<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X10n0263">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 263 圓覺經析義疏</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 263 圓覺經析義疏</title>
			<author>淸 通理述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>AI</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>4卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">10</idno>.<idno type="no">263</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-07-18 21:29:46 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">圓覺經析義疏</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Punctuated draft text as provided by GJ.cool AI auto punctuation engine</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識，古籍酷 AI 自動標點引擎提供新式標點初稿</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>AI 標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00044">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00044</charName>
				<mapping cb:dec="983084" type="PUA">U+F002C</mapping>
			<mapping type="unicode">U+459F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虻</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[亡/虫]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05418">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05418</charName>
				<mapping cb:dec="988458" type="PUA">U+F152A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+458D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[虔-文+ㄆ]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-12-07T13:35:20">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0694a" n="0694a"/>
<lb ed="X" n="0694a01"/>
<lb ed="X" n="0694a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 263-A 圓覺經析義疏大義</cb:mulu><head>No. 263-A
<lb ed="X" n="0694a03"/><lb ed="R094" n="0052a01"/> 圓覺經析義疏大義</head>
<lb ed="X" n="0694a04"/>
<lb ed="X" n="0694a05"/><lb ed="R094" n="0052a02"/><byline cb:type="author">賢宗後學　通理　述</byline>
<lb ed="X" n="0694a06"/><lb ed="R094" n="0052a03"/><byline cb:type="other">嗣法門人　心興　較訂</byline>
<lb ed="X" n="0694a07"/><lb ed="R094" n="0052a04"/><p xml:id="pX10p0694a0701">初、通叙大義。</p>
<lb ed="X" n="0694a08"/><lb ed="R094" n="0052a05"/><p xml:id="pX10p0694a0801">具足大方廣，籠羅世出世法，名之爲圓。貫通本始妙，
<lb ed="X" n="0694a09"/><lb ed="R094" n="0052a06"/>照徹凡非凡心，目之曰覺。非名色之可色，詎音聲所
<lb ed="X" n="0694a10"/><lb ed="R094" n="0052a07"/>能聲。結集者，不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0694a1001" n="0694a1001"/><anchor xml:id="beg0694a1001" n="0694a1001"/>已<anchor xml:id="end0694a1001"/>而聲之，強云如是我聞。又不得
<lb ed="X" n="0694a11"/><lb ed="R094" n="0052a08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0694a1101" n="0694a1101"/><anchor xml:id="beg0694a1101" n="0694a1101"/>已<anchor xml:id="end0694a1101"/>而色之，強云一時婆伽婆，入於神通大光明藏三
<lb ed="X" n="0694a12"/><lb ed="R094" n="0052a09"/>昧正受。諭茲，則圓覺不離當處，佛果無容外求。其如
<lb ed="X" n="0694a13"/><lb ed="R094" n="0052a10"/>凡外夢沉長夜，夢重夢而醒期莫由。權小華起翳睛，
<lb ed="X" n="0694a14"/><lb ed="R094" n="0052a11"/>華再華而淨眼靡現。故勞婆伽至尊，於不二境，現諸
<lb ed="X" n="0694a15"/><lb ed="R094" n="0052a12"/>淨土，倂致法身淸衆，依淨覺天，起大悲雲，主伴重重，
<lb ed="X" n="0694a16"/><lb ed="R094" n="0052a13"/>同住如來平等法會。古德目此爲六種成就，亦卽以
<lb ed="X" n="0694a17"/><lb ed="R094" n="0052a14"/>此爲證信叙焉。或謂本經叙闕發起。私曰：不然。試看
<lb ed="X" n="0694a18"/><lb ed="R094" n="0052a15"/><name role="" type="person">文殊師利</name>，創問如來本起因地，次請菩薩發淸淨心，
<lb ed="X" n="0694a19"/><lb ed="R094" n="0052a16"/>後及末世修行，不墮邪見。佛亦鄭重其機，裁分兩義，
<lb ed="X" n="0694a20"/><lb ed="R094" n="0052a17"/>謂總標眞宗，別答前問。總標眞宗者，總冠下文信解
<lb ed="X" n="0694a21"/><lb ed="R094" n="0052a18"/>修證，皆不離此眞宗也。先示體，則曰無上法王，有大
<lb ed="X" n="0694a22"/><lb ed="R094" n="0052b01"/>陀羅尼門，名爲圓覺。次彰用，則曰流出一切淸淨眞
<lb ed="X" n="0694a23"/><lb ed="R094" n="0052b02"/>如，菩提涅槃，及波羅密等。別答前問者，向下一一別
<lb ed="X" n="0694a24"/><lb ed="R094" n="0052b03"/>答前來文殊之問也。答初問，則曰一切如來本起因
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0694b" n="0694b"/>
<lb ed="X" n="0694b01"/><lb ed="R094" n="0052b04"/>地，皆依圓照淸淨覺相，永斷無明，方成佛道。次徵釋
<lb ed="X" n="0694b02"/><lb ed="R094" n="0052b05"/>云何無明，謂一切衆生，從無始來，種種顚倒，妄認四
<lb ed="X" n="0694b03"/><lb ed="R094" n="0052b06"/>大爲自身相，六塵緣影爲自心相。如彼病目，見空中
<lb ed="X" n="0694b04"/><lb ed="R094" n="0052b07"/>華及第二月，由此妄有輪轉生死，故名無明。修圓覺
<lb ed="X" n="0694b05"/><lb ed="R094" n="0052b08"/>者，知是空華，卽無輪轉，亦無身心受彼生死。末總結
<lb ed="X" n="0694b06"/><lb ed="R094" n="0052b09"/>云：是則名爲因地法行。隨答次後二問，則曰：菩薩因
<lb ed="X" n="0694b07"/><lb ed="R094" n="0052b10"/>此發淸淨心，末世依修，不墮邪見。據此，則普賢等十
<lb ed="X" n="0694b08"/><lb ed="R094" n="0052b11"/>章皆依此文殊章而發起也。叙分旣竟，正宗當陳。遵
<lb ed="X" n="0694b09"/><lb ed="R094" n="0052b12"/>照華嚴疏例，大章分爲四分：第一、三問三答生信分，
<lb ed="X" n="0694b10"/><lb ed="R094" n="0052b13"/>第二、兩問兩答開解分，第三、四問四答敎修分，第四、
<lb ed="X" n="0694b11"/><lb ed="R094" n="0052b14"/>一問一答示果分。生信分中三問三答者，第一卽普
<lb ed="X" n="0694b12"/><lb ed="R094" n="0052b15"/>賢章也。據普賢，有略問，有詳質，有結請。略問者，由前
<lb ed="X" n="0694b13"/><lb ed="R094" n="0052b16"/>佛答文殊，謂本起、因地皆以圓照淸淨覺相。普賢意
<lb ed="X" n="0694b14"/><lb ed="R094" n="0052b17"/>以圓覺淸淨境界非修行不能契入，但不知云何修
<lb ed="X" n="0694b15"/><lb ed="R094" n="0052b18"/>行方能契入也。詳質者，承前章知是空華，卽無輪轉
<lb ed="X" n="0694b16"/><lb ed="R094" n="0053a01"/>等義來。空華卽幻，故曰：設知如幻者，則身心亦幻。若
<lb ed="X" n="0694b17"/><lb ed="R094" n="0053a02"/>更用身心歷事進修，則是以幻還修於幻，則幻幻云
<lb ed="X" n="0694b18"/><lb ed="R094" n="0053a03"/>何修耶？又旣知如幻，更歷事修，必令諸幻盡滅。若必
<lb ed="X" n="0694b19"/><lb ed="R094" n="0053a04"/>盡滅，則無有心，向後憑誰修行？云何復說修行如幻？
<lb ed="X" n="0694b20"/><lb ed="R094" n="0053a05"/>又旣知如幻，本來不用修習。若不修習，則於生死中
<lb ed="X" n="0694b21"/><lb ed="R094" n="0053a06"/>常居幻化。旣無觀行，曾不了知如幻境界。又無事修，
<lb ed="X" n="0694b22"/><lb ed="R094" n="0053a07"/>令妄想心如何解脫？結請中，承上不修有如是之失，
<lb ed="X" n="0694b23"/><lb ed="R094" n="0053a08"/>正顯決定應修，但不知作何方便漸次修習，乃能永
<lb ed="X" n="0694b24"/><lb ed="R094" n="0053a09"/>離諸幻。答中，先云：種種幻化生於覺心，以爲義本。次
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0694c" n="0694c"/>
<lb ed="X" n="0694c01"/><lb ed="R094" n="0053a10"/>云：衆生幻心還依幻滅，諸幻滅盡，覺心不動。正釋前
<lb ed="X" n="0694c02"/><lb ed="R094" n="0053a11"/>疑。末云：知幻卽離，不作方便；離幻旣覺，亦無漸次。以
<lb ed="X" n="0694c03"/><lb ed="R094" n="0053a12"/>酬其請。復總結云：依此修行，乃能永離諸幻。亦是答
<lb ed="X" n="0694c04"/><lb ed="R094" n="0053a13"/>前云何修行之問也。按普眼有三請四義，由上章佛
<lb ed="X" n="0694c05"/><lb ed="R094" n="0053a14"/>答普賢離幻法門，敎以知幻卽離，不作方便，離幻卽
<lb ed="X" n="0694c06"/><lb ed="R094" n="0053a15"/>覺，亦無漸次。普眼意以有正方便思惟修行者，或可
<lb ed="X" n="0694c07"/><lb ed="R094" n="0053a16"/>悟入，若無此者，未免迷悶，故連申三請。初正請有四
<lb ed="X" n="0694c08"/><lb ed="R094" n="0053a17"/>義：初問修行漸次，二問云何思惟，三問云何住持，四
<lb ed="X" n="0694c09"/><lb ed="R094" n="0053a18"/>問作何方便。二反請，若彼衆生無正方便思惟，聞佛
<lb ed="X" n="0694c10"/><lb ed="R094" n="0053b01"/>說此三昧，心生迷悶，卽於圓覺不能悟入。三結請，願
<lb ed="X" n="0694c11"/><lb ed="R094" n="0053b02"/>與慈悲，爲我等輩，及末世衆生，假說方便。答中先明
<lb ed="X" n="0694c12"/><lb ed="R094" n="0053b03"/>二空觀，滅除諸幻，以便進修，答正請中前三義。後示
<lb ed="X" n="0694c13"/><lb ed="R094" n="0053b04"/>法界觀，令其悟入，更進深玄，答正請中後一義。果能
<lb ed="X" n="0694c14"/><lb ed="R094" n="0053b05"/>從此悟入住持大圓覺場，同佛受用，無庸再請。其奈
<lb ed="X" n="0694c15"/><lb ed="R094" n="0053b06"/>疑情不了，又勞剛藏出座也。按<name role="" type="person">金剛藏菩薩</name>，因前章
<lb ed="X" n="0694c16"/><lb ed="R094" n="0053b07"/>本來成佛之語，遂代衆致難，有三：一云衆生本來成
<lb ed="X" n="0694c17"/><lb ed="R094" n="0053b08"/>佛，何故復有一切無明？此以眞難妄，不應復有也。二
<lb ed="X" n="0694c18"/><lb ed="R094" n="0053b09"/>云無明衆生本有，何故復說本來成佛？此以妄難眞，
<lb ed="X" n="0694c19"/><lb ed="R094" n="0053b10"/>不應說成也。三云異生本成佛道，後起無明，一切如
<lb ed="X" n="0694c20"/><lb ed="R094" n="0053b11"/>來何時復生煩惱？此以本覺難妙覺，還應起惑爲衆
<lb ed="X" n="0694c21"/><lb ed="R094" n="0053b12"/>生也。初難顯自語相違，以衆生本成是佛自語，復有
<lb ed="X" n="0694c22"/><lb ed="R094" n="0053b13"/>無明違自語故。次難顯世間相違，以無明本有世間
<lb ed="X" n="0694c23"/><lb ed="R094" n="0053b14"/>共計，復說本成違世間故。三難顯總成非量，以異生
<lb ed="X" n="0694c24"/><lb ed="R094" n="0053b15"/>本覺非始覺，終無成理，如來妙覺旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0694c2401" n="0694c2401"/><anchor xml:id="beg0694c2401" n="0694c2401"/>已<anchor xml:id="end0694c2401"/>成，不復再迷，
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0695a" n="0695a"/>
<lb ed="X" n="0695a01"/><lb ed="R094" n="0053b16"/>三覺不明，故成非量。至觀如來立法立喩，備悉開通，
<lb ed="X" n="0695a02"/><lb ed="R094" n="0053b17"/>末復斥以虗妄浮心，多諸巧見，如是分別，非爲正問。
<lb ed="X" n="0695a03"/><lb ed="R094" n="0053b18"/>新學聞此，自應於大涅槃生決定信，至下章彌勒謝
<lb ed="X" n="0695a04"/><lb ed="R094" n="0054a01"/>前自知。齊此<anchor xml:id="nkr_note_add_0695a0401" n="0695a0401"/><anchor xml:id="beg0695a0401" n="0695a0401"/>已<anchor xml:id="end0695a0401"/>前，爲三問三答生信分竟。第二兩問
<lb ed="X" n="0695a05"/><lb ed="R094" n="0054a02"/>兩答開解分中，第一卽彌勒章也。由上章佛答金剛
<lb ed="X" n="0695a06"/><lb ed="R094" n="0054a03"/>藏云欲入如來大寂滅海，乃至云先斷無始輪迴根
<lb ed="X" n="0695a07"/><lb ed="R094" n="0054a04"/>本等，彌勒意以輪迴由於愛欲，愛欲起於六識，生滅
<lb ed="X" n="0695a08"/><lb ed="R094" n="0054a05"/>無常，何能爲本？故初問云何當斷輪迴根本，其意以
<lb ed="X" n="0695a09"/><lb ed="R094" n="0054a06"/>斷則須從賴耶邊起。又根本旣在賴耶，種性應兼出
<lb ed="X" n="0695a10"/><lb ed="R094" n="0054a07"/>世，故次問於諸輪迴有幾種性。若輪迴局在分段，而
<lb ed="X" n="0695a11"/><lb ed="R094" n="0054a08"/>變易卽稱無輪，無輪自應上修，故三問修佛菩提幾
<lb ed="X" n="0695a12"/><lb ed="R094" n="0054a09"/>等差別。設有差別，卽兼邪正，除邪歸正，敎化良難，故
<lb ed="X" n="0695a13"/><lb ed="R094" n="0054a10"/>四問迴心塵勞當設幾種敎化方便，至觀如來應問
<lb ed="X" n="0695a14"/><lb ed="R094" n="0054a11"/>而答，備悉周詳。新學聞之，其間不無微解，況夫如來
<lb ed="X" n="0695a15"/><lb ed="R094" n="0054a12"/>偏憐末世衆生，敎以於大圓覺起增上心，當發菩薩
<lb ed="X" n="0695a16"/><lb ed="R094" n="0054a13"/>淸淨大願，莫値外道及與二乘等，現前新學亦應有
<lb ed="X" n="0695a17"/><lb ed="R094" n="0054a14"/>所感發。所以不結解分者，以正結解分須待下之淸
<lb ed="X" n="0695a18"/><lb ed="R094" n="0054a15"/>淨慧菩薩章也。由上章佛敎末世衆生於大圓覺起
<lb ed="X" n="0695a19"/><lb ed="R094" n="0054a16"/>增上心，淨慧意以起增上心必是求佛所證。若爾，則
<lb ed="X" n="0695a20"/><lb ed="R094" n="0054a17"/>諸來法衆理應先聞，故請爲諸來法衆重宣法王圓
<lb ed="X" n="0695a21"/><lb ed="R094" n="0054a18"/>滿覺性。言重宣者，顯前非不宣，今爲末世衆生令代
<lb ed="X" n="0695a22"/><lb ed="R094" n="0054b01"/>傳也。但圓滿覺性非可遽得，故又問衆生菩薩世尊
<lb ed="X" n="0695a23"/><lb ed="R094" n="0054b02"/>所證所得云何差別，至觀如來答初請有三：一約本
<lb ed="X" n="0695a24"/><lb ed="R094" n="0054b03"/>覺以顯自性平等，二約不覺及始覺以明執幻成差，
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0695b" n="0695b"/>
<lb ed="X" n="0695b01"/><lb ed="R094" n="0054b04"/>三約妙覺仍顯究竟平等。如是則諸來法衆，於法王
<lb ed="X" n="0695b02"/><lb ed="R094" n="0054b05"/>圓滿覺性，亦略以悉其槩矣。答：次問有四：一謂勞慮
<lb ed="X" n="0695b03"/><lb ed="R094" n="0054b06"/>永斷得法界性，卽彼淨解爲自障礙，是名凡夫隨順
<lb ed="X" n="0695b04"/><lb ed="R094" n="0054b07"/>覺性。二謂一切菩薩見解爲礙，雖斷解礙猶住見覺，
<lb ed="X" n="0695b05"/><lb ed="R094" n="0054b08"/>是名菩薩未入地者隨順覺性。三謂有照有覺俱名
<lb ed="X" n="0695b06"/><lb ed="R094" n="0054b09"/>障礙，是故菩薩常覺不住，是名菩薩<anchor xml:id="nkr_note_add_0695b0601" n="0695b0601"/><anchor xml:id="beg0695b0601" n="0695b0601"/>已<anchor xml:id="end0695b0601"/>入地者隨順
<lb ed="X" n="0695b07"/><lb ed="R094" n="0054b10"/>覺性。四謂一切障礙卽究竟覺，乃至云法界海慧照
<lb ed="X" n="0695b08"/><lb ed="R094" n="0054b11"/>了諸相同如虗空，是名如來隨順覺性。然末世聞此，
<lb ed="X" n="0695b09"/><lb ed="R094" n="0054b12"/>雖可隨順修習，但任運成礙，不覺則難入佛乘。若果
<lb ed="X" n="0695b10"/><lb ed="R094" n="0054b13"/>是頓圓之機，只須居一切時不起妄念，於諸妄心亦
<lb ed="X" n="0695b11"/><lb ed="R094" n="0054b14"/>不息滅，住妄想境不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0695001" n="0695001"/>如了知，於無了知不辯眞實，聞
<lb ed="X" n="0695b12"/><lb ed="R094" n="0054b15"/>此而不生驚畏，是則名爲隨順覺性。況復現前法衆，
<lb ed="X" n="0695b13"/><lb ed="R094" n="0054b16"/>親見如來三業殊勝面命耳提，於諸法王圓滿覺性，
<lb ed="X" n="0695b14"/><lb ed="R094" n="0054b17"/>未有不黑夜觀火、白日看山者矣。齊此<anchor xml:id="nkr_note_add_0695b1401" n="0695b1401"/><anchor xml:id="beg0695b1401" n="0695b1401"/>已<anchor xml:id="end0695b1401"/>前，爲兩問
<lb ed="X" n="0695b15"/><lb ed="R094" n="0054b18"/>兩答。開解分竟。第三、四問四答。敎修分中，第一、卽威
<lb ed="X" n="0695b16"/><lb ed="R094" n="0055a01"/>德自在章也。按前信解二分，雖皆開示圓覺，却未指
<lb ed="X" n="0695b17"/><lb ed="R094" n="0055a02"/>示觀門。良以圓頓行人，根性猛利，言言見諦，句句明
<lb ed="X" n="0695b18"/><lb ed="R094" n="0055a03"/>宗。若必令依觀分門，反成鈍置。故世尊於未悟之前，
<lb ed="X" n="0695b19"/><lb ed="R094" n="0055a04"/>却祇散漫開示。今於旣悟之後，大用繁興，不假理觀，
<lb ed="X" n="0695b20"/><lb ed="R094" n="0055a05"/>略有二失：一自恃根性，妄慧照而悞落有爲；二不念
<lb ed="X" n="0695b21"/><lb ed="R094" n="0055a06"/>尊貴，遇患難而易生退屈。大威德知時知機，說喩以
<lb ed="X" n="0695b22"/><lb ed="R094" n="0055a07"/>請。而云譬如大城者，卽喩圓覺妙心淸淨法身之所
<lb ed="X" n="0695b23"/><lb ed="R094" n="0055a08"/>依故。外有四門者，喩諸菩薩欲證圓覺，隨機分門，四
<lb ed="X" n="0695b24"/><lb ed="R094" n="0055a09"/>法界皆可修故。然四法界，卽三觀所照之境。以是之
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0695c" n="0695c"/>
<lb ed="X" n="0695c01"/><lb ed="R094" n="0055a10"/>故，如來應其所求，而示之以三種觀門。至觀三種觀
<lb ed="X" n="0695c02"/><lb ed="R094" n="0055a11"/>門，最初皆云悟淨圓覺，明知其是悟後事也。又奢摩
<lb ed="X" n="0695c03"/><lb ed="R094" n="0055a12"/>觀中，而云以淨覺心取靜爲行，明是理法界境。三摩
<lb ed="X" n="0695c04"/><lb ed="R094" n="0055a13"/>觀中，而云以淨覺心起諸幻化，明是事法界境。禪那
<lb ed="X" n="0695c05"/><lb ed="R094" n="0055a14"/>觀中，而云以淨覺心不取幻化及諸靜相，乃至云永
<lb ed="X" n="0695c06"/><lb ed="R094" n="0055a15"/>得超過礙無礙境，受用世界及與身心，明是理事無
<lb ed="X" n="0695c07"/><lb ed="R094" n="0055a16"/>礙、事事無礙二法界境。末總結云，此三法門皆是圓
<lb ed="X" n="0695c08"/><lb ed="R094" n="0055a17"/>覺，親近隨順一切圓證，卽成圓覺。據此，則始終惟一
<lb ed="X" n="0695c09"/><lb ed="R094" n="0055a18"/>圓覺也。此明三觀行相，下明單複修習。辯音章中，菩
<lb ed="X" n="0695c10"/><lb ed="R094" n="0055b01"/>薩名辯音者，應是往昔因中修習輪觀，成就無礙智
<lb ed="X" n="0695c11"/><lb ed="R094" n="0055b02"/>慧，發起無礙辯才，今來輔佛揚化，仍以辯音爲名。聞
<lb ed="X" n="0695c12"/><lb ed="R094" n="0055b03"/>前章佛答威德，三觀行相甚爲希有，良以觀門雖同，
<lb ed="X" n="0695c13"/><lb ed="R094" n="0055b04"/>根性不一，故聞此諸方便，一切菩薩於圓覺門有幾
<lb ed="X" n="0695c14"/><lb ed="R094" n="0055b05"/>修習？至觀如來答處，有單修，有統修，有圓修。單修，則
<lb ed="X" n="0695c15"/><lb ed="R094" n="0055b06"/>三觀皆能究竟。統修中，則三觀所統復各有三：一、疊
<lb ed="X" n="0695c16"/><lb ed="R094" n="0055b07"/>複修，二、具足修，三、齊零修。疊複修，則先後兩不相違。
<lb ed="X" n="0695c17"/><lb ed="R094" n="0055b08"/>具足修中，除能統，則中後隨宜。齊零修中，合能所，則
<lb ed="X" n="0695c18"/><lb ed="R094" n="0055b09"/>隨便俱得。至論圓修，則以圓覺慧圓合一切無離覺
<lb ed="X" n="0695c19"/><lb ed="R094" n="0055b10"/>性二十四輪，同歸三觀之中，一力圓修，共成二十五
<lb ed="X" n="0695c20"/><lb ed="R094" n="0055b11"/>種。末復敎以各安標記，隨手結取，騐知宿根先後一
<lb ed="X" n="0695c21"/><lb ed="R094" n="0055b12"/>門而入。然旣稱輪觀，還應就此一門輪替徧修，如是
<lb ed="X" n="0695c22"/><lb ed="R094" n="0055b13"/>則無障不銷，無行不成。修分中還餘兩章，今且約淨
<lb ed="X" n="0695c23"/><lb ed="R094" n="0055b14"/>業章言之。按淨業菩薩因前章云一切如來圓覺淸
<lb ed="X" n="0695c24"/><lb ed="R094" n="0055b15"/>淨，故此興問：若此覺心本性淸淨，因何染汚，使諸衆
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0696a" n="0696a"/>
<lb ed="X" n="0696a01"/><lb ed="R094" n="0055b16"/>生迷悶不入？至觀如來答處，而分迷識、迷智二種四
<lb ed="X" n="0696a02"/><lb ed="R094" n="0055b17"/>相。迷識四相者，一切衆生從無始來，妄想執有我、人、
<lb ed="X" n="0696a03"/><lb ed="R094" n="0055b18"/>衆生及與壽命，由此便生憎、愛二境。依於憎、愛，造種
<lb ed="X" n="0696a04"/><lb ed="R094" n="0056a01"/>種業。由妄業故，妄見流轉，謂人間、天上也。厭流轉者，
<lb ed="X" n="0696a05"/><lb ed="R094" n="0056a02"/>妄見涅槃，謂聲聞、緣覺也。由此不能入淸淨覺。此約
<lb ed="X" n="0696a06"/><lb ed="R094" n="0056a03"/>凡夫、二乘爲識所迷，動念、息念皆歸迷悶。迷智四相
<lb ed="X" n="0696a07"/><lb ed="R094" n="0056a04"/>者，由有無始本起無明，轉成賴耶，爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0696a0701" n="0696a0701"/><anchor xml:id="beg0696a0701" n="0696a0701"/>己<anchor xml:id="end0696a0701"/>主宰，相續求
<lb ed="X" n="0696a08"/><lb ed="R094" n="0056a05"/>道，皆不成就，以四相未脫故。如彼衆生微有所證，不
<lb ed="X" n="0696a09"/><lb ed="R094" n="0056a06"/>忘能證之智，是卽爲智所迷，名爲迷智我相。設悟能
<lb ed="X" n="0696a10"/><lb ed="R094" n="0056a07"/>證爲我，雖不認證，而於能悟不忘，是又爲智所迷，名
<lb ed="X" n="0696a11"/><lb ed="R094" n="0056a08"/>爲迷智人相。爲對彼我故，說名爲人。至又能了彼證
<lb ed="X" n="0696a12"/><lb ed="R094" n="0056a09"/>悟爲我、爲人，雖二皆不取，乃存有所了，是又爲智所
<lb ed="X" n="0696a13"/><lb ed="R094" n="0056a10"/>迷，名爲迷智衆生相。謂了此了彼，生生不<anchor xml:id="nkr_note_add_0696a1301" n="0696a1301"/><anchor xml:id="beg0696a1301" n="0696a1301"/>已<anchor xml:id="end0696a1301"/>故。若更
<lb ed="X" n="0696a14"/><lb ed="R094" n="0056a11"/>能覺彼能了及與所了，而獨以能覺爲眞，殊不知此
<lb ed="X" n="0696a15"/><lb ed="R094" n="0056a12"/>覺卽是一切業智，猶如命根，是最後爲智所迷，名爲
<lb ed="X" n="0696a16"/><lb ed="R094" n="0056a13"/>迷智壽者相。於此四相不復迷執，卽入淨覺。若更於
<lb ed="X" n="0696a17"/><lb ed="R094" n="0056a14"/>中起心照見一切覺者，皆爲塵垢障淨覺故。然此雖
<lb ed="X" n="0696a18"/><lb ed="R094" n="0056a15"/>分四相，其實惟一我執，故後文處處發明不離於我。
<lb ed="X" n="0696a19"/><lb ed="R094" n="0056a16"/>又有我者，一切煩惱因之而生，是爲大患，急須斷除。
<lb ed="X" n="0696a20"/><lb ed="R094" n="0056a17"/>觀後偈云：一切諸衆生，皆由執我愛，無始妄流轉，愛
<lb ed="X" n="0696a21"/><lb ed="R094" n="0056a18"/>憎生於心，諂曲存諸念，是故多迷悶，不能入覺城。其
<lb ed="X" n="0696a22"/><lb ed="R094" n="0056b01"/>意自見。此下卽是普覺章也。按普覺請問有五，由上
<lb ed="X" n="0696a23"/><lb ed="R094" n="0056b02"/>章勸依正修文云：末世衆生希望成道，無令求悟，惟
<lb ed="X" n="0696a24"/><lb ed="R094" n="0056b03"/>益多聞，但當精勤降伏煩惱。乃至云：求善知識，不墮
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0696b" n="0696b"/>
<lb ed="X" n="0696b01"/><lb ed="R094" n="0056b04"/>邪見。普覺意以末世衆生去佛漸遠，賢聖隱伏，邪法
<lb ed="X" n="0696b02"/><lb ed="R094" n="0056b05"/>增熾，初心道眼不明，眞似難免悞認，故初問使諸衆
<lb ed="X" n="0696b03"/><lb ed="R094" n="0056b06"/>生求何等人，蓋求佛於衆多人中指出求何等人爲
<lb ed="X" n="0696b04"/><lb ed="R094" n="0056b07"/>善知識。又旣求其人，必依其法，故次問依何等法，蓋
<lb ed="X" n="0696b05"/><lb ed="R094" n="0056b08"/>求佛說出於彼所說法中當依何等之法而爲軌持。
<lb ed="X" n="0696b06"/><lb ed="R094" n="0056b09"/>又旣依其法，必行其行，故三問行何等行，蓋求佛說
<lb ed="X" n="0696b07"/><lb ed="R094" n="0056b10"/>出於彼所行行中當以何等之行而爲專習。又旣行
<lb ed="X" n="0696b08"/><lb ed="R094" n="0056b11"/>其行，必有所得，故四問去何等病，蓋求佛說出於彼
<lb ed="X" n="0696b09"/><lb ed="R094" n="0056b12"/>所得眞似道中當去何等似病而存眞藥。又旣得其
<lb ed="X" n="0696b10"/><lb ed="R094" n="0056b13"/>道，還須發度生心，故五問云何發心，蓋求佛說出於
<lb ed="X" n="0696b11"/><lb ed="R094" n="0056b14"/>權、實、頓、漸、偏、圓中當云何而發度生之心。至觀如來
<lb ed="X" n="0696b12"/><lb ed="R094" n="0056b15"/>答處，答初問，則曰：求善知識欲修行者，當求一切正
<lb ed="X" n="0696b13"/><lb ed="R094" n="0056b16"/>知見人，不住人天，不著聞緣。答次問，則曰：身現塵勞，
<lb ed="X" n="0696b14"/><lb ed="R094" n="0056b17"/>心恒淸淨，示有諸過，常讚梵行。答三問，則曰：應當供
<lb ed="X" n="0696b15"/><lb ed="R094" n="0056b18"/>養，不惜身命，見彼示逆，不生惡心。答四問，則曰：所證
<lb ed="X" n="0696b16"/><lb ed="R094" n="0057a01"/>妙法應離四病：一、作，二、任，三、止，四、滅。答五問，則曰：一
<lb ed="X" n="0696b17"/><lb ed="R094" n="0057a02"/>切衆生，我皆令入究竟圓覺，於圓覺中，無取覺者。末
<lb ed="X" n="0696b18"/><lb ed="R094" n="0057a03"/>總結云：末世衆生果，其如是發心，自不墮諸邪見。齊
<lb ed="X" n="0696b19"/><lb ed="R094" n="0057a04"/>此<anchor xml:id="nkr_note_add_0696b1901" n="0696b1901"/><anchor xml:id="beg0696b1901" n="0696b1901"/>已<anchor xml:id="end0696b1901"/>前，爲四問四答。敎修分竟。第四，一問一答。示果
<lb ed="X" n="0696b20"/><lb ed="R094" n="0057a05"/>分中，卽圓覺菩薩章也。菩薩名圓覺者，謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0696b2001" n="0696b2001"/><anchor xml:id="beg0696b2001" n="0696b2001"/>已<anchor xml:id="end0696b2001"/>證圓滿
<lb ed="X" n="0696b21"/><lb ed="R094" n="0057a06"/>覺性，示居因門，乃過來人也。恐末世衆生，於修因證
<lb ed="X" n="0696b22"/><lb ed="R094" n="0057a07"/>果之際，悞正難分，故特爲出衆啓請，而云：我等今者，
<lb ed="X" n="0696b23"/><lb ed="R094" n="0057a08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0696b2301" n="0696b2301"/><anchor xml:id="beg0696b2301" n="0696b2301"/>已<anchor xml:id="end0696b2301"/>得開悟。謂我等親於佛前，蒙佛開示，於生信、發解、
<lb ed="X" n="0696b24"/><lb ed="R094" n="0057a09"/>起行，<anchor xml:id="nkr_note_add_0696b2401" n="0696b2401"/><anchor xml:id="beg0696b2401" n="0696b2401"/>已<anchor xml:id="end0696b2401"/>得開悟。至於證果，自應無悞，無庸更問矣。第
