<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X10n0259">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 259 圓覺經近釋</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 259 圓覺經近釋</title>
			<author>明 通潤述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>AI</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>6卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">10</idno>.<idno type="no">259</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-07-18 21:29:46 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">圓覺經近釋</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Punctuated draft text as provided by GJ.cool AI auto punctuation engine</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識，古籍酷 AI 自動標點引擎提供新式標點初稿</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>AI 標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-12-07T13:35:16">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X10.0259.0510a" n="0510a"/>
<lb ed="X" n="0510a01"/>
<lb ed="X" n="0510a02"/><cb:docNumber>No. 259</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0510a03"/><lb ed="R016" n="0146a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大方廣圓覺脩多羅了義經近釋卷一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0510a04"/>
<lb ed="X" n="0510a05"/><lb ed="R016" n="0146a02"/><byline cb:type="author">明二楞庵釋通潤　述</byline>
<lb ed="X" n="0510a06"/><lb ed="R016" n="0146a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">經題</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0510a0601">體無不徧曰大，法無不備曰方，用無不具曰廣。故
<lb ed="X" n="0510a07"/><lb ed="R016" n="0146a04"/>淸涼云：大以曠兼無際，方以正法自持，用則稱體
<lb ed="X" n="0510a08"/><lb ed="R016" n="0146a05"/>而周。具此三義，故名圓覺。脩多羅，此云契經，謂契
<lb ed="X" n="0510a09"/><lb ed="R016" n="0146a06"/>理契機。故契經中有了義不了義。如來爲人天二
<lb ed="X" n="0510a10"/><lb ed="R016" n="0146a07"/>乘說不了義敎，以器小不能擔荷大法，故說唯佛
<lb ed="X" n="0510a11"/><lb ed="R016" n="0146a08"/>一人獨得覺性。爲菩薩乘說了義敎，以根大能擔
<lb ed="X" n="0510a12"/><lb ed="R016" n="0146a09"/>荷大法，故說一切衆生皆得作佛。然對機說敎，雖
<lb ed="X" n="0510a13"/><lb ed="R016" n="0146a10"/>各不同，而契理契機，實無有二。此經直顯一切衆
<lb ed="X" n="0510a14"/><lb ed="R016" n="0146a11"/>生本來成佛，名爲圓覺。直截分明，毫無隱覆。此則
<lb ed="X" n="0510a15"/><lb ed="R016" n="0146a12"/>契經中了義契經，非不了義契經也。然圓覺二字，
<lb ed="X" n="0510a16"/><lb ed="R016" n="0146a13"/>義匪一途。故下文約十二義以發明，而義始備。如
<lb ed="X" n="0510a17"/><lb ed="R016" n="0146a14"/>文殊章云：有大陀羅尼，名曰圓覺。又云：彼知覺者，
<lb ed="X" n="0510a18"/><lb ed="R016" n="0146a15"/>猶如虗空。此則直指衆生心體如如不動，了了常
<lb ed="X" n="0510a19"/><lb ed="R016" n="0146a16"/>知者，爲圓覺也。普賢章云：一切衆生種種幻化，皆
<lb ed="X" n="0510a20"/><lb ed="R016" n="0146a17"/>生如來圓覺妙心。此指根身器界，及界內界外二
<lb ed="X" n="0510a21"/><lb ed="R016" n="0146a18"/>種無明，倂種種幻智，皆從圓覺妙心流出。此約出
<lb ed="X" n="0510a22"/><lb ed="R016" n="0146b01"/>生凡聖染淨二法，名圓覺也。普眼章中，顯四大六
<lb ed="X" n="0510a23"/><lb ed="R016" n="0146b02"/>根六塵六識，乃至十力四無所畏，悉皆淸淨，徧滿
<lb ed="X" n="0510a24"/><lb ed="R016" n="0146b03"/>不動，始知衆生本來成佛者。此約凡聖染淨悉皆
<pb ed="X" xml:id="X10.0259.0510b" n="0510b"/>
<lb ed="X" n="0510b01"/><lb ed="R016" n="0146b04"/>具足，如來平等圓滿覺性，根根塵塵周徧法界，名
<lb ed="X" n="0510b02"/><lb ed="R016" n="0146b05"/>圓覺也。金剛藏章，一切如來，妙圓覺性，本無菩提，
<lb ed="X" n="0510b03"/><lb ed="R016" n="0146b06"/>及與涅槃，亦無成佛，及不成佛，無妄輪迴，及非輪
<lb ed="X" n="0510b04"/><lb ed="R016" n="0146b07"/>迴者，此約染淨聖凡，纖塵不立，名圓覺也。彌勒章
<lb ed="X" n="0510b05"/><lb ed="R016" n="0146b08"/>中，由本貪欲，發揮無明，顯出五性，差別不等，依二
<lb ed="X" n="0510b06"/><lb ed="R016" n="0146b09"/>種障，而現深淺者，此約衆生，皆證圓覺，本無差別，
<lb ed="X" n="0510b07"/><lb ed="R016" n="0146b10"/>由隨染緣，而有二障，故有六凡，由隨淨緣，而證二
<lb ed="X" n="0510b08"/><lb ed="R016" n="0146b11"/>空，故有四聖，於無差別處，而現差別，以顯不變隨
<lb ed="X" n="0510b09"/><lb ed="R016" n="0146b12"/>緣，如摩尼之現五色，爲圓覺也。淸淨慧章，若遇善
<lb ed="X" n="0510b10"/><lb ed="R016" n="0146b13"/>友，敎令開悟，淨圓覺性，發明起滅，卽知此生，性自
<lb ed="X" n="0510b11"/><lb ed="R016" n="0146b14"/>勞慮，勞慮永斷，得法界淨，此名凡夫，隨順覺性等
<lb ed="X" n="0510b12"/><lb ed="R016" n="0146b15"/>者，此約五性，差別不等，實無差別，以顯隨緣不變，
<lb ed="X" n="0510b13"/><lb ed="R016" n="0146b16"/>名圓覺也。威德章，若諸菩薩，悟淨圓覺，以淨覺心，
<lb ed="X" n="0510b14"/><lb ed="R016" n="0146b17"/>取靜爲行，名奢摩他，起變化行，名三摩提，隨順寂
<lb ed="X" n="0510b15"/><lb ed="R016" n="0146b18"/>滅，名爲禪那，乃至辯音章中，單複圓修等者，此約
<lb ed="X" n="0510b16"/><lb ed="R016" n="0147a01"/>一心三觀，卽空卽假卽中，名圓覺也。淨諸業障章，
<lb ed="X" n="0510b17"/><lb ed="R016" n="0147a02"/>直顯衆生，覺性本淨，皆由耽著我人衆生壽者四
<lb ed="X" n="0510b18"/><lb ed="R016" n="0147a03"/>相，生愛生憎，爲障爲礙，不能入淸淨覺，必須斷盡
<lb ed="X" n="0510b19"/><lb ed="R016" n="0147a04"/>四相，一切寂滅，覺性始圓，名圓覺也。普覺章，所問
<lb ed="X" n="0510b20"/><lb ed="R016" n="0147a05"/>求何等人，依何等法，行何等行，除去何病，云</p><p xml:id="pX10p0510b2018" cb:place="inline">發
<lb ed="X" n="0510b21"/><lb ed="R016" n="0147a06"/>心者，要須事事明了，毫無錯謬，名圓覺也。圓覺章，
<lb ed="X" n="0510b22"/><lb ed="R016" n="0147a07"/>以大圓覺爲我伽藍，身心安居平等性智者，謂具
<lb ed="X" n="0510b23"/><lb ed="R016" n="0147a08"/>如上種種深義，方得渾身安住圓覺伽藍，故名圓
<lb ed="X" n="0510b24"/><lb ed="R016" n="0147a09"/>覺。賢善首章，具上衆義，證此五名，方稱無上法王
<pb ed="X" xml:id="X10.0259.0510c" n="0510c"/>
<lb ed="X" n="0510c01"/><lb ed="R016" n="0147a10"/>爲賢善首，故名圓覺。故知十二菩薩，綸貫一經，圓
<lb ed="X" n="0510c02"/><lb ed="R016" n="0147a11"/>覺二字，通該衆義，豈可以一知一見，便謂盡圓覺
<lb ed="X" n="0510c03"/><lb ed="R016" n="0147a12"/>哉。故題中旣標圓覺，又稱了義，正顯性相雙陳，理
<lb ed="X" n="0510c04"/><lb ed="R016" n="0147a13"/>惑並闡，圓融行布，兩不相妨，始是如來稱性至極
<lb ed="X" n="0510c05"/><lb ed="R016" n="0147a14"/>之深談耳。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0510c06"/><lb ed="R016" n="0147a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">譯師</cb:mulu></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0510c0601">唐<name role="" type="person">罽賓</name>沙門佛陀多羅譯</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510c07"/><lb ed="R016" n="0147a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0510c0701">開元釋敎目錄云：佛陀多羅，唐言覺救，北印土罽
