩薩名法界差別願，
<lb ed="X" n="0462c23"/><lb ed="R012" n="0742b14"/>各與刹塵菩薩俱來，各興種種佛事供養，或陳樓
<lb ed="X" n="0462c24"/><lb ed="R012" n="0742b15"/>閣莊嚴，或陳寶地莊嚴，或陳身相莊嚴，乃至現三
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0463a" n="0463a"/>
<lb ed="X" n="0463a01"/><lb ed="R012" n="0742b16"/>世諸佛一切行海悉徧法界。此默示法界佛果本
<lb ed="X" n="0463a02"/><lb ed="R012" n="0742b17"/>行，答前所問也。所以默示者，欲令去前言詮默造
<lb ed="X" n="0463a03"/><lb ed="R012" n="0742b18"/>行境故也。師子頻申者，自在無畏適然動容之貌，
<lb ed="X" n="0463a04"/><lb ed="R012" n="0743a01"/>喩此三昧依無作智自在無爲，而適然示現廣大
<lb ed="X" n="0463a05"/><lb ed="R012" n="0743a02"/>德用也。</p><p xml:id="pX08p0463a0504" cb:place="inline">四、示現顯法。衆讚云深入智海示等迷
<lb ed="X" n="0463a06"/><lb ed="R012" n="0743a03"/>流等者，此聲聞衆因前默示法門，雖在同會皆不
<lb ed="X" n="0463a07"/><lb ed="R012" n="0743a04"/>能見，然前歎德云於佛智海深信趣入，豈實迷流？
<lb ed="X" n="0463a08"/><lb ed="R012" n="0743a05"/>蓋示同不見，以顯行境不可思議，攝諸小乘使同
<lb ed="X" n="0463a09"/><lb ed="R012" n="0743a06"/>趣入故也。</p><p xml:id="pX08p0463a0905" cb:place="inline">五、默契行境。衆讚云：蒙佛光照，不藉
<lb ed="X" n="0463a10"/><lb ed="R012" n="0743a07"/>言詮等者。聲聞旣迷行境，世尊欲令菩薩安住師
<lb ed="X" n="0463a11"/><lb ed="R012" n="0743a08"/>子頻申三昧，放眉間毫光，名普照三世法界門。時
<lb ed="X" n="0463a12"/><lb ed="R012" n="0743a09"/>衆因此悉見刹海種種名色，及佛菩薩種種應現，
<lb ed="X" n="0463a13"/><lb ed="R012" n="0743a10"/>遂皆入此三昧，亦能種種廣現，入不可說佛神變
<lb ed="X" n="0463a14"/><lb ed="R012" n="0743a11"/>海。斯皆不藉言詮，默契行境也。</p><p xml:id="pX08p0463a1413" cb:place="inline">論指<anchor xml:id="nkr_note_add_0463a1401" n="0463a1401"/><anchor xml:id="beg0463a1401" n="0463a1401"/>已<anchor xml:id="end0463a1401"/>上爲答
<lb ed="X" n="0463a15"/><lb ed="R012" n="0743a12"/>前所問法門竟，是一部經始終圓滿法界之體。以
<lb ed="X" n="0463a16"/><lb ed="R012" n="0743a13"/>下托迹重諭，又廣明行境也。</p>
<lb ed="X" n="0463a17"/><lb ed="R012" n="0743a14"/><p xml:id="pX08p0463a1701">二、忘修絕證佛果常道者，此返本還源天成之德，妙
<lb ed="X" n="0463a18"/><lb ed="R012" n="0743a15"/>覺位上無功用道也。二道則一，但前示修證，此示
<lb ed="X" n="0463a19"/><lb ed="R012" n="0743a16"/>無修；前爲學者之事，此爲諸佛之事。卽第十會入
<lb ed="X" n="0463a20"/><lb ed="R012" n="0743a17"/>法界品，總融前位因果智行，成一法界，謂之無功
<lb ed="X" n="0463a21"/><lb ed="R012" n="0743a18"/>大用圓融自在之門。所托善財南遊，始於古佛道
<lb ed="X" n="0463a22"/><lb ed="R012" n="0743b01"/>場，徧歷百城知識，終於圓契彌勒、文殊、普賢之道，
<lb ed="X" n="0463a23"/><lb ed="R012" n="0743b02"/>意在總括三世佛境因果，爲一時一際一眞法界，
<lb ed="X" n="0463a24"/><lb ed="R012" n="0743b03"/>以顯人人本有妙德，一切具足，圓融自在，故爲忘
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0463b" n="0463b"/>
<lb ed="X" n="0463b01"/><lb ed="R012" n="0743b04"/>修絕證佛果常道也。夫百軸之經，五位之法，治習
<lb ed="X" n="0463b02"/><lb ed="R012" n="0743b05"/>進修，俯爲明此本有之德。蓋修行者未發心時，無
<lb ed="X" n="0463b03"/><lb ed="R012" n="0743b06"/>明正使習氣煩惱障蔽本智，故用五位之法，重重
<lb ed="X" n="0463b04"/><lb ed="R012" n="0743b07"/>鍊治，始得明極。旣明極矣，不假修爲，譬如磨鏡，垢
<lb ed="X" n="0463b05"/><lb ed="R012" n="0743b08"/>盡明現，則功用止矣。故於最後說忘修絕證之道
<lb ed="X" n="0463b06"/><lb ed="R012" n="0743b09"/>而終焉。然法界一品耳，於前判爲去言依行，於此
<lb ed="X" n="0463b07"/><lb ed="R012" n="0743b10"/>判爲忘修絕證者，此品總成前法，理無不備，但隨
<lb ed="X" n="0463b08"/><lb ed="R012" n="0743b11"/>所成之意，判之以三周因果。托言以明，欲忘詮頓
<lb ed="X" n="0463b09"/><lb ed="R012" n="0743b12"/>證，故成之以去言依行；二種常道，因修而證，欲返
<lb ed="X" n="0463b10"/><lb ed="R012" n="0743b13"/>本還源，故成之以忘修絕證。緖有深淺，意有攸當，
<lb ed="X" n="0463b11"/><lb ed="R012" n="0743b14"/>非相違也。總而會之，前三十八品，自衆集標宗，擧
<lb ed="X" n="0463b12"/><lb ed="R012" n="0743b15"/>果發信，以歷五位，證二覺，而卒於同塵不染，利生
<lb ed="X" n="0463b13"/><lb ed="R012" n="0743b16"/>常道。此始自凡夫，終至成佛，修行證果之眞範也。
<lb ed="X" n="0463b14"/><lb ed="R012" n="0743b17"/>最後一品，去言依行，忘修絕證者，直使掃心言之
<lb ed="X" n="0463b15"/><lb ed="R012" n="0743b18"/>滯迹，復德用之大全，廓爾忘緣，超然自得，爲一經
<lb ed="X" n="0463b16"/><lb ed="R012" n="0744a01"/>之統要，實至道之淵源。校於前文，彼如百川，此如
<lb ed="X" n="0463b17"/><lb ed="R012" n="0744a02"/>大海。苟造乎此，則向之淺深源流，同異畛域，皆<g ref="#CB04474">㳷</g>
<lb ed="X" n="0463b18"/><lb ed="R012" n="0744a03"/>然不可得矣。此華藏敎海之臻極也。且托迹重諭，
<lb ed="X" n="0463b19"/><lb ed="R012" n="0744a04"/>卽善財南遊之迹。依前法體，重明一藏之意。所以
<lb ed="X" n="0463b20"/><lb ed="R012" n="0744a05"/>重明者，前則詮示法門，此欲體而行之故也。體之
<lb ed="X" n="0463b21"/><lb ed="R012" n="0744a06"/>之要，在於默得，不涉言詮。故諸位知識表法，多見
<lb ed="X" n="0463b22"/><lb ed="R012" n="0744a07"/>於動容之間。如十住德雲比丘，於別山徐步經行，
<lb ed="X" n="0463b23"/><lb ed="R012" n="0744a08"/>以示寂用不二。十行善見比丘，於林中經行，以示
<lb ed="X" n="0463b24"/><lb ed="R012" n="0744a09"/>妙行無住。十向鬻香長者，和合諸香，示智悲圓融。
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0463c" n="0463c"/>
<lb ed="X" n="0463c01"/><lb ed="R012" n="0744a10"/>十地主當春生夜神女身，示長養大悲。十一地摩
<lb ed="X" n="0463c02"/><lb ed="R012" n="0744a11"/>耶夫人，幻生成佛，示悲終智現。而卒於彌勒樓閣，
<lb ed="X" n="0463c03"/><lb ed="R012" n="0744a12"/>一彈指間，頓示十方法界無盡事相。從微至著，皆
<lb ed="X" n="0463c04"/><lb ed="R012" n="0744a13"/>欲默體，不涉言詮。雖就中有言，特緖餘耳。蓋言可
<lb ed="X" n="0463c05"/><lb ed="R012" n="0744a14"/>以詮道，終不能盡道。故孔氏曰：言不盡，意立象以
<lb ed="X" n="0463c06"/><lb ed="R012" n="0744a15"/>盡之。而祖師猶以爲未也，於是撥去名言色象，而
<lb ed="X" n="0463c07"/><lb ed="R012" n="0744a16"/>獨得於拈槌擧拂之際。方是之時，語默色象，詮示
<lb ed="X" n="0463c08"/><lb ed="R012" n="0744a17"/>不及，乃爲至矣盡矣。凡遊五十三知識法門，當如
<lb ed="X" n="0463c09"/><lb ed="R012" n="0744a18"/>是入科。又分五</p>
<lb ed="X" n="0463c10"/><lb ed="R012" n="0744b01"/><p xml:id="pX08p0463c1001">初創行啓蒙，衆讚云自根本智發覺初心者，此讚文
<lb ed="X" n="0463c11"/><lb ed="R012" n="0744b02"/>殊方便之德也。經云：爾時文殊童子從善住閣出，
<lb ed="X" n="0463c12"/><lb ed="R012" n="0744b03"/>與無量同行菩薩及常隨侍神天八部詣佛作禮，
<lb ed="X" n="0463c13"/><lb ed="R012" n="0744b04"/>辭退南行往於人間。論謂表從法身本智起差別
<lb ed="X" n="0463c14"/><lb ed="R012" n="0744b05"/>智，就俗利生創行啓蒙。此乃行門信位，爲法界諸
<lb ed="X" n="0463c15"/><lb ed="R012" n="0744b06"/>佛發行之始，法身本智發覺之初，故文殊於此改
<lb ed="X" n="0463c16"/><lb ed="R012" n="0744b07"/>稱童子，表童蒙初心自此發覺也。然前信位以文
<lb ed="X" n="0463c17"/><lb ed="R012" n="0744b08"/>殊爲信首而稱菩薩，此信位以文殊爲啓蒙而稱
<lb ed="X" n="0463c18"/><lb ed="R012" n="0744b09"/>童子者，前爲進修之門，欲由心生解自因趣果；此
<lb ed="X" n="0463c19"/><lb ed="R012" n="0744b10"/>爲造悟之門，欲解終趣行自蒙發覺。悟修異位故
<lb ed="X" n="0463c20"/><lb ed="R012" n="0744b11"/>先後異稱，然於智體初無異也。</p>
<lb ed="X" n="0463c21"/><lb ed="R012" n="0744b12"/><p xml:id="pX08p0463c2101">二、隨行發心。衆讚云觀察妙行發菩提心等者，文殊