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0696c" n="0696c"/>
<lb ed="X" n="0696c01"/><lb ed="R094" n="0057a10"/>慮夫末世衆生，未得悟者，云何安居，修此圓覺淸淨
<lb ed="X" n="0696c02"/><lb ed="R094" n="0057a11"/>境界？按佛答通相方便，此前應有二義：一、隨分思察，
<lb ed="X" n="0696c03"/><lb ed="R094" n="0057a12"/>二、尅期修習。今二俱不問，而獨問云何安居者，扶戒
<lb ed="X" n="0696c04"/><lb ed="R094" n="0057a13"/>律故。修此圓覺淸淨境界者，爲所依之法體也。至問
<lb ed="X" n="0696c05"/><lb ed="R094" n="0057a14"/>三種淨觀，以何爲首者，亦爲末世未悟，意求如來於
<lb ed="X" n="0696c06"/><lb ed="R094" n="0057a15"/>事相中，另開方便，爲三觀之入手處也。至下如來答
<lb ed="X" n="0696c07"/><lb ed="R094" n="0057a16"/>處自知。按如來開示，有通相方便，有別相方便，有鈍
<lb ed="X" n="0696c08"/><lb ed="R094" n="0057a17"/>根修證。通相方便有四：一、隨分思察，二、尅期修習，三、
<lb ed="X" n="0696c09"/><lb ed="R094" n="0057a18"/>夏首安居，四、示無悞取。隨分思察者，謂主持伽藍，匡
<lb ed="X" n="0696c10"/><lb ed="R094" n="0057b01"/>徒領衆，有緣事故，不能專修，聽其隨分思察，如前普
<lb ed="X" n="0696c11"/><lb ed="R094" n="0057b02"/>眼章中所說。尅期修習者，若復無有他事因緣，當立
<lb ed="X" n="0696c12"/><lb ed="R094" n="0057b03"/>限期。長期百二十日，約上根，一期事辦，以四箇月爲
<lb ed="X" n="0696c13"/><lb ed="R094" n="0057b04"/>限也。中期百日，約中根，恐過長力倦，無若合中，促長
<lb ed="X" n="0696c14"/><lb ed="R094" n="0057b05"/>期於兩旬日也。下期八十日，約下根，一期不成，還容
<lb ed="X" n="0696c15"/><lb ed="R094" n="0057b06"/>再修，於中期仍減兩旬。如是則下根者種，中根者熟，
<lb ed="X" n="0696c16"/><lb ed="R094" n="0057b07"/>上根脫故。夏首安居者，謂尅定之期限未終，安居之
<lb ed="X" n="0696c17"/><lb ed="R094" n="0057b08"/>夏首<anchor xml:id="nkr_note_add_0696c1701" n="0696c1701"/><anchor xml:id="beg0696c1701" n="0696c1701"/>已<anchor xml:id="end0696c1701"/>至。若入衆安居，則修習之心約妄立；若固守
<lb ed="X" n="0696c18"/><lb ed="R094" n="0057b09"/>尅期，而安居之毗尼有違。如來懸念，預示以當作淸
<lb ed="X" n="0696c19"/><lb ed="R094" n="0057b10"/>淨菩薩止住，心離聲聞，不假徒衆。示無悞取者，謂求
<lb ed="X" n="0696c20"/><lb ed="R094" n="0057b11"/>菩薩道。入三期者，非彼從佛所聞一切境界，如事水、
<lb ed="X" n="0696c21"/><lb ed="R094" n="0057b12"/>事火、事天，奉時、奉方、奉塵，乃至二十五冥諦等，取之
<lb ed="X" n="0696c22"/><lb ed="R094" n="0057b13"/>而修，必招奇損，故示之以終不可取別相。方便亦四：
<lb ed="X" n="0696c23"/><lb ed="R094" n="0057b14"/>一、奢摩方便，二、三摩方便，三、禪那方便，四、徧修卽佛。
<lb ed="X" n="0696c24"/><lb ed="R094" n="0057b15"/>奢摩方便者，按前威德自在章所說三觀，皆約悟後
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0697a" n="0697a"/>
<lb ed="X" n="0697a01"/><lb ed="R094" n="0057b16"/>之修。今約末世未悟，修奢摩時，最初從何下手？故云
<lb ed="X" n="0697a02"/><lb ed="R094" n="0057b17"/>先取至靜。謂先觀一切衆生染著五欲，造種種業，從
<lb ed="X" n="0697a03"/><lb ed="R094" n="0057b18"/>此眼不著色，耳不取聲，鼻不染香，舌不貪味，乃至意
<lb ed="X" n="0697a04"/><lb ed="R094" n="0058a01"/>不攀緣，則至靜矣。此卽以至靜爲方便。其次又以末
<lb ed="X" n="0697a05"/><lb ed="R094" n="0058a02"/>世未悟，欲修三摩，最初從何處下手？故云先當憶想
<lb ed="X" n="0697a06"/><lb ed="R094" n="0058a03"/>諸佛菩薩，我當師之友之，倣修倣證。此卽以倣修倣
<lb ed="X" n="0697a07"/><lb ed="R094" n="0058a04"/>證爲方便。又其次亦以末世未悟，欲修禪那，最初從
<lb ed="X" n="0697a08"/><lb ed="R094" n="0058a05"/>何處下手？故云先取數門。蓋卽以數息觀爲方便。良
<lb ed="X" n="0697a09"/><lb ed="R094" n="0058a06"/>以奢摩中先取至靜，不得意則墮落無爲，滯於聲聞、
<lb ed="X" n="0697a10"/><lb ed="R094" n="0058a07"/>緣覺；三摩中倣修倣證，不得意則流注有爲，雜於凡
<lb ed="X" n="0697a11"/><lb ed="R094" n="0058a08"/>夫、外道。今則攝修證於數門，有爲不落；化至靜於計
<lb ed="X" n="0697a12"/><lb ed="R094" n="0058a09"/>息，無爲亦超。威德章禪那成時，超出礙、無礙境，此數
<lb ed="X" n="0697a13"/><lb ed="R094" n="0058a10"/>門乃其漸耳。徧修卽佛者，謂三種妙觀，皆爲成佛正
<lb ed="X" n="0697a14"/><lb ed="R094" n="0058a11"/>因，末世未悟，不得其門而入。今旣蒙各示方便，應卽
<lb ed="X" n="0697a15"/><lb ed="R094" n="0058a12"/>以方便深修，或觀觀皆能究竟，或三觀次第圓成，或
<lb ed="X" n="0697a16"/><lb ed="R094" n="0058a13"/>前後交互，或單雙齊零，或圓慧普照，圓合一切，如前
<lb ed="X" n="0697a17"/><lb ed="R094" n="0058a14"/>二十五輪，名爲徧修。但辦懇心，必成巨益，卽名如來
<lb ed="X" n="0697a18"/><lb ed="R094" n="0058a15"/>出現。此名別相方便。鈍根修證者，謂雖在末世，遇有
<lb ed="X" n="0697a19"/><lb ed="R094" n="0058a16"/>根性通利者，如上所說三觀周徧修習，依因致果，不
<lb ed="X" n="0697a20"/><lb ed="R094" n="0058a17"/>待言矣。設有根性遲鈍，屢修屢廢，皆由習業所障，應
<lb ed="X" n="0697a21"/><lb ed="R094" n="0058a18"/>當勤求懺悔此觀，不得復習彼觀，心不放捨，漸次求
<lb ed="X" n="0697a22"/><lb ed="R094" n="0058b01"/>證。此又世尊懸念末世，爲後後際衆生重結無盡未
<lb ed="X" n="0697a23"/><lb ed="R094" n="0058b02"/>來緣也。正宗分畢，次當流通，卽賢善首章也。據賢善
<lb ed="X" n="0697a24"/><lb ed="R094" n="0058b03"/>首菩薩請問有五：一、問此敎名字；二、問云何奉持；三、
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0697b" n="0697b"/>
<lb ed="X" n="0697b01"/><lb ed="R094" n="0058b04"/>問修習功德；四、問云何護持；五、問流布至地。如來答
<lb ed="X" n="0697b02"/><lb ed="R094" n="0058b05"/>中，文雖隱顯，義實相通。初云：是經名大方廣圓覺乃
<lb ed="X" n="0697b03"/><lb ed="R094" n="0058b06"/>至如來藏自性差別，汝當奉持。此顯答初二問也。次
<lb ed="X" n="0697b04"/><lb ed="R094" n="0058b07"/>云：依此修行，漸次增進，至於佛地。此隱顯答三五問
<lb ed="X" n="0697b05"/><lb ed="R094" n="0058b08"/>也<note place="inline">隱流布功德，顯修習至地</note>。向下一句勝大千寶施，半偈超？河沙
<lb ed="X" n="0697b06"/><lb ed="R094" n="0058b09"/>小乘，正顯功德無漏難思。至於頓悟漸修，聞信宣說，
<lb ed="X" n="0697b07"/><lb ed="R094" n="0058b10"/>卽是流布，亦通奉持。末云：汝善男子！當護末世是修
<lb ed="X" n="0697b08"/><lb ed="R094" n="0058b11"/>行者，無令惡魔及諸外道惱其身心，令生退屈。此答
<lb ed="X" n="0697b09"/><lb ed="R094" n="0058b12"/>第四護持問也。於時卽有火首金剛、大梵須彌、護國
<lb ed="X" n="0697b10"/><lb ed="R094" n="0058b13"/>天王、大力鬼王，各領眷屬，陳白佛言：我等守護是持
<lb ed="X" n="0697b11"/><lb ed="R094" n="0058b14"/>經人，令不退轉。由是觀之，此經自應永遠流通而無
<lb ed="X" n="0697b12"/><lb ed="R094" n="0058b15"/>壅滯也。</p>
<lb ed="X" n="0697b13"/><lb ed="R094" n="0058b16"/>
<lb ed="X" n="0697b14"/><lb ed="R094" n="0058b17"/><p xml:id="pX10p0697b1401">圓覺經析義疏大義<note place="inline">終</note></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0697b15"/>
<lb ed="X" n="0697b16"/>
<lb ed="X" n="0697b17"/>
<lb ed="X" n="0697b18"/>
<lb ed="X" n="0697b19"/>
<lb ed="X" n="0697b20"/>
<lb ed="X" n="0697b21"/>
<lb ed="X" n="0697b22"/>
<lb ed="X" n="0697b23"/>
<lb ed="X" n="0697b24"/>
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0697c" n="0697c"/>
<lb ed="X" n="0697c01"/>
<lb ed="X" n="0697c02"/>
<lb ed="X" n="0697c03"/>
<lb ed="X" n="0697c04"/>
<lb ed="X" n="0697c05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 263-B 圓覺經析義疏懸示</cb:mulu><head>No. 263-B
<lb ed="X" n="0697c06"/><lb ed="R094" n="0059a01"/> 圓覺經析義疏懸示</head>
<lb ed="X" n="0697c07"/>
<lb ed="X" n="0697c08"/><lb ed="R094" n="0059a02"/><byline cb:type="author">賢宗後學　通理　述</byline>
<lb ed="X" n="0697c09"/><lb ed="R094" n="0059a03"/><byline cb:type="other">嗣法門人　心興　較訂</byline>
<lb ed="X" n="0697c10"/><lb ed="R094" n="0059a04"/><lg type="regular" xml:id="lgX10p0697c1001"><l>歸命婆伽婆，</l><l>所宣修證法。</l><l><name role="" type="person">文殊師利</name>等，</l>
<lb ed="X" n="0697c11"/><lb ed="R094" n="0059a05"/><l>十二百千僧。</l><l>三寶大威神，</l><l>冥資蠡管意。</l>
<lb ed="X" n="0697c12"/><lb ed="R094" n="0059a06"/><l>佇思騰義路。</l><l>揮筆轉文乘。</l><l>用此攝含靈。</l>
<lb ed="X" n="0697c13"/><lb ed="R094" n="0059a07"/><l>速成圓覺慧。</l><l>觀門如法煉，</l><l>果海以時登。</l></lg>
<lb ed="X" n="0697c14"/><lb ed="R094" n="0059a08"/><p xml:id="pX10p0697c1401">將釋此經，啓以十門：一敎起因緣，二藏乘分攝，三
<lb ed="X" n="0697c15"/><lb ed="R094" n="0059a09"/>能被敎義，四所被機宜，五體性淺深，六宗趣通別，
<lb ed="X" n="0697c16"/><lb ed="R094" n="0059a10"/>七傳譯紀略，八註釋倡先，九總釋名題，十別解文
<lb ed="X" n="0697c17"/><lb ed="R094" n="0059a11"/>義。</p>
<lb ed="X" n="0697c18"/><lb ed="R094" n="0059a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第一敎起因緣</cb:mulu><p xml:id="pX10p0697c1801">第一、敎起因緣，有總有別。總爲酧因酧請，顯理度生。
<lb ed="X" n="0697c19"/><lb ed="R094" n="0059a13"/>若原佛本意，則惟爲一大事因緣，所謂欲令衆生
<lb ed="X" n="0697c20"/><lb ed="R094" n="0059a14"/>開佛知見，使得淸淨，故出現於世等是也。</p>
<lb ed="X" n="0697c21"/><lb ed="R094" n="0059a15"/><p xml:id="pX10p0697c2101">別則別。就當經有十所爲：一、爲示因行有本故。良
<lb ed="X" n="0697c22"/><lb ed="R094" n="0059a16"/>以欲行千里，貴在初步，設或因地不眞，自致果招
<lb ed="X" n="0697c23"/><lb ed="R094" n="0059a17"/>紆曲。爲示行本，故說此經。如文殊問本起因地，而
<lb ed="X" n="0697c24"/><lb ed="R094" n="0059a18"/>佛說一切如來皆依圓照淸淨覺相，永斷無明，方
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0698a" n="0698a"/>
<lb ed="X" n="0698a01"/><lb ed="R094" n="0059b01"/>成佛道等是也。二、爲示離幻卽覺故。良以金屑雖
<lb ed="X" n="0698a02"/><lb ed="R094" n="0059b02"/>貴，落眼成塵，設或一翳在眼，自致亂華盈空。爲示
<lb ed="X" n="0698a03"/><lb ed="R094" n="0059b03"/>遠離，故說此經。如普賢問：若彼衆生知如幻者，身
<lb ed="X" n="0698a04"/><lb ed="R094" n="0059b04"/>心亦幻，云何以幻還修於幻？若諸幻性一切盡滅，
<lb ed="X" n="0698a05"/><lb ed="R094" n="0059b05"/>則無有心，誰爲修行？云何復說修行如幻？若諸衆
<lb ed="X" n="0698a06"/><lb ed="R094" n="0059b06"/>生本不修行，於生死中常居幻化，曾不了知如幻
<lb ed="X" n="0698a07"/><lb ed="R094" n="0059b07"/>境界，令妄想心云何解脫？而如來答以種種幻化
<lb ed="X" n="0698a08"/><lb ed="R094" n="0059b08"/>皆生如來圓覺妙心，猶如空華從空而有，幻華雖
<lb ed="X" n="0698a09"/><lb ed="R094" n="0059b09"/>滅，空性不壞等是也。三、爲示修行漸次故。由上章
<lb ed="X" n="0698a10"/><lb ed="R094" n="0059b10"/>云：知幻卽離，不作方便；離幻卽覺，亦無漸次。然衆
<lb ed="X" n="0698a11"/><lb ed="R094" n="0059b11"/>生無始迷眞，久隨妄轉，不假思惟，云何便能知幻？
<lb ed="X" n="0698a12"/><lb ed="R094" n="0059b12"/>雖知是幻，旋知旋忘，云何便能住持？是須於無方
<lb ed="X" n="0698a13"/><lb ed="R094" n="0059b13"/>便中假說方便。蓋卽以思惟爲方便，亦卽以思惟
<lb ed="X" n="0698a14"/><lb ed="R094" n="0059b14"/>爲住持。思惟爲方便者，初心思惟是入手處，故爲
<lb ed="X" n="0698a15"/><lb ed="R094" n="0059b15"/>方便；次心思惟是正修不忘；後心思惟是漸次深
<lb ed="X" n="0698a16"/><lb ed="R094" n="0059b16"/>入，故總名住持。如是則一心入理思惟卽成觀行，
<lb ed="X" n="0698a17"/><lb ed="R094" n="0059b17"/>非彼散心思惟者所可比耳。如世尊答普眼云：彼
<lb ed="X" n="0698a18"/><lb ed="R094" n="0059b18"/>新學菩薩及末世衆生，欲求如來淨圓覺心，應當
<lb ed="X" n="0698a19"/><lb ed="R094" n="0060a01"/>正念遠離諸幻等。其爲示修行漸次者，在文歷歷
<lb ed="X" n="0698a20"/><lb ed="R094" n="0060a02"/>可證。四、爲示窮盡深疑故。由前文殊章云：一切如
<lb ed="X" n="0698a21"/><lb ed="R094" n="0060a03"/>來本起因地，皆依圓照淸淨覺相，永斷無明方成
<lb ed="X" n="0698a22"/><lb ed="R094" n="0060a04"/>佛道。普賢章云：一切衆生種種幻化，皆生如來圓
<lb ed="X" n="0698a23"/><lb ed="R094" n="0060a05"/>覺妙心。普眼章云：圓覺普照寂滅無二，諸佛世界
<lb ed="X" n="0698a24"/><lb ed="R094" n="0060a06"/>猶如空華，始知衆生本來成佛，生死涅槃猶如昨
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0698b" n="0698b"/>
<lb ed="X" n="0698b01"/><lb ed="R094" n="0060a07"/>夢。於是<name role="" type="person">金剛藏菩薩</name>通躡前三章所說，以成三種
<lb ed="X" n="0698b02"/><lb ed="R094" n="0060a08"/>深疑：一曰、若諸衆生本來成佛<note place="inline">此躡普眼章義</note>，何故復有
<lb ed="X" n="0698b03"/><lb ed="R094" n="0060a09"/>一切無明<note place="inline">此疑文殊章義</note>？二曰、若諸衆生無明本有<note place="inline">此躡普賢
<lb ed="X" n="0698b04"/><lb ed="R094" n="0060a10"/>章種種幻化皆生覺心，蓋無明亦幻化也</note>，何故復說本來成佛<note place="inline">此疑普眼章義</note>？
<lb ed="X" n="0698b05"/><lb ed="R094" n="0060a11"/>三曰、十方異生本成佛道後起無明<note place="inline">此躡普眼章衆生本成佛
<lb ed="X" n="0698b06"/><lb ed="R094" n="0060a12"/>道，普賢章幻化生於覺心</note>，一切如來何時復生一切煩惱<note place="inline">此疑文殊
<lb ed="X" n="0698b07"/><lb ed="R094" n="0060a13"/>章斷無明成佛道後應復起</note>？然此皆根心之疑，能障正信。而世
<lb ed="X" n="0698b08"/><lb ed="R094" n="0060a14"/>尊答以種種取捨皆是輪迴，未出輪迴而辯圓覺，
<lb ed="X" n="0698b09"/><lb ed="R094" n="0060a15"/>彼圓覺性卽同流轉等。其爲示窮盡深疑者，亦在
<lb ed="X" n="0698b10"/><lb ed="R094" n="0060a16"/>文歷歷可證。五、爲示離障順覺故。良以本覺淸淨
<lb ed="X" n="0698b11"/><lb ed="R094" n="0060a17"/>永絕數量，由依二障而現淺深，於是乃有五種性
<lb ed="X" n="0698b12"/><lb ed="R094" n="0060a18"/>起。如世尊答彌勒問云：欲泛如來大圓覺海，先當
<lb ed="X" n="0698b13"/><lb ed="R094" n="0060b01"/>發願勤斷二障。乃至云：依願修行漸斷諸障，障盡
<lb ed="X" n="0698b14"/><lb ed="R094" n="0060b02"/>願滿便登解脫淸淨法殿等。此爲離障故說此經
<lb ed="X" n="0698b15"/><lb ed="R094" n="0060b03"/>也。又以妙覺圓滿本無差別，由依始覺妄功用中，
<lb ed="X" n="0698b16"/><lb ed="R094" n="0060b04"/>於是乃有五種隨順，設不隨順終成違礙。如世尊
<lb ed="X" n="0698b17"/><lb ed="R094" n="0060b05"/>答淸淨慧偈云：淸淨慧當知，圓滿菩提性，無取亦
<lb ed="X" n="0698b18"/><lb ed="R094" n="0060b06"/>無證。覺與未覺時，漸次有差別。衆生爲解礙，菩薩
<lb ed="X" n="0698b19"/><lb ed="R094" n="0060b07"/>未離覺。入地永寂滅，大覺悉圓滿。末世諸衆生，心
<lb ed="X" n="0698b20"/><lb ed="R094" n="0060b08"/>不生虗妄。乃至云：雖有多方便，皆名隨順智。此爲
<lb ed="X" n="0698b21"/><lb ed="R094" n="0060b09"/>順覺，故說此經也。二義互成，故合爲一義明之。六、
<lb ed="X" n="0698b22"/><lb ed="R094" n="0060b10"/>爲示修必依觀故。良以末法行人，惟重頓悟，不貴
<lb ed="X" n="0698b23"/><lb ed="R094" n="0060b11"/>漸修。故頓悟必假禪觀，而漸修唯事力行。殊不知
<lb ed="X" n="0698b24"/><lb ed="R094" n="0060b12"/>捨禪觀而力行，終不免誤入岐途。故示修仍依禪
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0698c" n="0698c"/>
<lb ed="X" n="0698c01"/><lb ed="R094" n="0060b13"/>觀。如世尊答威德云：若諸菩薩悟淨圓覺<note place="inline">意顯下之奢摩，
<lb ed="X" n="0698c02"/><lb ed="R094" n="0060b14"/>乃悟後之修故</note>，以淨覺心取靜爲行。由澄諸念，覺識煩動，
<lb ed="X" n="0698c03"/><lb ed="R094" n="0060b15"/>靜慧發生，身心客塵從此永滅，便能內發寂靜輕
<lb ed="X" n="0698c04"/><lb ed="R094" n="0060b16"/>安<note place="inline">此明斷惑必依禪觀</note>。由寂靜故，十方世界諸如來心於中
<lb ed="X" n="0698c05"/><lb ed="R094" n="0060b17"/>顯現，如鏡中像<note place="inline">此明證眞必依禪觀</note>。此方便者，名奢摩他<note place="inline">輔行
<lb ed="X" n="0698c06"/><lb ed="R094" n="0060b18"/>而修，故以方便名之</note>。下之二觀，義可准思。末復結示云：此三
<lb ed="X" n="0698c07"/><lb ed="R094" n="0061a01"/>法門，皆是圓覺親近隨順，十方如來因此成佛等。
<lb ed="X" n="0698c08"/><lb ed="R094" n="0061a02"/>正顯進修必依此故。七、爲示輪觀隨修故。良以前
<lb ed="X" n="0698c09"/><lb ed="R094" n="0061a03"/>章三觀，似有次第。謂先修奢摩，次修三摩，後修禪
<lb ed="X" n="0698c10"/><lb ed="R094" n="0061a04"/>那。殊不知悟後之修，不必一定。蓋以能修之機不
<lb ed="X" n="0698c11"/><lb ed="R094" n="0061a05"/>同，所修之行亦異。但取其與能修相宜，與所修相
<lb ed="X" n="0698c12"/><lb ed="R094" n="0061a06"/>近。相宜則易用，相近則易成。或單修，或雙修，或圓
<lb ed="X" n="0698c13"/><lb ed="R094" n="0061a07"/>修，或單雙雙單隨意合修。設或自心不決，仍復各
<lb ed="X" n="0698c14"/><lb ed="R094" n="0061a08"/>安標記，志心求哀，依結開示。然亦觀觀互到，修修
<lb ed="X" n="0698c15"/><lb ed="R094" n="0061a09"/>可憑。設或溺於前章，未免失宜失近。因示輪觀，爲
<lb ed="X" n="0698c16"/><lb ed="R094" n="0061a10"/>行所依。如世尊答辯音偈云：無礙淸淨慧，皆依禪
<lb ed="X" n="0698c17"/><lb ed="R094" n="0061a11"/>定生。所謂奢摩他，三摩提禪那，三法頓漸修，有二
<lb ed="X" n="0698c18"/><lb ed="R094" n="0061a12"/>十五種。十方諸如來，三世修行者，無不因此法，而
<lb ed="X" n="0698c19"/><lb ed="R094" n="0061a13"/>得成菩提。是知未成菩提之前，六度萬行，皆依此
<lb ed="X" n="0698c20"/><lb ed="R094" n="0061a14"/>爲目也。八、爲示窮盡四相故。良以四相有二：一、迷
<lb ed="X" n="0698c21"/><lb ed="R094" n="0061a15"/>識四相，二、迷智四相。迷識四相，起於枝末無明，能
<lb ed="X" n="0698c22"/><lb ed="R094" n="0061a16"/>障小乘涅槃。迷智四相，起於根本無明，能障無上
<lb ed="X" n="0698c23"/><lb ed="R094" n="0061a17"/>菩提。今經淨業障菩薩求佛開悟法性，令衆作將
<lb ed="X" n="0698c24"/><lb ed="R094" n="0061a18"/>來眼，故世尊示以窮盡四相。如世尊答淨業云：一
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0699a" n="0699a"/>
<lb ed="X" n="0699a01"/><lb ed="R094" n="0061b01"/>切衆生，從無始來，妄想執有我、人、衆生及與壽命，
<lb ed="X" n="0699a02"/><lb ed="R094" n="0061b02"/>認四顚倒爲實我體，由此便生憎愛二境。於虗妄
<lb ed="X" n="0699a03"/><lb ed="R094" n="0061b03"/>體，重執虗妄。二妄相依，生妄業道。有妄業故，妄見
<lb ed="X" n="0699a04"/><lb ed="R094" n="0061b04"/>流轉。厭流轉者，妄見涅槃。由此不能入淸淨覺。此
<lb ed="X" n="0699a05"/><lb ed="R094" n="0061b05"/>示述識相也。又云：云何我相？謂諸衆生心所證者。
<lb ed="X" n="0699a06"/><lb ed="R094" n="0061b06"/><note place="inline">其心乃至證於如來淸淨涅槃，皆名我相。</note>云何人相？謂諸衆生心悟證
<lb ed="X" n="0699a07"/><lb ed="R094" n="0061b07"/>者。<note place="inline">悟已超過一切證者，悉爲人相。</note>云何衆生相？謂諸衆生心自證
<lb ed="X" n="0699a08"/><lb ed="R094" n="0061b08"/>悟所不及者。<note place="inline">了彼證悟，爲我爲人，不存證悟故。所不及，謂不及於心也。但於此存有所
<lb ed="X" n="0699a09"/><lb ed="R094" n="0061b09"/>了，名衆生相。</note>云何壽命相？謂諸衆生心照淸淨，覺所了
<lb ed="X" n="0699a10"/><lb ed="R094" n="0061b10"/>者。<note place="inline">一切業智所不自見，猶如命根，名壽者相。</note>此示迷智相也。二相窮盡，
<lb ed="X" n="0699a11"/><lb ed="R094" n="0061b11"/>乃入如來淸淨覺海，其意在文可見。九、爲示四病
<lb ed="X" n="0699a12"/><lb ed="R094" n="0061b12"/>應離故。良以作止任滅，藥病雙通，要在有住及與
<lb ed="X" n="0699a13"/><lb ed="R094" n="0061b13"/>無住。蓋無住則爲進修方便，是名爲藥。有住則爲
<lb ed="X" n="0699a14"/><lb ed="R094" n="0061b14"/>入道障緣，是名爲病。但爲藥之義，人或易見。爲病
<lb ed="X" n="0699a15"/><lb ed="R094" n="0061b15"/>之義，人所難明。故此經<anchor xml:id="nkr_note_add_0699a1501" n="0699a1501"/><anchor xml:id="beg0699a1501" n="0699a1501"/>但<anchor xml:id="end0699a1501"/>敎離病，設無住卽離也。
<lb ed="X" n="0699a16"/><lb ed="R094" n="0061b16"/>果其無住，則轉病爲藥矣。又作止任滅二對，互爲
<lb ed="X" n="0699a17"/><lb ed="R094" n="0061b17"/>藥病。以作則止治，止則作治。任則滅治，滅則任治。
<lb ed="X" n="0699a18"/><lb ed="R094" n="0061b18"/>古德云：住則印破，破則印住。乃善用此意者也。如
<lb ed="X" n="0699a19"/><lb ed="R094" n="0062a01"/>本經<name role="" type="person">普覺菩薩</name>問云：大悲世尊，快說禪病，令諸大
<lb ed="X" n="0699a20"/><lb ed="R094" n="0062a02"/>衆，得未曾有，心意蕩然，獲大安隱。而世尊答以末
<lb ed="X" n="0699a21"/><lb ed="R094" n="0062a03"/>世衆生，求善知識，當求一切正知見人，心不住相。
<lb ed="X" n="0699a22"/><lb ed="R094" n="0062a04"/>蓋以心不住相，自應能離四病。親近是人，將必不
<lb ed="X" n="0699a23"/><lb ed="R094" n="0062a05"/>墮邪見，而住四種病矣。十、爲示眞修實證故。由前
<lb ed="X" n="0699a24"/><lb ed="R094" n="0062a06"/>十位菩薩，相沿請問淨土，世尊如問而答。其於信
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0699b" n="0699b"/>
<lb ed="X" n="0699b01"/><lb ed="R094" n="0062a07"/>解修習之義，業<anchor xml:id="nkr_note_add_0699b0101" n="0699b0101"/><anchor xml:id="beg0699b0101" n="0699b0101"/>已<anchor xml:id="end0699b0101"/>極力發揮，應無餘蘊。其如說藥
<lb ed="X" n="0699b02"/><lb ed="R094" n="0062a08"/>不濟病軀，話餠何益飢腸。故於後二章，進示修必
<lb ed="X" n="0699b03"/><lb ed="R094" n="0062a09"/>眞修，證須實證。修必眞修者，要在尅期取功。如第
<lb ed="X" n="0699b04"/><lb ed="R094" n="0062a10"/>十一圓覺章云：若復無有他事因緣，卽建道場，當
<lb ed="X" n="0699b05"/><lb ed="R094" n="0062a11"/>立限期。長期百二十日，中期百日，下期八十日，安
<lb ed="X" n="0699b06"/><lb ed="R094" n="0062a12"/>置淨居等是也。證須實證者，務以究竟爲圓。如第
<lb ed="X" n="0699b07"/><lb ed="R094" n="0062a13"/>十二賢善首章云：是經惟顯如來境界，惟佛如來，
<lb ed="X" n="0699b08"/><lb ed="R094" n="0062a14"/>能盡宣說。若諸菩薩，及末世衆生，依此修行，漸次
<lb ed="X" n="0699b09"/><lb ed="R094" n="0062a15"/>增進，至於佛地等是也。此依一經大義，別示十緣，
<lb ed="X" n="0699b10"/><lb ed="R094" n="0062a16"/>微細分之，應有無盡。以此經直通於圓。如華嚴十
<lb ed="X" n="0699b11"/><lb ed="R094" n="0062a17"/>十無盡敎起因緣門竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0699b12"/><lb ed="R094" n="0062a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第二藏乘分攝</cb:mulu><p xml:id="pX10p0699b1201">第二、藏乘分攝者，謂如來一代聖敎，約想相含攝，有
<lb ed="X" n="0699b13"/><lb ed="R094" n="0062b01"/>三藏，有二藏。約修證權實，有三乘，有五乘。約品類
<lb ed="X" n="0699b14"/><lb ed="R094" n="0062b02"/>詳分，有九分，有十二分。應知此經於諸彼彼法中，
<lb ed="X" n="0699b15"/><lb ed="R094" n="0062b03"/>各何攝屬，故次第明之。</p>
<lb ed="X" n="0699b16"/><lb ed="R094" n="0062b04"/><p xml:id="pX10p0699b1601">言三藏者，一修多羅，亦名修妬路，或名素怛纜，蓋
<lb ed="X" n="0699b17"/><lb ed="R094" n="0062b05"/>梵音楚夏不同。此云契經，或翻爲線。按五印土呼
<lb ed="X" n="0699b18"/><lb ed="R094" n="0062b06"/>線、席經、井索，聖敎皆名修多羅。若爾，應翻聖敎。古
<lb ed="X" n="0699b19"/><lb ed="R094" n="0062b07"/>德見此方聖敎稱經，故分取席經。經字旣順此方，
<lb ed="X" n="0699b20"/><lb ed="R094" n="0062b08"/>亦不失彼聖敎之義。不取席線及井索者，此方不
<lb ed="X" n="0699b21"/><lb ed="R094" n="0062b09"/>貴故，非是聖敎故。<anchor xml:id="nkr_note_add_0699b2101" n="0699b2101"/><anchor xml:id="beg0699b2101" n="0699b2101"/>但<anchor xml:id="end0699b2101"/>經上加契字，乃借義助名，顯
<lb ed="X" n="0699b22"/><lb ed="R094" n="0062b10"/>是契理合機之經故。又經有多義，如雜心五義等，
<lb ed="X" n="0699b23"/><lb ed="R094" n="0062b11"/>見華嚴懸談。又雖有多義，不出貫攝。如佛地論云：
<lb ed="X" n="0699b24"/><lb ed="R094" n="0062b12"/>能貫能攝，故名爲經。謂依佛聖敎，貫穿所應說義，
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0699c" n="0699c"/>
<lb ed="X" n="0699c01"/><lb ed="R094" n="0062b13"/>攝持所應度生故。正說定學，兼通戒慧。二毗奈耶，
<lb ed="X" n="0699c02"/><lb ed="R094" n="0062b14"/>亦名毗尼，蓋梵音賒切耳。此云調伏，謂調練三業，
<lb ed="X" n="0699c03"/><lb ed="R094" n="0062b15"/>制伏過非故。調練通於止作，制伏唯明止持，就所
<lb ed="X" n="0699c04"/><lb ed="R094" n="0062b16"/>詮之行彰名。或翻爲滅，謂滅惑業，得滅果故。亦名
<lb ed="X" n="0699c05"/><lb ed="R094" n="0062b17"/>波羅提木叉，此翻別解脫，謂三業七支各別，防非
<lb ed="X" n="0699c06"/><lb ed="R094" n="0062b18"/>現前，無違犯故。又揀異道共及定共戒，故名爲別。
<lb ed="X" n="0699c07"/><lb ed="R094" n="0063a01"/>此從因得名，亦可言果，以解脫卽果也。亦翻隨順
<lb ed="X" n="0699c08"/><lb ed="R094" n="0063a02"/>解脫，謂隨順有爲、無爲二解脫果故。此從果得名，