<lb ed="X" n="0510c08"/><lb ed="R016" n="0147a17"/>賓國人也。於東都<name role="" type="person">白馬寺</name>譯。道詮法師疏云：三藏
<lb ed="X" n="0510c09"/><lb ed="R016" n="0147a18"/>法師佛陀多羅，於長壽二年龍集癸巳，持梵本至
<lb ed="X" n="0510c10"/><lb ed="R016" n="0147b01"/>神都，於<name role="" type="person">白馬寺</name>譯。譯者，翻梵語而成華言也。其度
<lb ed="X" n="0510c11"/><lb ed="R016" n="0147b02"/>語、筆授、證義、潤文諸德，具如別錄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510c12"/><lb ed="R016" n="0147b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">序分</cb:mulu></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0510c1201">如是我聞：一時，婆伽婆入於神通大光明藏三昧，正
<lb ed="X" n="0510c13"/><lb ed="R016" n="0147b04"/>受一切如來光嚴，住持是諸衆生淸淨覺地，身心寂
<lb ed="X" n="0510c14"/><lb ed="R016" n="0147b05"/>滅平等本際，圓滿十方不二隨順，於不二境現諸淨
<lb ed="X" n="0510c15"/><lb ed="R016" n="0147b06"/>土，與大菩薩摩訶薩十萬人俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510c16"/><lb ed="R016" n="0147b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0510c1601">智論云：婆伽婆有四義：婆伽云德，婆言有，合名有
<lb ed="X" n="0510c17"/><lb ed="R016" n="0147b08"/>德；又婆伽云分別，婆名巧，巧分別諸法總相別相
<lb ed="X" n="0510c18"/><lb ed="R016" n="0147b09"/>故；又婆伽云聲，婆云有，以名聲普聞故；又婆伽云
<lb ed="X" n="0510c19"/><lb ed="R016" n="0147b10"/>破，婆云能，以能破淫怒癡故。入者，謂性相俱泯，體
<lb ed="X" n="0510c20"/><lb ed="R016" n="0147b11"/>同法界，入無入相故。神通大光明藏者，卽如來藏
<lb ed="X" n="0510c21"/><lb ed="R016" n="0147b12"/>之異名，是凡聖均稟同賦之體也。破業識之牆垣，
<lb ed="X" n="0510c22"/><lb ed="R016" n="0147b13"/>名曰神通；撤無明之封蔀，名曰大光明藏。由不定
<lb ed="X" n="0510c23"/><lb ed="R016" n="0147b14"/>而定，故曰正定；不受而受，故曰正受也。又大卽是
<lb ed="X" n="0510c24"/><lb ed="R016" n="0147b15"/>體，光明是相，藏卽是用。又大卽法身，光時是般若，
<pb ed="X" xml:id="X10.0259.0511a" n="0511a"/>
<lb ed="X" n="0511a01"/><lb ed="R016" n="0147b16"/>藏是解脫。問：大光明藏人人滿足，若如來稱入，而
<lb ed="X" n="0511a02"/><lb ed="R016" n="0147b17"/>衆生豈出此光明藏乎？答：衆生未嘗出此大光明
<lb ed="X" n="0511a03"/><lb ed="R016" n="0147b18"/>藏，但爲四大所局，二障所纏，而神不通，光明不大，
<lb ed="X" n="0511a04"/><lb ed="R016" n="0148a01"/>故不言入，非不入也。故下經云：非覺違拒諸能入
<lb ed="X" n="0511a05"/><lb ed="R016" n="0148a02"/>者，有諸能入，非覺入故。宗鏡問云：博地凡夫位齊
<lb ed="X" n="0511a06"/><lb ed="R016" n="0148a03"/>諸佛，云何不具諸佛神通？答：非是不具，但是衆生
<lb ed="X" n="0511a07"/><lb ed="R016" n="0148a04"/>不知。如有學人問大安禪師云：如何是諸佛神通？
<lb ed="X" n="0511a08"/><lb ed="R016" n="0148a05"/>師曰：汝從何來？答曰：江西來。師曰：莫不謾語否？答
<lb ed="X" n="0511a09"/><lb ed="R016" n="0148a06"/>曰：終不謬言。學人再問：如何是諸佛神通？師曰：果
<lb ed="X" n="0511a10"/><lb ed="R016" n="0148a07"/>然。斯皆可驗，並是現前日用不知。故龐居士云：心
<lb ed="X" n="0511a11"/><lb ed="R016" n="0148a08"/>通法亦通，十八斷行蹤。但自心無礙，何愁神不通？
<lb ed="X" n="0511a12"/><lb ed="R016" n="0148a09"/>故知神之不通，是自生障礙耳。一切如來皆以此
<lb ed="X" n="0511a13"/><lb ed="R016" n="0148a10"/>大光明藏莊嚴此身、住持此土，非若衆生以藏識
<lb ed="X" n="0511a14"/><lb ed="R016" n="0148a11"/>莊嚴此身、住持此土也。然此大光明藏元非他物，
<lb ed="X" n="0511a15"/><lb ed="R016" n="0148a12"/>卽是衆生所具無垢無染淸淨覺地，諸佛證之名
<lb ed="X" n="0511a16"/><lb ed="R016" n="0148a13"/>法性身。以不見有身心二相故寂滅，無高無下故
<lb ed="X" n="0511a17"/><lb ed="R016" n="0148a14"/>平等，無崖無岸故曰本際，不違不逆故曰隨順，無
<lb ed="X" n="0511a18"/><lb ed="R016" n="0148a15"/>彼無此故曰不二。由如來證衆生之體，用衆生之
<lb ed="X" n="0511a19"/><lb ed="R016" n="0148a16"/>用，故能於淸淨覺地現淸淨土，與大菩薩同住一
<lb ed="X" n="0511a20"/><lb ed="R016" n="0148a17"/>處，所謂以大圓覺爲我伽藍，身心安居平等性智
<lb ed="X" n="0511a21"/><lb ed="R016" n="0148a18"/>也。問：法身無相，眞土如空，皆是一心，無別依正，云
<lb ed="X" n="0511a22"/><lb ed="R016" n="0148b01"/>何卽談身土？答：只於自心性相分身土名，謂以自
<lb ed="X" n="0511a23"/><lb ed="R016" n="0148b02"/>身相義名身，卽以自心性義名土。又心則諸佛證
<lb ed="X" n="0511a24"/><lb ed="R016" n="0148b03"/>之爲法身，境則諸佛證之爲淨土，則法身淨土皆
<pb ed="X" xml:id="X10.0259.0511b" n="0511b"/>
<lb ed="X" n="0511b01"/><lb ed="R016" n="0148b04"/>爲所證，而智爲能證也。諸大乘經在淨土說者，如
<lb ed="X" n="0511b02"/><lb ed="R016" n="0148b05"/>深密經、法集經、稱讚大乘經、密嚴經、心印經、興顯
<lb ed="X" n="0511b03"/><lb ed="R016" n="0148b06"/>經、大毗盧經、入印法門經、虗空藏經、佛地經等。佛
<lb ed="X" n="0511b04"/><lb ed="R016" n="0148b07"/>地經云：是薄伽梵住最勝光曜，放大光明，普照無
<lb ed="X" n="0511b05"/><lb ed="R016" n="0148b08"/>邊世界，周圓無際等。論釋云：此土，受用土攝。說此
<lb ed="X" n="0511b06"/><lb ed="R016" n="0148b09"/>經，佛是受用身，此淨土量無邊際故。若爾，此地上
<lb ed="X" n="0511b07"/><lb ed="R016" n="0148b10"/>菩薩所應見聞，何故於此化土中結集流布？論自
<lb ed="X" n="0511b08"/><lb ed="R016" n="0148b11"/>答云：佛爲地上諸菩薩說，令傳法者結集流通。又
<lb ed="X" n="0511b09"/><lb ed="R016" n="0148b12"/>云：說此經時，地前大衆見變化身居此穢土，爲其
<lb ed="X" n="0511b10"/><lb ed="R016" n="0148b13"/>說法；地上大衆見受用身居佛淨土，爲其說法。所
<lb ed="X" n="0511b11"/><lb ed="R016" n="0148b14"/>聞雖同，所見各別。而傳法者爲令衆生聞勝希願，
<lb ed="X" n="0511b12"/><lb ed="R016" n="0148b15"/>證佛功德，故就勝者所見結集也。然土雖多種，不
<lb ed="X" n="0511b13"/><lb ed="R016" n="0148b16"/>出於三：一、法性，二、受用，三、變化。若開受用爲自他，
<lb ed="X" n="0511b14"/><lb ed="R016" n="0148b17"/>卽成四土，統唯二種，謂淨及穢，或性及相。故肇公
<lb ed="X" n="0511b15"/><lb ed="R016" n="0148b18"/>云：淨土、穢土，蓋隨衆生心之所宜。淨者，示之以寶
<lb ed="X" n="0511b16"/><lb ed="R016" n="0149a01"/>玉；穢者，示之以瓦礫。美惡自彼，於土無定。無定之
<lb ed="X" n="0511b17"/><lb ed="R016" n="0149a02"/>土，乃名淨土。隨類普應，故曰諸也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0511b18"/><lb ed="R016" n="0149a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0511b1801">其名曰：<name role="" type="person">文殊師利</name>菩薩、普賢菩薩、普眼菩薩、金剛藏
<lb ed="X" n="0511b19"/><lb ed="R016" n="0149a04"/>菩薩、彌勒菩薩、淸淨慧菩薩、威德自在菩薩、辯音菩
<lb ed="X" n="0511b20"/><lb ed="R016" n="0149a05"/>薩、淨諸業障菩薩、<name role="" type="person">普覺菩薩</name>、圓覺菩薩、賢善首菩薩
<lb ed="X" n="0511b21"/><lb ed="R016" n="0149a06"/>等而爲上首，與諸眷屬皆入三昧，同住如來平等法
<lb ed="X" n="0511b22"/><lb ed="R016" n="0149a07"/>會。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0511b23"/><lb ed="R016" n="0149a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0511b2301">夫聖人立名，多依行德，故各有所表。梵語文殊師
<lb ed="X" n="0511b24"/><lb ed="R016" n="0149a09"/>利，此云妙首，亦云妙德，表根本智。六波羅蜜中，智
<pb ed="X" xml:id="X10.0259.0511c" n="0511c"/>
<lb ed="X" n="0511c01"/><lb ed="R016" n="0149a10"/>爲首德，故此章直示因地法行。用根本智，頓斷無