<lb ed="X" n="0463c22"/><lb ed="R012" n="0744b13"/>南遊時，六千聲聞願隨文殊。時舍利弗於道中令
<lb ed="X" n="0463c23"/><lb ed="R012" n="0744b14"/>海覺等諸比丘觀察文殊種種妙德，文殊卽勸之
<lb ed="X" n="0463c24"/><lb ed="R012" n="0744b15"/>發菩提心，住普賢行，卽時具足一切佛法。此同進
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0464a" n="0464a"/>
<lb ed="X" n="0464a01"/><lb ed="R012" n="0744b16"/>修門，初發心時便成正覺也。</p>
<lb ed="X" n="0464a02"/><lb ed="R012" n="0744b17"/><p xml:id="pX08p0464a0201">三、頓捐業識。衆讚云智光普照，業識頓捐，迴向行門
<lb ed="X" n="0464a03"/><lb ed="R012" n="0744b18"/>等者，經云：爾時文殊勸諸比丘發菩提心<anchor xml:id="nkr_note_add_0464a0301" n="0464a0301"/><anchor xml:id="beg0464a0301" n="0464a0301"/>已<anchor xml:id="end0464a0301"/>，至覺
<lb ed="X" n="0464a04"/><lb ed="R012" n="0745a01"/>城東古佛塔廟處，說普照法界脩多羅。時大海中
<lb ed="X" n="0464a05"/><lb ed="R012" n="0745a02"/>有無量百千億龍來聞法<anchor xml:id="nkr_note_add_0464a0501" n="0464a0501"/><anchor xml:id="beg0464a0501" n="0464a0501"/>已<anchor xml:id="end0464a0501"/>，深厭龍趣，咸捨龍身，
<lb ed="X" n="0464a06"/><lb ed="R012" n="0745a03"/>生人天中。一萬諸龍於無上菩提得不退轉。意表
<lb ed="X" n="0464a07"/><lb ed="R012" n="0745a04"/>依法界行，啓蒙發心。又承智光法門一照，則出生
<lb ed="X" n="0464a08"/><lb ed="R012" n="0745a05"/>死海，頓捐業識。故大海諸龍來聞法<anchor xml:id="nkr_note_add_0464a0801" n="0464a0801"/><anchor xml:id="beg0464a0801" n="0464a0801"/>已<anchor xml:id="end0464a0801"/>，咸捨龍身。
<lb ed="X" n="0464a09"/><lb ed="R012" n="0745a06"/>又一萬諸龍發菩提心，表發覺捐業，卽能迴向萬
<lb ed="X" n="0464a10"/><lb ed="R012" n="0745a07"/>行之門。故次有由覺趣行之衆。</p>
<lb ed="X" n="0464a11"/><lb ed="R012" n="0745a08"/><p xml:id="pX08p0464a1101">四、由覺趣行衆，讚云卽俗明眞等者，時福城人聞文
<lb ed="X" n="0464a12"/><lb ed="R012" n="0745a09"/>殊在莊嚴幢<name role="" type="person">娑羅林</name>大塔廟處，四衆各五百人出
<lb ed="X" n="0464a13"/><lb ed="R012" n="0745a10"/>城來詣。福城卽覺城，莊嚴幢卽行境。四衆出城來
<lb ed="X" n="0464a14"/><lb ed="R012" n="0745a11"/>詣，表由覺趣行也。四衆皆俗士女，表卽俗明眞也。
<lb ed="X" n="0464a15"/><lb ed="R012" n="0745a12"/>各五百人，表圓彰五位也。</p><p xml:id="pX08p0464a1511" cb:place="inline">次善財讚云：依功德
<lb ed="X" n="0464a16"/><lb ed="R012" n="0745a13"/>藏示果彰因等者，善財生時，家有自然七寶伏藏，
<lb ed="X" n="0464a17"/><lb ed="R012" n="0745a14"/>五百寶器衆寶盈滿，一切庫藏財物充實，因號善
<lb ed="X" n="0464a18"/><lb ed="R012" n="0745a15"/>財。論云：此從先世信種信佛五位行門感此報生。
<lb ed="X" n="0464a19"/><lb ed="R012" n="0745a16"/>故文殊讚云：善哉功德藏。謂依先世功德藏顯此
<lb ed="X" n="0464a20"/><lb ed="R012" n="0745a17"/>伏藏也。又云：迹南遊徧參知識。是依功德藏示果
<lb ed="X" n="0464a21"/><lb ed="R012" n="0745a18"/>彰因，發五位行利被羣生也。</p>
<lb ed="X" n="0464a22"/><lb ed="R012" n="0745b01"/><p xml:id="pX08p0464a2201">五、依行昇進衆，卽善財徧參五十三知識法門。五十，
<lb ed="X" n="0464a23"/><lb ed="R012" n="0745b02"/>表五位各十波羅蜜。三，卽文殊、普賢、彌勒，爲五位
<lb ed="X" n="0464a24"/><lb ed="R012" n="0745b03"/>中智行因果，各徧五位，一一法中爲體用也。餘見
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0464b" n="0464b"/>
<lb ed="X" n="0464b01"/><lb ed="R012" n="0745b04"/>科註。科又分六：</p>
<lb ed="X" n="0464b02"/><lb ed="R012" n="0745b05"/><p xml:id="pX08p0464b0201">初十住知識讚云：從信趣定，會理契眞者。論科此爲
<lb ed="X" n="0464b03"/><lb ed="R012" n="0745b06"/>以定會理契眞門。以前優婆塞等，卽俗流純信者。
<lb ed="X" n="0464b04"/><lb ed="R012" n="0745b07"/>童子童女，卽信本末雜者。又善財依先世信種，彰
<lb ed="X" n="0464b05"/><lb ed="R012" n="0745b08"/>功德藏，通表信位。</p><p xml:id="pX08p0464b0508" cb:place="inline">善財於此初見妙峰山德雲
<lb ed="X" n="0464b06"/><lb ed="R012" n="0745b09"/>比丘，是表從信趣定，會理契眞也。山表定體，比丘
<lb ed="X" n="0464b07"/><lb ed="R012" n="0745b10"/>表眞體，德雲能雨法雨，表出世利行。善財蒙文殊
<lb ed="X" n="0464b08"/><lb ed="R012" n="0745b11"/>指南，登妙峰山，周迴觀察，見德雲在別山徐步經
<lb ed="X" n="0464b09"/><lb ed="R012" n="0745b12"/>行，示不住定亂，令修道者發信之後，須依定起觀，
<lb ed="X" n="0464b10"/><lb ed="R012" n="0745b13"/>定亂雙融，身邊見謝，然後契眞見道。見道之後，方
<lb ed="X" n="0464b11"/><lb ed="R012" n="0745b14"/>可起行修行，入十行位也。</p><p xml:id="pX08p0464b1111" cb:place="inline">二、海門國海雲比丘。
<lb ed="X" n="0464b12"/><lb ed="R012" n="0745b15"/>表。復依觀智觀生死海，成廣大智海，潛興利潤。</p>
<lb ed="X" n="0464b13"/><lb ed="R012" n="0745b16"/><p xml:id="pX08p0464b1301">三、善住比丘，表此位治三界惑習<anchor xml:id="nkr_note_add_0464b1301" n="0464b1301"/><anchor xml:id="beg0464b1301" n="0464b1301"/>已<anchor xml:id="end0464b1301"/>盡，住無所住，
<lb ed="X" n="0464b14"/><lb ed="R012" n="0745b17"/>名爲善住。</p><p xml:id="pX08p0464b1405" cb:place="inline">四、彌伽長者，此云能伏，表眞俗二智
<lb ed="X" n="0464b15"/><lb ed="R012" n="0745b18"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0464b1501" n="0464b1501"/><anchor xml:id="beg0464b1501" n="0464b1501"/>已<anchor xml:id="end0464b1501"/>備，能伏邪見異道。</p><p xml:id="pX08p0464b1509" cb:place="inline">五、解脫：長者與彌伽皆俗
<lb ed="X" n="0464b16"/><lb ed="R012" n="0746a01"/>士，明前三比丘修出世智慧，此二長者修世間智
<lb ed="X" n="0464b17"/><lb ed="R012" n="0746a02"/>慧。由會理契眞，從眞入俗，眞俗無礙，是名解脫。</p>
<lb ed="X" n="0464b18"/><lb ed="R012" n="0746a03"/><p xml:id="pX08p0464b1801">六、海幢比丘又表合前二智廣大如海，摧破衆生
<lb ed="X" n="0464b19"/><lb ed="R012" n="0746a04"/>一切惑業。</p><p xml:id="pX08p0464b1905" cb:place="inline">七、休捨，此云滿願優婆夷，表入廛慈
<lb ed="X" n="0464b20"/><lb ed="R012" n="0746a05"/>悲，謂滿自本願，徧化衆生也。</p><p xml:id="pX08p0464b2012" cb:place="inline">八、毗目瞿沙，此云
<lb ed="X" n="0464b21"/><lb ed="R012" n="0746a06"/>出聲可畏。仙人表不滯眞，俗謂無功智明，言論無
<lb ed="X" n="0464b22"/><lb ed="R012" n="0746a07"/>滯，善伏邪異，故曰出聲可畏。</p><p xml:id="pX08p0464b2212" cb:place="inline">九、勝熱婆羅門，表
<lb ed="X" n="0464b23"/><lb ed="R012" n="0746a08"/>得法自在，示同外道，令諸邪途攝伏煩惱，故名勝
<lb ed="X" n="0464b24"/><lb ed="R012" n="0746a09"/>熱。</p><p xml:id="pX08p0464b2402" cb:place="inline">十、慈行童女，乃師子幢王女，表從智生悲，處
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0464c" n="0464c"/>
<lb ed="X" n="0464c01"/><lb ed="R012" n="0746a10"/>染不染。前第七婆夷，雖表大悲，而未斷度生愛習，
<lb ed="X" n="0464c02"/><lb ed="R012" n="0746a11"/>至此大悲行滿，任運利生，無復染習，故以童女表
<lb ed="X" n="0464c03"/><lb ed="R012" n="0746a12"/>之。</p>
<lb ed="X" n="0464c04"/><lb ed="R012" n="0746a13"/><p xml:id="pX08p0464c0401">五位知識，唯初位正表當位之法，餘皆智悲相濟
<lb ed="X" n="0464c05"/><lb ed="R012" n="0746a14"/>增進之行，未見經文，難爲廣釋，今各略示修行綱