<lb ed="X" n="0699c09"/><lb ed="R094" n="0063a03"/>亦可言因，以隨順卽因也。或名尸羅，具云翅怛羅，
<lb ed="X" n="0699c10"/><lb ed="R094" n="0063a04"/>此云淸涼，謂離熱惱因，得淸涼果故。此雙從因果
<lb ed="X" n="0699c11"/><lb ed="R094" n="0063a05"/>得名，正詮戒學，亦兼定慧。三阿毗達摩，亦名阿毗
<lb ed="X" n="0699c12"/><lb ed="R094" n="0063a06"/>曇，亦梵音賒切之異。此翻對法。法有二種：一勝義
<lb ed="X" n="0699c13"/><lb ed="R094" n="0063a07"/>法，所謂涅槃，是善是常，故名勝義。二法相法，通四
<lb ed="X" n="0699c14"/><lb ed="R094" n="0063a08"/>聖諦，世出世異，及因果異，故名法相。對亦有二：一
<lb ed="X" n="0699c15"/><lb ed="R094" n="0063a09"/>對向涅槃，二對觀四諦。其能對者，皆無漏淨慧及
<lb ed="X" n="0699c16"/><lb ed="R094" n="0063a10"/>相應心，所以對果、對境分二。對名舊譯爲無比法，
<lb ed="X" n="0699c17"/><lb ed="R094" n="0063a11"/>以無漏淨慧最爲勝故，此明惟依能對立名。亦名
<lb ed="X" n="0699c18"/><lb ed="R094" n="0063a12"/>優波提舍，此翻論議，謂問答辯論議邪正故。亦名
<lb ed="X" n="0699c19"/><lb ed="R094" n="0063a13"/>磨怛哩迦，此翻本母，以敎與義爲本爲母生解行
<lb ed="X" n="0699c20"/><lb ed="R094" n="0063a14"/>故。正詮慧學兼亦攝二。此三云何名藏？以含攝故。
<lb ed="X" n="0699c21"/><lb ed="R094" n="0063a15"/>今經何所攝屬？正屬經藏，始終多說定故。若以此
<lb ed="X" n="0699c22"/><lb ed="R094" n="0063a16"/>攝彼亦兼餘二，以普眼章遠離諸幻、圓覺章三月
<lb ed="X" n="0699c23"/><lb ed="R094" n="0063a17"/>安居，皆重戒故。十二大士相沿致問，淨土世尊如
<lb ed="X" n="0699c24"/><lb ed="R094" n="0063a18"/>問而答，同論議故。言二藏者：一、聲聞藏，二、菩薩藏。
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0700a" n="0700a"/>
<lb ed="X" n="0700a01"/><lb ed="R094" n="0063b01"/>卽前三藏詮示聲聞理行果故名聲聞藏，全示菩
<lb ed="X" n="0700a02"/><lb ed="R094" n="0063b02"/>薩理行果故名菩薩藏。不開辟支者，以辟支多不
<lb ed="X" n="0700a03"/><lb ed="R094" n="0063b03"/>借敎出無佛世，佛在世時攝屬聲聞，以與聲聞理
<lb ed="X" n="0700a04"/><lb ed="R094" n="0063b04"/>果同故。若以敎行別者，亦可聞三乘爲三藏，但古
<lb ed="X" n="0700a05"/><lb ed="R094" n="0063b05"/>皆不開，今亦應爾。若明攝屬者，此經屬菩薩藏攝，
<lb ed="X" n="0700a06"/><lb ed="R094" n="0063b06"/>以經中雖存聲聞之名，不取聲聞理行果故。如彌
<lb ed="X" n="0700a07"/><lb ed="R094" n="0063b07"/>勒章云：若謂末世一切衆生於大圓覺起增上心，
<lb ed="X" n="0700a08"/><lb ed="R094" n="0063b08"/>當發菩薩淸淨大願，應作是言：願我今者住佛圓
<lb ed="X" n="0700a09"/><lb ed="R094" n="0063b09"/>覺求善知識，莫値外道及與二乘。又淨業章云：一
<lb ed="X" n="0700a10"/><lb ed="R094" n="0063b10"/>切衆生認四顚倒爲實我體，乃至云有妄業故妄
<lb ed="X" n="0700a11"/><lb ed="R094" n="0063b11"/>見流轉，厭流轉者妄見涅槃，由此不能入淸淨覺。
<lb ed="X" n="0700a12"/><lb ed="R094" n="0063b12"/>又圓覺章云：若經夏首三月安居，卽於佛前作如
<lb ed="X" n="0700a13"/><lb ed="R094" n="0063b13"/>是言：我今敬請不依聲聞，當與十方如來及大菩
<lb ed="X" n="0700a14"/><lb ed="R094" n="0063b14"/>薩三月安居，爲修菩薩無上妙覺大因緣故不繫
<lb ed="X" n="0700a15"/><lb ed="R094" n="0063b15"/>徒衆等。如是語類皆欲揀棄小道，唯取菩薩理行
<lb ed="X" n="0700a16"/><lb ed="R094" n="0063b16"/>果也。</p>
<lb ed="X" n="0700a17"/><lb ed="R094" n="0063b17"/><p xml:id="pX10p0700a1701">言三乘者，一聲聞乘，依四諦法慇勤精進，欲速出
<lb ed="X" n="0700a18"/><lb ed="R094" n="0063b18"/>三界自求涅槃。法華云：如彼諸子爲求羊車出於
<lb ed="X" n="0700a19"/><lb ed="R094" n="0064a01"/>火宅。二辟支乘，依因緣法慇勤精進求自然慧，樂
<lb ed="X" n="0700a20"/><lb ed="R094" n="0064a02"/>獨善寂深知諸法因緣。法華云：如彼諸子爲求鹿
<lb ed="X" n="0700a21"/><lb ed="R094" n="0064a03"/>車出於火宅。三菩薩乘，依六度法勤修精進求一
<lb ed="X" n="0700a22"/><lb ed="R094" n="0064a04"/>切智，利益天人度脫一切。法華云：如彼諸子爲求
<lb ed="X" n="0700a23"/><lb ed="R094" n="0064a05"/>牛車出於火宅。然有權有實，若住相之行因果歷
<lb ed="X" n="0700a24"/><lb ed="R094" n="0064a06"/>別則名爲權，若從性起修因果該徹則名爲實。若
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0700b" n="0700b"/>
<lb ed="X" n="0700b01"/><lb ed="R094" n="0064a07"/>明攝屬者，此經屬菩薩乘攝，以經中問處答處多
<lb ed="X" n="0700b02"/><lb ed="R094" n="0064a08"/>言爲菩薩故。又賢善首章云：若諸菩薩及末世衆
<lb ed="X" n="0700b03"/><lb ed="R094" n="0064a09"/>生，依此增進至於佛地，如是則唯實一分攝。以是
<lb ed="X" n="0700b04"/><lb ed="R094" n="0064a10"/>悟後之修，修卽無修，如威德章奢摩三摩等皆云
<lb ed="X" n="0700b05"/><lb ed="R094" n="0064a11"/>悟淨圓覺，以淨覺心修故不屬餘二，其義可知。若
<lb ed="X" n="0700b06"/><lb ed="R094" n="0064a12"/>以此攝彼亦可通收，以此經直通於圓，包含無量
<lb ed="X" n="0700b07"/><lb ed="R094" n="0064a13"/>乘故。又賢善首章云：是經名爲頓敎大乘，頓機衆
<lb ed="X" n="0700b08"/><lb ed="R094" n="0064a14"/>生從此開悟，亦攝漸修一切羣品，譬如大海不讓
<lb ed="X" n="0700b09"/><lb ed="R094" n="0064a15"/>小流。</p>
<lb ed="X" n="0700b10"/><lb ed="R094" n="0064a16"/><p xml:id="pX10p0700b1001">言五乘者：一、人天乘，依戒善禪定之法，求下界五
<lb ed="X" n="0700b11"/><lb ed="R094" n="0064a17"/>欲及上二界淨妙之樂，法華經喩以最小之車。二、
<lb ed="X" n="0700b12"/><lb ed="R094" n="0064a18"/>聲聞乘，三、辟支乘，四、菩薩乘，此三卽上之三乘。五、
<lb ed="X" n="0700b13"/><lb ed="R094" n="0064b01"/>佛乘，依萬行因華嚴一乘道果，法華經喩以大白
<lb ed="X" n="0700b14"/><lb ed="R094" n="0064b02"/>牛車。如云：若是長者，乃至不與最小一車，猶不虗
<lb ed="X" n="0700b15"/><lb ed="R094" n="0064b03"/>妄，何況長者自知財富無量，欲饒益諸子，等與大
<lb ed="X" n="0700b16"/><lb ed="R094" n="0064b04"/>車。是蓋以最小之車喩人天，等與大車喩佛乘也。
<lb ed="X" n="0700b17"/><lb ed="R094" n="0064b05"/>若明攝屬者，此經屬佛乘攝。如文殊發起則曰：願
<lb ed="X" n="0700b18"/><lb ed="R094" n="0064b06"/>爲此會諸來法衆，說於如來本起淸淨因地法行。
<lb ed="X" n="0700b19"/><lb ed="R094" n="0064b07"/>賢善流通則曰：是經唯顯如來境界。是則因爲果
<lb ed="X" n="0700b20"/><lb ed="R094" n="0064b08"/>設，果成因絕，尙不屬於菩薩，況夫餘乘。若以此攝
<lb ed="X" n="0700b21"/><lb ed="R094" n="0064b09"/>彼，雖人天不遺，譬夫一雲一雨，三草二木，隨分受
<lb ed="X" n="0700b22"/><lb ed="R094" n="0064b10"/>潤。試看如來說此經<anchor xml:id="nkr_note_add_0700b2201" n="0700b2201"/><anchor xml:id="beg0700b2201" n="0700b2201"/>已<anchor xml:id="end0700b2201"/>，一切大衆聞皆歡喜，信受
<lb ed="X" n="0700b23"/><lb ed="R094" n="0064b11"/>奉行，則人天普攝之義，可以意會。</p>
<lb ed="X" n="0700b24"/><lb ed="R094" n="0064b12"/><p xml:id="pX10p0700b2401">言九分十二分者，通論聖敎有十二分：一修多羅，
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0700c" n="0700c"/>
<lb ed="X" n="0700c01"/><lb ed="R094" n="0064b13"/>此云契經<note place="inline">謂十一分及三藏中正文之外，餘有前後相承貫穿契合等義，別爲修多羅分</note>。
<lb ed="X" n="0700c02"/><lb ed="R094" n="0064b14"/>二祇夜，此云重頌。三和伽羅，此云授記。四伽陀，此
<lb ed="X" n="0700c03"/><lb ed="R094" n="0064b15"/>云孤起頌。五優陀那，此云自說。六尼陀那，此云因
<lb ed="X" n="0700c04"/><lb ed="R094" n="0064b16"/>緣。七阿波陀那，此云譬喩。八伊帝目多伽，此云本
<lb ed="X" n="0700c05"/><lb ed="R094" n="0064b17"/>事。九闍陀伽，此云本生。十毗佛略，此云方廣。十一
<lb ed="X" n="0700c06"/><lb ed="R094" n="0064b18"/>阿浮達摩，此云未曾有。十二優波提舍，此云論議。
<lb ed="X" n="0700c07"/><lb ed="R094" n="0065a01"/>孤山云長行<note place="inline">契經</note>。重頌幷授記、孤起，無問而自說。因
<lb ed="X" n="0700c08"/><lb ed="R094" n="0065a02"/>緣、譬喩及本事、本生、方廣、未曾有、論議，俱成十二
<lb ed="X" n="0700c09"/><lb ed="R094" n="0065a03"/>名。廣如大論三十三。九分者，大小暫分，如法華小
<lb ed="X" n="0700c10"/><lb ed="R094" n="0065a04"/>乘唯九部<note place="inline">方便品偈云：我此九部法，隨順衆生說</note>。古德釋云：小乘談
<lb ed="X" n="0700c11"/><lb ed="R094" n="0065a05"/>理狹隘，故無方廣<note place="inline">非是全無，但無至方至廣</note>。不言成佛，故無授
<lb ed="X" n="0700c12"/><lb ed="R094" n="0065a06"/>記<note place="inline">非全無記，但無授記成佛</note>。請問方說，故無自說<note place="inline">非是全無，但非直指</note>。按
<lb ed="X" n="0700c13"/><lb ed="R094" n="0065a07"/>智論說，大乘亦惟九部。古德釋云：大乘多直顯，故
<lb ed="X" n="0700c14"/><lb ed="R094" n="0065a08"/>無因緣<note place="inline">非是全無，但不類戒因事制</note>、譬喩<note place="inline">非是全無，但不同信必喩誘</note>、論議
<lb ed="X" n="0700c15"/><lb ed="R094" n="0065a09"/><note place="inline">非是全無，但不至算沙自困</note>之三。又古德云：部恐濫部秩，後易
<lb ed="X" n="0700c16"/><lb ed="R094" n="0065a10"/>爲分。若明攝屬者，十二分中，此經正屬方廣。以題
<lb ed="X" n="0700c17"/><lb ed="R094" n="0065a11"/>稱大方廣，故兼通八分。大疏云：貫攝之義通故<note place="inline">卽該
<lb ed="X" n="0700c18"/><lb ed="R094" n="0065a12"/>契經</note>，正宗一一有重頌故<note place="inline">卽該祇夜</note>，記安心人成就佛智
<lb ed="X" n="0700c19"/><lb ed="R094" n="0065a13"/>故<note place="inline">卽該授記</note>，因請方說故<note place="inline">卽該因緣</note>，說佛因地法行故<note place="inline">卽該本事</note>，
<lb ed="X" n="0700c20"/><lb ed="R094" n="0065a14"/>六度非因、涅槃非果<note place="inline">卽該未有</note>，二十七喩故<note place="inline">卽該譬喩</note>，普賢
<lb ed="X" n="0700c21"/><lb ed="R094" n="0065a15"/>有徵、剛藏有難故<note place="inline">卽該論議</note>。唯不攝伽陀、自說、本生等
<lb ed="X" n="0700c22"/><lb ed="R094" n="0065a16"/>三也。問：契經居多，何非彼攝？答：藏中契經<anchor xml:id="nkr_note_add_0700c2201" n="0700c2201"/><anchor xml:id="beg0700c2201" n="0700c2201"/>已<anchor xml:id="end0700c2201"/>全攝
<lb ed="X" n="0700c23"/><lb ed="R094" n="0065a17"/>故，分中契經此但少分。藏乘分攝竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0700c24"/><lb ed="R094" n="0065a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第三能被敎義</cb:mulu><p xml:id="pX10p0700c2401">第三、能被敎義者，謂敎海冲深，法雲彌漫，智光無際，
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0701a" n="0701a"/>
<lb ed="X" n="0701a01"/><lb ed="R094" n="0065b01"/>妙變莫窮。以無言之言，詮言絕之理；運無變之變，
<lb ed="X" n="0701a02"/><lb ed="R094" n="0065b02"/>應變態之機。機差敎殊，義分多種，亦有不分，得少
<lb ed="X" n="0701a03"/><lb ed="R094" n="0065b03"/>失多。今將有分，略爲三章：一、約宗分敎，二、約論辯
<lb ed="X" n="0701a04"/><lb ed="R094" n="0065b04"/>義，三、會通淺深。言約宗分敎者，西竺、東夏弘闡之
<lb ed="X" n="0701a05"/><lb ed="R094" n="0065b05"/>流，於一代聖言，或含爲一敎，或開爲二三，再開之
<lb ed="X" n="0701a06"/><lb ed="R094" n="0065b06"/>而至四五，人兼緇素，凡有一十八家。甲順乙違，難
<lb ed="X" n="0701a07"/><lb ed="R094" n="0065b07"/>盡他宗，事精理備，無越賢首。因依賢首祖師，略述
<lb ed="X" n="0701a08"/><lb ed="R094" n="0065b08"/>五敎。</p>
<lb ed="X" n="0701a09"/><lb ed="R094" n="0065b09"/><p xml:id="pX10p0701a0901">一、小乘敎亦名愚法，二乘敎異大乘故、逐機設故、
<lb ed="X" n="0701a10"/><lb ed="R094" n="0065b10"/>隨他語故，說諸法數一向差別，以其揀邪正、辯聖
<lb ed="X" n="0701a11"/><lb ed="R094" n="0065b11"/>凡、明因果、分欣厭。然其所說法數唯七十五，但說
<lb ed="X" n="0701a12"/><lb ed="R094" n="0065b12"/>人空不明法空，縱說法空少不明顯，唯依六識三
<lb ed="X" n="0701a13"/><lb ed="R094" n="0065b13"/>毒建立染淨根本，未盡法源故多諍論。</p>
<lb ed="X" n="0701a14"/><lb ed="R094" n="0065b14"/><p xml:id="pX10p0701a1401">二、大乘始敎，亦名分敎。但明諸法皆空，未盡大乘
<lb ed="X" n="0701a15"/><lb ed="R094" n="0065b15"/>法理，故名爲始。但明一切法相，有成佛，有不成佛，
<lb ed="X" n="0701a16"/><lb ed="R094" n="0065b16"/>故名爲分。廣談法相，少及法性。其所云性，亦是相
<lb ed="X" n="0701a17"/><lb ed="R094" n="0065b17"/>數。說有百法，決擇分明，故少諍論。</p>
<lb ed="X" n="0701a18"/><lb ed="R094" n="0065b18"/><p xml:id="pX10p0701a1801">三、終敎，亦名實敎。謂明緣起無性，一切皆如定性；
<lb ed="X" n="0701a19"/><lb ed="R094" n="0066a01"/>二乘無性，闡提悉當成佛。方盡大乘至極之說，故
<lb ed="X" n="0701a20"/><lb ed="R094" n="0066a02"/>名爲終。以稱實理，故名爲實。多談法性，少及法相。
<lb ed="X" n="0701a21"/><lb ed="R094" n="0066a03"/>其所云相，亦會歸性。盡大乘說，故無諍論。</p>
<lb ed="X" n="0701a22"/><lb ed="R094" n="0066a04"/><p xml:id="pX10p0701a2201">四、一乘頓敎，但一念不生卽名爲佛，不依地位漸
<lb ed="X" n="0701a23"/><lb ed="R094" n="0066a05"/>次而說。如思益經云：得諸法正性者，不從一地至
<lb ed="X" n="0701a24"/><lb ed="R094" n="0066a06"/>於一地。楞伽經云：初地卽爲八，乃至無所有。何次
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0701b" n="0701b"/>
<lb ed="X" n="0701b01"/><lb ed="R094" n="0066a07"/>等旣不同前漸次修行，又不同後圓融具德，故名
<lb ed="X" n="0701b02"/><lb ed="R094" n="0066a08"/>爲頓。總不說法相，惟辯眞性，一切所有惟是妄想，
<lb ed="X" n="0701b03"/><lb ed="R094" n="0066a09"/>一切法界惟是絕言，五法、三自性皆空，八識、二無
<lb ed="X" n="0701b04"/><lb ed="R094" n="0066a10"/>我俱遣，呵敎勸離，毀相泯心，生心卽妄，不生卽佛，
<lb ed="X" n="0701b05"/><lb ed="R094" n="0066a11"/>亦無佛無不佛，無生無不生，如淨名、默住等，別爲
<lb ed="X" n="0701b06"/><lb ed="R094" n="0066a12"/>一類離念機故，亦爲對治空、有、俱三種著相人故。
<lb ed="X" n="0701b07"/><lb ed="R094" n="0066a13"/>五、圓敎，謂統該前四圓滿具足，一位卽一切位，一
<lb ed="X" n="0701b08"/><lb ed="R094" n="0066a14"/>切位卽一位，十信滿心卽攝五位成等正覺，故名
<lb ed="X" n="0701b09"/><lb ed="R094" n="0066a15"/>爲圓。所說惟是無盡法界，性海圓融，緣起無礙，相
<lb ed="X" n="0701b10"/><lb ed="R094" n="0066a16"/>卽相入，如因陀羅網重重無際，微細相容，主伴無
<lb ed="X" n="0701b11"/><lb ed="R094" n="0066a17"/>盡。</p><p xml:id="pX10p0701b1102" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0701b1101" n="0701b1101"/><anchor xml:id="beg0701b1101" n="0701b1101"/>已<anchor xml:id="end0701b1101"/>上略出各義，令知大端。若廣辨所詮，及斷
<lb ed="X" n="0701b12"/><lb ed="R094" n="0066a18"/>證分齊，具如華嚴懸談，並賢首敎儀等書。</p>
<lb ed="X" n="0701b13"/><lb ed="R094" n="0066b01"/><p xml:id="pX10p0701b1301">言約論辨義者，佛敎本乎一心，心有差別，則敎有
<lb ed="X" n="0701b14"/><lb ed="R094" n="0066b02"/>支異。故如來說敎，說此心也；諸祖判敎，判此心也。
<lb ed="X" n="0701b15"/><lb ed="R094" n="0066b03"/>今卽以起信論中一心差別，以明五重敎義。准起
<lb ed="X" n="0701b16"/><lb ed="R094" n="0066b04"/>信論，初惟以一心爲本源<note place="inline">論云：所言法者，謂衆生心，是心則攝一切世間、
<lb ed="X" n="0701b17"/><lb ed="R094" n="0066b05"/>出世間法</note>，卽圓敎分齊。二、依一心開二門：一者、心眞如
<lb ed="X" n="0701b18"/><lb ed="R094" n="0066b06"/>門<note place="inline">所謂心性不生不滅</note>，卽頓敎分齊；始敎空宗亦密示此門，
<lb ed="X" n="0701b19"/><lb ed="R094" n="0066b07"/>以彼不知如來遣相卽爲顯性，故非彼分。二者、心
<lb ed="X" n="0701b20"/><lb ed="R094" n="0066b08"/>生滅門<note place="inline">謂依如來藏有生滅心，所謂不生不滅與生滅和合，名爲阿賴耶識</note>，卽終敎
<lb ed="X" n="0701b21"/><lb ed="R094" n="0066b09"/>分齊；分敎相宗亦密示此門，以彼不知佛說賴耶
<lb ed="X" n="0701b22"/><lb ed="R094" n="0066b10"/>通如來藏，故非彼分。三、依生滅門明二義：一者、覺
<lb ed="X" n="0701b23"/><lb ed="R094" n="0066b11"/>義<note place="inline">謂心體離念，離念相者，等虛空界，卽是如來平等法身</note>，卽始敎空宗分齊。
<lb ed="X" n="0701b24"/><lb ed="R094" n="0066b12"/>二者、不覺義<note place="inline">謂不如實知眞如法一故</note>。四、依此義生三細：一、依
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0701c" n="0701c"/>
<lb ed="X" n="0701c01"/><lb ed="R094" n="0066b13"/>不覺故心動，名業相；二、依動故能見，名轉相；三、依
<lb ed="X" n="0701c02"/><lb ed="R094" n="0066b14"/>能見故境界妄現，名現相。五、依此相生六粗：一、智
<lb ed="X" n="0701c03"/><lb ed="R094" n="0066b15"/>相，二、相續相<note place="inline">謂依智起念不斷，卽法執分別</note>，三、執取相<note place="inline">謂妄生執取，卽我執
<lb ed="X" n="0701c04"/><lb ed="R094" n="0066b16"/>俱生</note>，四、計名字相<note place="inline">謂妄計名字，卽我執分別</note>，卽小敎分齊<note place="inline">以斷我執，證我
<lb ed="X" n="0701c05"/><lb ed="R094" n="0066b17"/>空，是小敎義故</note>，五、起業相<note place="inline">謂循名造業</note>，六、業繫苦相<note place="inline">謂隨業受報</note>，卽
<lb ed="X" n="0701c06"/><lb ed="R094" n="0066b18"/>人天分齊<note place="inline">又六道業報，卽苦、空、觀等之方便，亦小敎分齊</note>。</p>
<lb ed="X" n="0701c07"/><lb ed="R094" n="0067a01"/><p xml:id="pX10p0701c0701">言會通淺深者，此經正屬頓敎，兼攝小、始、終三，直
<lb ed="X" n="0701c08"/><lb ed="R094" n="0067a02"/>通乎圓。如賢善首章云：是經名爲頓敎，大乘頓機，
<lb ed="X" n="0701c09"/><lb ed="R094" n="0067a03"/>衆生從此開悟。其正屬頓敎可知。又云：亦攝漸修
<lb ed="X" n="0701c10"/><lb ed="R094" n="0067a04"/>一切羣品，譬如大海，不讓小流。其兼攝小、始、終三
<lb ed="X" n="0701c11"/><lb ed="R094" n="0067a05"/>可知。又云：乃至蚊<g ref="#CB00044">䖟</g>及阿修羅，飮其水者，皆得充
<lb ed="X" n="0701c12"/><lb ed="R094" n="0067a06"/>滿。其直通乎圓可知。以飮水多少，皆具百川味故。
<lb ed="X" n="0701c13"/><lb ed="R094" n="0067a07"/>此約賢善首章，通以會通。若別以會通者，敎各有
<lb ed="X" n="0701c14"/><lb ed="R094" n="0067a08"/>文，散在十一章中，繁不具悉。所冀學賢首者，當體
<lb ed="X" n="0701c15"/><lb ed="R094" n="0067a09"/>心會敎，借敎通經，則經可通，而敎可會矣。能被敎
<lb ed="X" n="0701c16"/><lb ed="R094" n="0067a10"/>義竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0701c17"/><lb ed="R094" n="0067a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第四所被機宜</cb:mulu><p xml:id="pX10p0701c1701">第四、所被機宜者，夫敎因機設，機以敎成。上說敎義，
<lb ed="X" n="0701c18"/><lb ed="R094" n="0067a12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0701c1801" n="0701c1801"/><anchor xml:id="beg0701c1801" n="0701c1801"/>已<anchor xml:id="end0701c1801"/>知能被宏深；今示機宜，略彰所被廣大。復分兩
<lb ed="X" n="0701c19"/><lb ed="R094" n="0067a13"/>門，以盡揀收：一、遵古所判，二、依經所明。</p>
<lb ed="X" n="0701c20"/><lb ed="R094" n="0067a14"/><p xml:id="pX10p0701c2001">言遵古所判者，依古德開爲二門：一料揀，二普收。
<lb ed="X" n="0701c21"/><lb ed="R094" n="0067a15"/>料揀非機，則有五種：一謂樂著名相，以文爲解者；
<lb ed="X" n="0701c22"/><lb ed="R094" n="0067a16"/>二謂繫滯行位，高推聖境者；三謂情尙於空，觸言
<lb ed="X" n="0701c23"/><lb ed="R094" n="0067a17"/>賓無者；四謂自恃天眞，輕厭進修者；五謂固執先
<lb ed="X" n="0701c24"/><lb ed="R094" n="0067a18"/>聞，擔蔴棄金者。如是皆名非機，反是皆機。若普收
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0702a" n="0702a"/>
<lb ed="X" n="0702a01"/><lb ed="R094" n="0067b01"/>者，則一切衆生皆有佛性，但得聞之，無不獲益。宿
<lb ed="X" n="0702a02"/><lb ed="R094" n="0067b02"/>機深者悟入，淺者信解。都無宿種者，結緣成種。食
<lb ed="X" n="0702a03"/><lb ed="R094" n="0067b03"/>金剛喩，可爲譬也。</p>
<lb ed="X" n="0702a04"/><lb ed="R094" n="0067b04"/><p xml:id="pX10p0702a0401">言依經所明者，亦有料揀、普收二門。料揀者，按淨
<lb ed="X" n="0702a05"/><lb ed="R094" n="0067b05"/>業、普覺二章，俱有十種非機：一者有妄業道妄見
<lb ed="X" n="0702a06"/><lb ed="R094" n="0067b06"/>流轉，此六道凡夫堅執四相者。二者厭流轉者妄
<lb ed="X" n="0702a07"/><lb ed="R094" n="0067b07"/>見涅槃，此小敎二乘厭有趣空者。結此二種，文云：
<lb ed="X" n="0702a08"/><lb ed="R094" n="0067b08"/>是故動念及與息念皆歸迷悶。故知非機。三者心
<lb ed="X" n="0702a09"/><lb ed="R094" n="0067b09"/>有所證顯有能證，此住位菩薩猶有微細我相，以
<lb ed="X" n="0702a10"/><lb ed="R094" n="0067b10"/>能證卽我故。四者悟證有我不復認證，此行位菩
<lb ed="X" n="0702a11"/><lb ed="R094" n="0067b11"/>薩猶有微細人相，以超我卽人故。五者了彼證悟
<lb ed="X" n="0702a12"/><lb ed="R094" n="0067b12"/>不住我人，此向位菩薩猶有微細生相，以存有所
<lb ed="X" n="0702a13"/><lb ed="R094" n="0067b13"/>了卽衆生相故。六者心照淸淨覺所了者，此地位
<lb ed="X" n="0702a14"/><lb ed="R094" n="0067b14"/>菩薩猶有微細壽者。然旣心照淸淨，則了<anchor xml:id="nkr_note_add_0702a1401" n="0702a1401"/><anchor xml:id="beg0702a1401" n="0702a1401"/>已<anchor xml:id="end0702a1401"/>不存，
<lb ed="X" n="0702a15"/><lb ed="R094" n="0067b15"/>當下卽是。若更起心覺彼所以能了之者，此覺則
<lb ed="X" n="0702a16"/><lb ed="R094" n="0067b16"/>是一切業智<note place="inline">業識上微細分別</note>所不自見<note place="inline">業智不能照破自<anchor xml:id="nkr_note_add_0702a1601" n="0702a1601"/><anchor xml:id="beg0702a1601" n="0702a1601"/>己<anchor xml:id="end0702a1601"/>，如眼不自
<lb ed="X" n="0702a17"/><lb ed="R094" n="0067b17"/>見</note>，猶如命根卽壽者相故。結此四相，文云：末世衆
<lb ed="X" n="0702a18"/><lb ed="R094" n="0067b18"/>生不了四相，雖經多劫勤苦修道，但名有爲，終不
<lb ed="X" n="0702a19"/><lb ed="R094" n="0068a01"/>能成一切聖果。故知非機。此上共六種，詳見淨業
<lb ed="X" n="0702a20"/><lb ed="R094" n="0068a02"/>章中。七者我於本心作種種行<note place="inline">此名作病</note>，揀云彼圓覺
<lb ed="X" n="0702a21"/><lb ed="R094" n="0068a03"/>性非作得故<note place="inline">此顯非機</note>；八者任彼一切隨諸法性<note place="inline">此名任病</note>，
<lb ed="X" n="0702a22"/><lb ed="R094" n="0068a04"/>揀云彼圓覺性非任有故<note place="inline">此顯非機</note>；九者於自本心止
<lb ed="X" n="0702a23"/><lb ed="R094" n="0068a05"/>息諸念<note place="inline">此名止病</note>，揀云彼圓覺性非止合故<note place="inline">此顯非機</note>；十者
<lb ed="X" n="0702a24"/><lb ed="R094" n="0068a06"/>滅諸煩惱一切永寂<note place="inline">此名滅病</note>，揀云彼圓覺性非寂相
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0702b" n="0702b"/>
<lb ed="X" n="0702b01"/><lb ed="R094" n="0068a07"/>故<note place="inline">此顯非機</note>。以上四種，詳見普覺章中。若普收者，按淸
<lb ed="X" n="0702b02"/><lb ed="R094" n="0068a08"/>淨慧章，從凡至聖皆稱隨順覺性。然旣皆稱隨順，
<lb ed="X" n="0702b03"/><lb ed="R094" n="0068a09"/>自應咸是所被，無容揀棄。若果能居一切時不起
<lb ed="X" n="0702b04"/><lb ed="R094" n="0068a10"/>妄念，則作任俱銷；於諸妄心亦不息滅，則止滅咸
<lb ed="X" n="0702b05"/><lb ed="R094" n="0068a11"/>停。若更能住妄想境不加了知，於無了知不辨眞
<lb ed="X" n="0702b06"/><lb ed="R094" n="0068a12"/>實，則一切障礙卽究竟覺，得念失念無非解脫，成
<lb ed="X" n="0702b07"/><lb ed="R094" n="0068a13"/>法破法皆名涅槃，智慧愚癡通爲般若，菩薩外道
<lb ed="X" n="0702b08"/><lb ed="R094" n="0068a14"/>所成就法同是菩提，無明眞如無異境界，諸戒定
<lb ed="X" n="0702b09"/><lb ed="R094" n="0068a15"/>慧及淫怒癡俱是梵行，衆生國土同一法性，地獄
<lb ed="X" n="0702b10"/><lb ed="R094" n="0068a16"/>天宮皆爲淨土，有性無性齊成佛道，一切煩惱畢
<lb ed="X" n="0702b11"/><lb ed="R094" n="0068a17"/>竟解脫。如是則四相四病盡是圓覺性門，六根六
<lb ed="X" n="0702b12"/><lb ed="R094" n="0068a18"/>塵全彰法界智境，是機皆被，有性咸收。楞嚴云：聖
<lb ed="X" n="0702b13"/><lb ed="R094" n="0068b01"/>性無不通，順逆皆方便。圓覺妙心亦復如是，凡諸
<lb ed="X" n="0702b14"/><lb ed="R094" n="0068b02"/>有生幸勿錯過。所被機宜竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0702b15"/><lb ed="R094" n="0068b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第五體性淺深</cb:mulu><p xml:id="pX10p0702b1501">第五、體性淺深者，夫聖言無定，大小通關；眞敎難評，
<lb ed="X" n="0702b16"/><lb ed="R094" n="0068b04"/>淺深異體。今依本經大旨，通收古德所說，略爲三
<lb ed="X" n="0702b17"/><lb ed="R094" n="0068b05"/>章：一、開爲十種<note place="inline">淸涼疏華嚴等</note>，二、合爲四門<note place="inline">圭峯註圓覺等</note>，三、總
<lb ed="X" n="0702b18"/><lb ed="R094" n="0068b06"/>以會通。</p>
