<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X10n0260">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 260 圓覺經要解</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 260 圓覺經要解</title>
			<author>明 寂正要解</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>AI</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">10</idno>.<idno type="no">260</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-07-18 21:29:46 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">圓覺經要解</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Punctuated draft text as provided by GJ.cool AI auto punctuation engine</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識，古籍酷 AI 自動標點引擎提供新式標點初稿</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>AI 標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05418">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05418</charName>
				<mapping cb:dec="988458" type="PUA">U+F152A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+458D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[虔-文+ㄆ]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-12-07T13:35:16">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0543a" n="0543a"/>
<lb ed="X" n="0543a01"/>
<lb ed="X" n="0543a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 260-A 大方廣圓覺修多羅了義經要解序</cb:mulu><head>No. 260-A
<lb ed="X" n="0543a03"/><lb ed="R016" n="0211a01"/> 大方廣圓覺修多羅了義經要解序。</head>
<lb ed="X" n="0543a04"/>
<lb ed="X" n="0543a05"/><lb ed="R016" n="0211a02"/><p xml:id="pX10p0543a0501">昔婆伽婆入于神通大光明藏三昧正受時，上至諸
<lb ed="X" n="0543a06"/><lb ed="R016" n="0211a03"/>佛菩薩，下及十二類生，乃至有無情等，同時俱入。自
<lb ed="X" n="0543a07"/><lb ed="R016" n="0211a04"/>昔至今，不起于座。就中無主無伴，離聖離凡，身心混
<lb ed="X" n="0543a08"/><lb ed="R016" n="0211a05"/>融，性相平等。良由十二大士瞥興問端，如來據大圓
<lb ed="X" n="0543a09"/><lb ed="R016" n="0211a06"/>覺，縱其所問，廣說修證。爾時文殊菩薩首問如來本
<lb ed="X" n="0543a10"/><lb ed="R016" n="0211a07"/>起因地法行，及爲菩薩遠離諸病。世尊爲答：皆依圓
<lb ed="X" n="0543a11"/><lb ed="R016" n="0211a08"/>照淸淨覺相，永斷無明，方成佛道。且使末世不墮邪
<lb ed="X" n="0543a12"/><lb ed="R016" n="0211a09"/>見者，一經之要，不出此三。是故大義所以先之也。普
<lb ed="X" n="0543a13"/><lb ed="R016" n="0211a10"/>賢菩薩致問：若彼衆生知如幻者，身心亦幻，云何以
<lb ed="X" n="0543a14"/><lb ed="R016" n="0211a11"/>幻還修於幻等？如來爲答：應當遠離一切幻化虗妄
<lb ed="X" n="0543a15"/><lb ed="R016" n="0211a12"/>境界。幻雖以離，其未離者，復如何修而得開悟？故普
<lb ed="X" n="0543a16"/><lb ed="R016" n="0211a13"/>眼菩薩請問菩薩修行漸次。世尊爲答：先依玅奢摩
<lb ed="X" n="0543a17"/><lb ed="R016" n="0211a14"/>他，堅持禁戒，安處徒衆，宴坐靜室，徧觀四大，及與身
<lb ed="X" n="0543a18"/><lb ed="R016" n="0211a15"/>心，皆同幻化，便能顯發無方淸淨。依而決了，則幻滅
<lb ed="X" n="0543a19"/><lb ed="R016" n="0211a16"/>覺圓，了知衆生本來成佛。當時雖得開悟，後世未免
<lb ed="X" n="0543a20"/><lb ed="R016" n="0211a17"/>疑情。故<name role="" type="person">金剛藏菩薩</name>請問：承上本來成佛示之，何故
<lb ed="X" n="0543a21"/><lb ed="R016" n="0211a18"/>後有一切無明？若諸無明，衆生本有，何因緣故，如來
<lb ed="X" n="0543a22"/><lb ed="R016" n="0211b01"/>開示本來成佛？扣此三疑，於是請決。如來以示先斷
<lb ed="X" n="0543a23"/><lb ed="R016" n="0211b02"/>輪迴根本，如是分別，多諸巧見，非爲正問。故次彌勒
<lb ed="X" n="0543a24"/><lb ed="R016" n="0211b03"/>菩薩復問所以當斷輪迴之說，佛乃示之欲脫生死，
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0543b" n="0543b"/>
<lb ed="X" n="0543b01"/><lb ed="R016" n="0211b04"/>免諸輪迴，及除愛渴，由本貪欲，顯出五性差別不等。故
<lb ed="X" n="0543b02"/><lb ed="R016" n="0211b05"/>淸淨慧菩薩復疑：請問圓滿覺性一切衆生，及諸菩
<lb ed="X" n="0543b03"/><lb ed="R016" n="0211b06"/>薩如來，所證所得，云何差別？世尊答之：未能除滅一
<lb ed="X" n="0543b04"/><lb ed="R016" n="0211b07"/>切幻化，於滅未滅妄功用中，便顯差別。若得如來寂
<lb ed="X" n="0543b05"/><lb ed="R016" n="0211b08"/>滅隨順，實無寂滅及寂滅者。威德自在菩薩請問：一
<lb ed="X" n="0543b06"/><lb ed="R016" n="0211b09"/>切方便漸次，總有幾種？世尊答之：玅奢摩他，三摩波
<lb ed="X" n="0543b07"/><lb ed="R016" n="0211b10"/>提，寂滅禪那，如是進修。然而觀門雖三，其修不定。故
<lb ed="X" n="0543b08"/><lb ed="R016" n="0211b11"/>次辯音菩薩致問：於圓覺門，有幾修者？如來爲答：二
<lb ed="X" n="0543b09"/><lb ed="R016" n="0211b12"/>十五輪，隨機修入，必得成就。或修而未入，則染汚之
<lb ed="X" n="0543b10"/><lb ed="R016" n="0211b13"/>所蔽也。以故淨諸業障菩薩請問：躡上本性淸淨，因
<lb ed="X" n="0543b11"/><lb ed="R016" n="0211b14"/>何染汚，使之不入？佛答：認四顚倒爲實我體，由此便
<lb ed="X" n="0543b12"/><lb ed="R016" n="0211b15"/>生憎愛二境。汝等但當精勤降伏煩惱，起大勇猛，未
<lb ed="X" n="0543b13"/><lb ed="R016" n="0211b16"/>得令得，未斷令斷。佛說是人漸次成就，求善知識，不
<lb ed="X" n="0543b14"/><lb ed="R016" n="0211b17"/>墮邪見。故<name role="" type="person">普覺菩薩</name>致問，求何等人，依何等法，行何
<lb ed="X" n="0543b15"/><lb ed="R016" n="0211b18"/>等行，除去何病，云何發心，不墮邪見。世尊將收，玄唱
<lb ed="X" n="0543b16"/><lb ed="R016" n="0212a01"/>開示，作止任滅，均名是病，卽病一言，取舍俱奪，苟知
<lb ed="X" n="0543b17"/><lb ed="R016" n="0212a02"/>縱而不知奪，混圓覺於問答之場，或知奪而不知縱，
<lb ed="X" n="0543b18"/><lb ed="R016" n="0212a03"/>墮圓覺於泯默之地，當知縱亦藥也，奪亦藥也，卽其
<lb ed="X" n="0543b19"/><lb ed="R016" n="0212a04"/>縱之之藥，治三毒四倒之正病，以其奪之之藥，治作
<lb ed="X" n="0543b20"/><lb ed="R016" n="0212a05"/>止任滅之助病，當知作止任滅之藥病，非如來洞鑑，
<lb ed="X" n="0543b21"/><lb ed="R016" n="0212a06"/>則孰能指也。圓覺菩薩，猶恐末世衆生，根鈍障重，必
<lb ed="X" n="0543b22"/><lb ed="R016" n="0212a07"/>須克念，加其<g ref="#CB15081">䇿</g>修，重復請問，如來爲說三期進修，求
<lb ed="X" n="0543b23"/><lb ed="R016" n="0212a08"/>哀<anchor xml:id="nkr_note_add_0543b2301" n="0543b2301"/><anchor xml:id="beg0543b2301" n="0543b2301"/>懺<anchor xml:id="end0543b2301"/>悔，復以三觀加行，隨學一事，勤修習之，只佛事
<lb ed="X" n="0543b24"/><lb ed="R016" n="0212a09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0543b2401" n="0543b2401"/><anchor xml:id="beg0543b2401" n="0543b2401"/>已<anchor xml:id="end0543b2401"/>週，行解之要，至此備矣。於是賢善首菩薩，欲使廣
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0543c" n="0543c"/>
<lb ed="X" n="0543c01"/><lb ed="R016" n="0212a10"/>益他方，遠霑來世，復於最後四問，爲資末世，普皆饒
<lb ed="X" n="0543c02"/><lb ed="R016" n="0212a11"/>益，因行之中，無不成佛，行解問明，至此畢矣。如上世
<lb ed="X" n="0543c03"/><lb ed="R016" n="0212a12"/>尊菩薩問答之本懷，爲新發意及末世等，破其妄執，
<lb ed="X" n="0543c04"/><lb ed="R016" n="0212a13"/>使其了解，別無他說，于經文中，或翻譯之失，或傳寫
<lb ed="X" n="0543c05"/><lb ed="R016" n="0212a14"/>之訛，或義解不通，當以理遣，不必滯於微瑕，而乖大
<lb ed="X" n="0543c06"/><lb ed="R016" n="0212a15"/>義，蓋悲願弘深，痛心之切也。</p>
<lb ed="X" n="0543c07"/><lb ed="R016" n="0212a16"/>
<lb ed="X" n="0543c08"/><lb ed="R016" n="0212a17"/><p xml:id="pX10p0543c0801">大明萬曆丁巳佛成道日武林釋寂正書</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0543c09"/>
<lb ed="X" n="0543c10"/>
<lb ed="X" n="0543c11"/>
<lb ed="X" n="0543c12"/><cb:docNumber>No. 260</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0543c13"/><lb ed="R016" n="0212b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大方廣圓覺修多羅了義經要解上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0543c14"/>
<lb ed="X" n="0543c15"/><lb ed="R016" n="0212b02"/><byline cb:type="other"><name role="" type="person">罽賓國</name>沙門佛陀多羅譯</byline>
<lb ed="X" n="0543c16"/><lb ed="R016" n="0212b03"/><byline cb:type="author">陸通律寺勤息寂正要解</byline>
<lb ed="X" n="0543c17"/><lb ed="R016" n="0212b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">經題　譯師　科分</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0543c1701">上五字所詮，謂圓覺是法，大方廣是義。故文中標
<lb ed="X" n="0543c18"/><lb ed="R016" n="0212b05"/>結指陳，只言圓覺。下六字屬能詮修多羅了義，是
<lb ed="X" n="0543c19"/><lb ed="R016" n="0212b06"/>歎敎勝能。良以宗本體用，是法義之宏綱。詮旨功
<lb ed="X" n="0543c20"/><lb ed="R016" n="0212b07"/>能，了言象之皎鏡。事周義盡，須建五名。簡要標題，
<lb ed="X" n="0543c21"/><lb ed="R016" n="0212b08"/>且存兩號。大方廣是體相用，各有二異。大者當體
<lb ed="X" n="0543c22"/><lb ed="R016" n="0212b09"/>得名，常徧爲義。常則竪通三世，徧則橫該十方。謂
<lb ed="X" n="0543c23"/><lb ed="R016" n="0212b10"/>圓覺體無有邊涯，絕諸分量，強名大也。意言此覺
<lb ed="X" n="0543c24"/><lb ed="R016" n="0212b11"/>有廣大義，有方圓義。謂體大而用廣，理方而用圓。
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0544a" n="0544a"/>
<lb ed="X" n="0544a01"/><lb ed="R016" n="0212b12"/>方是正直不偏，圓乃無虧無缺。亦可大方是體，廣
<lb ed="X" n="0544a02"/><lb ed="R016" n="0212b13"/>圓爲用。謂體大而正直不偏，用廣而圓滿無缺。上
<lb ed="X" n="0544a03"/><lb ed="R016" n="0212b14"/>三字是別，圓字是總。明此圓覺，卽是總別之德，具
<lb ed="X" n="0544a04"/><lb ed="R016" n="0212b15"/>彰法義之門，故名大方廣圓覺。後能詮修多羅三
<lb ed="X" n="0544a05"/><lb ed="R016" n="0212b16"/>字，總指諸經了義二字。歎此一經，是決擇究竟顯
<lb ed="X" n="0544a06"/><lb ed="R016" n="0212b17"/>了之義，無過上也，故名修多羅了義經。</p>
<lb ed="X" n="0544a07"/><lb ed="R016" n="0212b18"/><p xml:id="pX10p0544a0701"><name role="" type="person">罽賓</name>，梵語，亦云羯濕彌羅，北印度邊鄙之名。此翻
<lb ed="X" n="0544a08"/><lb ed="R016" n="0213a01"/>賤種，本賤役人，自立君長故也。沙門，梵語，此翻勤
<lb ed="X" n="0544a09"/><lb ed="R016" n="0213a02"/>息。勤者，勤修戒定慧；息者，息滅貪嗔痴。佛陀多羅，
<lb ed="X" n="0544a10"/><lb ed="R016" n="0213a03"/>梵語，唐言覺救。以長壽二年龍集癸巳，持梵本經
<lb ed="X" n="0544a11"/><lb ed="R016" n="0213a04"/>至神都東京<name role="" type="person">白馬寺</name>，譯成兩卷。其度語、筆授、證義、
<lb ed="X" n="0544a12"/><lb ed="R016" n="0213a05"/>潤文、諸德、廣評、大義、別錄，總成一卷。同緣實相，約
<lb ed="X" n="0544a13"/><lb ed="R016" n="0213a06"/>行收機，大分三段，共十二章。初二章明圓頓行，中
<lb ed="X" n="0544a14"/><lb ed="R016" n="0213a07"/>四章明漸次行，後六章明不定行也。譯之言易也，
<lb ed="X" n="0544a15"/><lb ed="R016" n="0213a08"/>通也，梵爲華耳。周制達四方，東方曰寄，西方曰狄
<lb ed="X" n="0544a16"/><lb ed="R016" n="0213a09"/>鞮，南方曰象，北方曰譯。今翻西語曰譯，由漢世多
<lb ed="X" n="0544a17"/><lb ed="R016" n="0213a10"/>事也。經文大分三段：始如是我聞至平等法會爲
<lb ed="X" n="0544a18"/><lb ed="R016" n="0213a11"/>序分；於是<name role="" type="person">文殊師利</name>下至圓覺章爲正宗分；於是
<lb ed="X" n="0544a19"/><lb ed="R016" n="0213a12"/>賢善首下訖經爲流通分。</p></cb:div></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">序分</cb:mulu><p xml:id="pX10p0544a1911" cb:place="inline">△初、序分者。若例諸經，
<lb ed="X" n="0544a20"/><lb ed="R016" n="0213a13"/>必具通、別二序。今但通序，雖無發起可用，入定集
<lb ed="X" n="0544a21"/><lb ed="R016" n="0213a14"/>衆兼之。以衆集不徒然，必有異聞。故疏云：序中證
<lb ed="X" n="0544a22"/><lb ed="R016" n="0213a15"/>信，便是發起。謂佛入大光明藏正受時，上與一切
<lb ed="X" n="0544a23"/><lb ed="R016" n="0213a16"/>諸佛，下及菩薩衆生，同住淸淨覺地，現諸淨土，皆
<lb ed="X" n="0544a24"/><lb ed="R016" n="0213a17"/>入三昧，同一佛境。以表因果無異，凡聖同源。發此
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0544b" n="0544b"/>
<lb ed="X" n="0544b01"/><lb ed="R016" n="0213a18"/>經旨，趣如是耶？</p><p xml:id="pX10p0544b0107" cb:place="inline">△初、序分爲四：初、指信聞法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0544b02"/><lb ed="R016" n="0213b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0544b0201">如是我聞：</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0544b03"/><lb ed="R016" n="0213b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0544b0301">如是，指法之辭也。前此無說，而言如是者，逆指向
<lb ed="X" n="0544b04"/><lb ed="R016" n="0213b03"/>下所說之法言也。我者，結集者自稱也。聖人<anchor xml:id="nkr_note_add_0544b0401" n="0544b0401"/><anchor xml:id="beg0544b0401" n="0544b0401"/>已<anchor xml:id="end0544b0401"/>知
<lb ed="X" n="0544b05"/><lb ed="R016" n="0213b04"/>無我，而爲傳法利生，故隨世假稱耳。恐疑者曰：此
<lb ed="X" n="0544b06"/><lb ed="R016" n="0213b05"/>所說法，爲有所聞而說耶？爲自撰其說耶？故結集
<lb ed="X" n="0544b07"/><lb ed="R016" n="0213b06"/>者曰：如是之法，我從佛聞，非自撰也。旣從佛聞，則
<lb ed="X" n="0544b08"/><lb ed="R016" n="0213b07"/>羣疑自銷，諍端亦息矣。</p><p xml:id="pX10p0544b0810" cb:place="inline">二、時化主所在。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0544b09"/><lb ed="R016" n="0213b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0544b0901">一時，婆伽婆！</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0544b10"/><lb ed="R016" n="0213b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0544b1001">疑者曰：旣從佛聞，佛昔說法必有方所，何處聞耶？
<lb ed="X" n="0544b11"/><lb ed="R016" n="0213b10"/>故此示之。一時者，機<anchor xml:id="nkr_note_orig_0544001" n="0544001"/>孰應會之時也。婆伽婆，主也，
<lb ed="X" n="0544b12"/><lb ed="R016" n="0213b11"/>如來之異號也。故涅槃云：能破煩惱名婆伽婆。</p>
<lb ed="X" n="0544b13"/><lb ed="R016" n="0213b12"/><p xml:id="pX10p0544b1301">三，平等法會處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0544b14"/><lb ed="R016" n="0213b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0544b1401">入於神通大光明藏三昧正受。一切如來光嚴住持。
<lb ed="X" n="0544b15"/><lb ed="R016" n="0213b14"/>是諸衆生淸淨覺地。身心寂滅平等本際。圓滿十方
<lb ed="X" n="0544b16"/><lb ed="R016" n="0213b15"/>不二隨順。於不二境現諸淨土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0544b17"/><lb ed="R016" n="0213b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0544b1701">藏卽寶性法界藏，起信心眞如，是諸佛衆生之本
<lb ed="X" n="0544b18"/><lb ed="R016" n="0213b17"/>源，神通光明之性體，塵沙德用並蘊其中，百千通
<lb ed="X" n="0544b19"/><lb ed="R016" n="0213b18"/>光皆從斯起，故曰藏也。亦名法性土，亦名常寂光。
<lb ed="X" n="0544b20"/><lb ed="R016" n="0214a01"/>智與理冥，名爲入矣。是以安住藏中，不受諸受，名
<lb ed="X" n="0544b21"/><lb ed="R016" n="0214a02"/>爲正受。此經說處，卽事而眞，匪離娑婆，別論常寂。
<lb ed="X" n="0544b22"/><lb ed="R016" n="0214a03"/>爲表正宗所談，覺性平等，凡聖同源，橫亘竪窮，不
<lb ed="X" n="0544b23"/><lb ed="R016" n="0214a04"/>思議一。然理不自顯，從理垂敎，敎主身土，全境卽
<lb ed="X" n="0544b24"/><lb ed="R016" n="0214a05"/>心，全心卽境，故曰於不二境現諸淨土。所現淨土，
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0544c" n="0544c"/>
<lb ed="X" n="0544c01"/><lb ed="R016" n="0214a06"/>卽說法處之通序也。</p><p xml:id="pX10p0544c0109" cb:place="inline">四，同聞衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0544c02"/><lb ed="R016" n="0214a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0544c0201">與大菩薩摩訶薩十萬人俱，其名曰：<name role="" type="person">文殊師利</name>菩薩、
<lb ed="X" n="0544c03"/><lb ed="R016" n="0214a08"/>普賢菩薩、普眼菩薩、<name role="" type="person">金剛藏菩薩</name>、彌勒菩薩、淸淨慧
<lb ed="X" n="0544c04"/><lb ed="R016" n="0214a09"/>菩薩、威德自在菩薩、辯音菩薩、淨諸業障菩薩、普覺
<lb ed="X" n="0544c05"/><lb ed="R016" n="0214a10"/>菩薩、圓覺菩薩、賢善首菩薩等而爲上首，與諸眷屬
<lb ed="X" n="0544c06"/><lb ed="R016" n="0214a11"/>皆入三昧，同住如來平等法會。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0544c07"/><lb ed="R016" n="0214a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0544c0701">初、標數列名；二、與諸下，同。佛入定菩薩等者，梵云
<lb ed="X" n="0544c08"/><lb ed="R016" n="0214a13"/>菩提，薩埵云。菩提翻覺，薩埵翻有情。摩訶，大也。此
<lb ed="X" n="0544c09"/><lb ed="R016" n="0214a14"/>有情信大法、解大義、發大心、趣大果、修大行、證大
<lb ed="X" n="0544c10"/><lb ed="R016" n="0214a15"/>道故也。<name role="" type="person">文殊師利</name>，此云玅首，亦云玅吉祥，表信解
<lb ed="X" n="0544c11"/><lb ed="R016" n="0214a16"/>之智故；亦云玅德，表證智故。文中本起因地，究竟
<lb ed="X" n="0544c12"/><lb ed="R016" n="0214a17"/>眞妄，以成正解，成就信根故。普賢，略有三釋：一、約
<lb ed="X" n="0544c13"/><lb ed="R016" n="0214a18"/>自體，體性周徧曰普，隨緣成德曰賢；二、約諸位，曲
<lb ed="X" n="0544c14"/><lb ed="R016" n="0214b01"/>濟無遺曰普，隣極亞聖曰賢；三、約當位，德無不周
<lb ed="X" n="0544c15"/><lb ed="R016" n="0214b02"/>曰普，調柔善順曰賢。依此圓覺玅心，徵幻法而明
<lb ed="X" n="0544c16"/><lb ed="R016" n="0214b03"/>正行故。普眼，由此法門，觀身心無體、根塵識境、世
<lb ed="X" n="0544c17"/><lb ed="R016" n="0214b04"/>出世間、自他二身，一切淸淨，周徧法界故。金剛藏，
<lb ed="X" n="0544c18"/><lb ed="R016" n="0214b05"/>從喩得名。金剛堅而復利，堅則無物可壞，利則能
<lb ed="X" n="0544c19"/><lb ed="R016" n="0214b06"/>壞一切，所以諸魔不能侵，煩惱不能動。又能破諸
<lb ed="X" n="0544c20"/><lb ed="R016" n="0214b07"/>障，斷人疑惑，卽具無盡藏功德也。彌勒，此云慈氏。
<lb ed="X" n="0544c21"/><lb ed="R016" n="0214b08"/>慈有三種：生緣、法緣、無緣，以對三觀。又從姓慈，名
<lb ed="X" n="0544c22"/><lb ed="R016" n="0214b09"/><name role="" type="person">阿逸多</name>，此是無勝。三觀能淨三惑，名淸淨慧。以三
<lb ed="X" n="0544c23"/><lb ed="R016" n="0214b10"/>觀能摧伏三障四魔，名威德自在。由三觀獲三陀
<lb ed="X" n="0544c24"/><lb ed="R016" n="0214b11"/>羅尼、四無礙辯，名辯音。三觀對治三道，名淨諸業
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0545a" n="0545a"/>
<lb ed="X" n="0545a01"/><lb ed="R016" n="0214b12"/>障。三觀徧觀諸法，同歸實際，名普覺。圓覺之名有
<lb ed="X" n="0545a02"/><lb ed="R016" n="0214b13"/>二意：一、前雖病盡，仍恐下根難入，又問三期道場，
<lb ed="X" n="0545a03"/><lb ed="R016" n="0214b14"/>加行上中下三根，普入圓覺。二、最初標指，從本起
<lb ed="X" n="0545a04"/><lb ed="R016" n="0214b15"/>至末，顯義<anchor xml:id="nkr_note_add_0545a0401" n="0545a0401"/><anchor xml:id="beg0545a0401" n="0545a0401"/>已<anchor xml:id="end0545a0401"/>周，還歸圓覺。賢善首者，賢則亞聖，善
<lb ed="X" n="0545a05"/><lb ed="R016" n="0214b16"/>則順理，首是頭首，欲使萬善齊興，俱順眞理，敎法
<lb ed="X" n="0545a06"/><lb ed="R016" n="0214b17"/>流通，是賢善首也。等有二義：一、所例，二、所餘。上首
<lb ed="X" n="0545a07"/><lb ed="R016" n="0214b18"/>爲十萬，標領同住平等法會，孰爲其主，孰爲其伴，
<lb ed="X" n="0545a08"/><lb ed="R016" n="0215a01"/>孰爲問者，孰爲答者，無非遊戲大圓覺海也。今會
<lb ed="X" n="0545a09"/><lb ed="R016" n="0215a02"/>諸師，廣評三種，俱是大乘同緣實相，約行收機，以
<lb ed="X" n="0545a10"/><lb ed="R016" n="0215a03"/>漸不定。大分三段：初二章明圓頓行證，次四章明
<lb ed="X" n="0545a11"/><lb ed="R016" n="0215a04"/>漸次行證，後五章明不定行證。賢善首章，乃流通
<lb ed="X" n="0545a12"/><lb ed="R016" n="0215a05"/>分。初又二。</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">正宗分</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">文殊章</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0545a1205" cb:place="inline">△初、文殊章正明圓頓行證二：初、請問
<lb ed="X" n="0545a13"/><lb ed="R016" n="0215a06"/>三：初、進問威儀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0545a14"/><lb ed="R016" n="0215a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0545a1401">於是<name role="" type="person">文殊師利</name>菩薩，在大衆中卽從座起，頂禮佛足
<lb ed="X" n="0545a15"/><lb ed="R016" n="0215a08"/>右繞三匝，長跪叉手而白佛言：</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0545a16"/><lb ed="R016" n="0215a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0545a1601">於是二字者，躡前之語顯通序兼別求之，故下諸
<lb ed="X" n="0545a17"/><lb ed="R016" n="0215a10"/>章之初皆云於是也。卽從座起等者，從法空之體
<lb ed="X" n="0545a18"/><lb ed="R016" n="0215a11"/>起悲濟之用，以<anchor xml:id="nkr_note_add_0545a1801" n="0545a1801"/><anchor xml:id="beg0545a1801" n="0545a1801"/>己<anchor xml:id="end0545a1801"/>最勝之頂禮佛最卑之足，敬之
<lb ed="X" n="0545a19"/><lb ed="R016" n="0215a12"/>至也。右繞者，隨順之義，表順覺性三匝敬佛一體
<lb ed="X" n="0545a20"/><lb ed="R016" n="0215a13"/>三寶也。長跪者，安危不易。叉手者，信解合體，心境
<lb ed="X" n="0545a21"/><lb ed="R016" n="0215a14"/>交參權實合也。</p><p xml:id="pX10p0545a2107" cb:place="inline">正述請問三：初、問如來因行；二、
<lb ed="X" n="0545a22"/><lb ed="R016" n="0215a15"/>問菩薩發心；三、問末世離見。初問如來因行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0545a23"/><lb ed="R016" n="0215a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0545a2301">大悲世尊！願爲此會諸來法衆，說於如來本起淸淨
<lb ed="X" n="0545a24"/><lb ed="R016" n="0215a17"/>因地法行。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0545b" n="0545b"/>
<lb ed="X" n="0545b01"/><lb ed="R016" n="0215a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0545b0101">果具萬德，偏擧大悲，諮詢法要，本爲法衆，故具足
<lb ed="X" n="0545b02"/><lb ed="R016" n="0215b01"/>十號，稱世間尊，求證圓覺，故名法衆。佛昔初發菩
<lb ed="X" n="0545b03"/><lb ed="R016" n="0215b02"/>提之心，圓照本源，染體悉淨，依此造入無上覺城，
<lb ed="X" n="0545b04"/><lb ed="R016" n="0215b03"/>故云本起淸淨因地法行也。</p><p xml:id="pX10p0545b0412" cb:place="inline">二問菩薩發心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0545b05"/><lb ed="R016" n="0215b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0545b0501">及說菩薩，於大乘中，發淸淨心，遠離諸病。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0545b06"/><lb ed="R016" n="0215b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0545b0601">大乘之體卽是本覺，於覺悟中發菩提心，正念眞
<lb ed="X" n="0545b07"/><lb ed="R016" n="0215b06"/>如，故云於圓覺中無取覺者。除彼我人一切諸相，
<lb ed="X" n="0545b08"/><lb ed="R016" n="0215b07"/>若有我人等相，卽非菩薩。三世諸佛皆從本覺因
<lb ed="X" n="0545b09"/><lb ed="R016" n="0215b08"/>地法行，遠離諸病，病由何生？瞥爾取證，病體隨生，
<lb ed="X" n="0545b10"/><lb ed="R016" n="0215b09"/>都不發心，豈離諸病？一發心後，永不退轉，不退轉
<lb ed="X" n="0545b11"/><lb ed="R016" n="0215b10"/>故，諸魔不嬈。夫大敎發心，當信一切法唯心體具，
<lb ed="X" n="0545b12"/><lb ed="R016" n="0215b11"/>全心發生，心、佛、衆生三無差別，是則世事紛紜，卽
<lb ed="X" n="0545b13"/><lb ed="R016" n="0215b12"/>大圓覺也。</p><p xml:id="pX10p0545b1305" cb:place="inline">三，問末世離見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0545b14"/><lb ed="R016" n="0215b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0545b1401">能使未來末世衆生求大乘者，不墮邪見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0545b15"/><lb ed="R016" n="0215b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0545b1501">佛滅度後，正法千年，像法千年，末法萬年，卽爲末
