<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X11n0271">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 271 楞嚴經箋</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 271 楞嚴經箋</title>
			<author>宋 惟慤科　可度箋</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>AI</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>10卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">11</idno>.<idno type="no">271</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-07-18 21:29:46 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">楞嚴經箋</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Punctuated draft text as provided by GJ.cool AI auto punctuation engine</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識，古籍酷 AI 自動標點引擎提供新式標點初稿</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>AI 標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00421">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00421</charName>
				<mapping cb:dec="983461" type="PUA">U+F01A5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+460F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>卹</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+血]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00501">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName>
				<mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>馱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[馬*犬]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00985">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00985</charName>
				<mapping cb:dec="984025" type="PUA">U+F03D9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2039D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>愆</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[億-音+(夫*夫)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01366">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01366</charName>
				<mapping cb:dec="984406" type="PUA">U+F0556</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+98F0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>飯</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[飢-几+(丨/下)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05577">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05577</charName>
				<mapping cb:dec="988617" type="PUA">U+F15C9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E30E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>胸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(曷-曰)/月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB06078">
				<charName>CBETA CHARACTER CB06078</charName>
				<mapping cb:dec="989118" type="PUA">U+F17BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+22E42</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>攜</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+嶲]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07574">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07574</charName>
				<mapping cb:dec="990614" type="PUA">U+F1D96</mapping>
			<mapping type="unicode">U+21369</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>坼</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[蝷-虫+土]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15032">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15032</charName>
				<mapping cb:dec="998072" type="PUA">U+F3AB8</mapping>
			<mapping type="unicode">U+34B5</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>貌</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[白/八]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15072">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName>
				<mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15097">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15097</charName>
				<mapping cb:dec="998137" type="PUA">U+F3AF9</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9EAB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>麵</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[麩-夫+丐]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15164">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15164</charName>
				<mapping cb:dec="998204" type="PUA">U+F3B3C</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2EA07</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>顧</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(厂@((旣-旡)-日+口))*頁]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16182">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16182</charName>
				<mapping cb:dec="999222" type="PUA">U+F3F36</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>婇</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[女*釆]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17533">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17533</charName>
				<mapping cb:dec="1000573" type="PUA">U+F447D</mapping>
			<mapping type="unicode">U+278CC</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[火*角]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17542">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17542</charName>
				<mapping cb:dec="1000582" type="PUA">U+F4486</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>径</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[彳*至]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17552">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17552</charName>
				<mapping cb:dec="1000592" type="PUA">U+F4490</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[日*(采-木+?)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-12-27T14:04:38">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone n="1" unit="juan"/>
<pb n="0886b" ed="X" xml:id="X11.0271.0886b"/>
<lb n="0886b01" ed="X"/>
<lb n="0886b02" ed="X"/>
<lb n="0886b03" ed="X"/>
<lb n="0886b04" ed="X"/>
<lb n="0886b05" ed="X"/>
<lb n="0886b06" ed="X"/>
<lb n="0886b07" ed="X"/>
<lb n="0886b08" ed="X"/>
<lb n="0886b09" ed="X"/>
<lb n="0886b10" ed="X"/><cb:div type="xu"><cb:mulu level="1" type="序">No. 271-A 箋首楞嚴經序</cb:mulu><head>No. 271-A
<lb n="0886b11" ed="X"/><lb n="0858a01" ed="R088"/> 箋首楞嚴經序</head>
<lb n="0886b12" ed="X"/>
<lb n="0886b13" ed="X"/><lb n="0858a02" ed="R088"/><byline cb:type="author">推誠保德功臣特進行刑部<anchor xml:id="nkr_note_orig_0886001" n="0886001"/>尙</byline>
<lb n="0886b14" ed="X"/><lb n="0858a03" ed="R088"/><byline cb:type="author">守司事畿內河提勸農使<anchor xml:id="note_star_1" n="0886001" type="star"/>及</byline>
<lb n="0886b15" ed="X"/><lb n="0858a04" ed="R088"/><byline cb:type="author">國九江郡開國公食邑五千三<anchor xml:id="note_star_2" n="0886001" type="star"/>百</byline>
<lb n="0886b16" ed="X"/><lb n="0858a05" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0886b1601">夫善言佛者，□□□□□□□□□況之道乎？無方
<lb n="0886b17" ed="X"/><lb n="0858a06" ed="R088"/>善□□之神乎？湛寂精常，圓滿平等，迎之不見其首，
<lb n="0886b18" ed="X"/><lb n="0858a07" ed="R088"/>隨之不見其後，生生而不生，化化而不化，包褁萬有，
<lb n="0886b19" ed="X"/><lb n="0858a08" ed="R088"/>含吐十方，資始衆緣，具足萬行，光明密照而非色，虗
<lb n="0886b20" ed="X"/><lb n="0858a09" ed="R088"/>通潛運而非空，世界遷變而不移，山岳旋偃而常靜，
<lb n="0886b21" ed="X"/><lb n="0858a10" ed="R088"/>現前而惑者不辯，日用而迷者不知。易曰：寂然不動，
<lb n="0886b22" ed="X"/><lb n="0858a11" ed="R088"/>感而遂通。老氏曰：獨立而不改，周行而不殆。其性之
<lb n="0886b23" ed="X"/><lb n="0858a12" ed="R088"/>謂歟？無始劫來，一切衆生攀緣外境，忘失本心，分爲
<lb n="0886b24" ed="X"/><lb n="0858a13" ed="R088"/>四纏，疊爲五濁，馳而爲妄想，結而爲昏翳，聚而爲煩
<pb n="0886c" ed="X" xml:id="X11.0271.0886c"/>
<lb n="0886c01" ed="X"/><lb n="0858a14" ed="R088"/>惱，流而爲生死，累我眞源，枉入諸趣，如來哀之，首楞
<lb n="0886c02" ed="X"/><lb n="0858a15" ed="R088"/>嚴之所作也。衆生苦於奔逸，故爲之述三觀；滯於色
<lb n="0886c03" ed="X"/><lb n="0858a16" ed="R088"/>相，故爲之指八還；誤認根塵，故爲之辯六入；妄計因
<lb n="0886c04" ed="X"/><lb n="0858a17" ed="R088"/>緣，故爲之談七大。至於屈伸金臂，綰疊華巾，極善巧
<lb n="0886c05" ed="X"/><lb n="0858a18" ed="R088"/>之喩，拂微細之惑，令瞻寶光者知見精之不搖，聽鐘
<lb n="0886c06" ed="X"/><lb n="0858b01" ed="R088"/>音者悟聞性之常在。若廼本明旋復，靜慧發生，御最
<lb n="0886c07" ed="X"/><lb n="0858b02" ed="R088"/>上之寶乘，游無邊之性海，<g ref="#CB15164">𮨇</g>色身若微塵，視太虗如
<lb n="0886c08" ed="X"/><lb n="0858b03" ed="R088"/>雲點。彼無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0886002" n="0886002"/>姑輪轉之根，億劫顚倒之見，我人妄執，壽
<lb n="0886c09" ed="X"/><lb n="0858b04" ed="R088"/>命浮想，若熾炭之燎鴻毛，烈日之晞朝露，不待思惟，
<lb n="0886c10" ed="X"/><lb n="0858b05" ed="R088"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0886c1001" n="0886c1001"/><anchor xml:id="beg0886c1001" n="0886c1001"/>已<anchor xml:id="end0886c1001"/>自消釋。大哉！菩提妙圓，本始淸淨，旣無妄幻翳於
<lb n="0886c11" ed="X"/><lb n="0858b06" ed="R088"/>眞精，豈有身心受彼生死？水澄滓去，漏盡法除，萬行
<lb n="0886c12" ed="X"/><lb n="0858b07" ed="R088"/>不脩而自圓，六通不求而自證。豫於此者，非至神乎？
<lb n="0886c13" ed="X"/><lb n="0858b08" ed="R088"/>然而是經撮八藏之精要，窮萬化之根源，譯之者務
<lb n="0886c14" ed="X"/><lb n="0858b09" ed="R088"/>簡，潤之者尙辭，或使覃研，泥於句讀。故有僧可度，爲
<lb n="0886c15" ed="X"/><lb n="0858b10" ed="R088"/>之箋分，詳略有叙，華梵兼該，歲陽再周，能事方畢。後
<lb n="0886c16" ed="X"/><lb n="0858b11" ed="R088"/>之觀者，應當反夢想之緣氣，遺心目之習因，了識精
<lb n="0886c17" ed="X"/><lb n="0858b12" ed="R088"/>之元，還獨妙之本。雲駛月運，旣息於諸旋；木盡<g ref="#CB01926">灰</g>飛，
<lb n="0886c18" ed="X"/><lb n="0858b13" ed="R088"/>亦亡於幻法。秋毫不立，眞理自冥。彼求諸佛無漏勝
<lb n="0886c19" ed="X"/><lb n="0858b14" ed="R088"/>解者，幸精進於斯焉。</p>
<lb n="0886c20" ed="X"/><lb n="0858b15" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0886c2001">時
<lb n="0886c21" ed="X" type="honorific"/><lb n="0858b16" ed="R088"/>景祐四年二月朔日序</p></cb:div>
<lb n="0886c22" ed="X"/>
<lb n="0886c23" ed="X"/>
<lb n="0886c24" ed="X"/>
<pb n="0887a" ed="X" xml:id="X11.0271.0887a"/>
<lb n="0887a01" ed="X"/>
<lb n="0887a02" ed="X"/>
<lb n="0887a03" ed="X"/>
<lb n="0887a04" ed="X"/>
<lb n="0887a05" ed="X"/><cb:docNumber>No. 271</cb:docNumber>
<lb n="0887a06" ed="X"/><lb n="0859a01" ed="R088"/><cb:juan n="1a" fun="open"><cb:mulu n="1a" type="卷">第一上</cb:mulu><cb:jhead>大佛頂如來密因修證了義諸菩
<lb n="0887a07" ed="X"/><lb n="0859a02" ed="R088"/>薩萬行首楞嚴經卷第一<note place="inline">之上</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0887a08" ed="X"/>
<lb n="0887a09" ed="X"/><lb n="0859a03" ed="R088"/><byline cb:type="other">天竺沙門　般剌密帝　譯</byline>
<lb n="0887a10" ed="X"/><lb n="0859a04" ed="R088"/><byline cb:type="other">烏長國沙門　彌伽釋迦　譯語</byline>
<lb n="0887a11" ed="X"/><lb n="0859a05" ed="R088"/><byline cb:type="other">菩薩戒弟子　房融　筆受</byline>
<lb n="0887a12" ed="X"/><lb n="0859a06" ed="R088"/><byline cb:type="other">西京大<name role="" type="person">興福寺</name>沙門　惟慤　科</byline>
<lb n="0887a13" ed="X"/><lb n="0859a07" ed="R088"/><byline cb:type="author">皇宋首楞大師　可度　箋</byline>
<lb n="0887a14" ed="X"/><lb n="0859a08" ed="R088"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">釋經題</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887a1401">大。</p></cb:div>
<lb n="0887a15" ed="X"/><lb n="0859a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887a1501">初釋經題，大分六段：初法喩雙彰對。</p><p xml:id="pX11p0887a1515" cb:place="inline">箋云：梵語
<lb n="0887a16" ed="X"/><lb n="0859a10" ed="R088"/>摩訶，華言大。大者，謂所詮法也。體具含融，理極無
<lb n="0887a17" ed="X"/><lb n="0859a11" ed="R088"/>方，非對小故，當體得名。故下文云吾今爲汝建大
<lb n="0887a18" ed="X"/><lb n="0859a12" ed="R088"/>法幢是也。二詮之中，表詮所攝。</p></cb:div>
<lb n="0887a19" ed="X"/><lb n="0859a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887a1901">佛。</p></cb:div>
<lb n="0887a20" ed="X"/><lb n="0859a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887a2001">箋云：梵語沒<g ref="#CB00501">䭾</g>佛陀，華言覺者。今經<anchor xml:id="nkr_note_add_0887a2001" n="0887a2001"/><anchor xml:id="beg0887a2001" n="0887a2001"/>但<anchor xml:id="end0887a2001"/>存佛，不言
<lb n="0887a21" ed="X"/><lb n="0859a15" ed="R088"/>餘字。蓋秦人好略，又<g ref="#CB15164">𮨇</g>此方有情樂欲意趣，使聞
<lb n="0887a22" ed="X"/><lb n="0859a16" ed="R088"/>佛者念善而生勝解，故不翻之。</p></cb:div>
<lb n="0887a23" ed="X"/><lb n="0859a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887a2301">頂。</p></cb:div>
<lb n="0887a24" ed="X"/><lb n="0859a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887a2401">箋云：梵語烏瑟尼沙，華言頂喩也。言此首楞嚴所
<pb n="0887b" ed="X" xml:id="X11.0271.0887b"/>
<lb n="0887b01" ed="X"/><lb n="0859b01" ed="R088"/>詮理旨，十地菩薩之所莫測，喩於佛頂離可見相。
<lb n="0887b02" ed="X"/><lb n="0859b02" ed="R088"/>世尊自不見，表離自相；無遍身菩薩不見，表離佗
<lb n="0887b03" ed="X"/><lb n="0859b03" ed="R088"/>相。六十二喩中是第一頂，無能見喩也。</p></cb:div>
<lb n="0887b04" ed="X"/><lb n="0859b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887b0401">如來。</p></cb:div>
<lb n="0887b05" ed="X"/><lb n="0859b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887b0501">二、就果明因對。</p><p xml:id="pX11p0887b0507" cb:place="inline">箋云：梵語耶佗，華言如來。金剛
<lb n="0887b06" ed="X"/><lb n="0859b06" ed="R088"/>經云：無所從來，亦無所去，故名如來。約法身。又諸
<lb n="0887b07" ed="X"/><lb n="0859b07" ed="R088"/>師解云：乘如實道，還本覺源。約報身。如成實道，來
<lb n="0887b08" ed="X"/><lb n="0859b08" ed="R088"/>成正覺。約化身。又慤師云：如來者，順本之玄稱。此
<lb n="0887b09" ed="X"/><lb n="0859b09" ed="R088"/>約本始義解。</p></cb:div>
<lb n="0887b10" ed="X"/><lb n="0859b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887b1001">密。</p></cb:div>
<lb n="0887b11" ed="X"/><lb n="0859b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887b1101">箋云：梵語哇呬耶，華言密。堅，密也。隱，覆也。雖有塵
<lb n="0887b12" ed="X"/><lb n="0859b12" ed="R088"/>勞，曾無漏失故。</p></cb:div>
<lb n="0887b13" ed="X"/><lb n="0859b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887b1301">因。</p></cb:div>
<lb n="0887b14" ed="X"/><lb n="0859b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887b1401">箋云：梵語醯都，華言因。因者，性義。是衆生之本性，
<lb n="0887b15" ed="X"/><lb n="0859b15" ed="R088"/>如來之覺源。爲在塵勞，未得顯現，假說爲因。如來
<lb n="0887b16" ed="X"/><lb n="0859b16" ed="R088"/>果號，密因因名。</p></cb:div>
<lb n="0887b17" ed="X"/><lb n="0859b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887b1701">修。</p></cb:div>
<lb n="0887b18" ed="X"/><lb n="0859b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887b1801">三，明修顯證對。</p><p xml:id="pX11p0887b1807" cb:place="inline">箋云：梵語乞叉佗，華言修。修謂
<lb n="0887b19" ed="X"/><lb n="0860a01" ed="R088"/>進修。然諸菩薩起如覺心，無作妙力爲修。</p></cb:div>
<lb n="0887b20" ed="X"/><lb n="0860a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887b2001">證。</p></cb:div>
<lb n="0887b21" ed="X"/><lb n="0860a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887b2101">箋云：梵語娑縛母佗，華言證。謂果證則親獲圓明，
<lb n="0887b22" ed="X"/><lb n="0860a04" ed="R088"/>體證用具足爲證。故下文云：得元明覺無生滅性
<lb n="0887b23" ed="X"/><lb n="0860a05" ed="R088"/>爲因地心，然後圓成果地修證。</p></cb:div>
<lb n="0887b24" ed="X"/><lb n="0860a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887b2401">了義。</p></cb:div>
<pb n="0887c" ed="X" xml:id="X11.0271.0887c"/>
<lb n="0887c01" ed="X"/><lb n="0860a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887c0101">四、詮旨雙陳對。</p><p xml:id="pX11p0887c0107" cb:place="inline">箋云：梵語薩訶，華言了義。了謂
<lb n="0887c02" ed="X"/><lb n="0860a08" ed="R088"/>顯了，直指眞源，表此一經決了談眞，名之爲了。聲、
<lb n="0887c03" ed="X"/><lb n="0860a09" ed="R088"/>名、句、文，四法爲體。下文云：吾今<anchor xml:id="nkr_note_add_0887c0301" n="0887c0301"/><anchor xml:id="beg0887c0301" n="0887c0301"/>已<anchor xml:id="end0887c0301"/>說眞修行法。義
<lb n="0887c04" ed="X"/><lb n="0860a10" ed="R088"/>猶理也。言此首楞嚴所詮至極之理，尋伺<anchor xml:id="nkr_note_orig_0887001" n="0887001"/>跨絕，言
<lb n="0887c05" ed="X"/><lb n="0860a11" ed="R088"/>議道斷。下文云：妙性圓明，離諸名相。</p></cb:div>
<lb n="0887c06" ed="X"/><lb n="0860a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887c0601">諸。</p></cb:div>