<lb ed="X" n="0511c02"/><lb ed="R016" n="0149a11"/>明，以顯淸淨覺地，如如不動，故爲問首。普賢表行，
<lb ed="X" n="0511c03"/><lb ed="R016" n="0149a12"/>由行以成德，故次普賢。知行並進，方便大開，則法
<lb ed="X" n="0511c04"/><lb ed="R016" n="0149a13"/>眼洞照，故次普眼。法眼旣明，惑根<anchor xml:id="nkr_note_add_0511c0401" n="0511c0401"/><anchor xml:id="beg0511c0401" n="0511c0401"/>已<anchor xml:id="end0511c0401"/>斷，而金剛不
<lb ed="X" n="0511c05"/><lb ed="R016" n="0149a14"/>壞之體，迴然獨露，故次金剛藏。圓頓之根，<anchor xml:id="nkr_note_add_0511c0501" n="0511c0501"/><anchor xml:id="beg0511c0501" n="0511c0501"/>已<anchor xml:id="end0511c0501"/>解唯
<lb ed="X" n="0511c06"/><lb ed="R016" n="0149a15"/>心，若權敎菩薩，不知惑斷，則顢頇佛性，必須詳明
<lb ed="X" n="0511c07"/><lb ed="R016" n="0149a16"/>唯識，廣辯階差，故次彌勒。惑相雖明，階差<anchor xml:id="nkr_note_add_0511c0701" n="0511c0701"/><anchor xml:id="beg0511c0701" n="0511c0701"/>已<anchor xml:id="end0511c0701"/>辨，若
<lb ed="X" n="0511c08"/><lb ed="R016" n="0149a17"/>不知所證各別，則儱侗眞如，故次淸淨慧。惑相<anchor xml:id="nkr_note_add_0511c0801" n="0511c0801"/><anchor xml:id="beg0511c0801" n="0511c0801"/>已<anchor xml:id="end0511c0801"/>
<lb ed="X" n="0511c09"/><lb ed="R016" n="0149a18"/>明，眞如<anchor xml:id="nkr_note_add_0511c0901" n="0511c0901"/><anchor xml:id="beg0511c0901" n="0511c0901"/>已<anchor xml:id="end0511c0901"/>解，若不知觀法，猶未能斷惑證眞，不能
<lb ed="X" n="0511c10"/><lb ed="R016" n="0149b01"/>隨順得入，其於威德，未得自在，故次威德。雖三觀
<lb ed="X" n="0511c11"/><lb ed="R016" n="0149b02"/>詳明，威德<anchor xml:id="nkr_note_add_0511c1101" n="0511c1101"/><anchor xml:id="beg0511c1101" n="0511c1101"/>已<anchor xml:id="end0511c1101"/>具，若不詳辯三觀法輪，法輪無盡，亦
<lb ed="X" n="0511c12"/><lb ed="R016" n="0149b03"/>未得圓通無礙，故次辯音。觀法雖明，若四相不除，
<lb ed="X" n="0511c13"/><lb ed="R016" n="0149b04"/>業根不淨，不能入淸淨覺，故次淨業障。四相<anchor xml:id="nkr_note_add_0511c1301" n="0511c1301"/><anchor xml:id="beg0511c1301" n="0511c1301"/>已<anchor xml:id="end0511c1301"/>知，
<lb ed="X" n="0511c14"/><lb ed="R016" n="0149b05"/>業根<anchor xml:id="nkr_note_add_0511c1401" n="0511c1401"/><anchor xml:id="beg0511c1401" n="0511c1401"/>已<anchor xml:id="end0511c1401"/>淨，若五行不明，覺心不普，猶隔一塵，故次
<lb ed="X" n="0511c15"/><lb ed="R016" n="0149b06"/>普覺。五行旣明，則中根可入，若不詳明道場儀式，
<lb ed="X" n="0511c16"/><lb ed="R016" n="0149b07"/>建立三期，剋心三觀，則下根人猶在門外，而覺性
<lb ed="X" n="0511c17"/><lb ed="R016" n="0149b08"/>不圓，故次圓覺。覺旣圓滿，必立名以彰其實，故次
<lb ed="X" n="0511c18"/><lb ed="R016" n="0149b09"/>賢善首。是知一經之義，自始至終，雖條分縷析，若
<lb ed="X" n="0511c19"/><lb ed="R016" n="0149b10"/>統會一宗，則以大圓覺爲我伽藍。一言<anchor xml:id="nkr_note_add_0511c1901" n="0511c1901"/><anchor xml:id="beg0511c1901" n="0511c1901"/>已<anchor xml:id="end0511c1901"/>蔽，故十
<lb ed="X" n="0511c20"/><lb ed="R016" n="0149b11"/>二菩薩爲諸菩薩之綱領，而爲上首。其所入三昧，
<lb ed="X" n="0511c21"/><lb ed="R016" n="0149b12"/>卽大光明藏。所住法會，卽不二境所現淨土。以凡
<lb ed="X" n="0511c22"/><lb ed="R016" n="0149b13"/>聖一源，主伴同會，故曰同住如來平等法會也。不
<lb ed="X" n="0511c23"/><lb ed="R016" n="0149b14"/>思議佛境界經云，爾時世尊語文殊言，汝能了知
<lb ed="X" n="0511c24"/><lb ed="R016" n="0149b15"/>如來所住平等法否。文殊言，我<anchor xml:id="nkr_note_add_0511c2401" n="0511c2401"/><anchor xml:id="beg0511c2401" n="0511c2401"/>已<anchor xml:id="end0511c2401"/>了知。佛言，何者
<pb ed="X" xml:id="X10.0259.0512a" n="0512a"/>
<lb ed="X" n="0512a01"/><lb ed="R016" n="0149b16"/>是如來所住平等法。文殊云，一切凡夫起貪瞋癡
<lb ed="X" n="0512a02"/><lb ed="R016" n="0149b17"/>處，是如來所住平等法。佛言，云何一切凡夫起貪
<lb ed="X" n="0512a03"/><lb ed="R016" n="0149b18"/>瞋癡處，是如來所住平等法。文殊言，一切凡夫於
<lb ed="X" n="0512a04"/><lb ed="R016" n="0150a01"/>空無相無願法中，起貪瞋癡。是故一切凡夫起貪
<lb ed="X" n="0512a05"/><lb ed="R016" n="0150a02"/>瞋癡處，卽是如來所住平等法。佛言，空豈有法，而
<lb ed="X" n="0512a06"/><lb ed="R016" n="0150a03"/>言於中有貪瞋癡。文殊言，空是有，貪瞋癡亦是有。
<lb ed="X" n="0512a07"/><lb ed="R016" n="0150a04"/>佛言，空云何有，貪瞋癡亦云何有。文殊言，空以言
<lb ed="X" n="0512a08"/><lb ed="R016" n="0150a05"/>說故有，貪瞋癡亦以言說故有。所謂平等法者，是
<lb ed="X" n="0512a09"/><lb ed="R016" n="0150a06"/>指衆生淸淨覺地也。近有解此經大光明藏三昧
<lb ed="X" n="0512a10"/><lb ed="R016" n="0150a07"/>之相狀何似，生滅心是，顚倒心是，一切貪瞋癡煩
<lb ed="X" n="0512a11"/><lb ed="R016" n="0150a08"/>惱皆是。堂堂釋子，乃甘心與魔外同流，而反極毀
<lb ed="X" n="0512a12"/><lb ed="R016" n="0150a09"/>先賢，譏訶老宿。噫，佛海漬穢，至此極矣。有志者讀
<lb ed="X" n="0512a13"/><lb ed="R016" n="0150a10"/>此，寧不痛心疾首乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512a14"/><lb ed="R016" n="0150a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">正宗分</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">文殊章</cb:mulu></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0512a1401">於是，<name role="" type="person">文殊師利</name>菩薩在大衆中卽從座起，頂禮佛足，
<lb ed="X" n="0512a15"/><lb ed="R016" n="0150a12"/>右繞三帀，長跪叉手而白佛言：大悲世尊！願爲此會
<lb ed="X" n="0512a16"/><lb ed="R016" n="0150a13"/>諸來法衆，說於如來本起淸淨因地法行，及說菩薩
<lb ed="X" n="0512a17"/><lb ed="R016" n="0150a14"/>於大乘中發淸淨心遠離諸病，能使未來末世衆生
<lb ed="X" n="0512a18"/><lb ed="R016" n="0150a15"/>求大乘者不墮邪見。作是語<anchor xml:id="nkr_note_add_0512a1801" n="0512a1801"/><anchor xml:id="beg0512a1801" n="0512a1801"/>已<anchor xml:id="end0512a1801"/>，五體投地，如是三請，
<lb ed="X" n="0512a19"/><lb ed="R016" n="0150a16"/>終而復始。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512a20"/><lb ed="R016" n="0150a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0512a2001">先叙問法威儀。次正請，有二：一問如來因地發心，
<lb ed="X" n="0512a21"/><lb ed="R016" n="0150a18"/>謂如來未成佛時，最初因地發何等心，修何等行，
<lb ed="X" n="0512a22"/><lb ed="R016" n="0150b01"/>得生淨土，成佛果。二問菩薩發心欲求菩提，於大
<lb ed="X" n="0512a23"/><lb ed="R016" n="0150b02"/>乘中發淸淨心，云何始得遠離諸病。病卽後文四
<lb ed="X" n="0512a24"/><lb ed="R016" n="0150b03"/>病也。若末世衆生欲修行者，旣知如來因行，又知
<pb ed="X" xml:id="X10.0259.0512b" n="0512b"/>
<lb ed="X" n="0512b01"/><lb ed="R016" n="0150b04"/>菩薩發心，依之而行，則遠離諸病，不墮邪見矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512b02"/><lb ed="R016" n="0150b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0512b0201">爾時，世尊吿<name role="" type="person">文殊師利</name>菩薩言：善哉，善哉！善男子！汝