<lb ed="X" n="0545b16"/><lb ed="R016" n="0215b15"/>世。去聖遙遠，深可懸憂。故顯益中，偏垂結指。夫求
<lb ed="X" n="0545b17"/><lb ed="R016" n="0215b16"/>道者，必正其因。因若非眞，果終不克。故若欲斷無
<lb ed="X" n="0545b18"/><lb ed="R016" n="0215b17"/>明，成佛果，誰不由期正道乎？故使末世不墮邪見
<lb ed="X" n="0545b19"/><lb ed="R016" n="0215b18"/>也。</p><p xml:id="pX10p0545b1902" cb:place="inline">三三展虔誠。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0545b20"/><lb ed="R016" n="0216a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0545b2001">作是語<anchor xml:id="nkr_note_add_0545b2001" n="0545b2001"/><anchor xml:id="beg0545b2001" n="0545b2001"/>已<anchor xml:id="end0545b2001"/>，五體投地，如是三請，終而復始。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0545b21"/><lb ed="R016" n="0216a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0545b2101">正語而禮，威儀也。五體四肢及首，若惟一度，未展
<lb ed="X" n="0545b22"/><lb ed="R016" n="0216a03"/><g ref="#CB05418">䖍</g>誠。若過於三，禮煩則亂。故三周終始，顯示眞心。
<lb ed="X" n="0545b23"/><lb ed="R016" n="0216a04"/>佛雖以知，垂範應爾。</p><p xml:id="pX10p0545b2309" cb:place="inline">二、佛答三：初、讚許。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0545b24"/><lb ed="R016" n="0216a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0545b2401">爾時，世尊吿<name role="" type="person">文殊師利</name>菩薩言：善哉，善哉！善男子！汝
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0545c" n="0545c"/>
<lb ed="X" n="0545c01"/><lb ed="R016" n="0216a06"/>等乃能爲諸菩薩諮詢如來因地法行，及爲末世一
<lb ed="X" n="0545c02"/><lb ed="R016" n="0216a07"/>切衆生求大乘者，得正住持不墮邪見。汝今諦聽，當
<lb ed="X" n="0545c03"/><lb ed="R016" n="0216a08"/>爲汝說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0545c04"/><lb ed="R016" n="0216a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0545c0401">先讚後許，再言善哉者，善之至也。善男子者，順理
<lb ed="X" n="0545c05"/><lb ed="R016" n="0216a10"/>曰：善男子！剛斷汝等者，雖一人之言，言衆人之意。
<lb ed="X" n="0545c06"/><lb ed="R016" n="0216a11"/>得正住持者，安心覺海，任持萬行，誡令審諦，勿雜
<lb ed="X" n="0545c07"/><lb ed="R016" n="0216a12"/>於緣。</p><p xml:id="pX10p0545c0703" cb:place="inline">二、受旨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0545c08"/><lb ed="R016" n="0216a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0545c0801">時<name role="" type="person">文殊師利</name>菩薩奉敎歡喜，及諸大衆默然而聽。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0545c09"/><lb ed="R016" n="0216a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0545c0901">旣蒙許說，願樂欲聞，潔<anchor xml:id="nkr_note_add_0545c0901" n="0545c0901"/><anchor xml:id="beg0545c0901" n="0545c0901"/>己<anchor xml:id="end0545c0901"/>虗心，收視反聽而寂然
<lb ed="X" n="0545c10"/><lb ed="R016" n="0216a15"/>也。讚許佇聽之文。下十一段皆同此釋。</p><p xml:id="pX10p0545c1016" cb:place="inline">三、正答
<lb ed="X" n="0545c11"/><lb ed="R016" n="0216a16"/>二：初、長行二：初、廣答。初問二：初、總示，二、別釋。總示
<lb ed="X" n="0545c12"/><lb ed="R016" n="0216a17"/>中三義：初、標示二：初、依體立敎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0545c13"/><lb ed="R016" n="0216a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0545c1301">善男子！無上法王有大陀羅尼門，名爲：圓覺，流出一
<lb ed="X" n="0545c14"/><lb ed="R016" n="0216b01"/>切淸淨眞如、菩提、涅槃及波羅蜜，敎授菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0545c15"/><lb ed="R016" n="0216b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0545c1501">如來於法自在更無有上。陀羅尼翻總持，謂圓覺
<lb ed="X" n="0545c16"/><lb ed="R016" n="0216b03"/>體中有塵沙德用，從本以來持之不失，故大卽當
<lb ed="X" n="0545c17"/><lb ed="R016" n="0216b04"/>體。無邊門者，出入義也。非別有法從中流出於外，
<lb ed="X" n="0545c18"/><lb ed="R016" n="0216b05"/>但依圓覺玅性能通顯示諸功德門無有窮盡，名
<lb ed="X" n="0545c19"/><lb ed="R016" n="0216b06"/>爲流出一切淸淨眞如涅槃及波羅蜜，依之六度
<lb ed="X" n="0545c20"/><lb ed="R016" n="0216b07"/>萬行能生物解，名爲敎授菩薩也。</p><p xml:id="pX10p0545c2014" cb:place="inline">二、照性斷惑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0545c21"/><lb ed="R016" n="0216b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0545c2101">一切如來本起因地，皆依圓照淸淨覺相，永斷無明，
<lb ed="X" n="0545c22"/><lb ed="R016" n="0216b09"/>方成佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0545c23"/><lb ed="R016" n="0216b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0545c2301">覺相，性也。圓照，修也。全性發修，以修契性，性非染
<lb ed="X" n="0545c24"/><lb ed="R016" n="0216b11"/>汚，故云淸淨。無明體空，畢竟寂滅，故云永斷。無明
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0546a" n="0546a"/>
<lb ed="X" n="0546a01"/><lb ed="R016" n="0216b12"/>成道者，覺智徧滿，一成一，切成一。佛旣爾，十方諸
<lb ed="X" n="0546a02"/><lb ed="R016" n="0216b13"/>佛咸皆然也。</p><p xml:id="pX10p0546a0206" cb:place="inline">二、別釋三：初、委明惑相體虗二：初、
<lb ed="X" n="0546a03"/><lb ed="R016" n="0216b14"/>明惑相三：初、徵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546a04"/><lb ed="R016" n="0216b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0546a0401">云何無明？</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546a05"/><lb ed="R016" n="0216b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0546a0501">不了一法界，故名曰無明。有通別枝本，正使習氣。
<lb ed="X" n="0546a06"/><lb ed="R016" n="0216b17"/>今約圓照，正斷根本別惑。通別及二習，無不該攝
<lb ed="X" n="0546a07"/><lb ed="R016" n="0216b18"/>也。</p><p xml:id="pX10p0546a0702" cb:place="inline">二、釋二：初、標定。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546a08"/><lb ed="R016" n="0217a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0546a0801">善男子！一切衆生從無始來，種種顚倒，猶如迷人，四
<lb ed="X" n="0546a09"/><lb ed="R016" n="0217a02"/>方易處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546a10"/><lb ed="R016" n="0217a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0546a1001">法界衆生未能契性，盡屬一切，起無初相，故名無
<lb ed="X" n="0546a11"/><lb ed="R016" n="0217a04"/>始。以悟爲迷，故名顚倒。情竇一鑿，狂瀾肆流，錯亂
<lb ed="X" n="0546a12"/><lb ed="R016" n="0217a05"/>多途，計執非一，故云種種。今且按定其非，但云顚
<lb ed="X" n="0546a13"/><lb ed="R016" n="0217a06"/>倒，未顯其相。倒有所執，顚則荒狂。如人乍至川原，
<lb ed="X" n="0546a14"/><lb ed="R016" n="0217a07"/>或入聚落，忽然心惑，以東爲西，旣一方迷，餘方俱
<lb ed="X" n="0546a15"/><lb ed="R016" n="0217a08"/>轉，忽然醒悟，還是舊方。返推此迷，了無始跡，無本
<lb ed="X" n="0546a16"/><lb ed="R016" n="0217a09"/>來處，無今去處，故云易處也。</p><p xml:id="pX10p0546a1612" cb:place="inline">二、釋相二：初、法喩
<lb ed="X" n="0546a17"/><lb ed="R016" n="0217a10"/>示相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546a18"/><lb ed="R016" n="0217a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0546a1801">妄認四大爲自身相，六塵緣影爲自心相，譬彼病目
<lb ed="X" n="0546a19"/><lb ed="R016" n="0217a12"/>見空中華及第二月。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546a20"/><lb ed="R016" n="0217a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0546a2001">四大和合，假名爲身。緣慮之心，因塵故有，如影逐
<lb ed="X" n="0546a21"/><lb ed="R016" n="0217a14"/>形，故云緣影。衆生不知圓覺妙心亘徹三際，周徧
<lb ed="X" n="0546a22"/><lb ed="R016" n="0217a15"/>刹塵，妄執身心，起諸結惑，如棄大海，認一浮漚。前
<lb ed="X" n="0546a23"/><lb ed="R016" n="0217a16"/>喩迷方，今譬華月。翳目所喩，卽上顚倒。顚倒故執，
<lb ed="X" n="0546a24"/><lb ed="R016" n="0217a17"/>由翳見華。文意法理，莫不如然。</p><p xml:id="pX10p0546a2413" cb:place="inline">二、卽喩顯迷。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0546b" n="0546b"/>
<lb ed="X" n="0546b01"/><lb ed="R016" n="0217a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0546b0101">善男子，空實無華，病者妄執。由妄執故，非唯惑此虗
<lb ed="X" n="0546b02"/><lb ed="R016" n="0217b01"/>空自性，亦復迷彼實華生處。由此妄有輪轉生死，故
<lb ed="X" n="0546b03"/><lb ed="R016" n="0217b02"/>名無明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546b04"/><lb ed="R016" n="0217b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0546b0401">月喩例華，亦應云月實無二。揑者妄執經文影略，
<lb ed="X" n="0546b05"/><lb ed="R016" n="0217b04"/>故不具之。旣執華從空生，不知從翳而起。翳則實
<lb ed="X" n="0546b06"/><lb ed="R016" n="0217b05"/>是華生之處，非眞實華。但恠空裏有華，不覺眼中
<lb ed="X" n="0546b07"/><lb ed="R016" n="0217b06"/>有翳。外嫌身心苦惱，不知內蓄迷情，故名無明。</p>
<lb ed="X" n="0546b08"/><lb ed="R016" n="0217b07"/><p xml:id="pX10p0546b0801">二、顯體虗三：初、標體虗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546b09"/><lb ed="R016" n="0217b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0546b0901">善男子！此無明者非實有體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546b10"/><lb ed="R016" n="0217b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0546b1001">善惡之性，本體元虗。</p><p xml:id="pX10p0546b1009" cb:place="inline">二、約喩顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546b11"/><lb ed="R016" n="0217b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0546b1101">如夢中人夢時非無，及至於醒了無所得。如衆空華
<lb ed="X" n="0546b12"/><lb ed="R016" n="0217b11"/>滅於虗空，不可說言有定滅處。何以故？無生處故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546b13"/><lb ed="R016" n="0217b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0546b1301">先約夢事，喩無明本空；次提空華，顯夢無生滅，故
<lb ed="X" n="0546b14"/><lb ed="R016" n="0217b13"/>不可說言有定滅處。前據能見翳目，稱實華生處；
<lb ed="X" n="0546b15"/><lb ed="R016" n="0217b14"/>今約所對虗空，生滅叵得矣。何以故？無生虗故。</p>
<lb ed="X" n="0546b16"/><lb ed="R016" n="0217b15"/><p xml:id="pX10p0546b1601">三，結流轉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546b17"/><lb ed="R016" n="0217b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0546b1701">一切衆生於無生中妄見生滅，是故說名輪轉生
<lb ed="X" n="0546b18"/><lb ed="R016" n="0217b17"/>死。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546b19"/><lb ed="R016" n="0217b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0546b1901">雖曰無生，由妄見故，說名輪轉。</p><p xml:id="pX10p0546b1913" cb:place="inline">二、釋圓照覺智
<lb ed="X" n="0546b20"/><lb ed="R016" n="0218a01"/>三：初、達妄本空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546b21"/><lb ed="R016" n="0218a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0546b2101">善男子，如來因地修圓覺者，知是空華卽無輪轉，亦
<lb ed="X" n="0546b22"/><lb ed="R016" n="0218a03"/>無身心受彼生死，非作故無，本性無故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546b23"/><lb ed="R016" n="0218a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0546b2301">修圓覺者，牒前如來本起因地，皆依圓照淸淨覺
<lb ed="X" n="0546b24"/><lb ed="R016" n="0218a05"/>相，卽無輪轉、無生死法也，亦無身心、無生死人也。
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0546c" n="0546c"/>
<lb ed="X" n="0546c01"/><lb ed="R016" n="0218a06"/>旣知空華，豈有輪轉？還丹一粒，點鐵成金；眞理一
<lb ed="X" n="0546c02"/><lb ed="R016" n="0218a07"/>言，超凡成聖。外遺世界，內脫身心。不計身，身同虗
<lb ed="X" n="0546c03"/><lb ed="R016" n="0218a08"/>空；不計心，心同法界。非作故無，本性無故也。</p><p xml:id="pX10p0546c0318" cb:place="inline">二，
<lb ed="X" n="0546c04"/><lb ed="R016" n="0218a09"/>結成玅觀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546c05"/><lb ed="R016" n="0218a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0546c0501">彼知覺者猶如虗空，知虗空者卽空華相，亦不可說
<lb ed="X" n="0546c06"/><lb ed="R016" n="0218a11"/>無知覺性有無俱遣，是則名爲淨覺隨順。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546c07"/><lb ed="R016" n="0218a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0546c0701">知覺空者，泯彼能觀，知能觀空，亦空華相，如火之
<lb ed="X" n="0546c08"/><lb ed="R016" n="0218a13"/>木，然諸薪<anchor xml:id="nkr_note_add_0546c0801" n="0546c0801"/><anchor xml:id="beg0546c0801" n="0546c0801"/>已<anchor xml:id="end0546c0801"/>，亦復自然，此空觀也。亦不可說無知
<lb ed="X" n="0546c09"/><lb ed="R016" n="0218a14"/>覺性，假觀也。有無俱遣，中觀也。言雖前後，用在一
<lb ed="X" n="0546c10"/><lb ed="R016" n="0218a15"/>心，言慮頓忘，故云淨覺。覺智契理，故云隨順也。</p>
<lb ed="X" n="0546c11"/><lb ed="R016" n="0218a16"/><p xml:id="pX10p0546c1101">三，徵顯所依覺體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546c12"/><lb ed="R016" n="0218a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0546c1201">何以故？虗空性故，常不動故，如來藏中無起滅故，無
<lb ed="X" n="0546c13"/><lb ed="R016" n="0218a18"/>知見故，如法界性究竟圓滿徧十方故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546c14"/><lb ed="R016" n="0218b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0546c1401">前明玅觀，必全境發。境若不顯，觀故無所依。是以
<lb ed="X" n="0546c15"/><lb ed="R016" n="0218b02"/>徵顯，令諦觀一。又觀是圓照，境卽覺相。觀若非覺，
<lb ed="X" n="0546c16"/><lb ed="R016" n="0218b03"/>照不名圓。境若不圓，此相非覺。虗空性故，常不動
<lb ed="X" n="0546c17"/><lb ed="R016" n="0218b04"/>故，眞諦也。眞性如空，本來不動，如來藏中等，俗諦
<lb ed="X" n="0546c18"/><lb ed="R016" n="0218b05"/>也。體具諸法，淸淨本然。生滅旣忘，知見寧及？如法
<lb ed="X" n="0546c19"/><lb ed="R016" n="0218b06"/>界性等，中道也。究徹三際，圓徧十方。絕待難思，互
<lb ed="X" n="0546c20"/><lb ed="R016" n="0218b07"/>融互攝。是三卽一，擧一卽三。魔佛同途，依正何別？
<lb ed="X" n="0546c21"/><lb ed="R016" n="0218b08"/>前云有無俱遣，中觀雙遮。此曰究竟圓滿，中諦雙
<lb ed="X" n="0546c22"/><lb ed="R016" n="0218b09"/>照。觀諦互顯，徧十方故。</p><p xml:id="pX10p0546c2210" cb:place="inline">二、結酬三意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546c23"/><lb ed="R016" n="0218b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0546c2301">是則名爲因地法行。菩薩因此於大乘中發淸淨心，
<lb ed="X" n="0546c24"/><lb ed="R016" n="0218b11"/>末世衆生依此修行不墮邪見。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0547a" n="0547a"/>
<lb ed="X" n="0547a01"/><lb ed="R016" n="0218b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0547a0101">上問有三，廣答因行而牒酬之，無餘蘊矣。二、重頌，
<lb ed="X" n="0547a02"/><lb ed="R016" n="0218b13"/>非孤起偈也。或爲鈍根重說，或爲未來，或爲增明
<lb ed="X" n="0547a03"/><lb ed="R016" n="0218b14"/>前說。凡言長行，偈頌相望，例有五對，謂有無、廣略、
<lb ed="X" n="0547a04"/><lb ed="R016" n="0218b15"/>離合、先後、隱顯。今經問目皆長有偈無，答皆長廣
<lb ed="X" n="0547a05"/><lb ed="R016" n="0218b16"/>偈略，餘隨相當，對文當指。</p><p xml:id="pX10p0547a0511" cb:place="inline">初標擧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547a06"/><lb ed="R016" n="0218b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0547a0601">爾時，世尊欲重宣此義，而說偈言：</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547a07"/><lb ed="R016" n="0218b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0547a0701">二、正頌二：初、頌廣答三：初、頌圓照覺智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547a08"/><lb ed="R016" n="0219a01"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX10p0547a0801"><l>文殊汝當知，</l><l>一切諸如來，</l><l>從於本因地，</l>
<lb ed="X" n="0547a09"/><lb ed="R016" n="0219a02"/><l>皆以智慧覺。</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0547a10"/><lb ed="R016" n="0219a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0547a1001">二頌惑相體虗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547a11"/><lb ed="R016" n="0219a04"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX10p0547a1101"><l>了達於無明，</l><l>知彼是空華，</l><l>卽能免流轉。</l>
<lb ed="X" n="0547a12"/><lb ed="R016" n="0219a05"/><l>又如夢中人，</l><l>醒時不可得。</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0547a13"/><lb ed="R016" n="0219a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0547a1301">長行先釋無明，偈中先頌覺智，以智照惑，故言了
<lb ed="X" n="0547a14"/><lb ed="R016" n="0219a07"/>達。</p><p xml:id="pX10p0547a1402" cb:place="inline">三頌所依覺體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547a15"/><lb ed="R016" n="0219a08"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX10p0547a1501"><l>覺者如虗空，</l><l>平等不動轉，</l><l>覺徧十方界。</l>
<lb ed="X" n="0547a16"/><lb ed="R016" n="0219a09"/><l>卽得成佛道。</l><l>衆幻滅無處，</l><l>成<anchor xml:id="nkr_note_orig_0547001" n="0547001"/>佛亦無得，</l>
<lb ed="X" n="0547a17"/><lb ed="R016" n="0219a10"/><l>本性圓滿故。</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0547a18"/><lb ed="R016" n="0219a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0547a1801">卽得下二句，長先偈。後成道亦無得，長先偈。又如
<lb ed="X" n="0547a19"/><lb ed="R016" n="0219a12"/>夢中下四句，頌空也。覺徧下二句，頌假也。一佛成
<lb ed="X" n="0547a20"/><lb ed="R016" n="0219a13"/>道，法界無非此佛之依正，故云徧十方。衆幻下三
<lb ed="X" n="0547a21"/><lb ed="R016" n="0219a14"/>句，頌中也。具乎遮照，衆幻滅無處，遮空也。成道亦
<lb ed="X" n="0547a22"/><lb ed="R016" n="0219a15"/>無得，遮假也。本性圓滿，故雙照二邊，無所缺減也。
<lb ed="X" n="0547a23"/><lb ed="R016" n="0219a16"/>問：下威德自在章方立三觀，如何此中便具出之？
<lb ed="X" n="0547a24"/><lb ed="R016" n="0219a17"/>答：名出下文，義貫初後。</p><p xml:id="pX10p0547a2410" cb:place="inline">二、頌結酬。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0547b" n="0547b"/>
<lb ed="X" n="0547b01"/><lb ed="R016" n="0219a18"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX10p0547b0101"><l>菩薩於此中，</l><l>能發菩提心。</l><l>末世諸衆生，</l>
<lb ed="X" n="0547b02"/><lb ed="R016" n="0219b01"/><l>修此免邪見</l></lg></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0547b03"/><lb ed="R016" n="0219b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">普賢章</cb:mulu></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0547b0301">△二普賢章。決疑的示頓相。圓頓法行，<anchor xml:id="nkr_note_add_0547b0301" n="0547b0301"/><anchor xml:id="beg0547b0301" n="0547b0301"/>已<anchor xml:id="end0547b0301"/>示宏綱。次
<lb ed="X" n="0547b04"/><lb ed="R016" n="0219b03"/>在斯章決疑令喜，分二：初、請問三：初、進問威儀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547b05"/><lb ed="R016" n="0219b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0547b0501">於是，普賢菩薩在大衆中卽從座起，頂禮佛足，右繞
<lb ed="X" n="0547b06"/><lb ed="R016" n="0219b05"/>三匝，長跪叉手而白佛言：</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547b07"/><lb ed="R016" n="0219b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0547b0701">二、正述請問三：初、總問起。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547b08"/><lb ed="R016" n="0219b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0547b0801">大悲世尊！願爲此會諸菩薩衆，及爲末世一切衆生
<lb ed="X" n="0547b09"/><lb ed="R016" n="0219b08"/>修大乘者，聞此圓覺淸淨境界。云何修行？</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547b10"/><lb ed="R016" n="0219b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0547b1001">前明圓照覺相，永斷無明，諦觀體如，修證義足。今
<lb ed="X" n="0547b11"/><lb ed="R016" n="0219b10"/>復問云何修行者，但決餘疑，複疎初義耳。</p><p xml:id="pX10p0547b1117" cb:place="inline">二、別
<lb ed="X" n="0547b12"/><lb ed="R016" n="0219b11"/>徵三難：初、難以幻還修於幻。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547b13"/><lb ed="R016" n="0219b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0547b1301">世尊！若彼衆生知如幻者，身心亦幻，云何以幻還修
<lb ed="X" n="0547b14"/><lb ed="R016" n="0219b13"/>於幻？</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547b15"/><lb ed="R016" n="0219b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0547b1501">此問從前知是空華，卽無輪轉等文而來。意云：身
<lb ed="X" n="0547b16"/><lb ed="R016" n="0219b15"/>心旣如幻，能知亦是幻，將幻還除幻，幻幻何窮盡？
<lb ed="X" n="0547b17"/><lb ed="R016" n="0219b16"/>幻者，如世間幻法，依草木等幻作人畜，宛似往來
<lb ed="X" n="0547b18"/><lb ed="R016" n="0219b17"/>動作之相，須臾法謝，還成草木。然敎中五者：一、眞
<lb ed="X" n="0547b19"/><lb ed="R016" n="0219b18"/>性；二、心識；三、依他起；四、我法卽空；五、迷執我法。下
<lb ed="X" n="0547b20"/><lb ed="R016" n="0220a01"/>諸幻喩，皆倣此知。</p><p xml:id="pX10p0547b2008" cb:place="inline">二難幻滅，無修幻人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547b21"/><lb ed="R016" n="0220a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0547b2101">若諸幻性一切盡滅，則無有心，誰爲修行？云何復說
<lb ed="X" n="0547b22"/><lb ed="R016" n="0220a03"/>修行如幻？</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547b23"/><lb ed="R016" n="0220a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0547b2301">若以幻故一切皆空，能所總無，遣誰修習？</p><p xml:id="pX10p0547b2317" cb:place="inline">三難
<lb ed="X" n="0547b24"/><lb ed="R016" n="0220a05"/>不修，云何解脫？</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0547c" n="0547c"/>
<lb ed="X" n="0547c01"/><lb ed="R016" n="0220a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0547c0101">若諸衆生本不修行，於生死中常居幻化，曾不了知
<lb ed="X" n="0547c02"/><lb ed="R016" n="0220a07"/>如幻境界，令妄想心云何解脫？</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547c03"/><lb ed="R016" n="0220a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0547c0301">衆生正覺，理具情迷，若非全性起修，無從解脫。故
<lb ed="X" n="0547c04"/><lb ed="R016" n="0220a09"/>難雖三，意歸修行而卽一耶？</p><p xml:id="pX10p0547c0412" cb:place="inline">三、申問意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547c05"/><lb ed="R016" n="0220a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0547c0501">願爲末世一切衆生，作何方便漸次修習，令諸衆生