<lb n="0887c07" ed="X"/><lb n="0860a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887c0701">五，能行所行對。</p><p xml:id="pX11p0887c0707" cb:place="inline">箋云：梵語薩囉縛，華言諸，不一
<lb n="0887c08" ed="X"/><lb n="0860a14" ed="R088"/>爲義。</p></cb:div>
<lb n="0887c09" ed="X"/><lb n="0860a15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887c0901">菩薩！</p></cb:div>
<lb n="0887c10" ed="X"/><lb n="0860a16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887c1001">箋云：梵語菩提薩埵，華言覺有情菩薩，略也。欲令
<lb n="0887c11" ed="X"/><lb n="0860a17" ed="R088"/>聞者生善，不言覺有情得稱菩薩，此是能求能行
<lb n="0887c12" ed="X"/><lb n="0860a18" ed="R088"/>首楞嚴三昧之人也。</p></cb:div>
<lb n="0887c13" ed="X"/><lb n="0860b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887c1301">萬行</p></cb:div>
<lb n="0887c14" ed="X"/><lb n="0860b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887c1401">箋云：梵語拶哩，華言萬行。萬者數義，行謂功行。然
<lb n="0887c15" ed="X"/><lb n="0860b03" ed="R088"/>諸菩薩因中皆行六度萬行，令求證本，須約行論。
<lb n="0887c16" ed="X"/><lb n="0860b04" ed="R088"/>下文云：首楞嚴王具足萬行，先指能求之人，後明
<lb n="0887c17" ed="X"/><lb n="0860b05" ed="R088"/>所行之行。</p></cb:div>
<lb n="0887c18" ed="X"/><lb n="0860b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887c1801">首楞嚴。</p></cb:div>
<lb n="0887c19" ed="X"/><lb n="0860b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887c1901">六，理深敎深對。</p><p xml:id="pX11p0887c1907" cb:place="inline">箋云：梵語戍楞嚴摩，今言首楞
<lb n="0887c20" ed="X"/><lb n="0860b08" ed="R088"/>嚴，略也。總指飜就一切事畢竟。</p></cb:div>
<lb n="0887c21" ed="X"/><lb n="0860b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887c2101">經。</p></cb:div>
<lb n="0887c22" ed="X"/><lb n="0860b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887c2201">箋云：梵語素呾覧，飜就經義，又飜線義。古梵語云
<lb n="0887c23" ed="X"/><lb n="0860b11" ed="R088"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0887002" n="0887002"/>欲底修多羅，亦云修妬露，此飜爲契，謂契理契機。
<lb n="0887c24" ed="X"/><lb n="0860b12" ed="R088"/>故今時經論多就新梵云素呾覧，不言修多羅、修
<pb n="0888a" ed="X" xml:id="X11.0271.0888a"/>
<lb n="0888a01" ed="X"/><lb n="0860b13" ed="R088"/>妬露，<anchor xml:id="nkr_note_add_0888a0101" n="0888a0101"/><anchor xml:id="beg0888a0101" n="0888a0101"/>但<anchor xml:id="end0888a0101"/>言經不言線，謂順此方五經九經，萬代常
<lb n="0888a02" ed="X"/><lb n="0860b14" ed="R088"/>行，百王不易。此經大體以首楞嚴大定爲宗，頓悟
<lb n="0888a03" ed="X"/><lb n="0860b15" ed="R088"/>漸修爲趣。</p></cb:div></cb:div>
<lb n="0888a04" ed="X"/><lb n="0860b16" ed="R088"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">序分</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888a0401">如是！</p></cb:div>
<lb n="0888a05" ed="X"/><lb n="0860b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888a0501">將釋此經大分三段：初<anchor xml:id="nkr_note_orig_0888001" n="0888001"/>後如是下至承受聖旨名
<lb n="0888a06" ed="X"/><lb n="0860b18" ed="R088"/>爲序分，次從佛吿至下第八名爲邪觀爲正宗分，
<lb n="0888a07" ed="X"/><lb n="0861a01" ed="R088"/>後從爾時至下作禮而去爲流通分。且初序分文
<lb n="0888a08" ed="X"/><lb n="0861a02" ed="R088"/>分二：初通序，後別序。通序文六：初指所聞法。</p><p xml:id="pX11p0888a0818" cb:place="inline">箋
<lb n="0888a09" ed="X"/><lb n="0861a03" ed="R088"/>云：如者，過去、未來、現在諸佛所證如如之理也。是
<lb n="0888a10" ed="X"/><lb n="0861a04" ed="R088"/>者，是我佛世尊開金口、動紅蓮華舌所談。</p></cb:div>
<lb n="0888a11" ed="X"/><lb n="0861a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888a1101">我聞：</p></cb:div>
<lb n="0888a12" ed="X"/><lb n="0861a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888a1201">次叙能聞人。</p><p xml:id="pX11p0888a1206" cb:place="inline">箋云：耳根發，耳識緣，世尊無漏之
<lb n="0888a13" ed="X"/><lb n="0861a07" ed="R088"/>音。今廢耳與意去別，就總而言我聞。又如是五密
<lb n="0888a14" ed="X"/><lb n="0861a08" ed="R088"/>因，三修證，正因正果，我慶喜尊者親從佛邊聞得
<lb n="0888a15" ed="X"/><lb n="0861a09" ed="R088"/>來緣。謂當時佛滅度後，阿難尊者在七葉岩間結
<lb n="0888a16" ed="X"/><lb n="0861a10" ed="R088"/>集法藏時，身如諸佛，具諸相好，下座之時，還復本
<lb n="0888a17" ed="X"/><lb n="0861a11" ed="R088"/>形。當時衆有三疑：一疑佛大悲從涅槃界起，更說
<lb n="0888a18" ed="X"/><lb n="0861a12" ed="R088"/>妙法；二疑復有佛從佗方來此說法；三疑彼阿難
<lb n="0888a19" ed="X"/><lb n="0861a13" ed="R088"/>轉識成佛，爲衆說法。阿難乃頌出如是我聞，大衆
<lb n="0888a20" ed="X"/><lb n="0861a14" ed="R088"/>三疑頓息。</p></cb:div>
<lb n="0888a21" ed="X"/><lb n="0861a15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888a2101">一時。</p></cb:div>
<lb n="0888a22" ed="X"/><lb n="0861a16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888a2201">三，陳說敎時。</p><p xml:id="pX11p0888a2206" cb:place="inline">箋云：非一日、十二時、六時，但是衆
<lb n="0888a23" ed="X"/><lb n="0861a17" ed="R088"/>生根緣成熟，冥契佛心，理事將終，假立一時之號。
<lb n="0888a24" ed="X"/><lb n="0861a18" ed="R088"/>又佛說法無時，故云一時。</p></cb:div>
<pb n="0888b" ed="X" xml:id="X11.0271.0888b"/>
<lb n="0888b01" ed="X"/><lb n="0861b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888b0101">佛。</p></cb:div>
<lb n="0888b02" ed="X"/><lb n="0861b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888b0201">四標垂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0888002" n="0888002"/>□主。</p><p xml:id="pX11p0888b0206" cb:place="inline">箋云：梵語佛陀，華言覺者，意存梵
<lb n="0888b03" ed="X"/><lb n="0861b03" ed="R088"/>音，令生善故。二千年前，丈六敎主釋迦文是。</p></cb:div>
<lb n="0888b04" ed="X"/><lb n="0861b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888b0401">在<name role="" type="person">室羅筏</name>城。</p></cb:div>
<lb n="0888b05" ed="X"/><lb n="0861b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888b0501">五，彰演法處。</p><p xml:id="pX11p0888b0506" cb:place="inline">箋云：梵語<name role="" type="person">室羅筏</name>悉底，舊云舍衛，
<lb n="0888b06" ed="X"/><lb n="0861b06" ed="R088"/>訛也。華<anchor xml:id="nkr_note_orig_0888003" n="0888003"/>一豐德城，一足財，二好欲境，三饒多聞，四
<lb n="0888b07" ed="X"/><lb n="0861b07" ed="R088"/>豐解脫。具此四德，故曰豐德，則中印土國也。</p></cb:div>
<lb n="0888b08" ed="X"/><lb n="0861b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888b0801">祇桓精舍。</p></cb:div>
<lb n="0888b09" ed="X"/><lb n="0861b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888b0901">箋云：亦云祇陀，是舊梵。新云浙多，華言戰勝。則波
<lb n="0888b10" ed="X"/><lb n="0861b10" ed="R088"/>斯匿王太子生時，鄰國怨至，戰而得勝，故曰戰勝。
<lb n="0888b11" ed="X"/><lb n="0861b11" ed="R088"/>樹是太子所捨，精舍是須達所建。舊梵云須達，新
<lb n="0888b12" ed="X"/><lb n="0861b12" ed="R088"/>云蘇達多。華言善施，亦云<name role="" type="person">給孤獨</name>。善施者，仁而且
<lb n="0888b13" ed="X"/><lb n="0861b13" ed="R088"/>睿，積而能散，賑濟貧乏，哀<g ref="#CB00421">䘏</g>孤老，時人讚美其德，
<lb n="0888b14" ed="X"/><lb n="0861b14" ed="R088"/>號<name role="" type="person">給孤獨</name>長者。是鉢犀那恃特王之臣，舊云波斯
<lb n="0888b15" ed="X"/><lb n="0861b15" ed="R088"/>匿王。今君臣雙擧，故曰祇桓精舍。祇桓是君，精舍
<lb n="0888b16" ed="X"/><lb n="0861b16" ed="R088"/>乃臣。問：須達<anchor xml:id="nkr_note_orig_0888004" n="0888004"/>側金功多，何故居後？祇桓太子捨樹
<lb n="0888b17" ed="X"/><lb n="0861b17" ed="R088"/>功少，何以居前？答：捨樹功少，爲君理合居先。布金
<lb n="0888b18" ed="X"/><lb n="0861b18" ed="R088"/>功多，爲臣義須處後。</p></cb:div>
<lb n="0888b19" ed="X"/><lb n="0862a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888b1901">與大比丘衆。</p></cb:div>
<lb n="0888b20" ed="X"/><lb n="0862a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888b2001">六、述同聞衆。文三：初、聲聞。文四：初、標類。</p><p xml:id="pX11p0888b2016" cb:place="inline">箋云：與
<lb n="0888b21" ed="X"/><lb n="0862a03" ed="R088"/>者，兼幷義，師資合擧。大者，應化大權之稱。六位之
<lb n="0888b22" ed="X"/><lb n="0862a04" ed="R088"/>中，是慧俱解脫。阿羅漢，梵云比丘，華言乞士。上求
<lb n="0888b23" ed="X"/><lb n="0862a05" ed="R088"/>諸佛，乞法以資神；下求檀信，乞食以資命。五不飜
<lb n="0888b24" ed="X"/><lb n="0862a06" ed="R088"/>中，含多義不飜。三人<anchor xml:id="nkr_note_add_0888b2401" n="0888b2401"/><anchor xml:id="beg0888b2401" n="0888b2401"/>已<anchor xml:id="end0888b2401"/>上，盡得衆名。</p></cb:div>
<pb n="0888c" ed="X" xml:id="X11.0271.0888c"/>
<lb n="0888c01" ed="X"/><lb n="0862a07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888c0101">千二百五十人俱。</p></cb:div>
<lb n="0888c02" ed="X"/><lb n="0862a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888c0201">次擧：</p><p xml:id="pX11p0888c0203" cb:place="inline">箋云：經家問其時有多少，衆頌敎出云云。
<lb n="0888c03" ed="X"/><lb n="0862a09" ed="R088"/>律及因果經說：佛初成道，度憍陳如等五人；次度
<lb n="0888c04" ed="X"/><lb n="0862a10" ed="R088"/>迦葉兄弟三人，幷門徒一千人；次度舍利弗、目連
<lb n="0888c05" ed="X"/><lb n="0862a11" ed="R088"/>等，幷門徒二百人；次度耶舍長者子五十人，總一
<lb n="0888c06" ed="X"/><lb n="0862a12" ed="R088"/>千二百五十五人。疏云：准此會中，憍陳復在，旣非
<lb n="0888c07" ed="X"/><lb n="0862a13" ed="R088"/>前數，剩五不疑。或經擧全數，如十類爾。俱者，處不
<lb n="0888c08" ed="X"/><lb n="0862a14" ed="R088"/>相離。</p></cb:div>
<lb n="0888c09" ed="X"/><lb n="0862a15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888c0901">皆是無漏大阿羅漢。</p></cb:div>
<lb n="0888c10" ed="X"/><lb n="0862a16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888c1001">一、歎德。文二：初、總。</p><p xml:id="pX11p0888c1008" cb:place="inline">箋云：問：此千二百五十人有
<lb n="0888c11" ed="X"/><lb n="0862a17" ed="R088"/>何道德頌出云云。皆者，總也，咸也。是者，指持義。漏
<lb n="0888c12" ed="X"/><lb n="0862a18" ed="R088"/>則煩惱之異名，如人漏、舍漏、船等，深可厭離。欲漏
<lb n="0888c13" ed="X"/><lb n="0862b01" ed="R088"/>六十一法爲體，有漏九十二法爲體，無明漏十五
<lb n="0888c14" ed="X"/><lb n="0862b02" ed="R088"/>法爲體，如今無此三漏，故曰無漏。六者，六位之中
<lb n="0888c15" ed="X"/><lb n="0862b03" ed="R088"/>不動位也。一、退法；二、思法；三、護法；四、住法；五、堪達
<lb n="0888c16" ed="X"/><lb n="0862b04" ed="R088"/>法；六、不動法。梵語阿羅漢，華言應，具三應義：應可
<lb n="0888c17" ed="X"/><lb n="0862b05" ed="R088"/>斷煩惱賊，應不受後有身，應可堪受人天應供。</p></cb:div>
<lb n="0888c18" ed="X"/><lb n="0862b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888c1801">佛子！住持。</p></cb:div>
<lb n="0888c19" ed="X"/><lb n="0862b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888c1901">後別。</p><p xml:id="pX11p0888c1903" cb:place="inline">箋云：是佛之子，故稱佛子。問：菩薩之人乃
<lb n="0888c20" ed="X"/><lb n="0862b08" ed="R088"/>稱佛子，聲聞何故亦名佛子？答：佛有大悲，三乘皆
<lb n="0888c21" ed="X"/><lb n="0862b09" ed="R088"/>子。住謂住於無漏，持謂住持不失。住持生空涅槃，
<lb n="0888c22" ed="X"/><lb n="0862b10" ed="R088"/>令無散失，目定之一法。</p></cb:div>
<lb n="0888c23" ed="X"/><lb n="0862b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888c2301">善超諸有。</p></cb:div>
<lb n="0888c24" ed="X"/><lb n="0862b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888c2401">箋云：目解脫也。超謂超越諸有，則欲有、色有、無色
<pb n="0889a" ed="X" xml:id="X11.0271.0889a"/>
<lb n="0889a01" ed="X"/><lb n="0862b13" ed="R088"/>有。欲有分別煩惱，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0889001" n="0889001"/>無色有俱生煩惱，或二十五有。
<lb n="0889a02" ed="X"/><lb n="0862b14" ed="R088"/>如頌云：四洲四惡趣，梵王六欲天，無想與淨居，四
<lb n="0889a03" ed="X"/><lb n="0862b15" ed="R088"/>空及四禪。</p></cb:div>
<lb n="0889a04" ed="X"/><lb n="0862b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889a0401">能於國土，成就威儀。</p></cb:div>
<lb n="0889a05" ed="X"/><lb n="0862b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889a0501">箋云：自縛旣解，不懼輪迴，能現身於十方國土，敎
<lb n="0889a06" ed="X"/><lb n="0862b18" ed="R088"/>化衆生，成就圓滿義。有威可畏曰威，有儀可像曰
<lb n="0889a07" ed="X"/><lb n="0863a01" ed="R088"/>儀。又在貌曰威，在身曰儀。目慧之一法。</p></cb:div>
<lb n="0889a08" ed="X"/><lb n="0863a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889a0801">從佛轉輪。</p></cb:div>
<lb n="0889a09" ed="X"/><lb n="0863a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889a0901">箋云：如馬勝比丘從佛邊受法，說與舍利弗。舍利
<lb n="0889a10" ed="X"/><lb n="0863a04" ed="R088"/>弗得法，又說與目連，流轉不絕。如輪能摧碾一切
<lb n="0889a11" ed="X"/><lb n="0863a05" ed="R088"/>無明煩惱，復能轉邪歸正自辯。</p></cb:div>
<lb n="0889a12" ed="X"/><lb n="0863a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889a1201">妙堪遺囑。</p></cb:div>
<lb n="0889a13" ed="X"/><lb n="0863a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889a1301">箋云：目智，言智量深密微妙，堪可將遺法付囑於
<lb n="0889a14" ed="X"/><lb n="0863a08" ed="R088"/>佗。</p></cb:div>
<lb n="0889a15" ed="X"/><lb n="0863a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889a1501">嚴淨毗尼。</p></cb:div>
<lb n="0889a16" ed="X"/><lb n="0863a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889a1601">箋云：梵語毗尼，華言調伏。調謂調練三業，伏謂制
<lb n="0889a17" ed="X"/><lb n="0863a11" ed="R088"/>伏過非。言聲聞之人，能嚴潔淸淨。世尊二百五十
<lb n="0889a18" ed="X"/><lb n="0863a12" ed="R088"/>條戒，玉潤氷淸，卽是律藏詮於戒學。</p></cb:div>
<lb n="0889a19" ed="X"/><lb n="0863a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889a1901">弘範三界。</p></cb:div>
<lb n="0889a20" ed="X"/><lb n="0863a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889a2001">箋云：弘，大也。範，法也。言能弘大法於三界內，利樂
<lb n="0889a21" ed="X"/><lb n="0863a15" ed="R088"/>有情也。</p></cb:div>
<lb n="0889a22" ed="X"/><lb n="0863a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889a2201">應身無量。</p></cb:div>
<lb n="0889a23" ed="X"/><lb n="0863a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889a2301">箋云：聲聞人欲化衆生，先且入定，觀佗根機，然後
<lb n="0889a24" ed="X"/><lb n="0863a18" ed="R088"/>隨機設化，無有限量。此人無果位大乘應身，此則
<pb n="0889b" ed="X" xml:id="X11.0271.0889b"/>
<lb n="0889b01" ed="X"/><lb n="0863b01" ed="R088"/>感應之身，向空中現十八變等事目，慈之一法。</p></cb:div>
<lb n="0889b02" ed="X"/><lb n="0863b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889b0201">度脫衆生。</p></cb:div>
<lb n="0889b03" ed="X"/><lb n="0863b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889b0301">箋云：令一切衆生離煩惱縛，不於三界受生。</p></cb:div>
<lb n="0889b04" ed="X"/><lb n="0863b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889b0401"><g ref="#CB15072">㧞</g>濟未來。</p></cb:div>
<lb n="0889b05" ed="X"/><lb n="0863b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889b0501">箋云：在手曰拔。濟謂濟度。正法一千年，是佛揚化。
<lb n="0889b06" ed="X"/><lb n="0863b06" ed="R088"/>像法一千年，四依菩薩。末法一萬多，聲聞出目悲。</p></cb:div>
<lb n="0889b07" ed="X"/><lb n="0863b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889b0701">越諸塵累。</p></cb:div>
<lb n="0889b08" ed="X"/><lb n="0863b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889b0801">箋云：越謂超越，諸者不一義。塵謂塵勞，累謂業累。
<lb n="0889b09" ed="X"/><lb n="0863b09" ed="R088"/>自越塵累是根本智，越他塵累是後得智，如今根
<lb n="0889b10" ed="X"/><lb n="0863b10" ed="R088"/>本後得悉皆超越。都歎目戒、慧、辯、解脫、慈、悲、智。</p></cb:div>
<lb n="0889b11" ed="X"/><lb n="0863b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889b1101">其名曰：</p></cb:div>
<lb n="0889b12" ed="X"/><lb n="0863b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889b1201">四、列名</p><p xml:id="pX11p0889b1204" cb:place="inline">箋云：問：諸大阿羅漢有何名稱？答：聖人
<lb n="0889b13" ed="X"/><lb n="0863b13" ed="R088"/>無名，向無名體上強立其名。</p></cb:div>
<lb n="0889b14" ed="X"/><lb n="0863b14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889b1401">大智舍利弗！</p></cb:div>
<lb n="0889b15" ed="X"/><lb n="0863b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889b1501">箋云：梵語舍利弗呾羅，華言春鸎。亦云鶖鷺弗呾
<lb n="0889b16" ed="X"/><lb n="0863b16" ed="R088"/>囉，華言子。是彼春鶯之子，從母立名。今言舍利弗
<lb n="0889b17" ed="X"/><lb n="0863b17" ed="R088"/>者，略也。其母未懷子前，言辭不堪，每共弟摩訶俱
<lb n="0889b18" ed="X"/><lb n="0863b18" ed="R088"/>絺羅論義，常不如弟。懷子<anchor xml:id="nkr_note_add_0889b1801" n="0889b1801"/><anchor xml:id="beg0889b1801" n="0889b1801"/>已<anchor xml:id="end0889b1801"/>來，酬答聦俊，乃勝於
<lb n="0889b19" ed="X"/><lb n="0864a01" ed="R088"/>弟。以母多辯，喩曰春鶯。是彼所生，故乃稱子。嘗與
<lb n="0889b20" ed="X"/><lb n="0864a02" ed="R088"/>目連爲友，同事闍耶外道。十大弟子中，大智第一，
<lb n="0889b21" ed="X"/><lb n="0864a03" ed="R088"/>標爲上首。十方諸佛，皆以智爲首也。</p></cb:div>
<lb n="0889b22" ed="X"/><lb n="0864a04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889b2201"><name role="" type="person">摩訶目犍連</name>。</p></cb:div>
<lb n="0889b23" ed="X"/><lb n="0864a05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889b2301">箋云：舊梵語訛也。新云摩訶沒特伽羅，華言大採
<lb n="0889b24" ed="X"/><lb n="0864a06" ed="R088"/>菽氏。摩訶是大，沒特伽羅是採菽氏。菽者，豆之總
<pb n="0889c" ed="X" xml:id="X11.0271.0889c"/>