<lb ed="X" n="0464c06"/><lb ed="R012" n="0746a15"/>要而<anchor xml:id="nkr_note_add_0464c0601" n="0464c0601"/><anchor xml:id="beg0464c0601" n="0464c0601"/>已<anchor xml:id="end0464c0601"/>。大抵以行人未發心時，無明正使習氣煩
<lb ed="X" n="0464c07"/><lb ed="R012" n="0746a16"/>惱障蔽本智，使癡迷不覺，淪墜惡道，故今依自心
<lb ed="X" n="0464c08"/><lb ed="R012" n="0746a17"/>普光明智，發信進入十住，契佛眞智，名爲見道。眞
<lb ed="X" n="0464c09"/><lb ed="R012" n="0746a18"/>智旣明，無明始謝，然習氣尙存，根未成熟，故用五
<lb ed="X" n="0464c10"/><lb ed="R012" n="0746b01"/>位重重逆順鍊磨習氣，開擴正見，增修福慧，名爲
<lb ed="X" n="0464c11"/><lb ed="R012" n="0746b02"/>修道。習氣旣盡，本智洞圓，如淨長空，廓無纖翳，大
<lb ed="X" n="0464c12"/><lb ed="R012" n="0746b03"/>慈之日，普照羣幽，大悲之月，淸涼有海，衆行萬德，
<lb ed="X" n="0464c13"/><lb ed="R012" n="0746b04"/>靡所不具，名爲證果。此華嚴之盡道，諸佛之能事
<lb ed="X" n="0464c14"/><lb ed="R012" n="0746b05"/>也。若直求一解脫出世之果，卽二乘小道，無以圓
<lb ed="X" n="0464c15"/><lb ed="R012" n="0746b06"/>成一切種智。是故五十三知識，備設一切法門，而
<lb ed="X" n="0464c16"/><lb ed="R012" n="0746b07"/>善財示迹徧歷，以引發行人，使於一切境上，鍊治
<lb ed="X" n="0464c17"/><lb ed="R012" n="0746b08"/>開擴，伏心忍性，增益其所不能，而共圓種智之果，
<lb ed="X" n="0464c18"/><lb ed="R012" n="0746b09"/>實曲成萬物之大範也，惟行人則之。</p>
<lb ed="X" n="0464c19"/><lb ed="R012" n="0746b10"/><p xml:id="pX08p0464c1901">次解脫見佛者，此第五、住知識。示善財法門，入如
<lb ed="X" n="0464c20"/><lb ed="R012" n="0746b11"/>來無礙莊嚴解脫門，於自身中現無盡佛刹諸莊
<lb ed="X" n="0464c21"/><lb ed="R012" n="0746b12"/>嚴事，隨意能見十方諸佛菩薩意，明卽俗身相含
<lb ed="X" n="0464c22"/><lb ed="R012" n="0746b13"/>佛刹也。</p><p xml:id="pX08p0464c2204" cb:place="inline">次休捨親事佛者，卽第七，住知識。因善
<lb ed="X" n="0464c23"/><lb ed="R012" n="0746b14"/>財問所得法門久近，遂歷擧往昔所親事佛，明積
<lb ed="X" n="0464c24"/><lb ed="R012" n="0746b15"/>行之久也。</p><p xml:id="pX08p0464c2405" cb:place="inline">上釋五位，初十住智爲本門竟。</p>
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0465a" n="0465a"/>
<lb ed="X" n="0465a01"/><lb ed="R012" n="0746b16"/><p xml:id="pX08p0465a0101">次釋依智起行門。</p>
<lb ed="X" n="0465a02"/><lb ed="R012" n="0746b17"/><p xml:id="pX08p0465a0201">第二、十行知識讚云：依佛眞智治習利生等者，論科
<lb ed="X" n="0465a03"/><lb ed="R012" n="0746b18"/>此爲依眞發起諸行門，謂依十住智發此行門，內
<lb ed="X" n="0465a04"/><lb ed="R012" n="0747a01"/>以習治，外以利生，羣機不窮，故利行無盡也。</p><p xml:id="pX08p0465a0418" cb:place="inline">初
<lb ed="X" n="0465a05"/><lb ed="R012" n="0747a02"/>位以三眼國善見比丘表者，示治習利生，須以智
<lb ed="X" n="0465a06"/><lb ed="R012" n="0747a03"/>眼觀根，法眼知法，慧眼決擇，乃爲善見，可入菩薩
<lb ed="X" n="0465a07"/><lb ed="R012" n="0747a04"/>行門也。</p><p xml:id="pX08p0465a0704" cb:place="inline">二自在主童子，表依眞起行，王道自在。</p>
<lb ed="X" n="0465a08"/><lb ed="R012" n="0747a05"/><p xml:id="pX08p0465a0801">三、具足優婆夷，表隨智起悲，於一切境常施佛
<lb ed="X" n="0465a09"/><lb ed="R012" n="0747a06"/>事，名爲具足。</p><p xml:id="pX08p0465a0906" cb:place="inline">四明智居士，表運悲處俗，世智圓
<lb ed="X" n="0465a10"/><lb ed="R012" n="0747a07"/>融，卽無明智。</p><p xml:id="pX08p0465a1006" cb:place="inline">五法寶髻，表智悲行圓，總攝諸位，
<lb ed="X" n="0465a11"/><lb ed="R012" n="0747a08"/>如髻總五體。</p><p xml:id="pX08p0465a1106" cb:place="inline">六、普眼長者，表至此行門，世出世
<lb ed="X" n="0465a12"/><lb ed="R012" n="0747a09"/>法，無不徧見。</p><p xml:id="pX08p0465a1206" cb:place="inline">七、<name role="" type="person">無厭足王</name>，表權示攝伏利生無
<lb ed="X" n="0465a13"/><lb ed="R012" n="0747a10"/>厭。</p><p xml:id="pX08p0465a1302" cb:place="inline">八大光王，表無功行滿，智照自在。</p><p xml:id="pX08p0465a1315" cb:place="inline">九、不動
<lb ed="X" n="0465a14"/><lb ed="R012" n="0747a11"/>優婆夷，表妙行成就，於世五欲及一切境，心無所
<lb ed="X" n="0465a15"/><lb ed="R012" n="0747a12"/>動。</p><p xml:id="pX08p0465a1502" cb:place="inline">十、徧行外道，表行純心寂，示化邪流，徧同其
<lb ed="X" n="0465a16"/><lb ed="R012" n="0747a13"/>事。上皆依智治習，利生之行也。</p>
<lb ed="X" n="0465a17"/><lb ed="R012" n="0747a14"/><p xml:id="pX08p0465a1701">次八部衆，卽善見比丘在林中經行，神天八部圍
<lb ed="X" n="0465a18"/><lb ed="R012" n="0747a15"/>繞恭敬，表十行攝生，依根徧周。</p><p xml:id="pX08p0465a1813" cb:place="inline">上釋依智起行
<lb ed="X" n="0465a19"/><lb ed="R012" n="0747a16"/>門竟。</p>
<lb ed="X" n="0465a20"/><lb ed="R012" n="0747a17"/><p xml:id="pX08p0465a2001">次釋濟行以願門。</p>
<lb ed="X" n="0465a21"/><lb ed="R012" n="0747a18"/><p xml:id="pX08p0465a2101">第三十迴向知識。讚云：由眞入俗，融智同悲，廣大願
<lb ed="X" n="0465a22"/><lb ed="R012" n="0747b01"/>門者。論科此爲理智大悲願行會融門。以初住智
<lb ed="X" n="0465a23"/><lb ed="R012" n="0747b02"/>爲本，次依智起行，猶多出俗之心。及至此位，濟行
<lb ed="X" n="0465a24"/><lb ed="R012" n="0747b03"/>以願，乃能迴眞向俗，迴智向悲。然後理事圓融，成
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0465b" n="0465b"/>
<lb ed="X" n="0465b01"/><lb ed="R012" n="0747b04"/>法界行，而超三賢，入十聖矣。</p><p xml:id="pX08p0465b0112" cb:place="inline">初位以廣大國鬻
<lb ed="X" n="0465b02"/><lb ed="R012" n="0747b05"/>香長者表者，示以廣大願和融智悲，成法身香普
<lb ed="X" n="0465b03"/><lb ed="R012" n="0747b06"/>熏一切也。</p><p xml:id="pX08p0465b0305" cb:place="inline">二、婆施羅，此云自在船師，表迴向行
<lb ed="X" n="0465b04"/><lb ed="R012" n="0747b07"/>於生死海，利導自在也。</p><p xml:id="pX08p0465b0410" cb:place="inline">三、無上勝長者，表雖化
<lb ed="X" n="0465b05"/><lb ed="R012" n="0747b08"/>塵勞而超出世間，名無上勝。</p><p xml:id="pX08p0465b0512" cb:place="inline">四、師子頻申尼，表
<lb ed="X" n="0465b06"/><lb ed="R012" n="0747b09"/>迴眞入俗，行無染慈，適悅無畏。</p><p xml:id="pX08p0465b0613" cb:place="inline">五、<name role="" type="person">婆須密</name>女：此
<lb ed="X" n="0465b07"/><lb ed="R012" n="0747b10"/>云世友，亦云天友，示不染之染，徧與人天作師友
<lb ed="X" n="0465b08"/><lb ed="R012" n="0747b11"/>也。</p><p xml:id="pX08p0465b0802" cb:place="inline">六、<g ref="#CB16014">鞞</g>瑟胝羅，此云包攝，表入俗智悲廣大，包
<lb ed="X" n="0465b09"/><lb ed="R012" n="0747b12"/>攝一切法門。</p><p xml:id="pX08p0465b0906" cb:place="inline">七，觀音菩薩表大悲。</p><p xml:id="pX08p0465b0914" cb:place="inline">八、東方正
<lb ed="X" n="0465b10"/><lb ed="R012" n="0747b13"/>趣菩薩表正智。善財見觀音菩薩<anchor xml:id="nkr_note_add_0465b1001" n="0465b1001"/><anchor xml:id="beg0465b1001" n="0465b1001"/>已<anchor xml:id="end0465b1001"/>，正趣菩薩自
<lb ed="X" n="0465b11"/><lb ed="R012" n="0747b14"/>從空來，不待往見，二聖同會，表智悲二位，至此齊
<lb ed="X" n="0465b12"/><lb ed="R012" n="0747b15"/>滿。</p><p xml:id="pX08p0465b1202" cb:place="inline">九大天神，表淨智無依，廣覆羣下。</p><p xml:id="pX08p0465b1215" cb:place="inline">十、安住
<lb ed="X" n="0465b13"/><lb ed="R012" n="0747b16"/>地神，表悲體廣大，載育萬有。二者皆不爲而應，不