<lb ed="X" n="0547c06"/><lb ed="R016" n="0220a11"/>永離諸幻？</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547c07"/><lb ed="R016" n="0220a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0547c0701">論云：若人唯念眞如，不以方便，種種熏修，終無得
<lb ed="X" n="0547c08"/><lb ed="R016" n="0220a13"/>淨。對於蹔離，故言永離。謂初觀一體，雖覺全眞，後
<lb ed="X" n="0547c09"/><lb ed="R016" n="0220a14"/>遇八風，紛然起妄。行如窮子，解似電光，何法修之，
<lb ed="X" n="0547c10"/><lb ed="R016" n="0220a15"/>永離諸病？</p><p xml:id="pX10p0547c1005" cb:place="inline">三三展<g ref="#CB05418">䖍</g>誠。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547c11"/><lb ed="R016" n="0220a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0547c1101">作是語<anchor xml:id="nkr_note_add_0547c1101" n="0547c1101"/><anchor xml:id="beg0547c1101" n="0547c1101"/>已<anchor xml:id="end0547c1101"/>，五體投地，如是三請，終而復始。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547c12"/><lb ed="R016" n="0220a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0547c1201">二、佛答三：初、讚許。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547c13"/><lb ed="R016" n="0220a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0547c1301">爾時，世尊吿普賢菩薩言：善哉，善哉！善男子！汝等乃
<lb ed="X" n="0547c14"/><lb ed="R016" n="0220b01"/>能爲諸菩薩及末世衆生，修習菩薩如幻三昧，方便
<lb ed="X" n="0547c15"/><lb ed="R016" n="0220b02"/>漸次令諸衆生得離諸幻。汝今諦聽，當爲汝說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547c16"/><lb ed="R016" n="0220b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0547c1601">末世衆生下，義有問於如來之句。</p><p xml:id="pX10p0547c1614" cb:place="inline">二、受旨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547c17"/><lb ed="R016" n="0220b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0547c1701">時，普賢菩薩奉敎歡喜，及諸大衆默然而聽。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547c18"/><lb ed="R016" n="0220b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0547c1801">三、正答二：初、長行三：初、略示所依。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547c19"/><lb ed="R016" n="0220b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0547c1901">善男子！一切衆生種種幻化，皆生如來圓覺玅心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547c20"/><lb ed="R016" n="0220b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0547c2001">故經云：知法常無性，佛種從緣起。故知九界實造，
<lb ed="X" n="0547c21"/><lb ed="R016" n="0220b08"/>佛界權施，皆圓覺性之所發現。諸大乘敎，詮旨咸
<lb ed="X" n="0547c22"/><lb ed="R016" n="0220b09"/>然。故云：諸佛心內衆生，心心作佛；衆生心內諸佛，
<lb ed="X" n="0547c23"/><lb ed="R016" n="0220b10"/>念念證眞。一字法門，海墨書之不盡，並由理具，方
<lb ed="X" n="0547c24"/><lb ed="R016" n="0220b11"/>可云爲。</p><p xml:id="pX10p0547c2404" cb:place="inline">二、廣釋前難二：初、明幻滅覺存。釋前二
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0548a" n="0548a"/>
<lb ed="X" n="0548a01"/><lb ed="R016" n="0220b12"/>難三：初、喩顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548a02"/><lb ed="R016" n="0220b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0548a0201">猶如空華，從空而有，幻華雖滅，空性不壞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548a03"/><lb ed="R016" n="0220b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0548a0301">上文云空本無華，病者妄執。今云華從空有者，欲
<lb ed="X" n="0548a04"/><lb ed="R016" n="0220b15"/>顯華滅空存，故略於眼翳，徑將華對空說。其實因
<lb ed="X" n="0548a05"/><lb ed="R016" n="0220b16"/>眼有翳，故見空中生華。應知病眼見空華時，其華
<lb ed="X" n="0548a06"/><lb ed="R016" n="0220b17"/>全體是空。翳除華滅，而虗空之體本無增減。性之
<lb ed="X" n="0548a07"/><lb ed="R016" n="0220b18"/>善惡，闡提與佛莫斷纖毫。故云空性不壞。</p><p xml:id="pX10p0548a0717" cb:place="inline">二，說
<lb ed="X" n="0548a08"/><lb ed="R016" n="0221a01"/>法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548a09"/><lb ed="R016" n="0221a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0548a0901">衆生幻心，還依幻滅，諸幻盡滅，覺心不動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548a10"/><lb ed="R016" n="0221a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0548a1001">上二句，釋前初難。以幻修幻下二句，釋前次難。幻
<lb ed="X" n="0548a11"/><lb ed="R016" n="0221a04"/>滅無心，旣知幻從覺生，從眞起妄，卽識返迷歸悟，
<lb ed="X" n="0548a12"/><lb ed="R016" n="0221a05"/>全性起修，則以幻修幻，無可疑也。況覺性圓常，俱
<lb ed="X" n="0548a13"/><lb ed="R016" n="0221a06"/>體俱用，諸幻雖盡，不入斷滅，則幻滅無心，誰爲修
<lb ed="X" n="0548a14"/><lb ed="R016" n="0221a07"/>行？故難易自釋，覺心不動也。</p><p xml:id="pX10p0548a1412" cb:place="inline">三、拂迹</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548a15"/><lb ed="R016" n="0221a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0548a1501">依幻說覺亦名爲幻，若說有覺猶未離幻，說無覺者
<lb ed="X" n="0548a16"/><lb ed="R016" n="0221a09"/>亦復如是，是故幻滅名爲不動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548a17"/><lb ed="R016" n="0221a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0548a1701">依幻說覺，亦名爲幻者，對幻說覺，猶屬順迷相待
<lb ed="X" n="0548a18"/><lb ed="R016" n="0221a11"/>之義。旣涉言思，覺成不覺。學者應知，創心入道，對
<lb ed="X" n="0548a19"/><lb ed="R016" n="0221a12"/>境立觀之日，須分幻覺。用觀照境之時，眞妄泯合。
<lb ed="X" n="0548a20"/><lb ed="R016" n="0221a13"/>若說有覺，猶未離幻者，未離見思也。說無覺者，亦
<lb ed="X" n="0548a21"/><lb ed="R016" n="0221a14"/>復如是者，未離塵沙也。是故幻滅者，二邊心滅，卽
<lb ed="X" n="0548a22"/><lb ed="R016" n="0221a15"/>斷無明，中道得立。三觀皆中，名爲不動也。</p><p xml:id="pX10p0548a2217" cb:place="inline">二、約
<lb ed="X" n="0548a23"/><lb ed="R016" n="0221a16"/>勸修幻行釋第三難三：初、法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548a24"/><lb ed="R016" n="0221a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0548a2401">善男子！一切菩薩及末世衆生，應當遠離一切幻化
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0548b" n="0548b"/>
<lb ed="X" n="0548b01"/><lb ed="R016" n="0221a18"/>虗妄境界，由堅執持遠離心故。心如幻者亦復遠離，
<lb ed="X" n="0548b02"/><lb ed="R016" n="0221b01"/>遠離爲幻亦復遠離，離遠離幻亦復遠離，得無所離
<lb ed="X" n="0548b03"/><lb ed="R016" n="0221b02"/>卽除諸幻。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548b04"/><lb ed="R016" n="0221b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0548b0401">離幻有四：一離諸幻之境，境爲所離，智爲能離。二
<lb ed="X" n="0548b05"/><lb ed="R016" n="0221b04"/>離離幻之心，由堅執有能離之智，此智亦幻，故曰
<lb ed="X" n="0548b06"/><lb ed="R016" n="0221b05"/>心如幻者，亦復遠離。三遣離幻之離，離前能離，此
<lb ed="X" n="0548b07"/><lb ed="R016" n="0221b06"/>離亦幻，故云遠離爲幻，亦復遠離。四遣離離之離，
<lb ed="X" n="0548b08"/><lb ed="R016" n="0221b07"/>離前第三，此心亦幻，故曰離遠離幻，亦復遠離。此
<lb ed="X" n="0548b09"/><lb ed="R016" n="0221b08"/>之四番，皆是以幻修幻。列雖次第，修在一心，所謂
<lb ed="X" n="0548b10"/><lb ed="R016" n="0221b09"/>一念不生，前後際斷。得無所離，卽除諸幻者，結示
<lb ed="X" n="0548b11"/><lb ed="R016" n="0221b10"/>得體除幻。學者果能向幻覺未兆之前，如來未說
<lb ed="X" n="0548b12"/><lb ed="R016" n="0221b11"/>示處，體之照之，覺性本然，得無所離，則何德不顯，
<lb ed="X" n="0548b13"/><lb ed="R016" n="0221b12"/>何幻不除也。</p><p xml:id="pX10p0548b1306" cb:place="inline">二喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548b14"/><lb ed="R016" n="0221b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0548b1401">譬如鑽火，兩木相因，火出木盡，<g ref="#CB01926">灰</g>飛煙滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548b15"/><lb ed="R016" n="0221b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0548b1501">如有一段乾木，以一木燧鑽之，火出還將，却燒二
<lb ed="X" n="0548b16"/><lb ed="R016" n="0221b15"/>木。木火旣盡，煙自然滅。旣成<g ref="#CB01926">灰</g>燼，任運飛散。木段
<lb ed="X" n="0548b17"/><lb ed="R016" n="0221b16"/>喩所修幻妄，木燧喩能修幻智，煙喩離，火喩遣。經
<lb ed="X" n="0548b18"/><lb ed="R016" n="0221b17"/>文圭峰云：先云<g ref="#CB01926">灰</g>飛，譯者倒也。合是煙先滅，餘<g ref="#CB01926">灰</g>
<lb ed="X" n="0548b19"/><lb ed="R016" n="0221b18"/>飛散。式師云：<g ref="#CB01926">灰</g>猶有實，煙最浮虗。亦不須責譯文
<lb ed="X" n="0548b20"/><lb ed="R016" n="0222a01"/>之倒。但今謂約喩喩法，何須難喩也。</p><p xml:id="pX10p0548b2015" cb:place="inline">三合</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548b21"/><lb ed="R016" n="0222a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0548b2101">以幻修幻，亦復如是。諸幻雖盡，不入斷滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548b22"/><lb ed="R016" n="0222a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0548b2201">上二句正合今勸修幻行，釋第三難。擧初難之詞
<lb ed="X" n="0548b23"/><lb ed="R016" n="0222a04"/>爲合法者，蓋問雖有三，意歸修在一也。下二句重
<lb ed="X" n="0548b24"/><lb ed="R016" n="0222a05"/>結所依覺性常住，使修行永無疑<anchor xml:id="nkr_note_orig_0548001" n="0548001"/>綱。</p><p xml:id="pX10p0548b2415" cb:place="inline">三，頓相結
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0548c" n="0548c"/>
<lb ed="X" n="0548c01"/><lb ed="R016" n="0222a06"/>酬。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548c02"/><lb ed="R016" n="0222a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0548c0201">善男子！知幻卽離，不作方便；離幻卽覺，亦無漸次。一
<lb ed="X" n="0548c03"/><lb ed="R016" n="0222a08"/>切菩薩及末世衆生依此修行，如是乃能永離諸幻。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548c04"/><lb ed="R016" n="0222a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0548c0401">修圓觀者，造境卽中不段事禪方便，三觀一心亦
<lb ed="X" n="0548c05"/><lb ed="R016" n="0222a10"/>無漸次。知幻卽離，結妙境也；離幻卽覺，結妙觀也。
<lb ed="X" n="0548c06"/><lb ed="R016" n="0222a11"/>一切下，結酬前文所請作何方便漸次修習，故佛
<lb ed="X" n="0548c07"/><lb ed="R016" n="0222a12"/>結答。不作方便亦無漸次，會通問文也。能知是幻
<lb ed="X" n="0548c08"/><lb ed="R016" n="0222a13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0548c0801" n="0548c0801"/><anchor xml:id="beg0548c0801" n="0548c0801"/>已<anchor xml:id="end0548c0801"/>名爲離，但得離幻卽元是覺，更無階級漸轉爲
<lb ed="X" n="0548c09"/><lb ed="R016" n="0222a14"/>覺。如人夢見身瘡，問醫求藥，窹來旣知是夢，更欲
<lb ed="X" n="0548c10"/><lb ed="R016" n="0222a15"/>作何方便？若待方便之漸離，卽是實法，何名幻化？
<lb ed="X" n="0548c11"/><lb ed="R016" n="0222a16"/>若執實有，還是妄也。</p><p xml:id="pX10p0548c1109" cb:place="inline">二、重頌二：初、標擧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548c12"/><lb ed="R016" n="0222a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0548c1201">爾時，世尊欲重宣此義，而說偈言：</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548c13"/><lb ed="R016" n="0222a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0548c1301">二、頌四：初、頌所依覺體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548c14"/><lb ed="R016" n="0222b01"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX10p0548c1401"><l>普賢汝當知，</l><l>一切諸衆生，</l><l>無始幻無明，</l>
<lb ed="X" n="0548c15"/><lb ed="R016" n="0222b02"/><l>皆從諸如來，</l><l>圓覺心建立。</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0548c16"/><lb ed="R016" n="0222b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0548c1601">無明之言，長無偈有。</p><p xml:id="pX10p0548c1609" cb:place="inline">二頌幻滅覺存。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548c17"/><lb ed="R016" n="0222b04"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX10p0548c1701"><l>猶如虗空華，</l><l>依空而有相，</l><l>空華若復滅，</l>
<lb ed="X" n="0548c18"/><lb ed="R016" n="0222b05"/><l>虗空不動轉，</l><l>幻從諸覺生，</l><l>幻滅覺圓滿，</l>
<lb ed="X" n="0548c19"/><lb ed="R016" n="0222b06"/><l>覺心不動故。</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0548c20"/><lb ed="R016" n="0222b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0548c2001">展轉拂迹，長有偈無。</p><p xml:id="pX10p0548c2009" cb:place="inline">三頌勸修幻行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548c21"/><lb ed="R016" n="0222b08"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX10p0548c2101"><l>若彼諸菩薩，</l><l>及末世衆生，</l><l>長<anchor xml:id="nkr_note_orig_0548002" n="0548002"/>應遠離幻，</l>
<lb ed="X" n="0548c22"/><lb ed="R016" n="0222b09"/><l>諸幻悉皆離，</l><l>如木中生火，</l><l>木盡火還滅。</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0548c23"/><lb ed="R016" n="0222b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0548c2301">合法之文，長有偈無？</p><p xml:id="pX10p0548c2309" cb:place="inline">四、頌結頓修相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548c24"/><lb ed="R016" n="0222b11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX10p0548c2401"><l>覺卽無漸次，</l><l>方便亦如是。</l></lg></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0549a" n="0549a"/>
<lb ed="X" n="0549a01"/><lb ed="R016" n="0222b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0549a0101">亦如是者，不作方便也。頌略結酬。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549a02"/><lb ed="R016" n="0222b13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">普眼章</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0549a0201">△今普眼請云：演說菩薩修行漸次。答中具明戒、定、
<lb ed="X" n="0549a03"/><lb ed="R016" n="0222b14"/>觀、慧。結酬又云：如是修行，如是漸次，所謂解圓行
<lb ed="X" n="0549a04"/><lb ed="R016" n="0222b15"/>次也。</p><p xml:id="pX10p0549a0403" cb:place="inline">於此分四：初、普眼章正明漸次行證二：初、
<lb ed="X" n="0549a05"/><lb ed="R016" n="0222b16"/>請問三：初、進威儀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549a06"/><lb ed="R016" n="0222b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0549a0601">於是，普眼菩薩在大衆中卽從座起，頂禮佛足，右繞
<lb ed="X" n="0549a07"/><lb ed="R016" n="0222b18"/>三匝，長跪叉手而白佛言：</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549a08"/><lb ed="R016" n="0223a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0549a0801">二、正述請問二：初、正請。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549a09"/><lb ed="R016" n="0223a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0549a0901">大悲世尊！願爲此會諸菩薩衆，及爲末世一切衆生，
<lb ed="X" n="0549a10"/><lb ed="R016" n="0223a03"/>演說菩薩修行漸次。云何思惟？云何住持？衆生未悟，
<lb ed="X" n="0549a11"/><lb ed="R016" n="0223a04"/>作何方便普令開悟？</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549a12"/><lb ed="R016" n="0223a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0549a1201">前聞頓行不依方便，恐漸次機，謂知卽<anchor xml:id="nkr_note_add_0549a1201" n="0549a1201"/><anchor xml:id="beg0549a1201" n="0549a1201"/>已<anchor xml:id="end0549a1201"/>，都不假
<lb ed="X" n="0549a13"/><lb ed="R016" n="0223a06"/>修，故復請漸行，修戒、定、慧，開悟圓覺。云思惟者，繫
<lb ed="X" n="0549a14"/><lb ed="R016" n="0223a07"/>緣法界，達陰本空。云住持者，安心實相，不起妄念，
<lb ed="X" n="0549a15"/><lb ed="R016" n="0223a08"/>稟戒習定，助成觀慧，故云方便。</p><p xml:id="pX10p0549a1513" cb:place="inline">二、述意</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549a16"/><lb ed="R016" n="0223a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0549a1601">世尊！若彼衆生無正方便及正思惟，聞佛如來說此
<lb ed="X" n="0549a17"/><lb ed="R016" n="0223a10"/>三昧，心生迷悶，卽於圓覺不能悟入。願興慈悲，爲我
<lb ed="X" n="0549a18"/><lb ed="R016" n="0223a11"/>等輩及末世衆生假說方便。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549a19"/><lb ed="R016" n="0223a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0549a1901">爲迷悶者重扣所修，故略開悟住持，只言方便與
<lb ed="X" n="0549a20"/><lb ed="R016" n="0223a13"/>思惟耳。又假說方便者，上請六事無非出於善巧，
<lb ed="X" n="0549a21"/><lb ed="R016" n="0223a14"/>故今結請只以方便兼之，於無修證中強言修證，
<lb ed="X" n="0549a22"/><lb ed="R016" n="0223a15"/>故云假說方便也。</p><p xml:id="pX10p0549a2208" cb:place="inline">三三展<g ref="#CB05418">䖍</g>誠。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549a23"/><lb ed="R016" n="0223a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0549a2301">作是語<anchor xml:id="nkr_note_add_0549a2301" n="0549a2301"/><anchor xml:id="beg0549a2301" n="0549a2301"/>已<anchor xml:id="end0549a2301"/>，五體投地，如是三請，終而復始。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549a24"/><lb ed="R016" n="0223a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0549a2401">二、佛答三：初、讚許。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0549b" n="0549b"/>
<lb ed="X" n="0549b01"/><lb ed="R016" n="0223a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0549b0101">爾時，世尊吿普眼菩薩言：善哉，善哉！善男子！汝等乃
<lb ed="X" n="0549b02"/><lb ed="R016" n="0223b01"/>能爲諸菩薩及末世衆生，問於如來修行漸次思惟
<lb ed="X" n="0549b03"/><lb ed="R016" n="0223b02"/>住持，乃至假說種種方便。汝今諦聽，當爲汝說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549b04"/><lb ed="R016" n="0223b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0549b0401">二、受旨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549b05"/><lb ed="R016" n="0223b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0549b0501">時，普眼菩薩奉敎歡喜，及諸大衆默然而聽。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549b06"/><lb ed="R016" n="0223b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0549b0601">三、正答二：初、長行三：初、標意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549b07"/><lb ed="R016" n="0223b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0549b0701">善男子！彼新學菩薩及末世衆生，欲求如來淨圓覺
<lb ed="X" n="0549b08"/><lb ed="R016" n="0223b07"/>心，應當正念遠離諸幻。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549b09"/><lb ed="R016" n="0223b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0549b0901">夫淨圓覺心，諸佛衆生各各本具，今欲求者二邊
<lb ed="X" n="0549b10"/><lb ed="R016" n="0223b09"/>皆中，故云正念。遠離諸幻者，指前標後也。今謂秪
<lb ed="X" n="0549b11"/><lb ed="R016" n="0223b10"/>是總標耳。正念卽標戒定慧，諸幻卽三學所離，汚
<lb ed="X" n="0549b12"/><lb ed="R016" n="0223b11"/>戒之瑕玷，障定之事性，迷理之惑也。</p><p xml:id="pX10p0549b1215" cb:place="inline">二、廣釋二：
<lb ed="X" n="0549b13"/><lb ed="R016" n="0223b12"/>初、戒定。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549b14"/><lb ed="R016" n="0223b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0549b1401">先依如來奢摩他行，堅持禁戒，安處徒衆，宴坐靜室。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549b15"/><lb ed="R016" n="0223b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0549b1501">奢摩他，翻止。止，定也。堅持禁戒，戒也。安處徒衆，近
<lb ed="X" n="0549b16"/><lb ed="R016" n="0223b15"/>善友知識而生慧也。宴坐靜室，卽止息世緣。閑居
<lb ed="X" n="0549b17"/><lb ed="R016" n="0223b16"/>靜處，諸緣世利而自然息<anchor xml:id="nkr_note_add_0549b1701" n="0549b1701"/><anchor xml:id="beg0549b1701" n="0549b1701"/>已<anchor xml:id="end0549b1701"/>。而欲明漸次行證，直
<lb ed="X" n="0549b18"/><lb ed="R016" n="0223b17"/>云戒定方便，助成觀慧，三學相由，卽答漸次之問
<lb ed="X" n="0549b19"/><lb ed="R016" n="0223b18"/>也。</p><p xml:id="pX10p0549b1902" cb:place="inline">初約四大，觀身如幻。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549b20"/><lb ed="R016" n="0224a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0549b2001">恒作是念：我今此身四大和合，所謂髮毛爪齒、皮肉
<lb ed="X" n="0549b21"/><lb ed="R016" n="0224a02"/>筋骨、髓腦垢色，皆歸於地；唾涕膿血、津液涎沫、痰淚
<lb ed="X" n="0549b22"/><lb ed="R016" n="0224a03"/>精氣、大小便利，皆歸於水；暖氣歸火；動轉歸風。四大
<lb ed="X" n="0549b23"/><lb ed="R016" n="0224a04"/>各離，今者妄身當在何處？卽知此身畢竟無體，和合
<lb ed="X" n="0549b24"/><lb ed="R016" n="0224a05"/>爲相，實同幻化。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0549c" n="0549c"/>
<lb ed="X" n="0549c01"/><lb ed="R016" n="0224a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0549c0101">恒作是念者，意止觀中不得暫捨。大論云：昔如來
<lb ed="X" n="0549c02"/><lb ed="R016" n="0224a07"/>說四大無處不有，故名爲大。各離者，從昔妄執四
<lb ed="X" n="0549c03"/><lb ed="R016" n="0224a08"/>大爲身，約俗諦和合而言，今約眞諦破之，故云各
<lb ed="X" n="0549c04"/><lb ed="R016" n="0224a09"/>離。此中應用不自他等四句推之，畢竟無體，故能
<lb ed="X" n="0549c05"/><lb ed="R016" n="0224a10"/>執情盡也。</p><p xml:id="pX10p0549c0505" cb:place="inline">二、約根塵觀心寂滅二：初、根對心生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549c06"/><lb ed="R016" n="0224a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0549c0601">四緣假合妄有六根，六根四大中外合成，妄有緣氣
<lb ed="X" n="0549c07"/><lb ed="R016" n="0224a12"/>於中積聚，似有緣相假名爲心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549c08"/><lb ed="R016" n="0224a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0549c0801">身本無形，緣四大有，故名四緣。六根依身而具，一
<lb ed="X" n="0549c09"/><lb ed="R016" n="0224a14"/>往名中。四大從外而攬，一往名外。中外圍空，而心
<lb ed="X" n="0549c10"/><lb ed="R016" n="0224a15"/>又在中間空處牢結，故云於中積聚。此緣卽能緣
<lb ed="X" n="0549c11"/><lb ed="R016" n="0224a16"/>心也。不實如氣，同上緣影，皆顯體虗也。無體則無
<lb ed="X" n="0549c12"/><lb ed="R016" n="0224a17"/>相，又豈有名？故云假名爲心也。</p><p xml:id="pX10p0549c1213" cb:place="inline">二、塵消心寂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549c13"/><lb ed="R016" n="0224a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0549c1301">善男子，此虗妄心若無六塵，則不能有四大分解無