<lb ed="X" n="0512b03"/><lb ed="R016" n="0150b06"/>等乃能爲諸菩薩諮詢如來因地法行，及爲末世一
<lb ed="X" n="0512b04"/><lb ed="R016" n="0150b07"/>切衆生求大乘者，得正住持不墮邪見。汝今諦聽，當
<lb ed="X" n="0512b05"/><lb ed="R016" n="0150b08"/>爲汝說。時，<name role="" type="person">文殊師利</name>菩薩奉敎歡喜，及諸大衆默然
<lb ed="X" n="0512b06"/><lb ed="R016" n="0150b09"/>而聽。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512b07"/><lb ed="R016" n="0150b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0512b0701">此讚問許說及佇聽也。諦聽者，謂諦審而聽，勿雜
<lb ed="X" n="0512b08"/><lb ed="R016" n="0150b11"/>亂也。智論云：聽者端視如渴飮，一心入於語義中，
<lb ed="X" n="0512b09"/><lb ed="R016" n="0150b12"/>踊躍聞法生歡喜，如是之人乃可說。默然而聽者，
<lb ed="X" n="0512b10"/><lb ed="R016" n="0150b13"/>謂泯慮忘緣，一心靜聽也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512b11"/><lb ed="R016" n="0150b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0512b1101">善男子！無上法王有大陀羅尼門，名爲：圓覺，流出一
<lb ed="X" n="0512b12"/><lb ed="R016" n="0150b15"/>切淸淨眞如、菩提、涅槃及波羅蜜，敎授菩薩。一切如
<lb ed="X" n="0512b13"/><lb ed="R016" n="0150b16"/>來本起因地，皆依圓照淸淨覺相，永斷無明，方成佛
<lb ed="X" n="0512b14"/><lb ed="R016" n="0150b17"/>道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512b15"/><lb ed="R016" n="0150b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0512b1501">此標宗立體也。無上法王，佛也。於法自在，更無有
<lb ed="X" n="0512b16"/><lb ed="R016" n="0151a01"/>上故。陀羅尼云：總持謂圓覺，體中具足恒沙稱性
<lb ed="X" n="0512b17"/><lb ed="R016" n="0151a02"/>功德故。門者，出入義。出者，一切染淨諸法皆從此
<lb ed="X" n="0512b18"/><lb ed="R016" n="0151a03"/>中流出故。入者，一切染淨諸法皆從此中反復故。
<lb ed="X" n="0512b19"/><lb ed="R016" n="0151a04"/>以不染不汙，故曰淸淨。不妄不變，故曰眞如。在無
<lb ed="X" n="0512b20"/><lb ed="R016" n="0151a05"/>明而常覺，故曰菩提。在生死而常察，故曰涅槃。波
<lb ed="X" n="0512b21"/><lb ed="R016" n="0151a06"/>羅蜜云：到彼岸有六種，謂布施、持戒、忍辱、精進、禪
<lb ed="X" n="0512b22"/><lb ed="R016" n="0151a07"/>定、智慧。由此六種，翻無明生死而爲菩提涅槃。敎
<lb ed="X" n="0512b23"/><lb ed="R016" n="0151a08"/>謂敎導，授謂傳授。圓照淸淨覺相，卽圓覺也。無明
<lb ed="X" n="0512b24"/><lb ed="R016" n="0151a09"/>有四，謂生、住、異、滅。畢竟不生，名爲永斷。方成佛道
<pb ed="X" xml:id="X10.0259.0512c" n="0512c"/>
<lb ed="X" n="0512c01"/><lb ed="R016" n="0151a10"/>者，塵沙諸佛皆以此爲因地，進而至於極果故。</p><p xml:id="pX10p0512c0119" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0512c02"/><lb ed="R016" n="0151a11"/>由文殊請問因地法行，世尊卽將自<anchor xml:id="nkr_note_add_0512c0201" n="0512c0201"/><anchor xml:id="beg0512c0201" n="0512c0201"/>己<anchor xml:id="end0512c0201"/>所證大光
<lb ed="X" n="0512c03"/><lb ed="R016" n="0151a12"/>明藏，重安名字以諭之。故曰有大陀羅尼門，名爲
<lb ed="X" n="0512c04"/><lb ed="R016" n="0151a13"/>圓覺。又自釋所以稱圓覺者，以能從中流出淸淨
<lb ed="X" n="0512c05"/><lb ed="R016" n="0151a14"/>眞如，<note place="inline">卽因地心。</note>菩提涅槃，<note place="inline">卽果地覺。</note>及波羅蜜。<note place="inline">卽因行也。</note>是則依
<lb ed="X" n="0512c06"/><lb ed="R016" n="0151a15"/>之而發心，藉之而證果，賴之而起行。無不從此法
<lb ed="X" n="0512c07"/><lb ed="R016" n="0151a16"/>界流，無不還歸於法界。故名圓覺。不獨爾也，卽佛
<lb ed="X" n="0512c08"/><lb ed="R016" n="0151a17"/>佛授手，祖祖相傳，亦不出此。故曰敎授菩薩。或淸
<lb ed="X" n="0512c09"/><lb ed="R016" n="0151a18"/>淨眞如菩提涅槃是體大，波羅蜜是相大，敎授菩
<lb ed="X" n="0512c10"/><lb ed="R016" n="0151b01"/>薩是用大。具此三義，名圓覺也。然此圓覺，生佛皆
<lb ed="X" n="0512c11"/><lb ed="R016" n="0151b02"/>具。但衆生爲無明所覆，業識所局，故圓而不覺。小
<lb ed="X" n="0512c12"/><lb ed="R016" n="0151b03"/>乘則心量褊淺，雖覺而不圓。菩薩則非圓非覺。唯
<lb ed="X" n="0512c13"/><lb ed="R016" n="0151b04"/>如來亦圓亦覺。故稱圓覺。如來最初因地所修法
<lb ed="X" n="0512c14"/><lb ed="R016" n="0151b05"/>行，別無他法。皆依此圓照淸淨覺相，起幻智而永
<lb ed="X" n="0512c15"/><lb ed="R016" n="0151b06"/>斷無明，方成佛道。所謂十方薄伽梵，一路涅槃門
<lb ed="X" n="0512c16"/><lb ed="R016" n="0151b07"/>也。故華嚴偈云：有一大經卷，量等三千界。在於一
<lb ed="X" n="0512c17"/><lb ed="R016" n="0151b08"/>塵中，一切塵亦然。有一智慧人，淨眼悉明見。破塵
<lb ed="X" n="0512c18"/><lb ed="R016" n="0151b09"/>出經卷，廣饒益衆生。故知圓滿覺性，生佛等有。但
<lb ed="X" n="0512c19"/><lb ed="R016" n="0151b10"/>塵經未剖，寶藏猶埋。旣不自知，枉受貧苦。唯佛一
<lb ed="X" n="0512c20"/><lb ed="R016" n="0151b11"/>人，獨得其用。名爲圓覺，不亦宜乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512c21"/><lb ed="R016" n="0151b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0512c2101">云何無明？善男子！一切衆生從無始來種種顚倒，猶
<lb ed="X" n="0512c22"/><lb ed="R016" n="0151b13"/>如迷人四方易處，妄認四大爲自身相、六塵緣影爲
<lb ed="X" n="0512c23"/><lb ed="R016" n="0151b14"/>自心相，譬彼病目見空中華及第二月。善男子！空實
<lb ed="X" n="0512c24"/><lb ed="R016" n="0151b15"/>無華，病者妄執。由妄執故，非唯惑此虗空自性，亦復
<pb ed="X" xml:id="X10.0259.0513a" n="0513a"/>
<lb ed="X" n="0513a01"/><lb ed="R016" n="0151b16"/>迷彼實華生處。由此妄有輪轉生死，故名無明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513a02"/><lb ed="R016" n="0151b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0513a0201">此徵無明所起處，而自釋之也。徵云：大光明藏，旣
<lb ed="X" n="0513a03"/><lb ed="R016" n="0151b18"/>是衆生本具淸淨覺地，云何衆生遺此光明，而轉
<lb ed="X" n="0513a04"/><lb ed="R016" n="0152a01"/>爲無明？故釋之曰：一切衆生，從無始來，種種顚倒，
<lb ed="X" n="0513a05"/><lb ed="R016" n="0152a02"/>故轉此大光明藏，而成無明不覺。喩如迷人，認東
<lb ed="X" n="0513a06"/><lb ed="R016" n="0152a03"/>爲西，惑南爲北，其實迷者自迷，方實不轉。所謂顚
<lb ed="X" n="0513a07"/><lb ed="R016" n="0152a04"/>倒者，謂遺失淸淨平等法身，妄認地水火風四緣
<lb ed="X" n="0513a08"/><lb ed="R016" n="0152a05"/>假合而成者以爲身，遺失本妙圓妙淸淨覺心，妄
<lb ed="X" n="0513a09"/><lb ed="R016" n="0152a06"/>認緣塵分別影事以爲心，而計我計法。此由隨順
<lb ed="X" n="0513a10"/><lb ed="R016" n="0152a07"/>無明不覺，而起相見二分，復迷相見，而徧生我法
<lb ed="X" n="0513a11"/><lb ed="R016" n="0152a08"/>二執。所謂旣棄海認漚，復認漚爲海，故名顚倒。喩
<lb ed="X" n="0513a12"/><lb ed="R016" n="0152a09"/>如目有赤眚，遂見空中有華，及見眞月邊有第二
<lb ed="X" n="0513a13"/><lb ed="R016" n="0152a10"/>月也。空喩眞理，目喩正智，狂華喩身，二月喩心。應
<lb ed="X" n="0513a14"/><lb ed="R016" n="0152a11"/>立量云：身心是有，法本無是。宗因云：無明業識所
<lb ed="X" n="0513a15"/><lb ed="R016" n="0152a12"/>現，故同喩如空華二月。旣知病目見空華二月是
<lb ed="X" n="0513a16"/><lb ed="R016" n="0152a13"/>妄，則知淨眼見虗空一月是眞。下復以二喩合法，
<lb ed="X" n="0513a17"/><lb ed="R016" n="0152a14"/>故云：空實無華，由病目人妄執爲有。由妄執故，不