<lb ed="X" n="0465b14"/><lb ed="R012" n="0747b17"/>慮而徧，故以神表上，皆融智同悲，廣大願門也。</p>
<lb ed="X" n="0465b15"/><lb ed="R012" n="0747b18"/><p xml:id="pX08p0465b1501">次<g ref="#CB16014">鞞</g>瑟所見佛者，包攝室中，置一栴檀座塔，不置
<lb ed="X" n="0465b16"/><lb ed="R012" n="0748a01"/>形像，而開塔能見三世諸佛，意明人人自性，各具
<lb ed="X" n="0465b17"/><lb ed="R012" n="0748a02"/>無相佛也。</p><p xml:id="pX08p0465b1705" cb:place="inline">次二位，乃善財問正趣：於何得此法
<lb ed="X" n="0465b18"/><lb ed="R012" n="0748a03"/>門？正趣曰：我從東方妙藏世界普勝生佛所，得此
<lb ed="X" n="0465b19"/><lb ed="R012" n="0748a04"/>法門，一切人天所不能了，唯勇猛精進無退怯菩
<lb ed="X" n="0465b20"/><lb ed="R012" n="0748a05"/>薩，能聞能解，謂此智境，非中路懈退者所及也。</p>
<lb ed="X" n="0465b21"/><lb ed="R012" n="0748a06"/><p xml:id="pX08p0465b2101">又安住地神曰：我於月幢世界妙眼佛所，得此法
<lb ed="X" n="0465b22"/><lb ed="R012" n="0748a07"/>門，所擧普勝生及妙眼佛，皆表智悲妙行法報也。</p>
<lb ed="X" n="0465b23"/><lb ed="R012" n="0748a08"/><p xml:id="pX08p0465b2301">上釋三賢位竟。</p>
<lb ed="X" n="0465b24"/><lb ed="R012" n="0748a09"/><p xml:id="pX08p0465b2401">次入十聖位</p>
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0465c" n="0465c"/>
<lb ed="X" n="0465c01"/><lb ed="R012" n="0748a10"/><p xml:id="pX08p0465c0101">第四、十地知識讚云：照生死夜，圓智悲功等者，此夜
<lb ed="X" n="0465c02"/><lb ed="R012" n="0748a11"/>神皆示女相，表大悲同鄽。照生死夜，論科此爲蘊，
<lb ed="X" n="0465c03"/><lb ed="R012" n="0748a12"/>修悲智成德門，故曰圓智悲功。</p><p xml:id="pX08p0465c0313" cb:place="inline">初位以婆珊表
<lb ed="X" n="0465c04"/><lb ed="R012" n="0748a13"/>者，婆珊演底，此云主，當春生，卽經云趣入菩薩諸
<lb ed="X" n="0465c05"/><lb ed="R012" n="0748a14"/>地行，一切佛法所從生也。</p><p xml:id="pX08p0465c0511" cb:place="inline">二、<name role="" type="person">普德</name>、淨光，乃婆珊
<lb ed="X" n="0465c06"/><lb ed="R012" n="0748a15"/>歷劫之師，以表覺體，示登地之行，與覺體一也。</p>
<lb ed="X" n="0465c07"/><lb ed="R012" n="0748a16"/><p xml:id="pX08p0465c0701">三、喜目觀察，表慈眼視生，施以福聚。</p><p xml:id="pX08p0465c0715" cb:place="inline">四、普救妙
<lb ed="X" n="0465c08"/><lb ed="R012" n="0748a17"/>德表。長養大悲，施以妙德。</p><p xml:id="pX08p0465c0811" cb:place="inline">五、寂淨音海，表寂用
<lb ed="X" n="0465c09"/><lb ed="R012" n="0748a18"/>徧周。靜卽寂，音卽用，海卽徧用也。</p><p xml:id="pX08p0465c0914" cb:place="inline">六、守護增長，
<lb ed="X" n="0465c10"/><lb ed="R012" n="0748b01"/>表此地行常護衆生心城，令增長智慧威力。</p><p xml:id="pX08p0465c1018" cb:place="inline">七、
<lb ed="X" n="0465c11"/><lb ed="R012" n="0748b02"/>開敷樹華，表法力開覺衆生行華，令敷衍成實。</p>
<lb ed="X" n="0465c12"/><lb ed="R012" n="0748b03"/><p xml:id="pX08p0465c1201">八大願精進表無功，大願利行精敏。</p><p xml:id="pX08p0465c1215" cb:place="inline">九、妙德圓
<lb ed="X" n="0465c13"/><lb ed="R012" n="0748b04"/>滿，表妙利充滿一切衆生。</p><p xml:id="pX08p0465c1311" cb:place="inline">十、釋女瞿波。釋種，眞
<lb ed="X" n="0465c14"/><lb ed="R012" n="0748b05"/>也。女，俗也。表十地行徹得眞，不證大悲同俗。此總
<lb ed="X" n="0465c15"/><lb ed="R012" n="0748b06"/>會十地普賢妙行也。</p>
<lb ed="X" n="0465c16"/><lb ed="R012" n="0748b07"/><p xml:id="pX08p0465c1601">次三位乃婆珊，往劫爲王夫人，寐中因淨月夜神
<lb ed="X" n="0465c17"/><lb ed="R012" n="0748b08"/>吿言：雷音王佛於寂住林成等正覺，令往供養。遂
<lb ed="X" n="0465c18"/><lb ed="R012" n="0748b09"/>於彼佛發菩提心。復過萬劫爲長者女，有五百佛
<lb ed="X" n="0465c19"/><lb ed="R012" n="0748b10"/>出興，第一名須彌幢寂靜妙眼，其本夜神復以方
<lb ed="X" n="0465c20"/><lb ed="R012" n="0748b11"/>便引至佛所，因得衆多法門，意明修菩薩行，運悲
<lb ed="X" n="0465c21"/><lb ed="R012" n="0748b12"/>處世經劫之久也。</p><p xml:id="pX08p0465c2108" cb:place="inline">次喜目親事佛者，善財問喜
<lb ed="X" n="0465c22"/><lb ed="R012" n="0748b13"/>目住劫久近，供佛多少，因以頌答，有十一段，初各
<lb ed="X" n="0465c23"/><lb ed="R012" n="0748b14"/>十佛配十地昇進，後唯一佛配十一地，示以一攝
<lb ed="X" n="0465c24"/><lb ed="R012" n="0748b15"/>多也。</p><p xml:id="pX08p0465c2403" cb:place="inline">次普救事佛，義見科註。初段十二佛，乃經
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0466a" n="0466a"/>
<lb ed="X" n="0466a01"/><lb ed="R012" n="0748b16"/>文長行，總叙普救因行。次十一段，卽偈文，廣頌歷
<lb ed="X" n="0466a02"/><lb ed="R012" n="0748b17"/>劫親事也。</p><p xml:id="pX08p0466a0205" cb:place="inline">次寂海事佛者，經擧寂海昔於此十
<lb ed="X" n="0466a03"/><lb ed="R012" n="0748b18"/>佛所各獲一三昧門，命終後生娑婆，先見鳩羅孫
<lb ed="X" n="0466a04"/><lb ed="R012" n="0749a01"/>陀佛、拘那含牟尼佛、迦葉佛，後見<name role="" type="person">毗盧遮那佛</name>，得
<lb ed="X" n="0466a05"/><lb ed="R012" n="0749a02"/>念念出生廣大喜莊嚴解脫。先於十佛各獲三昧，
<lb ed="X" n="0466a06"/><lb ed="R012" n="0749a03"/>卽一地具十地之行也。後見四佛，卽自十地入十
<lb ed="X" n="0466a07"/><lb ed="R012" n="0749a04"/>一地也。餘位<anchor xml:id="nkr_note_add_0466a0701" n="0466a0701"/><anchor xml:id="beg0466a0701" n="0466a0701"/>已<anchor xml:id="end0466a0701"/>在前十位門，故略之。</p><p xml:id="pX08p0466a0715" cb:place="inline">次守護事
<lb ed="X" n="0466a08"/><lb ed="R012" n="0749a05"/>佛者，善財問證此解脫久，如守護言，往古有塵數
<lb ed="X" n="0466a09"/><lb ed="R012" n="0749a06"/>如來出現，其最初佛，名法海雷音光明王，我時爲
<lb ed="X" n="0466a10"/><lb ed="R012" n="0749a07"/>輪王女，作比丘尼，於此佛所，發菩提心，守護佛法，
<lb ed="X" n="0466a11"/><lb ed="R012" n="0749a08"/>復有離垢法光明等百佛，次第出興，我皆親近供
<lb ed="X" n="0466a12"/><lb ed="R012" n="0749a09"/>養，修行其法，所陳爲王女爲尼，亦表依智修世出
<lb ed="X" n="0466a13"/><lb ed="R012" n="0749a10"/>世慈悲之行，初擧一佛，後擧百佛，亦自一地圓融
<lb ed="X" n="0466a14"/><lb ed="R012" n="0749a11"/>十地也。</p><p xml:id="pX08p0466a1404" cb:place="inline">次開敷因地者，善財問開敷本所發心。
<lb ed="X" n="0466a15"/><lb ed="R012" n="0749a12"/>開敷擧往古有佛出興，名普照法界智。其國有王，
<lb ed="X" n="0466a16"/><lb ed="R012" n="0749a13"/>名圓滿蓋。劫有災難，王起大悲，出一切物，作大施
<lb ed="X" n="0466a17"/><lb ed="R012" n="0749a14"/>會。開敷爾時爲長者女，覩王惠施，獲大善利，作是
<lb ed="X" n="0466a18"/><lb ed="R012" n="0749a15"/>願言：今此大王爲無量無明衆生作所依處，願我
<lb ed="X" n="0466a19"/><lb ed="R012" n="0749a16"/>未來亦復如是。初擧普智佛，次圓滿王等事，表依
<lb ed="X" n="0466a20"/><lb ed="R012" n="0749a17"/>普光智體，圓具智悲利行。餘如科註。諸位表法之
<lb ed="X" n="0466a21"/><lb ed="R012" n="0749a18"/>衆，廣略不同。蓋自一法，或翕或張，使人貫習，縱攝
<lb ed="X" n="0466a22"/><lb ed="R012" n="0749b01"/>無滯也。</p><p xml:id="pX08p0466a2204" cb:place="inline">次大願因地科云：初號位明本因等者，
<lb ed="X" n="0466a23"/><lb ed="R012" n="0749b02"/>善財問：發心久近？大願答：往古善光劫，有萬佛出
<lb ed="X" n="0466a24"/><lb ed="R012" n="0749b03"/>興，最初號法輪音燈王。時王名勝光，國多十惡，遂
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0466b" n="0466b"/>
<lb ed="X" n="0466b01"/><lb ed="R012" n="0749b04"/>設重刑。王有太子，名善伏，愍諸楚毒，求王赦宥，以