<lb ed="X" n="0549c14"/><lb ed="R016" n="0224b01"/>塵可得，於中緣塵各歸散滅，畢竟無有緣心可見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549c15"/><lb ed="R016" n="0224b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0549c1501">若以從眞起妄，無明生法爲言，必先有不覺之心，
<lb ed="X" n="0549c16"/><lb ed="R016" n="0224b03"/>方有根塵世界。今就日用覈之，意顯因境有心，無
<lb ed="X" n="0549c17"/><lb ed="R016" n="0224b04"/>塵則無心也。四大分解者，地性無堅，水性隨流，風
<lb ed="X" n="0549c18"/><lb ed="R016" n="0224b05"/>性無礙，火性元虗。謂四大各歸本性，畢竟無有緣
<lb ed="X" n="0549c19"/><lb ed="R016" n="0224b06"/>心可見也。</p><p xml:id="pX10p0549c1905" cb:place="inline">二，結成觀相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549c20"/><lb ed="R016" n="0224b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0549c2001">善男子！彼之衆生幻身滅故，幻心亦滅；幻心滅故，幻
<lb ed="X" n="0549c21"/><lb ed="R016" n="0224b08"/>塵亦滅；幻塵滅故，幻滅亦滅；幻滅滅故，非幻不滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549c22"/><lb ed="R016" n="0224b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0549c2201">彼之衆生，指前修觀人也。前破身心及六塵境，故
<lb ed="X" n="0549c23"/><lb ed="R016" n="0224b10"/>此結云幻身滅等。滅謂寂滅，卽空觀也。幻塵滅故，
<lb ed="X" n="0549c24"/><lb ed="R016" n="0224b11"/>幻滅亦滅者，生死旣空，涅槃亦滅，假觀也。後二句
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0550a" n="0550a"/>
<lb ed="X" n="0550a01"/><lb ed="R016" n="0224b12"/>中道常住，所謂諸幻雖盡，不入斷滅。然此觀相，三
<lb ed="X" n="0550a02"/><lb ed="R016" n="0224b13"/>智一心，無惑不破，如大圓鏡，明像宛然，常不雖故
<lb ed="X" n="0550a03"/><lb ed="R016" n="0224b14"/>也。</p><p xml:id="pX10p0550a0302" cb:place="inline">二、約喩顯二：初、明幻滅觀成二：初、喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550a04"/><lb ed="R016" n="0224b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0550a0401">譬如磨鏡，垢盡明現。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550a05"/><lb ed="R016" n="0224b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0550a0501">夫鏡性本明，非從外得，塵覆則隱，磨之則顯，隱顯
<lb ed="X" n="0550a06"/><lb ed="R016" n="0224b17"/>雖殊，明性不異。是以修觀如磨智鏡，身心頓忘，則
<lb ed="X" n="0550a07"/><lb ed="R016" n="0224b18"/>種智圓矣。</p><p xml:id="pX10p0550a0705" cb:place="inline">二合</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550a08"/><lb ed="R016" n="0225a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0550a0801">善男子！當知身心皆爲幻垢，垢相永滅，十方淸淨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550a09"/><lb ed="R016" n="0225a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0550a0901">旣以身心合幻垢，則人法二執，性之與相，皆屬幻
<lb ed="X" n="0550a10"/><lb ed="R016" n="0225a03"/>垢。十方，乃十界也。淸淨，乃本具覺性顯現，合上非
<lb ed="X" n="0550a11"/><lb ed="R016" n="0225a04"/>幻不滅也。</p><p xml:id="pX10p0550a1105" cb:place="inline">二、誡迷眞執妄二：初、喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550a12"/><lb ed="R016" n="0225a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0550a1201">善男子！譬如淸淨摩尼寶珠，映於五色隨方各現，諸
<lb ed="X" n="0550a13"/><lb ed="R016" n="0225a06"/>愚癡者見彼摩尼實有五色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550a14"/><lb ed="R016" n="0225a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0550a1401">摩尼體性，本無五色，瑩淨絕瑕，都無色相。由性淨
<lb ed="X" n="0550a15"/><lb ed="R016" n="0225a08"/>故，一切色相，對則現中，靑黃赤等五色，各各隨方
<lb ed="X" n="0550a16"/><lb ed="R016" n="0225a09"/>而現。五色喩五道也，隨方喩隨業。愚人不了珠體，
<lb ed="X" n="0550a17"/><lb ed="R016" n="0225a10"/>但見全是靑黃等。故華嚴云：凡夫見諸法，但隨諸
<lb ed="X" n="0550a18"/><lb ed="R016" n="0225a11"/>相轉，不了法無我，以是不見佛。</p><p xml:id="pX10p0550a1813" cb:place="inline">二、合二：初、正合
<lb ed="X" n="0550a19"/><lb ed="R016" n="0225a12"/>迷眞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550a20"/><lb ed="R016" n="0225a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0550a2001">善男子！圓覺淨性現於身心，隨類各應。彼愚癡者說
<lb ed="X" n="0550a21"/><lb ed="R016" n="0225a14"/>淨圓覺實有如是，身心自相亦復如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550a22"/><lb ed="R016" n="0225a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0550a2201">隨迷染之氣類，應現而有也。亦復如是，乃合上喩
<lb ed="X" n="0550a23"/><lb ed="R016" n="0225a16"/>也。其猶結水爲氷，詎可見氷而忘水也。</p><p xml:id="pX10p0550a2316" cb:place="inline">二、破迷
<lb ed="X" n="0550a24"/><lb ed="R016" n="0225a17"/>入理。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0550b" n="0550b"/>
<lb ed="X" n="0550b01"/><lb ed="R016" n="0225a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0550b0101">由此不能遠於幻化，是故我說身心幻垢對離幻垢
<lb ed="X" n="0550b02"/><lb ed="R016" n="0225b01"/>說名菩薩，垢盡對除卽無對垢及說名者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550b03"/><lb ed="R016" n="0225b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0550b0301">本以衆生妄執幻化，故佛說云幻垢。衆生依敎離
<lb ed="X" n="0550b04"/><lb ed="R016" n="0225b03"/>垢，故復說名菩薩。所離之垢旣無，對離之智何立
<lb ed="X" n="0550b05"/><lb ed="R016" n="0225b04"/>者字，貫通兩句，謂對垢者菩薩也，說名者如來也。
<lb ed="X" n="0550b06"/><lb ed="R016" n="0225b05"/>旣無對治之智，何有起智之人？深淺之執本無，何
<lb ed="X" n="0550b07"/><lb ed="R016" n="0225b06"/>有說敎之者？故俱無也。</p><p xml:id="pX10p0550b0710" cb:place="inline">二、觀成歷法二：初、明證
<lb ed="X" n="0550b08"/><lb ed="R016" n="0225b07"/>理。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550b09"/><lb ed="R016" n="0225b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0550b0901">善男子！此菩薩及末世衆生，證得諸幻滅影像故，爾
<lb ed="X" n="0550b10"/><lb ed="R016" n="0225b09"/>時便得無方淸淨無邊虗空覺所顯發。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550b11"/><lb ed="R016" n="0225b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0550b1101">頓了實法假名性相等執，當體如幻，故云證得。達
<lb ed="X" n="0550b12"/><lb ed="R016" n="0225b11"/>緣影之心，見鏡像之身本無，故名爲滅。無方卽無
<lb ed="X" n="0550b13"/><lb ed="R016" n="0225b12"/>方所，橫徧也。無邊卽無邊際，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0550001" n="0550001"/>堅深也。由淸淨故如
<lb ed="X" n="0550b14"/><lb ed="R016" n="0225b13"/>虗空，如虗空故得淸淨。此乃覺體顯發，正是開悟
<lb ed="X" n="0550b15"/><lb ed="R016" n="0225b14"/>之相所發之體也。</p><p xml:id="pX10p0550b1508" cb:place="inline">分二：初、別顯眞淨四：初、世間
<lb ed="X" n="0550b16"/><lb ed="R016" n="0225b15"/>諸法四：初、根識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550b17"/><lb ed="R016" n="0225b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0550b1701">覺圓明故顯心淸淨，心淸淨故見塵淸淨，見淸淨故
<lb ed="X" n="0550b18"/><lb ed="R016" n="0225b17"/>眼根淸淨，根淸淨故眼識淸淨，識淸淨故聞塵淸淨，
<lb ed="X" n="0550b19"/><lb ed="R016" n="0225b18"/>聞淸淨故耳根淸淨，根淸淨故耳識淸淨，識淸淨故
<lb ed="X" n="0550b20"/><lb ed="R016" n="0226a01"/>覺塵淸淨；如是乃至鼻、舌、身、意亦復如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550b21"/><lb ed="R016" n="0226a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0550b2101">淸淨卽空之異名，故大論云：畢竟空卽畢竟淸淨，
<lb ed="X" n="0550b22"/><lb ed="R016" n="0226a03"/>以人謂空故言淸淨。見塵者，不單說外色名塵，亦
<lb ed="X" n="0550b23"/><lb ed="R016" n="0226a04"/>不說根識名塵，根塵識三自有文故。此見塵體還
<lb ed="X" n="0550b24"/><lb ed="R016" n="0226a05"/>是我執之心，就取相生過而別立名。下皆牒見字，
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0550c" n="0550c"/>
<lb ed="X" n="0550c01"/><lb ed="R016" n="0226a06"/>不言塵者，足顯卽見是塵非外塵也。聞等亦然。</p>
<lb ed="X" n="0550c02"/><lb ed="R016" n="0226a07"/><p xml:id="pX10p0550c0201">二六，塵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550c03"/><lb ed="R016" n="0226a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0550c0301">善男子！根淸淨故色塵淸淨，色淸淨故聲塵淸淨，香、
<lb ed="X" n="0550c04"/><lb ed="R016" n="0226a09"/>味、觸、法亦復如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550c05"/><lb ed="R016" n="0226a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0550c0501">六皆名塵者，坌汚心識故。</p><p xml:id="pX10p0550c0511" cb:place="inline">三四，大。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550c06"/><lb ed="R016" n="0226a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0550c0601">善男子！六塵淸淨故地大淸淨，地淸淨故水大淸淨，
<lb ed="X" n="0550c07"/><lb ed="R016" n="0226a12"/>火大、風大亦復如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550c08"/><lb ed="R016" n="0226a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0550c0801">四、總例</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550c09"/><lb ed="R016" n="0226a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0550c0901">善男子！四大淸淨故，十二處、十八界、二十五有淸淨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550c10"/><lb ed="R016" n="0226a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0550c1001">上明根識及六塵淨，今復擧十二處十八界者，以
<lb ed="X" n="0550c11"/><lb ed="R016" n="0226a16"/>陰入界隨根開合，故重總例。</p><p xml:id="pX10p0550c1112" cb:place="inline">二，出世間法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550c12"/><lb ed="R016" n="0226a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0550c1201">彼淸淨故，十力、四無所畏、四無礙智、佛十八不共法、
<lb ed="X" n="0550c13"/><lb ed="R016" n="0226a18"/>三十七助道品淸淨，如是乃至八萬四千陀羅尼門
<lb ed="X" n="0550c14"/><lb ed="R016" n="0226b01"/>一切淸淨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550c15"/><lb ed="R016" n="0226b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0550c1501">十力者，一知是處非處力、二業力、三定力、四根力、
<lb ed="X" n="0550c16"/><lb ed="R016" n="0226b03"/>五欲力、六性力、七至處道力、八宿命力、九天眼力、
<lb ed="X" n="0550c17"/><lb ed="R016" n="0226b04"/>十漏盡力。四無所畏者，一一切智、二漏盡、三說障
<lb ed="X" n="0550c18"/><lb ed="R016" n="0226b05"/>道、四說盡苦道。四無礙智者，一義、二法、三辭、四樂
<lb ed="X" n="0550c19"/><lb ed="R016" n="0226b06"/>說。十八不共法者，一身無失、二口無失、三念無失、
<lb ed="X" n="0550c20"/><lb ed="R016" n="0226b07"/>四無異想、五不定心、六無不知<anchor xml:id="nkr_note_add_0550c2001" n="0550c2001"/><anchor xml:id="beg0550c2001" n="0550c2001"/>已<anchor xml:id="end0550c2001"/>捨、七欲、八精進、
<lb ed="X" n="0550c21"/><lb ed="R016" n="0226b08"/>九念、十慧、十一解脫、十二解脫知見，上六皆云無
<lb ed="X" n="0550c22"/><lb ed="R016" n="0226b09"/>滅。十三至十五，身口意業隨智慧行。十六至十八，
<lb ed="X" n="0550c23"/><lb ed="R016" n="0226b10"/>以智慧知過去未來現在。三十七品者，此有七科：
<lb ed="X" n="0550c24"/><lb ed="R016" n="0226b11"/>一四念處、二四正勤、三四如意足、四五根、五五力、
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0551a" n="0551a"/>
<lb ed="X" n="0551a01"/><lb ed="R016" n="0226b12"/>六七覺支、七八正道。謂三四、二五、單七、隻八，總三
<lb ed="X" n="0551a02"/><lb ed="R016" n="0226b13"/>十七品也。如是乃至者，超越之辭。三身、四智、五眼、
<lb ed="X" n="0551a03"/><lb ed="R016" n="0226b14"/>六通等八萬四千陀羅尼門，悉皆淸淨也。</p><p xml:id="pX10p0551a0317" cb:place="inline">三，自
<lb ed="X" n="0551a04"/><lb ed="R016" n="0226b15"/>他正報。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0551a05"/><lb ed="R016" n="0226b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0551a0501">善男子！一切實相性淸淨故，一身淸淨；一身淸淨故，
<lb ed="X" n="0551a06"/><lb ed="R016" n="0226b17"/>多身淸淨；多身淸淨故，如是乃至十方衆生圓覺淸
<lb ed="X" n="0551a07"/><lb ed="R016" n="0226b18"/>淨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0551a08"/><lb ed="R016" n="0227a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0551a0801">論云：照色等空卽名實相，實相本來自性淸淨。諸
<lb ed="X" n="0551a09"/><lb ed="R016" n="0227a02"/>段淸淨皆牒前文，唯此獨指實相以爲淨之所以。
<lb ed="X" n="0551a10"/><lb ed="R016" n="0227a03"/>旣於自身證實相理，亦見一切衆生同一淸淨實
<lb ed="X" n="0551a11"/><lb ed="R016" n="0227a04"/>相，以觀一切衆生不取於相同圓覺性耶？蓋顯彼
<lb ed="X" n="0551a12"/><lb ed="R016" n="0227a05"/>我一體，故十方亦應以十界釋之，方與上聖下凡
<lb ed="X" n="0551a13"/><lb ed="R016" n="0227a06"/>淸淨一致也。</p><p xml:id="pX10p0551a1306" cb:place="inline">四一，多依報。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0551a14"/><lb ed="R016" n="0227a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0551a1401">善男子！一世界淸淨故，多世界淸淨；多世界淸淨故，
<lb ed="X" n="0551a15"/><lb ed="R016" n="0227a08"/>如是乃至盡於虗空，圓褁三世，一切平等，淸淨不動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0551a16"/><lb ed="R016" n="0227a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0551a1601">國土淨穢，皆由自心。衆生劫燒，我土安隱。況乃心
<lb ed="X" n="0551a17"/><lb ed="R016" n="0227a10"/>宜覺性，識智無生，身土依眞，染淨俱泯，亘通法界，
<lb ed="X" n="0551a18"/><lb ed="R016" n="0227a11"/>淸淨湛然。圓謂圓徧虗空，褁謂含褁三世。三世者
<lb ed="X" n="0551a19"/><lb ed="R016" n="0227a12"/>豎極，虗空者橫周，一切者橫豎總該，平等者本末
<lb ed="X" n="0551a20"/><lb ed="R016" n="0227a13"/>味同。淸淨乃都結七段，不動者宜於一如耶。</p><p xml:id="pX10p0551a2018" cb:place="inline">二、
<lb ed="X" n="0551a21"/><lb ed="R016" n="0227a14"/>例明不動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0551a22"/><lb ed="R016" n="0227a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0551a2201">善男子！虗空如是平等不動，當知覺性平等不動；四
<lb ed="X" n="0551a23"/><lb ed="R016" n="0227a16"/>大不動故，當知覺性平等不動；如是乃至八萬四千
<lb ed="X" n="0551a24"/><lb ed="R016" n="0227a17"/>陀羅尼門平等不動，當知覺性平等不動。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0551b" n="0551b"/>
<lb ed="X" n="0551b01"/><lb ed="R016" n="0227a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0551b0101">前歷諸法別顯淸淨，今以不動例明諸法。四大總
<lb ed="X" n="0551b02"/><lb ed="R016" n="0227b01"/>世間，陀羅尼總出世間，虗空之言總該依正及三
<lb ed="X" n="0551b03"/><lb ed="R016" n="0227b02"/>世也。經文避繁，略云乃至。下亦例此。十界因果，依
<lb ed="X" n="0551b04"/><lb ed="R016" n="0227b03"/>正色空，一切諸法，旣皆全性而作，性本不動，法亦
<lb ed="X" n="0551b05"/><lb ed="R016" n="0227b04"/>同如矣。</p><p xml:id="pX10p0551b0504" cb:place="inline">二、俗諦二：初、體量徧滿。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0551b06"/><lb ed="R016" n="0227b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0551b0601">善男子！覺性徧滿、淸淨、不動、圓無際故，當知六根徧
<lb ed="X" n="0551b07"/><lb ed="R016" n="0227b06"/>滿法界；根徧滿故，當知六塵徧滿法界；塵徧滿故，當
<lb ed="X" n="0551b08"/><lb ed="R016" n="0227b07"/>知四大徧滿法界，如是乃至陀羅尼門徧滿法界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0551b09"/><lb ed="R016" n="0227b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0551b0901">覺性無際故徧滿，性徧滿故諸法徧也。</p><p xml:id="pX10p0551b0916" cb:place="inline">二，體德
<lb ed="X" n="0551b10"/><lb ed="R016" n="0227b09"/>無壞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0551b11"/><lb ed="R016" n="0227b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0551b1101">善男子！由彼玅覺性徧滿故，根性、塵性無壞、無雜；根、
<lb ed="X" n="0551b12"/><lb ed="R016" n="0227b11"/>塵無壞故，如是乃至陀羅尼門無壞、無雜。如百千燈
<lb ed="X" n="0551b13"/><lb ed="R016" n="0227b12"/>光照一室，其光徧滿，無壞、無雜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0551b14"/><lb ed="R016" n="0227b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0551b1401">根性塵性者，此指自性，非謂泯根攝塵，歸於一性。
<lb ed="X" n="0551b15"/><lb ed="R016" n="0227b14"/>如百千燈等者，如一燈光<anchor xml:id="nkr_note_add_0551b1501" n="0551b1501"/><anchor xml:id="beg0551b1501" n="0551b1501"/>已<anchor xml:id="end0551b1501"/>滿一室，更有一燈光
<lb ed="X" n="0551b16"/><lb ed="R016" n="0227b15"/>亦全滿百千燈光，一一如是，各不相壞，亦不混雜。
<lb ed="X" n="0551b17"/><lb ed="R016" n="0227b16"/>室中之空，喩於法界。燈之光相，喩如根塵。謂一燈
<lb ed="X" n="0551b18"/><lb ed="R016" n="0227b17"/>光容多光相，卽一光相徧多光中，故一一皆然，重
<lb ed="X" n="0551b19"/><lb ed="R016" n="0227b18"/>重無盡也。</p><p xml:id="pX10p0551b1905" cb:place="inline">三中諦三：初、亡憎愛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0551b20"/><lb ed="R016" n="0228a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0551b2001">善男子！覺成就故，當知菩薩不與法縛、不求法脫、不
<lb ed="X" n="0551b21"/><lb ed="R016" n="0228a02"/>厭生死、不愛涅槃、不敬持戒、不憎毀禁、不重久習、不
<lb ed="X" n="0551b22"/><lb ed="R016" n="0228a03"/>輕初學。何以故？一切覺故。譬如眼光，曉了前境，其光
<lb ed="X" n="0551b23"/><lb ed="R016" n="0228a04"/>圓滿，得無憎愛。何以故？光體無二，無憎愛故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0551b24"/><lb ed="R016" n="0228a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0551b2401">覺者，圓覺也。成就者，牒上開悟也。縛脫約惑，生死
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0551c" n="0551c"/>
<lb ed="X" n="0551c01"/><lb ed="R016" n="0228a06"/>涅槃約報，持戒毀禁約業，久習<anchor xml:id="nkr_note_orig_0551001" n="0551001"/>切學約人，喩取能
<lb ed="X" n="0551c02"/><lb ed="R016" n="0228a07"/>照前境之眼光也。於四對法無勝劣心，同佛於三
<lb ed="X" n="0551c03"/><lb ed="R016" n="0228a08"/>念之境，同之所由，經自徵釋，云一切覺故。眼光者，
<lb ed="X" n="0551c04"/><lb ed="R016" n="0228a09"/>光卽眼識，現量所得，故無憎愛，所以光體無二故
<lb ed="X" n="0551c05"/><lb ed="R016" n="0228a10"/>也。</p><p xml:id="pX10p0551c0502" cb:place="inline">二，亡修證。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0551c06"/><lb ed="R016" n="0228a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0551c0601">善男子！此菩薩及末世衆生，修習此心得成就者，於
<lb ed="X" n="0551c07"/><lb ed="R016" n="0228a12"/>此無修亦無成就，圓覺普照寂滅無二，於中百千萬
<lb ed="X" n="0551c08"/><lb ed="R016" n="0228a13"/>億阿僧祇不可說恒河沙諸佛世界，猶如空華亂起
<lb ed="X" n="0551c09"/><lb ed="R016" n="0228a14"/>亂滅，不卽不離無縛無脫，始知衆生本來成佛，生死
<lb ed="X" n="0551c10"/><lb ed="R016" n="0228a15"/>涅槃猶如昨夢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0551c11"/><lb ed="R016" n="0228a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0551c1101">圓覺普照寂滅無二者，自心<anchor xml:id="nkr_note_add_0551c1101" n="0551c1101"/><anchor xml:id="beg0551c1101" n="0551c1101"/>已<anchor xml:id="end0551c1101"/>空，但有覺照，寧有
<lb ed="X" n="0551c12"/><lb ed="R016" n="0228a17"/>凡聖差別之二？冥一如之無心，卽萬動之恒寂，故
<lb ed="X" n="0551c13"/><lb ed="R016" n="0228a18"/>普照是用，寂滅是體，佛之所極，極於寂照也。諸佛
<lb ed="X" n="0551c14"/><lb ed="R016" n="0228b01"/>世界者，百千萬億僧祇等數之河，一一河中一沙
<lb ed="X" n="0551c15"/><lb ed="R016" n="0228b02"/>一世界者，顯世界之多矣。然盡虗空徧法界，所有
<lb ed="X" n="0551c16"/><lb ed="R016" n="0228b03"/>世界莫算其數，爲欲引機造無邊境，故假增積多
<lb ed="X" n="0551c17"/><lb ed="R016" n="0228b04"/>數爾。又淨穢等土皆佛統之，故云佛世界。猶如空
<lb ed="X" n="0551c18"/><lb ed="R016" n="0228b05"/>華亂起亂滅者，緣無自性全體卽眞，一切世界皆
<lb ed="X" n="0551c19"/><lb ed="R016" n="0228b06"/>依妄念，念旣刹那不住，界亦起滅不停。又成住壞
<lb ed="X" n="0551c20"/><lb ed="R016" n="0228b07"/>空雖各二十，增減世界無量無數，故觀起滅繽紛。
<lb ed="X" n="0551c21"/><lb ed="R016" n="0228b08"/>不卽不離無縛無脫者，文通上下，上則世界無淨
<lb ed="X" n="0551c22"/><lb ed="R016" n="0228b09"/>穢故，下則衆生本成佛故。始知等者，始知卽始覺，
<lb ed="X" n="0551c23"/><lb ed="R016" n="0228b10"/>本成卽本覺，始之與本非二覺故，依正迷悟無非
<lb ed="X" n="0551c24"/><lb ed="R016" n="0228b11"/>一如，故喩空華及昨夢也。</p><p xml:id="pX10p0551c2411" cb:place="inline">三、亡能所</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0552a" n="0552a"/>
<lb ed="X" n="0552a01"/><lb ed="R016" n="0228b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0552a0101">善男子！如昨夢故，當知生死及與涅槃無起、無滅，無
<lb ed="X" n="0552a02"/><lb ed="R016" n="0228b13"/>來、無去。其所證者，無得、無失，無取、無捨；其能證者，無
<lb ed="X" n="0552a03"/><lb ed="R016" n="0228b14"/>作、無止，無任、無滅。於此證中無能、無所，畢竟無證亦
<lb ed="X" n="0552a04"/><lb ed="R016" n="0228b15"/>無證者，一切法性平等不壞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552a05"/><lb ed="R016" n="0228b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0552a0501">迷時生死無起，涅槃無滅。悟時非滅却生死，發起
<lb ed="X" n="0552a06"/><lb ed="R016" n="0228b17"/>涅槃。稱體而觀，都無起滅。聖心無來，凡心無去。又
<lb ed="X" n="0552a07"/><lb ed="R016" n="0228b18"/>直而言，體無來去。所證之境，非得眞失妄，捨麤取
<lb ed="X" n="0552a08"/><lb ed="R016" n="0229a01"/>玅。能證之心，都無分別，離於四病。故云畢竟無證，
<lb ed="X" n="0552a09"/><lb ed="R016" n="0229a02"/>亦無證者。</p><p xml:id="pX10p0552a0905" cb:place="inline">三、結酬。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552a10"/><lb ed="R016" n="0229a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0552a1001">善男子！彼諸菩薩如是修行、如是漸次、如是思惟、如
<lb ed="X" n="0552a11"/><lb ed="R016" n="0229a04"/>是住持、如是方便、如是開悟，求如是法亦不迷悶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552a12"/><lb ed="R016" n="0229a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0552a1201">二、重頌二：初、標擧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552a13"/><lb ed="R016" n="0229a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0552a1301">爾時，世尊欲重宣此義，而說偈言：</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552a14"/><lb ed="R016" n="0229a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0552a1401">二、正重三：初、頌觀陰。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552a15"/><lb ed="R016" n="0229a08"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX10p0552a1501"><l>普眼汝當知，</l><l>一切諸衆生，</l><l>身心皆如幻，</l>
<lb ed="X" n="0552a16"/><lb ed="R016" n="0229a09"/><l>身相屬四大。</l><l>心性歸六塵。</l><l>四大體各離。</l>