<lb n="0889c01" ed="X"/><lb n="0864a07" ed="R088"/>名。上古有仙在山修道，<anchor xml:id="nkr_note_add_0889c0101" n="0889c0101"/><anchor xml:id="beg0889c0101" n="0889c0101"/>但<anchor xml:id="end0889c0101"/>採豆苗而食。此尊者是
<lb n="0889c02" ed="X"/><lb n="0864a08" ed="R088"/>彼之種，十大弟子中神通第一。</p></cb:div>
<lb n="0889c03" ed="X"/><lb n="0864a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889c0301"><name role="" type="person">摩訶拘絺羅</name>！</p></cb:div>
<lb n="0889c04" ed="X"/><lb n="0864a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889c0401">箋云：大膝蓋尊者，言其膝蓋大，故舍利弗舅氏。</p></cb:div>
<lb n="0889c05" ed="X"/><lb n="0864a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889c0501">富樓那彌多羅尼子。</p></cb:div>
<lb n="0889c06" ed="X"/><lb n="0864a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889c0601">箋云：此訛梵也。正梵應云補剌拏梅呾羅，華言滿
<lb n="0889c07" ed="X"/><lb n="0864a13" ed="R088"/>慈子。滿是其名，慈是母性。母未懷子前，性多惡戾。
<lb n="0889c08" ed="X"/><lb n="0864a14" ed="R088"/>懷子之後，其性甚慈。是彼之子，或從滿江神乞得
<lb n="0889c09" ed="X"/><lb n="0864a15" ed="R088"/>此子，名<name role="" type="person">滿慈子</name>。或滿與慈，皆是母號，曰<name role="" type="person">滿慈子</name>。</p></cb:div>
<lb n="0889c10" ed="X"/><lb n="0864a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889c1001">須菩提！</p></cb:div>
<lb n="0889c11" ed="X"/><lb n="0864a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889c1101">箋云：復名須補底，華言善現，亦云空生。緣此尊者
<lb n="0889c12" ed="X"/><lb n="0864a18" ed="R088"/>生下之時，其家中所有器皿，一時皆空。相師相曰：
<lb n="0889c13" ed="X"/><lb n="0864b01" ed="R088"/>此子若也出家，當解諸法空相。</p></cb:div>
<lb n="0889c14" ed="X"/><lb n="0864b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889c1401">優婆尼沙陀，等而爲上首。</p></cb:div>
<lb n="0889c15" ed="X"/><lb n="0864b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889c1501">箋云：亦云烏波尼殺曇，華言近少分。烏波尼是近，
<lb n="0889c16" ed="X"/><lb n="0864b04" ed="R088"/>殺曇是少分。然此尊者初作觀時，向身上取一莖
<lb n="0889c17" ed="X"/><lb n="0864b05" ed="R088"/>毛，假想慧刀，竪析爲四分。四分之中取一分，析爲
<lb n="0889c18" ed="X"/><lb n="0864b06" ed="R088"/>十六分。十六分中取一分，析爲二十五分。二十五
<lb n="0889c19" ed="X"/><lb n="0864b07" ed="R088"/>分中取一分，析爲百分。百分之中取一分，析爲千
<lb n="0889c20" ed="X"/><lb n="0864b08" ed="R088"/>分。至不可析處，欲近於空。末後一分，名鄰虗塵。謂
<lb n="0889c21" ed="X"/><lb n="0864b09" ed="R088"/>鄰近虗空，更不下刀。纔下刀，便歸於空。留此一分，
<lb n="0889c22" ed="X"/><lb n="0864b10" ed="R088"/>攝一聚心所，令無散失。等謂等前五人，仍爲最上
<lb n="0889c23" ed="X"/><lb n="0864b11" ed="R088"/>頭首。彼此尊者作析色明空觀爲第一。又五陰之
<lb n="0889c24" ed="X"/><lb n="0864b12" ed="R088"/>中，析色爲首。</p></cb:div>
<pb n="0890a" ed="X" xml:id="X11.0271.0890a"/>
<lb n="0890a01" ed="X"/><lb n="0864b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890a0101">復有無量。</p></cb:div>
<lb n="0890a02" ed="X"/><lb n="0864b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890a0201">二、緣覺幷初心。</p><p xml:id="pX11p0890a0207" cb:place="inline">箋云：復謂重復有者不？無義無
<lb n="0890a03" ed="X"/><lb n="0864b15" ed="R088"/>量，則數廣難陳。</p></cb:div>
<lb n="0890a04" ed="X"/><lb n="0864b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890a0401">辟支無學。</p></cb:div>
<lb n="0890a05" ed="X"/><lb n="0864b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890a0501">箋云：梵語辟支迦，華言獨覺，亦云麟角。此人斷自
<lb n="0890a06" ed="X"/><lb n="0864b18" ed="R088"/>成煩惱，證生空涅槃，作七十七智觀。四十四智觀，
<lb n="0890a07" ed="X"/><lb n="0865a01" ed="R088"/>觀無明卽空，達諸行無作。有二種：一、利根者，出增
<lb n="0890a08" ed="X"/><lb n="0865a02" ed="R088"/>劫，種無佛因，出無佛世。作佛燈<anchor xml:id="nkr_note_orig_0890001" n="0890001"/>後焰，纔見佛出世
<lb n="0890a09" ed="X"/><lb n="0865a03" ed="R088"/>來，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0890002" n="0890002"/>故大慈光爍陀，覩光將謂劫減，便向盤陀石上，
<lb n="0890a10" ed="X"/><lb n="0865a04" ed="R088"/>內化智火焚身，身與智一時撥喪無餘，同太虗空。
<lb n="0890a11" ed="X"/><lb n="0865a05" ed="R088"/>二、鈍根者，種有佛因，出有佛世。是部行者，有部類
<lb n="0890a12" ed="X"/><lb n="0865a06" ed="R088"/>而行，或五十，或一百。經擧鈍根無學者，證無學位，
<lb n="0890a13" ed="X"/><lb n="0865a07" ed="R088"/>簡聲聞居有學位。</p></cb:div>
<lb n="0890a14" ed="X"/><lb n="0865a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890a1401">幷其初心，同來佛所。</p></cb:div>
<lb n="0890a15" ed="X"/><lb n="0865a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890a1501">箋云：或發大乘初心，是十信。或發緣覺初心，緣謂
<lb n="0890a16" ed="X"/><lb n="0865a10" ed="R088"/>四十五年後，說此頂三昧法。二時奔驟，來到祇園。</p></cb:div>
<lb n="0890a17" ed="X"/><lb n="0865a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890a1701">屬諸比丘。</p></cb:div>
<lb n="0890a18" ed="X"/><lb n="0865a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890a1801">後列菩薩。文三：初、擧時求法。</p><p xml:id="pX11p0890a1812" cb:place="inline">箋云：屬，値也，遇也。</p></cb:div>
<lb n="0890a19" ed="X"/><lb n="0865a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890a1901">休夏自恣</p></cb:div>
<lb n="0890a20" ed="X"/><lb n="0865a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890a2001">箋云：休夏，七月十六日也。西土衆僧夏滿，或有見
<lb n="0890a21" ed="X"/><lb n="0865a15" ed="R088"/>聞，疑罪當衆，目不諱短，恣佗擧愆。</p></cb:div>
<lb n="0890a22" ed="X"/><lb n="0865a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890a2201">十方菩薩諮決心疑。</p></cb:div>
<lb n="0890a23" ed="X"/><lb n="0865a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890a2301">箋云：東西南北四維上下大心有情，諮請世尊爲
<lb n="0890a24" ed="X"/><lb n="0865a18" ed="R088"/>其決擇，猶豫不決曰疑。若約菩薩之人無疑，疑唯
<pb n="0890b" ed="X" xml:id="X11.0271.0890b"/>
<lb n="0890b01" ed="X"/><lb n="0865b01" ed="R088"/>分別，入到見道門中<anchor xml:id="nkr_note_add_0890b0101" n="0890b0101"/><anchor xml:id="beg0890b0101" n="0890b0101"/>已<anchor xml:id="end0890b0101"/>斷。然此人雖無分別煩惱，
<lb n="0890b02" ed="X"/><lb n="0865b02" ed="R088"/>猶有第七識一分法執未忘，假說名疑，或可下地
<lb n="0890b03" ed="X"/><lb n="0865b03" ed="R088"/>不了上地。</p></cb:div>
<lb n="0890b04" ed="X"/><lb n="0865b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890b0401">欽奉慈嚴。</p></cb:div>
<lb n="0890b05" ed="X"/><lb n="0865b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890b0501">箋云：欽謂欽敬，奉謂奉重。佛有誨子之能，雖慈又
<lb n="0890b06" ed="X"/><lb n="0865b06" ed="R088"/>且嚴厲。</p></cb:div>
<lb n="0890b07" ed="X"/><lb n="0865b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890b0701">將求密義。</p></cb:div>
<lb n="0890b08" ed="X"/><lb n="0865b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890b0801">箋云：將，當也。求，覓也。言當欲求覓世尊祕密甚深
<lb n="0890b09" ed="X"/><lb n="0865b09" ed="R088"/>之理。向下說五密因，三修證。</p></cb:div>
<lb n="0890b10" ed="X"/><lb n="0865b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890b1001">卽時，如來敷座宴安。</p></cb:div>
<lb n="0890b11" ed="X"/><lb n="0865b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890b1101">次酬請普霑</p><p xml:id="pX11p0890b1106" cb:place="inline">箋云：卽者，不捨之義。衆人所請，將
<lb n="0890b12" ed="X"/><lb n="0865b12" ed="R088"/>求密義之時。如則一如之理起，智來合理，故曰如
<lb n="0890b13" ed="X"/><lb n="0865b13" ed="R088"/>來，是化身如來也。敷設法座，巍巍堂堂，宴寂安詳，
<lb n="0890b14" ed="X"/><lb n="0865b14" ed="R088"/>是首楞嚴三昧之宗目。法界大定，亦如法華經入
<lb n="0890b15" ed="X"/><lb n="0865b15" ed="R088"/>無量義處三昧。或云敷尼師壇，靜然安坐，義通。</p></cb:div>
<lb n="0890b16" ed="X"/><lb n="0865b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890b1601">爲諸會中，宣示深奧。</p></cb:div>
<lb n="0890b17" ed="X"/><lb n="0865b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890b1701">箋云：阿難尊者頌出敷座宴安，言此是佛宣揚顯
<lb n="0890b18" ed="X"/><lb n="0865b18" ed="R088"/>示甚深祕奧之理。</p></cb:div>
<lb n="0890b19" ed="X"/><lb n="0866a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890b1901">法筵淸衆，得未曾有。</p></cb:div>
<lb n="0890b20" ed="X"/><lb n="0866a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890b2001">箋云：一會三十六類，文殊、普賢、諸阿羅漢，可量淸
<lb n="0890b21" ed="X"/><lb n="0866a03" ed="R088"/>淨之衆，盡獲利殊勝。然四十五年後，說此佛頂三
<lb n="0890b22" ed="X"/><lb n="0866a04" ed="R088"/>昧，不並餘筵。</p></cb:div>
<lb n="0890b23" ed="X"/><lb n="0866a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890b2301">迦陵仙音，徧十方界。</p></cb:div>
<lb n="0890b24" ed="X"/><lb n="0866a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890b2401">箋云：梵語迦陵頻伽，華言共命鳥。六十四音，一妙
<pb n="0890c" ed="X" xml:id="X11.0271.0890c"/>
<lb n="0890c01" ed="X"/><lb n="0866a07" ed="R088"/>音也。此鳥音聲柔軟，淸亮哀雅，堪比佛音。</p></cb:div>
<lb n="0890c02" ed="X"/><lb n="0866a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890c0201">恒沙菩薩，來聚道場。</p></cb:div>
<lb n="0890c03" ed="X"/><lb n="0866a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890c0301">後列名上首。</p><p xml:id="pX11p0890c0306" cb:place="inline">箋云：梵語恒河，亦云<name role="" type="person">殑伽河</name>，華言
<lb n="0890c04" ed="X"/><lb n="0866a10" ed="R088"/>天堂來河。言此河來處，遠如天堂而來，周圍四十
<lb n="0890c05" ed="X"/><lb n="0866a11" ed="R088"/>里，其中沙細如<g ref="#CB15097">麫</g>，與水混流。菩薩如河沙之多，菩
<lb n="0890c06" ed="X"/><lb n="0866a12" ed="R088"/>謂菩提，此謂之覺，則上求佛果也。薩謂薩埵，此曰
<lb n="0890c07" ed="X"/><lb n="0866a13" ed="R088"/>衆生，則下度有情也。皆從十方而來，聚集在於祇
<lb n="0890c08" ed="X"/><lb n="0866a14" ed="R088"/>園一會，得道之場，或道則所證之道場，及寂滅之
<lb n="0890c09" ed="X"/><lb n="0866a15" ed="R088"/>場。</p></cb:div>
<lb n="0890c10" ed="X"/><lb n="0866a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890c1001"><name role="" type="person">文殊師利</name>而爲上首。</p></cb:div>
<lb n="0890c11" ed="X"/><lb n="0866a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890c1101">箋云：經家問未審誰爲上首，頌出云云。梵語文殊
<lb n="0890c12" ed="X"/><lb n="0866a18" ed="R088"/>師利，亦云曼殊室利，華言<name role="" type="person">妙吉祥</name>。此菩薩生時有
<lb n="0890c13" ed="X"/><lb n="0866b01" ed="R088"/>十種吉祥，從此爲名，是北方梵德王太子也。通序
<lb n="0890c14" ed="X"/><lb n="0866b02" ed="R088"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0890c1401" n="0890c1401"/><anchor xml:id="beg0890c1401" n="0890c1401"/>已<anchor xml:id="end0890c1401"/>竟。</p></cb:div>
<lb n="0890c15" ed="X"/><lb n="0866b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890c1501">時波斯匿王。</p></cb:div>
<lb n="0890c16" ed="X"/><lb n="0866b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890c1601">從此時波斯匿王下，至承受聖旨，是別序。文十：初、
<lb n="0890c17" ed="X"/><lb n="0866b05" ed="R088"/>明波斯設供奉請如來。</p><p xml:id="pX11p0890c1710" cb:place="inline">箋云：前通序，通諸敎共
<lb n="0890c18" ed="X"/><lb n="0866b06" ed="R088"/>有六種成就義。後別序，唯此敎別別而談故。時者，
<lb n="0890c19" ed="X"/><lb n="0866b07" ed="R088"/>當前酬請之時也。梵語波斯匿，此語訛略也。具足，
<lb n="0890c20" ed="X"/><lb n="0866b08" ed="R088"/>應云鉢羅斯那。恃多，華言勝軍，一象軍、二車軍、三
<lb n="0890c21" ed="X"/><lb n="0866b09" ed="R088"/>馬軍、四步軍，四軍皆勝故。萬方歸往曰王。</p></cb:div>
<lb n="0890c22" ed="X"/><lb n="0866b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890c2201">爲其父王諱日營齋。</p></cb:div>
<lb n="0890c23" ed="X"/><lb n="0866b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890c2301">箋云：爲，與也。其者，屬下之辭。父王，先皇也。言先皇
<lb n="0890c24" ed="X"/><lb n="0866b12" ed="R088"/>正當七月十六日崩，今當忌諱之晨，所子營辦齋
<pb n="0891a" ed="X" xml:id="X11.0271.0891a"/>
<lb n="0891a01" ed="X"/><lb n="0866b13" ed="R088"/>羞也。忌諱者，忌擧吉事，諱避其名也。</p></cb:div>
<lb n="0891a02" ed="X"/><lb n="0866b14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891a0201">請佛宮掖，自迎如來。</p></cb:div>
<lb n="0891a03" ed="X"/><lb n="0866b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891a0301">箋云：屋內之屋曰室，室內之室曰宮，宮外兩廓曰
<lb n="0891a04" ed="X"/><lb n="0866b16" ed="R088"/>掖。十六日，國王自出城，往祇陀迎佛。或三處迎：一、
<lb n="0891a05" ed="X"/><lb n="0866b17" ed="R088"/>往祇陀園，二、中路，三、出宮門。</p></cb:div>
<lb n="0891a06" ed="X"/><lb n="0866b18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891a0601">廣設珍羞，無上妙味。</p></cb:div>
<lb n="0891a07" ed="X"/><lb n="0867a01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891a0701">箋云：廣大鋪設珍妙羞饌，熟食曰羞。國王設齋，一
<lb n="0891a08" ed="X"/><lb n="0867a02" ed="R088"/>切微妙<g ref="#CB01366">飰</g>食無能過者，在口曰味。食有三德：一輕
<lb n="0891a09" ed="X"/><lb n="0867a03" ed="R088"/>軟，二淨潔，三如法也。</p></cb:div>
<lb n="0891a10" ed="X"/><lb n="0867a04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891a1001">兼復親延諸大菩薩。</p></cb:div>
<lb n="0891a11" ed="X"/><lb n="0867a05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891a1101">箋云：兼，幷也。復，語辭也。問：未審只請佛，爲復別命
<lb n="0891a12" ed="X"/><lb n="0867a06" ed="R088"/>諸大菩薩？經家答云云。</p></cb:div>
<lb n="0891a13" ed="X"/><lb n="0867a07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891a1301">城中復有長者居士。</p></cb:div>
<lb n="0891a14" ed="X"/><lb n="0867a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891a1401">二、明同請旣多，勅徒分應。</p><p xml:id="pX11p0891a1411" cb:place="inline">箋云：復，又也。城，盛也。
<lb n="0891a15" ed="X"/><lb n="0867a09" ed="R088"/>言盛貯一切人，故是長之者年耆室富，德重推尊，
<lb n="0891a16" ed="X"/><lb n="0867a10" ed="R088"/>居家內治，育道怡神之士。</p></cb:div>
<lb n="0891a17" ed="X"/><lb n="0867a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891a1701">同時<g ref="#CB01366">飰</g>，僧佇佛來應。</p></cb:div>
<lb n="0891a18" ed="X"/><lb n="0867a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891a1801">箋云：同向七月十六日解夏之時，家家<g ref="#CB01366">飰</g>僧，佇待
<lb n="0891a19" ed="X"/><lb n="0867a13" ed="R088"/>我佛世尊來，爲佗應赴也。</p></cb:div>
<lb n="0891a20" ed="X"/><lb n="0867a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891a2001">佛勑文殊，分領菩薩及阿羅漢，應諸齋主。</p></cb:div>
<lb n="0891a21" ed="X"/><lb n="0867a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891a2101">箋云：世尊出語曰：勅佛旣受國王，所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0891001" n="0891001"/>謂不可違。王
<lb n="0891a22" ed="X"/><lb n="0867a16" ed="R088"/>悅，庶所以勅。文殊分頭領諸大心有情及三應上
<lb n="0891a23" ed="X"/><lb n="0867a17" ed="R088"/>士，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0891002" n="0891002"/>越城中長者居士家齋，與其長福田故。</p></cb:div>
<lb n="0891a24" ed="X"/><lb n="0867a18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891a2401">唯有阿難，先受別請，遠遊未還，不遑僧次。</p></cb:div>
<pb n="0891b" ed="X" xml:id="X11.0271.0891b"/>
<lb n="0891b01" ed="X"/><lb n="0867b01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891b0101">三，阿難別請無供獨歸。</p><p xml:id="pX11p0891b0110" cb:place="inline">箋云：唯者，遮簡爲義。有
<lb n="0891b02" ed="X"/><lb n="0867b02" ed="R088"/>者，不與之義。遑猶及也。梵語<name role="" type="person">阿難陀</name>，華言慶喜。世
<lb n="0891b03" ed="X"/><lb n="0867b03" ed="R088"/>尊初成道日，外奏淨<g ref="#CB01366">飰</g>王悉達多太子<anchor xml:id="nkr_note_add_0891b0301" n="0891b0301"/><anchor xml:id="beg0891b0301" n="0891b0301"/>已<anchor xml:id="end0891b0301"/>得成道，
<lb n="0891b04" ed="X"/><lb n="0867b04" ed="R088"/>內宮又奏解<g ref="#CB01366">飰</g>王生下太子，以此相慶賀，故曰慶
<lb n="0891b05" ed="X"/><lb n="0867b05" ed="R088"/>喜。七月十五日，先受別施主所請，遠遠遊行，未得
<lb n="0891b06" ed="X"/><lb n="0867b06" ed="R088"/>歸還。旣然未還，所以不及兩頭僧次也。</p></cb:div>
<lb n="0891b07" ed="X"/><lb n="0867b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891b0701">旣無上座及阿闍棃，途中獨歸，其日無供。</p></cb:div>
<lb n="0891b08" ed="X"/><lb n="0867b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891b0801">箋云：坐居人上，謂之上座。梵語阿闍棃，華言軌範
<lb n="0891b09" ed="X"/><lb n="0867b09" ed="R088"/>師，又云悅衆。阿難途中獨自歸來，其日又無後供，
<lb n="0891b10" ed="X"/><lb n="0867b10" ed="R088"/>懸給於佗。</p></cb:div>
<lb n="0891b11" ed="X"/><lb n="0867b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891b1101">卽時阿難，執持應器，於所遊城。</p></cb:div>
<lb n="0891b12" ed="X"/><lb n="0867b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891b1201">四、執器求餐，學行平等。</p><p xml:id="pX11p0891b1210" cb:place="inline">箋云：卽當齋不遑僧次
<lb n="0891b13" ed="X"/><lb n="0867b13" ed="R088"/>之時，執持世尊應量之鉢器，應身量、心量，故於向
<lb n="0891b14" ed="X"/><lb n="0867b14" ed="R088"/>也。阿難具能遊之人，城是所遊之境。</p></cb:div>
<lb n="0891b15" ed="X"/><lb n="0867b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891b1501">次第循乞</p></cb:div>
<lb n="0891b16" ed="X"/><lb n="0867b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891b1601">箋云：循，順也。次第一家至一家，順敎中去四邪命