<lb ed="X" n="0466b02"/><lb ed="R012" n="0749b05"/>身代罪。曰：我若不救此衆生者，云何能救三界牢
<lb ed="X" n="0466b03"/><lb ed="R012" n="0749b06"/>獄？時五百大臣，恐壞國法，請誅太子。王后哀切，請
<lb ed="X" n="0466b04"/><lb ed="R012" n="0749b07"/>聽太子半月行施，恣意修福，然後當罪。卽開施會，
<lb ed="X" n="0466b05"/><lb ed="R012" n="0749b08"/>大衆咸集。時法輪音佛，知諸衆生調伏時至，來爲
<lb ed="X" n="0466b06"/><lb ed="R012" n="0749b09"/>說法。時衆獲益，苦滅障除。其太子卽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0466001" n="0466001"/>時敎化衆生，
<lb ed="X" n="0466b07"/><lb ed="R012" n="0749b10"/>令生善根解脫門。此明本因也。爾時太子，卽大願
<lb ed="X" n="0466b08"/><lb ed="R012" n="0749b11"/>是。五百大臣，欲害太子者，提婆達多五百人是。是
<lb ed="X" n="0466b09"/><lb ed="R012" n="0749b12"/>諸人等，蒙佛敎化，當來成佛。五百次第出興：初名
<lb ed="X" n="0466b10"/><lb ed="R012" n="0749b13"/>大悲，二名饒益，三名師子，四名救護，乃至最後名
<lb ed="X" n="0466b11"/><lb ed="R012" n="0749b14"/>曰醫王。所赦罪人，卽拘留孫等。賢劫千佛，及百萬
<lb ed="X" n="0466b12"/><lb ed="R012" n="0749b15"/>僧祇諸大菩薩，於無量精進佛所發菩提心，今於
<lb ed="X" n="0466b13"/><lb ed="R012" n="0749b16"/>十方行菩薩道敎化衆生者是。此明本行也。又云：
<lb ed="X" n="0466b14"/><lb ed="R012" n="0749b17"/>我時救罪人<anchor xml:id="nkr_note_add_0466b1401" n="0466b1401"/><anchor xml:id="beg0466b1401" n="0466b1401"/>已<anchor xml:id="end0466b1401"/>，於法輪音佛所出家，成就衆多法
<lb ed="X" n="0466b15"/><lb ed="R012" n="0749b18"/>門，後身次第値法空等十八佛，皆親近供養。此明
<lb ed="X" n="0466b16"/><lb ed="R012" n="0750a01"/>昇進也。初擧善光劫萬佛出興者，表無功智體以
<lb ed="X" n="0466b17"/><lb ed="R012" n="0750a02"/>一應萬也。最初佛號法輪音虗空燈王，表正智利
<lb ed="X" n="0466b18"/><lb ed="R012" n="0750a03"/>生之德用也。王名勝光，表行慈之智。子名善伏，表
<lb ed="X" n="0466b19"/><lb ed="R012" n="0750a04"/>慈智之行。國多十惡，表對治之境。遂設重刑而太
<lb ed="X" n="0466b20"/><lb ed="R012" n="0750a05"/>子請救，表善惡相形乃發慈心也。時諸大臣及所
<lb ed="X" n="0466b21"/><lb ed="R012" n="0750a06"/>救罪人皆成佛道，表智悲所化成就之人也。救罪
<lb ed="X" n="0466b22"/><lb ed="R012" n="0750a07"/>人<anchor xml:id="nkr_note_add_0466b2201" n="0466b2201"/><anchor xml:id="beg0466b2201" n="0466b2201"/>已<anchor xml:id="end0466b2201"/>詣佛出家，表行終無染。後身値佛，表八地功
<lb ed="X" n="0466b23"/><lb ed="R012" n="0750a08"/>終昇進之果也。夫依本智以一應萬，法輪廣運，法
<lb ed="X" n="0466b24"/><lb ed="R012" n="0750a09"/>燈廣照，以智行慈，以慈伏惡，而成就一切衆生行
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0466c" n="0466c"/>
<lb ed="X" n="0466c01"/><lb ed="R012" n="0750a10"/>終無染，則九地十地之果可坐而進矣。</p><p xml:id="pX08p0466c0116" cb:place="inline">次妙德
<lb ed="X" n="0466c02"/><lb ed="R012" n="0750a11"/>因地者，往古有佛出興，名自在功德幢。寶<g ref="#CB08504">𦦨</g>眼王
<lb ed="X" n="0466c03"/><lb ed="R012" n="0750a12"/>夫人喜光爲其母，妙德彼時爲其乳母。其佛誕生，
<lb ed="X" n="0466c04"/><lb ed="R012" n="0750a13"/>諸天洗沐，授與乳母。乳母敬受，卽得菩薩普眼三
<lb ed="X" n="0466c05"/><lb ed="R012" n="0750a14"/>昧，普見十方諸佛。又得菩薩於一切處，示現受生
<lb ed="X" n="0466c06"/><lb ed="R012" n="0750a15"/>解脫。此其本因也。此神居嵐毗尼園，乃佛降生之
<lb ed="X" n="0466c07"/><lb ed="R012" n="0750a16"/>處。善財見之，問云：云何修菩薩行，生如來家？妙德
<lb ed="X" n="0466c08"/><lb ed="R012" n="0750a17"/>爲說菩薩十種受生藏：一願常供佛受生藏，二願
<lb ed="X" n="0466c09"/><lb ed="R012" n="0750a18"/>發菩提心受生藏，乃至第十入如來地受生藏。若
<lb ed="X" n="0466c10"/><lb ed="R012" n="0750b01"/>菩薩成就此法，則生如來家。又云：我昔發願，願入
<lb ed="X" n="0466c11"/><lb ed="R012" n="0750b02"/>毗盧無量受生海。以是願力，生此園中。專念菩薩
<lb ed="X" n="0466c12"/><lb ed="R012" n="0750b03"/>何時下生，經於百年，世尊果降。意明以諸勝緣，納
<lb ed="X" n="0466c13"/><lb ed="R012" n="0750b04"/>於藏識，作佛種聖胎，名菩薩受生。至功圓行滿，佛
<lb ed="X" n="0466c14"/><lb ed="R012" n="0750b05"/>果現前，名菩薩降生。言經百年，世尊果降者，表自
<lb ed="X" n="0466c15"/><lb ed="R012" n="0750b06"/>九地進圓十地，則佛果現前。然必先藉勝緣爲種，
<lb ed="X" n="0466c16"/><lb ed="R012" n="0750b07"/>然後可致佛果。故於此說菩薩受生，而於十一地
<lb ed="X" n="0466c17"/><lb ed="R012" n="0750b08"/>說摩耶誕佛也。</p><p xml:id="pX08p0466c1707" cb:place="inline">次瞿波因地，初二位表慈悲覆
<lb ed="X" n="0466c18"/><lb ed="R012" n="0750b09"/>育者，善財尋瞿波至普現法界光明講堂，有主宮
<lb ed="X" n="0466c19"/><lb ed="R012" n="0750b10"/>殿神號無憂德，與一萬衆來迎善財。主宮殿神與
<lb ed="X" n="0466c20"/><lb ed="R012" n="0750b11"/>衆一萬，表慈悲覆育，爲萬行之體；來迎善財，表十
<lb ed="X" n="0466c21"/><lb ed="R012" n="0750b12"/>地悲滿，行位相契，而同會普光妙境也。次二位叙
<lb ed="X" n="0466c22"/><lb ed="R012" n="0750b13"/>本因者，寶華佛昔爲國王，釋迦爲其太子，瞿波爾
<lb ed="X" n="0466c23"/><lb ed="R012" n="0750b14"/>時爲太子妃，始與太子同見勝日如來，大興供養，
<lb ed="X" n="0466c24"/><lb ed="R012" n="0750b15"/>聞佛說法，卽於一切法中得三昧海，而歸白父王。
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0467a" n="0467a"/>
<lb ed="X" n="0467a01"/><lb ed="R012" n="0750b16"/>王聞歡喜，亦往詣佛，聞法獲益，遂求出家，卽得成
<lb ed="X" n="0467a02"/><lb ed="R012" n="0750b17"/>就一切法門，後證寶華佛果，於十地滿。叙此因者，
<lb ed="X" n="0467a03"/><lb ed="R012" n="0750b18"/>妃表隨緣大悲，太子表同悲之智，勝日表根本智
<lb ed="X" n="0467a04"/><lb ed="R012" n="0751a01"/>果，寶華表後得智果。始因太妃以及太子，遂致父
<lb ed="X" n="0467a05"/><lb ed="R012" n="0751a02"/>王得見勝日而證寶華，明此地之行，以隨緣大悲
<lb ed="X" n="0467a06"/><lb ed="R012" n="0751a03"/>與智冥運，而發起後得，以契根本，通爲一道，五位
<lb ed="X" n="0467a07"/><lb ed="R012" n="0751a04"/>萬行，冥極於此，無二無別也。瞿波又云：我昔供養
<lb ed="X" n="0467a08"/><lb ed="R012" n="0751a05"/>勝日，彼佛滅後，其世界中六十億那由他佛出興，
<lb ed="X" n="0467a09"/><lb ed="R012" n="0751a06"/>我皆與王承事供養。其第一佛名淸淨身，至最後
<lb ed="X" n="0467a10"/><lb ed="R012" n="0751a07"/>佛名廣大解，計五十佛，是通收五位也。言六十億
<lb ed="X" n="0467a11"/><lb ed="R012" n="0751a08"/>佛而擧五十名者，表十地滿心，通該十信以成六
<lb ed="X" n="0467a12"/><lb ed="R012" n="0751a09"/>位，而不出五位之果。從最初勝日身至最後廣大
<lb ed="X" n="0467a13"/><lb ed="R012" n="0751a10"/>解，表五位相果，始自根本普光智起，而終於普賢
<lb ed="X" n="0467a14"/><lb ed="R012" n="0751a11"/>大解脫門，本末相卽，初後一念，同入因陀羅網無
<lb ed="X" n="0467a15"/><lb ed="R012" n="0751a12"/>盡法門，是爲十地終極之位也。</p><p xml:id="pX08p0467a1513" cb:place="inline">上釋超三賢入
<lb ed="X" n="0467a16"/><lb ed="R012" n="0751a13"/>十聖位竟。</p>
<lb ed="X" n="0467a17"/><lb ed="R012" n="0751a14"/><p xml:id="pX08p0467a1701">次釋自十聖登等妙。</p><p xml:id="pX08p0467a1709" cb:place="inline">初等覺位。</p>
<lb ed="X" n="0467a18"/><lb ed="R012" n="0751a15"/><p xml:id="pX08p0467a1801">第五十一地知識讚云：悲終智現法界體圓者，論科
<lb ed="X" n="0467a19"/><lb ed="R012" n="0751a16"/>此爲悲終起智成佛門，以十地<anchor xml:id="nkr_note_add_0467a1901" n="0467a1901"/><anchor xml:id="beg0467a1901" n="0467a1901"/>已<anchor xml:id="end0467a1901"/>前猶依本智長
<lb ed="X" n="0467a20"/><lb ed="R012" n="0751a17"/>養大悲，此十一地長養功終純是大悲，爲法界體