<lb ed="X" n="0552a17"/><lb ed="R016" n="0229a10"/><l>誰爲和合者？</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0552a18"/><lb ed="R016" n="0229a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0552a1801">二頌歷法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552a19"/><lb ed="R016" n="0229a12"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX10p0552a1901"><l>如是漸修行，</l><l>一切悉淸淨，</l><l>不動徧法界。</l>
<lb ed="X" n="0552a20"/><lb ed="R016" n="0229a13"/><l>無作止任滅，</l><l>亦無能證者。</l><l>一切佛世界，</l>
<lb ed="X" n="0552a21"/><lb ed="R016" n="0229a14"/><l>猶如虗空華，</l><l>三世悉平等，</l><l>畢竟無去來。</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0552a22"/><lb ed="R016" n="0229a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0552a2201">三頌，結酬。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552a23"/><lb ed="R016" n="0229a16"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX10p0552a2301"><l>初發心菩薩，</l><l>及末世衆生，</l><l>欲求入佛道，</l>
<lb ed="X" n="0552a24"/><lb ed="R016" n="0229a17"/><l>應如是修習</l></lg></cb:div></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0552b" n="0552b"/>
<lb ed="X" n="0552b01"/><lb ed="R016" n="0229a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">金剛藏章</cb:mulu></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0552b0101">△二、金剛藏章。釋成本來成佛。由上普眼章末云：始
<lb ed="X" n="0552b02"/><lb ed="R016" n="0229b01"/>知衆生本來成佛。故此疑。問：若本是佛，何須前說
<lb ed="X" n="0552b03"/><lb ed="R016" n="0229b02"/>發心修行斷無明耶？分二：</p><p xml:id="pX10p0552b0311" cb:place="inline">初、請問三：初、進問威
<lb ed="X" n="0552b04"/><lb ed="R016" n="0229b03"/>儀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552b05"/><lb ed="R016" n="0229b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0552b0501">於是<name role="" type="person">金剛藏菩薩</name>在大衆中，卽從座起，頂禮佛足，右
<lb ed="X" n="0552b06"/><lb ed="R016" n="0229b05"/>繞三匝，長跪叉手而白佛言：</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552b07"/><lb ed="R016" n="0229b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0552b0701">二、陳詞請問三：初、慶前所悟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552b08"/><lb ed="R016" n="0229b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0552b0801">大悲世尊善爲一切諸菩薩衆，宣揚如來圓覺淸淨
<lb ed="X" n="0552b09"/><lb ed="R016" n="0229b08"/>大陀羅尼，因地法行漸次方便，與諸衆生開發蒙昧。
<lb ed="X" n="0552b10"/><lb ed="R016" n="0229b09"/>在會法衆承佛慈誨，幻翳朗然慧目淸淨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552b11"/><lb ed="R016" n="0229b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0552b1101">陀羅尼慧性，因地法行定性，此是一切行位根本，
<lb ed="X" n="0552b12"/><lb ed="R016" n="0229b11"/>後必躡前，故重指也。</p><p xml:id="pX10p0552b1209" cb:place="inline">二、述三疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552b13"/><lb ed="R016" n="0229b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0552b1301">世尊！若諸衆生本來成佛，何故復有一切無明？若諸
<lb ed="X" n="0552b14"/><lb ed="R016" n="0229b13"/>無明衆生本有，何因緣故如來復說本來成佛？十方
<lb ed="X" n="0552b15"/><lb ed="R016" n="0229b14"/>衆生本成佛道後起無明，一切如來何時復生一切
<lb ed="X" n="0552b16"/><lb ed="R016" n="0229b15"/>煩惱？</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552b17"/><lb ed="R016" n="0229b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0552b1701">初二句躡前文爲疑本也。三疑者，初疑眞能生妄，
<lb ed="X" n="0552b18"/><lb ed="R016" n="0229b17"/>次若諸下疑說妄爲眞，三十方下牒而縱之責無
<lb ed="X" n="0552b19"/><lb ed="R016" n="0229b18"/>窮過也。此三難意者，本來是佛煩惱何生？若無生
<lb ed="X" n="0552b20"/><lb ed="R016" n="0230a01"/>中妄生起者，如來成佛本同無生，無生之中還應
<lb ed="X" n="0552b21"/><lb ed="R016" n="0230a02"/>妄起，成佛義等生否應齊，齊生則果佛何尊？齊否
<lb ed="X" n="0552b22"/><lb ed="R016" n="0230a03"/>則因違現事，進退不可，故有斯云。</p><p xml:id="pX10p0552b2214" cb:place="inline">三、結意請答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552b23"/><lb ed="R016" n="0230a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0552b2301">惟願不捨無遮大慈，爲諸菩薩開祕密藏，及爲末世
<lb ed="X" n="0552b24"/><lb ed="R016" n="0230a05"/>一切衆生，得聞如是修多羅敎了義法門，永斷疑悔。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0552c" n="0552c"/>
<lb ed="X" n="0552c01"/><lb ed="R016" n="0230a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0552c0101">通論疑者，猶豫爲性，能障信心。別顯五蓋中，疑有
<lb ed="X" n="0552c02"/><lb ed="R016" n="0230a07"/>三：一、疑自謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0552c0201" n="0552c0201"/><anchor xml:id="beg0552c0201" n="0552c0201"/>己<anchor xml:id="end0552c0201"/>不能入理；二、疑師謂彼不能善敎；
<lb ed="X" n="0552c03"/><lb ed="R016" n="0230a08"/>三、疑法謂於所學爲令出離？爲不出離？如有病人，
<lb ed="X" n="0552c04"/><lb ed="R016" n="0230a09"/>疑自、疑醫、疑藥，病終不能愈。今三疑中，卽疑法也。
<lb ed="X" n="0552c05"/><lb ed="R016" n="0230a10"/>悔是不定之法，悔正則偏，悔偏則正。今請永斷，又
<lb ed="X" n="0552c06"/><lb ed="R016" n="0230a11"/>屬偏邪。然入道人若未通決生佛同異，則或用功
<lb ed="X" n="0552c07"/><lb ed="R016" n="0230a12"/>多而反增疑悔也。</p><p xml:id="pX10p0552c0708" cb:place="inline">三三展<g ref="#CB05418">䖍</g>誠。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552c08"/><lb ed="R016" n="0230a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0552c0801">作是語<anchor xml:id="nkr_note_add_0552c0801" n="0552c0801"/><anchor xml:id="beg0552c0801" n="0552c0801"/>已<anchor xml:id="end0552c0801"/>，五體投地，如是三請，終而復始。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552c09"/><lb ed="R016" n="0230a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0552c0901">二、佛答三：初、讚許。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552c10"/><lb ed="R016" n="0230a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0552c1001">爾時，世尊吿<name role="" type="person">金剛藏菩薩</name>言：善哉，善哉！善男子！汝等
<lb ed="X" n="0552c11"/><lb ed="R016" n="0230a16"/>乃能爲諸菩薩及末世衆生，問於如來甚深祕密究
<lb ed="X" n="0552c12"/><lb ed="R016" n="0230a17"/>竟方便，是諸菩薩最上敎誨了義大乘，能使十方修
<lb ed="X" n="0552c13"/><lb ed="R016" n="0230a18"/>學菩薩及諸末世一切衆生，得決定信永斷疑悔。汝
<lb ed="X" n="0552c14"/><lb ed="R016" n="0230b01"/>今諦聽，當爲汝說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552c15"/><lb ed="R016" n="0230b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0552c1501">二、受旨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552c16"/><lb ed="R016" n="0230b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0552c1601">時，<name role="" type="person">金剛藏菩薩</name>奉敎歡喜，及諸大衆默然而聽。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552c17"/><lb ed="R016" n="0230b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0552c1701">三、正答二：初、長行四：初、反責起疑之本三：初、總指
<lb ed="X" n="0552c18"/><lb ed="R016" n="0230b05"/>輪迴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552c19"/><lb ed="R016" n="0230b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0552c1901">善男子！一切世界，始終生滅，前後有無，聚散起止，念
<lb ed="X" n="0552c20"/><lb ed="R016" n="0230b07"/>念相續，循環往復，種種取捨，皆是輪迴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552c21"/><lb ed="R016" n="0230b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0552c2101">一切世界，總指情器也。若不約情，何成輪迴？次下
<lb ed="X" n="0552c22"/><lb ed="R016" n="0230b09"/>六對，辯其輪迴。謂但住有爲，卽屬輪迴心也。始終
<lb ed="X" n="0552c23"/><lb ed="R016" n="0230b10"/>者，創變極證。生滅者，新新續起，而念念落謝。前後
<lb ed="X" n="0552c24"/><lb ed="R016" n="0230b11"/>者，過去未來。有無者，住劫空劫。聚散者，成劫壞劫。
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0553a" n="0553a"/>
<lb ed="X" n="0553a01"/><lb ed="R016" n="0230b12"/>起止者，現行調伏。念念相續者，情界器界，皆依妄
<lb ed="X" n="0553a02"/><lb ed="R016" n="0230b13"/>念。旣所依不斷，故能依亦然。循環往復者，器界空
<lb ed="X" n="0553a03"/><lb ed="R016" n="0230b14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0553a0301" n="0553a0301"/><anchor xml:id="beg0553a0301" n="0553a0301"/>已<anchor xml:id="end0553a0301"/>復成，情界滅<anchor xml:id="nkr_note_add_0553a0302" n="0553a0302"/><anchor xml:id="beg0553a0302" n="0553a0302"/>已<anchor xml:id="end0553a0302"/>復生。惑業襲習，報應綸輪，塵沙
<lb ed="X" n="0553a04"/><lb ed="R016" n="0230b15"/>劫波，莫之遏絕。取謂取著，執我我所。捨謂捨雖，厭
<lb ed="X" n="0553a05"/><lb ed="R016" n="0230b16"/>苦所依。若取若捨，種種不同，皆是顚倒妄心，變現
<lb ed="X" n="0553a06"/><lb ed="R016" n="0230b17"/>輪迴之相也。</p><p xml:id="pX10p0553a0606" cb:place="inline">二、眞隨妄轉三：初、約法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553a07"/><lb ed="R016" n="0230b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0553a0701">未出輪迴而辨圓覺，彼圓覺性卽同流輪，若免輪迴
<lb ed="X" n="0553a08"/><lb ed="R016" n="0231a01"/>無有是處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553a09"/><lb ed="R016" n="0231a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0553a0901">能是輪迴之心，故所觀圓覺亦爾。如夢見寶物，物
<lb ed="X" n="0553a10"/><lb ed="R016" n="0231a03"/>亦是夢。</p><p xml:id="pX10p0553a1004" cb:place="inline">二、擧喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553a11"/><lb ed="R016" n="0231a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0553a1101">譬如動目能搖湛水，又如定眼猶迴轉火，雲駛月運、
<lb ed="X" n="0553a12"/><lb ed="R016" n="0231a05"/>舟行岸移亦復如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553a13"/><lb ed="R016" n="0231a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0553a1301">由目數動，湛水如波搖。如人動轉眼睛，或手研揑
<lb ed="X" n="0553a14"/><lb ed="R016" n="0231a07"/>眼角，故所見物顚倒動轉也。次眼識遲鈍，旋火成
<lb ed="X" n="0553a15"/><lb ed="R016" n="0231a08"/>輪相。如人燒杖頭，以手旋之，眼識不能迅速，趂及
<lb ed="X" n="0553a16"/><lb ed="R016" n="0231a09"/>卽見，亦輪之相。岸移月運，但是雲駛舟行。駛者，奔
<lb ed="X" n="0553a17"/><lb ed="R016" n="0231a10"/>流急走之相。故動目能搖湛水，喩妄中眞；定眼隨
<lb ed="X" n="0553a18"/><lb ed="R016" n="0231a11"/>轉火，喩眞中妄；雲月舟岸，喩圓覺性，卽同流轉也。</p>
<lb ed="X" n="0553a19"/><lb ed="R016" n="0231a12"/><p xml:id="pX10p0553a1901">三法合。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553a20"/><lb ed="R016" n="0231a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0553a2001">善男子！諸旋未息，彼物先住尙不可得，何況輪轉生
<lb ed="X" n="0553a21"/><lb ed="R016" n="0231a14"/>死垢心曾未淸淨，觀佛圓覺而不旋復？</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553a22"/><lb ed="R016" n="0231a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0553a2201">諸旋者，目眼雲舟，喩生死垢心。彼物者，水火月岸，
<lb ed="X" n="0553a23"/><lb ed="R016" n="0231a16"/>喩於圓覺玅性。何況下。正合也。</p><p xml:id="pX10p0553a2313" cb:place="inline">三、結指前疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553a24"/><lb ed="R016" n="0231a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0553a2401">是故汝等便生三惑。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0553b" n="0553b"/>
<lb ed="X" n="0553b01"/><lb ed="R016" n="0231a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0553b0101">指前三疑爲三惑，非見、思、塵沙、無明之惑。</p><p xml:id="pX10p0553b0117" cb:place="inline">二、喩
<lb ed="X" n="0553b02"/><lb ed="R016" n="0231b01"/>釋現起之疑二：初、約性德離妄通釋三疑三：初、譬
<lb ed="X" n="0553b03"/><lb ed="R016" n="0231b02"/>喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553b04"/><lb ed="R016" n="0231b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0553b0401">善男子，譬如幻翳妄見空華，幻翳若除，不可說言：此
<lb ed="X" n="0553b05"/><lb ed="R016" n="0231b04"/>翳<anchor xml:id="nkr_note_add_0553b0501" n="0553b0501"/><anchor xml:id="beg0553b0501" n="0553b0501"/>已<anchor xml:id="end0553b0501"/>滅，何時更起一切諸翳？何以故？翳、華二法非相
<lb ed="X" n="0553b06"/><lb ed="R016" n="0231b05"/>待故。亦如空華滅於空時，不可說言：虗空何時更起
<lb ed="X" n="0553b07"/><lb ed="R016" n="0231b06"/>空華？何以故？空本無華，非起滅故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553b08"/><lb ed="R016" n="0231b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0553b0801">不知華因翳有，妄執從空而生，豈覺迷眞？故著橫
<lb ed="X" n="0553b09"/><lb ed="R016" n="0231b08"/>執，眞能生妄，旣了翳差，都不見華，因除迷心，故淸
<lb ed="X" n="0553b10"/><lb ed="R016" n="0231b09"/>淨矣。又執早晚更迷，猶說何時更翳？故云不可。請
<lb ed="X" n="0553b11"/><lb ed="R016" n="0231b10"/>問：翳差之者，或時更起，未必永無，如何爲喩？答曰：
<lb ed="X" n="0553b12"/><lb ed="R016" n="0231b11"/>夫喩者，但當日一席之事，不可說終身，譬如夢覺，
<lb ed="X" n="0553b13"/><lb ed="R016" n="0231b12"/>豈可難哉？云何妨明夜更睡還夢？翳華二法，非相
<lb ed="X" n="0553b14"/><lb ed="R016" n="0231b13"/>待故，但翳故妄，非華生也。</p><p xml:id="pX10p0553b1411" cb:place="inline">二法合。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553b15"/><lb ed="R016" n="0231b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0553b1501">生死涅槃，同於起滅。妙覺圓照，離於華翳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553b16"/><lb ed="R016" n="0231b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0553b1601">迷見生死似華起，悟得涅槃似華滅。言圓覺離華
<lb ed="X" n="0553b17"/><lb ed="R016" n="0231b16"/>離翳，則雙拂生死無明。虗空非蹔有無，覺性何關
<lb ed="X" n="0553b18"/><lb ed="R016" n="0231b17"/>迷悟？衆生旣知華起，約誰更難無明？無明生死旣
<lb ed="X" n="0553b19"/><lb ed="R016" n="0231b18"/>空，何責本來成佛？空華終不再起，果位何得還迷？
<lb ed="X" n="0553b20"/><lb ed="R016" n="0232a01"/>由<anchor xml:id="nkr_note_add_0553b2001" n="0553b2001"/><anchor xml:id="beg0553b2001" n="0553b2001"/>己<anchor xml:id="end0553b2001"/>計度不休，見他覺性流轉。若如是解，頓遣三
<lb ed="X" n="0553b21"/><lb ed="R016" n="0232a02"/>疑。三疑鉤鎻連環，不是三科別答。下金鑛喩，卽答
<lb ed="X" n="0553b22"/><lb ed="R016" n="0232a03"/>佛不再迷。此疑理深，故重喩也。</p><p xml:id="pX10p0553b2213" cb:place="inline">三，結況復。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553b23"/><lb ed="R016" n="0232a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0553b2301">善男子，當知虗空非是蹔有，亦非蹔無，況復如來圓
<lb ed="X" n="0553b24"/><lb ed="R016" n="0232a05"/>覺隨順而爲虗空平等本性？</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0553c" n="0553c"/>
<lb ed="X" n="0553c01"/><lb ed="R016" n="0232a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0553c0101">此以世空喩眞空也。而虗空世法，尙不同華起滅，
<lb ed="X" n="0553c02"/><lb ed="R016" n="0232a07"/>況如來隨順圓覺，湛然眞常，是虗空之體性耶？</p>
<lb ed="X" n="0553c03"/><lb ed="R016" n="0232a08"/><p xml:id="pX10p0553c0301">二、約修德顯眞，別申後難。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553c04"/><lb ed="R016" n="0232a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0553c0401">善男子！如銷金鑛，金非銷有，旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0553c0401" n="0553c0401"/><anchor xml:id="beg0553c0401" n="0553c0401"/>已<anchor xml:id="end0553c0401"/>成金，不重爲鑛，經
<lb ed="X" n="0553c05"/><lb ed="R016" n="0232a10"/>無窮時，金性不壞，不應說言本非成就。如來圓覺亦
<lb ed="X" n="0553c06"/><lb ed="R016" n="0232a11"/>復如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553c07"/><lb ed="R016" n="0232a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0553c0701">金在鑛中，銷鑛金現非銷始有，若因銷有，銷頑石
<lb ed="X" n="0553c08"/><lb ed="R016" n="0232a13"/>等亦應有金，故知雖假爐冶銷鎔，金性要須本有。
<lb ed="X" n="0553c09"/><lb ed="R016" n="0232a14"/>旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0553c0901" n="0553c0901"/><anchor xml:id="beg0553c0901" n="0553c0901"/>已<anchor xml:id="end0553c0901"/>成金等者，此明在鑛則隱、出鑛則顯，隱顯雖
<lb ed="X" n="0553c10"/><lb ed="R016" n="0232a15"/>殊金性常一。不應說言本非成就者，釋成金性本
<lb ed="X" n="0553c11"/><lb ed="R016" n="0232a16"/>有也。如來圓覺亦復如是者，合也。前就圓悟之理，
<lb ed="X" n="0553c12"/><lb ed="R016" n="0232a17"/>生佛俱是本眞，以成普眼章中衆生成佛之義，故
<lb ed="X" n="0553c13"/><lb ed="R016" n="0232a18"/>擧空華元來不起非後始滅法，合云生死涅槃同
<lb ed="X" n="0553c14"/><lb ed="R016" n="0232b01"/>於起滅，所以俱通三難。今就不壞因果之相，故說
<lb ed="X" n="0553c15"/><lb ed="R016" n="0232b02"/>銷鑛出金，華則始終本無，鑛乃因銷始盡也。</p><p xml:id="pX10p0553c1518" cb:place="inline">三、
<lb ed="X" n="0553c16"/><lb ed="R016" n="0232b03"/>示性令息妄心三：初、覺性圓常。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553c17"/><lb ed="R016" n="0232b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0553c1701">善男子！一切如來妙圓覺心，本無菩提及與涅槃，亦
<lb ed="X" n="0553c18"/><lb ed="R016" n="0232b05"/>無成佛及不成佛，無妄輪迴及非輪迴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553c19"/><lb ed="R016" n="0232b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0553c1901">玅圓覺性，平等常住，卽一切法，離一切相。若有少
<lb ed="X" n="0553c20"/><lb ed="R016" n="0232b07"/>見，卽非圓覺。</p><p xml:id="pX10p0553c2006" cb:place="inline">二、思惟罔測二：初、擧況。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553c21"/><lb ed="R016" n="0232b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0553c2101">善男子，但諸聲聞所圓境界，身心語言皆悉斷滅，終
<lb ed="X" n="0553c22"/><lb ed="R016" n="0232b09"/>不能至彼之親證所現涅槃，何況能以有思惟心測
<lb ed="X" n="0553c23"/><lb ed="R016" n="0232b10"/>度如來圓覺境界？</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553c24"/><lb ed="R016" n="0232b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0553c2401">此擧劣況勝也。無餘涅槃，身智俱寂，有思惟心，終
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0554a" n="0554a"/>
<lb ed="X" n="0554a01"/><lb ed="R016" n="0232b12"/>不能至，何況測度如來圓覺境界？初、小聖理智對，
<lb ed="X" n="0554a02"/><lb ed="R016" n="0232b13"/>二、凡心眞覺對。意云：小聖尙不能親到眞智之理，
<lb ed="X" n="0554a03"/><lb ed="R016" n="0232b14"/>何況凡心劣於前智眞覺者哉？</p><p xml:id="pX10p0554a0313" cb:place="inline">二、喩顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554a04"/><lb ed="R016" n="0232b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0554a0401">如取螢火燒<name role="" type="person">須彌山</name>，終不能著；以輪迴心生輪迴見，
<lb ed="X" n="0554a05"/><lb ed="R016" n="0232b16"/>入於如來大寂滅海，終不能至。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554a06"/><lb ed="R016" n="0232b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0554a0601">須彌，梵語也，翻云妙高峰，此山四寶所成故。輪迴
<lb ed="X" n="0554a07"/><lb ed="R016" n="0232b18"/>心，卽思惟心也。</p><p xml:id="pX10p0554a0707" cb:place="inline">三、指前勸誡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554a08"/><lb ed="R016" n="0233a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0554a0801">是故我說一切菩薩及末世衆生，先斷無始輪迴根
<lb ed="X" n="0554a09"/><lb ed="R016" n="0233a02"/>本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554a10"/><lb ed="R016" n="0233a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0554a1001">若遠指前文，卽文殊章先斷無明，或指餘經皆如
<lb ed="X" n="0554a11"/><lb ed="R016" n="0233a04"/>是說，取捨輪迴意令先斷，今重擧以勸誡也。</p><p xml:id="pX10p0554a1118" cb:place="inline">四、
<lb ed="X" n="0554a12"/><lb ed="R016" n="0233a05"/>結疑情非問三：初、展轉妄想。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554a13"/><lb ed="R016" n="0233a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0554a1301">善男子！有作思惟：從有心起，皆是六塵妄想緣氣，非
<lb ed="X" n="0554a14"/><lb ed="R016" n="0233a07"/>實心體，<anchor xml:id="nkr_note_add_0554a1401" n="0554a1401"/><anchor xml:id="beg0554a1401" n="0554a1401"/>已<anchor xml:id="end0554a1401"/>如空華。用此思惟，辨於佛境，猶如空華，復
<lb ed="X" n="0554a15"/><lb ed="R016" n="0233a08"/>結空果，展轉妄想，無有是處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554a16"/><lb ed="R016" n="0233a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0554a1601">二、巧見不成方便。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554a17"/><lb ed="R016" n="0233a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0554a1701">善男子，虗妄浮心多諸巧見，不能成就圓覺方便。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554a18"/><lb ed="R016" n="0233a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0554a1801">指前疑情者，爲浮心巧見也，故不成方便。</p><p xml:id="pX10p0554a1817" cb:place="inline">三、結
<lb ed="X" n="0554a19"/><lb ed="R016" n="0233a12"/>非正問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554a20"/><lb ed="R016" n="0233a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0554a2001">如是分別，非爲正問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554a21"/><lb ed="R016" n="0233a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0554a2101">前讚善哉者，美其起敎；此責非正者，顯其實理。此
<lb ed="X" n="0554a22"/><lb ed="R016" n="0233a15"/>一段疑，最障修證，若不徵起，末世長迷。剛藏所徵，
<lb ed="X" n="0554a23"/><lb ed="R016" n="0233a16"/>意在佛責，故知責此之過，始彰徵有功。乍看似前
<lb ed="X" n="0554a24"/><lb ed="R016" n="0233a17"/>後乖違，細詳乃始終符合，可審翫味，玅在斯焉。</p>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0554b" n="0554b"/>