<lb ed="X" n="0513a18"/><lb ed="R016" n="0152a15"/>唯惑此虗空自性本無華相，亦復迷彼實華所生
<lb ed="X" n="0513a19"/><lb ed="R016" n="0152a16"/>之處。亦應合云：月實無二，捏者妄執。由妄執故，非
<lb ed="X" n="0513a20"/><lb ed="R016" n="0152a17"/>唯惑此眞月自性，亦復迷彼二月生處。二喩旣明，
<lb ed="X" n="0513a21"/><lb ed="R016" n="0152a18"/>則知覺性本無身心，迷者妄認。由妄認故，非唯惑
<lb ed="X" n="0513a22"/><lb ed="R016" n="0152b01"/>此圓覺自性，亦復迷彼身心生處矣。今旣不知圓
<lb ed="X" n="0513a23"/><lb ed="R016" n="0152b02"/>覺自性之本無，又不知身心自性所自出，於是計
<lb ed="X" n="0513a24"/><lb ed="R016" n="0152b03"/>無作有，認幻爲眞，隨順無明，起惑造業，由此妄有，
<pb ed="X" xml:id="X10.0259.0513b" n="0513b"/>
<lb ed="X" n="0513b01"/><lb ed="R016" n="0152b04"/>輪轉生死。此惑業苦三，皆由迷此大光明藏而起。
<lb ed="X" n="0513b02"/><lb ed="R016" n="0152b05"/>此大光明藏轉而爲無明業識者，如此</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513b03"/><lb ed="R016" n="0152b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0513b0301">善男子！此無明者非實有體，如夢中人夢時非無，及
<lb ed="X" n="0513b04"/><lb ed="R016" n="0152b07"/>至於醒了無所得。如衆空華滅於虗空，不可說言有
<lb ed="X" n="0513b05"/><lb ed="R016" n="0152b08"/>定滅處。何以故？無生處故。一切衆生於無生中妄見
<lb ed="X" n="0513b06"/><lb ed="R016" n="0152b09"/>生滅，是故說名輪轉生死。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513b07"/><lb ed="R016" n="0152b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0513b0701">此因上實華二字發起。無明本無實體，故有智慧
<lb ed="X" n="0513b08"/><lb ed="R016" n="0152b11"/>者照之卽滅也。若使無明果有實體，則是有根，必
<lb ed="X" n="0513b09"/><lb ed="R016" n="0152b12"/>不可滅。以是依他起性，故可迷可覺，而覺體本無
<lb ed="X" n="0513b10"/><lb ed="R016" n="0152b13"/>生滅也。正如患夢之人，夢時非無，及至於醒，了不
<lb ed="X" n="0513b11"/><lb ed="R016" n="0152b14"/>可得。人喩本覺，夢喩不覺，醒喩始覺。因睡而夢，睡
<lb ed="X" n="0513b12"/><lb ed="R016" n="0152b15"/>熟而醒，總與本人無干。則知因迷而不覺，因悟而
<lb ed="X" n="0513b13"/><lb ed="R016" n="0152b16"/>始覺，總與本覺無預。又如衆華滅空，不可說言衆
<lb ed="X" n="0513b14"/><lb ed="R016" n="0152b17"/>華在空，實有可滅之處。以空中實無生華處故，則
<lb ed="X" n="0513b15"/><lb ed="R016" n="0152b18"/>知華起華滅，總屬目中翳之有無，亦與虗空無預。
<lb ed="X" n="0513b16"/><lb ed="R016" n="0153a01"/>一切衆生因有無明，於無生中妄見有生有滅，是
<lb ed="X" n="0513b17"/><lb ed="R016" n="0153a02"/>故說名輪轉生死，然非覺性實有生死輪轉也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513b18"/><lb ed="R016" n="0153a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0513b1801">善男子，如來因地修圓覺者，知是空華卽無輪轉，亦
<lb ed="X" n="0513b19"/><lb ed="R016" n="0153a04"/>無身心受彼生死，非作故無，本性無故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513b20"/><lb ed="R016" n="0153a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0513b2001">此牒答永斷無明，方成佛道也。言汝所問如來本
<lb ed="X" n="0513b21"/><lb ed="R016" n="0153a06"/>起因地修圓覺者，而圓覺性實無可修，由衆生病
<lb ed="X" n="0513b22"/><lb ed="R016" n="0153a07"/>目，妄執空華以爲實有，故隨華相輪轉，妄見身心
<lb ed="X" n="0513b23"/><lb ed="R016" n="0153a08"/>實有生死。如來以智慧覺照，彼無明本無，華相卽
<lb ed="X" n="0513b24"/><lb ed="R016" n="0153a09"/>滅，則不隨華相輪轉，亦不隨身心受彼生死，所謂
<pb ed="X" xml:id="X10.0259.0513c" n="0513c"/>
<lb ed="X" n="0513c01"/><lb ed="R016" n="0153a10"/>照見五蘊皆空，度一切苦厄也。然言無生死者，非
<lb ed="X" n="0513c02"/><lb ed="R016" n="0153a11"/>若聲聞析之使無，非若緣覺推之使無，非若三賢
<lb ed="X" n="0513c03"/><lb ed="R016" n="0153a12"/>菩薩作種種幻行而滅之使無，直是照見淸淨覺
<lb ed="X" n="0513c04"/><lb ed="R016" n="0153a13"/>心，身心寂滅，本來自無，故不隨生死流轉，而曰無
<lb ed="X" n="0513c05"/><lb ed="R016" n="0153a14"/>明永斷，覺道方成耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513c06"/><lb ed="R016" n="0153a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0513c0601">彼知覺者猶如虗空，知虗空者卽空華相，亦不可說
<lb ed="X" n="0513c07"/><lb ed="R016" n="0153a16"/>無知覺性，有無俱遣，是則名爲淨覺隨順。何以故？虗
<lb ed="X" n="0513c08"/><lb ed="R016" n="0153a17"/>空性故，常不動故，如來藏中無起滅故，無知見故，如
<lb ed="X" n="0513c09"/><lb ed="R016" n="0153a18"/>法界性究竟圓滿徧十方故，是則名爲因地法行。菩
<lb ed="X" n="0513c10"/><lb ed="R016" n="0153b01"/>薩因此於大乘中發淸淨心，末世衆生依此修行不
<lb ed="X" n="0513c11"/><lb ed="R016" n="0153b02"/>墮邪見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513c12"/><lb ed="R016" n="0153b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0513c1201">復恐認賊爲子，特顯覺體，了了常知，不落有無，方
<lb ed="X" n="0513c13"/><lb ed="R016" n="0153b04"/>是大徹大悟之眞知也。故詳示之曰：雖說知是空
<lb ed="X" n="0513c14"/><lb ed="R016" n="0153b05"/>華，卽無輪轉。必須不存知相，方是眞知。若存知相，
<lb ed="X" n="0513c15"/><lb ed="R016" n="0153b06"/>猶是幻知，非眞知也。以彼眞知之體，猶如虗空，不
<lb ed="X" n="0513c16"/><lb ed="R016" n="0153b07"/>可以有知論，不可以無知論。故起信云：離念相者，
<lb ed="X" n="0513c17"/><lb ed="R016" n="0153b08"/>等虗空界。若存知，知此如空覺性爲有知，卽是頭
<lb ed="X" n="0513c18"/><lb ed="R016" n="0153b09"/>上安頭，同於凡夫之知，固是空華相矣。若存知，知
<lb ed="X" n="0513c19"/><lb ed="R016" n="0153b10"/>此如空覺性爲無知，卽是斬頭覓活，同於土木瓦
<lb ed="X" n="0513c20"/><lb ed="R016" n="0153b11"/>石之無知，亦是空華相也。故趙州云：知是妄覺，不
<lb ed="X" n="0513c21"/><lb ed="R016" n="0153b12"/>知是無記。以此知體，性自神解，不同妄識仗境托
<lb ed="X" n="0513c22"/><lb ed="R016" n="0153b13"/>緣作意之知，不同太虗空廓斷滅之無知。以聖心
<lb ed="X" n="0513c23"/><lb ed="R016" n="0153b14"/>無知，而無所不知，此卽靈知之體性也。永嘉云：若
<lb ed="X" n="0513c24"/><lb ed="R016" n="0153b15"/>以有知無知爲知體，卽是隨順無明，不名隨順淨
<pb ed="X" xml:id="X10.0259.0514a" n="0514a"/>
<lb ed="X" n="0514a01"/><lb ed="R016" n="0153b16"/>覺。必須坐斷兩頭，有無俱遣，方是隨順淸淨覺性。
<lb ed="X" n="0514a02"/><lb ed="R016" n="0153b17"/>所以者何？以淸淨覺性，了了常知，不但不曾迷，亦
<lb ed="X" n="0514a03"/><lb ed="R016" n="0153b18"/>且不曾覺。以是常寂滅相，如虗空性，常自不動故
<lb ed="X" n="0514a04"/><lb ed="R016" n="0154a01"/>也。所以不動者，以虗空自性，不受生死，不墮有無。
<lb ed="X" n="0514a05"/><lb ed="R016" n="0154a02"/>在如來藏中，無起無滅，無知無見。以虗空不動，徧
<lb ed="X" n="0514a06"/><lb ed="R016" n="0154a03"/>至一切色非色處。亦如法性不動，究竟徧滿一切
<lb ed="X" n="0514a07"/><lb ed="R016" n="0154a04"/>處故。應立量云：覺性是有法，不動爲宗因。云：非所
<lb ed="X" n="0514a08"/><lb ed="R016" n="0154a05"/>作故，無知見故，無起滅故，喩如虗空。所證如此，是
<lb ed="X" n="0514a09"/><lb ed="R016" n="0154a06"/>名初心成等正覺，是名如來因地法行。楞嚴謂之
<lb ed="X" n="0514a10"/><lb ed="R016" n="0154a07"/>發覺初心，起信謂之眞如三昧。若菩薩依此圓照
<lb ed="X" n="0514a11"/><lb ed="R016" n="0154a08"/>淸淨覺相爲因，方是正因，否則皆墮邪因矣。若末