<lb n="0891b17" ed="X"/><lb n="0867b17" ed="R088"/>食：一、仰口食，仰觀星象；二、下口，耕種等事；三、方口，
<lb n="0891b18" ed="X"/><lb n="0867b18" ed="R088"/>致使通傳；四、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0891003" n="0891003"/>尖口，和合醫藥。唯以乞食爲上，或可
<lb n="0891b19" ed="X"/><lb n="0868a01" ed="R088"/>循環諸家徧乞食。</p></cb:div>
<lb n="0891b20" ed="X"/><lb n="0868a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891b2001">心中初求最後檀越以爲齋主。</p></cb:div>
<lb n="0891b21" ed="X"/><lb n="0868a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891b2101">箋云：第六識心中思惟，初求施與最後施，及滿鉢
<lb n="0891b22" ed="X"/><lb n="0868a04" ed="R088"/>底檀越，俱是齋主。梵語檀波羅蜜，華言布施。旣行
<lb n="0891b23" ed="X"/><lb n="0868a05" ed="R088"/>布施，然後越生死此岸，到菩提彼岸，名越。此則唐
<lb n="0891b24" ed="X"/><lb n="0868a06" ed="R088"/>梵雙擧。</p></cb:div>
<pb n="0891c" ed="X" xml:id="X11.0271.0891c"/>
<lb n="0891c01" ed="X"/><lb n="0868a07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891c0101">無問淨穢，刹利尊姓，及旃陀羅。</p></cb:div>
<lb n="0891c02" ed="X"/><lb n="0868a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891c0201">箋云：西天有淨行婆羅門，穢行婆羅門。梵語刹利
<lb n="0891c03" ed="X"/><lb n="0868a09" ed="R088"/>帝，華言田主，是國王種。西土有四姓，此爲上姓。梵
<lb n="0891c04" ed="X"/><lb n="0868a10" ed="R088"/>語旃陀羅，華言嚴熾惡業。復云不律儀者，則畋獵
<lb n="0891c05" ed="X"/><lb n="0868a11" ed="R088"/>漁捕屠兒等。阿難！如今也不問淨之與穢，一向乞
<lb n="0891c06" ed="X"/><lb n="0868a12" ed="R088"/>食，無取捨心。</p></cb:div>
<lb n="0891c07" ed="X"/><lb n="0868a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891c0701">方行等慈，不擇微賤，發意圓成。</p></cb:div>
<lb n="0891c08" ed="X"/><lb n="0868a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891c0801">箋云：方，比也。言方比世尊行平等之慈，或方便行
<lb n="0891c09" ed="X"/><lb n="0868a15" ed="R088"/>其平等之慈，不簡擇微下貧賤，發起心意，圓滿成
<lb n="0891c10" ed="X"/><lb n="0868a16" ed="R088"/>就，行其平等也。</p></cb:div>
<lb n="0891c11" ed="X"/><lb n="0868a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891c1101">一切衆生，無量功德。</p></cb:div>
<lb n="0891c12" ed="X"/><lb n="0868a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891c1201">箋云：能求之人，心旣無量，所施之者，福亦無量。</p></cb:div>
<lb n="0891c13" ed="X"/><lb n="0868b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891c1301">阿難<anchor xml:id="nkr_note_add_0891c1301" n="0891c1301"/><anchor xml:id="beg0891c1301" n="0891c1301"/>已<anchor xml:id="end0891c1301"/>知。如來世尊呵須菩提及大迦葉：</p></cb:div>
<lb n="0891c14" ed="X"/><lb n="0868b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891c1401">五意超雙意，嚴服入城。</p><p xml:id="pX11p0891c1410" cb:place="inline">箋云：<anchor xml:id="nkr_note_add_0891c1401" n="0891c1401"/><anchor xml:id="beg0891c1401" n="0891c1401"/>已<anchor xml:id="end0891c1401"/>，旣也。呵，責也。如
<lb n="0891c15" ed="X"/><lb n="0868b03" ed="R088"/>來倣同先跡號，世尊出世獨尊號。梵語<name role="" type="person">迦葉波</name>，華
<lb n="0891c16" ed="X"/><lb n="0868b04" ed="R088"/>言飮光。上古有仙，身有光明，蔽日月之光，迦葉是
<lb n="0891c17" ed="X"/><lb n="0868b05" ed="R088"/>彼之種。須菩提從富乞，迦葉從貧乞。</p></cb:div>
<lb n="0891c18" ed="X"/><lb n="0868b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891c1801">爲阿羅漢，心不均平。</p></cb:div>
<lb n="0891c19" ed="X"/><lb n="0868b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891c1901">箋云：爲，是也。均，等也。世尊曾呵責此二人，是三應
<lb n="0891c20" ed="X"/><lb n="0868b08" ed="R088"/>上士，無平等心，皆是取捨也。</p></cb:div>
<lb n="0891c21" ed="X"/><lb n="0868b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891c2101">欽仰如來，開闡無遮。</p></cb:div>
<lb n="0891c22" ed="X"/><lb n="0868b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891c2201">箋云：欽敬仰効於佛，開闢闡揚，無其遮障，不簡怨
<lb n="0891c23" ed="X"/><lb n="0868b11" ed="R088"/>親，無遮<anchor xml:id="nkr_note_orig_0891004" n="0891004"/>偏益之義。</p></cb:div>
<lb n="0891c24" ed="X"/><lb n="0868b12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891c2401">度諸疑謗。</p></cb:div>
<pb n="0892a" ed="X" xml:id="X11.0271.0892a"/>
<lb n="0892a01" ed="X"/><lb n="0868b13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892a0101">箋云：度謂度脫，疑則一切凡夫疑心生其譏嫌，謗
<lb n="0892a02" ed="X"/><lb n="0868b14" ed="R088"/>則要免外道生其毀謗。</p></cb:div>
<lb n="0892a03" ed="X"/><lb n="0868b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892a0301">經彼城隍，徐步郭門。</p></cb:div>
<lb n="0892a04" ed="X"/><lb n="0868b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892a0401">箋云：經謂經歷，有水曰池，無水曰隍，人取土之處。
<lb n="0892a05" ed="X"/><lb n="0868b17" ed="R088"/>徐庠其步，城郭之門。郭猶廓也，謂廓落在外故。</p></cb:div>
<lb n="0892a06" ed="X"/><lb n="0868b18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892a0601">嚴整威儀，肅恭齋法。</p></cb:div>
<lb n="0892a07" ed="X"/><lb n="0869a01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892a0701">箋云：莊嚴整頓其威儀，肅肅睦睦恭謹其齋法。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0892001" n="0892001"/>實
<lb n="0892a08" ed="X"/><lb n="0869a02" ed="R088"/>兩經第八卷云：乞食六處不能往：一不應往惡狗
<lb n="0892a09" ed="X"/><lb n="0869a03" ed="R088"/>處，二不應往新產犢處，三不應住惡種類處，四不
<lb n="0892a10" ed="X"/><lb n="0869a04" ed="R088"/>應往男女起煩惱處，五不應往人所譏嫌處，六不
<lb n="0892a11" ed="X"/><lb n="0869a05" ed="R088"/>應往外道處。</p></cb:div>
<lb n="0892a12" ed="X"/><lb n="0869a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892a1201">爾時，阿難因乞食次，經歷婬室，遭大幻術。</p></cb:div>
<lb n="0892a13" ed="X"/><lb n="0869a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892a1301">六，遭遇惡緣毀尸羅行。</p><p xml:id="pX11p0892a1310" cb:place="inline">箋云：遭，遇也。當乞食之
<lb n="0892a14" ed="X"/><lb n="0869a08" ed="R088"/>時，因執鉢之次，經行歷涉敗風之染室，遇大幻惑
<lb n="0892a15" ed="X"/><lb n="0869a09" ed="R088"/>法術，是先梵天呪也。</p></cb:div>
<lb n="0892a16" ed="X"/><lb n="0869a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892a1601"><name role="" type="person">摩登伽女</name>以娑毗迦羅先梵天呪攝入婬席。</p></cb:div>
<lb n="0892a17" ed="X"/><lb n="0869a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892a1701">箋云：華言本姓安，則女之別名。以，用也。娑毗迦羅，
<lb n="0892a18" ed="X"/><lb n="0869a12" ed="R088"/>華言黃頭仙，亦云黃赤色仙，言其鬚髮作黃赤色。
<lb n="0892a19" ed="X"/><lb n="0869a13" ed="R088"/>誦呪作法，拖華塗壇，攝其阿難，入彼婬舍。</p></cb:div>
<lb n="0892a20" ed="X"/><lb n="0869a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892a2001">婬躬撫摩，將毀戒體。</p></cb:div>
<lb n="0892a21" ed="X"/><lb n="0869a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892a2101">箋云：將，當也。在手曰撫。摩，被女身手摩觸也。當毀
<lb n="0892a22" ed="X"/><lb n="0869a16" ed="R088"/>損彼阿難戒體。犯摩觸戒，八萬行中只毀一戒。犯
<lb n="0892a23" ed="X"/><lb n="0869a17" ed="R088"/>僧殘罪，二十大僧中懺彼罪，當得淸淨可中。犯根
<lb n="0892a24" ed="X"/><lb n="0869a18" ed="R088"/>本罪則不能懺，如針鼻缺不復再用，如斷多羅樹
<pb n="0892b" ed="X" xml:id="X11.0271.0892b"/>
<lb n="0892b01" ed="X"/><lb n="0869b01" ed="R088"/>不能還生，如斷人頭不復再活，如析石不復更合。
<lb n="0892b02" ed="X"/><lb n="0869b02" ed="R088"/>問：戒以何爲體？答：或云無表思爲戒體，非也。只如
<lb n="0892b03" ed="X"/><lb n="0869b03" ed="R088"/>無表思，爭解毀得？今但以受戒之體約五蘊身。下
<lb n="0892b04" ed="X"/><lb n="0869b04" ed="R088"/>經云：持犯但束身，非身無所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0892002" n="0892002"/>東。</p></cb:div>
<lb n="0892b05" ed="X"/><lb n="0869b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892b0501">如來知彼，婬術所加，齋畢旋歸。</p></cb:div>
<lb n="0892b06" ed="X"/><lb n="0869b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892b0601">七大覺知溺，旋歸給園。</p><p xml:id="pX11p0892b0610" cb:place="inline">箋云：加，交也，被也。畢，罷
<lb n="0892b07" ed="X"/><lb n="0869b07" ed="R088"/>也。旋，還也。言佛以正徧知，知彼阿難被佗幻法所
<lb n="0892b08" ed="X"/><lb n="0869b08" ed="R088"/>交，齋罷還歸祗陀林中。</p></cb:div>
<lb n="0892b09" ed="X"/><lb n="0869b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892b0901">王及大臣、長者、居士俱來隨佛，願聞法要。</p></cb:div>
<lb n="0892b10" ed="X"/><lb n="0869b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892b1001">箋云：及，乘幷之義。王卽勝軍王，大臣卽朝廷百官。
<lb n="0892b11" ed="X"/><lb n="0869b11" ed="R088"/>疏云准前，王宮却還有長者、居士等，指此文。</p></cb:div>
<lb n="0892b12" ed="X"/><lb n="0869b12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892b1201">于時世尊，頂放百寶，無畏光明。</p></cb:div>
<lb n="0892b13" ed="X"/><lb n="0869b13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892b1301">入化演眞言，勅提趨會。</p><p xml:id="pX11p0892b1310" cb:place="inline">箋云：于時倐忽之端，頂
<lb n="0892b14" ed="X"/><lb n="0869b14" ed="R088"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0892003" n="0892003"/>衣無如過者。烏瑟尼沙之頂，百寶、金、銀、瑠璃等，無
<lb n="0892b15" ed="X"/><lb n="0869b15" ed="R088"/>畏自在義。</p></cb:div>
<lb n="0892b16" ed="X"/><lb n="0869b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892b1601">光中出生千葉寶蓮。</p></cb:div>
<lb n="0892b17" ed="X"/><lb n="0869b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892b1701">箋云：向頂門上放光，光中出一朵寶蓮華，有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0892004" n="0892004"/>五千
<lb n="0892b18" ed="X"/><lb n="0869b18" ed="R088"/>葉，表當來千佛下生。</p></cb:div>
<lb n="0892b19" ed="X"/><lb n="0870a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892b1901">有佛化身，結跏趺坐，宣說神呪。</p></cb:div>
<lb n="0892b20" ed="X"/><lb n="0870a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892b2001">箋云：又向寶蓮之內，化一小化身佛。跏，交也。若是
<lb n="0892b21" ed="X"/><lb n="0870a03" ed="R088"/>左脚按右，曰降魔坐。右脚按左，曰吉祥坐。如今不
<lb n="0892b22" ed="X"/><lb n="0870a04" ed="R088"/>是此二種，是結跏趺坐，兩脚相交，脚跟俱上。神呪
<lb n="0892b23" ed="X"/><lb n="0870a05" ed="R088"/>卽白傘蓋眞言，四<anchor xml:id="nkr_note_orig_0892005" n="0892005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0892005" n="0892005"/><anchor xml:id="beg0892005" n="0892005"/>百<anchor xml:id="end0892005"/>二十六句。</p></cb:div>
<lb n="0892b24" ed="X"/><lb n="0870a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892b2401">勑<name role="" type="person">文殊師利</name>：將呪往護，惡呪銷滅。</p></cb:div>
<pb n="0892c" ed="X" xml:id="X11.0271.0892c"/>
<lb n="0892c01" ed="X"/><lb n="0870a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892c0101">箋云：眞佛勑將此呪往彼救護阿難，令其惡呪銷
<lb n="0892c02" ed="X"/><lb n="0870a08" ed="R088"/>滅，明來暗謝，智起惑亡也。</p></cb:div>
<lb n="0892c03" ed="X"/><lb n="0870a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892c0301">提獎阿難，及摩登伽，歸來佛所。</p></cb:div>
<lb n="0892c04" ed="X"/><lb n="0870a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892c0401">箋云：提拔、獎勸、慶喜幷本姓女同歸時，來佛說法
<lb n="0892c05" ed="X"/><lb n="0870a11" ed="R088"/>所。</p></cb:div>
<lb n="0892c06" ed="X"/><lb n="0870a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892c0601">阿難見佛，頂禮悲泣。</p></cb:div>
<lb n="0892c07" ed="X"/><lb n="0870a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892c0701">九、責躬悲懇求佛妙門。</p><p xml:id="pX11p0892c0710" cb:place="inline">箋云：阿難從摩登伽室
<lb n="0892c08" ed="X"/><lb n="0870a14" ed="R088"/>內歸來，祗園會上，觀見世尊以最高之頂，禮佛至
<lb n="0892c09" ed="X"/><lb n="0870a15" ed="R088"/>卑之足，表其鄭重。有聲無淚曰悲，無聲有淚曰泣。</p></cb:div>
<lb n="0892c10" ed="X"/><lb n="0870a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892c1001">恨無始來，一向多聞，未全道力。</p></cb:div>
<lb n="0892c11" ed="X"/><lb n="0870a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892c1101">箋云：恨其無始無初<anchor xml:id="nkr_note_add_0892c1101" n="0892c1101"/><anchor xml:id="beg0892c1101" n="0892c1101"/>已<anchor xml:id="end0892c1101"/>來，蓋空王佛時，同發大心，
<lb n="0892c12" ed="X"/><lb n="0870a18" ed="R088"/>一向多聞爲性，住持諸佛無漏言敎。然且多聞不
<lb n="0892c13" ed="X"/><lb n="0870b01" ed="R088"/>能敵業，乾慧未免苦輪。將聞持佛，佛何不自聞？聞
<lb n="0892c14" ed="X"/><lb n="0870b02" ed="R088"/>又多<anchor xml:id="nkr_note_orig_0892006" n="0892006"/>間增智慧，是不知實相，未全首楞嚴大定之
<lb n="0892c15" ed="X"/><lb n="0870b03" ed="R088"/>力。力者，難<anchor xml:id="nkr_note_orig_0892007" n="0892007"/>尼伏義。旣未全其力，便被邪法所攝。</p></cb:div>
<lb n="0892c16" ed="X"/><lb n="0870b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892c1601">殷勤啓請，十方如來，得成菩提。</p></cb:div>
<lb n="0892c17" ed="X"/><lb n="0870b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892c1701">箋云：殷勤再三請法之辭。菩提是有爲果，其中含
<lb n="0892c18" ed="X"/><lb n="0870b06" ed="R088"/>取無爲果。</p></cb:div>
<lb n="0892c19" ed="X"/><lb n="0870b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892c1901">妙奢摩佗，三摩禪那，最初方便。</p></cb:div>
<lb n="0892c20" ed="X"/><lb n="0870b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892c2001">箋云：梵語奢摩佗，華言止，如水止住不流，是靜觀
<lb n="0892c21" ed="X"/><lb n="0870b09" ed="R088"/>卽體之智，智有了境之能。三摩鉢提，華言等至，等
<lb n="0892c22" ed="X"/><lb n="0870b10" ed="R088"/>謂齊等，離沈掉故，至謂至到，生勝定故，是幻觀乃
<lb n="0892c23" ed="X"/><lb n="0870b11" ed="R088"/>同體大悲，悲有利佗之事。禪那，華言靜慮，卽慮而
<lb n="0892c24" ed="X"/><lb n="0870b12" ed="R088"/>靜，故無散動，卽當定義，卽靜而慮，故非無記，卽當
<pb n="0893a" ed="X" xml:id="X11.0271.0893a"/>
<lb n="0893a01" ed="X"/><lb n="0870b13" ed="R088"/>慧義，定慧同等，故曰禪那，是寂滅之理。佛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0893001" n="0893001"/>位、定名，
<lb n="0893a02" ed="X"/><lb n="0870b14" ed="R088"/>此三雖有二名，而無三體，俱不出首楞嚴。大定言
<lb n="0893a03" ed="X"/><lb n="0870b15" ed="R088"/>果位，聖人得成有爲、無爲二轉依果，因何便得？所
<lb n="0893a04" ed="X"/><lb n="0870b16" ed="R088"/>以道妙、奢摩佗、三摩、禪那，皆因此三觀大定之門，
<lb n="0893a05" ed="X"/><lb n="0870b17" ed="R088"/>爲果位最初方法巧便，亦爲諸佛如來入道之因
<lb n="0893a06" ed="X"/><lb n="0870b18" ed="R088"/>也。</p></cb:div>
<lb n="0893a07" ed="X"/><lb n="0871a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0893a0701">於時復有恒沙菩薩，及諸十方大阿羅漢、辟支佛等。</p></cb:div>
<lb n="0893a08" ed="X"/><lb n="0871a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0893a0801">十、處會欣聞，同希佛演。</p><p xml:id="pX11p0893a0810" cb:place="inline">箋云：於，向也。向阿難請
<lb n="0893a09" ed="X"/><lb n="0871a03" ed="R088"/>三觀之時。恒沙，言其無數。</p></cb:div>
<lb n="0893a10" ed="X"/><lb n="0871a04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0893a1001">俱願樂聞。退坐默然，承受聖旨。</p></cb:div>
<lb n="0893a11" ed="X"/><lb n="0871a05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0893a1101">箋云：俱，總也。總願愛樂聞佛無漏言音，身心寂默，
<lb n="0893a12" ed="X"/><lb n="0871a06" ed="R088"/>不緣外境，承覧領受世尊微妙理旨。序分<anchor xml:id="nkr_note_add_0893a1201" n="0893a1201"/><anchor xml:id="beg0893a1201" n="0893a1201"/>已<anchor xml:id="end0893a1201"/>竟。從
<lb n="0893a13" ed="X"/><lb n="0871a07" ed="R088"/>此下是正宗分。</p></cb:div></cb:div>
<lb n="0893a14" ed="X"/><lb n="0871a08" ed="R088"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">正宗分</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0893a1401">二、解正宗分。</p><p xml:id="pX11p0893a1406" cb:place="inline">箋云：正者，簡邪爲義。宗者，主義。當
<lb n="0893a15" ed="X"/><lb n="0871a09" ed="R088"/>部所崇曰宗，宗之不謬曰正。又正顯寶覺眞心，正
<lb n="0893a16" ed="X"/><lb n="0871a10" ed="R088"/>破有情妄執，宗法界妙定，故曰正宗。大科分二：初
<lb n="0893a17" ed="X"/><lb n="0871a11" ed="R088"/>釋密因，後明修證兩段。且釋密因中，又分五段：初
<lb n="0893a18" ed="X"/><lb n="0871a12" ed="R088"/>簡妄，二見相，三會相，四了妄，五決擇。且初簡妄明
<lb n="0893a19" ed="X"/><lb n="0871a13" ed="R088"/>眞指密因，分二：初破妄識處，後通指密因。初破妄
<lb n="0893a20" ed="X"/><lb n="0871a14" ed="R088"/>識處科，分爲十段：初先窮內執，次質外徵，三潛根
<lb n="0893a21" ed="X"/><lb n="0871a15" ed="R088"/>再詰，四就暗通搜，五究研隨合，六內外兼袪，七後
<lb n="0893a22" ed="X"/><lb n="0871a16" ed="R088"/>徵無著，八黃河淸濁，九奪有呵迷，十<anchor xml:id="nkr_note_orig_0893002" n="0893002"/>披砂簡金。且
<lb n="0893a23" ed="X"/><lb n="0871a17" ed="R088"/>初先窮內執，似服神湯。謂阿難被邪法所禁，文殊
<lb n="0893a24" ed="X"/><lb n="0871a18" ed="R088"/>提獎歸來，不問犯戒之由，且間辭榮之意。於是世
<pb n="0893b" ed="X" xml:id="X11.0271.0893b"/>
<lb n="0893b01" ed="X"/><lb n="0871b01" ed="R088"/>尊便問。經云：佛吿阿難：汝我同氣，情均天倫。當初
<lb n="0893b02" ed="X"/><lb n="0871b02" ed="R088"/>發心，於我法中，見何勝相，頓捨世間深重恩愛？阿
<lb n="0893b03" ed="X"/><lb n="0871b03" ed="R088"/>難遂陳入道之因。經云：阿難白佛言：世尊！我見如
<lb n="0893b04" ed="X"/><lb n="0871b04" ed="R088"/>來三十二相，勝妙殊絕，乃至是以渴仰，從佛剃落。
<lb n="0893b05" ed="X"/><lb n="0871b05" ed="R088"/>於是乎世尊知道阿難愛相出家，正是無明病本，
<lb n="0893b06" ed="X"/><lb n="0871b06" ed="R088"/>遂便未破之。且以軟語讚歎阿難言：善哉，阿難！汝