<lb ed="X" n="0554b01"/><lb ed="R016" n="0233a18"/><p xml:id="pX10p0554b0101">二、偈頌二：初、標擧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554b02"/><lb ed="R016" n="0233b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0554b0201">爾時，世尊欲重宣此義，而設偈言：</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554b03"/><lb ed="R016" n="0233b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0554b0301">二、正頌四：初、頌反責疑本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554b04"/><lb ed="R016" n="0233b03"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX10p0554b0401"><l>金剛藏當知，</l><l>如來寂滅性，</l><l>未曾有終始，</l>
<lb ed="X" n="0554b05"/><lb ed="R016" n="0233b04"/><l>若以輪迴心，</l><l>思惟卽旋復，</l><l>但至輪迴際。</l>
<lb ed="X" n="0554b06"/><lb ed="R016" n="0233b05"/><l>不能入佛海。</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0554b07"/><lb ed="R016" n="0233b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0554b0701">長行先擧妄想，偈文先擧實性。</p><p xml:id="pX10p0554b0713" cb:place="inline">二頌喩釋現疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554b08"/><lb ed="R016" n="0233b07"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX10p0554b0801"><l>譬如銷金鑛，</l><l>金非銷故有，</l><l>雖復本來金，</l>
<lb ed="X" n="0554b09"/><lb ed="R016" n="0233b08"/><l>終以銷成就，</l><l>一成眞金體，</l><l>不復重爲鑛。</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0554b10"/><lb ed="R016" n="0233b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0554b1001">三頌示性息妄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554b11"/><lb ed="R016" n="0233b10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX10p0554b1101"><l>生死與涅槃，</l><l>凡夫及諸佛，</l><l>同爲空華相。</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0554b12"/><lb ed="R016" n="0233b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0554b1201">向明覺性元常，與喩中合，文意同故。空華喩義通
<lb ed="X" n="0554b13"/><lb ed="R016" n="0233b12"/>前後。</p><p xml:id="pX10p0554b1303" cb:place="inline">四頌結斥疑情。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554b14"/><lb ed="R016" n="0233b13"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX10p0554b1401"><l>思惟猶幻化，</l><l>何況詰虗妄。</l><l>若能了此心，</l>
<lb ed="X" n="0554b15"/><lb ed="R016" n="0233b14"/><l>然後求圓覺。</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0554b16"/><lb ed="R016" n="0233b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0554b1601">初二句長行云：用此思惟，辨於佛境，猶如空華，復
<lb ed="X" n="0554b17"/><lb ed="R016" n="0233b16"/>結空果。詰者，辨也。次二句依解起行，與前結非正
<lb ed="X" n="0554b18"/><lb ed="R016" n="0233b17"/>問互顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554b19"/><lb ed="R016" n="0233b18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">彌勒章</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0554b1901">△三、彌勒章。顯示輪迴根本由。前章云：先斷無始輪
<lb ed="X" n="0554b20"/><lb ed="R016" n="0234a01"/>迴根本，今窮根本及能斷性。分二：</p><p xml:id="pX10p0554b2014" cb:place="inline">初、請問三：初、
<lb ed="X" n="0554b21"/><lb ed="R016" n="0234a02"/>進問威儀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554b22"/><lb ed="R016" n="0234a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0554b2201">於是彌勒菩薩在大衆中，卽從座起頂禮佛足，右繞
<lb ed="X" n="0554b23"/><lb ed="R016" n="0234a04"/>三匝長跪叉手，而白佛言：</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554b24"/><lb ed="R016" n="0234a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0554b2401">二、陳詞正請三：初、慶前聞。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0554c" n="0554c"/>
<lb ed="X" n="0554c01"/><lb ed="R016" n="0234a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0554c0101">大悲世尊廣爲菩薩開祕密藏，令諸大衆深悟輪迴，
<lb ed="X" n="0554c02"/><lb ed="R016" n="0234a07"/>分別邪正，能施末世一切衆生無畏道眼，於大涅槃
<lb ed="X" n="0554c03"/><lb ed="R016" n="0234a08"/>生決定信，無復重隨輪轉境界起循環見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554c04"/><lb ed="R016" n="0234a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0554c0401">述問有四：先問輪迴根本，次問輪迴種性，三問行
<lb ed="X" n="0554c05"/><lb ed="R016" n="0234a10"/>門深淺，四問度生方便。總而不出所斷及能斷者。
<lb ed="X" n="0554c06"/><lb ed="R016" n="0234a11"/>前輪迴始終生滅等，說妄名邪，圓覺了義是正。起
<lb ed="X" n="0554c07"/><lb ed="R016" n="0234a12"/>循環見者，如前三惑也。</p><p xml:id="pX10p0554c0710" cb:place="inline">初問所斷輪迴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554c08"/><lb ed="R016" n="0234a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0554c0801">世尊！若諸菩薩及末世衆生，欲遊如來大寂滅海，云
<lb ed="X" n="0554c09"/><lb ed="R016" n="0234a14"/>何當斷輪迴根本？於諸輪迴有幾種性？</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554c10"/><lb ed="R016" n="0234a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0554c1001">云何當斷輪迴根本者，雖問當斷意在根本，下文
<lb ed="X" n="0554c11"/><lb ed="R016" n="0234a16"/>卽指恩愛貪欲，如伐木尋根<anchor xml:id="nkr_note_add_0554c1101" n="0554c1101"/><anchor xml:id="beg0554c1101" n="0554c1101"/>灸<anchor xml:id="end0554c1101"/>病求穴也。於諸輪
<lb ed="X" n="0554c12"/><lb ed="R016" n="0234a17"/>迴有幾種性者，上總云種種取捨皆是輪迴，今究
<lb ed="X" n="0554c13"/><lb ed="R016" n="0234a18"/>種種之的有幾等輪迴之數？答中指出四生九類
<lb ed="X" n="0554c14"/><lb ed="R016" n="0234b01"/>六道輪迴。</p><p xml:id="pX10p0554c1405" cb:place="inline">二、問能斷行願。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554c15"/><lb ed="R016" n="0234b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0554c1501">修佛菩提幾等差別迴入塵勞？當設幾種敎化方便
<lb ed="X" n="0554c16"/><lb ed="R016" n="0234b03"/>度諸衆生？</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554c17"/><lb ed="R016" n="0234b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0554c1701">初二句問意者，道雖平等行有淺深，故下答以依
<lb ed="X" n="0554c18"/><lb ed="R016" n="0234b05"/>二種障五性差別。迴入塵勞等者，卽請下大悲方
<lb ed="X" n="0554c19"/><lb ed="R016" n="0234b06"/>便化他願力也。</p><p xml:id="pX10p0554c1907" cb:place="inline">三，結請知見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554c20"/><lb ed="R016" n="0234b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0554c2001">惟願不捨救世大悲，令諸修行一切菩薩及未世衆
<lb ed="X" n="0554c21"/><lb ed="R016" n="0234b08"/>生，慧目肅淸，照曜心鏡，圓悟如來無上知見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554c22"/><lb ed="R016" n="0234b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0554c2201">慧目如如，智也。心鏡如如，境也。境智冥合，無上知
<lb ed="X" n="0554c23"/><lb ed="R016" n="0234b10"/>見，隨機也。</p><p xml:id="pX10p0554c2305" cb:place="inline">三三展<g ref="#CB05418">䖍</g>誠。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554c24"/><lb ed="R016" n="0234b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0554c2401">作是語<anchor xml:id="nkr_note_add_0554c2401" n="0554c2401"/><anchor xml:id="beg0554c2401" n="0554c2401"/>已<anchor xml:id="end0554c2401"/>，五體投地，如是三請，終而復始。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0555a" n="0555a"/>
<lb ed="X" n="0555a01"/><lb ed="R016" n="0234b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0555a0101">二、佛答三：初、讚許。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555a02"/><lb ed="R016" n="0234b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0555a0201">爾時，世尊吿彌勒菩薩言：善哉，善哉！善男子！汝等乃
<lb ed="X" n="0555a03"/><lb ed="R016" n="0234b14"/>能爲諸菩薩及末世衆生，請問如來深奧祕密微妙
<lb ed="X" n="0555a04"/><lb ed="R016" n="0234b15"/>之義，令諸菩薩潔淸慧目，及令一切末世衆生永斷
<lb ed="X" n="0555a05"/><lb ed="R016" n="0234b16"/>輪迴，心悟實相具無生忍。汝今諦聽，當爲汝說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555a06"/><lb ed="R016" n="0234b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0555a0601">實相者，離虗妄也，生死涅槃俱寂滅故。無生忍者，
<lb ed="X" n="0555a07"/><lb ed="R016" n="0234b18"/>是決定之義也。證得諸常實相，名無生忍。以位對
<lb ed="X" n="0555a08"/><lb ed="R016" n="0235a01"/>之，名初住也。</p><p xml:id="pX10p0555a0806" cb:place="inline">二、受旨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555a09"/><lb ed="R016" n="0235a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0555a0901">時，彌勒菩薩奉敎歡喜，及諸大衆默然而聽。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555a10"/><lb ed="R016" n="0235a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0555a1001">三、正答二：初、長行二：初、廣答二：初、答所斷輪迴三：
<lb ed="X" n="0555a11"/><lb ed="R016" n="0235a04"/>初、指根本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555a12"/><lb ed="R016" n="0235a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0555a1201">善男子！一切衆生從無始際，由有種種恩愛、貪欲，故
<lb ed="X" n="0555a13"/><lb ed="R016" n="0235a06"/>有輪迴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555a14"/><lb ed="R016" n="0235a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0555a1401">對五塵境，起於貪欲，種種相續，三有輪迴，往來流
<lb ed="X" n="0555a15"/><lb ed="R016" n="0235a08"/>轉，無時斷絕。或屬天地之恩，如父母等。或因事之
<lb ed="X" n="0555a16"/><lb ed="R016" n="0235a09"/>恩，如得惠賚等。或任運生愛，卽自身六親及名利
<lb ed="X" n="0555a17"/><lb ed="R016" n="0235a10"/>等。或因敬成愛，或因愛結恩，或因愛生情，或因情
<lb ed="X" n="0555a18"/><lb ed="R016" n="0235a11"/>成愛。應成四句，謂恩非愛等。故能貪之愛種多，所
<lb ed="X" n="0555a19"/><lb ed="R016" n="0235a12"/>貪之境不一。若對治簡境，則有順有乖。若約法簡
<lb ed="X" n="0555a20"/><lb ed="R016" n="0235a13"/>心，則皆爲過患。</p><p xml:id="pX10p0555a2007" cb:place="inline">二、明種性二：初、總示四生三：初、
<lb ed="X" n="0555a21"/><lb ed="R016" n="0235a14"/>命因欲有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555a22"/><lb ed="R016" n="0235a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0555a2201">若諸世界一切種性，卵生、胎生、濕生、化生，皆因淫欲
<lb ed="X" n="0555a23"/><lb ed="R016" n="0235a16"/>而正性命。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555a24"/><lb ed="R016" n="0235a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0555a2401">卵、胎、濕、化，果也。淫欲而正性命，因也。顯是前文於
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0555b" n="0555b"/>
<lb ed="X" n="0555b01"/><lb ed="R016" n="0235a18"/>輪迴有幾種性之問，故下文云：欲因愛生，命因欲
<lb ed="X" n="0555b02"/><lb ed="R016" n="0235b01"/>有，衆生愛命，還依欲本。而以四生配六道者，天及
<lb ed="X" n="0555b03"/><lb ed="R016" n="0235b02"/>地獄化生，鬼通胎化，謂鬼子及地行羅刹是胎，餘
<lb ed="X" n="0555b04"/><lb ed="R016" n="0235b03"/>皆化生，人畜各四。生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0555001" n="0555001"/>具四者，<name role="" type="person">毗舍佉母</name>卵生三十
<lb ed="X" n="0555b05"/><lb ed="R016" n="0235b04"/>子，胎則當人，濕則奈女，化則劫初。畜具四者，金翅
<lb ed="X" n="0555b06"/><lb ed="R016" n="0235b05"/>及龍，餘獸皆胎，餘鳥皆卵。然著地飛空，若水若陸，
<lb ed="X" n="0555b07"/><lb ed="R016" n="0235b06"/>微細蠢動，或胎或卵或化，不可具分品類。皆因淫
<lb ed="X" n="0555b08"/><lb ed="R016" n="0235b07"/>欲而正性命者，淫謂淫染，愛著但是情染，總名爲
<lb ed="X" n="0555b09"/><lb ed="R016" n="0235b08"/>淫，縱使化生，亦依業染。且約欲界輕重者，六受交
<lb ed="X" n="0555b10"/><lb ed="R016" n="0235b09"/>抱，執手笑視，淫旣性命由淫，淫復由愛，故云愛爲
<lb ed="X" n="0555b11"/><lb ed="R016" n="0235b10"/>根本也。</p><p xml:id="pX10p0555b1104" cb:place="inline">二，欲滋於愛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555b12"/><lb ed="R016" n="0235b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0555b1201">當知輪迴愛爲根本，由有諸欲助發愛性，是故能令
<lb ed="X" n="0555b13"/><lb ed="R016" n="0235b12"/>生死相續。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555b14"/><lb ed="R016" n="0235b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0555b1401">雖四生性命以欲爲因，然而欲因愛生，以愛爲本，
<lb ed="X" n="0555b15"/><lb ed="R016" n="0235b14"/>復由諸欲滋發愛性，故使果報無窮，輪迴相續也。</p>
<lb ed="X" n="0555b16"/><lb ed="R016" n="0235b15"/><p xml:id="pX10p0555b1601">三，結成因果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555b17"/><lb ed="R016" n="0235b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0555b1701">欲因愛生，命因欲有。衆生愛命，還依欲本。愛欲爲因，
<lb ed="X" n="0555b18"/><lb ed="R016" n="0235b17"/>愛命爲果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555b19"/><lb ed="R016" n="0235b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0555b1901">衆生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0555002" n="0555002"/>受命還依欲本者，愛謂貪愛，命謂身命，雖欲
<lb ed="X" n="0555b20"/><lb ed="R016" n="0236a01"/>因愛生、命因欲有，由欲滋助於愛果報無窮，故曰
<lb ed="X" n="0555b21"/><lb ed="R016" n="0236a02"/>還依欲本。</p><p xml:id="pX10p0555b2105" cb:place="inline">二、別明六趣二：初、別示二：初、惡趣生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555b22"/><lb ed="R016" n="0236a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0555b2201">由於欲境起諸違順，境背愛心而生憎嫉，造種種業，
<lb ed="X" n="0555b23"/><lb ed="R016" n="0236a04"/>是故復生地獄、餓鬼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555b24"/><lb ed="R016" n="0236a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0555b2401">違順皆是造業之境，由愛彼境，境不順心，便生熱
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0555c" n="0555c"/>
<lb ed="X" n="0555c01"/><lb ed="R016" n="0236a06"/>惱憎嫉，憎嫉故起生嗔，嗔故殺害、逼惱、打罵、凌辱，
<lb ed="X" n="0555c02"/><lb ed="R016" n="0236a07"/>種種惡業從此便興。亦可境稱愛心，而生耽著、侵
<lb ed="X" n="0555c03"/><lb ed="R016" n="0236a08"/>奪、飮啖、綺妄、淫盜種種善惡等業。無畜生者，取其
<lb ed="X" n="0555c04"/><lb ed="R016" n="0236a09"/>順文，成句略也，義必合有。故華嚴云：十不善業道，
<lb ed="X" n="0555c05"/><lb ed="R016" n="0236a10"/>上者地獄因，中者畜生因，下者餓鬼因。</p><p xml:id="pX10p0555c0516" cb:place="inline">二、天人</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555c06"/><lb ed="R016" n="0236a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0555c0601">知欲可厭，愛厭業道，捨惡樂善，復現天人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555c07"/><lb ed="R016" n="0236a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0555c0701">知欲可厭者，離惡道因，深生愛樂，捨惡樂善，復感
<lb ed="X" n="0555c08"/><lb ed="R016" n="0236a13"/>善道，人天樂報之因也。</p><p xml:id="pX10p0555c0810" cb:place="inline">三、定地。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555c09"/><lb ed="R016" n="0236a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0555c0901">又知諸愛可厭惡故，棄愛樂捨，還滋愛本，便現有爲
<lb ed="X" n="0555c10"/><lb ed="R016" n="0236a15"/>增上善果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555c11"/><lb ed="R016" n="0236a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0555c1101">知其愛惡愛善，俱未免離，棄彼愛心，樂修捨法，卽
<lb ed="X" n="0555c12"/><lb ed="R016" n="0236a17"/>四禪八定，而不知樂捨之心，還同彼愛，故云還滋
<lb ed="X" n="0555c13"/><lb ed="R016" n="0236a18"/>愛本。增上善果者，上二界殊勝依正二報也。</p><p xml:id="pX10p0555c1318" cb:place="inline">二、
<lb ed="X" n="0555c14"/><lb ed="R016" n="0236b01"/>總結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555c15"/><lb ed="R016" n="0236b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0555c1501">皆輪迴故，不成聖道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555c16"/><lb ed="R016" n="0236b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0555c1601">三、勸令斷三。</p><p xml:id="pX10p0555c1606" cb:place="inline">初正勸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555c17"/><lb ed="R016" n="0236b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0555c1701">是故衆生欲脫生死免諸輪迴，先斷貪欲及除愛渴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555c18"/><lb ed="R016" n="0236b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0555c1801">貪欲愛渴，是業惑因，欲出輪迴，先除此二。愛渴者，
<lb ed="X" n="0555c19"/><lb ed="R016" n="0236b06"/>愛心至切，如渴湏飮也。</p><p xml:id="pX10p0555c1910" cb:place="inline">二、釋疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555c20"/><lb ed="R016" n="0236b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0555c2001">善男子！菩薩變化示現世間，非愛爲本，但以慈悲令
<lb ed="X" n="0555c21"/><lb ed="R016" n="0236b08"/>彼捨愛，假諸貪欲而入生死。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555c22"/><lb ed="R016" n="0236b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0555c2201">恐疑者云：旣令捨愛，何故菩薩亦有愛生耶？故此
<lb ed="X" n="0555c23"/><lb ed="R016" n="0236b10"/>通云：示現受生非愛爲本，但以大悲同事利物。故
<lb ed="X" n="0555c24"/><lb ed="R016" n="0236b11"/>淨名云：<anchor xml:id="nkr_note_orig_0555003" n="0555003"/>衆病卽菩薩病也。</p><p xml:id="pX10p0555c2411" cb:place="inline">三，顯益。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0556a" n="0556a"/>
<lb ed="X" n="0556a01"/><lb ed="R016" n="0236b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0556a0101">若諸末世一切衆生，能捨諸欲及除憎愛，永斷輪迴，
<lb ed="X" n="0556a02"/><lb ed="R016" n="0236b13"/>勤求如來圓覺境界，於淸淨心便得開悟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556a03"/><lb ed="R016" n="0236b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0556a0301">先能除捨，方可勤求。如出鑛金，始堪爲器。前但云
<lb ed="X" n="0556a04"/><lb ed="R016" n="0236b15"/>貪愛，此云憎愛。境不順心，違情故憎。是知憎亦由
<lb ed="X" n="0556a05"/><lb ed="R016" n="0236b16"/>愛，故雖兼憎，意但說愛。永斷三障，卽名勤求。三障
<lb ed="X" n="0556a06"/><lb ed="R016" n="0236b17"/>斷處，心淸淨矣。</p><p xml:id="pX10p0556a0607" cb:place="inline">二、答能斷行願二：初、行性差別
<lb ed="X" n="0556a07"/><lb ed="R016" n="0236b18"/>二：初、總標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556a08"/><lb ed="R016" n="0237a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0556a0801">善男子！一切衆生由本貪欲發揮無明，顯出五性差
<lb ed="X" n="0556a09"/><lb ed="R016" n="0237a02"/>別不等，依二種障而現深淺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556a10"/><lb ed="R016" n="0237a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0556a1001">一切衆生枉受輪轉，只爲忽生一念，發揮一切無
<lb ed="X" n="0556a11"/><lb ed="R016" n="0237a04"/>明境界。淺深二障，差別五性。事障麤重爲淺，理障
<lb ed="X" n="0556a12"/><lb ed="R016" n="0237a05"/>微細爲深。淺故先除，深故後斷。此以障道近遠，名
<lb ed="X" n="0556a13"/><lb ed="R016" n="0237a06"/>爲事理淺深、五性差別不等故也。</p><p xml:id="pX10p0556a1314" cb:place="inline">二、別釋二：初、
<lb ed="X" n="0556a14"/><lb ed="R016" n="0237a07"/>二障。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556a15"/><lb ed="R016" n="0237a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0556a1501">云何二障？一者、理障，礙正知見；二者、事障，續諸生死。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556a16"/><lb ed="R016" n="0237a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0556a1601">根本無明親障中道名理障，枝末無明牽生三界
<lb ed="X" n="0556a17"/><lb ed="R016" n="0237a10"/>名事障。約界內外對論事理，小乘眞理望大乘還
<lb ed="X" n="0556a18"/><lb ed="R016" n="0237a11"/>屬變易生死，大乘變易生死對小乘屬眞理。下明
<lb ed="X" n="0556a19"/><lb ed="R016" n="0237a12"/>二乘先斷事障，卽知是見思也。</p><p xml:id="pX10p0556a1913" cb:place="inline">二、五性二：初、徵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556a20"/><lb ed="R016" n="0237a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0556a2001">云何五性？</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556a21"/><lb ed="R016" n="0237a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0556a2101">一、凡夫性，二、二乘性，三、菩薩性，四、不定性，五、外道
<lb ed="X" n="0556a22"/><lb ed="R016" n="0237a15"/>性。此皆新熏不同法相宗說，然亦未可會同相宗
<lb ed="X" n="0556a23"/><lb ed="R016" n="0237a16"/>五性。今經但云未成，非永無成佛之義也。</p><p xml:id="pX10p0556a2317" cb:place="inline">二、釋
<lb ed="X" n="0556a24"/><lb ed="R016" n="0237a17"/>五：初、凡夫性。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0556b" n="0556b"/>
<lb ed="X" n="0556b01"/><lb ed="R016" n="0237a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0556b0101">善男子！若此二障未得斷滅，名未成佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556b02"/><lb ed="R016" n="0237b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0556b0201">因緣生法所觀之境，六道凡夫也。約此未斷未證
<lb ed="X" n="0556b03"/><lb ed="R016" n="0237b02"/>爲一種，顯下趣向斷證爲四種爾。</p><p xml:id="pX10p0556b0314" cb:place="inline">二、二乘性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556b04"/><lb ed="R016" n="0237b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0556b0401">若諸衆生永捨貪欲，先除事障，未斷理障，但能悟入
<lb ed="X" n="0556b05"/><lb ed="R016" n="0237b04"/>聲聞、緣覺，未能顯住菩薩境界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556b06"/><lb ed="R016" n="0237b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0556b0601">同斷見思，同出三界，但敎有諦緣惑論，正習緣覺，
<lb ed="X" n="0556b07"/><lb ed="R016" n="0237b06"/>乃是侵習小異耳。</p><p xml:id="pX10p0556b0708" cb:place="inline">三，菩薩性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556b08"/><lb ed="R016" n="0237b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0556b0801">善男子！若諸末世一切衆生，欲泛如來大圓覺海，先
<lb ed="X" n="0556b09"/><lb ed="R016" n="0237b08"/>當發願勤斷二障；二障<anchor xml:id="nkr_note_add_0556b0901" n="0556b0901"/><anchor xml:id="beg0556b0901" n="0556b0901"/>已<anchor xml:id="end0556b0901"/>伏，卽能悟入菩薩境界；若