<lb ed="X" n="0514a12"/><lb ed="R016" n="0154a09"/>世衆生，依此淸淨覺相而起行，得正住持，否則皆
<lb ed="X" n="0514a13"/><lb ed="R016" n="0154a10"/>墮邪見矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0514a14"/><lb ed="R016" n="0154a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0514a1401">爾時，世尊欲重宣此義，而說偈言：文殊汝當知，一切
<lb ed="X" n="0514a15"/><lb ed="R016" n="0154a12"/>諸如來，從於本因地，皆以智慧覺，了達於無明，知彼
<lb ed="X" n="0514a16"/><lb ed="R016" n="0154a13"/>如空華，卽能免流轉。又如夢中人，醒時不可得，覺者
<lb ed="X" n="0514a17"/><lb ed="R016" n="0154a14"/>如虗空，平等不動轉，覺徧十方界，卽得成佛道。衆幻
<lb ed="X" n="0514a18"/><lb ed="R016" n="0154a15"/>滅無處，成道亦無得，本性圓滿故，菩薩於此中，能發
<lb ed="X" n="0514a19"/><lb ed="R016" n="0154a16"/>菩提心。末世諸衆生，修此免邪見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0514a20"/><lb ed="R016" n="0154a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0514a2001">謂如來本起因地，莫不皆以智慧覺性，了達無明
<lb ed="X" n="0514a21"/><lb ed="R016" n="0154a18"/>本無實體，猶如空華，爲發菩提心之始。果能知彼
<lb ed="X" n="0514a22"/><lb ed="R016" n="0154b01"/>無明是空華相，則不爲華相眩目，卽免生死流轉。
<lb ed="X" n="0514a23"/><lb ed="R016" n="0154b02"/>亦如患夢之人，忽然醒覺，則夢中所現之相，皆不
<lb ed="X" n="0514a24"/><lb ed="R016" n="0154b03"/>可得。是知衆生在迷，未免流轉。若旣迷而忽覺，唯
<pb ed="X" xml:id="X10.0259.0514b" n="0514b"/>
<lb ed="X" n="0514b01"/><lb ed="R016" n="0154b04"/>一眞如，迴無所有，渾身住於平等性智，豈有流轉
<lb ed="X" n="0514b02"/><lb ed="R016" n="0154b05"/>哉？旣無流轉，則此覺性，究竟圓滿，徧十方界。是則
<lb ed="X" n="0514b03"/><lb ed="R016" n="0154b06"/>名爲初發心時，便成正覺也。然對夢說醒，對迷說
<lb ed="X" n="0514b04"/><lb ed="R016" n="0154b07"/>覺，對衆生說佛，皆是未覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0514b0401" n="0514b0401"/><anchor xml:id="beg0514b0401" n="0514b0401"/>已<anchor xml:id="end0514b0401"/>前對待之法。若無明
<lb ed="X" n="0514b05"/><lb ed="R016" n="0154b08"/>滅盡，衆幻銷滅，則成佛作祖，亦是鉢盂安柄，虗空
<lb ed="X" n="0514b06"/><lb ed="R016" n="0154b09"/>釘橛。以本性圓滿，本來成佛，不待更成。故說圓滿
<lb ed="X" n="0514b07"/><lb ed="R016" n="0154b10"/>菩提，歸無所得。龐居士云：十方同聚會，箇箇學無
<lb ed="X" n="0514b08"/><lb ed="R016" n="0154b11"/>爲。此是選佛場，心空及第歸。如是則自然應念登
<lb ed="X" n="0514b09"/><lb ed="R016" n="0154b12"/>科，隨處及第，何須授記安名乎？菩薩向此著眼，則
<lb ed="X" n="0514b10"/><lb ed="R016" n="0154b13"/>能發菩提心。衆生向此進修，永不墮於邪見。若不
<lb ed="X" n="0514b11"/><lb ed="R016" n="0154b14"/>入此門，總是旁蹊曲徑，非直截路。故宗鏡問云：初
<lb ed="X" n="0514b12"/><lb ed="R016" n="0154b15"/>發心時，便成正覺，云何復說後心成佛？答：非初非
<lb ed="X" n="0514b13"/><lb ed="R016" n="0154b16"/>後，不離初後。智論云：不但以初心得，亦不離後心
<lb ed="X" n="0514b14"/><lb ed="R016" n="0154b17"/>得。所以者何？若但以初心得，不以後心者，菩薩初
<lb ed="X" n="0514b15"/><lb ed="R016" n="0154b18"/>發心時，便應是佛。若無初心，云何有第二第三心？
<lb ed="X" n="0514b16"/><lb ed="R016" n="0155a01"/>以初心爲根本因緣故。不但以後心得，亦不離初
<lb ed="X" n="0514b17"/><lb ed="R016" n="0155a02"/>心者，以後心不離初心故。若無初心，卽無後心。以
<lb ed="X" n="0514b18"/><lb ed="R016" n="0155a03"/>初心集種種無量功德，後心方得具足。故能斷煩
<lb ed="X" n="0514b19"/><lb ed="R016" n="0155a04"/>惱習氣，成無上道。此卽頓悟漸修也。</p><p xml:id="pX10p0514b1915" cb:place="inline">○此章言不
<lb ed="X" n="0514b20"/><lb ed="R016" n="0155a05"/>滿四百，該攝性相二宗之旨。若約性宗，淸淨覺相，
<lb ed="X" n="0514b21"/><lb ed="R016" n="0155a06"/>屬眞如門。無明妄認妄執，是不覺義。知是空華，卽
<lb ed="X" n="0514b22"/><lb ed="R016" n="0155a07"/>無輪轉，是覺義。因本覺而有不覺，因不覺而有始
<lb ed="X" n="0514b23"/><lb ed="R016" n="0155a08"/>覺，此二屬生滅門。今欲令行人頓悟眞如爲因地
<lb ed="X" n="0514b24"/><lb ed="R016" n="0155a09"/>心，故曰衆幻滅無處，成道亦無得也。</p><p xml:id="pX10p0514b2415" cb:place="inline">○若約相宗，
<pb ed="X" xml:id="X10.0259.0514c" n="0514c"/>
<lb ed="X" n="0514c01"/><lb ed="R016" n="0155a10"/>五法，三性，四大，是色蘊，是相。六塵，緣影，是無色四
<lb ed="X" n="0514c02"/><lb ed="R016" n="0155a11"/>蘊，是名。妄認妄執，是妄想。知是空華，是正智。覺心
<lb ed="X" n="0514c03"/><lb ed="R016" n="0155a12"/>不動，是如如身心，是依他起性。妄認妄執，是二種
<lb ed="X" n="0514c04"/><lb ed="R016" n="0155a13"/>徧計執性。生死，是分段變易二種生死。知是空華
<lb ed="X" n="0514c05"/><lb ed="R016" n="0155a14"/>等，是斷二執，除二死，證二空，得二果，是圓成實性
<lb ed="X" n="0514c06"/><lb ed="R016" n="0155a15"/>也。</p><p xml:id="pX10p0514c0602" cb:place="inline">○此章要旨，直指衆生日用知體爲圓覺性。若
<lb ed="X" n="0514c07"/><lb ed="R016" n="0155a16"/>有分別，有妄認妄執，卽生死因。若無分別，無妄認
<lb ed="X" n="0514c08"/><lb ed="R016" n="0155a17"/>妄執，卽菩提因。故曰：知之一字，衆禍之門。知之一
<lb ed="X" n="0514c09"/><lb ed="R016" n="0155a18"/>字，衆妙之門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0514c10"/><lb ed="R016" n="0155b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">普賢章</cb:mulu></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0514c1001">於是普賢菩薩在大衆中，卽從座起，頂禮佛足，右遶
<lb ed="X" n="0514c11"/><lb ed="R016" n="0155b02"/>三帀，長跪叉手而白佛言：大悲世尊！願爲此會諸菩
<lb ed="X" n="0514c12"/><lb ed="R016" n="0155b03"/>薩衆，及爲末世一切衆生修大乘者，聞此圓覺淸淨
<lb ed="X" n="0514c13"/><lb ed="R016" n="0155b04"/>境界，云何修<anchor xml:id="nkr_note_orig_0514001" n="0514001"/>因？世尊！若彼衆生知如幻者，身心亦幻，
<lb ed="X" n="0514c14"/><lb ed="R016" n="0155b05"/>云何以幻還修於幻？若諸幻性一切盡滅，則無有心，
<lb ed="X" n="0514c15"/><lb ed="R016" n="0155b06"/>誰爲修行？云何復說修行如幻？若諸衆生本不修行，
<lb ed="X" n="0514c16"/><lb ed="R016" n="0155b07"/>於生死中常居幻化，曾不了知如幻境界，令妄想心
<lb ed="X" n="0514c17"/><lb ed="R016" n="0155b08"/>云何解脫？願爲末世一切衆生，作何方便漸次修習，
<lb ed="X" n="0514c18"/><lb ed="R016" n="0155b09"/>令諸衆生永離諸幻？作是語<anchor xml:id="nkr_note_add_0514c1801" n="0514c1801"/><anchor xml:id="beg0514c1801" n="0514c1801"/>已<anchor xml:id="end0514c1801"/>，五體投地，如是三請，
<lb ed="X" n="0514c19"/><lb ed="R016" n="0155b10"/>終而復始。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0514c20"/><lb ed="R016" n="0155b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0514c2001">前章<anchor xml:id="nkr_note_add_0514c2001" n="0514c2001"/><anchor xml:id="beg0514c2001" n="0514c2001"/>已<anchor xml:id="end0514c2001"/>顯頓悟法門，正恐行人以爲知幻便了，不
<lb ed="X" n="0514c21"/><lb ed="R016" n="0155b12"/>必更離，不知前所言遣者卽離也。故普賢躡前知
<lb ed="X" n="0514c22"/><lb ed="R016" n="0155b13"/>虗空者卽空華相，及偈中衆幻滅無處，成道亦無
<lb ed="X" n="0514c23"/><lb ed="R016" n="0155b14"/>得，以發三問，以明旣知而必欲遠離也。初問：言修