<lb n="0893b07" ed="X"/><lb n="0871b07" ed="R088"/>等當知！一切衆生從無始來生死相續，皆由不知
<lb n="0893b08" ed="X"/><lb n="0871b08" ed="R088"/>常住眞心性淨明體，用諸妄想。此想不眞，故有輪
<lb n="0893b09" ed="X"/><lb n="0871b09" ed="R088"/>轉。有何？所以之故，世尊便作如是讚歎阿歎。故疏
<lb n="0893b10" ed="X"/><lb n="0871b10" ed="R088"/>云：法王大悲意，垂詮曉歎呼。今其欣悅，使辨眞源。
<lb n="0893b11" ed="X"/><lb n="0871b11" ed="R088"/>是故世尊便徵云：我今問汝：當汝發心緣於如來
<lb n="0893b12" ed="X"/><lb n="0871b12" ed="R088"/>三十二相，將何所見？誰爲愛樂？於是阿難便乃顯
<lb n="0893b13" ed="X"/><lb n="0871b13" ed="R088"/>答心<g ref="#CB17552">󴒐</g>，云：如是愛樂，用我心目。由目觀見如來勝
<lb n="0893b14" ed="X"/><lb n="0871b14" ed="R088"/>相，心生愛樂。故我發心，願捨生死。是故世尊便確
<lb n="0893b15" ed="X"/><lb n="0871b15" ed="R088"/>徵心目，云：吾今問汝：唯心與目，今何所在？答：阿難
<lb n="0893b16" ed="X"/><lb n="0871b16" ed="R088"/>白佛言：世尊！一切世間十種異生同將識心居在
<lb n="0893b17" ed="X"/><lb n="0871b17" ed="R088"/>身內。世尊乃汎擧一人在堂不見如來，云：亦有衆
<lb n="0893b18" ed="X"/><lb n="0871b18" ed="R088"/>生在此堂中，不見如來，見堂外者。阿難便答云：在
<lb n="0893b19" ed="X"/><lb n="0872a01" ed="R088"/>堂不見如來，能見林泉，無有是處。所以慶喜但積
<lb n="0893b20" ed="X"/><lb n="0872a02" ed="R088"/>餘迷，寧知密<anchor xml:id="nkr_note_orig_0893003" n="0893003"/>員？世尊便破云：阿難！汝亦如是。汝之
<lb n="0893b21" ed="X"/><lb n="0872a03" ed="R088"/>心靈，一切明了。若汝現前所明了心實在身內，爾
<lb n="0893b22" ed="X"/><lb n="0872a04" ed="R088"/>時先合了知內身，乃至心、肝、脾、胃、爪生、髮長、筋轉、
<lb n="0893b23" ed="X"/><lb n="0872a05" ed="R088"/>脉搖，誠合明了。若不知者，云何在內？上叙破內竟。</p></cb:div>
<lb n="0893b24" ed="X"/><lb n="0872a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0893b2401">佛吿阿難：汝我同氣情均天倫，當初發心於我法中
<pb n="0893c" ed="X" xml:id="X11.0271.0893c"/>
<lb n="0893c01" ed="X"/><lb n="0872a07" ed="R088"/>見何勝相，頓捨世間深重恩愛？</p></cb:div>
<lb n="0893c02" ed="X"/><lb n="0872a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0893c0201">初、神湯內瀉。徵文五：初、寄問密。徵文六：初、問辭榮
<lb n="0893c03" ed="X"/><lb n="0872a09" ed="R088"/>意。</p><p xml:id="pX11p0893c0302" cb:place="inline">箋云：汝指阿難。我佛自稱八自在我，同陰陽
<lb n="0893c04" ed="X"/><lb n="0872a10" ed="R088"/>之一氣。佛是淨<g ref="#CB01366">飰</g>王子，阿難是斛<g ref="#CB01366">飰</g>王子。情性均
<lb n="0893c05" ed="X"/><lb n="0872a11" ed="R088"/>平，天然倫流。著其次第，兄先弟後也。問阿難：汝當
<lb n="0893c06" ed="X"/><lb n="0872a12" ed="R088"/>初發心出家之時，向我法中，見何殊勝相狀，使乃
<lb n="0893c07" ed="X"/><lb n="0872a13" ed="R088"/>斗頓中間，棄捨世間？深恩無過父母，重愛無過媚
<lb n="0893c08" ed="X"/><lb n="0872a14" ed="R088"/>妃<g ref="#CB16182">婇</g>女等。</p></cb:div>
<lb n="0893c09" ed="X"/><lb n="0872a15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0893c0901">阿難白佛：我見如來三十二相。</p></cb:div>
<lb n="0893c10" ed="X"/><lb n="0872a16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0893c1001">二、陳入道因。</p><p xml:id="pX11p0893c1006" cb:place="inline">箋云：慶喜口陳辭句，諮白我佛世
<lb n="0893c11" ed="X"/><lb n="0872a17" ed="R088"/>尊，阿難稱世，流布我三十二大人相，出般若經三
<lb n="0893c12" ed="X"/><lb n="0872a18" ed="R088"/>百八十一卷廣明。</p></cb:div>
<lb n="0893c13" ed="X"/><lb n="0872b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0893c1301">勝妙殊絕，形體映徹，猶如琉璃。</p></cb:div>
<lb n="0893c14" ed="X"/><lb n="0872b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0893c1401">箋云：勝簡劣，妙簡麤，殊簡尋常，絕稱無對，形容身
<lb n="0893c15" ed="X"/><lb n="0872b03" ed="R088"/>體，映淨明徹。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0893004" n="0893004"/>云寶之中，喩琉璃寶，光明炳煥，內外
<lb n="0893c16" ed="X"/><lb n="0872b04" ed="R088"/>無瑕。</p></cb:div>
<lb n="0893c17" ed="X"/><lb n="0872b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0893c1701">常自思惟：此相非是欲愛所生。</p></cb:div>
<lb n="0893c18" ed="X"/><lb n="0872b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0893c1801">箋云：尋常自家心思惟度，此之相狀，不是父精母
<lb n="0893c19" ed="X"/><lb n="0872b07" ed="R088"/>血情愛所生。世尊！此相乃戒、定、慧、解脫、解脫知見
<lb n="0893c20" ed="X"/><lb n="0872b08" ed="R088"/>所生。</p></cb:div>
<lb n="0893c21" ed="X"/><lb n="0872b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0893c2101">何以故？欲氣麤濁，腥臊交遘，膿血雜亂。</p></cb:div>
<lb n="0893c22" ed="X"/><lb n="0872b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0893c2201">箋云：自徵不能生理欲氣，則父想、母想、子想，假合
<lb n="0893c23" ed="X"/><lb n="0872b11" ed="R088"/>成身，麤淺重濁。魚臰曰腥，膠臰曰臊。交者，猨猴等
<lb n="0893c24" ed="X"/><lb n="0872b12" ed="R088"/>相交遘集，父精母血，和合而成，雜亂可知。</p></cb:div>
<pb n="0894a" ed="X" xml:id="X11.0271.0894a"/>
<lb n="0894a01" ed="X"/><lb n="0872b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894a0101">不能發生，勝淨妙明，紫金光聚。</p></cb:div>
<lb n="0894a02" ed="X"/><lb n="0872b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894a0201">箋云：不能發生殊勝淸淨微妙光明佛身，如似五
<lb n="0894a03" ed="X"/><lb n="0872b15" ed="R088"/>箇紫金<anchor xml:id="nkr_note_orig_0894001" n="0894001"/>□聚緣於一處。</p></cb:div>
<lb n="0894a04" ed="X"/><lb n="0872b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894a0401">是以渴仰，從佛剃落。</p></cb:div>
<lb n="0894a05" ed="X"/><lb n="0872b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894a0501">箋云：從，依也。是由所以之故。便，乃渴切，如人渴求
<lb n="0894a06" ed="X"/><lb n="0872b18" ed="R088"/>水。下望上曰仰。仰慕於佛，依佛世尊。剃除鬚髮出
<lb n="0894a07" ed="X"/><lb n="0873a01" ed="R088"/>家。剃音剔，除髮之貌。</p></cb:div>
<lb n="0894a08" ed="X"/><lb n="0873a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894a0801">佛言：善哉！</p></cb:div>
<lb n="0894a09" ed="X"/><lb n="0873a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894a0901">三、雙顯二源。</p><p xml:id="pX11p0894a0906" cb:place="inline">箋云：阿難見佛三十二相是愛相，
<lb n="0894a10" ed="X"/><lb n="0873a04" ed="R088"/>出家便有能愛之心、所愛之境。淨名云：無利無功
<lb n="0894a11" ed="X"/><lb n="0873a05" ed="R088"/>德，是眞出家。佛大慈故，未便責佗，且權歎令其歡
<lb n="0894a12" ed="X"/><lb n="0873a06" ed="R088"/>悅，向後破之。</p></cb:div>
<lb n="0894a13" ed="X"/><lb n="0873a07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894a1301">阿難！汝等當知，一切衆生。</p></cb:div>
<lb n="0894a14" ed="X"/><lb n="0873a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894a1401">箋云：普吿會中，須知要知，使令知其眞妄二本，一
<lb n="0894a15" ed="X"/><lb n="0873a09" ed="R088"/>切總包，都象責法界內背覺合塵底衆生也。</p></cb:div>
<lb n="0894a16" ed="X"/><lb n="0873a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894a1601">從無始來，生死相續。</p></cb:div>
<lb n="0894a17" ed="X"/><lb n="0873a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894a1701">箋云：從無始無初<anchor xml:id="nkr_note_add_0894a1701" n="0894a1701"/><anchor xml:id="beg0894a1701" n="0894a1701"/>已<anchor xml:id="end0894a1701"/>來，生死相續連環，眞樂本有，
<lb n="0894a18" ed="X"/><lb n="0873a12" ed="R088"/>失而不知，妄苦本空，得而不覺。</p></cb:div>
<lb n="0894a19" ed="X"/><lb n="0873a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894a1901">皆由不知，常住眞心，性淨明體。</p></cb:div>
<lb n="0894a20" ed="X"/><lb n="0873a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894a2001">箋云：由，因也。梵語乾<anchor xml:id="nkr_note_orig_0894002" n="0894002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0894002" n="0894002"/><anchor xml:id="beg0894002" n="0894002"/>慄<anchor xml:id="end0894002"/><g ref="#CB00501">䭾</g>，華言眞實心。問：此等還
<lb n="0894a21" ed="X"/><lb n="0873a15" ed="R088"/>知眞否？答：皆因不知有恒，常不動轉，故本來眞常
<lb n="0894a22" ed="X"/><lb n="0873a16" ed="R088"/>之心，終日圓覺，未甞圓覺也。性是體性，性本來性，
<lb n="0894a23" ed="X"/><lb n="0873a17" ed="R088"/>淨謂淸淨，明謂圓明，體是眞體。下文云：雖終日行，
<lb n="0894a24" ed="X"/><lb n="0873a18" ed="R088"/>而不自覺。</p></cb:div>
<pb n="0894b" ed="X" xml:id="X11.0271.0894b"/>
<lb n="0894b01" ed="X"/><lb n="0873b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894b0101">用諸妄想。</p></cb:div>
<lb n="0894b02" ed="X"/><lb n="0873b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894b0201">箋云：問：一切衆生旣不自知，日用如何？答：用諸虗
<lb n="0894b03" ed="X"/><lb n="0873b03" ed="R088"/>妄相想。</p></cb:div>
<lb n="0894b04" ed="X"/><lb n="0873b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894b0401">此想不眞，故有輪轉。</p></cb:div>
<lb n="0894b05" ed="X"/><lb n="0873b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894b0501">箋云：言此妄想不是眞實，當體是妄苦也。用此虗
<lb n="0894b06" ed="X"/><lb n="0873b06" ed="R088"/>妄之法，如車之輪，輪迴三界，流浪四生。</p></cb:div>
<lb n="0894b07" ed="X"/><lb n="0873b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894b0701">汝今欲研，無上菩提。</p></cb:div>
<lb n="0894b08" ed="X"/><lb n="0873b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894b0801">四、勗端心體。</p><p xml:id="pX11p0894b0806" cb:place="inline">箋云：汝指阿難今者不捨之義。欲
<lb n="0894b09" ed="X"/><lb n="0873b09" ed="R088"/>謂希欲，研謂研究。五菩提中，簡餘四是無上菩提。
<lb n="0894b10" ed="X"/><lb n="0873b10" ed="R088"/>若是三菩提，亦是無上菩提。五菩提者，一發心<note place="inline">十信</note>，
<lb n="0894b11" ed="X"/><lb n="0873b11" ed="R088"/>二伏心<note place="inline">資加</note>，三明心<note place="inline">初地</note>，四出倒<note place="inline">八地</note>，五無上<note place="inline">佛位</note>。</p></cb:div>
<lb n="0894b12" ed="X"/><lb n="0873b12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894b1201">眞發明性。</p></cb:div>
<lb n="0894b13" ed="X"/><lb n="0873b13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894b1301">箋云：眞實發起明白之性。下文云：得圓明覺爲因
<lb n="0894b14" ed="X"/><lb n="0873b14" ed="R088"/>地心，然後圓成果地修證。</p></cb:div>
<lb n="0894b15" ed="X"/><lb n="0873b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894b1501">應當直心，酬我所問。</p></cb:div>
<lb n="0894b16" ed="X"/><lb n="0873b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894b1601">箋云：當合端直其心，酬答我之所問。</p></cb:div>
<lb n="0894b17" ed="X"/><lb n="0873b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894b1701">十方如來同一道故，出離生死。</p></cb:div>
<lb n="0894b18" ed="X"/><lb n="0873b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894b1801">箋云：道者，出生義，遊履義。同一眞道，出離三界。</p></cb:div>
<lb n="0894b19" ed="X"/><lb n="0874a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894b1901">皆以直心，心言直故。</p></cb:div>
<lb n="0894b20" ed="X"/><lb n="0874a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894b2001">箋云：皆，咸也。以，用也。心旣直，言亦直。</p></cb:div>
<lb n="0894b21" ed="X"/><lb n="0874a03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894b2101">如是乃至終始地位，中間永無諸委曲相。</p></cb:div>
<lb n="0894b22" ed="X"/><lb n="0874a04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894b2201">箋云：如是，指法之辭。乃至起越中間，終是佛果位
<lb n="0894b23" ed="X"/><lb n="0874a05" ed="R088"/>中，二身四智，悉皆圓滿。始是從凡夫地面上，發起
<lb n="0894b24" ed="X"/><lb n="0874a06" ed="R088"/>十信初心。地則十地，位則五位。於其中間，因旣直，
<pb n="0894c" ed="X" xml:id="X11.0271.0894c"/>
<lb n="0894c01" ed="X"/><lb n="0874a07" ed="R088"/>果亦直。因中以不直心，果中亦招迂曲之相狀也。</p></cb:div>
<lb n="0894c02" ed="X"/><lb n="0874a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894c0201">阿難！我今問汝，當汝發心緣於如來三十二相，將何
<lb n="0894c03" ed="X"/><lb n="0874a09" ed="R088"/>所見？誰爲愛樂？</p></cb:div>
<lb n="0894c04" ed="X"/><lb n="0874a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894c0401">五，密徵因本。</p><p xml:id="pX11p0894c0406" cb:place="inline">箋云：我今以事問汝，阿難初發心
<lb n="0894c05" ed="X"/><lb n="0874a11" ed="R088"/>時，豈不是用第六識心緣佛之相？問：第六識心是
<lb n="0894c06" ed="X"/><lb n="0874a12" ed="R088"/>有漏，佛三十二相是無漏，莫犯有漏緣眞過否？莫
<lb n="0894c07" ed="X"/><lb n="0874a13" ed="R088"/>成心外取法，唯識義不成否？答：然。阿難！第六識心
<lb n="0894c08" ed="X"/><lb n="0874a14" ed="R088"/>雖是有漏緣，謂仗佛三十二相爲本質，然後自變
<lb n="0894c09" ed="X"/><lb n="0874a15" ed="R088"/>一重影像，假第六識心緣，不犯心外取法，乃唯識
<lb n="0894c10" ed="X"/><lb n="0874a16" ed="R088"/>義成佛，意欲得陀阿難彰其妄本。</p></cb:div>
<lb n="0894c11" ed="X"/><lb n="0874a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894c1101">阿難白佛言：世尊！如是愛樂用我心目？</p></cb:div>
<lb n="0894c12" ed="X"/><lb n="0874a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894c1201">六，顯答心<g ref="#CB17552">󴒐</g>。</p><p xml:id="pX11p0894c1206" cb:place="inline">箋云：心是第六識心，或八識心。目
<lb n="0894c13" ed="X"/><lb n="0874b01" ed="R088"/>是浮根四塵也。</p></cb:div>
<lb n="0894c14" ed="X"/><lb n="0874b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894c1401">由目觀見如來勝相，心生愛樂，故我發心願捨生死。</p></cb:div>
<lb n="0894c15" ed="X"/><lb n="0874b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894c1501">箋云：目旣浮根四塵，故不能見，見唯是心。疏云：慶
<lb n="0894c16" ed="X"/><lb n="0874b04" ed="R088"/>喜和明，聊伸兩用，目有一用，心有一用。若言目有
<lb n="0894c17" ed="X"/><lb n="0874b05" ed="R088"/>見，死人有眼，因何不見？是知唯是心也。</p></cb:div>
<lb n="0894c18" ed="X"/><lb n="0874b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894c1801">佛吿阿難：如汝所說，眞所愛樂，因于心目。</p></cb:div>
<lb n="0894c19" ed="X"/><lb n="0874b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894c1901">二、寄喩密審。文二：初、審問。文三：初、牒酬筞智。</p><p xml:id="pX11p0894c1918" cb:place="inline">箋
<lb n="0894c20" ed="X"/><lb n="0874b08" ed="R088"/>云：如汝前來所說，眞實愛樂，因于心之與目。此牒
<lb n="0894c21" ed="X"/><lb n="0874b09" ed="R088"/>前計，阿難是能愛樂之人，佛是所愛之境。</p></cb:div>
<lb n="0894c22" ed="X"/><lb n="0874b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894c2201">若不識知心目所在，則不能得降伏塵勞。</p></cb:div>
<lb n="0894c23" ed="X"/><lb n="0874b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894c2301">箋云：若不識知無明爲能變，心目爲所變，所在是
<lb n="0894c24" ed="X"/><lb n="0874b12" ed="R088"/>根本無明所起之處，則不能降伏一切塵勞業累。
<pb n="0895a" ed="X" xml:id="X11.0271.0895a"/>
<lb n="0895a01" ed="X"/><lb n="0874b13" ed="R088"/>因塵生勞，故曰塵勞。</p></cb:div>
<lb n="0895a02" ed="X"/><lb n="0874b14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895a0201">譬如國王爲賊所侵，發兵討除，是兵要當知賊所在。</p></cb:div>
<lb n="0895a03" ed="X"/><lb n="0874b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895a0301">次擧喩令觀。</p><p xml:id="pX11p0895a0306" cb:place="inline">箋云：王，喩法性身，居法性土，得其
<lb n="0895a04" ed="X"/><lb n="0874b16" ed="R088"/>自在。賊侵，喩被根本無明。根本無明，名不覺塵沙
<lb n="0895a05" ed="X"/><lb n="0874b17" ed="R088"/>煩惱。最初因發兵，喩始覺淨智。須知根本無明所
<lb n="0895a06" ed="X"/><lb n="0874b18" ed="R088"/>起之處，然後<anchor xml:id="nkr_note_orig_0895001" n="0895001"/>萬能棄末歸本。棄無明，趣前法性身，
<lb n="0895a07" ed="X"/><lb n="0875a01" ed="R088"/>居法性土也。</p></cb:div>
<lb n="0895a08" ed="X"/><lb n="0875a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895a0801">使汝流轉，心目爲咎。吾今問汝：唯心與目，今何所在？</p></cb:div>
<lb n="0895a09" ed="X"/><lb n="0875a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895a0901">三、確徵心目。</p><p xml:id="pX11p0895a0906" cb:place="inline">箋云：使汝阿難流轉三界，皆因心
<lb n="0895a10" ed="X"/><lb n="0875a04" ed="R088"/>目爲其過咎。我今詢問汝阿難，唯心之與目，今在
<lb n="0895a11" ed="X"/><lb n="0875a05" ed="R088"/>何處？</p></cb:div>
<lb n="0895a12" ed="X"/><lb n="0875a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895a1201">阿難白佛言：世尊！一切世間。</p></cb:div>
<lb n="0895a13" ed="X"/><lb n="0875a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895a1301">後局答：</p><p xml:id="pX11p0895a1304" cb:place="inline">箋云：一切總包都象世者，遷流義。過去
<lb n="0895a14" ed="X"/><lb n="0875a08" ed="R088"/>遷至現在，現在遷至未來間者，一切衆生造業墮
<lb n="0895a15" ed="X"/><lb n="0875a09" ed="R088"/>在其間也。</p></cb:div>
<lb n="0895a16" ed="X"/><lb n="0875a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895a1601">十種異生，同將識心居在身內。</p></cb:div>
<lb n="0895a17" ed="X"/><lb n="0875a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895a1701">箋云：十種，此擧全數，有十二類：一、胎，二、卵，三、溼，四、
<lb n="0895a18" ed="X"/><lb n="0875a12" ed="R088"/>化，五、有色，六、無色，七、有想，八、無想，九、若非有色，十、
<lb n="0895a19" ed="X"/><lb n="0875a13" ed="R088"/>若非無色，十一、若非有想，十二、若非無想。疏云：或
<lb n="0895a20" ed="X"/><lb n="0875a14" ed="R088"/>經擧全數，如十類耳。指此文異則別。異生者，起也。
<lb n="0895a21" ed="X"/><lb n="0875a15" ed="R088"/>凡夫位內，由分別障故，見解各別，造業不同，後蘊
<lb n="0895a22" ed="X"/><lb n="0875a16" ed="R088"/>起，亦各有異，名曰異生。</p></cb:div>
<lb n="0895a23" ed="X"/><lb n="0875a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895a2301">縱觀如來，靑蓮華眼，亦在佛面。</p></cb:div>
<lb n="0895a24" ed="X"/><lb n="0875a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895a2401">箋云：淨名云：目淨脩廣如靑蓮，亦秪在佛面前。是