<lb ed="X" n="0556b10"/><lb ed="R016" n="0237b09"/>事、理障<anchor xml:id="nkr_note_add_0556b1001" n="0556b1001"/><anchor xml:id="beg0556b1001" n="0556b1001"/>已<anchor xml:id="end0556b1001"/>永斷滅，卽入如來微妙圓覺，滿足菩提及
<lb ed="X" n="0556b11"/><lb ed="R016" n="0237b10"/>大涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556b12"/><lb ed="R016" n="0237b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0556b1201">發願斷障，義兼四弘。二障<anchor xml:id="nkr_note_add_0556b1201" n="0556b1201"/><anchor xml:id="beg0556b1201" n="0556b1201"/>已<anchor xml:id="end0556b1201"/>伏，卽當圓敎觀行之
<lb ed="X" n="0556b13"/><lb ed="R016" n="0237b12"/>位。悟入者，解二障永滅，方是證悟。事障若盡，入圓
<lb ed="X" n="0556b14"/><lb ed="R016" n="0237b13"/>十信。理障若盡，圓敎初住，極至妙覺，圓滿菩提，歸
<lb ed="X" n="0556b15"/><lb ed="R016" n="0237b14"/>無所得。</p><p xml:id="pX10p0556b1504" cb:place="inline">四，不定性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556b16"/><lb ed="R016" n="0237b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0556b1601">善男子！一切衆生皆證圓覺，逢善知識，依彼所作因
<lb ed="X" n="0556b17"/><lb ed="R016" n="0237b16"/>地法行，爾時修習便有頓漸；若遇如來無上菩提正
<lb ed="X" n="0556b18"/><lb ed="R016" n="0237b17"/>修行路，根無大小皆成佛果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556b19"/><lb ed="R016" n="0237b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0556b1901">一切衆生皆證圓覺者，蓋圓覺體性離一切法，具
<lb ed="X" n="0556b20"/><lb ed="R016" n="0238a01"/>一切相故爾。學者當依了義，莫依他人可也。若遇
<lb ed="X" n="0556b21"/><lb ed="R016" n="0238a02"/>如來無上菩提，圓覺修證無不取極，根無大小皆
<lb ed="X" n="0556b22"/><lb ed="R016" n="0238a03"/>成佛道。若依彼人所作之法，故有淺深差別，未及
<lb ed="X" n="0556b23"/><lb ed="R016" n="0238a04"/>圓覺了義者也。</p><p xml:id="pX10p0556b2307" cb:place="inline">五，外道性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556b24"/><lb ed="R016" n="0238a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0556b2401">若諸衆生雖求善友，遇邪見者未得正悟，是則名爲
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0556c" n="0556c"/>
<lb ed="X" n="0556c01"/><lb ed="R016" n="0238a06"/>外道種性，邪師過謬，非衆生咎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556c02"/><lb ed="R016" n="0238a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0556c0201">本非外道，由不遇眞正知識善友，心行理外，故名
<lb ed="X" n="0556c03"/><lb ed="R016" n="0238a08"/>外道。</p><p xml:id="pX10p0556c0303" cb:place="inline">三，結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556c04"/><lb ed="R016" n="0238a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0556c0401">是名衆生五性差別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556c05"/><lb ed="R016" n="0238a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0556c0501">今云五性中菩薩性、不定性皆悟圓覺，豈得屬輪
<lb ed="X" n="0556c06"/><lb ed="R016" n="0238a11"/>迴耶？須知菩提乃所學之法，衆生是能學之人，但
<lb ed="X" n="0556c07"/><lb ed="R016" n="0238a12"/>造之有差，遂成五別也。</p><p xml:id="pX10p0556c0710" cb:place="inline">二、悲願度生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556c08"/><lb ed="R016" n="0238a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0556c0801">善男子！菩薩唯以大悲方便，入諸世間開發未悟，乃
<lb ed="X" n="0556c09"/><lb ed="R016" n="0238a14"/>至示現種種形相逆順境界，與其同事化令成佛，皆
<lb ed="X" n="0556c10"/><lb ed="R016" n="0238a15"/>依無始淸淨願力。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556c11"/><lb ed="R016" n="0238a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0556c1101">大悲乃拔苦之本心，方便爲設化之通軌，示現形
<lb ed="X" n="0556c12"/><lb ed="R016" n="0238a17"/>相，如觀世音隨類應身。逆順者，或爲親友以引之，
<lb ed="X" n="0556c13"/><lb ed="R016" n="0238a18"/>或爲怨家以怖之。同事者，四攝之一，意該餘三，謂
<lb ed="X" n="0556c14"/><lb ed="R016" n="0238b01"/>布施、愛語、利行。淸淨願力，非希望報恩，亦非愛見。
<lb ed="X" n="0556c15"/><lb ed="R016" n="0238b02"/>同體大悲，淸淨大願，性本具之，非別新得。</p><p xml:id="pX10p0556c1517" cb:place="inline">二、結
<lb ed="X" n="0556c16"/><lb ed="R016" n="0238b03"/>酬。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556c17"/><lb ed="R016" n="0238b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0556c1701">若諸末世一切衆生，於大圓覺起增上心，當發菩薩
<lb ed="X" n="0556c18"/><lb ed="R016" n="0238b05"/>淸淨大願，應作是言：願我今者住佛圓覺求善知識，
<lb ed="X" n="0556c19"/><lb ed="R016" n="0238b06"/>莫値外道及與二乘，取願修行漸斷諸障，障盡願滿
<lb ed="X" n="0556c20"/><lb ed="R016" n="0238b07"/>便登解脫淸淨法殿，證大圓覺玅莊嚴域。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556c21"/><lb ed="R016" n="0238b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0556c2101">圓信諸法，卽大圓覺，名增上心。普會自他，具入實
<lb ed="X" n="0556c22"/><lb ed="R016" n="0238b09"/>際，是菩薩願。一切勝行，無願不克，如普賢十大願
<lb ed="X" n="0556c23"/><lb ed="R016" n="0238b10"/>王，爲無量勝行之本。淸淨法殿，妙莊嚴域，皆是所
<lb ed="X" n="0556c24"/><lb ed="R016" n="0238b11"/>證圓覺之境也。</p><p xml:id="pX10p0556c2407" cb:place="inline">二、偈頌二：初、標擧。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0557a" n="0557a"/>
<lb ed="X" n="0557a01"/><lb ed="R016" n="0238b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0557a0101">爾時，世尊欲重宣此義，而說偈言：</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557a02"/><lb ed="R016" n="0238b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0557a0201">二、正頌四：初、頌根本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557a03"/><lb ed="R016" n="0238b14"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX10p0557a0301"><l>彌勒汝當知，</l><l>一切諸衆生，</l><l>不得大解脫，</l>
<lb ed="X" n="0557a04"/><lb ed="R016" n="0238b15"/><l>皆由貪欲故，</l><l>墮落於生死。</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0557a05"/><lb ed="R016" n="0238b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0557a0501">二頌勸斷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557a06"/><lb ed="R016" n="0238b17"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX10p0557a0601"><l>若能斷憎愛，</l><l>及與貪嗔癡，</l><l>不因差別性，</l>
<lb ed="X" n="0557a07"/><lb ed="R016" n="0238b18"/><l>皆得成佛道。</l><l>二障永消滅，</l><l>求師得正悟。</l>
<lb ed="X" n="0557a08"/><lb ed="R016" n="0239a01"/><l>隨順菩薩願，</l><l>依止大涅槃。</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0557a09"/><lb ed="R016" n="0239a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0557a0901">初兩句正頌勸斷中顯益之文，因斷必果亡，故略
<lb ed="X" n="0557a10"/><lb ed="R016" n="0239a03"/>不頌輪迴種性。又以斷妄卽得會眞，故連頌不定
<lb ed="X" n="0557a11"/><lb ed="R016" n="0239a04"/>性、菩薩性。餘三性略得正修行，能斷貪欲根無本
<lb ed="X" n="0557a12"/><lb ed="R016" n="0239a05"/>小皆成佛道，故曰不因差別性皆得成佛故。</p><p xml:id="pX10p0557a1218" cb:place="inline">三
<lb ed="X" n="0557a13"/><lb ed="R016" n="0239a06"/>頌。悲願</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557a14"/><lb ed="R016" n="0239a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX10p0557a1401"><l>十方諸菩薩，</l><l>皆以大悲願，</l><l>示現入生死。</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0557a15"/><lb ed="R016" n="0239a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0557a1501">四頌結酬。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557a16"/><lb ed="R016" n="0239a09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX10p0557a1601"><l>現在修行者，</l><l>及末世衆生，</l><l>勤斷諸愛見，</l>
<lb ed="X" n="0557a17"/><lb ed="R016" n="0239a10"/><l>便歸大圓覺</l></lg></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0557a18"/><lb ed="R016" n="0239a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">淸淨慧章</cb:mulu></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0557a1801">△四、淸淨慧章。判修證高下二。</p><p xml:id="pX10p0557a1813" cb:place="inline">初、請問三：初、進問
<lb ed="X" n="0557a19"/><lb ed="R016" n="0239a12"/>威儀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557a20"/><lb ed="R016" n="0239a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0557a2001">於是淸淨慧菩薩，在大衆中卽從座起，頂禮佛足右
<lb ed="X" n="0557a21"/><lb ed="R016" n="0239a14"/>繞三匝，長跪叉手而白佛言：</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557a22"/><lb ed="R016" n="0239a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0557a2201">二、正陳詞。句二：初、慶前。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557a23"/><lb ed="R016" n="0239a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0557a2301">大悲世尊，爲我等輩，廣說如是，不思議事，本所不見，
<lb ed="X" n="0557a24"/><lb ed="R016" n="0239a17"/>本所不聞。我等今者，蒙佛善誘，身心泰然，得大饒益。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0557b" n="0557b"/>
<lb ed="X" n="0557b01"/><lb ed="R016" n="0239a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0557b0101">二、請後二：初、正問位次。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557b02"/><lb ed="R016" n="0239b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0557b0201">願爲一切諸來法衆，重宣法王圓滿覺性。一切衆生
<lb ed="X" n="0557b03"/><lb ed="R016" n="0239b02"/>及諸菩薩、如來世尊，所證所得云何差別？</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557b04"/><lb ed="R016" n="0239b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0557b0401">擧所證覺性，問能證位地。覺心一味，因果階差，二
<lb ed="X" n="0557b05"/><lb ed="R016" n="0239b04"/>義旣乖，故須起問。</p><p xml:id="pX10p0557b0508" cb:place="inline">二願益未來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557b06"/><lb ed="R016" n="0239b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0557b0601">令末世衆生，聞此聖敎，隨順開悟，漸次能入。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557b07"/><lb ed="R016" n="0239b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0557b0701">三三展<g ref="#CB05418">䖍</g>誠。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557b08"/><lb ed="R016" n="0239b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0557b0801">作是語<anchor xml:id="nkr_note_add_0557b0801" n="0557b0801"/><anchor xml:id="beg0557b0801" n="0557b0801"/>已<anchor xml:id="end0557b0801"/>，五體投地，如是三請，終而復始。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557b09"/><lb ed="R016" n="0239b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0557b0901">二、佛答三：初、讚許。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557b10"/><lb ed="R016" n="0239b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0557b1001">爾時，世尊吿淸淨慧菩薩言：善哉，善哉！善男子！汝等
<lb ed="X" n="0557b11"/><lb ed="R016" n="0239b10"/>乃能爲末世衆生請問如來漸次差別。汝今諦聽，當
<lb ed="X" n="0557b12"/><lb ed="R016" n="0239b11"/>爲汝說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557b13"/><lb ed="R016" n="0239b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0557b1301">二、受旨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557b14"/><lb ed="R016" n="0239b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0557b1401">時，淸淨慧菩薩奉敎歡喜，及諸大衆默然而聽。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557b15"/><lb ed="R016" n="0239b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0557b1501">三、正答二：初、長行二：初、明六卽位。次有二，謂理同
<lb ed="X" n="0557b16"/><lb ed="R016" n="0239b15"/>故卽，事異故六。若知理同，迷悟平等，免於退屈；若
<lb ed="X" n="0557b17"/><lb ed="R016" n="0239b16"/>知事異，因果不濫，免憎上慢。屬初理，卽聞圓頓敎；
<lb ed="X" n="0557b18"/><lb ed="R016" n="0239b17"/>屬名字，卽五品；觀行，卽十信；相似，卽十住、十行、十
<lb ed="X" n="0557b19"/><lb ed="R016" n="0239b18"/>迴向、十地、等覺。四十一位，總爲分眞，卽玅覺，卽名
<lb ed="X" n="0557b20"/><lb ed="R016" n="0240a01"/>究竟也。</p><p xml:id="pX10p0557b2004" cb:place="inline">初法二：初、正示理同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557b21"/><lb ed="R016" n="0240a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0557b2101">善男子！圓覺自性非性性有，循諸性起無取無證，於
<lb ed="X" n="0557b22"/><lb ed="R016" n="0240a03"/>實相中實無菩薩及與衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557b23"/><lb ed="R016" n="0240a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0557b2301">圓滿覺性，三諦具足，自性中也，非性空也，性有假
<lb ed="X" n="0557b24"/><lb ed="R016" n="0240a05"/>也。有是具義，以性具十界，循界性而緣起，法法卽
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0557c" n="0557c"/>
<lb ed="X" n="0557c01"/><lb ed="R016" n="0240a06"/>生，是則菩薩衆生本是實相，復何取證於其間哉？</p>
<lb ed="X" n="0557c02"/><lb ed="R016" n="0240a07"/><p xml:id="pX10p0557c0201">二、徵釋所以。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557c03"/><lb ed="R016" n="0240a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0557c0301">何以故？菩薩、衆生皆是幻化，幻化滅故無取證者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557c04"/><lb ed="R016" n="0240a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0557c0401">以性奪修故。菩薩、衆生二皆如幻，指幻卽性，同一
<lb ed="X" n="0557c05"/><lb ed="R016" n="0240a10"/>圓覺，故不復有能取證者。</p><p xml:id="pX10p0557c0511" cb:place="inline">二喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557c06"/><lb ed="R016" n="0240a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0557c0601">譬如眼根，不自見眼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557c07"/><lb ed="R016" n="0240a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0557c0701">若是不明隨緣不變，幻化卽性，只作遣蕩釋上者，
<lb ed="X" n="0557c08"/><lb ed="R016" n="0240a13"/>何當此喩？眼只是一，誰爲能見？誰爲所見？</p><p xml:id="pX10p0557c0817" cb:place="inline">三合</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557c09"/><lb ed="R016" n="0240a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0557c0901">性自平等，無平等者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557c10"/><lb ed="R016" n="0240a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0557c1001">圓覺自性，性自平等，性不自謂無平等者。</p><p xml:id="pX10p0557c1017" cb:place="inline">初、總
<lb ed="X" n="0557c11"/><lb ed="R016" n="0240a16"/>明大義二：初、迷悟差別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557c12"/><lb ed="R016" n="0240a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0557c1201">衆生迷倒，未能除滅一切幻化，於滅未滅妄功用中，
<lb ed="X" n="0557c13"/><lb ed="R016" n="0240a18"/>便顯差別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557c14"/><lb ed="R016" n="0240b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0557c1401">衆生迷倒，五住煩惱也。一切幻化，十界因果也。未
<lb ed="X" n="0557c15"/><lb ed="R016" n="0240b02"/>能除滅，滅未滅者，達未達也。</p><p xml:id="pX10p0557c1512" cb:place="inline">二，復性一如。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557c16"/><lb ed="R016" n="0240b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0557c1601">若得如來寂滅隨順，實無寂滅及寂滅者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557c17"/><lb ed="R016" n="0240b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0557c1701">諸佛同證寂滅之理，若得隨順，與本相應，無乖違
<lb ed="X" n="0557c18"/><lb ed="R016" n="0240b05"/>也。後二句亡能所，實無寂滅之法，亦無能寂滅者。</p>
<lb ed="X" n="0557c19"/><lb ed="R016" n="0240b06"/><p xml:id="pX10p0557c1901">二、別示，卽六：初、理卽。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557c20"/><lb ed="R016" n="0240b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0557c2001">善男子！一切衆生從無始來，由妄想我及愛我者，曾
<lb ed="X" n="0557c21"/><lb ed="R016" n="0240b08"/>不自知念念生滅，故起憎愛，耽著五欲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557c22"/><lb ed="R016" n="0240b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0557c2201">一切衆生，從無始來，本體元無，因妄故有，四生六
<lb ed="X" n="0557c23"/><lb ed="R016" n="0240b10"/>道，八難三途，無不皆然，曾不自知。心旣念念無常，
<lb ed="X" n="0557c24"/><lb ed="R016" n="0240b11"/>我亦念念生滅，故生憎愛，耽著五欲也。</p><p xml:id="pX10p0557c2416" cb:place="inline">二、名字
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0558a" n="0558a"/>
<lb ed="X" n="0558a01"/><lb ed="R016" n="0240b12"/>卽：</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558a02"/><lb ed="R016" n="0240b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0558a0201">若遇善友，敎令開悟淨圓覺性，發明起滅，卽知此生
<lb ed="X" n="0558a03"/><lb ed="R016" n="0240b14"/>性自勞慮。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558a04"/><lb ed="R016" n="0240b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0558a0401">善友，知識也。敎令，稟敎也。開悟，知解也。知我身心
<lb ed="X" n="0558a05"/><lb ed="R016" n="0240b16"/>是本覺性，起亦圓覺，滅亦圓覺，解妄爲眞，故二發
<lb ed="X" n="0558a06"/><lb ed="R016" n="0240b17"/>明。此生勞慮雖未能忘，到此<anchor xml:id="nkr_note_add_0558a0601" n="0558a0601"/><anchor xml:id="beg0558a0601" n="0558a0601"/>已<anchor xml:id="end0558a0601"/>知全體而起，故曰
<lb ed="X" n="0558a07"/><lb ed="R016" n="0240b18"/>性自也。</p><p xml:id="pX10p0558a0704" cb:place="inline">三、觀行。卽：</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558a08"/><lb ed="R016" n="0241a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0558a0801">若復有人勞慮永斷得法界淨，卽彼淨解爲自障礙，
<lb ed="X" n="0558a09"/><lb ed="R016" n="0241a02"/>故於圓覺而不自在，此名凡夫隨順覺性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558a10"/><lb ed="R016" n="0241a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0558a1001">此位頓伏三惑，觀與理冥，故云勞慮永斷，得法界
<lb ed="X" n="0558a11"/><lb ed="R016" n="0241a04"/>淨。旣伏必斷，名爲永斷。然此觀解尙存能所，故障
<lb ed="X" n="0558a12"/><lb ed="R016" n="0241a05"/>圓覺而不自在隨順，只是凡夫相應之義也。</p><p xml:id="pX10p0558a1218" cb:place="inline">四、
<lb ed="X" n="0558a13"/><lb ed="R016" n="0241a06"/>相似，卽：</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558a14"/><lb ed="R016" n="0241a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0558a1401">善男子！一切菩薩見解爲礙，雖斷解礙猶住見覺，覺
<lb ed="X" n="0558a15"/><lb ed="R016" n="0241a08"/>礙爲礙而不自在，此名菩薩未入地者隨順覺性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558a16"/><lb ed="R016" n="0241a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0558a1601">見前淨解爲礙，故斷解礙，然能見智，名曰見覺。先
<lb ed="X" n="0558a17"/><lb ed="R016" n="0241a10"/>斷見思塵沙二惑，得六根淨，若住此見，還名覺礙，
<lb ed="X" n="0558a18"/><lb ed="R016" n="0241a11"/>礙於圓覺，不自在也。天台十乘，有離法愛，離此見
<lb ed="X" n="0558a19"/><lb ed="R016" n="0241a12"/>覺，入後分眞。請問前位頓伏三惑，此何二惑先斷？
<lb ed="X" n="0558a20"/><lb ed="R016" n="0241a13"/>答曰：初心用觀，事理頓忘，三觀一心，故能圓伏。然
<lb ed="X" n="0558a21"/><lb ed="R016" n="0241a14"/>智有微著，惑有麤細，約智明斷，不無前後。</p><p xml:id="pX10p0558a2117" cb:place="inline">初、證
<lb ed="X" n="0558a22"/><lb ed="R016" n="0241a15"/>理三：初、法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558a23"/><lb ed="R016" n="0241a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0558a2301">善男子！有照、有覺，俱名障礙。是故，菩薩常覺不住，照
<lb ed="X" n="0558a24"/><lb ed="R016" n="0241a17"/>與照者同時寂滅。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0558b" n="0558b"/>
<lb ed="X" n="0558b01"/><lb ed="R016" n="0241a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0558b0101">有照有覺，指前二位。照是淨解，覺是見覺，二皆有
<lb ed="X" n="0558b02"/><lb ed="R016" n="0241b01"/>住，故俱名礙。稱性之照，故云常覺。照而非照，故云
<lb ed="X" n="0558b03"/><lb ed="R016" n="0241b02"/>不住。又照是所，照者是能，能所俱泯，故云照與照
<lb ed="X" n="0558b04"/><lb ed="R016" n="0241b03"/>者同時寂滅。</p><p xml:id="pX10p0558b0406" cb:place="inline">二喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558b05"/><lb ed="R016" n="0241b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0558b0501">譬如有人自斷其首，首<anchor xml:id="nkr_note_add_0558b0501" n="0558b0501"/><anchor xml:id="beg0558b0501" n="0558b0501"/>已<anchor xml:id="end0558b0501"/>斷故，無能斷者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558b06"/><lb ed="R016" n="0241b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0558b0601">人喩能照，首喩所照。所照旣寂，能照亦亡。</p><p xml:id="pX10p0558b0617" cb:place="inline">三合</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558b07"/><lb ed="R016" n="0241b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0558b0701">則以礙心自滅諸礙，礙<anchor xml:id="nkr_note_add_0558b0701" n="0558b0701"/><anchor xml:id="beg0558b0701" n="0558b0701"/>已<anchor xml:id="end0558b0701"/>斷滅，無滅礙者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558b08"/><lb ed="R016" n="0241b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0558b0801">實相無念，有照卽礙。若立能照，照達妄念，還成礙
<lb ed="X" n="0558b09"/><lb ed="R016" n="0241b08"/>也。</p><p xml:id="pX10p0558b0902" cb:place="inline">初忘敎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558b10"/><lb ed="R016" n="0241b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0558b1001">修多羅敎如標月指，若復見月，了知所標畢竟非月；
<lb ed="X" n="0558b11"/><lb ed="R016" n="0241b10"/>一切如來種種言說開示菩薩亦復如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558b12"/><lb ed="R016" n="0241b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0558b1201">夫設言象，在於得意。無言象而倒惑，執言象而迷