<lb ed="X" n="0467a21"/><lb ed="R012" n="0751a18"/>與智圓現，故此初位以佛母摩耶表法，示純悲之
<lb ed="X" n="0467a22"/><lb ed="R012" n="0751b01"/>體圓現智佛隨應利生也。</p><p xml:id="pX08p0467a2211" cb:place="inline">二天主光，乃正念王
<lb ed="X" n="0467a23"/><lb ed="R012" n="0751b02"/>女，表十一地無念智中，無染慈悲，無爲照用。</p><p xml:id="pX08p0467a2318" cb:place="inline">三、
<lb ed="X" n="0467a24"/><lb ed="R012" n="0751b03"/>徧友童子，乃衆藝童子之師表，徧周十方，爲世師
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0467b" n="0467b"/>
<lb ed="X" n="0467b01"/><lb ed="R012" n="0751b04"/>範。</p><p xml:id="pX08p0467b0102" cb:place="inline">四、衆藝童子，能助明徧友法門，表以德藝，附
<lb ed="X" n="0467b02"/><lb ed="R012" n="0751b05"/>讚成化。</p><p xml:id="pX08p0467b0204" cb:place="inline">五、賢勝優婆夷：世間正邪吉凶，醫方衆
<lb ed="X" n="0467b03"/><lb ed="R012" n="0751b06"/>術，一切通達，表安物養生，無法不了，無行不行，無
<lb ed="X" n="0467b04"/><lb ed="R012" n="0751b07"/>生不濟，實廣大之慈悲，故號賢勝。</p><p xml:id="pX08p0467b0414" cb:place="inline">六、堅固解脫，
<lb ed="X" n="0467b05"/><lb ed="R012" n="0751b08"/>表一切無著諸功德行，以廣修功德而念自無著，
<lb ed="X" n="0467b06"/><lb ed="R012" n="0751b09"/>名堅固解脫。</p><p xml:id="pX08p0467b0606" cb:place="inline">七、妙月長者，表悲智圓滿，破世昏
<lb ed="X" n="0467b07"/><lb ed="R012" n="0751b10"/>惑。</p><p xml:id="pX08p0467b0702" cb:place="inline">八、無勝軍長者，得無盡相解脫，明一切心境
<lb ed="X" n="0467b08"/><lb ed="R012" n="0751b11"/>總如來相幻生諸行，能勝一切無明生死邪見魔
<lb ed="X" n="0467b09"/><lb ed="R012" n="0751b12"/>軍。</p><p xml:id="pX08p0467b0902" cb:place="inline">九、法聚落寂靜。婆羅門表於法界聚落，囂喧
<lb ed="X" n="0467b10"/><lb ed="R012" n="0751b13"/>萬境，示眞寂法。</p><p xml:id="pX08p0467b1007" cb:place="inline">十、德生童子、有德童女，表智悲
<lb ed="X" n="0467b11"/><lb ed="R012" n="0751b14"/>齊滿，處世幻住。自云：我等二人，證得菩薩幻住解
<lb ed="X" n="0467b12"/><lb ed="R012" n="0751b15"/>脫。明十一地終，證妙覺智，照了心境，廓絕纖塵。淨
<lb ed="X" n="0467b13"/><lb ed="R012" n="0751b16"/>法界中，唯一眞智，以隨智用，幻生一切。若佛境、衆
<lb ed="X" n="0467b14"/><lb ed="R012" n="0751b17"/>生境，悉皆依智幻住。世間萬法，性本自離，不獨有
<lb ed="X" n="0467b15"/><lb ed="R012" n="0751b18"/>爲，如夢幻體。雖智果報生，皆幻住也。故經云：我得
<lb ed="X" n="0467b16"/><lb ed="R012" n="0752a01"/>幻住解脫，見一切世界皆幻住因緣所生，一切衆
<lb ed="X" n="0467b17"/><lb ed="R012" n="0752a02"/>生皆幻住業力所起，乃至一切菩薩皆幻住行願
<lb ed="X" n="0467b18"/><lb ed="R012" n="0752a03"/>所成。如是照了，則凡聖一體，物我同源，法法圓融，
<lb ed="X" n="0467b19"/><lb ed="R012" n="0752a04"/>塵塵不礙，十方矚目，無可當情，是中返觀，不容他
<lb ed="X" n="0467b20"/><lb ed="R012" n="0752a05"/>物，皆幻住也。以幻住故，隨智用故，無邊刹海，德用
<lb ed="X" n="0467b21"/><lb ed="R012" n="0752a06"/>徧周，十方身土，境相相入，非一非異，無始無終，周
<lb ed="X" n="0467b22"/><lb ed="R012" n="0752a07"/>法界而無去來，歷塵劫而非頃久，以至備極華嚴
<lb ed="X" n="0467b23"/><lb ed="R012" n="0752a08"/>一切德用，圓融自在，非假他術，爲得幻住法門故
<lb ed="X" n="0467b24"/><lb ed="R012" n="0752a09"/>也。以是證得諸幻滅影象故，明見慈氏莊嚴樓閣
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0467c" n="0467c"/>
<lb ed="X" n="0467c01"/><lb ed="R012" n="0752a10"/>佛境法門，而圓契果法矣。</p>
<lb ed="X" n="0467c02"/><lb ed="R012" n="0752a11"/><p xml:id="pX08p0467c0201">次三位皆善財因之得見摩耶。經云：爾時善財欲
<lb ed="X" n="0467c03"/><lb ed="R012" n="0752a12"/>見摩耶時，寶眼主城神空中現身，敎善財守護心
<lb ed="X" n="0467c04"/><lb ed="R012" n="0752a13"/>城，莊嚴心城，乃至瑩徹心城，富實心城，以積集一
<lb ed="X" n="0467c05"/><lb ed="R012" n="0752a14"/>切善法，蠲除一切障難，便得見善知識，究竟成佛。
<lb ed="X" n="0467c06"/><lb ed="R012" n="0752a15"/>又有蓮華德身衆神讚歎摩耶，卽放無量光，令善
<lb ed="X" n="0467c07"/><lb ed="R012" n="0752a16"/>財得淨光明眼，永離癡闇，乃至得普見眼，覩一切
<lb ed="X" n="0467c08"/><lb ed="R012" n="0752a17"/>刹諸佛出興。又有守護法堂神於空吿言：菩薩成
<lb ed="X" n="0467c09"/><lb ed="R012" n="0752a18"/>就十法及十三昧，則得親善知識。其十法始於其
<lb ed="X" n="0467c10"/><lb ed="R012" n="0752b01"/>心淸淨，離諸諂誑，終於徹鑒諸法，順善知識。其三
<lb ed="X" n="0467c11"/><lb ed="R012" n="0752b02"/>昧始於法空淸淨輪，終於善知無有過失。皆表入
<lb ed="X" n="0467c12"/><lb ed="R012" n="0752b03"/>十一地之方便也。夫能守護心城，使瑩徹富實，又
<lb ed="X" n="0467c13"/><lb ed="R012" n="0752b04"/>得淨眼普見，及心離諂誑，行無過失，則菩薩之行
<lb ed="X" n="0467c14"/><lb ed="R012" n="0752b05"/>足矣。故可入十一地也。</p><p xml:id="pX08p0467c1410" cb:place="inline">次從師子佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0467c1401" n="0467c1401"/><anchor xml:id="beg0467c1401" n="0467c1401"/>已<anchor xml:id="end0467c1401"/>下，乃至
<lb ed="X" n="0467c15"/><lb ed="R012" n="0752b06"/>經擧多佛，末云：如是乃至樓至如來在賢劫中，於
<lb ed="X" n="0467c16"/><lb ed="R012" n="0752b07"/>此三千大千世界當成佛者，摩耶悉爲其母。於此
<lb ed="X" n="0467c17"/><lb ed="R012" n="0752b08"/>大千如是，於無量世界海亦復如是。蓋摩耶表十
<lb ed="X" n="0467c18"/><lb ed="R012" n="0752b09"/>一地，總會理、智、大悲三法爲體，一切諸佛皆自三
<lb ed="X" n="0467c19"/><lb ed="R012" n="0752b10"/>法而生故也。</p><p xml:id="pX08p0467c1906" cb:place="inline">後二位者，毗盧如來昔爲大威德
<lb ed="X" n="0467c20"/><lb ed="R012" n="0752b11"/>輪王，摩耶昔爲慈德道場神。有離垢幢菩薩將成
<lb ed="X" n="0467c21"/><lb ed="R012" n="0752b12"/>正覺，有惡魔至，其輪王化兵擁護，菩薩遂得成道。
<lb ed="X" n="0467c22"/><lb ed="R012" n="0752b13"/>慈德喜敬彼王而生子想，向佛發願：願此輪王在
<lb ed="X" n="0467c23"/><lb ed="R012" n="0752b14"/>在處處乃至成佛，我常得爲其母。以是因緣，今爲
<lb ed="X" n="0467c24"/><lb ed="R012" n="0752b15"/>佛母也。</p><p xml:id="pX08p0467c2404" cb:place="inline">上釋等覺位終。</p>
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0468a" n="0468a"/>
<lb ed="X" n="0468a01"/><lb ed="R012" n="0752b16"/><p xml:id="pX08p0468a0101">次妙覺位。</p>
<lb ed="X" n="0468a02"/><lb ed="R012" n="0752b17"/><p xml:id="pX08p0468a0201">第六、圓契果法。衆讚云迥超果位，不間初因等者，十
<lb ed="X" n="0468a03"/><lb ed="R012" n="0752b18"/>一地終，德生令善財見彌勒，表超等覺位，證妙覺
<lb ed="X" n="0468a04"/><lb ed="R012" n="0753a01"/>果。彌勒又令善財還見文殊，表至果同因，本始不
<lb ed="X" n="0468a05"/><lb ed="R012" n="0753a02"/>二，則雖迥超，實無間異也。爾時善財復因文殊得
<lb ed="X" n="0468a06"/><lb ed="R012" n="0753a03"/>見普賢，遂具足普賢諸願行海，與普賢等，與諸佛
<lb ed="X" n="0468a07"/><lb ed="R012" n="0753a04"/>等。合此三位，爲一切諸佛圓極果法，寂用常然之
<lb ed="X" n="0468a08"/><lb ed="R012" n="0753a05"/>行，故科名圓契果法，而讚云寂用常然。此則二種
<lb ed="X" n="0468a09"/><lb ed="R012" n="0753a06"/>常道中，忘修絕證，佛果常道也。夫彌勒、文殊、普賢，
<lb ed="X" n="0468a10"/><lb ed="R012" n="0753a07"/>雖古佛聖號，人人莫不具足。於人求之，彌勒者何？
<lb ed="X" n="0468a11"/><lb ed="R012" n="0753a08"/>自性根本智果也。文殊者何？自性普光智體也。普
<lb ed="X" n="0468a12"/><lb ed="R012" n="0753a09"/>賢者何？自性差別智用也。三者本自一體，會合於