<pb n="0895b" ed="X" xml:id="X11.0271.0895b"/>
<lb n="0895b01" ed="X"/><lb n="0875b01" ed="R088"/>答心所在，此是答目所在也。</p></cb:div>
<lb n="0895b02" ed="X"/><lb n="0875b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895b0201">我今觀此浮根四塵秪在我面，如是識心實居身內。</p></cb:div>
<lb n="0895b03" ed="X"/><lb n="0875b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895b0301">箋云：色香味觸，地水火風，此浮根皆是四塵假合
<lb n="0895b04" ed="X"/><lb n="0875b04" ed="R088"/>而成，何故不擧聲？言聲是虗不擧。</p></cb:div>
<lb n="0895b05" ed="X"/><lb n="0875b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895b0501">佛吿阿難：汝今現坐如來講堂，觀<name role="" type="person">祇陀林</name>今何所在？</p></cb:div>
<lb n="0895b06" ed="X"/><lb n="0875b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895b0601">三、寄事密破。文三：初、問境所在。文三：初、問。</p><p xml:id="pX11p0895b0617" cb:place="inline">箋云：
<lb n="0895b07" ed="X"/><lb n="0875b07" ed="R088"/>講堂是佛演妙義之舍，觀<name role="" type="person">祇陀太子</name>園林，今在何
<lb n="0895b08" ed="X"/><lb n="0875b08" ed="R088"/>處所？</p></cb:div>
<lb n="0895b09" ed="X"/><lb n="0875b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895b0901">世尊！此大重閣淸淨講堂在給孤園，今<name role="" type="person">祇陀林</name>實在
<lb n="0895b10" ed="X"/><lb n="0875b10" ed="R088"/>堂外。</p></cb:div>
<lb n="0895b11" ed="X"/><lb n="0875b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895b1101">後答：</p><p xml:id="pX11p0895b1103" cb:place="inline">箋云：屋上之屋曰樓閣，離囂塵曰淸淨，是
<lb n="0895b12" ed="X"/><lb n="0875b12" ed="R088"/>佛開金口縱四七智辯之處，在<name role="" type="person">給孤獨</name>長者須達
<lb n="0895b13" ed="X"/><lb n="0875b13" ed="R088"/>之園。</p></cb:div>
<lb n="0895b14" ed="X"/><lb n="0875b14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895b1401">阿難！汝今堂中光何所見？</p></cb:div>
<lb n="0895b15" ed="X"/><lb n="0875b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895b1501">次審，見先後。文二：初審。</p></cb:div>
<lb n="0895b16" ed="X"/><lb n="0875b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895b1601">世尊！我在堂中先見如來，次觀大衆，如是外望方矚
<lb n="0895b17" ed="X"/><lb n="0875b17" ed="R088"/>林園。</p></cb:div>
<lb n="0895b18" ed="X"/><lb n="0875b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895b1801">後答：</p></cb:div>
<lb n="0895b19" ed="X"/><lb n="0876a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895b1901">阿難！汝矚林園因何有見？</p></cb:div>
<lb n="0895b20" ed="X"/><lb n="0876a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895b2001">後徵見所因。文二：初徵。</p></cb:div>
<lb n="0895b21" ed="X"/><lb n="0876a03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895b2101">世尊，此大講堂戶牖開豁，故我在堂得遠瞻見。</p></cb:div>
<lb n="0895b22" ed="X"/><lb n="0876a04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895b2201">後答：</p><p xml:id="pX11p0895b2203" cb:place="inline">箋云：盤見因何高談戶牗？前來言眼見，如
<lb n="0895b23" ed="X"/><lb n="0876a05" ed="R088"/>今却說戶牖開豁得遠，瞻見與前相違。</p></cb:div>
<lb n="0895b24" ed="X"/><lb n="0876a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895b2401">爾時，世尊在大衆中，舒金色臂摩阿難頂。</p></cb:div>
<pb n="0895c" ed="X" xml:id="X11.0271.0895c"/>
<lb n="0895c01" ed="X"/><lb n="0876a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895c0101">四、安慰顯插。文四：初、舒慰揚權。</p><p xml:id="pX11p0895c0113" cb:place="inline">箋云：舒，開也，展
<lb n="0895c02" ed="X"/><lb n="0876a08" ed="R088"/>也。世尊身如紫金臺，手作眞金色摩頂，表此是頂
<lb n="0895c03" ed="X"/><lb n="0876a09" ed="R088"/>三昧之敎，又令佗向下悟此頂三昧之詮。</p></cb:div>
<lb n="0895c04" ed="X"/><lb n="0876a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895c0401">吿示阿難及諸大衆：有三摩提，名大佛頂首楞嚴王，
<lb n="0895c05" ed="X"/><lb n="0876a11" ed="R088"/>具足萬行。</p></cb:div>
<lb n="0895c06" ed="X"/><lb n="0876a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895c0601">二、吿開眞路。</p><p xml:id="pX11p0895c0606" cb:place="inline">箋云：吿白指示慶喜，幷三十六類
<lb n="0895c07" ed="X"/><lb n="0876a13" ed="R088"/>大衆。</p></cb:div>
<lb n="0895c08" ed="X"/><lb n="0876a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895c0801">十方如來，一門超出，<name role="" type="person">妙莊嚴路</name>。</p></cb:div>
<lb n="0895c09" ed="X"/><lb n="0876a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895c0901">箋云：門者，出入義。三乘聖人起智證理，從此門入。
<lb n="0895c10" ed="X"/><lb n="0876a16" ed="R088"/>六趣凡夫起惑造業，從此門出。又三乘聖人起根
<lb n="0895c11" ed="X"/><lb n="0876a17" ed="R088"/>本智，冥合眞如時，從此門入。然後起後得智，入俗
<lb n="0895c12" ed="X"/><lb n="0876a18" ed="R088"/>利生，從此門出。超謂超越，出猶到也。妙謂微妙，離
<lb n="0895c13" ed="X"/><lb n="0876b01" ed="R088"/>能所故。莊謂莊校，嚴謂端嚴。路是三乘聖人遊履
<lb n="0895c14" ed="X"/><lb n="0876b02" ed="R088"/>之處，則首楞嚴大定也。</p></cb:div>
<lb n="0895c15" ed="X"/><lb n="0876b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895c1501">汝今諦聽！</p></cb:div>
<lb n="0895c16" ed="X"/><lb n="0876b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895c1601">三勑聽微旨。</p></cb:div>
<lb n="0895c17" ed="X"/><lb n="0876b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895c1701">阿難頂禮，伏受慈旨。</p></cb:div>
<lb n="0895c18" ed="X"/><lb n="0876b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895c1801">四，慶喜伸儀。</p><p xml:id="pX11p0895c1806" cb:place="inline">箋云：伏第六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0895002" n="0895002"/>誠心，不緣諸境，領受
<lb n="0895c19" ed="X"/><lb n="0876b07" ed="R088"/>世尊慈悲理旨也。</p></cb:div>
<lb n="0895c20" ed="X"/><lb n="0876b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895c2001">佛吿阿難：如汝所言，身在講堂，戶牖開豁，遠矚林園。</p></cb:div>
<lb n="0895c21" ed="X"/><lb n="0876b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895c2101">五、擧喩顯破。文四：初、擧前返問。文二：初、牒前辭。</p></cb:div>
<lb n="0895c22" ed="X"/><lb n="0876b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895c2201">亦有衆生在此堂中，不見如來見堂外者。</p></cb:div>
<lb n="0895c23" ed="X"/><lb n="0876b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895c2301">後泛指假徵。</p><p xml:id="pX11p0895c2306" cb:place="inline">箋云：泛擧一人，要定陀妄執。阿難
<lb n="0895c24" ed="X"/><lb n="0876b12" ed="R088"/>若言有此人，便乃救得前來執心在內之義。</p></cb:div>
<pb n="0896a" ed="X" xml:id="X11.0271.0896a"/>
<lb n="0896a01" ed="X"/><lb n="0876b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896a0101">阿難答言：世尊！在堂不見如來能見林泉，無有是處。</p></cb:div>
<lb n="0896a02" ed="X"/><lb n="0876b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896a0201">二，順答彰非。</p><p xml:id="pX11p0896a0206" cb:place="inline">箋云：阿難答意，在堂須見。疏云：但
<lb n="0896a03" ed="X"/><lb n="0876b15" ed="R088"/>積餘迷，寧知密<anchor xml:id="nkr_note_orig_0896001" n="0896001"/>負？</p></cb:div>
<lb n="0896a04" ed="X"/><lb n="0876b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896a0401">阿難！汝亦如是，汝之心靈一切明了，若汝現前所明
<lb n="0896a05" ed="X"/><lb n="0876b17" ed="R088"/>了心實在身內。</p></cb:div>
<lb n="0896a06" ed="X"/><lb n="0876b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896a0601">三、斥責不知。文六：初、顯過牒計。</p></cb:div>
<lb n="0896a07" ed="X"/><lb n="0877a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896a0701">爾時，先合了知內身。</p></cb:div>
<lb n="0896a08" ed="X"/><lb n="0877a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896a0801">二、惟理鑒內。</p></cb:div>
<lb n="0896a09" ed="X"/><lb n="0877a03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896a0901">頗有衆生先見身中，後觀外物？</p></cb:div>
<lb n="0896a10" ed="X"/><lb n="0877a04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896a1001">三、引世異生，誰先覩內？</p><p xml:id="pX11p0896a1010" cb:place="inline">箋云：頗者，還也，可也。</p></cb:div>
<lb n="0896a11" ed="X"/><lb n="0877a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896a1101">縱不能見心肝脾胃。</p></cb:div>
<lb n="0896a12" ed="X"/><lb n="0877a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896a1201">四、縱不辨內。</p><p xml:id="pX11p0896a1206" cb:place="inline">箋云：更添肺，成五藏。細相縱，汝不
<lb n="0896a13" ed="X"/><lb n="0877a07" ed="R088"/>見。</p></cb:div>
<lb n="0896a14" ed="X"/><lb n="0877a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896a1401">爪生髮長，筋轉脉搖。誠合明了，如何不知。</p></cb:div>
<lb n="0896a15" ed="X"/><lb n="0877a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896a1501">五，責不知外。</p><p xml:id="pX11p0896a1506" cb:place="inline">箋云：爪生、髮長等麤相，因何不見？</p></cb:div>
<lb n="0896a16" ed="X"/><lb n="0877a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896a1601">必不內知，云何知外？</p></cb:div>
<lb n="0896a17" ed="X"/><lb n="0877a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896a1701">六、內外俱破。</p><p xml:id="pX11p0896a1706" cb:place="inline">箋云：云何知外麤相，以內例外俱
<lb n="0896a18" ed="X"/><lb n="0877a12" ed="R088"/>破？</p></cb:div>
<lb n="0896a19" ed="X"/><lb n="0877a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896a1901">是故應知，汝言覺了能知之心住在身內，無有是處。</p></cb:div>
<lb n="0896a20" ed="X"/><lb n="0877a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896a2001">四，擧成虗執。</p>
<lb n="0896a21" ed="X"/><lb n="0877a15" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0896a2101">第二質外徵搜，如膏返愶。</p><p xml:id="pX11p0896a2111" cb:place="inline">箋云：然謂阿難前來
<lb n="0896a22" ed="X"/><lb n="0877a16" ed="R088"/>執心在內，<anchor xml:id="nkr_note_add_0896a2201" n="0896a2201"/><anchor xml:id="beg0896a2201" n="0896a2201"/>已<anchor xml:id="end0896a2201"/>被世尊破却，又向此中執心在外。故
<lb n="0896a23" ed="X"/><lb n="0877a17" ed="R088"/>疏主云：阿難被詰，執內理亡，巧引燈光以成居外。
<lb n="0896a24" ed="X"/><lb n="0877a18" ed="R088"/>何以得知？故經云：阿難稽首而白佛言：我聞如來
<pb n="0896b" ed="X" xml:id="X11.0271.0896b"/>
<lb n="0896b01" ed="X"/><lb n="0877b01" ed="R088"/>如是法音，悟知我心實居身外。便說室外存燈喩
<lb n="0896b02" ed="X"/><lb n="0877b02" ed="R088"/>云：譬如燈光然於室中，是燈必能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0896002" n="0896002"/>光照室內。從其
<lb n="0896b03" ed="X"/><lb n="0877b03" ed="R088"/>室門後及庭際，一切衆生不見身中，獨見身外。亦
<lb n="0896b04" ed="X"/><lb n="0877b04" ed="R088"/>如燈光居在室外，不能照室。佛便擧一食餘充喩，
<lb n="0896b05" ed="X"/><lb n="0877b05" ed="R088"/>破阿難執心在外，云：佛吿阿難：是諸比丘適來從
<lb n="0896b06" ed="X"/><lb n="0877b06" ed="R088"/>我<name role="" type="person">室羅筏</name>城循乞摶食，歸祗陀林，我<anchor xml:id="nkr_note_add_0896b0601" n="0896b0601"/><anchor xml:id="beg0896b0601" n="0896b0601"/>已<anchor xml:id="end0896b0601"/>宿齋。汝觀
<lb n="0896b07" ed="X"/><lb n="0877b07" ed="R088"/>比丘一人食時，諸人飽否？阿難遂答：異形乖理，以
<lb n="0896b08" ed="X"/><lb n="0877b08" ed="R088"/>墮執外之心。答云：不也。世尊！自徵有何？所以之故？
<lb n="0896b09" ed="X"/><lb n="0877b09" ed="R088"/>是諸比丘雖阿羅漢，軀命不同，云何一人能令衆
<lb n="0896b10" ed="X"/><lb n="0877b10" ed="R088"/>飽？世尊又擧手徵心，問阿難云：我今示汝兜羅綿
<lb n="0896b11" ed="X"/><lb n="0877b11" ed="R088"/>手，汝眼見時，心分別否？阿難便言：分別。經云：如是。
<lb n="0896b12" ed="X"/><lb n="0877b12" ed="R088"/>世尊便破云：若相知者，云何在外？然後總破。是故
<lb n="0896b13" ed="X"/><lb n="0877b13" ed="R088"/>應知，汝言覺了能知之心住在身外，無有是處。上
<lb n="0896b14" ed="X"/><lb n="0877b14" ed="R088"/>叙破外竟。</p></cb:div>
<lb n="0896b15" ed="X"/><lb n="0877b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896b1501">阿難稽首而白佛言：我聞如來如是法音，悟知我心
<lb n="0896b16" ed="X"/><lb n="0877b16" ed="R088"/>實居身外。</p></cb:div>
<lb n="0896b17" ed="X"/><lb n="0877b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896b1701">二、靈膏返愶徵。文二：初、立。文三：初、迷因除舊執生
<lb n="0896b18" ed="X"/><lb n="0877b18" ed="R088"/>現計心。</p><p xml:id="pX11p0896b1804" cb:place="inline">箋云：言我聞前來破心不在內之法音，
<lb n="0896b19" ed="X"/><lb n="0878a01" ed="R088"/>悟解知我□此心實居在此五蘊身外。下便說室
<lb n="0896b20" ed="X"/><lb n="0878a02" ed="R088"/>外存燈喩。</p></cb:div>
<lb n="0896b21" ed="X"/><lb n="0878a03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896b2101">所以者何？譬如燈光然於室中，是燈必能先照室內，
<lb n="0896b22" ed="X"/><lb n="0878a04" ed="R088"/>從其室門後及庭際。</p></cb:div>
<lb n="0896b23" ed="X"/><lb n="0878a05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896b2301">次徵立燈筌，附成新理。</p><p xml:id="pX11p0896b2310" cb:place="inline">箋云：燈光在室，如心在
<lb n="0896b24" ed="X"/><lb n="0878a06" ed="R088"/>身，便合見心肝脾胃等事，然後方見山河大地，似
<pb n="0896c" ed="X" xml:id="X11.0271.0896c"/>
<lb n="0896c01" ed="X"/><lb n="0878a07" ed="R088"/>燈照室，然後從其室門後及庭際。</p></cb:div>
<lb n="0896c02" ed="X"/><lb n="0878a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896c0201">一切衆生不見身中獨見身外，亦如燈光居在室外
<lb n="0896c03" ed="X"/><lb n="0878a09" ed="R088"/>不能照室。</p></cb:div>
<lb n="0896c04" ed="X"/><lb n="0878a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896c0401">箋云：心居身外，不見身內，亦如燈光居在室外，不
<lb n="0896c05" ed="X"/><lb n="0878a11" ed="R088"/>能照室。</p></cb:div>
<lb n="0896c06" ed="X"/><lb n="0878a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896c0601">是義必明，將無所惑，同佛了義，得無妄耶？</p></cb:div>
<lb n="0896c07" ed="X"/><lb n="0878a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896c0701">後陳無惑，抑類謙辭。</p><p xml:id="pX11p0896c0709" cb:place="inline">箋云：是，此也。將，當也。言此
<lb n="0896c08" ed="X"/><lb n="0878a14" ed="R088"/>義必定分明，當無所疑惑。得無妄耶者，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0896003" n="0896003"/>諫疑之辭
<lb n="0896c09" ed="X"/><lb n="0878a15" ed="R088"/>也。</p></cb:div>
<lb n="0896c10" ed="X"/><lb n="0878a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896c1001">佛吿阿難：是諸丘適來從我<name role="" type="person">室羅筏</name>城。</p></cb:div>
<lb n="0896c11" ed="X"/><lb n="0878a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896c1101">後破。文二：初、寄事密破。文三：初、問；一、食餘充。</p><p xml:id="pX11p0896c1118" cb:place="inline">箋
<lb n="0896c12" ed="X"/><lb n="0878a18" ed="R088"/>云：從，往也。是諸千二百阿羅漢等<anchor xml:id="nkr_note_orig_0896004" n="0896004"/>通來，指說法前
<lb n="0896c13" ed="X"/><lb n="0878b01" ed="R088"/>遊城乞食之時。</p></cb:div>
<lb n="0896c14" ed="X"/><lb n="0878b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896c1401">循乞摶食。</p></cb:div>
<lb n="0896c15" ed="X"/><lb n="0878b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896c1501">箋云：古本飜爲摶食，蓋西土施僧食，多以手摶施
<lb n="0896c16" ed="X"/><lb n="0878b04" ed="R088"/>之，此則収法不盡，爲水漿溼物等摶之不得。後奘
<lb n="0896c17" ed="X"/><lb n="0878b05" ed="R088"/>法師飜爲段食，食有一分一段故。然食以四法爲
<lb n="0896c18" ed="X"/><lb n="0878b06" ed="R088"/>體，色、香、味、觸也。</p></cb:div>
<lb n="0896c19" ed="X"/><lb n="0878b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896c1901">歸祗陀林。</p></cb:div>
<lb n="0896c20" ed="X"/><lb n="0878b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896c2001">箋云：歸祗桓精舍也。疏云：汝與比丘歸<name role="" type="person">祇陀林</name>。證
<lb n="0896c21" ed="X"/><lb n="0878b09" ed="R088"/>此非異，指此文。</p></cb:div>
<lb n="0896c22" ed="X"/><lb n="0878b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896c2201">我<anchor xml:id="nkr_note_add_0896c2201" n="0896c2201"/><anchor xml:id="beg0896c2201" n="0896c2201"/>已<anchor xml:id="end0896c2201"/>宿齋。</p></cb:div>
<lb n="0896c23" ed="X"/><lb n="0878b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896c2301">箋云：隔宿受請，佛爲三界大師植福者，咸請如來。</p></cb:div>
<lb n="0896c24" ed="X"/><lb n="0878b12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896c2401">汝觀比丘一人食時，諸人飽否？</p></cb:div>
<pb n="0897a" ed="X" xml:id="X11.0271.0897a"/>
<lb n="0897a01" ed="X"/><lb n="0878b13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897a0101">箋云：一人旣食之時，諸餘等人還飽不飽？阿難若
<lb n="0897a02" ed="X"/><lb n="0878b14" ed="R088"/>道飽，便救得前執心，在外義成。</p></cb:div>
<lb n="0897a03" ed="X"/><lb n="0878b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897a0301">阿難答言：不也。世尊！</p></cb:div>
<lb n="0897a04" ed="X"/><lb n="0878b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897a0401">次答異形乖理。</p></cb:div>
<lb n="0897a05" ed="X"/><lb n="0878b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897a0501">何以故？是諸比丘雖阿羅漢，軀命不同，云何一人能
<lb n="0897a06" ed="X"/><lb n="0878b18" ed="R088"/>令衆飽？</p></cb:div>
<lb n="0897a07" ed="X"/><lb n="0879a01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897a0701">後因徵違事。</p><p xml:id="pX11p0897a0706" cb:place="inline">箋云：阿難自交鋒鏑，便道：云何一