<lb ed="X" n="0558b13"/><lb ed="R016" n="0241b12"/>眞。故以標月之指，喩於言敎。謂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0558001" n="0558001"/>見須藉指端，悟心
<lb ed="X" n="0558b14"/><lb ed="R016" n="0241b13"/>須假佛敎。因指見月，見月忘指；因敎詮心，悟心忘
<lb ed="X" n="0558b15"/><lb ed="R016" n="0241b14"/>敎。是以觀指則失眞月，執敎乃未達本心。意令證
<lb ed="X" n="0558b16"/><lb ed="R016" n="0241b15"/>實忘標，故云畢竟非月也。</p><p xml:id="pX10p0558b1611" cb:place="inline">二、結位。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558b17"/><lb ed="R016" n="0241b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0558b1701">此名菩薩<anchor xml:id="nkr_note_add_0558b1701" n="0558b1701"/><anchor xml:id="beg0558b1701" n="0558b1701"/>已<anchor xml:id="end0558b1701"/>入地者隨順覺性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558b18"/><lb ed="R016" n="0241b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0558b1801">若云入地方破無明，是別敎義。今是圓位，借別名
<lb ed="X" n="0558b19"/><lb ed="R016" n="0241b18"/>耳。四十一位之所同依，故總云地。</p><p xml:id="pX10p0558b1914" cb:place="inline">六、究竟，卽三：
<lb ed="X" n="0558b20"/><lb ed="R016" n="0242a01"/>初、標境。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558b21"/><lb ed="R016" n="0242a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0558b2101">善男子！一切障礙卽究竟覺，得念、失念無非解脫，成
<lb ed="X" n="0558b22"/><lb ed="R016" n="0242a03"/>法、破法皆名涅槃，智慧、愚癡通爲般若，菩薩、外道所
<lb ed="X" n="0558b23"/><lb ed="R016" n="0242a04"/>成就法同是菩提，無明、眞如無異境界，諸戒、定、慧及
<lb ed="X" n="0558b24"/><lb ed="R016" n="0242a05"/>淫、怒、癡俱是梵行，衆生、國土同一法性，地獄、天宮皆
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0558c" n="0558c"/>
<lb ed="X" n="0558c01"/><lb ed="R016" n="0242a06"/>爲淨土，有性、無性齊成佛道，一切煩惱畢竟解脫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558c02"/><lb ed="R016" n="0242a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0558c0201">初標，二句總也。列十對法，皆同眞實：一、識智對。無
<lb ed="X" n="0558c03"/><lb ed="R016" n="0242a08"/>念則得其正念，是智；有念則爲失念，是識也。念本
<lb ed="X" n="0558c04"/><lb ed="R016" n="0242a09"/>自空，元是無念，故皆解脫。二、成破對。衆緣相會曰
<lb ed="X" n="0558c05"/><lb ed="R016" n="0242a10"/>成，緣離曰破。緣無自性，成破一如。三、愚智對。癡從
<lb ed="X" n="0558c06"/><lb ed="R016" n="0242a11"/>分別生，分別亦非有，智慧與愚癡，平等無差別。四、
<lb ed="X" n="0558c07"/><lb ed="R016" n="0242a12"/>邪正對。若在道者，無分邪正。五、眞妄對。迷時眞如
<lb ed="X" n="0558c08"/><lb ed="R016" n="0242a13"/>是妄想，悟則妄想是眞如。六、染淨對。夫戒定慧，翻
<lb ed="X" n="0558c09"/><lb ed="R016" n="0242a14"/>於三毒。三毒本空，元是梵行。七、依正對。涅槃云：我
<lb ed="X" n="0558c10"/><lb ed="R016" n="0242a15"/>以佛眼，徧觀三界，有情無情，一切人法，悉皆究竟。
<lb ed="X" n="0558c11"/><lb ed="R016" n="0242a16"/>八、苦樂對。極惡業成，天宮卽見地獄；極善業熟，地
<lb ed="X" n="0558c12"/><lb ed="R016" n="0242a17"/>獄卽是天宮。二業之念由心，地獄天宮豈定？九、有
<lb ed="X" n="0558c13"/><lb ed="R016" n="0242a18"/>性無性對。有性者，三乘性；無性者，闡提性。非惟他
<lb ed="X" n="0558c14"/><lb ed="R016" n="0242b01"/>日迴心，現<anchor xml:id="nkr_note_add_0558c1401" n="0558c1401"/><anchor xml:id="beg0558c1401" n="0558c1401"/>已<anchor xml:id="end0558c1401"/>齊成佛道。十、縛解對。根塵同源，縛脫
<lb ed="X" n="0558c15"/><lb ed="R016" n="0242b02"/>無二。識性虗妄，猶如空華。然煩惱依識，識性旣空，
<lb ed="X" n="0558c16"/><lb ed="R016" n="0242b03"/>煩惱何縛？故云：一切障礙，卽究竟覺。如上十對，其
<lb ed="X" n="0558c17"/><lb ed="R016" n="0242b04"/>意不殊。佛證覺心，心無取捨，故得諸法普同圓玅
<lb ed="X" n="0558c18"/><lb ed="R016" n="0242b05"/>也。</p><p xml:id="pX10p0558c1802" cb:place="inline">二、明照。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558c19"/><lb ed="R016" n="0242b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0558c1901">法界海慧，照了諸有，猶如虗空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558c20"/><lb ed="R016" n="0242b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0558c2001">慧深如海，照了一切，諸法皆空。</p><p xml:id="pX10p0558c2013" cb:place="inline">三、結位。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558c21"/><lb ed="R016" n="0242b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0558c2101">此名如來隨順覺性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558c22"/><lb ed="R016" n="0242b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0558c2201">結果位也。論云：菩薩地盡，滿足方便，一念相應，覺
<lb ed="X" n="0558c23"/><lb ed="R016" n="0242b10"/>心初起，心無初相，以遠離微細心念故，得見心性，
<lb ed="X" n="0558c24"/><lb ed="R016" n="0242b11"/>心卽常住，名究<anchor xml:id="nkr_note_add_0558c2401" n="0558c2401"/><anchor xml:id="beg0558c2401" n="0558c2401"/>竟<anchor xml:id="end0558c2401"/>覺。</p><p xml:id="pX10p0558c2409" cb:place="inline">初、圓修行相二：初、的示安心。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0559a" n="0559a"/>
<lb ed="X" n="0559a01"/><lb ed="R016" n="0242b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0559a0101">善男子！但諸菩薩及末世衆生，居一切時不起妄念，
<lb ed="X" n="0559a02"/><lb ed="R016" n="0242b13"/>於諸妄心亦不息滅，住妄想境不加了知，於無了知
<lb ed="X" n="0559a03"/><lb ed="R016" n="0242b14"/>不辨眞實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0559a04"/><lb ed="R016" n="0242b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0559a0401">文有四節，每節二句。妄念攀緣，取著外法也。念則
<lb ed="X" n="0559a05"/><lb ed="R016" n="0242b16"/>違覺，故令不起。若求眞捨妄，如棄影勞形；若滅妄
<lb ed="X" n="0559a06"/><lb ed="R016" n="0242b17"/>存眞，似揚聲止<anchor xml:id="nkr_note_orig_0559001" n="0559001"/>嚮。境從心現，元是自心；若加了知，
<lb ed="X" n="0559a07"/><lb ed="R016" n="0242b18"/>卽迷現量。能知旣寂，卽眞實知。眞實卽知，誰知眞
<lb ed="X" n="0559a08"/><lb ed="R016" n="0243a01"/>實？如眼不自見等。行者當知，一切時處，身心依正，
<lb ed="X" n="0559a09"/><lb ed="R016" n="0243a02"/>俱是法界常空，如珠走盤，無可留影，性德玅行，無
<lb ed="X" n="0559a10"/><lb ed="R016" n="0243a03"/>越是矣。</p><p xml:id="pX10p0559a1004" cb:place="inline">二，依法決悟入。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0559a11"/><lb ed="R016" n="0243a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0559a1101">彼諸衆生聞是法門，信解、受持，不生驚畏，是則名爲
<lb ed="X" n="0559a12"/><lb ed="R016" n="0243a05"/>隨順覺性。善男子！汝等當知，如是衆生<anchor xml:id="nkr_note_add_0559a1201" n="0559a1201"/><anchor xml:id="beg0559a1201" n="0559a1201"/>已<anchor xml:id="end0559a1201"/>曾供養百
<lb ed="X" n="0559a13"/><lb ed="R016" n="0243a06"/>千萬億恒河沙諸佛及大菩薩，植衆德本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0559a14"/><lb ed="R016" n="0243a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0559a1401">彼當機衆中，聞此大方廣圓覺了義修多羅經，領
<lb ed="X" n="0559a15"/><lb ed="R016" n="0243a08"/>受任持，坦然合道。驗今開悟，頓契佛心，方達宿因
<lb ed="X" n="0559a16"/><lb ed="R016" n="0243a09"/>曩承熏習而來也。</p><p xml:id="pX10p0559a1608" cb:place="inline">三印成佛智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0559a17"/><lb ed="R016" n="0243a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0559a1701">佛說是人名爲成就一切種智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0559a18"/><lb ed="R016" n="0243a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0559a1801">一切種智由斯而得，因果相攝決無疑<anchor xml:id="nkr_note_add_0559a1801" n="0559a1801"/><anchor xml:id="beg0559a1801" n="0559a1801"/>已<anchor xml:id="end0559a1801"/>，是以如
<lb ed="X" n="0559a19"/><lb ed="R016" n="0243a12"/>來印言成就一大事故。</p><p xml:id="pX10p0559a1910" cb:place="inline">二、偈頌二：初、標擧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0559a20"/><lb ed="R016" n="0243a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0559a2001">爾時，世尊欲重宣此義，而說偈言：</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0559a21"/><lb ed="R016" n="0243a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0559a2101">二、正頌三：初、頌理同故卽。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0559a22"/><lb ed="R016" n="0243a15"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX10p0559a2201"><l>淸淨慧當知，</l><l>圓滿菩提性，</l><l>無取亦無證，</l>
<lb ed="X" n="0559a23"/><lb ed="R016" n="0243a16"/><l>無菩薩衆生。</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0559a24"/><lb ed="R016" n="0243a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0559a2401">二、頌事異故六。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0260.0559b" n="0559b"/>
<lb ed="X" n="0559b01"/><lb ed="R016" n="0243a18"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX10p0559b0101"><l>覺與未覺時，</l><l>漸次有差別。</l><l>衆生爲解礙，</l>
<lb ed="X" n="0559b02"/><lb ed="R016" n="0243b01"/><l>菩薩未離覺，</l><l>八地永寂滅，</l><l>不住一切相，</l>
<lb ed="X" n="0559b03"/><lb ed="R016" n="0243b02"/><l>大覺悉圓滿，</l><l>名爲徧隨順。</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0559b04"/><lb ed="R016" n="0243b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0559b0401">初頌二句總標，次一句觀行，次一句相似，二句分
<lb ed="X" n="0559b05"/><lb ed="R016" n="0243b04"/>證，二句究竟缺理，卽名字亦可以覺而未覺兼之
<lb ed="X" n="0559b06"/><lb ed="R016" n="0243b05"/>也。</p><p xml:id="pX10p0559b0602" cb:place="inline">三頌入位法門</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0559b07"/><lb ed="R016" n="0243b06"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX10p0559b0701"><l>末世諸衆生，</l><l>心不生虗妄，</l><l>佛說如是人，</l>
<lb ed="X" n="0559b08"/><lb ed="R016" n="0243b07"/><l>現世卽菩薩，</l><l>供養恒沙佛，</l><l>功德<anchor xml:id="nkr_note_add_0559b0801" n="0559b0801"/><anchor xml:id="beg0559b0801" n="0559b0801"/>已<anchor xml:id="end0559b0801"/>圓滿。</l>
<lb ed="X" n="0559b09"/><lb ed="R016" n="0243b08"/><l>雖有多方便，</l><l>皆名隨順智。</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0559b10"/><lb ed="R016" n="0243b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0559b1001">後二句總頌位行，雖然各別，皆隨順也。</p><p xml:id="pX10p0559b1016" cb:place="inline">以上圓
<lb ed="X" n="0559b11"/><lb ed="R016" n="0243b10"/>頓漸次<anchor xml:id="nkr_note_add_0559b1101" n="0559b1101"/><anchor xml:id="beg0559b1101" n="0559b1101"/>已<anchor xml:id="end0559b1101"/>週，向下顯示不定行證。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0559b12"/><lb ed="R016" n="0243b11"/>
<lb ed="X" n="0559b13"/><lb ed="R016" n="0243b12"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大方廣圓覺修多羅了義經要解上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0543b2301" to="#end0543b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">懺<note type="cf1">T01n0085_p0906a25</note></lem><rdg wit="#wit.orig">讖</rdg></app>
<app from="#beg0543b2401" to="#end0543b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0544b0401" to="#end0544b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0545a0401" to="#end0545a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0545a1801" to="#end0545a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0545b2001" to="#end0545b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0545c0901" to="#end0545c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0546c0801" to="#end0546c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0547b0301" to="#end0547b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0547c1101" to="#end0547c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0548c0801" to="#end0548c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0549a1201" to="#end0549a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0549a2301" to="#end0549a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0549b1701" to="#end0549b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0550c2001" to="#end0550c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0551b1501" to="#end0551b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0551c1101" to="#end0551c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0552c0201" to="#end0552c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0552c0801" to="#end0552c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0553a0301" to="#end0553a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0553a0302" to="#end0553a0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0553b0501" to="#end0553b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0553b2001" to="#end0553b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0553c0401" to="#end0553c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0553c0901" to="#end0553c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0554a1401" to="#end0554a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0554c1101" to="#end0554c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">灸<note type="cf1">T46n1936_p0835c06</note><note type="cf2">T46n1938_p0934a24</note></lem><rdg wit="#wit.orig">炙</rdg></app>
<app from="#beg0554c2401" to="#end0554c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0556b0901" to="#end0556b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0556b1001" to="#end0556b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0556b1201" to="#end0556b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0557b0801" to="#end0557b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0558a0601" to="#end0558a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0558b0501" to="#end0558b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0558b0701" to="#end0558b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0558b1701" to="#end0558b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0558c1401" to="#end0558c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0558c2401" to="#end0558c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">竟<note type="cf1">T39n1795_p0555c24</note></lem><rdg wit="#wit.orig">意</rdg></app>
<app from="#beg0559a1201" to="#end0559a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0559a1801" to="#end0559a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0559b0801" to="#end0559b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0559b1101" to="#end0559b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0544001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0544001">孰疑熟</note>
<note n="0547001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0547001">佛經作道</note>
<note n="0548001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0548001">綱疑網</note>
<note n="0548002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0548002">長經作常</note>
<note n="0550001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0550001">堅疑竪</note>
<note n="0551001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0551001">切疑初</note>
<note n="0555001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0555001">具上疑脫人字</note>
<note n="0555002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0555002">受疑愛</note>
<note n="0555003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0555003">衆下當有生</note>
<note n="0558001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0558001">見下疑脫月字</note>
<note n="0559001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0559001">嚮疑響</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0543b2301" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X10.0543b23.02" target="#nkr_note_add_0543b2301">懺【CB】，讖【卍續】</note>
<note n="0543b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0543b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0544b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0544b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0545a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0545a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0545a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0545a1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0545b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0545b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0545c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0545c0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0546c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0546c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0547b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0547b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0547c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0547c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0548c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0548c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0549a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0549a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0549a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0549a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0549b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0549b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0550c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0550c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0551b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0551b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0551c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0551c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0552c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0552c0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0552c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0552c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0553a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0553a0302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553a0302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0553b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0553b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553b2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0553c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0553c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0554a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0554a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0554c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0554c1101">灸【CB】，炙【卍續】</note>
<note n="0554c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0554c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0556b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0556b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0556b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0556b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0556b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0556b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0557b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0557b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0558a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0558a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0558b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0558b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0558b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0558b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0558b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0558b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0558c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0558c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0558c2401" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X10.0558c24.07" target="#nkr_note_add_0558c2401">竟【CB】，意【卍續】</note>
<note n="0559a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0559a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0559a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0559a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0559b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0559b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0559b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0559b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>