<lb ed="X" n="0468a13"/><lb ed="R012" n="0753a10"/>衆生如來藏中，隨情轉變，化爲異物。大聖愍焉，將
<lb ed="X" n="0468a14"/><lb ed="R012" n="0753a11"/>以治其情，復其變，故依根本智果，普光智體，起差
<lb ed="X" n="0468a15"/><lb ed="R012" n="0753a12"/>別智用，設法治習。及乎習盡智明，功終悲滿，則三
<lb ed="X" n="0468a16"/><lb ed="R012" n="0753a13"/>者本體，無爲無作，脫然圓現。故於五十位後，獨立
<lb ed="X" n="0468a17"/><lb ed="R012" n="0753a14"/>此三，示修華嚴者，功終行滿，皆能於自性中，證此
<lb ed="X" n="0468a18"/><lb ed="R012" n="0753a15"/>三果，不從他得。此則返本還源之正位，忘修絕證
<lb ed="X" n="0468a19"/><lb ed="R012" n="0753a16"/>之極果。毗盧之垂敎，善財之引發，皆欲人人造極
<lb ed="X" n="0468a20"/><lb ed="R012" n="0753a17"/>於此。凡諸行人，當務企及，庶不負先聖垂敎引發
<lb ed="X" n="0468a21"/><lb ed="R012" n="0753a18"/>之深慈也。</p><p xml:id="pX08p0468a2105" cb:place="inline">餘有數位，非表法所急，恐雜敎意，故
<lb ed="X" n="0468a22"/><lb ed="R012" n="0753b01"/>不復立<note place="inline">此入法界品計二十一卷</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0468a23"/><lb ed="R012" n="0753b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">五悔解</cb:mulu><head>五悔解</head>
<lb ed="X" n="0468a24"/><lb ed="R012" n="0753b03"/><p xml:id="pX08p0468a2401">普賢行願品云：若欲成就如來無盡功德，應修十種
<pb ed="X" xml:id="X08.0238.0468b" n="0468b"/>
<lb ed="X" n="0468b01"/><lb ed="R012" n="0753b04"/>廣大行願。其中卽五悔法也。經云：若修此法，則能
<lb ed="X" n="0468b02"/><lb ed="R012" n="0753b05"/>成熟一切衆生，隨順無上菩提，成滿普賢行海。五
<lb ed="X" n="0468b03"/><lb ed="R012" n="0753b06"/>法能悔除五障，故名五悔。謂悔吝生動，人誰無過？
<lb ed="X" n="0468b04"/><lb ed="R012" n="0753b07"/>唯證不動智者，可以無過也。然不動智，體爲業塵
<lb ed="X" n="0468b05"/><lb ed="R012" n="0753b08"/>積障，若欲證之，必須懺滌，然後明現。故五法以懺
<lb ed="X" n="0468b06"/><lb ed="R012" n="0753b09"/>悔爲先，塵銷覺淨，則心佛相應，故次用勸請諸佛，
<lb ed="X" n="0468b07"/><lb ed="R012" n="0753b10"/>說法利生也。旣依佛法，當能隨喜，所得福利，當能
<lb ed="X" n="0468b08"/><lb ed="R012" n="0753b11"/>迴向，因迴向善，當發大願。此則成熟衆生，成就菩
<lb ed="X" n="0468b09"/><lb ed="R012" n="0753b12"/>提，滿普賢行，功用畢備，不動智佛，自此證矣。故普
<lb ed="X" n="0468b10"/><lb ed="R012" n="0753b13"/>賢行願，特設此法，而禮誦功終，必須遵修也。懺悔
<lb ed="X" n="0468b11"/><lb ed="R012" n="0753b14"/>偈云：我觀能照玻瓈鏡等者，隨好光明品，諸天子
<lb ed="X" n="0468b12"/><lb ed="R012" n="0753b15"/>問：云何悔除過惡？時有天鼓，以菩薩三昧力，發聲
<lb ed="X" n="0468b13"/><lb ed="R012" n="0753b16"/>吿言：諸業從顚倒生，無有住處，隨有修習，卽受其
<lb ed="X" n="0468b14"/><lb ed="R012" n="0753b17"/>報。譬如有玻瓈鏡，名曰能照，無邊影象，悉現其中，
<lb ed="X" n="0468b15"/><lb ed="R012" n="0753b18"/>而無去來迹。一切諸業，雖能出生善惡果報，無去
<lb ed="X" n="0468b16"/><lb ed="R012" n="0754a01"/>來處。若如是知，是眞懺悔，一切罪惡，悉皆淸淨。意
<lb ed="X" n="0468b17"/><lb ed="R012" n="0754a02"/>明本覺妙明，物不能染，由倒心妄染之也。故倒心
<lb ed="X" n="0468b18"/><lb ed="R012" n="0754a03"/>永滅，則一切淸淨。勸請偈，謂佛不遠人，唯人以數
<lb ed="X" n="0468b19"/><lb ed="R012" n="0754a04"/>取之惑，自背於佛，若能深求，則無時不現也。餘三
<lb ed="X" n="0468b20"/><lb ed="R012" n="0754a05"/>偈皆採經意，前解可詳。三歸詞，正淨行品一百四
<lb ed="X" n="0468b21"/><lb ed="R012" n="0754a06"/>十大願之文。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0468b22"/><lb ed="R012" n="0754a07"/>
<lb ed="X" n="0468b23"/><lb ed="R012" n="0754a08"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大方廣佛華嚴經要解</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0451c0601" to="#end0451c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0452a0201" to="#end0452a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0452a0301" to="#end0452a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0452a0302" to="#end0452a0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0452b0601" to="#end0452b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0453a2401" to="#end0453a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0453c0801" to="#end0453c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0453c0901" to="#end0453c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0454a1101" to="#end0454a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0454b1501" to="#end0454b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0455b1901" to="#end0455b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0456a0801" to="#end0456a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0456a2401" to="#end0456a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0456b0701" to="#end0456b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0456b1001" to="#end0456b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0456c1401" to="#end0456c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0456c1501" to="#end0456c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0456c2001" to="#end0456c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0457b0901" to="#end0457b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0458a0901" to="#end0458a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0458b2101" to="#end0458b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0458b2102" to="#end0458b2102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0458c2301" to="#end0458c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0459a0101" to="#end0459a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0459a0501" to="#end0459a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0459a1001" to="#end0459a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0459a2301" to="#end0459a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0459b2401" to="#end0459b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0460a1301" to="#end0460a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0460b0401" to="#end0460b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0461b1201" to="#end0461b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0461c1101" to="#end0461c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0461c1601" to="#end0461c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0462a1801" to="#end0462a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0463a1401" to="#end0463a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0464a0301" to="#end0464a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0464a0501" to="#end0464a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0464a0801" to="#end0464a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0464b1301" to="#end0464b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0464b1501" to="#end0464b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0464c0601" to="#end0464c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0465b1001" to="#end0465b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0466a0701" to="#end0466a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0466b1401" to="#end0466b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0466b2201" to="#end0466b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0467a1901" to="#end0467a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0467c1401" to="#end0467c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0458001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0458001">以疑次</note>
<note n="0466001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0466001">時疑得</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0451c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0451c0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0452a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0452a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0452a0302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452a0302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0452b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452b0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0453a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0453c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0453c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0454a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0454a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0454b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0454b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0455b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0455b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0456a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0456a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0456b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0456b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456b1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0456c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0456c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0456c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0457b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0457b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0458a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0458a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0458b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0458b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0458b2102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0458b2102">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0458c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0458c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0459a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0459a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0459a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0459a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0459a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0459a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0459a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0459a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0459b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0459b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0460a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0460a1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0460b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0460b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0461b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0461b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0461c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0461c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0461c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0461c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0462a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462a1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0463a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0463a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0464a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0464a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0464a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0464a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0464a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0464a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0464b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0464b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0464b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0464b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0464c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0464c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0465b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0465b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0466a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0466a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0466b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0466b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0466b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0466b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0467a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0467a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0467c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0467c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>