<lb ed="X" n="0702b19"/><lb ed="R094" n="0068b07"/><p xml:id="pX10p0702b1901">言開爲十種者：一、音聲語言體，二、名句文身體，三、
<lb ed="X" n="0702b20"/><lb ed="R094" n="0068b08"/>通取四法體，四、通攝所詮體，五、諸法顯義體，六、攝
<lb ed="X" n="0702b21"/><lb ed="R094" n="0068b09"/>境性心體，七、會緣入實體，八、理事無礙體，九、事事
<lb ed="X" n="0702b22"/><lb ed="R094" n="0068b10"/>無礙體，十、海印炳現體。此之十種，前淺後深，言盡
<lb ed="X" n="0702b23"/><lb ed="R094" n="0068b11"/>理圓，詳華嚴懸談。</p>
<lb ed="X" n="0702b24"/><lb ed="R094" n="0068b12"/><p xml:id="pX10p0702b2401">言合爲四門者，卽上十種圭峯束而爲四：一、隨相
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0702c" n="0702c"/>
<lb ed="X" n="0702c01"/><lb ed="R094" n="0068b13"/>門，二、唯識門，三、歸性門，四、無礙門。隨相門中復有
<lb ed="X" n="0702c02"/><lb ed="R094" n="0068b14"/>二種：一、聲、名、句、文體，謂大小乘敎，或以聲爲敎體，
<lb ed="X" n="0702c03"/><lb ed="R094" n="0068b15"/>攝假從實故；或以名、句、文爲敎體，以體從用故。今
<lb ed="X" n="0702c04"/><lb ed="R094" n="0068b16"/>通取之，以假實、體用遞互相資而爲敎體。二、通攝
<lb ed="X" n="0702c05"/><lb ed="R094" n="0068b17"/>所詮體，以聲、名、句、文但屬能詮，若無所詮之義，不
<lb ed="X" n="0702c06"/><lb ed="R094" n="0068b18"/>成敎體，故必通攝所詮，文義相隨而爲敎體。唯識
<lb ed="X" n="0702c07"/><lb ed="R094" n="0069a01"/>門者，以上能詮、所詮皆唯識現，故唯識云：唯遮外
<lb ed="X" n="0702c08"/><lb ed="R094" n="0069a02"/>境，識表內心，離識之外，更無別法。釋論亦云：十地
<lb ed="X" n="0702c09"/><lb ed="R094" n="0069a03"/>經者，彼聖者金剛藏識所變影像爲增上緣，聞者
<lb ed="X" n="0702c10"/><lb ed="R094" n="0069a04"/>識上影現似彼法門，展轉傳來，說名爲敎。是知一
<lb ed="X" n="0702c11"/><lb ed="R094" n="0069a05"/>切諸法皆是識心所變影像，故以唯識爲體。歸性
<lb ed="X" n="0702c12"/><lb ed="R094" n="0069a06"/>門者，以上識心無體，唯是眞如故。然有二義：一、約
<lb ed="X" n="0702c13"/><lb ed="R094" n="0069a07"/>生滅門，眞如隨緣變起識境，諸法從緣無性，會歸
<lb ed="X" n="0702c14"/><lb ed="R094" n="0069a08"/>唯一眞如。如起信論云：依於此心，顯示摩訶衍義。
<lb ed="X" n="0702c15"/><lb ed="R094" n="0069a09"/>華嚴？梵行品云：知一切法卽心自性，成就慧身，不
<lb ed="X" n="0702c16"/><lb ed="R094" n="0069a10"/>由他悟。故以歸性爲體。二、約眞如門，不變名眞，不
<lb ed="X" n="0702c17"/><lb ed="R094" n="0069a11"/>壞名如，惟此可爲敎體，顯有變、有壞者非敎體故。
<lb ed="X" n="0702c18"/><lb ed="R094" n="0069a12"/>如起信論云：一切諸法惟依妄念而有差別，若離
<lb ed="X" n="0702c19"/><lb ed="R094" n="0069a13"/>妄念，則無一切境界之相。是故一切法，從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0702c1901" n="0702c1901"/><anchor xml:id="beg0702c1901" n="0702c1901"/>已<anchor xml:id="end0702c1901"/>來，
<lb ed="X" n="0702c20"/><lb ed="R094" n="0069a14"/>離言說相，離名字相，離心緣相，畢竟平等，無有變
<lb ed="X" n="0702c21"/><lb ed="R094" n="0069a15"/>異，不可破壞，惟是一心，故名眞如。維摩經：文殊歎
<lb ed="X" n="0702c22"/><lb ed="R094" n="0069a16"/>維摩詰曰：乃至無有文字語言，是名眞入不二法
<lb ed="X" n="0702c23"/><lb ed="R094" n="0069a17"/>門。故惟以歸性爲體。此二義中，前是終敎唯心，後
<lb ed="X" n="0702c24"/><lb ed="R094" n="0069a18"/>是頓敎惟心，合爲一歸性門也。四無礙門，亦有二
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0703a" n="0703a"/>
<lb ed="X" n="0703a01"/><lb ed="R094" n="0069b01"/>義：一、理事無礙，二、事事無礙。理事無礙，復有二義：
<lb ed="X" n="0703a02"/><lb ed="R094" n="0069b02"/>一、前後交徹，二、說聽全收。前後交徹者，以上三門
<lb ed="X" n="0703a03"/><lb ed="R094" n="0069b03"/>中，前二屬生滅門，是事法界；後一約所歸之性，屬
<lb ed="X" n="0703a04"/><lb ed="R094" n="0069b04"/>眞如門，是理法界。起信論云：依一心法，有二種門。
<lb ed="X" n="0703a05"/><lb ed="R094" n="0069b05"/>然旣依於一心，則眞如卽是生滅，生滅卽是眞如，
<lb ed="X" n="0703a06"/><lb ed="R094" n="0069b06"/>故統收前三理事無礙，而爲敎體。說聽全收，有四
<lb ed="X" n="0703a07"/><lb ed="R094" n="0069b07"/>句：一、佛全攝生，謂佛眞心外，無別衆生，則唯說無
<lb ed="X" n="0703a08"/><lb ed="R094" n="0069b08"/>聽；二、生全攝佛，謂衆生眞心外，無有別佛，故惟聽
<lb ed="X" n="0703a09"/><lb ed="R094" n="0069b09"/>無說；三、生佛互融，謂佛眞心攝衆生時，不礙衆生
<lb ed="X" n="0703a10"/><lb ed="R094" n="0069b10"/>心中攝佛，衆生心中攝佛時，不礙佛眞心攝衆生，
<lb ed="X" n="0703a11"/><lb ed="R094" n="0069b11"/>則說聽雙存，二敎齊立；四、生佛俱泯，謂佛眞心攝
<lb ed="X" n="0703a12"/><lb ed="R094" n="0069b12"/>衆生時，生卽同佛，故非生，衆生眞心攝佛時，佛卽
<lb ed="X" n="0703a13"/><lb ed="R094" n="0069b13"/>同生，故非佛，則說聽互奪，二敎齊泯。如是則存泯
<lb ed="X" n="0703a14"/><lb ed="R094" n="0069b14"/>自由，理事無礙，故以無礙爲體。事事無礙中亦有
<lb ed="X" n="0703a15"/><lb ed="R094" n="0069b15"/>二義：一重重互攝，二說聽全收。重重互攝者，謂由
<lb ed="X" n="0703a16"/><lb ed="R094" n="0069b16"/>上三門理與事無礙故，能令聲名句文等一一事
<lb ed="X" n="0703a17"/><lb ed="R094" n="0069b17"/>法皆悉稱理無礙。如法華意根淸淨文云：以是淸
<lb ed="X" n="0703a18"/><lb ed="R094" n="0069b18"/>淨意根，乃至聞一偈一句，通達無量無邊之義。今
<lb ed="X" n="0703a19"/><lb ed="R094" n="0070a01"/>識門稱性亦然。又云：解是義<anchor xml:id="nkr_note_add_0703a1901" n="0703a1901"/><anchor xml:id="beg0703a1901" n="0703a1901"/>已<anchor xml:id="end0703a1901"/>，能演說一偈一句，
<lb ed="X" n="0703a20"/><lb ed="R094" n="0070a02"/>至於一月四月乃至一歲。今聲名句文義稱性亦
<lb ed="X" n="0703a21"/><lb ed="R094" n="0070a03"/>然。說聽全收者，亦有四句：一由佛果稱性攝法無
<lb ed="X" n="0703a22"/><lb ed="R094" n="0070a04"/>遺，衆生尙在佛中，況所聞敎。故佛果一一身分一
<lb ed="X" n="0703a23"/><lb ed="R094" n="0070a05"/>一毛端等皆爲所聞。二謂衆生稱性攝法無遺，佛
<lb ed="X" n="0703a24"/><lb ed="R094" n="0070a06"/>尙在衆生中，況所說敎。故衆生一一身分一一毛
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0703b" n="0703b"/>
<lb ed="X" n="0703b01"/><lb ed="R094" n="0070a07"/>端等皆成所說。三由生佛互在各不壞相，則隨一
<lb ed="X" n="0703b02"/><lb ed="R094" n="0070a08"/>聲敎互說互聞。故衆生身中佛爲佛身中衆生說
<lb ed="X" n="0703b03"/><lb ed="R094" n="0070a09"/>法，佛身中衆生聽衆生身中佛說法。四由生全在
<lb ed="X" n="0703b04"/><lb ed="R094" n="0070a10"/>佛故同佛非生，佛全在生故同生非佛。二位齊泯
<lb ed="X" n="0703b05"/><lb ed="R094" n="0070a11"/>說聽互無，故佛身中衆生無聽，衆生身中佛無說。
<lb ed="X" n="0703b06"/><lb ed="R094" n="0070a12"/>如是則一聞一切聞，一說一切說。生佛互在二俱
<lb ed="X" n="0703b07"/><lb ed="R094" n="0070a13"/>存，說聽互無兩俱泯。究竟存亦不可說，泯亦不可
<lb ed="X" n="0703b08"/><lb ed="R094" n="0070a14"/>說。以正互泯時卽互存，正互存時卽互泯。一切圓
<lb ed="X" n="0703b09"/><lb ed="R094" n="0070a15"/>成無障無礙，故最後以事事無礙爲敎體也。</p>
<lb ed="X" n="0703b10"/><lb ed="R094" n="0070a16"/><p xml:id="pX10p0703b1001">言總與會通者，圭峯初門卽攝淸涼前五，二分攝
<lb ed="X" n="0703b11"/><lb ed="R094" n="0070a17"/>六<note place="inline">以彼唯心義寬，圭峯唯識門中雖有本影四句，亦止潛通終頓，尅論唯齊始分二敎，故不俱攝</note>，
<lb ed="X" n="0703b12"/><lb ed="R094" n="0070a18"/>三分攝六，全攝彼七<note place="inline">以彼釋唯心齊於一心本源，圭峯第三止齊終頓，故唯分
<lb ed="X" n="0703b13"/><lb ed="R094" n="0070b01"/>攝。若彼第七會生滅之緣，入眞如之實，義當頓敎，故此全攝</note>，四攝後三可知。若
<lb ed="X" n="0703b14"/><lb ed="R094" n="0070b02"/>以本經會通者，此經正屬頓敎，應以歸性爲體，亦
<lb ed="X" n="0703b15"/><lb ed="R094" n="0070b03"/>兼小、始、終三。小敎顯屬隨相，冥通唯識；始敎顯屬
<lb ed="X" n="0703b16"/><lb ed="R094" n="0070b04"/>唯識，冥通歸性。至若終敎，與頓敎同屬歸性。又此
<lb ed="X" n="0703b17"/><lb ed="R094" n="0070b05"/>經直通乎圓，亦兼以無礙爲體。敎體淺深竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0703b18"/><lb ed="R094" n="0070b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第六宗趣通別</cb:mulu><p xml:id="pX10p0703b1801">第六、宗趣通別者，語之所尙曰宗，宗之所歸曰趣。然
<lb ed="X" n="0703b19"/><lb ed="R094" n="0070b07"/>有通有別，通謂通論。一代佛敎，諸部異計，各各不
<lb ed="X" n="0703b20"/><lb ed="R094" n="0070b08"/>同，以義相從，更復合之，略爲六宗。</p>
<lb ed="X" n="0703b21"/><lb ed="R094" n="0070b09"/><p xml:id="pX10p0703b2101">一、隨相法執宗，謂於一切我法中起有無執故。卽
<lb ed="X" n="0703b22"/><lb ed="R094" n="0070b10"/>小乘諸師依阿含緣生等經，造婆沙、俱舍諸部論
<lb ed="X" n="0703b23"/><lb ed="R094" n="0070b11"/>等。此中復分爲六：一、我法則有宗，謂犢子法、上賢
<lb ed="X" n="0703b24"/><lb ed="R094" n="0070b12"/>胄、正量、密林山部等。以立我故，諸部論師共推不
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0703c" n="0703c"/>
<lb ed="X" n="0703c01"/><lb ed="R094" n="0070b13"/>受，呼爲附佛法外道。二、法有我無宗，謂薩婆多、上
<lb ed="X" n="0703c02"/><lb ed="R094" n="0070b14"/>座、多聞部等。彼說諸法皆悉實有，但不立我，異外
<lb ed="X" n="0703c03"/><lb ed="R094" n="0070b15"/>道計。又立正因緣，以破外道邪因及無因等。三、法
<lb ed="X" n="0703c04"/><lb ed="R094" n="0070b16"/>無去來宗，謂大衆部及鷄胤、制多、西山、北山、法藏、
<lb ed="X" n="0703c05"/><lb ed="R094" n="0070b17"/>飮光部等。惟說現在有爲及無爲法，以過未之法
<lb ed="X" n="0703c06"/><lb ed="R094" n="0070b18"/>體用俱無，故所不說。四、現通假實宗，謂說假部。就
<lb ed="X" n="0703c07"/><lb ed="R094" n="0071a01"/>前現在有爲法中，說五蘊爲實，界處爲假。其成實
<lb ed="X" n="0703c08"/><lb ed="R094" n="0071a02"/>論末經部師<note place="inline">對根本經部言</note>亦是此說。五、俗妄眞實宗，卽
<lb ed="X" n="0703c09"/><lb ed="R094" n="0071a03"/>說出世部等。謂世俗是假，以虗妄故，出世反上。六、
<lb ed="X" n="0703c10"/><lb ed="R094" n="0071a04"/>諸法但名宗，卽一說部等。說一切我法但有假名，
<lb ed="X" n="0703c11"/><lb ed="R094" n="0071a05"/>無實體故。六中初唯執有，後唯執無，中通有無，故
<lb ed="X" n="0703c12"/><lb ed="R094" n="0071a06"/>總唯一隨相法執宗。</p>
<lb ed="X" n="0703c13"/><lb ed="R094" n="0071a07"/><p xml:id="pX10p0703c1301">二、唯識法相宗，謂一切法皆唯識現故，卽無著天
<lb ed="X" n="0703c14"/><lb ed="R094" n="0071a08"/>親依方廣深密等經，造瑜伽唯識論等。</p>
<lb ed="X" n="0703c15"/><lb ed="R094" n="0071a09"/><p xml:id="pX10p0703c1501">三眞空無相宗，謂一切諸法皆空無相故，卽提婆
<lb ed="X" n="0703c16"/><lb ed="R094" n="0071a10"/>淸辯依妙智般若等經，作百門掌珍論等。</p>
<lb ed="X" n="0703c17"/><lb ed="R094" n="0071a11"/><p xml:id="pX10p0703c1701">四、藏心緣起宗。謂一切諸法唯是眞如，隨緣具恒
<lb ed="X" n="0703c18"/><lb ed="R094" n="0071a12"/>沙德故。卽堅慧、<name role="" type="person">馬鳴</name>，依勝鬘、涅槃等經，造寶性起
<lb ed="X" n="0703c19"/><lb ed="R094" n="0071a13"/>信論等。</p>
<lb ed="X" n="0703c20"/><lb ed="R094" n="0071a14"/><p xml:id="pX10p0703c2001">五、眞性寂滅宗，謂想相俱絕，直顯性體故。卽<name role="" type="person">馬鳴</name>、
<lb ed="X" n="0703c21"/><lb ed="R094" n="0071a15"/>龍樹依楞伽、般若等經，造眞如三昧智度論等。</p>
<lb ed="X" n="0703c22"/><lb ed="R094" n="0071a16"/><p xml:id="pX10p0703c2201">六、法界圓融宗。謂無盡法界，如因陀羅網，主伴重
<lb ed="X" n="0703c23"/><lb ed="R094" n="0071a17"/>重，圓融無礙故。卽龍樹、天親依華嚴等經，造不思
<lb ed="X" n="0703c24"/><lb ed="R094" n="0071a18"/>議十地論等。</p>
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0704a" n="0704a"/>
<lb ed="X" n="0704a01"/><lb ed="R094" n="0071b01"/><p xml:id="pX10p0704a0101">此之六宗，除第一宗中，第一有宗無趣，以佛敎所
<lb ed="X" n="0704a02"/><lb ed="R094" n="0071b02"/>不受故。其餘皆各爲一類之機，啓揚悟門，資修行
<lb ed="X" n="0704a03"/><lb ed="R094" n="0071b03"/>業，以證自類之果爲趣。</p>
<lb ed="X" n="0704a04"/><lb ed="R094" n="0071b04"/><p xml:id="pX10p0704a0401">若別就當經以明宗趣者，於中復有通別。通則此
<lb ed="X" n="0704a05"/><lb ed="R094" n="0071b05"/>經唯依如來本起因地，圓照淸淨覺相爲宗。永斷
<lb ed="X" n="0704a06"/><lb ed="R094" n="0071b06"/>無明，成就妙圓覺性，究竟極果爲趣。若就前通中，
<lb ed="X" n="0704a07"/><lb ed="R094" n="0071b07"/>宗唯第五，趣兼第六。一二三四，亦可旁通。別則唯
<lb ed="X" n="0704a08"/><lb ed="R094" n="0071b08"/>就本經，次第循環，別分六對。一敎義一對，謂欲求
<lb ed="X" n="0704a09"/><lb ed="R094" n="0071b09"/>圓覺，須依聖敎，故先以永離諸幻之敎爲宗。敎不
<lb ed="X" n="0704a10"/><lb ed="R094" n="0071b10"/>虗傳，要在如敎思義，故次以深思幻盡之義爲趣。
<lb ed="X" n="0704a11"/><lb ed="R094" n="0071b11"/>二疑信一對，謂幻盡覺圓，聞者多疑，故先以曲辯
<lb ed="X" n="0704a12"/><lb ed="R094" n="0071b12"/>三疑爲宗。深疑旣辯，眞信斯生，故次以決定信生
<lb ed="X" n="0704a13"/><lb ed="R094" n="0071b13"/>爲趣。三悟修一對，謂信旣決定，悟應眞實，故先以
<lb ed="X" n="0704a14"/><lb ed="R094" n="0071b14"/>心悟實相爲宗。徒悟無功，要必從性起修，故次以
<lb ed="X" n="0704a15"/><lb ed="R094" n="0071b15"/>進修三定爲趣。四偏圓一對，謂悟有深淺，初修尙
<lb ed="X" n="0704a16"/><lb ed="R094" n="0071b16"/>應隨機，故先以偏修三定爲宗。境變純雜，久修自
<lb ed="X" n="0704a17"/><lb ed="R094" n="0071b17"/>應無礙，故次以圓修輪觀爲趣。五因果一對，謂輪
<lb ed="X" n="0704a18"/><lb ed="R094" n="0071b18"/>觀磨礱，正因無礙，故先以滅障成因爲宗。因成果
<lb ed="X" n="0704a19"/><lb ed="R094" n="0072a01"/>契，力在後時，故次以尅期取證爲趣。六終始一對，
<lb ed="X" n="0704a20"/><lb ed="R094" n="0072a02"/>謂果成報本，崇闡微言，故終以出名勸持勸護爲
<lb ed="X" n="0704a21"/><lb ed="R094" n="0072a03"/>宗。持護所期，仍假方便，故始以圓照淸淨覺相爲
<lb ed="X" n="0704a22"/><lb ed="R094" n="0072a04"/>趣。此則從前起後，次第循環，別爲一經宗趣。隨順
<lb ed="X" n="0704a23"/><lb ed="R094" n="0072a05"/>修習，自然相應。亦可云知所先後，則近道矣。宗趣
<lb ed="X" n="0704a24"/><lb ed="R094" n="0072a06"/>通別竟。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0704b" n="0704b"/>
<lb ed="X" n="0704b01"/><lb ed="R094" n="0072a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第七傳譯紀略</cb:mulu><p xml:id="pX10p0704b0101">第七、傳譯紀略者，謂自西而東，傳來必致命委身；翻
<lb ed="X" n="0704b02"/><lb ed="R094" n="0072a08"/>梵成華，譯人皆乘願受囑。況茲眞詮，逈異餘誥。佛
<lb ed="X" n="0704b03"/><lb ed="R094" n="0072a09"/>說必現淨土，傳譯定非常倫。末<name role="" type="person">世親</name>逢，無任慶躍。
<lb ed="X" n="0704b04"/><lb ed="R094" n="0072a10"/>爲茲紀略，昭示來今。謹按開元釋敎目錄云：沙門
<lb ed="X" n="0704b05"/><lb ed="R094" n="0072a11"/>佛陀多羅，此云覺救，北印土<name role="" type="person">罽賓</name>人也。於東都白
<lb ed="X" n="0704b06"/><lb ed="R094" n="0072a12"/>馬寺譯，不載年月。續古今譯經圖記，亦同此說。又
<lb ed="X" n="0704b07"/><lb ed="R094" n="0072a13"/>北都藏海寺道詮法師疏云：羯濕彌羅<note place="inline">翻譯名譯集云：<name role="" type="person">罽賓</name>
<lb ed="X" n="0704b08"/><lb ed="R094" n="0072a14"/>國名，正音羯濕彌羅，此翻賤種。昔<name role="" type="person">末田底迦</name>立五百伽藍，於此買異國賤人，以充役使。後因生息繁盛，賤
<lb ed="X" n="0704b09"/><lb ed="R094" n="0072a15"/>人自立君長，鄰國鄙之，因而名焉。</note>三藏法師佛陀多羅，於長壽二
<lb ed="X" n="0704b10"/><lb ed="R094" n="0072a16"/>年龍集癸巳，持梵本至神都<name role="" type="person">白馬寺</name>翻譯，四月八
<lb ed="X" n="0704b11"/><lb ed="R094" n="0072a17"/>日畢。然釋敎目錄、譯經圖記，二俱不載年月，而道
<lb ed="X" n="0704b12"/><lb ed="R094" n="0072a18"/>詮特書者，想必有所見。傳紀略竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0704b13"/><lb ed="R094" n="0072b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第八註釋倡先</cb:mulu><p xml:id="pX10p0704b1301">第八、註釋倡先者，依大疏有四家，謂京都<name role="" type="person">報國寺</name>惟
<lb ed="X" n="0704b14"/><lb ed="R094" n="0072b02"/>慤法師、先天寺悟實禪師、<name role="" type="person">薦福寺</name>堅志法師，幷北
<lb ed="X" n="0704b15"/><lb ed="R094" n="0072b03"/>京道詮法師。大疏云：慤邈經文，簡而可覧；實述理
<lb ed="X" n="0704b16"/><lb ed="R094" n="0072b04"/>性，顯而有宗。詮多專於他詞，志可利於羣俗。然旣
<lb ed="X" n="0704b17"/><lb ed="R094" n="0072b05"/>各有所長，均可行世，各接一類之機，普收結緣之
<lb ed="X" n="0704b18"/><lb ed="R094" n="0072b06"/>衆。無何，人有政擧，人亡政息，弗獲神遇，徒仰嘉名。
<lb ed="X" n="0704b19"/><lb ed="R094" n="0072b07"/>目今盛行海內，獨步講筵者，唯我法界第五祖賢
<lb ed="X" n="0704b20"/><lb ed="R094" n="0072b08"/>宗正三世圭峯大士所出兩疏兩鈔爲尤著也。如
<lb ed="X" n="0704b21"/><lb ed="R094" n="0072b09"/>相國裴序讚云：其叙敎也圓，其見法也徹，其釋義
<lb ed="X" n="0704b22"/><lb ed="R094" n="0072b10"/>也端如析薪，其入觀也明若秉燭。其辭也，極於理
<lb ed="X" n="0704b23"/><lb ed="R094" n="0072b11"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0704b2301" n="0704b2301"/><anchor xml:id="beg0704b2301" n="0704b2301"/>已<anchor xml:id="end0704b2301"/>不虗騁；其文也，扶於敎而<anchor xml:id="nkr_note_add_0704b2302" n="0704b2302"/><anchor xml:id="beg0704b2302" n="0704b2302"/>已<anchor xml:id="end0704b2302"/>不苟飾。不以其
<lb ed="X" n="0704b24"/><lb ed="R094" n="0072b12"/>所長病人，故無排斥之說；不以其未至蓋人，故無
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0704c" n="0704c"/>
<lb ed="X" n="0704c01"/><lb ed="R094" n="0072b13"/>胸臆之論。乃至云：後世雖有作者，不能過矣。然向
<lb ed="X" n="0704c02"/><lb ed="R094" n="0072b14"/>以獅絃旣奏，羣音絕嚮，所以此經自圭峯而後，註
<lb ed="X" n="0704c03"/><lb ed="R094" n="0072b15"/>者希焉。近因長夏無事，檢閱方册藏經，與大疏同
<lb ed="X" n="0704c04"/><lb ed="R094" n="0072b16"/>函者，圓覺之註釋有三：一日直解，憨山大師註也。
<lb ed="X" n="0704c05"/><lb ed="R094" n="0072b17"/>師深通禪理，而尤精於敎乘。嘗以圓覺爲最勝法
<lb ed="X" n="0704c06"/><lb ed="R094" n="0072b18"/>門，統攝無邊敎海，該羅法界圓宗，徹一心之源，歷
<lb ed="X" n="0704c07"/><lb ed="R094" n="0073a01"/>三觀之旨，偏正互換，單複圓修，搜窮妄宰，披剝禪
<lb ed="X" n="0704c08"/><lb ed="R094" n="0073a02"/>病。圭峯師扶敎竪宗，爲疏爲鈔。修學人厭繁苦略，
<lb ed="X" n="0704c09"/><lb ed="R094" n="0073a03"/>難解難通。大師於禪餘展玩，深有慨焉。自稱祖疏
<lb ed="X" n="0704c10"/><lb ed="R094" n="0073a04"/>義而徑釋經文，目曰直解。若爲結法緣而暫一隨
<lb ed="X" n="0704c11"/><lb ed="R094" n="0073a05"/>喜，殊覺暢明。二曰句釋，正白羅峰大師註也。師爲
<lb ed="X" n="0704c12"/><lb ed="R094" n="0073a06"/>博山嗣孫，開法於嶺南曰新山，亦一時洞宗之丁
<lb ed="X" n="0704c13"/><lb ed="R094" n="0073a07"/>丁者矣。法語行世者若干，而圓覺經註乃最後絕
<lb ed="X" n="0704c14"/><lb ed="R094" n="0073a08"/>筆也。應華王居士序，謂其以大悲願力，遊如來大
<lb ed="X" n="0704c15"/><lb ed="R094" n="0073a09"/>圓覺海，普令開示悟入，打翻圭峯窠臼，闡揚洞上
<lb ed="X" n="0704c16"/><lb ed="R094" n="0073a10"/>宗風。繹此數語，則大師註釋此經之本意，<anchor xml:id="nkr_note_add_0704c1601" n="0704c1601"/><anchor xml:id="beg0704c1601" n="0704c1601"/>已<anchor xml:id="end0704c1601"/>略見
<lb ed="X" n="0704c17"/><lb ed="R094" n="0073a11"/>其槩矣。三曰要解，勤息寂正師註也。師不知何如
<lb ed="X" n="0704c18"/><lb ed="R094" n="0073a12"/>人，寂其派，正其名也。勤息者，乃沙門之華言，義取
<lb ed="X" n="0704c19"/><lb ed="R094" n="0073a13"/>乎勤修戒定慧，息滅貪瞋癡也。旣不用五重玄義，
<lb ed="X" n="0704c20"/><lb ed="R094" n="0073a14"/>又不假十門通經，知師非台賢兩宗。其所住寺，旣
<lb ed="X" n="0704c21"/><lb ed="R094" n="0073a15"/>名通律，或者爲南山宗耳。至觀其首叙經義，隨章
<lb ed="X" n="0704c22"/><lb ed="R094" n="0073a16"/>頗得其次。又玩其正釋經文，逐句略辯其神。利便
<lb ed="X" n="0704c23"/><lb ed="R094" n="0073a17"/>初心，應名略解。或冀其一言之下，心地開通，則略
<lb ed="X" n="0704c24"/><lb ed="R094" n="0073a18"/>卽成要。師意果如是乎？然此<anchor xml:id="nkr_note_add_0704c2401" n="0704c2401"/><anchor xml:id="beg0704c2401" n="0704c2401"/>已<anchor xml:id="end0704c2401"/>上三師，旣立言在
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0705a" n="0705a"/>
<lb ed="X" n="0705a01"/><lb ed="R094" n="0073b01"/>先，宜皆爲我師。謂善者從之，不善者易之。所以隨
<lb ed="X" n="0705a02"/><lb ed="R094" n="0073b02"/>門續錄者，正爲此耳。註釋倡先竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0705a03"/><lb ed="R094" n="0073b03"/>
<lb ed="X" n="0705a04"/><lb ed="R094" n="0073b04"/><p xml:id="pX10p0705a0401">圓覺經析義疏懸示<note place="inline">終</note></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0705a05"/>
<lb ed="X" n="0705a06"/>
<lb ed="X" n="0705a07"/>
<lb ed="X" n="0705a08"/>
<lb ed="X" n="0705a09"/>
<lb ed="X" n="0705a10"/>
<lb ed="X" n="0705a11"/>
<lb ed="X" n="0705a12"/>
<lb ed="X" n="0705a13"/>
<lb ed="X" n="0705a14"/>
<lb ed="X" n="0705a15"/>
<lb ed="X" n="0705a16"/>
<lb ed="X" n="0705a17"/>
<lb ed="X" n="0705a18"/>
<lb ed="X" n="0705a19"/>
<lb ed="X" n="0705a20"/>
<lb ed="X" n="0705a21"/>
<lb ed="X" n="0705a22"/>
<lb ed="X" n="0705a23"/>
<lb ed="X" n="0705a24"/>
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0705b" n="0705b"/>
<lb ed="X" n="0705b01"/>
<lb ed="X" n="0705b02"/>
<lb ed="X" n="0705b03"/>
<lb ed="X" n="0705b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">圓覺經析義疏</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0705b05"/><cb:docNumber>No. 263</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0705b06"/><lb ed="R094" n="0074a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>圓覺經析義疏卷第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0705b07"/>
<lb ed="X" n="0705b08"/><lb ed="R094" n="0074a02"/><byline cb:type="author">賢宗後學　通理　述</byline>
<lb ed="X" n="0705b09"/><lb ed="R094" n="0074a03"/><byline cb:type="other">嗣法門人　心興　較訂</byline>
<lb ed="X" n="0705b10"/><lb ed="R094" n="0074a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第九總釋名題</cb:mulu><p xml:id="pX10p0705b1001">△第九、總釋名題者，謂名者實之賓，題者經之綱。
<lb ed="X" n="0705b11"/><lb ed="R094" n="0074a05"/>一經大義，攝在名題，故云總釋。謂總釋一經大義
<lb ed="X" n="0705b12"/><lb ed="R094" n="0074a06"/>於名題中也。於中分四：一、略釋五名，二、詳釋現題，
<lb ed="X" n="0705b13"/><lb ed="R094" n="0074a07"/>三、附辯古法，四、後釋卷次初。</p><p xml:id="pX10p0705b1312" cb:place="inline">按經中佛自所說，
<lb ed="X" n="0705b14"/><lb ed="R094" n="0074a08"/>有五種題名：一曰大方廣圓覺陀羅尼，<note place="inline">此以法義爲名，謂圓覺是
<lb ed="X" n="0705b15"/><lb ed="R094" n="0074a09"/>法，大方廣是義。陀羅尼是梵語，此云總持，謂圓覺一法，能總一切大方廣三義，能持無量義，故總以陀
<lb ed="X" n="0705b16"/><lb ed="R094" n="0074a10"/>羅尼名之。</note>二曰修多羅了義，<note place="inline">此以勝慧爲名，修多羅乃諸經通名，權漸之經，名不
<lb ed="X" n="0705b17"/><lb ed="R094" n="0074a11"/>了義，圓頓之經，名爲了義，依之修習，能成廣大甚深智慧，故是以勝慧爲名也。</note>三曰秘密
<lb ed="X" n="0705b18"/><lb ed="R094" n="0074a12"/>王三昧，<note place="inline">此以勝定爲名，三昧乃諸定總名，權小所修，不稱秘密，以可測故，亦不稱王，不自在
<lb ed="X" n="0705b19"/><lb ed="R094" n="0074a13"/>故，諸佛菩薩所住，乃稱秘密與王，依之修習，乃得自在神用，權敎小乘所不能測，故是以勝定爲名也。</note>
<lb ed="X" n="0705b20"/><lb ed="R094" n="0074a14"/>四曰如來決定境界，<note place="inline">此以圓果爲名，謂如來是<anchor xml:id="nkr_note_add_0705b2001" n="0705b2001"/><anchor xml:id="beg0705b2001" n="0705b2001"/>已<anchor xml:id="end0705b2001"/>成之佛果，凡是有心，決定當