<lb ed="X" n="0514c24"/><lb ed="R016" n="0155b15"/>行者，本爲斷無明得菩提也。若曰知是空華，卽無
<pb ed="X" xml:id="X10.0259.0515a" n="0515a"/>
<lb ed="X" n="0515a01"/><lb ed="R016" n="0155b16"/>輪轉，又云衆幻滅無處，成道亦無得，則此圓覺淸
<lb ed="X" n="0515a02"/><lb ed="R016" n="0155b17"/>淨境界，纖塵不立，則無事修行斷證矣，云何而說
<lb ed="X" n="0515a03"/><lb ed="R016" n="0155b18"/>修圓覺乎？故曰若彼衆生等，意謂旣能了知無明
<lb ed="X" n="0515a04"/><lb ed="R016" n="0156a01"/>是幻，則身心亦皆是幻矣。旣曰是幻，固宜任之，不
<lb ed="X" n="0515a05"/><lb ed="R016" n="0156a02"/>必起幻智而銷幻無明，成幻佛可也。云何更欲依
<lb ed="X" n="0515a06"/><lb ed="R016" n="0156a03"/>圓照淸淨覺相，起種種如幻之智，銷種種如幻之
<lb ed="X" n="0515a07"/><lb ed="R016" n="0156a04"/>無明，而成如幻之佛果耶？次問：不唯不當修，卽欲
<lb ed="X" n="0515a08"/><lb ed="R016" n="0156a05"/>修行，亦無可修。以幻智旣滅，身心亦滅，則無有心，
<lb ed="X" n="0515a09"/><lb ed="R016" n="0156a06"/>其誰修行十波羅蜜，而曰修諸幻以除幻？旣知無
<lb ed="X" n="0515a10"/><lb ed="R016" n="0156a07"/>可修而復修，無可證而求證，何異望石女生兒，邀
<lb ed="X" n="0515a11"/><lb ed="R016" n="0156a08"/>空華結果，豈非枉用功乎？三問：若諸衆生，但恃天
<lb ed="X" n="0515a12"/><lb ed="R016" n="0156a09"/>眞，常居幻化而不離，又不能了知是幻而求離，此
<lb ed="X" n="0515a13"/><lb ed="R016" n="0156a10"/>則旣不能知幻，又不能離幻，云何而得解脫？此三
<lb ed="X" n="0515a14"/><lb ed="R016" n="0156a11"/>等者，一是不必修，二是無可修，三是恃天眞而不
<lb ed="X" n="0515a15"/><lb ed="R016" n="0156a12"/>用修。願爲此三等人，作何方便，漸次修習，方能永
<lb ed="X" n="0515a16"/><lb ed="R016" n="0156a13"/>離諸幻？</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0515a17"/><lb ed="R016" n="0156a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0515a1701">爾時，世尊吿普賢菩薩言：善哉，善哉！善男子！汝等乃
<lb ed="X" n="0515a18"/><lb ed="R016" n="0156a15"/>能爲諸菩薩及末世衆生，修習菩薩如幻三昧，方便
<lb ed="X" n="0515a19"/><lb ed="R016" n="0156a16"/>漸次令諸衆生得離諸幻。汝今諦聽，當爲汝說。時，普
<lb ed="X" n="0515a20"/><lb ed="R016" n="0156a17"/>賢菩薩奉敎歡喜，及諸大衆默然而聽。</p>
<lb ed="X" n="0515a21"/><lb ed="R016" n="0156a18"/><p xml:id="pX10p0515a2101">善男子！一切衆生種種幻化，皆生如來圓覺妙心。猶
<lb ed="X" n="0515a22"/><lb ed="R016" n="0156b01"/>如空華從空而有，幻華雖滅，空性不壞。衆生幻心還
<lb ed="X" n="0515a23"/><lb ed="R016" n="0156b02"/>依幻滅，諸幻盡滅，覺心不動，依幻說覺亦名爲幻。若
<lb ed="X" n="0515a24"/><lb ed="R016" n="0156b03"/>說有覺猶未離幻，說無覺者亦復如是，是故幻滅名
<pb ed="X" xml:id="X10.0259.0515b" n="0515b"/>
<lb ed="X" n="0515b01"/><lb ed="R016" n="0156b04"/>爲不動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0515b02"/><lb ed="R016" n="0156b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0515b0201">種種幻化，總指五陰、四大，及十力、四無畏等。生者，
<lb ed="X" n="0515b03"/><lb ed="R016" n="0156b06"/>謂本覺心體，隨無明染緣，而生三科、七大等；隨眞
<lb ed="X" n="0515b04"/><lb ed="R016" n="0156b07"/>如淨緣，而生十力、四無所畏等。故諸染淨諸法，皆
<lb ed="X" n="0515b05"/><lb ed="R016" n="0156b08"/>無自體，總是依他。喩如空華，瞖生華生，瞖滅華滅，
<lb ed="X" n="0515b06"/><lb ed="R016" n="0156b09"/>而空未嘗有生滅。衆生幻心，隨無明染緣生，還隨
<lb ed="X" n="0515b07"/><lb ed="R016" n="0156b10"/>眞如淨緣滅，而覺心未嘗動。誰謂幻性盡滅，則無
<lb ed="X" n="0515b08"/><lb ed="R016" n="0156b11"/>有心耶？喩如金翅鳥王，命終之後，骨肉都盡，唯有
<lb ed="X" n="0515b09"/><lb ed="R016" n="0156b12"/>心在也。然所謂依幻說覺者，卽是口口談空，心心
<lb ed="X" n="0515b10"/><lb ed="R016" n="0156b13"/>著有，此卽任運而不修者。謂之依幻說覺，謂之依
<lb ed="X" n="0515b11"/><lb ed="R016" n="0156b14"/>通妄知，是名爲幻，不名爲覺。此依字，與皆依圓照
<lb ed="X" n="0515b12"/><lb ed="R016" n="0156b15"/>淸淨覺相之依相應。謂不依圓照淸淨覺相，永斷
<lb ed="X" n="0515b13"/><lb ed="R016" n="0156b16"/>無明，成佛道，乃依幻而自說爲覺，故名幻而不名
<lb ed="X" n="0515b14"/><lb ed="R016" n="0156b17"/>覺也。故先德云：說得一丈，不如行取一尺；說得一
<lb ed="X" n="0515b15"/><lb ed="R016" n="0156b18"/>尺，不如行取一寸。若說固有覺性，本來是佛，恃天
<lb ed="X" n="0515b16"/><lb ed="R016" n="0157a01"/>眞而不勞修者，此亦是幻，亦非是覺；若說無佛可
<lb ed="X" n="0515b17"/><lb ed="R016" n="0157a02"/>成，枉功用而不必修，此亦是幻，亦非是覺。三、說字
<lb ed="X" n="0515b18"/><lb ed="R016" n="0157a03"/>須著眼看。先德云：此事不是說了便休，必須大死
<lb ed="X" n="0515b19"/><lb ed="R016" n="0157a04"/>一番，離盡諸幻，親見本來，則千聖喚不迴頭，方是
<lb ed="X" n="0515b20"/><lb ed="R016" n="0157a05"/>覺心不動。若未曾離幻，未出輪迴，而辨圓覺，彼圓
<lb ed="X" n="0515b21"/><lb ed="R016" n="0157a06"/>覺性，未有不隨流轉者。豈可謂知幻而不當修，計
<lb ed="X" n="0515b22"/><lb ed="R016" n="0157a07"/>斷滅而枉修，恃天眞而不用修哉？</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0515b23"/><lb ed="R016" n="0157a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0515b2301">善男子！一切菩薩及末世衆生，應當遠離一切幻化
<lb ed="X" n="0515b24"/><lb ed="R016" n="0157a09"/>虗妄境界，由堅執持遠離心故。心如幻者亦復遠離，
<pb ed="X" xml:id="X10.0259.0515c" n="0515c"/>
<lb ed="X" n="0515c01"/><lb ed="R016" n="0157a10"/>遠離爲幻亦復遠離，離遠離幻亦復遠離，得無所離
<lb ed="X" n="0515c02"/><lb ed="R016" n="0157a11"/>卽除諸幻。譬如鑽火，兩木相因，火出木盡，<g ref="#CB01926">灰</g>飛煙滅。
<lb ed="X" n="0515c03"/><lb ed="R016" n="0157a12"/>以幻修幻亦復如是，諸幻雖盡，不入斷滅。善男子！知
<lb ed="X" n="0515c04"/><lb ed="R016" n="0157a13"/>幻卽離，不作方便；離幻卽覺，亦無漸次。一切菩薩及
<lb ed="X" n="0515c05"/><lb ed="R016" n="0157a14"/>末世衆生依此修行，如是乃能永離諸幻。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0515c06"/><lb ed="R016" n="0157a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0515c0601">應當二字，是極勵之語。謂旣知是幻，應當遠離，勿
<lb ed="X" n="0515c07"/><lb ed="R016" n="0157a16"/>謂知而不必遠離也。遠離有四重：遠離一切幻化
<lb ed="X" n="0515c08"/><lb ed="R016" n="0157a17"/>境界者，卽亡塵也。楞嚴所謂動靜二相，了然不生
<lb ed="X" n="0515c09"/><lb ed="R016" n="0157a18"/>也。心如幻者，亦復遠離者，卽盡根也。所謂聞，所聞
<lb ed="X" n="0515c10"/><lb ed="R016" n="0157b01"/>盡也。遠離爲幻，亦復遠離者，卽空智也。所謂覺，所
<lb ed="X" n="0515c11"/><lb ed="R016" n="0157b02"/>覺空也。離遠離幻，亦復遠離者，卽滅空也。所謂空，
<lb ed="X" n="0515c12"/><lb ed="R016" n="0157b03"/>所空滅也。得無所離，卽除諸幻者，所謂生滅旣滅，
<lb ed="X" n="0515c13"/><lb ed="R016" n="0157b04"/>寂滅現前也。故先德云：洞山門下無佛法，與人只
<lb ed="X" n="0515c14"/><lb ed="R016" n="0157b05"/>有一口劒。凡是來者，一斬便斷。故伊性命不存，見
<lb ed="X" n="0515c15"/><lb ed="R016" n="0157b06"/>聞都泯，直向父母未生前，要與相見。喩如鑽火之
<lb ed="X" n="0515c16"/><lb ed="R016" n="0157b07"/>人，兩木相因，必火出木盡，<g ref="#CB01926">灰</g>飛煙滅，方得了當。木
<lb ed="X" n="0515c17"/><lb ed="R016" n="0157b08"/>喩發智之心境，火比了心境之妙智。由智發而心
<lb ed="X" n="0515c18"/><lb ed="R016" n="0157b09"/>境皆空，如火發而兩木俱盡也。若木雖空而<g ref="#CB01926">灰</g>在，