<lb n="0897a08" ed="X"/><lb n="0879a02" ed="R088"/>人能令衆飽？此尸密員也。</p></cb:div>
<lb n="0897a09" ed="X"/><lb n="0879a03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897a0901">佛吿阿難：若汝覺了知見之心，實在身外。</p></cb:div>
<lb n="0897a10" ed="X"/><lb n="0879a04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897a1001">後、對徵顯破，文四：初、試幷兜羅，文四：初、牒計。</p><p xml:id="pX11p0897a1018" cb:place="inline">箋
<lb n="0897a11" ed="X"/><lb n="0879a05" ed="R088"/>云：若汝能覺能了知見，第六識心決定居身之外。</p></cb:div>
<lb n="0897a12" ed="X"/><lb n="0879a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897a1201">身心相<note place="inline">去聲</note>外，自不相干。</p></cb:div>
<lb n="0897a13" ed="X"/><lb n="0879a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897a1301">二，總述。</p><p xml:id="pX11p0897a1304" cb:place="inline">箋云：心在身外，身在心外，身之與心，不
<lb n="0897a14" ed="X"/><lb n="0879a08" ed="R088"/>相干涉，如水與火，了不相涉，且定佗計。</p></cb:div>
<lb n="0897a15" ed="X"/><lb n="0879a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897a1501">則心所知，身不能覺。</p></cb:div>
<lb n="0897a16" ed="X"/><lb n="0879a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897a1601">三、互表相離。文二：初、擧心顯身離。</p></cb:div>
<lb n="0897a17" ed="X"/><lb n="0879a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897a1701">覺在身際，心不能知。</p></cb:div>
<lb n="0897a18" ed="X"/><lb n="0879a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897a1801">後標形彰性外。</p><p xml:id="pX11p0897a1807" cb:place="inline">箋云：覺在身際之時，心亦不能
<lb n="0897a19" ed="X"/><lb n="0879a13" ed="R088"/>知身覺，謂心在外，故向下破之。</p></cb:div>
<lb n="0897a20" ed="X"/><lb n="0879a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897a2001">我今示汝，兜羅綿手。</p></cb:div>
<lb n="0897a21" ed="X"/><lb n="0879a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897a2101">四、標境窮心。文二：初、吿佗顯指。</p><p xml:id="pX11p0897a2113" cb:place="inline">箋云：佛將手爲
<lb n="0897a22" ed="X"/><lb n="0879a16" ed="R088"/>境，定佗阿難。</p></cb:div>
<lb n="0897a23" ed="X"/><lb n="0879a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897a2301">汝眼見時，心分別否？</p></cb:div>
<lb n="0897a24" ed="X"/><lb n="0879a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897a2401">後問矚徵心。</p><p xml:id="pX11p0897a2406" cb:place="inline">箋云：若言不分別救，得前執心，在
<pb n="0897b" ed="X" xml:id="X11.0271.0897b"/>
<lb n="0897b01" ed="X"/><lb n="0879b01" ed="R088"/>外義成。</p></cb:div>
<lb n="0897b02" ed="X"/><lb n="0879b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897b0201">阿難答言：如是。世尊！</p></cb:div>
<lb n="0897b03" ed="X"/><lb n="0879b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897b0301">二，正酬隨別。</p><p xml:id="pX11p0897b0306" cb:place="inline">箋云：阿難不知。答云：如是。</p></cb:div>
<lb n="0897b04" ed="X"/><lb n="0879b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897b0401">佛吿阿難：若相知者，云何在外？</p></cb:div>
<lb n="0897b05" ed="X"/><lb n="0879b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897b0501">三，責外心非。</p><p xml:id="pX11p0897b0506" cb:place="inline">箋云：宛然在內，是離質相知過。</p></cb:div>
<lb n="0897b06" ed="X"/><lb n="0879b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897b0601">是故應知，汝言覺了能知之心住在身外，無有是處。</p></cb:div>
<lb n="0897b07" ed="X"/><lb n="0879b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897b0701">四，結成難執。</p>
<lb n="0897b08" ed="X"/><lb n="0879b08" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0897b0801">第三潛根再詰，況下金針。</p><p xml:id="pX11p0897b0811" cb:place="inline">箋云：阿難前來執心
<lb n="0897b09" ed="X"/><lb n="0879b09" ed="R088"/>在外，<anchor xml:id="nkr_note_add_0897b0901" n="0897b0901"/><anchor xml:id="beg0897b0901" n="0897b0901"/>已<anchor xml:id="end0897b0901"/>被世尊破之。此中又轉計執心在潛根之
<lb n="0897b10" ed="X"/><lb n="0879b10" ed="R088"/>內，所以便說琉璃籠眼喩云：猶如有人取琉璃椀
<lb n="0897b11" ed="X"/><lb n="0879b11" ed="R088"/>合其兩眼，雖有物合，而不留礙，乃至無障礙者，潛
<lb n="0897b12" ed="X"/><lb n="0879b12" ed="R088"/>根內故。世尊便問詰阿難云：彼人當以琉璃籠眼，
<lb n="0897b13" ed="X"/><lb n="0879b13" ed="R088"/>當見山河？見琉璃否？阿難言：我若言見，又有何過？
<lb n="0897b14" ed="X"/><lb n="0879b14" ed="R088"/>若言不見，又有何過？所以且言見。云：如是，世尊！是
<lb n="0897b15" ed="X"/><lb n="0879b15" ed="R088"/>人當以琉璃籠眼，實見琉璃。佛便破云：汝心若同
<lb n="0897b16" ed="X"/><lb n="0879b16" ed="R088"/>琉璃合者，當見山河，何不見眼？此又是眼卽同境
<lb n="0897b17" ed="X"/><lb n="0879b17" ed="R088"/>過。若言不見，又有何過？佛云：若不能見，云何說言
<lb n="0897b18" ed="X"/><lb n="0879b18" ed="R088"/>此了知心潛在根內，如琉璃合？此又是見遠迷近
<lb n="0897b19" ed="X"/><lb n="0880a01" ed="R088"/>過。然後總破云：是故應知汝言覺了至無有是處。
<lb n="0897b20" ed="X"/><lb n="0880a02" ed="R088"/>疏云：慶喜引琉璃之喩，唯思不礙之邊。法王破中，
<lb n="0897b21" ed="X"/><lb n="0880a03" ed="R088"/>此眼不齊於物。見上破潛根竟。</p></cb:div>
<lb n="0897b22" ed="X"/><lb n="0880a04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897b2201">阿難白佛言：世尊！如佛所言：不見內故，不居身內；身
<lb n="0897b23" ed="X"/><lb n="0880a05" ed="R088"/>心相知、不相離故，不在身外。我今思惟，知在一處。</p></cb:div>
<lb n="0897b24" ed="X"/><lb n="0880a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897b2401">三、針治內障徵。文二：初、立。文五：初、含述心居。</p><p xml:id="pX11p0897b2418" cb:place="inline">箋
<pb n="0897c" ed="X" xml:id="X11.0271.0897c"/>
<lb n="0897c01" ed="X"/><lb n="0880a07" ed="R088"/>云：知在一處者，阿難且庵含而執也。</p></cb:div>
<lb n="0897c02" ed="X"/><lb n="0880a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897c0201">佛言：處今何在？</p></cb:div>
<lb n="0897c03" ed="X"/><lb n="0880a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897c0301">二、確徵居理。</p></cb:div>
<lb n="0897c04" ed="X"/><lb n="0880a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897c0401">阿難言：此了知心，旣不知內而能見外，如我思忖潛
<lb n="0897c05" ed="X"/><lb n="0880a11" ed="R088"/>伏根裏。</p></cb:div>
<lb n="0897c06" ed="X"/><lb n="0880a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897c0601">三、爰陳審計。</p><p xml:id="pX11p0897c0606" cb:place="inline">箋云：此了知心，旣不知內，牒前不
<lb n="0897c07" ed="X"/><lb n="0880a13" ed="R088"/>見心肝等事，而能見外，又分明見於外境。我今尋
<lb n="0897c08" ed="X"/><lb n="0880a14" ed="R088"/>思忖度，潛伏藏在眼根之裏，將擧琉璃籠眼喩。</p></cb:div>
<lb n="0897c09" ed="X"/><lb n="0880a15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897c0901">猶如有人取琉璃椀合其兩眼，雖有物合而不留礙，
<lb n="0897c10" ed="X"/><lb n="0880a16" ed="R088"/>彼根隨見隨卽分別。</p></cb:div>
<lb n="0897c11" ed="X"/><lb n="0880a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897c1101">四、擧喩彰成。</p><p xml:id="pX11p0897c1106" cb:place="inline">箋云：七寶之中有琉璃之實，喩如
<lb n="0897c12" ed="X"/><lb n="0880a18" ed="R088"/>人取琉璃椀籠其兩眼，雖有物合而不覊留罣礙，
<lb n="0897c13" ed="X"/><lb n="0880b01" ed="R088"/>而法見於外境。我心在根裏而能見外亦如是，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0897001" n="0897001"/>令
<lb n="0897c14" ed="X"/><lb n="0880b02" ed="R088"/>將琉璃喩如眼，將眼喩如心，彼眼隨境卽有見，隨
<lb n="0897c15" ed="X"/><lb n="0880b03" ed="R088"/>卽分別。眼旣見，心卽分別。</p></cb:div>
<lb n="0897c16" ed="X"/><lb n="0880b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897c1601">然我覺了能知之心不見內者，爲在根故；分明矚外
<lb n="0897c17" ed="X"/><lb n="0880b05" ed="R088"/>無障礙者，潛根內故。</p></cb:div>
<lb n="0897c18" ed="X"/><lb n="0880b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897c1801">五，結陳潛理。</p></cb:div>
<lb n="0897c19" ed="X"/><lb n="0880b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897c1901">佛吿阿難：如汝所言，潛根內者猶如琉璃，彼人當以
<lb n="0897c20" ed="X"/><lb n="0880b08" ed="R088"/>琉璃籠眼，當見山河、見琉璃不？</p></cb:div>
<lb n="0897c21" ed="X"/><lb n="0880b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897c2101">後破文六。初、雙収隻詰。</p><p xml:id="pX11p0897c2110" cb:place="inline">箋云：如汝所言，牒佗計
<lb n="0897c22" ed="X"/><lb n="0880b10" ed="R088"/>也。彼人當用琉璃籠眼之時，當見山河，還見琉璃，
<lb n="0897c23" ed="X"/><lb n="0880b11" ed="R088"/>不見琉璃。阿難，若言見，卽成見根同境過；若言不
<lb n="0897c24" ed="X"/><lb n="0880b12" ed="R088"/>見，又成見遠迷近過。</p></cb:div>
<pb n="0898a" ed="X" xml:id="X11.0271.0898a"/>
<lb n="0898a01" ed="X"/><lb n="0880b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898a0101">如是，世尊！是人當以琉璃籠眼，實見琉璃。</p></cb:div>
<lb n="0898a02" ed="X"/><lb n="0880b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898a0201">二、奉對俱瞻。</p><p xml:id="pX11p0898a0206" cb:place="inline">箋云：阿難不知言見又如何。佛下
<lb n="0898a03" ed="X"/><lb n="0880b15" ed="R088"/>責云：</p></cb:div>
<lb n="0898a04" ed="X"/><lb n="0880b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898a0401">佛吿阿難：汝心若同琉璃合者，當見山河，何不見眼？</p></cb:div>
<lb n="0898a05" ed="X"/><lb n="0880b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898a0501">三，責不瞻根。</p><p xml:id="pX11p0898a0506" cb:place="inline">箋云：眼喩如心，琉璃喩如眼。眼旣
<lb n="0898a06" ed="X"/><lb n="0880b18" ed="R088"/>見琉璃，又見山河，心因何不見眼？若言見與不見，
<lb n="0898a07" ed="X"/><lb n="0881a01" ed="R088"/>皆成過，俱救不得。</p></cb:div>
<lb n="0898a08" ed="X"/><lb n="0881a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898a0801">若見眼者，眼卽同境，不得成隨。</p></cb:div>
<lb n="0898a09" ed="X"/><lb n="0881a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898a0901">四、破根重境。</p><p xml:id="pX11p0898a0906" cb:place="inline">箋云：理實不見此語，縱佗見眼，眼
<lb n="0898a10" ed="X"/><lb n="0881a04" ed="R088"/>根卽同前境，不得成隨汝身，便成外物。旣成外物，
<lb n="0898a11" ed="X"/><lb n="0881a05" ed="R088"/>將何爲汝眼乃境，無隨見過？</p></cb:div>
<lb n="0898a12" ed="X"/><lb n="0881a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898a1201">若不能見，云何說言此了知心潛在根內如琉璃合？</p></cb:div>
<lb n="0898a13" ed="X"/><lb n="0881a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898a1301">五、責理不齊。</p><p xml:id="pX11p0898a1306" cb:place="inline">箋云：若不能見法，喩乃不齊前，來
<lb n="0898a14" ed="X"/><lb n="0881a08" ed="R088"/>說見琉璃，此中應見眼。</p></cb:div>
<lb n="0898a15" ed="X"/><lb n="0881a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898a1501">是故應知，汝言覺了能知之心，潛伏根裏如琉璃合，
<lb n="0898a16" ed="X"/><lb n="0881a10" ed="R088"/>無有是處。</p></cb:div>
<lb n="0898a17" ed="X"/><lb n="0881a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898a1701">六，結成非理。</p><p xml:id="pX11p0898a1706" cb:place="inline">箋云：此則法、喩俱破。</p>
<lb n="0898a18" ed="X"/><lb n="0881a12" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0898a1801">第四就暗通搜，如加火<g ref="#CB17533">𧣌</g>。</p><p xml:id="pX11p0898a1811" cb:place="inline">箋云：然謂阿難前來
<lb n="0898a19" ed="X"/><lb n="0881a13" ed="R088"/>執心在潛根，<anchor xml:id="nkr_note_add_0898a1901" n="0898a1901"/><anchor xml:id="beg0898a1901" n="0898a1901"/>已<anchor xml:id="end0898a1901"/>被世尊破却。又向此中執心在腑
<lb n="0898a20" ed="X"/><lb n="0881a14" ed="R088"/>藏之中，便云：我今對佛開眼見明，名爲見外；閇眼
<lb n="0898a21" ed="X"/><lb n="0881a15" ed="R088"/>見暗，名爲見內。是義云何？要救前內外二過。所以
<lb n="0898a22" ed="X"/><lb n="0881a16" ed="R088"/>世尊便問：汝當閇眼見暗之時，此暗境界爲與眼
<lb n="0898a23" ed="X"/><lb n="0881a17" ed="R088"/>對？爲不對眼？若與眼對，暗在眼前，云何成內正破？
<lb n="0898a24" ed="X"/><lb n="0881a18" ed="R088"/>若成內者，居暗室中無日月燈，此暗室中皆汝焦
<pb n="0898b" ed="X" xml:id="X11.0271.0898b"/>
<lb n="0898b01" ed="X"/><lb n="0881b01" ed="R088"/>腑，縱外空破。若不對者，云何成見正破？便有質外
<lb n="0898b02" ed="X"/><lb n="0881b02" ed="R088"/>不成居內破、自佗交亂破、二知兩佛雙心破等。然
<lb n="0898b03" ed="X"/><lb n="0881b03" ed="R088"/>後總破云：是故應知，汝言見暗名見內者，無有是
<lb n="0898b04" ed="X"/><lb n="0881b04" ed="R088"/>處。故疏主云：俄思竅藏之謀，對述昧明之理。一、叙
<lb n="0898b05" ed="X"/><lb n="0881b05" ed="R088"/>就暗文竟。</p></cb:div>
<lb n="0898b06" ed="X"/><lb n="0881b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898b0601">阿難白佛言：世尊！我今又作如是思惟：是衆生身，腑
<lb n="0898b07" ed="X"/><lb n="0881b07" ed="R088"/>藏在中、覈穴居外，有藏則暗、有竅則明。令我對佛開
<lb n="0898b08" ed="X"/><lb n="0881b08" ed="R088"/>眼見明，名爲見外；閇眼見暗，名爲見內。是義云何？</p></cb:div>
<lb n="0898b09" ed="X"/><lb n="0881b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898b0901">四、火<g ref="#CB17533">𧣌</g>返搜徵。文二：初、立。</p><p xml:id="pX11p0898b0911" cb:place="inline">箋云：腑是三焦六腑，
<lb n="0898b10" ed="X"/><lb n="0881b10" ed="R088"/>藏是五藏，居在身中。身有九竅，眼二、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0898001" n="0898001"/>目二、鼻二是
<lb n="0898b11" ed="X"/><lb n="0881b11" ed="R088"/>六，更口是七，前後二密處成九。心肝等五藏在內
<lb n="0898b12" ed="X"/><lb n="0881b12" ed="R088"/>則暗，有竅在外則光明。阿難雙計云：開眼見前明
<lb n="0898b13" ed="X"/><lb n="0881b13" ed="R088"/>境，名爲見外。此義若成，救得前來執心在外，義閇
<lb n="0898b14" ed="X"/><lb n="0881b14" ed="R088"/>却一。雙眼見暗之時，名爲見內。此義若成，便救得
<lb n="0898b15" ed="X"/><lb n="0881b15" ed="R088"/>前來執心在內。問佛：此義又如何？表意不自專也。</p></cb:div>
<lb n="0898b16" ed="X"/><lb n="0881b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898b1601">佛吿阿難：汝當閇眼見暗之時，此暗境界爲與眼對？
<lb n="0898b17" ed="X"/><lb n="0881b17" ed="R088"/>爲不對眼？</p></cb:div>
<lb n="0898b18" ed="X"/><lb n="0881b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898b1801">後、破。文二：初、順。文二：初、雙徵對否。</p><p xml:id="pX11p0898b1814" cb:place="inline">箋云：此暗境
<lb n="0898b19" ed="X"/><lb n="0882a01" ed="R088"/>界，爲與眼相對，不與眼相對？是牒計雙問。阿難外
<lb n="0898b20" ed="X"/><lb n="0882a02" ed="R088"/>來，若道對，又有何過？若言不對，又有何過？二俱有
<lb n="0898b21" ed="X"/><lb n="0882a03" ed="R088"/>過，其過者何？</p></cb:div>
<lb n="0898b22" ed="X"/><lb n="0882a04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898b2201">若與眼對，暗在眼前，云何成內？</p></cb:div>
<lb n="0898b23" ed="X"/><lb n="0882a05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898b2301">後、就別傍袪。文二：初、對。文二：初、暗居身外破。</p><p xml:id="pX11p0898b2318" cb:place="inline">箋
<lb n="0898b24" ed="X"/><lb n="0882a06" ed="R088"/>云：若言與眼對，佛便牒佗計道：若與眼對，如物在
<pb n="0898c" ed="X" xml:id="X11.0271.0898c"/>
<lb n="0898c01" ed="X"/><lb n="0882a07" ed="R088"/>面前相對。此又是在外，何成在內？正破。</p></cb:div>
<lb n="0898c02" ed="X"/><lb n="0882a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898c0201">若成內者，居暗室中，無日月燈，此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0898002" n="0898002"/>室暗中，皆汝焦腑。</p></cb:div>
<lb n="0898c03" ed="X"/><lb n="0882a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898c0301">後外空焦腑破。</p><p xml:id="pX11p0898c0307" cb:place="inline">箋云：若面前暗境成於內者，居
<lb n="0898c04" ed="X"/><lb n="0882a10" ed="R088"/>在暗室之中，無日月燈三光之時，此暗室之中，莫
<lb n="0898c05" ed="X"/><lb n="0882a11" ed="R088"/>一時成你三焦六腑。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0898c0501" n="0898c0501"/><anchor xml:id="beg0898c0501" n="0898c0501"/>但<anchor xml:id="end0898c0501"/>言不對，又有何過？下便
<lb n="0898c06" ed="X"/><lb n="0882a12" ed="R088"/>牒。</p></cb:div>
<lb n="0898c07" ed="X"/><lb n="0882a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898c0701">若不對者，云何成見？</p></cb:div>
<lb n="0898c08" ed="X"/><lb n="0882a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898c0801">後不對。</p><p xml:id="pX11p0898c0804" cb:place="inline">箋云：若暗境不與眼對者，又云何成見？
<lb n="0898c09" ed="X"/><lb n="0882a15" ed="R088"/>夫見者，須有物在眼前方說見，無物何見？則無對
<lb n="0898c10" ed="X"/><lb n="0882a16" ed="R088"/>立見過。</p></cb:div>
<lb n="0898c11" ed="X"/><lb n="0882a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898c1101">若離外見，內對所成。</p></cb:div>
<lb n="0898c12" ed="X"/><lb n="0882a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898c1201">後、返破。文六：初、返顧不能瞻面破。文三：初、縱。</p><p xml:id="pX11p0898c1218" cb:place="inline">箋
<lb n="0898c13" ed="X"/><lb n="0882b01" ed="R088"/>云：若離却開眼見明，名爲見外。閇眼見暗，名爲見
<lb n="0898c14" ed="X"/><lb n="0882b02" ed="R088"/>內。此是牒計。</p></cb:div>
<lb n="0898c15" ed="X"/><lb n="0882b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898c1501">合眼見暗，名爲身中；開眼見明，何不見面？</p></cb:div>
<lb n="0898c16" ed="X"/><lb n="0882b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898c1601">次責：</p><p xml:id="pX11p0898c1603" cb:place="inline">箋云：合眼返見內暗之時，且許你見內。開
<lb n="0898c17" ed="X"/><lb n="0882b05" ed="R088"/>却一雙眼見明，何不見你自家面？</p></cb:div>
<lb n="0898c18" ed="X"/><lb n="0882b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898c1801">若不見面，內對不成。</p></cb:div>