<lb ed="X" n="0705b21"/><lb ed="R094" n="0074a15"/>得，所謂果徹因源是也。</note>五曰如來藏自性差別。<note place="inline">此以圓因爲名，如來藏自
<lb ed="X" n="0705b22"/><lb ed="R094" n="0074a16"/>性，是未成之佛因，賢聖等妙，皆自性之差別，所謂因該果海是也。</note>大疏云：事周理
<lb ed="X" n="0705b23"/><lb ed="R094" n="0074a17"/>盡，須建五名，<note place="inline">爲令行人依眞法義，成勝定慧，修證圓因果也。</note>取要標題，且
<lb ed="X" n="0705b24"/><lb ed="R094" n="0074a18"/>存兩號。<note place="inline">講演時名繁難稱，故標題唯取要者，且存而號者，一名大方廣圓覺，二名修多羅了
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0705c" n="0705c"/>
<lb ed="X" n="0705c01"/><lb ed="R094" n="0074b01"/>義，合此二名，共爲一題，略去陀羅尼三字，後三名亦皆不取，以三昧因果，皆以法義勝慧，百得建立，故惟
<lb ed="X" n="0705c02"/><lb ed="R094" n="0074b02"/>以二名爲要也。</note>略釋五名竟。</p><p xml:id="pX10p0705c0212" cb:place="inline">△二、詳釋現題二：一、釋所詮
<lb ed="X" n="0705c03"/><lb ed="R094" n="0074b03"/>法義，二、釋能詮名目。初。</p>
<lb ed="X" n="0705c04"/><lb ed="R094" n="0074b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0705c0401">大方廣圓覺修多羅了義經卷上。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0705c05"/><lb ed="R094" n="0074b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0705c0501">大疏云：凡欲解了義經論，先須明釋法義。依法解
<lb ed="X" n="0705c06"/><lb ed="R094" n="0074b06"/>義，義卽分明。以義照法，法卽顯著。故論中<note place="inline">起信論中</note>欲
<lb ed="X" n="0705c07"/><lb ed="R094" n="0074b07"/>顯大乘深隱性相道理，先開此二。如論云：摩訶衍
<lb ed="X" n="0705c08"/><lb ed="R094" n="0074b08"/>者，略有二種：一者法，二者義。法指一心，義開三大。
<lb ed="X" n="0705c09"/><lb ed="R094" n="0074b09"/>今此中五字，圓覺二字正是其法。以圓覺在纏，卽
<lb ed="X" n="0705c10"/><lb ed="R094" n="0074b10"/>是如來藏性。故論云：所言法者，卽衆生心。爲欲衆
<lb ed="X" n="0705c11"/><lb ed="R094" n="0074b11"/>生發其大乘信根，故目此圓覺在纏爲衆生心也。
<lb ed="X" n="0705c12"/><lb ed="R094" n="0074b12"/>大、方、廣三字，卽名爲義。以如次卽是體、相、用三大
<lb ed="X" n="0705c13"/><lb ed="R094" n="0074b13"/>義。故大疏云：大者，當體得名，常徧爲義。當體者，當
<lb ed="X" n="0705c14"/><lb ed="R094" n="0074b14"/>圓覺之全體，無邊涯，絕分量，強名爲大。揀非法相
<lb ed="X" n="0705c15"/><lb ed="R094" n="0074b15"/>宗中對小言大之大。以對小言大，則大有分限，非
<lb ed="X" n="0705c16"/><lb ed="R094" n="0074b16"/>眞大故。常徧爲義者，常則竪通三世，徧則橫該十
<lb ed="X" n="0705c17"/><lb ed="R094" n="0074b17"/>方。竪通三世者，過去無始，未來無終，無有一法能
<lb ed="X" n="0705c18"/><lb ed="R094" n="0074b18"/>先後之。唯此能先後於諸法，故名爲大。如涅槃云：
<lb ed="X" n="0705c19"/><lb ed="R094" n="0075a01"/>所言大者，名之爲常。橫該十方者，外則能包，內則
<lb ed="X" n="0705c20"/><lb ed="R094" n="0075a02"/>能徧，無有一法能包徧之。唯此能包徧於諸法，故
<lb ed="X" n="0705c21"/><lb ed="R094" n="0075a03"/>名爲大。如涅槃云：所言大者，其性廣博，猶如虗空。
<lb ed="X" n="0705c22"/><lb ed="R094" n="0075a04"/>方者，就法得名<note place="inline">以方者，法也</note>，軌持爲義。軌則軌生物解，
<lb ed="X" n="0705c23"/><lb ed="R094" n="0075a05"/>持則任持自性。軌生物解者，如衆生悟入圓覺，雖
<lb ed="X" n="0705c24"/><lb ed="R094" n="0075a06"/>因善友開示，然其智解從覺性生。如水土之潤生
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0706a" n="0706a"/>
<lb ed="X" n="0706a01"/><lb ed="R094" n="0075a07"/>糓芽等，芽從種生，不從水土。故知悟入圓覺，還依
<lb ed="X" n="0706a02"/><lb ed="R094" n="0075a08"/>圓覺爲方以軌之。任持自性者，以一切衆生皆具
<lb ed="X" n="0706a03"/><lb ed="R094" n="0075a09"/>本覺，雖流浪六道，而此覺性不曾失滅。設能依此
<lb ed="X" n="0706a04"/><lb ed="R094" n="0075a10"/>修證，則一切勝因妙果皆從此出。如文殊章世尊
<lb ed="X" n="0706a05"/><lb ed="R094" n="0075a11"/>答文殊云：有大陀羅尼名爲圓覺，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0706001" n="0706001"/>淸出一切淸淨
<lb ed="X" n="0706a06"/><lb ed="R094" n="0075a12"/>眞如、菩提、涅槃及波羅密，敎授菩薩。是知修證圓
<lb ed="X" n="0706a07"/><lb ed="R094" n="0075a13"/>覺，還依圓覺爲方以持之。廣者，從用得名<note place="inline">大用繁興，卽是
<lb ed="X" n="0706a08"/><lb ed="R094" n="0075a14"/>廣也</note>，多博爲義。多則此圓覺性本有過塵沙之妙用，
<lb ed="X" n="0706a09"/><lb ed="R094" n="0075a15"/>潛興密應，無有休息，無有窮盡。此則以多名廣，如
<lb ed="X" n="0706a10"/><lb ed="R094" n="0075a16"/>世間凡數之多者，卽名爲廣。博則此無盡用一一
<lb ed="X" n="0706a11"/><lb ed="R094" n="0075a17"/>同於覺性，無有邊際，無有分限。如普眼章世尊答
<lb ed="X" n="0706a12"/><lb ed="R094" n="0075a18"/>普眼云：覺性徧滿，圓無際故，當知六根徧滿法界。
<lb ed="X" n="0706a13"/><lb ed="R094" n="0075b01"/>根徧滿故，當知六塵徧滿法界。塵徧滿故，當知四
<lb ed="X" n="0706a14"/><lb ed="R094" n="0075b02"/>大徧滿法界。如是乃至八萬四千陀羅尼門徧滿
<lb ed="X" n="0706a15"/><lb ed="R094" n="0075b03"/>法界。此則以博名廣，如世間凡量之博者，亦名爲
<lb ed="X" n="0706a16"/><lb ed="R094" n="0075b04"/>廣。圓覺二字，直指其法。言上來所稱大方廣者，畢
<lb ed="X" n="0706a17"/><lb ed="R094" n="0075b05"/>竟是甚麼法耶？故直指圓覺示之，意顯卽是圓覺
<lb ed="X" n="0706a18"/><lb ed="R094" n="0075b06"/>性故。若釋其義者，滿足周備曰圓，顯此外更無一
<lb ed="X" n="0706a19"/><lb ed="R094" n="0075b07"/>法故。虗明靈照曰覺，顯此中不存一念故。又具足
<lb ed="X" n="0706a20"/><lb ed="R094" n="0075b08"/>大方廣義，該盡世出世法，故名爲圓。備歷本如，究
<lb ed="X" n="0706a21"/><lb ed="R094" n="0075b09"/>竟照徹凡非凡位，故名爲覺。裴相國序云：統衆德
<lb ed="X" n="0706a22"/><lb ed="R094" n="0075b10"/>而大備，爍羣昏而獨照，故曰圓覺。此之謂也。</p><p xml:id="pX10p0706a2218" cb:place="inline">△次
<lb ed="X" n="0706a23"/><lb ed="R094" n="0075b11"/>釋能詮名目。修多羅三字，是諸經通名。了義經三
<lb ed="X" n="0706a24"/><lb ed="R094" n="0075b12"/>字，是當經別目。總別合稱，意顯此經乃諸經中了
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0706b" n="0706b"/>
<lb ed="X" n="0706b01"/><lb ed="R094" n="0075b13"/>義經也。修多羅，華梵名義，<anchor xml:id="nkr_note_add_0706b0101" n="0706b0101"/><anchor xml:id="beg0706b0101" n="0706b0101"/>已<anchor xml:id="end0706b0101"/>於藏乘分攝中釋。了
<lb ed="X" n="0706b02"/><lb ed="R094" n="0075b14"/>義者，決擇究竟顯了之說，非覆相密意含隱之談。
<lb ed="X" n="0706b03"/><lb ed="R094" n="0075b15"/>順宗皇帝問：諸經中何者了義？何者不了義？淸涼
<lb ed="X" n="0706b04"/><lb ed="R094" n="0075b16"/>答云：佛一代敎，若約本爲一事，八萬度門，莫非了
<lb ed="X" n="0706b05"/><lb ed="R094" n="0075b17"/>義。若圓器受法，無法不圓，得之由人，亦皆了義。此
<lb ed="X" n="0706b06"/><lb ed="R094" n="0075b18"/>二不足揀別。今約開方便門，示眞實相，有了不了。
<lb ed="X" n="0706b07"/><lb ed="R094" n="0076a01"/>故淨名、涅槃、寶積等經，皆云依了義經，不依不了
<lb ed="X" n="0706b08"/><lb ed="R094" n="0076a02"/>義經。言不了義者，謂小乘敎。了義經者，謂大乘敎。
<lb ed="X" n="0706b09"/><lb ed="R094" n="0076a03"/>又大乘敎，復有了不了。謂有大乘，雖六度悲智兼
<lb ed="X" n="0706b10"/><lb ed="R094" n="0076a04"/>修，而定說三乘不一，亦非了義。若有會歸一極，以
<lb ed="X" n="0706b11"/><lb ed="R094" n="0076a05"/>玄鑪陶於羣像，智海總乎萬流，無二無三，無不成
<lb ed="X" n="0706b12"/><lb ed="R094" n="0076a06"/>佛中道理，觀不共二乘，方爲了義。又大寶積經，佛
<lb ed="X" n="0706b13"/><lb ed="R094" n="0076a07"/>吿舍利弗，若諸經中，宣說世俗，名不了義，宣說勝
<lb ed="X" n="0706b14"/><lb ed="R094" n="0076a08"/>義，名爲了義。若諸經中，宣說作業煩惱，名不了義，
<lb ed="X" n="0706b15"/><lb ed="R094" n="0076a09"/>宣說煩惱業盡，名爲了義。若諸經中，宣說厭離生
<lb ed="X" n="0706b16"/><lb ed="R094" n="0076a10"/>死，趣求涅槃，名不了義，宣說生死涅槃無二無別，
<lb ed="X" n="0706b17"/><lb ed="R094" n="0076a11"/>名爲了義。若諸經中，宣說種種文句差別，名不了
<lb ed="X" n="0706b18"/><lb ed="R094" n="0076a12"/>義，宣說甚深難見難覺，名爲了義。此等乃祖佛料
<lb ed="X" n="0706b19"/><lb ed="R094" n="0076a13"/>揀，固應無惑，細研本經語意，知非不了義敎，故題
<lb ed="X" n="0706b20"/><lb ed="R094" n="0076a14"/>中特標爲了義經也。<note place="inline">問，修多羅與經字，但華梵文異，今雙置題目，豈非繁重。答，
<lb ed="X" n="0706b21"/><lb ed="R094" n="0076a15"/>梵文總指諸部，華文別目當經，封總彰別，不唯非是繁重，且顯當經了義，獨勝於諸修多羅耳。</note>詳
<lb ed="X" n="0706b22"/><lb ed="R094" n="0076a16"/>釋現題竟。</p><p xml:id="pX10p0706b2205" cb:place="inline">△三、附辯古法二：一、立題法。謂諸經題
<lb ed="X" n="0706b23"/><lb ed="R094" n="0076a17"/>目，或佛說時，便自立名，如妙法蓮華經等。或佛滅
<lb ed="X" n="0706b24"/><lb ed="R094" n="0076a18"/>後，結集者立，如佛說阿彌陀經等。今經是佛自立，
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0706c" n="0706c"/>
<lb ed="X" n="0706c01"/><lb ed="R094" n="0076b01"/>結集裁成，如前略釋五名中說。又人、法、喩三，單複
<lb ed="X" n="0706c02"/><lb ed="R094" n="0076b02"/>具足，例有七種：一、單人，如淨名。二、單法，如涅槃。三、
<lb ed="X" n="0706c03"/><lb ed="R094" n="0076b03"/>單喩，如寶積。四、法喩，複如妙法蓮華。五、人法，複如
<lb ed="X" n="0706c04"/><lb ed="R094" n="0076b04"/>勝天王般若。六、人喩，複如佛說梵網。七、具足三，如
<lb ed="X" n="0706c05"/><lb ed="R094" n="0076b05"/>大方廣佛華嚴。今經若通論五題，則例同華嚴。若
<lb ed="X" n="0706c06"/><lb ed="R094" n="0076b06"/>唯就現題，則立準涅槃。</p><p xml:id="pX10p0706c0610" cb:place="inline">△二、釋題。法謂古釋有二：
<lb ed="X" n="0706c07"/><lb ed="R094" n="0076b07"/>一、作對釋，二、離合釋。今作對有三：一、圓覺是法，大
<lb ed="X" n="0706c08"/><lb ed="R094" n="0076b08"/>方廣是義，爲法義對。二、經字是能詮敎，屬事；大方
<lb ed="X" n="0706c09"/><lb ed="R094" n="0076b09"/>廣等是所詮法，屬理，爲理事對，亦敎理對。三、修多
<lb ed="X" n="0706c10"/><lb ed="R094" n="0076b10"/>羅乃諸經通名，了義經爲當經別目，爲通別對。離
<lb ed="X" n="0706c11"/><lb ed="R094" n="0076b11"/>合亦三：一、大字是體，能具相用得勝之義。方字是
<lb ed="X" n="0706c12"/><lb ed="R094" n="0076b12"/>相，廣字是用，爲體所具得劣之義。方廣上加之字，
<lb ed="X" n="0706c13"/><lb ed="R094" n="0076b13"/>依主釋也。二、了義是用，經字是體。經上加卽字，體
<lb ed="X" n="0706c14"/><lb ed="R094" n="0076b14"/>持業，用持業釋也。三、大方廣、圓覺，是修多羅藏中
<lb ed="X" n="0706c15"/><lb ed="R094" n="0076b15"/>之了義說，故稱爲經。居近隣，強隣近釋也。此與上
<lb ed="X" n="0706c16"/><lb ed="R094" n="0076b16"/>科，蓋爲不廢古式，略備參考。餘或可通，避繁不悉。
<lb ed="X" n="0706c17"/><lb ed="R094" n="0076b17"/>附辯古法竟。</p><p xml:id="pX10p0706c1706" cb:place="inline">△四、後釋卷次。卷者，對舒而言，謂舒
<lb ed="X" n="0706c18"/><lb ed="R094" n="0076b18"/>之以便誦持，卷之以便供奉也。又古經書多以軸
<lb ed="X" n="0706c19"/><lb ed="R094" n="0077a01"/>爲卷，今易制，未譯其名耳。上者，下之對也。此經文
<lb ed="X" n="0706c20"/><lb ed="R094" n="0077a02"/>有兩卷，數配兩儀，故以上下分之，此卷居上也。<note place="inline">按諸
<lb ed="X" n="0706c21"/><lb ed="R094" n="0077a03"/>經此下多出譯人，註疏家皆詳細釋之。今此經譯人事籍無可考稽，<anchor xml:id="nkr_note_add_0706c2101" n="0706c2101"/><anchor xml:id="beg0706c2101" n="0706c2101"/>已<anchor xml:id="end0706c2101"/>略見於第七門中。</note>總釋
<lb ed="X" n="0706c22"/><lb ed="R094" n="0077a04"/>名題竟。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0706c23"/><lb ed="R094" n="0077a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第十別解文義</cb:mulu><p xml:id="pX10p0706c2301">△十、別解文義分三：一、叙分，二、正宗分，三、流通分。
<lb ed="X" n="0706c24"/><lb ed="R094" n="0077a06"/><note place="inline">此三分者，始於道安，證於親光。蓋以經無豐約，皆具乎此。依此科經，如首身足，各有分齊，不相紊亂。故稱
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0707a" n="0707a"/>
<lb ed="X" n="0707a01"/><lb ed="R094" n="0077a07"/>彌天高判，今古通遵，乃諸經科判之所由始也。</note>此且通標三分，下乃別依
<lb ed="X" n="0707a02"/><lb ed="R094" n="0077a08"/>分釋。</p><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">叙分</cb:mulu><p xml:id="pX10p0707a0203" cb:place="inline">初、叙分<note place="inline">叙一經之來源，述說法之由致</note>二：一、結集證信叙，
<lb ed="X" n="0707a03"/><lb ed="R094" n="0077a09"/>二、問答發起叙。初。</p><p xml:id="pX10p0707a0308" cb:place="inline"><note place="inline">具六，謂信、聞、時、主、處、衆也。關一，則大敎不興，故古德判爲六種
<lb ed="X" n="0707a04"/><lb ed="R094" n="0077a10"/>成就。云證信者，以主、伴、依、正、能、所分明，證是佛說，令人生信，故亦名通叙。六種成就，諸經通有，故亦名經
<lb ed="X" n="0707a05"/><lb ed="R094" n="0077a11"/>後叙。以是說經之後，結集建立故。結集建立，有意有因。建立之因者，按龍勝論云：佛將入滅時，阿難悲哀。
<lb ed="X" n="0707a06"/><lb ed="R094" n="0077a12"/>阿尼樓豆謂言：汝是持佛法人，當咨問後事。難〔<anchor xml:id="nkr_note_orig_0707001" n="0707001"/>巳〕云何後事。豆言：汝問佛滅度後，我等以誰爲師？依何而
<lb ed="X" n="0707a07"/><lb ed="R094" n="0077a13"/>住？惡性比丘云何調伏？結集法藏經初當置何語？阿難承敎，一一咨問。佛依問而答：我滅度後，汝等以戒
<lb ed="X" n="0707a08"/><lb ed="R094" n="0077a14"/>爲師，依四念處住。惡性比丘默而擯之。一切經初當置如是我聞等語。由是凡屬佛經，皆置此語。無此語
<lb ed="X" n="0707a09"/><lb ed="R094" n="0077a15"/>者，悉屬僞造。建立之意有三：一、斷疑。凖智度論，佛滅度後，衆請阿難登座，結集法藏，感身相好同佛。衆起
<lb ed="X" n="0707a10"/><lb ed="R094" n="0077a16"/>三疑：一疑世尊重起，二疑他方佛來，三疑阿難成佛。一唱此語，知是結集法藏，三疑頓斷。二、息諍。以阿難
<lb ed="X" n="0707a11"/><lb ed="R094" n="0077a17"/>與衆德業頗齊，若不推尊從佛，恐與諍論。一唱此語，顯是授受有源，羣諍自息。三、異邪。以西域外道經初
<lb ed="X" n="0707a12"/><lb ed="R094" n="0077a18"/>置阿憂二字。阿翻爲無，憂翻爲有。意顯諸法雖多，不出有無斷常之見，大抵如是。今置此語，明是出世正
<lb ed="X" n="0707a13"/><lb ed="R094" n="0077b01"/>法，揀異邪經。</note>分三：一、標信與聞，二、時主及處，三、法衆同
<lb ed="X" n="0707a14"/><lb ed="R094" n="0077b02"/>會。初</p>
<lb ed="X" n="0707a15"/><lb ed="R094" n="0077b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0707a1501">如是我聞：</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0707a16"/><lb ed="R094" n="0077b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0707a1601">如是者，信成就也。爲順此意解，作信順之詞。以信
<lb ed="X" n="0707a17"/><lb ed="R094" n="0077b05"/>則言如是，不信則言不如是。故華嚴云：信爲道元
<lb ed="X" n="0707a18"/><lb ed="R094" n="0077b06"/>功德母，長養一切諸善法。故首標之。又如是者，許
<lb ed="X" n="0707a19"/><lb ed="R094" n="0077b07"/>可之詞。佛地論云：結集時，諸菩薩咸共請言：如汝
<lb ed="X" n="0707a20"/><lb ed="R094" n="0077b08"/>所聞，當如是說。傳法菩薩便許可言：如是當說，如
<lb ed="X" n="0707a21"/><lb ed="R094" n="0077b09"/>我所聞<note place="inline">云云</note>。又如是者，指法之詞。有能指、所指之
<lb ed="X" n="0707a22"/><lb ed="R094" n="0077b10"/>別。能指卽結集之人，所指卽結集之法。結集之人
<lb ed="X" n="0707a23"/><lb ed="R094" n="0077b11"/>有二：如纂靈記云：摩訶衍藏，是<name role="" type="person">文殊師利</name>與阿難
<lb ed="X" n="0707a24"/><lb ed="R094" n="0077b12"/>海，在<name role="" type="person">鐵圍山</name>間結集。所指之法，有事有理。事則能
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0707b" n="0707b"/>
<lb ed="X" n="0707b01"/><lb ed="R094" n="0077b13"/>詮虗文，從此以後，直至歡喜奉行，皆如是之事。理
<lb ed="X" n="0707b02"/><lb ed="R094" n="0077b14"/>則所詮實義，經云：無上法王，有大陀羅尼門，名爲
<lb ed="X" n="0707b03"/><lb ed="R094" n="0077b15"/>圓覺。又云：依願修行，漸斷諸障，障盡願滿，便登解
<lb ed="X" n="0707b04"/><lb ed="R094" n="0077b16"/>脫淸淨法殿等，皆如是之理。若事若理，總屬此法，
<lb ed="X" n="0707b05"/><lb ed="R094" n="0077b17"/>故不別指，直言如是。若連下釋之，是結集者對衆
<lb ed="X" n="0707b06"/><lb ed="R094" n="0077b18"/>標唱之語。蓋謂如是之法，我從佛聞也。我聞者，聞
<lb ed="X" n="0707b07"/><lb ed="R094" n="0078a01"/>成就。謂成就雖在信順，臨期實賴音聞。不有音聞，
<lb ed="X" n="0707b08"/><lb ed="R094" n="0078a02"/>敎體何立？故楞嚴云：此方眞敎體，淸淨在音聞。釋
<lb ed="X" n="0707b09"/><lb ed="R094" n="0078a03"/>義則揀別賓主曰我，聲來達耳曰聞。合論則是結
<lb ed="X" n="0707b10"/><lb ed="R094" n="0078a04"/>集者自謂耳提面命，親從佛聞，揀非私淑讀古者
<lb ed="X" n="0707b11"/><lb ed="R094" n="0078a05"/>比也。又從凡至聖，說有四我：一、凡夫徧計我，二、外
<lb ed="X" n="0707b12"/><lb ed="R094" n="0078a06"/>道宗計我，三、諸聖假立我，四、法身眞實我。今就文
<lb ed="X" n="0707b13"/><lb ed="R094" n="0078a07"/>殊與阿難海，應屬後二，以無徧計及邪計故。聞謂
<lb ed="X" n="0707b14"/><lb ed="R094" n="0078a08"/>耳根發識，聲在可聞處，作心欲聞，卽便得聞。今不
<lb ed="X" n="0707b15"/><lb ed="R094" n="0078a09"/>云耳聞及識聞等，但云我聞者，廢別從總，易明了
<lb ed="X" n="0707b16"/><lb ed="R094" n="0078a10"/>故。若按空生晏坐，帝釋散花，則聞旣無聞，我何有
<lb ed="X" n="0707b17"/><lb ed="R094" n="0078a11"/>我？無我無聞，乃一乘頓敎之眞我眞聞也。標信與
<lb ed="X" n="0707b18"/><lb ed="R094" n="0078a12"/>聞竟。</p><p xml:id="pX10p0707b1803" cb:place="inline">△二、時主及處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0707b19"/><lb ed="R094" n="0078a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0707b1901">一時婆伽婆入於神通<note place="inline">至</note>於不二境現諸淨土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0707b20"/><lb ed="R094" n="0078a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0707b2001">一時者，時成就也。謂臨期雖在音聞，說聽全憑佳
<lb ed="X" n="0707b21"/><lb ed="R094" n="0078a15"/>會。不有佳會，大法難弘。故古德云：世事合會，尙待
<lb ed="X" n="0707b22"/><lb ed="R094" n="0078a16"/>昌期。大法弘宣，豈違佳運。釋義則一者，始終究竟
<lb ed="X" n="0707b23"/><lb ed="R094" n="0078a17"/>之謂。時者，遷流轉變之義。合論則說無異座，聽無
<lb ed="X" n="0707b24"/><lb ed="R094" n="0078a18"/>異席。說聽事畢，一期究竟，名爲一時。又時乃不相
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0707c" n="0707c"/>
<lb ed="X" n="0707c01"/><lb ed="R094" n="0078b01"/>應法，或否或泰，俱以時稱。今云一者，揀非否也。以
<lb ed="X" n="0707c02"/><lb ed="R094" n="0078b02"/>否則不能究竟，不得稱一故。不云年月日者，以如
<lb ed="X" n="0707c03"/><lb ed="R094" n="0078b03"/>來說法，通乎上下<note place="inline">謂天上人間也</note>。滅後結集，達於遐邇。年
<lb ed="X" n="0707c04"/><lb ed="R094" n="0078b04"/>月日紀，難以對同。故總以一時該之。若依當經所
<lb ed="X" n="0707c05"/><lb ed="R094" n="0078b05"/>宗，則是心境泯理，智融凡聖。如本始會，此諸二法，
<lb ed="X" n="0707c06"/><lb ed="R094" n="0078b06"/>皆一之時也。婆伽婆者，主成就。謂說聽雖期良時，
<lb ed="X" n="0707c07"/><lb ed="R094" n="0078b07"/>御衆必推敎主。不有敎主，羣機何歸。然諸經敎主，
<lb ed="X" n="0707c08"/><lb ed="R094" n="0078b08"/>多用佛字，乃梵語之略具。云佛陀耶，此翻覺者。謂
<lb ed="X" n="0707c09"/><lb ed="R094" n="0078b09"/>自覺覺他，覺圓滿故。是十種通號之一。今云婆伽
<lb ed="X" n="0707c10"/><lb ed="R094" n="0078b10"/>婆者，名具六德，義該十號，顯最勝也。名具六德者，
<lb ed="X" n="0707c11"/><lb ed="R094" n="0078b11"/>一自在德，謂五住不能染，二死不能繫故。二熾盛
<lb ed="X" n="0707c12"/><lb ed="R094" n="0078b12"/>德，謂身光與智光，降魔制外故。三端嚴德，謂具相
<lb ed="X" n="0707c13"/><lb ed="R094" n="0078b13"/>及妙好，端正嚴麗故。四名聞德，謂名聞徧十方，稱
<lb ed="X" n="0707c14"/><lb ed="R094" n="0078b14"/>揚無盡故。五吉祥德，謂滅罪銷灾障，賜福延壽齡
<lb ed="X" n="0707c15"/><lb ed="R094" n="0078b15"/>故。六尊貴德，謂世間出世間，尊重珍貴故。爲具六
<lb ed="X" n="0707c16"/><lb ed="R094" n="0078b16"/>德，故經存梵語。五不翻中，含多義不翻也。義該十
<lb ed="X" n="0707c17"/><lb ed="R094" n="0078b17"/>號者，自在攝二，謂證理自在，則攝如來；化他自在，
<lb ed="X" n="0707c18"/><lb ed="R094" n="0078b18"/>則攝應供。熾盛攝一，謂降魔熾盛，則攝正知；制外
<lb ed="X" n="0707c19"/><lb ed="R094" n="0079a01"/>熾盛，則攝徧知。端嚴攝一，謂相好端正，則攝行足；
<lb ed="X" n="0707c20"/><lb ed="R094" n="0079a02"/>相好嚴麗，則攝明足。名聞攝二，謂名聞周徧，則攝
<lb ed="X" n="0707c21"/><lb ed="R094" n="0079a03"/>妙往菩提；稱揚無盡，則攝達僞通眞。吉祥攝一，謂
<lb ed="X" n="0707c22"/><lb ed="R094" n="0079a04"/>到處皆吉，攝無上士；轉難成祥，攝調御丈夫。尊貴
<lb ed="X" n="0707c23"/><lb ed="R094" n="0079a05"/>攝三，謂世間尊貴，攝天人師；出世尊貴，則攝於佛。
<lb ed="X" n="0707c24"/><lb ed="R094" n="0079a06"/>據此，則三世間主，共相尊貴，則攝世尊。良以根鈍
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0708a" n="0708a"/>
<lb ed="X" n="0708a01"/><lb ed="R094" n="0079a07"/>衆生，樂減厭繁。若但言佛，則太減，遺九德故。若通
<lb ed="X" n="0708a02"/><lb ed="R094" n="0079a08"/>言十，則太繁，難憶持故。今言婆伽婆者，均於繁減，
<lb ed="X" n="0708a03"/><lb ed="R094" n="0079a09"/>亦不遺彼繁減。是不唯顯其最勝，且憶持亦易耳。
<lb ed="X" n="0708a04"/><lb ed="R094" n="0079a10"/>入於神通，等處成就也。謂御衆雖推敎主，際會必
<lb ed="X" n="0708a05"/><lb ed="R094" n="0079a11"/>依宏方。爲說一乘頓敎，故現法界玄境。大光明藏，
<lb ed="X" n="0708a06"/><lb ed="R094" n="0079a12"/>卽一眞法界智也。具一切智，遇緣則興，故名爲藏。
<lb ed="X" n="0708a07"/><lb ed="R094" n="0079a13"/>稱法界起，還照法界，故以大光明稱之。益以神通
<lb ed="X" n="0708a08"/><lb ed="R094" n="0079a14"/>者，不可思議曰神，無能障礙曰通，意顯此智唯證
<lb ed="X" n="0708a09"/><lb ed="R094" n="0079a15"/>乃知難可思議，有緣則應無能障礙故。入之一字
<lb ed="X" n="0708a10"/><lb ed="R094" n="0079a16"/>對下三昧而言，謂智契法界則是入此三昧，入此
<lb ed="X" n="0708a11"/><lb ed="R094" n="0079a17"/>三昧法界之理現前，唯受此理不受餘受，故益以
<lb ed="X" n="0708a12"/><lb ed="R094" n="0079a18"/>正受。若以三身言之，智契法界則是現法性身，依
<lb ed="X" n="0708a13"/><lb ed="R094" n="0079b01"/>法性土身土同爲一法界故，一切如來<anchor xml:id="nkr_note_add_0708a1301" n="0708a1301"/><anchor xml:id="beg0708a1301" n="0708a1301"/>已<anchor xml:id="end0708a1301"/>成佛果
<lb ed="X" n="0708a14"/><lb ed="R094" n="0079b02"/>人也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0708a1401" n="0708a1401"/><anchor xml:id="beg0708a1401" n="0708a1401"/>已<anchor xml:id="end0708a1401"/>成佛果現自受用身土，故曰光嚴，以自受
<lb ed="X" n="0708a15"/><lb ed="R094" n="0079b03"/>用身土皆有光明及莊嚴故。住持者，依法界住爲
<lb ed="X" n="0708a16"/><lb ed="R094" n="0079b04"/>法界持，意顯一切如來所有自受用身土皆依法
<lb ed="X" n="0708a17"/><lb ed="R094" n="0079b05"/>界性爲緣起也。衆生者，衆處受生，以有無明昏濁、
<lb ed="X" n="0708a18"/><lb ed="R094" n="0079b06"/>煩惱雜染不淸淨故，當其無明未起、煩惱未生，原
<lb ed="X" n="0708a19"/><lb ed="R094" n="0079b07"/>本自有淸淨覺地，卽法界是，意顯凡諸所有衆生
<lb ed="X" n="0708a20"/><lb ed="R094" n="0079b08"/>身土亦依法界性爲緣起也。緣起無性，故曰身心
<lb ed="X" n="0708a21"/><lb ed="R094" n="0079b09"/>寂滅，謂生佛身心皆歸寂滅，寂無形、滅不生故。然
<lb ed="X" n="0708a22"/><lb ed="R094" n="0079b10"/>身心爲能依，旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0708a2201" n="0708a2201"/><anchor xml:id="beg0708a2201" n="0708a2201"/>已<anchor xml:id="end0708a2201"/>寂滅，所依勝劣二土豈有形生？
<lb ed="X" n="0708a23"/><lb ed="R094" n="0079b11"/>是唯有法界平等卽是本性實際，包羅萬有彌綸
<lb ed="X" n="0708a24"/><lb ed="R094" n="0079b12"/>太虗，故云圓滿十方。唯是一法界性本無二體，逢
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0708b" n="0708b"/>
<lb ed="X" n="0708b01"/><lb ed="R094" n="0079b13"/>緣變現諸法故能隨順，今當爲諸菩薩演斯頓敎，
<lb ed="X" n="0708b02"/><lb ed="R094" n="0079b14"/>故且於不二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0708001" n="0708001"/>竟現諸淨土。據此則他受用身土仍
<lb ed="X" n="0708b03"/><lb ed="R094" n="0079b15"/>依一眞法界性爲緣起耳。時主及處竟。</p><p xml:id="pX10p0708b0316" cb:place="inline">△三、法衆