<lb ed="X" n="0515c19"/><lb ed="R016" n="0157b10"/>猶未了當，故欲其盡<g ref="#CB01926">灰</g>也。如心境空而智在，卽智
<lb ed="X" n="0515c20"/><lb ed="R016" n="0157b11"/>是病，故欲其空智也。<g ref="#CB01926">灰</g>雖盡而煙氣猶在，有些氣
<lb ed="X" n="0515c21"/><lb ed="R016" n="0157b12"/>息亦是病，猶未了當，故欲其滅煙氣。喩如智雖空
<lb ed="X" n="0515c22"/><lb ed="R016" n="0157b13"/>而空在，空亦是病，故欲其滅空也。故學道者如鑽
<lb ed="X" n="0515c23"/><lb ed="R016" n="0157b14"/>火，必至火出木盡，<g ref="#CB01926">灰</g>飛煙滅，方知火性不壞。所謂
<lb ed="X" n="0515c24"/><lb ed="R016" n="0157b15"/>火傳也，而不知其盡也。必須幻境、幻心、幻智、幻空，
<pb ed="X" xml:id="X10.0259.0516a" n="0516a"/>
<lb ed="X" n="0516a01"/><lb ed="R016" n="0157b16"/>悉皆滅盡，方知覺性常存，不入斷滅。故宗鏡云：此
<lb ed="X" n="0516a02"/><lb ed="R016" n="0157b17"/>淸淨覺，是出世間常住心寶。豈世間無常敗壞之
<lb ed="X" n="0516a03"/><lb ed="R016" n="0157b18"/>法所能壞耶？如貧女室中金藏，雖未掘而匪移；若
<lb ed="X" n="0516a04"/><lb ed="R016" n="0158a01"/>力士額中寶珠，任鬬沒而常在；如雪山筩中萬味，
<lb ed="X" n="0516a05"/><lb ed="R016" n="0158a02"/>暫流出而恒存；若大地底下金剛，縱穿斵而不壞。
<lb ed="X" n="0516a06"/><lb ed="R016" n="0158a03"/>誰謂無心不勞修證哉？故復勉之曰：旣知是幻，卽
<lb ed="X" n="0516a07"/><lb ed="R016" n="0158a04"/>當遠離。卽此遠離，便是方便。此外更無方便矣。若
<lb ed="X" n="0516a08"/><lb ed="R016" n="0158a05"/>能離幻，卽是覺性。卽此離幻，便是漸次。此外更無
<lb ed="X" n="0516a09"/><lb ed="R016" n="0158a06"/>漸次矣。蓋知幻是對不知幻而認爲實有者開方
<lb ed="X" n="0516a10"/><lb ed="R016" n="0158a07"/>便，遠離是對取著而不捨者開漸次。故前云：假說
<lb ed="X" n="0516a11"/><lb ed="R016" n="0158a08"/>方便也。首楞云：狂心自歇，歇卽菩提。歇卽是離，誰
<lb ed="X" n="0516a12"/><lb ed="R016" n="0158a09"/>謂知而不必離哉？末世衆生，依此圓覺而修，方能
<lb ed="X" n="0516a13"/><lb ed="R016" n="0158a10"/>永離諸幻。若知無明窟中有覺性而不離，終不成
<lb ed="X" n="0516a14"/><lb ed="R016" n="0158a11"/>佛道。喩如知鑛中有金而不銷，終不成眞金也。</p><p xml:id="pX10p0516a1419" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0516a15"/><lb ed="R016" n="0158a12"/>前章重在知字，此章重在離字。二章總爲上根說
<lb ed="X" n="0516a16"/><lb ed="R016" n="0158a13"/>頓悟、頓斷、頓修、頓證法，非中下根可能企及。故曰：
<lb ed="X" n="0516a17"/><lb ed="R016" n="0158a14"/>心聞洞十方，生於大因力。非初心可入也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0516a18"/><lb ed="R016" n="0158a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0516a1801">爾時，世尊欲重宣此義，而說偈言：普賢汝當知，一切
<lb ed="X" n="0516a19"/><lb ed="R016" n="0158a16"/>諸衆生，無始幻無明，皆從諸如來，圓覺心建立。猶如
<lb ed="X" n="0516a20"/><lb ed="R016" n="0158a17"/>虗空華，依空而有相，空華若復滅，虗空本不動。幻從
<lb ed="X" n="0516a21"/><lb ed="R016" n="0158a18"/>諸覺生，幻滅覺圓滿，覺心不動故。若彼諸菩薩，及末
<lb ed="X" n="0516a22"/><lb ed="R016" n="0158b01"/>世衆生，常應遠離幻，諸幻悉皆離。如木中生火，木盡
<lb ed="X" n="0516a23"/><lb ed="R016" n="0158b02"/>火還滅，覺卽無漸次，方便亦如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0516a24"/><lb ed="R016" n="0158b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0516a2401">生佛二界，皆從淸淨覺心，隨緣建立。故祖師云：山
<pb ed="X" xml:id="X10.0259.0516b" n="0516b"/>
<lb ed="X" n="0516b01"/><lb ed="R016" n="0158b04"/>河大地，由此建立。三昧六通，因茲發現。喩如空華，
<lb ed="X" n="0516b02"/><lb ed="R016" n="0158b05"/>因病目而妄見空中華生，而空體未曾生。因瞖消
<lb ed="X" n="0516b03"/><lb ed="R016" n="0158b06"/>而妄見空中華滅，而空體未甞滅。因無明染緣，熏
<lb ed="X" n="0516b04"/><lb ed="R016" n="0158b07"/>習覺性，而生根身器界。故說幻從諸覺生，而覺性
<lb ed="X" n="0516b05"/><lb ed="R016" n="0158b08"/>未嘗生。因眞如淨緣，熏習無明，修六度而滅幻化。
<lb ed="X" n="0516b06"/><lb ed="R016" n="0158b09"/>故說幻滅覺圓滿，而覺性未嘗滅。以覺性無我，隨
<lb ed="X" n="0516b07"/><lb ed="R016" n="0158b10"/>染處染，隨淨處淨，而實未嘗動。故修行者，應當遠
<lb ed="X" n="0516b08"/><lb ed="R016" n="0158b11"/>離種種幻化。諸幻悉離，而覺性不動。正如木中生
<lb ed="X" n="0516b09"/><lb ed="R016" n="0158b12"/>火，火出木盡，木盡火滅，而火性不動。故說離幻卽
<lb ed="X" n="0516b10"/><lb ed="R016" n="0158b13"/>覺。若至於覺，則實無漸次。以漸次在人，不在法故。
<lb ed="X" n="0516b11"/><lb ed="R016" n="0158b14"/>故曰：菩提無漸次，漸次取菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0516b12"/><lb ed="R016" n="0158b15"/>
<lb ed="X" n="0516b13"/><lb ed="R016" n="0158b16"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大方廣圓覺脩多羅了義經近釋卷一</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0511c0401" to="#end0511c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511c0501" to="#end0511c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511c0701" to="#end0511c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511c0801" to="#end0511c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511c0901" to="#end0511c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511c1101" to="#end0511c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511c1301" to="#end0511c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511c1401" to="#end0511c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511c1901" to="#end0511c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511c2401" to="#end0511c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0512a1801" to="#end0512a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0512c0201" to="#end0512c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0514b0401" to="#end0514b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0514c1801" to="#end0514c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0514c2001" to="#end0514c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0514001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0514001">因經作行</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0511c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0512a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0512a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0512c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0512c0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0514b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0514b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0514c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0514c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0514c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0514c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>