<lb ed="X" n="0708b04"/><lb ed="R094" n="0079b16"/>同會三：一、擧類標數，二、列上首名，三、與伴同會。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0708b05"/><lb ed="R094" n="0079b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0708b0501">與大菩薩摩訶薩十萬人俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0708b06"/><lb ed="R094" n="0079b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0708b0601">初、擧類與者，相與意有所爲，爲演一乘頓敎之法
<lb ed="X" n="0708b07"/><lb ed="R094" n="0080a01"/>故爾。相與大菩薩類，爲是一乘頓敎機故。菩薩者，
<lb ed="X" n="0708b08"/><lb ed="R094" n="0080a02"/>略梵語，具云菩提薩埵。此翻覺有情，有三義：一、約
<lb ed="X" n="0708b09"/><lb ed="R094" n="0080a03"/>自利，謂菩薩是能覺悟之有情，揀凡夫不自覺故；
<lb ed="X" n="0708b10"/><lb ed="R094" n="0080a04"/>二、約利他，謂菩薩能覺悟一切有情，揀二乘不覺
<lb ed="X" n="0708b11"/><lb ed="R094" n="0080a05"/>他故；三、約兩利，謂菩薩上求佛覺、下化有情，顯行
<lb ed="X" n="0708b12"/><lb ed="R094" n="0080a06"/>願兼資、悲智雙運故。首言大者，揀權、漸敎故。大疏
<lb ed="X" n="0708b13"/><lb ed="R094" n="0080a07"/>云：信大法、解大義、發大心、證大道、行大行、趣大果，
<lb ed="X" n="0708b14"/><lb ed="R094" n="0080a08"/>六事俱大，顯是實敎及頓敎故。摩訶薩具足，應云
<lb ed="X" n="0708b15"/><lb ed="R094" n="0080a09"/>摩訶菩提薩埵，摩訶亦翻爲大。<note place="inline">問：與上大字何別？答：上是揀權、漸，此
<lb ed="X" n="0708b16"/><lb ed="R094" n="0080a10"/>復揀地前。</note>謂此菩薩又是實敎、頓敎中之大菩薩，揀非
<lb ed="X" n="0708b17"/><lb ed="R094" n="0080a11"/>地前諸位可比。末四字標數，謂一類相從者，大數
<lb ed="X" n="0708b18"/><lb ed="R094" n="0080a12"/>約有十萬同德同心和合集聚，故云俱也。擧類標
<lb ed="X" n="0708b19"/><lb ed="R094" n="0080a13"/>數竟。</p><p xml:id="pX10p0708b1903" cb:place="inline">△二列上首名</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0708b20"/><lb ed="R094" n="0080a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0708b2001">其名曰<name role="" type="person">文殊師利</name>菩薩<note place="inline">至</note>賢善首菩薩等而爲上首。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0708b21"/><lb ed="R094" n="0080a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0708b2101">首句總指其名。文殊下，依次別列。<name role="" type="person">文殊師利</name>者，梵
<lb ed="X" n="0708b22"/><lb ed="R094" n="0080a16"/>音之訛，正云曼殊室利，此翻<name role="" type="person">妙吉祥</name>，以初生時有
<lb ed="X" n="0708b23"/><lb ed="R094" n="0080a17"/>祥光滿室之兆故。亦翻妙德，謂智德深妙。華嚴云：
<lb ed="X" n="0708b24"/><lb ed="R094" n="0080a18"/>了了見佛性，猶如妙德等。道成先劫號龍種尊王，
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0708c" n="0708c"/>
<lb ed="X" n="0708c01"/><lb ed="R094" n="0080b01"/>現證北方爲摩尼寶積，當來成佛名曰普現，影嚮
<lb ed="X" n="0708c02"/><lb ed="R094" n="0080b02"/>大化示同菩薩。華嚴表根本智，今經爲發起師，一
<lb ed="X" n="0708c03"/><lb ed="R094" n="0080b03"/>乘頓敎非智莫解，故首標之。梵語邲輪<g ref="#CB02494">䟦</g>陀，此云
<lb ed="X" n="0708c04"/><lb ed="R094" n="0080b04"/>普賢。悲華經云：我誓於穢惡世界行菩薩道使得
<lb ed="X" n="0708c05"/><lb ed="R094" n="0080b05"/>嚴淨，我行要當勝諸菩薩。寶藏佛言：以是因緣，今
<lb ed="X" n="0708c06"/><lb ed="R094" n="0080b06"/>改汝字名爲普賢。據此則普賢之名應具二義：一
<lb ed="X" n="0708c07"/><lb ed="R094" n="0080b07"/>者穢惡世界使得嚴淨，是普化衆生皆令成賢；二
<lb ed="X" n="0708c08"/><lb ed="R094" n="0080b08"/>者我行要當勝諸菩薩，是普超同倫獨讓我賢。古
<lb ed="X" n="0708c09"/><lb ed="R094" n="0080b09"/>德云：行彌法界德無不徧曰普，隨心益物乘時設
<lb ed="X" n="0708c10"/><lb ed="R094" n="0080b10"/>化曰賢。與悲華亦不相違。常見塑畫聖像多以文
<lb ed="X" n="0708c11"/><lb ed="R094" n="0080b11"/>殊普賢爲對，蓋以文殊表智、普賢表行，智行相成
<lb ed="X" n="0708c12"/><lb ed="R094" n="0080b12"/>如目足更資。今經亦爾，故次列之。普眼者，依本經
<lb ed="X" n="0708c13"/><lb ed="R094" n="0080b13"/>佛答其問，略具二義：一者普見諸法淸淨是大智
<lb ed="X" n="0708c14"/><lb ed="R094" n="0080b14"/>普眼，二者普見衆生同佛是大悲普眼。金剛者，最
<lb ed="X" n="0708c15"/><lb ed="R094" n="0080b15"/>堅最利，一切無能壞，能壞於一切。菩薩之智慧亦
<lb ed="X" n="0708c16"/><lb ed="R094" n="0080b16"/>爾，煩惱不能侵，魔外不能動，能斷一切障，能除一
<lb ed="X" n="0708c17"/><lb ed="R094" n="0080b17"/>切礙。故觀經中備起三難，乞世尊銷末世之疑，其
<lb ed="X" n="0708c18"/><lb ed="R094" n="0080b18"/>義可見。智旣如此，能含能生無盡功德，故名爲藏。
<lb ed="X" n="0708c19"/><lb ed="R094" n="0081a01"/>彌勒，此云慈氏，由過去遇大慈如來，得慈心三昧。
<lb ed="X" n="0708c20"/><lb ed="R094" n="0081a02"/>又由在母胎時，其母使有慈心，故以慈氏爲姓名。
<lb ed="X" n="0708c21"/><lb ed="R094" n="0081a03"/><name role="" type="person">阿逸多</name>，此云無能勝，謂位居補處，除佛無能勝故。
<lb ed="X" n="0708c22"/><lb ed="R094" n="0081a04"/>若依本經，則菩薩深究愛根，蕩除細惑，人所不及，
<lb ed="X" n="0708c23"/><lb ed="R094" n="0081a05"/>況復能勝哉？淸淨慧者，慧用了然，無住無著，一切
<lb ed="X" n="0708c24"/><lb ed="R094" n="0081a06"/>幻化所不能染。故大疏云：若慧不淸淨，卽落地位，
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0709a" n="0709a"/>
<lb ed="X" n="0709a01"/><lb ed="R094" n="0081a07"/>滯因果，乖覺性。菩薩不爾，故以淸淨慧爲名。威德
<lb ed="X" n="0709a02"/><lb ed="R094" n="0081a08"/>自在者，有威可畏，有德可仰，魔外不能嬈，妄惑不
<lb ed="X" n="0709a03"/><lb ed="R094" n="0081a09"/>能侵。依本經，則三觀成就，功用猛利，故能爾也。辯
<lb ed="X" n="0709a04"/><lb ed="R094" n="0081a10"/>音者，具無礙辯，能辯一切差別言音。如本經，佛說
<lb ed="X" n="0709a05"/><lb ed="R094" n="0081a11"/>二十五種輪觀，單複圓修，唯菩薩能辯識，亦唯菩
<lb ed="X" n="0709a06"/><lb ed="R094" n="0081a12"/>薩能宣傳故。淨諸業障者，斷惑證眞，身三口四，永
<lb ed="X" n="0709a07"/><lb ed="R094" n="0081a13"/>不生故。依本經，則一切業障，盡依四相而生。菩薩
<lb ed="X" n="0709a08"/><lb ed="R094" n="0081a14"/>致問，如來爲說，能令一切衆生，淨諸業障，故仍依
<lb ed="X" n="0709a09"/><lb ed="R094" n="0081a15"/>之名也。普覺者，生死涅槃，猶如昨夢，菩薩能覺，其
<lb ed="X" n="0709a10"/><lb ed="R094" n="0081a16"/>覺可謂普矣。依本經，則我人生壽，能生業障，因枝
<lb ed="X" n="0709a11"/><lb ed="R094" n="0081a17"/>尋本，易得覺了。至於作止任滅，但障禪那，任運而
<lb ed="X" n="0709a12"/><lb ed="R094" n="0081a18"/>興，覺了成難。菩薩因問而覺，覺斯周普。圓覺者，妄
<lb ed="X" n="0709a13"/><lb ed="R094" n="0081b01"/>盡眞極，如望夜月故。依本經，則尅期修證，心不放
<lb ed="X" n="0709a14"/><lb ed="R094" n="0081b02"/>捨，諸障銷滅，佛境現前，菩薩乃過來人也。賢善首
<lb ed="X" n="0709a15"/><lb ed="R094" n="0081b03"/>者，以善爲賢，無過弘法，菩薩能之，故爲首也。依本
<lb ed="X" n="0709a16"/><lb ed="R094" n="0081b04"/>經，則流通聖敎，端賴此人，故爲至賢至善之首。等
<lb ed="X" n="0709a17"/><lb ed="R094" n="0081b05"/>字非等下，乃等上十一位，合十二位，爲十萬人之
<lb ed="X" n="0709a18"/><lb ed="R094" n="0081b06"/>上首也。列上首名竟。</p><p xml:id="pX10p0709a1809" cb:place="inline">△三、與衆同會。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0709a19"/><lb ed="R094" n="0081b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0709a1901">與諸眷屬皆入三昧，同住如來平等法會。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0709a20"/><lb ed="R094" n="0081b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0709a2001">諸眷屬者，除上首外，餘諸所有人也。然上首旣有
<lb ed="X" n="0709a21"/><lb ed="R094" n="0081b09"/>十二，若人各一萬，眷屬合有十二萬人，或亦多少
<lb ed="X" n="0709a22"/><lb ed="R094" n="0081b10"/>不定，則上云十萬者，亦唯約大數言之。上首護念
<lb ed="X" n="0709a23"/><lb ed="R094" n="0081b11"/>曰眷，攝令從道曰屬，是則此之衆人，時時爲上首
<lb ed="X" n="0709a24"/><lb ed="R094" n="0081b12"/>護念，攝令從道，當此圓覺妙場，故相與而來也。皆
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0709b" n="0709b"/>
<lb ed="X" n="0709b01"/><lb ed="R094" n="0081b13"/>入三昧者，有二義：一者佛力所加，二者智同於師。
<lb ed="X" n="0709b02"/><lb ed="R094" n="0081b14"/>佛力所加者，如來入於神通大光明藏三昧，則是
<lb ed="X" n="0709b03"/><lb ed="R094" n="0081b15"/>以法界智契法界性，而此之衆人，皆在法界性中，
<lb ed="X" n="0709b04"/><lb ed="R094" n="0081b16"/>頓覺身心輕安，智契法界，故云皆入三昧。智同於
<lb ed="X" n="0709b05"/><lb ed="R094" n="0081b17"/>師者，十二上首，皆法身大士，與如來同一法身，佛
<lb ed="X" n="0709b06"/><lb ed="R094" n="0081b18"/>旣入三昧，大士亦入三昧，而此之衆人，向爲大士
<lb ed="X" n="0709b07"/><lb ed="R094" n="0082a01"/>護念，攝令從道，<anchor xml:id="nkr_note_add_0709b0701" n="0709b0701"/><anchor xml:id="beg0709b0701" n="0709b0701"/>已<anchor xml:id="end0709b0701"/>得智同於師，因見師入，自亦從
<lb ed="X" n="0709b08"/><lb ed="R094" n="0082a02"/>入，故云皆入三昧。然旣皆入三昧，自然身心寂滅，
<lb ed="X" n="0709b09"/><lb ed="R094" n="0082a03"/>平等本際，故云同住如來平等法會。同住者，智契
<lb ed="X" n="0709b10"/><lb ed="R094" n="0082a04"/>法界故。所稱平等法會者，如前所云圓滿十方<note place="inline">卽是
<lb ed="X" n="0709b11"/><lb ed="R094" n="0082a05"/>平等，以十方同依故</note>，不二隨順<note place="inline">卽是法會，以諸法同出故</note>是也。又如來旣
<lb ed="X" n="0709b12"/><lb ed="R094" n="0082a06"/>於不二境中，現諸淨土，而諸菩薩等，亦應於彼不
<lb ed="X" n="0709b13"/><lb ed="R094" n="0082a07"/>二境中，現諸淨身<note place="inline">分證受用身</note>，此正所謂機感盈前，不
<lb ed="X" n="0709b14"/><lb ed="R094" n="0082a08"/>得不說，所謂大衆成就者以此。結集證信序竟。</p><p xml:id="pX10p0709b1419" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0709b15"/><lb ed="R094" n="0082a09"/>二、問答發起序<note place="inline">文殊問，世尊答，發起一經之端序</note>三：一、文殊代問，
<lb ed="X" n="0709b16"/><lb ed="R094" n="0082a10"/>二、師資緣合，三、酧請開示。初三：一、衆中具儀，二、備
<lb ed="X" n="0709b17"/><lb ed="R094" n="0082a11"/>陳問詞，三、至三顯慇。初</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0709b18"/><lb ed="R094" n="0082a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0709b1801">於是<name role="" type="person">文殊師利</name>菩薩<note place="inline">至</note>長跪叉手而白佛言：</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0709b19"/><lb ed="R094" n="0082a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0709b1901">據上所釋，如來旣於不二境中現諸淨土，而諸菩
<lb ed="X" n="0709b20"/><lb ed="R094" n="0082a14"/>薩等亦應於不二境中現諸淨身。雖曰淨身，亦自
<lb ed="X" n="0709b21"/><lb ed="R094" n="0082a15"/>有淸淨色相，可別主伴。約此章，文殊爲主<note place="inline">非大智不能發
<lb ed="X" n="0709b22"/><lb ed="R094" n="0082a16"/>起</note>，餘衆皆伴，故云在大衆中。從座而起者，將有所
<lb ed="X" n="0709b23"/><lb ed="R094" n="0082a17"/>問故。將有所問，三業維誠，故云頂禮佛足。謂文殊
<lb ed="X" n="0709b24"/><lb ed="R094" n="0082a18"/>以自<anchor xml:id="nkr_note_add_0709b2401" n="0709b2401"/><anchor xml:id="beg0709b2401" n="0709b2401"/>己<anchor xml:id="end0709b2401"/>最尊之頂，禮如來最卑之足，此顯身業誠
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0709c" n="0709c"/>
<lb ed="X" n="0709c01"/><lb ed="R094" n="0082b01"/>也。右繞者，意表隨順於佛。必至三帀者，意表初中
<lb ed="X" n="0709c02"/><lb ed="R094" n="0082b02"/>後際無間斷故，此顯意業誠也。長跪者，安危不易，
<lb ed="X" n="0709c03"/><lb ed="R094" n="0082b03"/>雖時長不以爲苦。叉手者，指掌相抵，儼然是端秉
<lb ed="X" n="0709c04"/><lb ed="R094" n="0082b04"/>一心。如此而白，表所問非常，此顯口業誠也。衆中
<lb ed="X" n="0709c05"/><lb ed="R094" n="0082b05"/>具儀竟。</p><p xml:id="pX10p0709c0504" cb:place="inline">△二、備陳問詞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0709c06"/><lb ed="R094" n="0082b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0709c0601">大悲世尊願爲此會<note place="inline">至</note>求大乘者不墮邪見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0709c07"/><lb ed="R094" n="0082b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0709c0701">大。疏云：諮來法要，本爲衆生，故偏稱大悲世尊。又
<lb ed="X" n="0709c08"/><lb ed="R094" n="0082b08"/>悲而云大者，不唯令現前得益，且利及將來也。此
<lb ed="X" n="0709c09"/><lb ed="R094" n="0082b09"/>中問詞有二：願爲此會等，是初約如來問本起法
<lb ed="X" n="0709c10"/><lb ed="R094" n="0082b10"/>行。此會卽平等法會。諸來法衆者，通指十二上首
<lb ed="X" n="0709c11"/><lb ed="R094" n="0082b11"/>及所統眷屬。約上首，則與佛同來；約眷屬，則隨上
<lb ed="X" n="0709c12"/><lb ed="R094" n="0082b12"/>首來。統稱法衆者，上云皆入三昧，同住平等法會
<lb ed="X" n="0709c13"/><lb ed="R094" n="0082b13"/>故。說者，謂文殊爲衆請佛說如來者，是<anchor xml:id="nkr_note_add_0709c1301" n="0709c1301"/><anchor xml:id="beg0709c1301" n="0709c1301"/>已<anchor xml:id="end0709c1301"/>成佛果
<lb ed="X" n="0709c14"/><lb ed="R094" n="0082b14"/>之人。<anchor xml:id="nkr_note_add_0709c1401" n="0709c1401"/><anchor xml:id="beg0709c1401" n="0709c1401"/>已<anchor xml:id="end0709c1401"/>成佛果，根本起於淸淨因地，說來乃可憑
<lb ed="X" n="0709c15"/><lb ed="R094" n="0082b15"/>信，故文殊特爲致請。淸淨因地，卽自性淸淨爲因
<lb ed="X" n="0709c16"/><lb ed="R094" n="0082b16"/>地心，下文所謂淸淨覺相是也。法行者，卽因地所
<lb ed="X" n="0709c17"/><lb ed="R094" n="0082b17"/>修無漏妙行，揀非有漏可比。縱有所修，皆非法行。
<lb ed="X" n="0709c18"/><lb ed="R094" n="0082b18"/>此乃出世軌則，如法如律之行。此且渾言，向下答
<lb ed="X" n="0709c19"/><lb ed="R094" n="0083a01"/>處，佛自分明顯示。及說菩薩等，是次約菩薩問發
<lb ed="X" n="0709c20"/><lb ed="R094" n="0083a02"/>心正修。菩薩者，乃未成佛果之人。雖未成佛，誓期
<lb ed="X" n="0709c21"/><lb ed="R094" n="0083a03"/>必成，故以根器元大，不復樂著小乘等法，信大敎，
<lb ed="X" n="0709c22"/><lb ed="R094" n="0083a04"/>解大理，故能於大乘中發淸淨心，卽菩提心也。不
<lb ed="X" n="0709c23"/><lb ed="R094" n="0083a05"/>云菩提而云淸淨者，以旣發此心，修大行，證大果，
<lb ed="X" n="0709c24"/><lb ed="R094" n="0083a06"/>直取無上菩提，不爲一切聲聞、緣覺等法之所混
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0710a" n="0710a"/>
<lb ed="X" n="0710a01"/><lb ed="R094" n="0083a07"/>擾，故云淸淨。又菩提心有三種：一者、直心，謂直心，
<lb ed="X" n="0710a02"/><lb ed="R094" n="0083a08"/>正念眞如法故；二者、深心，樂集一切諸善法故；三
<lb ed="X" n="0710a03"/><lb ed="R094" n="0083a09"/>者、大悲心，普度一切諸衆生故。三心皆名淸淨者，
<lb ed="X" n="0710a04"/><lb ed="R094" n="0083a10"/>以正念眞如，不念餘法，故能淸淨；樂集善法，對治
<lb ed="X" n="0710a05"/><lb ed="R094" n="0083a11"/>不善，故能淸淨；普度衆生，不住度相，故能淸淨。如
<lb ed="X" n="0710a06"/><lb ed="R094" n="0083a12"/>是則但言淸淨，而三心具矣。三心旣具，諸病無所
<lb ed="X" n="0710a07"/><lb ed="R094" n="0083a13"/>由生，故能遠離。細閱下之十章，章章有病，能障正
<lb ed="X" n="0710a08"/><lb ed="R094" n="0083a14"/>修。旣能遠離，則十章之正修成矣。所以本疏判此
<lb ed="X" n="0710a09"/><lb ed="R094" n="0083a15"/>章爲發起序也。能使下，是後約未來，顯利益深遠。
<lb ed="X" n="0710a10"/><lb ed="R094" n="0083a16"/>未來者，統言佛滅度後。末世者，遠指末法之世，謂
<lb ed="X" n="0710a11"/><lb ed="R094" n="0083a17"/>正法、像法<anchor xml:id="nkr_note_add_0710a1101" n="0710a1101"/><anchor xml:id="beg0710a1101" n="0710a1101"/>已<anchor xml:id="end0710a1101"/>過時也。去聖時遙，背敎日遠，不知求
<lb ed="X" n="0710a12"/><lb ed="R094" n="0083a18"/>大乘者，無庸論矣。縱有發心求大，不知如來因地
<lb ed="X" n="0710a13"/><lb ed="R094" n="0083b01"/>法行，不學菩薩發淸淨心，其不至於錯亂修習，墮
<lb ed="X" n="0710a14"/><lb ed="R094" n="0083b02"/>落邪見者，無有是處。文殊懸念及此，致斯二問，求
<lb ed="X" n="0710a15"/><lb ed="R094" n="0083b03"/>佛開示，令末世求大乘者知此學此，自能不墮邪
<lb ed="X" n="0710a16"/><lb ed="R094" n="0083b04"/>見。楞嚴云：諸修行人不能得成無上菩提，乃至別
<lb ed="X" n="0710a17"/><lb ed="R094" n="0083b05"/>成聲聞、緣覺、諸天、外道、魔王，皆由不知二種根本，
<lb ed="X" n="0710a18"/><lb ed="R094" n="0083b06"/>錯亂修習。今不知不覺，此二亦然，故云爾也。備陳
<lb ed="X" n="0710a19"/><lb ed="R094" n="0083b07"/>問詞竟。</p><p xml:id="pX10p0710a1904" cb:place="inline">△三至三顯慇。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0710a20"/><lb ed="R094" n="0083b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0710a2001">作是語<anchor xml:id="nkr_note_add_0710a2001" n="0710a2001"/><anchor xml:id="beg0710a2001" n="0710a2001"/>已<anchor xml:id="end0710a2001"/>，五體投地，如是三請，終而復始。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0710a21"/><lb ed="R094" n="0083b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0710a2101">作是語<anchor xml:id="nkr_note_add_0710a2101" n="0710a2101"/><anchor xml:id="beg0710a2101" n="0710a2101"/>已<anchor xml:id="end0710a2101"/>，謂陳問<anchor xml:id="nkr_note_add_0710a2102" n="0710a2102"/><anchor xml:id="beg0710a2102" n="0710a2102"/>已<anchor xml:id="end0710a2102"/>竟也。五體者，四肢及頭。投地
<lb ed="X" n="0710a22"/><lb ed="R094" n="0083b10"/>者，問畢結拜。此一請也。大疏云：若唯一二，未展<g ref="#CB05418">䖍</g>
<lb ed="X" n="0710a23"/><lb ed="R094" n="0083b11"/>誠。若過於三，禮煩則亂。故唯三請，終而復始者。一
<lb ed="X" n="0710a24"/><lb ed="R094" n="0083b12"/>請終，從頭又請曰復始，是爲二請。二請終，復始亦
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0710b" n="0710b"/>
<lb ed="X" n="0710b01"/><lb ed="R094" n="0083b13"/>然，是爲三請。其慇懃懇切之意，<anchor xml:id="nkr_note_add_0710b0101" n="0710b0101"/><anchor xml:id="beg0710b0101" n="0710b0101"/>已<anchor xml:id="end0710b0101"/>自可見。文殊代
<lb ed="X" n="0710b02"/><lb ed="R094" n="0083b14"/>問竟。</p><p xml:id="pX10p0710b0203" cb:place="inline">△二、師資緣合二：一、師與資合，二、資與師合
<lb ed="X" n="0710b03"/><lb ed="R094" n="0083b15"/>初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0710b04"/><lb ed="R094" n="0083b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0710b0401">爾時世尊吿<name role="" type="person">文殊師利</name><note place="inline">至</note>汝今諦聽，當爲汝說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0710b05"/><lb ed="R094" n="0083b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0710b0501">初讚其所問。爾時者，文殊代問<anchor xml:id="nkr_note_add_0710b0501" n="0710b0501"/><anchor xml:id="beg0710b0501" n="0710b0501"/>已<anchor xml:id="end0710b0501"/>竟時也。吿文殊
<lb ed="X" n="0710b06"/><lb ed="R094" n="0083b18"/>者，以其慇懃三請，要讚許以安其心故。善哉者，讚
<lb ed="X" n="0710b07"/><lb ed="R094" n="0084a01"/>美詞。雙言者，讚其二問俱善，不唯有益現在，且兼
<lb ed="X" n="0710b08"/><lb ed="R094" n="0084a02"/>利末世也。稱文殊爲善男子者，以其智慧勝妙，遇
<lb ed="X" n="0710b09"/><lb ed="R094" n="0084a03"/>理能順，遇事能斷故。汝字仍指文殊等，乃兼於餘
<lb ed="X" n="0710b10"/><lb ed="R094" n="0084a04"/>衆，以十萬合集文殊問，卽餘衆問故。乃能爲諸等，
<lb ed="X" n="0710b11"/><lb ed="R094" n="0084a05"/>是牒其所問二事，以顯讚善之不虗故。諮詢者，諮
<lb ed="X" n="0710b12"/><lb ed="R094" n="0084a06"/>扣詢問因地法行，如上所釋。然問處雖約如來，而
<lb ed="X" n="0710b13"/><lb ed="R094" n="0084a07"/>令知意在菩薩，故云爲諸菩薩等，乃約義牒也。準
<lb ed="X" n="0710b14"/><lb ed="R094" n="0084a08"/>前文殊第二問，求說菩薩於大乘中，發淸淨心，遠
<lb ed="X" n="0710b15"/><lb ed="R094" n="0084a09"/>離諸病，雖爲現在，而意在令末世求大乘者，學此
<lb ed="X" n="0710b16"/><lb ed="R094" n="0084a10"/>不墮邪見。今亦唯是約意而牒，故但云及爲末世
<lb ed="X" n="0710b17"/><lb ed="R094" n="0084a11"/>等。末世衆生，去聖遙遠，不知求大者，無庸問矣。設
<lb ed="X" n="0710b18"/><lb ed="R094" n="0084a12"/>有求大乘者，要必得正住持，卽是發菩提心也。菩
<lb ed="X" n="0710b19"/><lb ed="R094" n="0084a13"/>提心有三種：一者直心，正念眞如，不念餘法，故名
<lb ed="X" n="0710b20"/><lb ed="R094" n="0084a14"/>爲正。二者深心，樂集善法，安住修習，故名爲住。三
<lb ed="X" n="0710b21"/><lb ed="R094" n="0084a15"/>者大悲心，普度衆生，攝持自<anchor xml:id="nkr_note_add_0710b2101" n="0710b2101"/><anchor xml:id="beg0710b2101" n="0710b2101"/>己<anchor xml:id="end0710b2101"/>，故名爲持。三心旣
<lb ed="X" n="0710b22"/><lb ed="R094" n="0084a16"/>得，邪見無所從生，故云不墮。如華嚴云：忘失菩提
<lb ed="X" n="0710b23"/><lb ed="R094" n="0084a17"/>心，而修諸善根，魔所攝持。今得則不忘，其不墮邪
<lb ed="X" n="0710b24"/><lb ed="R094" n="0084a18"/>見也必矣。</p><p xml:id="pX10p0710b2405" cb:place="inline">○汝今下，誡聽許說。汝今者，面命文殊。
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0710c" n="0710c"/>
<lb ed="X" n="0710c01"/><lb ed="R094" n="0084b01"/>諦聽者，誡以諦審而聽，勿得以生滅心而聽實相
<lb ed="X" n="0710c02"/><lb ed="R094" n="0084b02"/>法。故當爲汝說者，不失人，亦不失言也。智論偈云：
<lb ed="X" n="0710c03"/><lb ed="R094" n="0084b03"/>聽者端視如渴飮，一心入於語義中。<note place="inline">可當誡聽之句。</note>踊躍
<lb ed="X" n="0710c04"/><lb ed="R094" n="0084b04"/>聞法之悲喜，如是之人可爲說。<note place="inline">可當許說之句。</note>然世尊旣
<lb ed="X" n="0710c05"/><lb ed="R094" n="0084b05"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0710c0501" n="0710c0501"/><anchor xml:id="beg0710c0501" n="0710c0501"/>已<anchor xml:id="end0710c0501"/>讚其所問，仍復誡聽許說，是師緣與資合矣。師
<lb ed="X" n="0710c06"/><lb ed="R094" n="0084b06"/>與資合竟。</p><p xml:id="pX10p0710c0605" cb:place="inline">△二、資與師合。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0710c07"/><lb ed="R094" n="0084b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0710c0701">時<name role="" type="person">文殊師利</name>菩薩奉敎歡喜，及諸大衆默然而聽。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0710c08"/><lb ed="R094" n="0084b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0710c0801">奉敎者，奉聞誡聽許說之敎。歡喜者，喜其現未俱
<lb ed="X" n="0710c09"/><lb ed="R094" n="0084b09"/>利，不空問也。及諸大衆者，兼十萬人。默然而聽者，
<lb ed="X" n="0710c10"/><lb ed="R094" n="0084b10"/>不涉餘緣，澄心諦聽。如十地經云：如渴思冷水，如
<lb ed="X" n="0710c11"/><lb ed="R094" n="0084b11"/>饑思美食，如病思良藥，如衆蜂依密，我等亦如是，
<lb ed="X" n="0710c12"/><lb ed="R094" n="0084b12"/>願聞甘露法。卽奉敎喜聽之義也。然文殊旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0710c1201" n="0710c1201"/><anchor xml:id="beg0710c1201" n="0710c1201"/>已<anchor xml:id="end0710c1201"/>奉
<lb ed="X" n="0710c13"/><lb ed="R094" n="0084b13"/>敎歡喜，仍復同衆默聽，又資緣與師合耳。師資緣
<lb ed="X" n="0710c14"/><lb ed="R094" n="0084b14"/>合竟。</p><p xml:id="pX10p0710c1403" cb:place="inline">△三、酬請開示二：一、總以略示，二、別以詳示。
<lb ed="X" n="0710c15"/><lb ed="R094" n="0084b15"/>初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0710c16"/><lb ed="R094" n="0084b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0710c1601">善男子！無上法王<note place="inline">至</note>及波羅密敎授菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0710c17"/><lb ed="R094" n="0084b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0710c1701">重呼善男子者，顯答問有所屬，使文殊著耳故。無
<lb ed="X" n="0710c18"/><lb ed="R094" n="0084b18"/>上法王者，出能證人卽是如來，以如來證無上法，
<lb ed="X" n="0710c19"/><lb ed="R094" n="0085a01"/>於諸法中得自在故。有大等者，出所證法陀羅尼
<lb ed="X" n="0710c20"/><lb ed="R094" n="0085a02"/>翻爲總持，謂總一切法持無量義，故有多字少字、
<lb ed="X" n="0710c21"/><lb ed="R094" n="0085a03"/>一字無字。多字如楞嚴等呪，少字如唵齒臨等，一
<lb ed="X" n="0710c22"/><lb ed="R094" n="0085a04"/>字如吽字等，無字卽是一心。今取無字，謂一眞法
<lb ed="X" n="0710c23"/><lb ed="R094" n="0085a05"/>界心也。一眞法界總一切法持無量義，故名爲大。
<lb ed="X" n="0710c24"/><lb ed="R094" n="0085a06"/>旣能總能持，卽能出能生，故名爲門。名爲圓覺者，
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0711a" n="0711a"/>
<lb ed="X" n="0711a01"/><lb ed="R094" n="0085a07"/>照無所遺曰圓，迷不能侵曰覺，此卽因地法也。一
<lb ed="X" n="0711a02"/><lb ed="R094" n="0085a08"/>切者，總該之詞，謂總指淸淨眞如、菩提涅槃等爲
<lb ed="X" n="0711a03"/><lb ed="R094" n="0085a09"/>一切故。流出者，如來依此對機演敎，衆生依此證
<lb ed="X" n="0711a04"/><lb ed="R094" n="0085a10"/>果修因，所謂無不從此法界流故。眞如者，頓敎所
<lb ed="X" n="0711a05"/><lb ed="R094" n="0085a11"/>詮，卽是心眞如門。然頓敎不立文字，眞如亦是強
<lb ed="X" n="0711a06"/><lb ed="R094" n="0085a12"/>名，故以淸淨二字揀之，以其離言說相、離心緣相
<lb ed="X" n="0711a07"/><lb ed="R094" n="0085a13"/>故。菩提涅槃，終敎所詮，卽是智斷二德。以終敎有
<lb ed="X" n="0711a08"/><lb ed="R094" n="0085a14"/>眞可證，證極則成智德，名曰菩提。又終敎有惑可
<lb ed="X" n="0711a09"/><lb ed="R094" n="0085a15"/>斷，斷盡則成斷德，名曰涅槃。此上皆屬果德，及波
<lb ed="X" n="0711a10"/><lb ed="R094" n="0085a16"/>句乃屬因行。波羅密，或云波羅密多。若尅對西音，
<lb ed="X" n="0711a11"/><lb ed="R094" n="0085a17"/>翻爲彼岸。到依此方，順義回文，當云到彼岸。謂修
<lb ed="X" n="0711a12"/><lb ed="R094" n="0085a18"/>此者，能離生死此岸，渡煩惱中流，到涅槃彼岸。故
<lb ed="X" n="0711a13"/><lb ed="R094" n="0085b01"/>尋常經中，多說六種，亦有說十者。大疏云：輟<anchor xml:id="nkr_note_add_0711a1301" n="0711a1301"/><anchor xml:id="beg0711a1301" n="0711a1301"/>己<anchor xml:id="end0711a1301"/>惠
<lb ed="X" n="0711a14"/><lb ed="R094" n="0085b02"/>人名施，防非止惡爲戒，堪受諸法未能忘懷爲忍，
<lb ed="X" n="0711a15"/><lb ed="R094" n="0085b03"/>鍊心於法爲精，精心務達爲進，心慮寂靜爲禪，推
<lb ed="X" n="0711a16"/><lb ed="R094" n="0085b04"/>求揀擇爲慧，方法便宜爲方便，希求樂欲爲願，不
<lb ed="X" n="0711a17"/><lb ed="R094" n="0085b05"/>可屈伏名力，如實決斷爲智。今且後六，以十中後
<lb ed="X" n="0711a18"/><lb ed="R094" n="0085b06"/>四，皆從慧度開出。如方便者，慧之運用。願者，慧之
<lb ed="X" n="0711a19"/><lb ed="R094" n="0085b07"/>期望。力者，慧之堅強。智者，慧之果決。如是則六可
<lb ed="X" n="0711a20"/><lb ed="R094" n="0085b08"/>攝十，故釋且從六，謂施、戒、忍、進、禪、慧也。若依頓敎
<lb ed="X" n="0711a21"/><lb ed="R094" n="0085b09"/>而修，則但觀法性。觀法性無慳貪，則是布施因，知
<lb ed="X" n="0711a22"/><lb ed="R094" n="0085b10"/>一切布施皆法性也。觀法性無染汙，則是持戒因，
<lb ed="X" n="0711a23"/><lb ed="R094" n="0085b11"/>知一切持戒皆法性也。觀法性無瞋恚，則是忍辱
<lb ed="X" n="0711a24"/><lb ed="R094" n="0085b12"/>因，知一切忍辱皆法性也。觀法性無懈怠，則是精
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0711b" n="0711b"/>
<lb ed="X" n="0711b01"/><lb ed="R094" n="0085b13"/>進因，知一切精進皆法性也。觀法性無散亂，則是
<lb ed="X" n="0711b02"/><lb ed="R094" n="0085b14"/>禪定因，知一切禪定皆法性也。觀法性無愚癡，則
<lb ed="X" n="0711b03"/><lb ed="R094" n="0085b15"/>是智慧因，知一切智慧皆法性也。如是則觀法性
<lb ed="X" n="0711b04"/><lb ed="R094" n="0085b16"/>常行六度，修六度常見法性。淸淨眞如，不期得而
<lb ed="X" n="0711b05"/><lb ed="R094" n="0085b17"/>自得，雖得亦無能得所得。設有能所，則淸淨壞，眞
<lb ed="X" n="0711b06"/><lb ed="R094" n="0085b18"/>如背矣。若以終敎而修，則爲治慳貪，隨緣修行施
<lb ed="X" n="0711b07"/><lb ed="R094" n="0086a01"/>波羅密。爲治破戒，隨緣修行戒波羅密。爲治瞋恚，
<lb ed="X" n="0711b08"/><lb ed="R094" n="0086a02"/>隨緣修行忍波羅密。爲治懈怠，隨緣修行進波羅
<lb ed="X" n="0711b09"/><lb ed="R094" n="0086a03"/>密。爲治散亂，隨緣修行禪波羅密。爲治愚癡，隨緣
<lb ed="X" n="0711b10"/><lb ed="R094" n="0086a04"/>修行慧波羅密。如是則爲治六蔽，修行六度。不墮
<lb ed="X" n="0711b11"/><lb ed="R094" n="0086a05"/>於空，隨緣而修。修卽無修，不墮於有。不墮於有，以
<lb ed="X" n="0711b12"/><lb ed="R094" n="0086a06"/>是卽空而有。不墮於空，以是卽有而空。卽有而空
<lb ed="X" n="0711b13"/><lb ed="R094" n="0086a07"/>爲眞空，卽空而有爲妙有。眞空妙有，體合中道。菩
<lb ed="X" n="0711b14"/><lb ed="R094" n="0086a08"/>提涅槃<note place="inline">皆依中道建立</note>，不期證而自證，雖證亦不滯有滯
<lb ed="X" n="0711b15"/><lb ed="R094" n="0086a09"/>空。設有滯執，則菩提迷而涅槃違矣。敎授菩薩者，
<lb ed="X" n="0711b16"/><lb ed="R094" n="0086a10"/>以此頓終二敎，授諸菩薩<note place="inline">以此正屬頓敎，亦略兼於終，直通於圓，至下自
<lb ed="X" n="0711b17"/><lb ed="R094" n="0086a11"/>見</note>，令依因而趣果。此圓覺法之行相也。總以略示
<lb ed="X" n="0711b18"/><lb ed="R094" n="0086a12"/>竟。</p><p xml:id="pX10p0711b1802" cb:place="inline">△二、別以詳示二：二、長行，二、偈頌。初二：一、爲酬
<lb ed="X" n="0711b19"/><lb ed="R094" n="0086a13"/>初請，二、爲酬次請。初三：一、明眞因有力，二、明執妄
<lb ed="X" n="0711b20"/><lb ed="R094" n="0086a14"/>成輪，三、明妄盡還覺。初</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0711b21"/><lb ed="R094" n="0086a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0711b2101">一切如來本起因地<note place="inline">至</note>永斷無明方成佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0711b22"/><lb ed="R094" n="0086a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0711b2201">一切如來成佛，根本起於因地，因地所依，當先明
<lb ed="X" n="0711b23"/><lb ed="R094" n="0086a17"/>之，故云皆依等。言皆依者，非是一佛二佛，乃一切
<lb ed="X" n="0711b24"/><lb ed="R094" n="0086a18"/>如來，皆以此爲因地心也。圓照卽是圓覺，謂一眞
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0711c" n="0711c"/>
<lb ed="X" n="0711c01"/><lb ed="R094" n="0086b01"/>法界，全體以此照法，法無所遺，故以圓照明之。淸
<lb ed="X" n="0711c02"/><lb ed="R094" n="0086b02"/>淨覺相，別指心眞如門言，因心雖依圓覺，而研眞
<lb ed="X" n="0711c03"/><lb ed="R094" n="0086b03"/>斷惑，得力憑眞如門故。不言眞如，而言覺相者，以
<lb ed="X" n="0711c04"/><lb ed="R094" n="0086b04"/>眞如淸淨，卽是圓覺相故。從本以來，離言說相，離
<lb ed="X" n="0711c05"/><lb ed="R094" n="0086b05"/>心緣相，故言淸淨。又淸淨約眞如理言，覺相約眞
<lb ed="X" n="0711c06"/><lb ed="R094" n="0086b06"/>如智言，以有此智，乃能永斷無明，以達妄本空故。
<lb ed="X" n="0711c07"/><lb ed="R094" n="0086b07"/>無明者，卽生滅門，以生滅門中，業轉現識等，皆依
<lb ed="X" n="0711c08"/><lb ed="R094" n="0086b08"/>無明而變現故。若非達妄本空，何能永斷？永斷者，
<lb ed="X" n="0711c09"/><lb ed="R094" n="0086b09"/>不復再生，不復再生，自能轉識成智，故云方成佛
<lb ed="X" n="0711c10"/><lb ed="R094" n="0086b10"/>道。言方成者，顯成之不易，所謂轉生滅心，而成不
<lb ed="X" n="0711c11"/><lb ed="R094" n="0086b11"/>生滅性也。明眞因有力竟。</p><p xml:id="pX10p0711c1111" cb:place="inline">△二、明執妄成輪二：一、
<lb ed="X" n="0711c12"/><lb ed="R094" n="0086b12"/>執所變成輪，二、執能變成輪。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0711c13"/><lb ed="R094" n="0086b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0711c1301">云何無明？善男子<note place="inline">至</note>妄有輪轉生死，故名無明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0711c14"/><lb ed="R094" n="0086b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0711c1401">初徵由妄執。云何句，承前徵起。上云永斷無明方
<lb ed="X" n="0711c15"/><lb ed="R094" n="0086b15"/>成佛道，但不知無明何似，故承前而徵起之。善男
<lb ed="X" n="0711c16"/><lb ed="R094" n="0086b16"/>子者，呼而吿之也。一切衆生者，九界之中唯除菩
<lb ed="X" n="0711c17"/><lb ed="R094" n="0086b17"/>薩，以下云修圓覺者，乃指菩薩故。從無始來者，遙
<lb ed="X" n="0711c18"/><lb ed="R094" n="0086b18"/>指晦昧眞心以來。晦昧眞心卽是根本無明，依於
<lb ed="X" n="0711c19"/><lb ed="R094" n="0087a01"/>根本重起枝末，如無我中計我、無法中計法，故云
<lb ed="X" n="0711c20"/><lb ed="R094" n="0087a02"/>種種顚倒。顚倒之言其義難明，若以喩言之，則猶
<lb ed="X" n="0711c21"/><lb ed="R094" n="0087a03"/>如迷人四方易處。迷人者，迷正之人，喩晦昧眞心
<lb ed="X" n="0711c22"/><lb ed="R094" n="0087a04"/>者。晦昧眞心於無我中計我、無法中計法，計我卽
<lb ed="X" n="0711c23"/><lb ed="R094" n="0087a05"/>我執、計法卽法執，俱生分別共有四種，皆是於無
<lb ed="X" n="0711c24"/><lb ed="R094" n="0087a06"/>中計有，故以四方易處喩之。四方者，指正方，謂東
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0712a" n="0712a"/>
<lb ed="X" n="0712a01"/><lb ed="R094" n="0087a07"/>西南北，喩俱生我、分別我、俱生法、分別法皆本無
<lb ed="X" n="0712a02"/><lb ed="R094" n="0087a08"/>也。易處者，謂東作西、西作東、南作北、北作南，喩所
<lb ed="X" n="0712a03"/><lb ed="R094" n="0087a09"/>計二我二法皆爲顚倒也。雖知顚倒，未明因何法
<lb ed="X" n="0712a04"/><lb ed="R094" n="0087a10"/>起，故以妄認等釋之。妄認者，非是而認。四大者，地
<lb ed="X" n="0712a05"/><lb ed="R094" n="0087a11"/>水火風四大假合本無實體，認爲自身卽是執我，
<lb ed="X" n="0712a06"/><lb ed="R094" n="0087a12"/>認四大爲實有卽是執法。六塵緣影者，謂於色聲
<lb ed="X" n="0712a07"/><lb ed="R094" n="0087a13"/>香味等六塵境上現起能緣影事，卽六識也。托塵
<lb ed="X" n="0712a08"/><lb ed="R094" n="0087a14"/>似有、離塵實無，故以影事稱之。然旣稱影事本無
<lb ed="X" n="0712a09"/><lb ed="R094" n="0087a15"/>實體，認爲自心卽是執我，認六識爲實有卽是執
<lb ed="X" n="0712a10"/><lb ed="R094" n="0087a16"/>法，不當認而認故名妄認。下以喩言當自見矣。</p><p xml:id="pX10p0712a1019" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0712a11"/><lb ed="R094" n="0087a17"/>譬彼下。喩明妄執。病目者，有病之目。<note place="inline">如白翳赤眚等。</note>目旣
<lb ed="X" n="0712a12"/><lb ed="R094" n="0087a18"/>有病，則見亦非眞，不過似見。空謂晴空，華及二月，
<lb ed="X" n="0712a13"/><lb ed="R094" n="0087b01"/>皆屬似境。是蓋以病目喩根本無明。似見喩枝末
<lb ed="X" n="0712a14"/><lb ed="R094" n="0087b02"/>無明。<note place="inline">謂二種我執，及二種法執。</note>晴空喩眞如理性。華喩四大爲
<lb ed="X" n="0712a15"/><lb ed="R094" n="0087b03"/>身，似色可見故。二月喩六識爲心，似心能照故。如
<lb ed="X" n="0712a16"/><lb ed="R094" n="0087b04"/>是則華及二月，本屬烏有，皆由病目重起似見，於
<lb ed="X" n="0712a17"/><lb ed="R094" n="0087b05"/>晴明空中妄有所見。以此爲喩，因之四大之身，六
<lb ed="X" n="0712a18"/><lb ed="R094" n="0087b06"/>識之心，亦本屬烏有，皆由根本無明重起枝末無
<lb ed="X" n="0712a19"/><lb ed="R094" n="0087b07"/>明，於眞如理性中妄有所執。所以釋妄認爲不當
<lb ed="X" n="0712a20"/><lb ed="R094" n="0087b08"/>認而認也。</p><p xml:id="pX10p0712a2005" cb:place="inline">○善男下，結示應徵。空實無華，文稍不
<lb ed="X" n="0712a21"/><lb ed="R094" n="0087b09"/>足。若據上喩，明應補云：及第二月，喩中可知。法中
<lb ed="X" n="0712a22"/><lb ed="R094" n="0087b10"/>言眞如理性中，本無地水火風身相，亦無六塵緣
<lb ed="X" n="0712a23"/><lb ed="R094" n="0087b11"/>影心相。所以似有者，喩中言病者妄執，法中卽是
<lb ed="X" n="0712a24"/><lb ed="R094" n="0087b12"/>依根本無明，重起枝末無明。虗妄執有身心，計我
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0712b" n="0712b"/>
<lb ed="X" n="0712b01"/><lb ed="R094" n="0087b13"/>計法，皆依此耳。由妄執故句，是重牒上文。由病目
<lb ed="X" n="0712b02"/><lb ed="R094" n="0087b14"/>起，似見妄執華及二月是空中實有，則是人<anchor xml:id="nkr_note_add_0712b0201" n="0712b0201"/><anchor xml:id="beg0712b0201" n="0712b0201"/>已<anchor xml:id="end0712b0201"/>惑
<lb ed="X" n="0712b03"/><lb ed="R094" n="0087b15"/>虗空之性，以虗空之性無法可當情故。非唯者，不
<lb ed="X" n="0712b04"/><lb ed="R094" n="0087b16"/>但也。言是人不但惑虗空之性，且更有甚焉者，故
<lb ed="X" n="0712b05"/><lb ed="R094" n="0087b17"/>云亦復迷彼實華生處。據上文，華下必帶二月，喩
<lb ed="X" n="0712b06"/><lb ed="R094" n="0087b18"/>身相及心相。文中空實無華、實華生處俱不帶者，
<lb ed="X" n="0712b07"/><lb ed="R094" n="0088a01"/>以前喩明中旣有，可例知故。法中卽是由根本無
<lb ed="X" n="0712b08"/><lb ed="R094" n="0088a02"/>明，重起枝末無明，妄執四大之身、六識之心是眞
<lb ed="X" n="0712b09"/><lb ed="R094" n="0088a03"/>如性中實有，則是人<anchor xml:id="nkr_note_add_0712b0901" n="0712b0901"/><anchor xml:id="beg0712b0901" n="0712b0901"/>已<anchor xml:id="end0712b0901"/>惑眞如之性，以眞如性中
<lb ed="X" n="0712b10"/><lb ed="R094" n="0088a04"/>無法可當情故。非惟者，言是人不但惑於眞性，亦
<lb ed="X" n="0712b11"/><lb ed="R094" n="0088a05"/>復迷於妄元。喩中言實華生處，卽喩諸妄根元，謂
<lb ed="X" n="0712b12"/><lb ed="R094" n="0088a06"/>本末無明，以是身心之生處故。由此者，承上而言。
<lb ed="X" n="0712b13"/><lb ed="R094" n="0088a07"/>言上來惑虗空性，是喩迷眞體；迷華生處，是惑妄
<lb ed="X" n="0712b14"/><lb ed="R094" n="0088a08"/>元。迷眞體，則不能修眞；惑妄元，則不能斷妄。生唯
<lb ed="X" n="0712b15"/><lb ed="R094" n="0088a09"/>糢糊而生，死亦糢糊而死。一念善，天上人間；一念
<lb ed="X" n="0712b16"/><lb ed="R094" n="0088a10"/>惡，地獄三途。故云妄有輪轉生死。結上故名無明
<lb ed="X" n="0712b17"/><lb ed="R094" n="0088a11"/>執所變成輪竟。</p><p xml:id="pX10p0712b1707" cb:place="inline">△二、執能變成輪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0712b18"/><lb ed="R094" n="0088a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0712b1801">善男子！此無明者非實有體<note place="inline">至</note>是故說名輪轉生死。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0712b19"/><lb ed="R094" n="0088a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0712b1901">初明無明無體。以上云譬彼病目見空中華及第
<lb ed="X" n="0712b20"/><lb ed="R094" n="0088a14"/>二月，病目喩根本無明，似見喩枝末無明，空華二
<lb ed="X" n="0712b21"/><lb ed="R094" n="0088a15"/>月喩身心二相。無明爲能變？身心爲所變？所變虗
<lb ed="X" n="0712b22"/><lb ed="R094" n="0088a16"/>妄，上<anchor xml:id="nkr_note_add_0712b2201" n="0712b2201"/><anchor xml:id="beg0712b2201" n="0712b2201"/>已<anchor xml:id="end0712b2201"/>俱明；能變虗妄，恐猶未了。今且先明無體。
<lb ed="X" n="0712b23"/><lb ed="R094" n="0088a17"/>此無明卽指本末二種非實有體者，迷時似有，覺
<lb ed="X" n="0712b24"/><lb ed="R094" n="0088a18"/>則元空。故喩中言夢中人，非指作夢之人，乃夢中
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0712c" n="0712c"/>
<lb ed="X" n="0712c01"/><lb ed="R094" n="0088b01"/>所現人也。夢時等喩非實有體，其義易明。</p><p xml:id="pX10p0712c0117" cb:place="inline">○如衆
<lb ed="X" n="0712c02"/><lb ed="R094" n="0088b02"/>下。明無明無因。無因之義難明，重設喩以顯，故云
<lb ed="X" n="0712c03"/><lb ed="R094" n="0088b03"/>如也。如者，設若義。衆空華病目，觀之似有。喩二種
<lb ed="X" n="0712c04"/><lb ed="R094" n="0088b04"/>無明，亦迷時似有也。滅於虗空者，目若淨時，不見
<lb ed="X" n="0712c05"/><lb ed="R094" n="0088b05"/>空華，義似滅於虗空。喩迷若覺時，本無無明，義似
<lb ed="X" n="0712c06"/><lb ed="R094" n="0088b06"/>滅於眞如。然空華雖似滅於虗空，不可說言虗空
<lb ed="X" n="0712c07"/><lb ed="R094" n="0088b07"/>中定有滅處。喩無明雖似滅於眞如，不可說言眞
<lb ed="X" n="0712c08"/><lb ed="R094" n="0088b08"/>如中定有滅處。何以二句乃徵釋不可說義？言旣
<lb ed="X" n="0712c09"/><lb ed="R094" n="0088b09"/>有滅處，必原有生處。今諦觀虗空，原無生處，又豈
<lb ed="X" n="0712c10"/><lb ed="R094" n="0088b10"/>有滅處哉？眞如亦然，則無明無因明矣。</p><p xml:id="pX10p0712c1016" cb:place="inline">○一切下。
<lb ed="X" n="0712c11"/><lb ed="R094" n="0088b11"/>結妄見成輪。一切衆生者，迷位中人也。言如上所
<lb ed="X" n="0712c12"/><lb ed="R094" n="0088b12"/>喩，眞如無生處，則無明非所生。而一切迷位中人，
<lb ed="X" n="0712c13"/><lb ed="R094" n="0088b13"/>所以執無明有生滅者，蓋是於無生眞如中虗妄
<lb ed="X" n="0712c14"/><lb ed="R094" n="0088b14"/>見也。本屬妄見，誤爲眞實。三細六粗，緣茲而興。故
<lb ed="X" n="0712c15"/><lb ed="R094" n="0088b15"/>曰：是故說名輪轉生死。明執妄成輪竟。</p><p xml:id="pX10p0712c1516" cb:place="inline">△三、明妄
<lb ed="X" n="0712c16"/><lb ed="R094" n="0088b16"/>盡還覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0712c17"/><lb ed="R094" n="0088b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0712c1701">善男子！如來因地修圓覺者<note place="inline">至</note>究竟圓滿徧十方故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0712c18"/><lb ed="R094" n="0088b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0712c1801">初、以智除妄。如來因地，卽佛爲菩薩時也。爲菩薩
<lb ed="X" n="0712c19"/><lb ed="R094" n="0089a01"/>時，發心修於圓覺，卽知其爲圓頓大根，非劣器耳。
<lb ed="X" n="0712c20"/><lb ed="R094" n="0089a02"/>知卽眞如智，謂修圓覺者，從眞如門離念頓入也。
<lb ed="X" n="0712c21"/><lb ed="R094" n="0089a03"/>據上所說，身心無明皆如空華，但以衆生不知，妄
<lb ed="X" n="0712c22"/><lb ed="R094" n="0089a04"/>受輪轉。然衆生所以不知者，以有念故。今云知是
<lb ed="X" n="0712c23"/><lb ed="R094" n="0089a05"/>空華，則是從本圓覺心發起離念眞智，頓悟無明
<lb ed="X" n="0712c24"/><lb ed="R094" n="0089a06"/>同於空華，焉有輪轉？故卽無也。根本旣斷，枝末自
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0713a" n="0713a"/>
<lb ed="X" n="0713a01"/><lb ed="R094" n="0089a07"/>然不生，故云亦無身心受彼生死。非作故無，本性
<lb ed="X" n="0713a02"/><lb ed="R094" n="0089a08"/>無故者，非同漸敎研眞斷惑，作之使無，乃悟妄卽
<lb ed="X" n="0713a03"/><lb ed="R094" n="0089a09"/>眞，本性無故。</p><p xml:id="pX10p0713a0306" cb:place="inline">○彼知下。泯智合覺。彼知覺者，謂彼
<lb ed="X" n="0713a04"/><lb ed="R094" n="0089a10"/>知是空華之覺者，仍指眞如智言。此智本來離念，
<lb ed="X" n="0713a05"/><lb ed="R094" n="0089a11"/>當體卽是眞如。故云猶如虗空。然旣體是眞如，猶
<lb ed="X" n="0713a06"/><lb ed="R094" n="0089a12"/>如虗空，則不可以智知。若更起念，欲知同虗空之
<lb ed="X" n="0713a07"/><lb ed="R094" n="0089a13"/>眞如者，則是於虗空中更生華相。故云卽空華相，
<lb ed="X" n="0713a08"/><lb ed="R094" n="0089a14"/>則了無實也。雖爾無實，但不可說，說無卽成斷滅。
<lb ed="X" n="0713a09"/><lb ed="R094" n="0089a15"/>故云亦不可說無知覺性。意顯說有說無，二俱成
<lb ed="X" n="0713a10"/><lb ed="R094" n="0089a16"/>過。故須有無俱遣，一念不生，卽是眞如。當知眞如
<lb ed="X" n="0713a11"/><lb ed="R094" n="0089a17"/>爲圓覺之門，直通於圓。故曰是則名爲淨覺隨順。
<lb ed="X" n="0713a12"/><lb ed="R094" n="0089a18"/>淨卽眞如，覺卽圓覺也。隨順者，卽不違義。言如來
<lb ed="X" n="0713a13"/><lb ed="R094" n="0089b01"/>因地修圓覺，至此則能隨順淸淨覺性而不違也。
<lb ed="X" n="0713a14"/><lb ed="R094" n="0089b02"/>亦同顏子不違之義。</p><p xml:id="pX10p0713a1409" cb:place="inline">○何以下，徵釋還圓。何以句，
<lb ed="X" n="0713a15"/><lb ed="R094" n="0089b03"/>徵起。徵上有無俱遣，名爲淨覺隨順者。何以故爾？
<lb ed="X" n="0713a16"/><lb ed="R094" n="0089b04"/>虗空性故等，釋成。先釋淨字，卽淸淨眞如圓覺入
<lb ed="X" n="0713a17"/><lb ed="R094" n="0089b05"/>門。虗空性故句，指起信論心眞如門中所言空義，
<lb ed="X" n="0713a18"/><lb ed="R094" n="0089b06"/>非有無一異等相。以無虗妄心念故，常不動故，卽
<lb ed="X" n="0713a19"/><lb ed="R094" n="0089b07"/>頓敎所詮眞如。一切法無能動轉，此常時孤標也。
<lb ed="X" n="0713a20"/><lb ed="R094" n="0089b08"/>如來藏無起滅，翻終敎所詮藏性隨緣。隨緣有二：
<lb ed="X" n="0713a21"/><lb ed="R094" n="0089b09"/>一、隨染緣，從眞起妄，現起世間六凡等法。二、隨淨
<lb ed="X" n="0713a22"/><lb ed="R094" n="0089b10"/>緣，返妄歸眞，現起出世間四聖等法。雖隨緣起滅，
<lb ed="X" n="0713a23"/><lb ed="R094" n="0089b11"/>而本體凝然，故無起滅，無知見故。旣無起滅，惟一
<lb ed="X" n="0713a24"/><lb ed="R094" n="0089b12"/>眞體，則是根塵逈脫，知見依何而立？故云無也。據
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0713b" n="0713b"/>
<lb ed="X" n="0713b01"/><lb ed="R094" n="0089b13"/>此，則妄念不能侵，諸法不能轉，起滅無所從，知見
<lb ed="X" n="0713b02"/><lb ed="R094" n="0089b14"/>莫能立，故稱爲淨，無可疑矣。如法等文，次釋覺字，
<lb ed="X" n="0713b03"/><lb ed="R094" n="0089b15"/>卽圓覺妙心法界。全體法界者，且指事法界。謂一
<lb ed="X" n="0713b04"/><lb ed="R094" n="0089b16"/>一事法，各有界分，不相紊亂，故言如法界。性者，謂
<lb ed="X" n="0713b05"/><lb ed="R094" n="0089b17"/>知淨覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0713b0501" n="0713b0501"/><anchor xml:id="beg0713b0501" n="0713b0501"/>已<anchor xml:id="end0713b0501"/>，仍復諦觀此理，稱法界而爲其性，所謂
<lb ed="X" n="0713b06"/><lb ed="R094" n="0089b18"/>理隨事徧是也。究竟圓滿者，謂旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0713b0601" n="0713b0601"/><anchor xml:id="beg0713b0601" n="0713b0601"/>已<anchor xml:id="end0713b0601"/>理隨事徧，仍
<lb ed="X" n="0713b07"/><lb ed="R094" n="0090a01"/>用審諦究竟進觀，久之不見有事，全事全理，故云
<lb ed="X" n="0713b08"/><lb ed="R094" n="0090a02"/>圓滿，所謂事得理融是也。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0713b0801" n="0713b0801"/><anchor xml:id="beg0713b0801" n="0713b0801"/>已<anchor xml:id="end0713b0801"/>事得理融，自能千
<lb ed="X" n="0713b09"/><lb ed="R094" n="0090a03"/>刹涉入，故云徧十方界。以上云淨覺隨順者，於此
<lb ed="X" n="0713b10"/><lb ed="R094" n="0090a04"/>可見。爲酬初請竟。</p><p xml:id="pX10p0713b1008" cb:place="inline">△二、爲酬次請。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0713b11"/><lb ed="R094" n="0090a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0713b1101">是則名爲因地法行<note place="inline">至</note>依此修行不墮邪見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0713b12"/><lb ed="R094" n="0090a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0713b1201">首句結前，謂結上因地法行。菩薩下，正示。謂如來
<lb ed="X" n="0713b13"/><lb ed="R094" n="0090a07"/>旣依之成佛，菩薩卽應因之發心，發心求成佛果，
<lb ed="X" n="0713b14"/><lb ed="R094" n="0090a08"/>自應不慕小道，故云於大乘中所發之心卽菩提
<lb ed="X" n="0713b15"/><lb ed="R094" n="0090a09"/>心。而云淸淨者，謂直心正念眞如法故，末世依修
<lb ed="X" n="0713b16"/><lb ed="R094" n="0090a10"/>得正住持，故云不墮邪見。長行竟。</p><p xml:id="pX10p0713b1614" cb:place="inline">△二、偈頌二：一、
<lb ed="X" n="0713b17"/><lb ed="R094" n="0090a11"/>標頌，二、正頌。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0713b18"/><lb ed="R094" n="0090a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0713b1801">爾時，世尊欲重宣此義，而說偈言：</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0713b19"/><lb ed="R094" n="0090a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0713b1901">大疏云：汎論偈頌，總有四種：一名阿耨窣覩婆，此
<lb ed="X" n="0713b20"/><lb ed="R094" n="0090a14"/>不論長行與偈，但數滿三十二字，卽爲一頌。二名
<lb ed="X" n="0713b21"/><lb ed="R094" n="0090a15"/>伽陀，此云諷誦戒，名直頌，謂以偈說法，非頌長行
<lb ed="X" n="0713b22"/><lb ed="R094" n="0090a16"/><note place="inline">註疏家多稱孤起頌也</note>。三名祇夜，此云應頌<note place="inline">應上長行故</note>。四名蘊
<lb ed="X" n="0713b23"/><lb ed="R094" n="0090a17"/>陀南，此云集施，謂以少言集攝多義，施他誦持故。
<lb ed="X" n="0713b24"/><lb ed="R094" n="0090a18"/>今於四中屬祇夜頌，以標云重宣此義故。又天台
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0713c" n="0713c"/>
<lb ed="X" n="0713c01"/><lb ed="R094" n="0090b01"/>註法華，於祇夜頌中復開爲二：一超頌，謂長行在
<lb ed="X" n="0713c02"/><lb ed="R094" n="0090b02"/>後，偈頌在前，超過餘文而頌故。二追頌，謂長行在
<lb ed="X" n="0713c03"/><lb ed="R094" n="0090b03"/>前，偈頌在後，追其<anchor xml:id="nkr_note_add_0713c0301" n="0713c0301"/><anchor xml:id="beg0713c0301" n="0713c0301"/>已<anchor xml:id="end0713c0301"/>失而頌故。私註法華，指掌復
<lb ed="X" n="0713c04"/><lb ed="R094" n="0090b04"/>開爲四：一廣頌，謂長行中略，偈頌中廣。二略頌，謂
<lb ed="X" n="0713c05"/><lb ed="R094" n="0090b05"/>長行中廣，偈頌中略。三補頌，謂義順長行，而長行
<lb ed="X" n="0713c06"/><lb ed="R094" n="0090b06"/>却無文相，蓋是長行未周，偈頌補出。四義頌，謂義
<lb ed="X" n="0713c07"/><lb ed="R094" n="0090b07"/>似長行，而文却不類。今此經章章有偈，故備錄之，
<lb ed="X" n="0713c08"/><lb ed="R094" n="0090b08"/>以備遇便指授。世尊欲重宣者，有二義：一慈誨諄
<lb ed="X" n="0713c09"/><lb ed="R094" n="0090b09"/>切故，二衆集先後故<note place="inline">先集者<anchor xml:id="nkr_note_add_0713c0901" n="0713c0901"/><anchor xml:id="beg0713c0901" n="0713c0901"/>已<anchor xml:id="end0713c0901"/>聞長行，後集者猶聞偈頌</note>。</p><p xml:id="pX10p0713c0923" cb:place="inline">△正頌分
<lb ed="X" n="0713c10"/><lb ed="R094" n="0090b10"/>二：一頌酧初請，二頌酬次請。初三：一頌眞因有力，
<lb ed="X" n="0713c11"/><lb ed="R094" n="0090b11"/>二頌執妄成輪，三頌妄盡還覺。初<note place="inline">略頌</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0713c12"/><lb ed="R094" n="0090b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0713c1201">文殊汝當知，一切諸如來，從於本因地，皆以智慧覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0713c13"/><lb ed="R094" n="0090b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0713c1301">長行恐其未詳，復欲說偈，故敎以當知，謂少言而
<lb ed="X" n="0713c14"/><lb ed="R094" n="0090b14"/>攝多義，不可忽也。一切二句，全同長行，皆以句義
<lb ed="X" n="0713c15"/><lb ed="R094" n="0090b15"/>攝長行三句。智慧二字，卽圓照淸淨覺相。覺之一
<lb ed="X" n="0713c16"/><lb ed="R094" n="0090b16"/>字，卽永斷無明成佛。</p><p xml:id="pX10p0713c1609" cb:place="inline">△二、頌執妄成輪<note place="inline">略頌</note>二：一、頌
<lb ed="X" n="0713c17"/><lb ed="R094" n="0090b17"/>執所變成輪，二、頌執變成輪。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0713c18"/><lb ed="R094" n="0090b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0713c1801">了達於無明，知彼如空華，卽能免流轉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0713c19"/><lb ed="R094" n="0091a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0713c1901">了達於無明者，了根本無明，能生枝末無明，達枝
<lb ed="X" n="0713c20"/><lb ed="R094" n="0091a02"/>末無明，於現前身心，執我執法，妄有輪轉空華。下
<lb ed="X" n="0713c21"/><lb ed="R094" n="0091a03"/>準長行，仍帶二月，彼字指現前身心言，設能知彼
<lb ed="X" n="0713c22"/><lb ed="R094" n="0091a04"/>四大假合之身，六塵緣影之心，如空中華及第二
<lb ed="X" n="0713c23"/><lb ed="R094" n="0091a05"/>月，自不於中執我執法，造業受報，故能免於流轉。
<lb ed="X" n="0713c24"/><lb ed="R094" n="0091a06"/>是反顯此上應有因執成輪之語，第以偈略難周，
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0714a" n="0714a"/>
<lb ed="X" n="0714a01"/><lb ed="R094" n="0091a07"/>故私於了達無明，約長行之義補釋，智者詳之。頌
<lb ed="X" n="0714a02"/><lb ed="R094" n="0091a08"/>執所變成輪竟。</p><p xml:id="pX10p0714a0207" cb:place="inline">△二、頌執能變成輪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0714a03"/><lb ed="R094" n="0091a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0714a0301">又如夢中人，醒時不可得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0714a04"/><lb ed="R094" n="0091a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0714a0401">長行云：如夢中人，夢時非無，及至於醒，了無所得。
<lb ed="X" n="0714a05"/><lb ed="R094" n="0091a11"/>其意以起念成迷，似有無明，如夢中人，夢時非無；
<lb ed="X" n="0714a06"/><lb ed="R094" n="0091a12"/>若離念卽覺，覓無明了不可得，如夢若醒時，夢中
<lb ed="X" n="0714a07"/><lb ed="R094" n="0091a13"/>人當下寂滅。以是而觀，則滅本無滅，生亦無生。故
<lb ed="X" n="0714a08"/><lb ed="R094" n="0091a14"/>長行云：一切衆生於無生中妄見生滅，是故說名
<lb ed="X" n="0714a09"/><lb ed="R094" n="0091a15"/>輪轉生死。此亦因偈文從略，約長行之義補釋，顯
<lb ed="X" n="0714a10"/><lb ed="R094" n="0091a16"/>無異也。頌執妄成輪竟。</p><p xml:id="pX10p0714a1010" cb:place="inline">△三、頌妄盡還覺<note place="inline">前長文不分，今
<lb ed="X" n="0714a11"/><lb ed="R094" n="0091a17"/>依疏義分</note>二：一、頌諸妄盡極，二、頌不眞何待初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0714a12"/><lb ed="R094" n="0091a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0714a1201">覺者如虗空，平等不動轉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0714a13"/><lb ed="R094" n="0091b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0714a1301">長行云彼知覺者，今但言覺者，卽指眞如智言，以
<lb ed="X" n="0714a14"/><lb ed="R094" n="0091b02"/>彼卽是知空華之覺者。彼旣悟妄，當體卽泯合眞
<lb ed="X" n="0714a15"/><lb ed="R094" n="0091b03"/>如，故如虗空。長行云猶如，偈唯存如，從略也。平等
<lb ed="X" n="0714a16"/><lb ed="R094" n="0091b04"/>者，言旣泯合眞如，猶如虗空，則有不能有，無不能
<lb ed="X" n="0714a17"/><lb ed="R094" n="0091b05"/>無，生不能生，滅不能滅，有無生滅，等皆平等故。不
<lb ed="X" n="0714a18"/><lb ed="R094" n="0091b06"/>動轉者，眞眞如性，三際莫能遷，諸法無能變，長行
<lb ed="X" n="0714a19"/><lb ed="R094" n="0091b07"/>所稱淨覺是也。頌諸妄盡極竟。</p><p xml:id="pX10p0714a1913" cb:place="inline">△二頌不眞何待。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0714a20"/><lb ed="R094" n="0091b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0714a2001">覺徧十方界，卽得成佛道<note place="inline">至</note>本性圓滿故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0714a21"/><lb ed="R094" n="0091b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0714a2101">初二句略頌長行。長行云：如法界性，究竟圓滿，徧
<lb ed="X" n="0714a22"/><lb ed="R094" n="0091b10"/>十方界。如法界性偈，略不具其意，蓋是進觀淨覺，
<lb ed="X" n="0714a23"/><lb ed="R094" n="0091b11"/>理隨事徧，故曰覺徧。覺旣徧<anchor xml:id="nkr_note_add_0714a2301" n="0714a2301"/><anchor xml:id="beg0714a2301" n="0714a2301"/>已<anchor xml:id="end0714a2301"/>，仍復審諦，究竟進
<lb ed="X" n="0714a24"/><lb ed="R094" n="0091b12"/>觀，久之事得理融，千刹攝入，故得至十方界也。今
<pb ed="X" xml:id="X10.0263.0714b" n="0714b"/>
<lb ed="X" n="0714b01"/><lb ed="R094" n="0091b13"/>但云覺徧十方界，以一句攝長行兩句義也。卽得
<lb ed="X" n="0714b02"/><lb ed="R094" n="0091b14"/>成佛道者，覺圓滿故。</p><p xml:id="pX10p0714b0209" cb:place="inline">○後三句，補頌防難。<note place="inline">恐有難云：滅妄
<lb ed="X" n="0714b03"/><lb ed="R094" n="0091b15"/>成眞，理有固然。今上云：又如夢中人，醒時不可得。似乎無妄可滅。此又云：卽得成佛道。莫是有道可成耶？
<lb ed="X" n="0714b04"/><lb ed="R094" n="0091b16"/>故以此後三句防之。</note>其意以衆幻元無，並非滅於眞如。佛道
<lb ed="X" n="0714b05"/><lb ed="R094" n="0091b17"/>本成，亦無得於眞如。良以本性圓滿，因執妄而成
<lb ed="X" n="0714b06"/><lb ed="R094" n="0091b18"/>虧。妄滅仍圓，義言成佛。何得以有成爲難？頌酬初
<lb ed="X" n="0714b07"/><lb ed="R094" n="0092a01"/>請答竟。</p><p xml:id="pX10p0714b0704" cb:place="inline">△二頌酧次請答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0714b08"/><lb ed="R094" n="0092a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX10p0714b0801">菩薩於此中，能發菩提心，末世諸衆生，修此免邪見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0714b09"/><lb ed="R094" n="0092a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX10p0714b0901">此科之初，長行有結前成因一句偈，略之也。菩薩
<lb ed="X" n="0714b10"/><lb ed="R094" n="0092a04"/>於此中，長行云於大乘中，菩提心長行云淸淨心。
<lb ed="X" n="0714b11"/><lb ed="R094" n="0092a05"/>心旣淸淨，諸病皆離，末世依修，自能免於邪見。此
<lb ed="X" n="0714b12"/><lb ed="R094" n="0092a06"/>是問答發起序，合前結集證信序。總結序分<anchor xml:id="nkr_note_add_0714b1201" n="0714b1201"/><anchor xml:id="beg0714b1201" n="0714b1201"/>已<anchor xml:id="end0714b1201"/>竟。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0714b13"/><lb ed="R094" n="0092a07"/>
<lb ed="X" n="0714b14"/><lb ed="R094" n="0092a08"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>圓覺經析義疏卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0694a1001" to="#end0694a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0694a1101" to="#end0694a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0694c2401" to="#end0694c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0695a0401" to="#end0695a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0695b0601" to="#end0695b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0695b1401" to="#end0695b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0696a0701" to="#end0696a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0696a1301" to="#end0696a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0696b1901" to="#end0696b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0696b2001" to="#end0696b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0696b2301" to="#end0696b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0696b2401" to="#end0696b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0696c1701" to="#end0696c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0699a1501" to="#end0699a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0699b0101" to="#end0699b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0699b2101" to="#end0699b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0700b2201" to="#end0700b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0700c2201" to="#end0700c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0701b1101" to="#end0701b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0701c1801" to="#end0701c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0702a1401" to="#end0702a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0702a1601" to="#end0702a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0702c1901" to="#end0702c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0703a1901" to="#end0703a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0704b2301" to="#end0704b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0704b2302" to="#end0704b2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0704c1601" to="#end0704c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0704c2401" to="#end0704c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0705b2001" to="#end0705b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0706b0101" to="#end0706b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0706c2101" to="#end0706c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0708a1301" to="#end0708a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0708a1401" to="#end0708a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0708a2201" to="#end0708a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0709b0701" to="#end0709b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0709b2401" to="#end0709b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0709c1301" to="#end0709c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0709c1401" to="#end0709c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0710a1101" to="#end0710a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0710a2001" to="#end0710a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0710a2101" to="#end0710a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0710a2102" to="#end0710a2102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0710b0101" to="#end0710b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0710b0501" to="#end0710b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0710b2101" to="#end0710b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0710c0501" to="#end0710c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0710c1201" to="#end0710c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0711a1301" to="#end0711a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0712b0201" to="#end0712b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712b0901" to="#end0712b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712b2201" to="#end0712b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0713b0501" to="#end0713b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0713b0601" to="#end0713b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0713b0801" to="#end0713b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0713c0301" to="#end0713c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0713c0901" to="#end0713c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0714a2301" to="#end0714a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0714b1201" to="#end0714b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0695001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0695001">如當作加</note>
<note n="0706001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0706001">淸疑流</note>
<note n="0707001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0707001">巳疑曰</note>
<note n="0708001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0708001">竟當作境</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0694a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0694a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0694a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0694a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0694c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0694c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0695a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0695a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0695b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0695b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0695b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0695b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0696a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0696a0701">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0696a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0696a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0696b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0696b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0696b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0696b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0696b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0696b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0696b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0696b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0696c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0696c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0699a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0699a1501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0699b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0699b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0699b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0699b2101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0700b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0700b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0700c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0700c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0701b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0701b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0701c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0701c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0702a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0702a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0702a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0702a1601">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0702c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0702c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0703a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0703a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0704b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0704b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0704b2302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0704b2302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0704c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0704c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0704c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0704c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0705b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0705b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0706b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0706b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0706c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0706c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0708a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0708a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0708a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0708a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0708a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0708a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0709b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0709b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0709b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0709b2401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0709c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0709c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0709c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0709c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0710a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0710a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0710a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0710a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0710a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0710a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0710a2102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0710a2102">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0710b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0710b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0710b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0710b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0710b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0710b2101">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0710c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0710c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0710c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0710c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0711a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0711a1301">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0712b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0713b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0713b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0713b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0713c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0713c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0714a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0714a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0714b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0714b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>