<lb n="0898c19" ed="X"/><lb n="0882b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898c1901">後結。</p><p xml:id="pX11p0898c1903" cb:place="inline">箋云：開眼見明若見面，閇眸瞻暗內義成。
<lb n="0898c20" ed="X"/><lb n="0882b08" ed="R088"/>開眼見明不見面，閇眸瞻暗內不成。</p></cb:div>
<lb n="0898c21" ed="X"/><lb n="0882b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898c2101">見面若成。</p></cb:div>
<lb n="0898c22" ed="X"/><lb n="0882b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898c2201">二、質外不成，居內破。文三：初、許。</p><p xml:id="pX11p0898c2213" cb:place="inline">箋云：忽若見面
<lb n="0898c23" ed="X"/><lb n="0882b11" ed="R088"/>又如何？理不合見，且縱佗見，明亦見自<anchor xml:id="nkr_note_add_0898c2301" n="0898c2301"/><anchor xml:id="beg0898c2301" n="0898c2301"/>己<anchor xml:id="end0898c2301"/>面。</p></cb:div>
<lb n="0898c24" ed="X"/><lb n="0882b12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898c2401">此了知心，及與眼根，乃在虗空。</p></cb:div>
<pb n="0899a" ed="X" xml:id="X11.0271.0899a"/>
<lb n="0899a01" ed="X"/><lb n="0882b13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899a0101">次成</p><p xml:id="pX11p0899a0103" cb:place="inline">箋云：此能了能知第六識心及與眼根，須
<lb n="0899a02" ed="X"/><lb n="0882b14" ed="R088"/>懸在空中始得。</p></cb:div>
<lb n="0899a03" ed="X"/><lb n="0882b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899a0301">何成在內？</p></cb:div>
<lb n="0899a04" ed="X"/><lb n="0882b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899a0401">後破。</p><p xml:id="pX11p0899a0403" cb:place="inline">箋云：旣在外，何成內？是心眼，居空過。</p></cb:div>
<lb n="0899a05" ed="X"/><lb n="0882b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899a0501">若在虗空。</p></cb:div>
<lb n="0899a06" ed="X"/><lb n="0882b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899a0601">三、自佗交亂破。文二：初、立。</p><p xml:id="pX11p0899a0611" cb:place="inline">箋云：理實不在，空且
<lb n="0899a07" ed="X"/><lb n="0883a01" ed="R088"/>縱佗。</p></cb:div>
<lb n="0899a08" ed="X"/><lb n="0883a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899a0801">自非汝體。</p></cb:div>
<lb n="0899a09" ed="X"/><lb n="0883a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899a0901">後破。文二：初、引性成佗破。</p><p xml:id="pX11p0899a0911" cb:place="inline">箋云：言不是汝自家
<lb n="0899a10" ed="X"/><lb n="0883a04" ed="R088"/>身體，乃別人體，是自成佗質過。</p></cb:div>
<lb n="0899a11" ed="X"/><lb n="0883a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899a1101">卽應如來，今見汝面，亦是汝身。</p></cb:div>
<lb n="0899a12" ed="X"/><lb n="0883a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899a1201">後引佗成<anchor xml:id="nkr_note_add_0899a1201" n="0899a1201"/><anchor xml:id="beg0899a1201" n="0899a1201"/>己<anchor xml:id="end0899a1201"/>破。</p><p xml:id="pX11p0899a1207" cb:place="inline">箋云：卽合佛今覩汝面，亦是你
<lb n="0899a13" ed="X"/><lb n="0883a07" ed="R088"/>自家身。阿難前來道：我心在虗空，又見自<anchor xml:id="nkr_note_add_0899a1301" n="0899a1301"/><anchor xml:id="beg0899a1301" n="0899a1301"/>己<anchor xml:id="end0899a1301"/>面。旣
<lb n="0899a14" ed="X"/><lb n="0883a08" ed="R088"/>也如此，汝身旣成佗身，佗身亦成你身，卽敎主如
<lb n="0899a15" ed="X"/><lb n="0883a09" ed="R088"/>來亦合是汝。阿難便成佗身，同<anchor xml:id="nkr_note_add_0899a1501" n="0899a1501"/><anchor xml:id="beg0899a1501" n="0899a1501"/>己<anchor xml:id="end0899a1501"/>過。</p></cb:div>
<lb n="0899a16" ed="X"/><lb n="0883a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899a1601">汝眼<anchor xml:id="nkr_note_add_0899a1601" n="0899a1601"/><anchor xml:id="beg0899a1601" n="0899a1601"/>已<anchor xml:id="end0899a1601"/>知。</p></cb:div>
<lb n="0899a17" ed="X"/><lb n="0883a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899a1701">四、身眼不合分知破。文二：初、立。</p><p xml:id="pX11p0899a1713" cb:place="inline">箋云：又轉破汝
<lb n="0899a18" ed="X"/><lb n="0883a12" ed="R088"/>眼<anchor xml:id="nkr_note_add_0899a1801" n="0899a1801"/><anchor xml:id="beg0899a1801" n="0899a1801"/>已<anchor xml:id="end0899a1801"/>知之時。</p></cb:div>
<lb n="0899a19" ed="X"/><lb n="0883a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899a1901">身合非覺。</p></cb:div>
<lb n="0899a20" ed="X"/><lb n="0883a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899a2001">後破。</p><p xml:id="pX11p0899a2003" cb:place="inline">箋云：汝眼旣在虗空，<anchor xml:id="nkr_note_add_0899a2001" n="0899a2001"/><anchor xml:id="beg0899a2001" n="0899a2001"/>已<anchor xml:id="end0899a2001"/>有覺知。汝此四大
<lb n="0899a21" ed="X"/><lb n="0883a15" ed="R088"/>之身，合同枯木石頭無情之物，如今又有覺知。</p></cb:div>
<lb n="0899a22" ed="X"/><lb n="0883a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899a2201">必汝執言，身眼兩覺。</p></cb:div>
<lb n="0899a23" ed="X"/><lb n="0883a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899a2301">五二、知兩佛雙心破。文三：初、定執。</p><p xml:id="pX11p0899a2314" cb:place="inline">箋云：必，定也。
<lb n="0899a24" ed="X"/><lb n="0883a18" ed="R088"/>我令但云身也有一覺，眼也有一覺，便牒云定。汝
<pb n="0899b" ed="X" xml:id="X11.0271.0899b"/>
<lb n="0899b01" ed="X"/><lb n="0883b01" ed="R088"/>阿難執言，眼在虗空有一覺知，身亦有一覺知，便
<lb n="0899b02" ed="X"/><lb n="0883b02" ed="R088"/>成身眼分心。過是計，或遮破。</p></cb:div>
<lb n="0899b03" ed="X"/><lb n="0883b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899b0301">應有二知：</p></cb:div>
<lb n="0899b04" ed="X"/><lb n="0883b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899b0401">次縱立。</p><p xml:id="pX11p0899b0404" cb:place="inline">箋云：應，合也。合眼有一知，身有一知。</p></cb:div>
<lb n="0899b05" ed="X"/><lb n="0883b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899b0501">卽汝一身，應成兩佛。</p></cb:div>
<lb n="0899b06" ed="X"/><lb n="0883b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899b0601">後破。</p><p xml:id="pX11p0899b0603" cb:place="inline">箋云：卽汝阿難一身斷障，證理須成兩箇
<lb n="0899b07" ed="X"/><lb n="0883b07" ed="R088"/>佛；乖世宜，便是一身兩性過。</p></cb:div>
<lb n="0899b08" ed="X"/><lb n="0883b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899b0801">是故應知，汝言見暗名見內者，無有是處。</p></cb:div>
<lb n="0899b09" ed="X"/><lb n="0883b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899b0901">六，結破。</p>
<lb n="0899b10" ed="X"/><lb n="0883b10" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0899b1001">第五究研隨合神呪鞭治</p><p xml:id="pX11p0899b1011" cb:place="inline">箋云：然謂阿難前來
<lb n="0899b11" ed="X"/><lb n="0883b11" ed="R088"/>執心在腑藏之內，<anchor xml:id="nkr_note_add_0899b1101" n="0899b1101"/><anchor xml:id="beg0899b1101" n="0899b1101"/>已<anchor xml:id="end0899b1101"/>被世尊破了。又向此中執第
<lb n="0899b12" ed="X"/><lb n="0883b12" ed="R088"/>七識云：隨所合處，心卽隨有。七識是恒審思量爲
<lb n="0899b13" ed="X"/><lb n="0883b13" ed="R088"/>體。疏主云：准理，卽六隨文。或七是破，卽六、五、八，可
<lb n="0899b14" ed="X"/><lb n="0883b14" ed="R088"/>知。經云我今思惟，卽思惟體實我心性。世尊以亦
<lb n="0899b15" ed="X"/><lb n="0883b15" ed="R088"/>有亦無句破之。世尊便問：有體隨合？無體隨合？此
<lb n="0899b16" ed="X"/><lb n="0883b16" ed="R088"/>且雙徵，然後單破。阿難言：若有體、無體，有何過？今
<lb n="0899b17" ed="X"/><lb n="0883b17" ed="R088"/>且言無體。佛便破云：若無有體而能合者，則十九
<lb n="0899b18" ed="X"/><lb n="0883b18" ed="R088"/>界因七塵合外。人問阿難：計無合有，何將一無破
<lb n="0899b19" ed="X"/><lb n="0884a01" ed="R088"/>之？答：體非自有，卽是計無。苦言是有，又有何過？世
<lb n="0899b20" ed="X"/><lb n="0884a02" ed="R088"/>尊便破云：若有體者，如汝以手自挃其體，汝所知
<lb n="0899b21" ed="X"/><lb n="0884a03" ed="R088"/>心爲復內出？爲從外入？若復內出，還見身中；若從
<lb n="0899b22" ed="X"/><lb n="0884a04" ed="R088"/>外來，先合見面。阿難便起，難世尊云：見是其眼，心
<lb n="0899b23" ed="X"/><lb n="0884a05" ed="R088"/>知非眼，爲見非義？世尊將門比目，顯死無觀，以重
<lb n="0899b24" ed="X"/><lb n="0884a06" ed="R088"/>袪救。執便問云：若眼能見，汝在室中，門能見否？又
<pb n="0899c" ed="X" xml:id="X11.0271.0899c"/>
<lb n="0899c01" ed="X"/><lb n="0884a07" ed="R088"/>問：則諸<anchor xml:id="nkr_note_add_0899c0101" n="0899c0101"/><anchor xml:id="beg0899c0101" n="0899c0101"/>已<anchor xml:id="end0899c0101"/>死，尙有眼存，應皆見物。疏主云：且將門
<lb n="0899c02" ed="X"/><lb n="0884a08" ed="R088"/>比目，理則昭然，顯死無觀，了心爲主。然後重破有
<lb n="0899c03" ed="X"/><lb n="0884a09" ed="R088"/>邊一體、多體，徧、體不徧等。上叙破隨合文竟。</p></cb:div>
<lb n="0899c04" ed="X"/><lb n="0884a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899c0401">阿難言：我常聞佛開示四衆，由心生故，種種法生。</p></cb:div>
<lb n="0899c05" ed="X"/><lb n="0884a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899c0501">五、神呪鞭治魍魎文二：初、立。文三：初、叙昔演。</p><p xml:id="pX11p0899c0518" cb:place="inline">箋
<lb n="0899c06" ed="X"/><lb n="0884a12" ed="R088"/>云：開攝悟，示攝入，乃開示悟入由因也。指八識，初
<lb n="0899c07" ed="X"/><lb n="0884a13" ed="R088"/>迷眞生二倒，卽一念違。如覺勞相現，便有業轉，現
<lb n="0899c08" ed="X"/><lb n="0884a14" ed="R088"/>三細識。此現識是第八識體，爲一切法所依。然建
<lb n="0899c09" ed="X"/><lb n="0884a15" ed="R088"/>立及受用，皆從八識生。八識爲能生法，卽根、身、器、
<lb n="0899c10" ed="X"/><lb n="0884a16" ed="R088"/>界等。</p></cb:div>
<lb n="0899c11" ed="X"/><lb n="0884a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899c1101">由法生故，種種心生。</p></cb:div>
<lb n="0899c12" ed="X"/><lb n="0884a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899c1201">箋云：因由法塵影像生故，便有第六識。依仗法塵
<lb n="0899c13" ed="X"/><lb n="0884b01" ed="R088"/>生、住、異、滅而起第六識，如病人非杖不能行。故下
<lb n="0899c14" ed="X"/><lb n="0884b02" ed="R088"/>文云：塵非常住，若變滅時，此心卽同龜毛兔角。此
<lb n="0899c15" ed="X"/><lb n="0884b03" ed="R088"/>識非塵境事，動卽不能起，何不便擧第七識？謂擧
<lb n="0899c16" ed="X"/><lb n="0884b04" ed="R088"/>第六識計第七識，或阿難留第七識爲計。</p></cb:div>
<lb n="0899c17" ed="X"/><lb n="0884b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899c1701">我今思惟，卽思惟體，實我心性。</p></cb:div>
<lb n="0899c18" ed="X"/><lb n="0884b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899c1801">次彰自審。</p><p xml:id="pX11p0899c1805" cb:place="inline">箋云：第七識以恒審思量爲性，第八
<lb n="0899c19" ed="X"/><lb n="0884b07" ed="R088"/>恒非審，七亦恒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0899001" n="0899001"/>□審，六非審非恒，五非恒非審思
<lb n="0899c20" ed="X"/><lb n="0884b08" ed="R088"/>惟體，卽是第七識恒以內審不能外緣，卽此第七
<lb n="0899c21" ed="X"/><lb n="0884b09" ed="R088"/>識實是我之心性也。</p></cb:div>
<lb n="0899c22" ed="X"/><lb n="0884b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899c2201">隨所合處，心則隨有，亦非內、外、中間三處。</p></cb:div>
<lb n="0899c23" ed="X"/><lb n="0884b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899c2301">後指隨顯。</p><p xml:id="pX11p0899c2305" cb:place="inline">箋云：識隨境合。若言隨合，卽第六識，
<lb n="0899c24" ed="X"/><lb n="0884b12" ed="R088"/>亦非內外，是前內外。問：中間未到，何故言之？答：阿
<pb n="0900a" ed="X" xml:id="X11.0271.0900a"/>
<lb n="0900a01" ed="X"/><lb n="0884b13" ed="R088"/>難向下，欲計中間，今向此中擧也。</p></cb:div>
<lb n="0900a02" ed="X"/><lb n="0884b14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900a0201">佛吿阿難：汝今說言：由法生故，種種心生。</p></cb:div>
<lb n="0900a03" ed="X"/><lb n="0884b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900a0301">後、破。文四：初、雙破有無。文二：初、破無。文二：初、牒計
<lb n="0900a04" ed="X"/><lb n="0884b16" ed="R088"/>正破。文三：初、牒引。</p><p xml:id="pX11p0900a0408" cb:place="inline">箋云：種種心生，此是六識，擧
<lb n="0900a05" ed="X"/><lb n="0884b17" ed="R088"/>第六引到第七計。</p></cb:div>
<lb n="0900a06" ed="X"/><lb n="0884b18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900a0601">隨所合處，心隨有者。</p></cb:div>
<lb n="0900a07" ed="X"/><lb n="0885a01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900a0701">次立</p><p xml:id="pX11p0900a0703" cb:place="inline">箋云：是牒計。此亦是第六識。</p></cb:div>
<lb n="0900a08" ed="X"/><lb n="0885a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900a0801">是心無體。</p></cb:div>
<lb n="0900a09" ed="X"/><lb n="0885a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900a0901">後破。文二：初、定執。</p><p xml:id="pX11p0900a0908" cb:place="inline">箋云：爲復有體說合？無體說
<lb n="0900a10" ed="X"/><lb n="0885a04" ed="R088"/>合？阿難！但言無體，又如何牒云是心無體？</p></cb:div>
<lb n="0900a11" ed="X"/><lb n="0885a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900a1101">則無所合。</p></cb:div>
<lb n="0900a12" ed="X"/><lb n="0885a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900a1201">後破。</p><p xml:id="pX11p0900a1203" cb:place="inline">箋云：破云：則無所合。夫物合須有二方說
<lb n="0900a13" ed="X"/><lb n="0885a07" ed="R088"/>合，今和會雖有三名，俱是一妄識，未審無合有境。
<lb n="0900a14" ed="X"/><lb n="0885a08" ed="R088"/>又如何下，牒。</p></cb:div>
<lb n="0900a15" ed="X"/><lb n="0885a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900a1501">若無有體而能合者。</p></cb:div>
<lb n="0900a16" ed="X"/><lb n="0885a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900a1601">後縱立窮非。文三：初立許。</p></cb:div>
<lb n="0900a17" ed="X"/><lb n="0885a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900a1701">則十九界因，七塵合。</p></cb:div>
<lb n="0900a18" ed="X"/><lb n="0885a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900a1801">次引例。</p><p xml:id="pX11p0900a1804" cb:place="inline">箋云：若將無合有旣得，卽須將無合無。
<lb n="0900a19" ed="X"/><lb n="0885a13" ed="R088"/>無合無義且不成，無合有義然彰壞。世間秪有十
<lb n="0900a20" ed="X"/><lb n="0885a14" ed="R088"/>八界：六根、六塵、六識，三六一十八界。言十九是一，
<lb n="0900a21" ed="X"/><lb n="0885a15" ed="R088"/>無表心無；秪有六塵：色、聲、香、味、觸、法。言七是一，無
<lb n="0900a22" ed="X"/><lb n="0885a16" ed="R088"/>表境無。</p></cb:div>
<lb n="0900a23" ed="X"/><lb n="0885a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900a2301">是義不然。</p></cb:div>
<lb n="0900a24" ed="X"/><lb n="0885a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900a2401">後結破。</p><p xml:id="pX11p0900a2404" cb:place="inline">箋云：汝言合者，是義不如此。何處無體
<pb n="0900b" ed="X" xml:id="X11.0271.0900b"/>
<lb n="0900b01" ed="X"/><lb n="0885b01" ed="R088"/>而合有境？犯將無合有過？</p></cb:div>
<lb n="0900b02" ed="X"/><lb n="0885b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900b0201">若有體者。</p></cb:div>
<lb n="0900b03" ed="X"/><lb n="0885b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900b0301">後遣，有文四：初、定執。</p><p xml:id="pX11p0900b0309" cb:place="inline">箋云：我今但道有體，合又
<lb n="0900b04" ed="X"/><lb n="0885b04" ed="R088"/>如何？下牒破。</p></cb:div>
<lb n="0900b05" ed="X"/><lb n="0885b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900b0501">如汝以手自挃其體。</p></cb:div>
<lb n="0900b06" ed="X"/><lb n="0885b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900b0601">二、引觸彰體。</p><p xml:id="pX11p0900b0606" cb:place="inline">箋云：如汝，阿難！用手自家挃觸其
<lb n="0900b07" ed="X"/><lb n="0885b07" ed="R088"/>體。</p></cb:div>
<lb n="0900b08" ed="X"/><lb n="0885b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900b0801">汝所知心，爲復內出？爲從外入？</p></cb:div>
<lb n="0900b09" ed="X"/><lb n="0885b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900b0901">三、雙徵。</p><p xml:id="pX11p0900b0904" cb:place="inline">箋云：所知心是第七識，恒內知。爲從內
<lb n="0900b10" ed="X"/><lb n="0885b10" ed="R088"/>出去？爲從外入來？內出又如何？下文牒。</p></cb:div>
<lb n="0900b11" ed="X"/><lb n="0885b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900b1101">若復內出，還見身中。</p></cb:div>
<lb n="0900b12" ed="X"/><lb n="0885b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900b1201">四，各破。</p><p xml:id="pX11p0900b1204" cb:place="inline">箋云：若復內出，還見汝自家身中心肝
<lb n="0900b13" ed="X"/><lb n="0885b13" ed="R088"/>等三十六物，如前執內文。</p></cb:div>
<lb n="0900b14" ed="X"/><lb n="0885b14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900b1401">若從外來，先合見面。</p></cb:div>
<lb n="0900b15" ed="X"/><lb n="0885b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900b1501">箋云：佛道□□□□□□□□□□□□而來，先
<lb n="0900b16" ed="X"/><lb n="0885b16" ed="R088"/>須見汝自家頭面，此內外俱迷過。</p></cb:div>
<lb n="0900b17" ed="X"/><lb n="0885b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900b1701">阿難言：見是其眼，心知非眼，爲見非義。</p></cb:div>
<lb n="0900b18" ed="X"/><lb n="0885b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900b1801">二、乘違再救。</p><p xml:id="pX11p0900b1806" cb:place="inline">箋云：阿難却救云：我前腑藏文，世
<lb n="0900b19" ed="X"/><lb n="0886a01" ed="R088"/>尊破云：開眼見明，何不見面？今此隨合文中，心知
<lb n="0900b20" ed="X"/><lb n="0886a02" ed="R088"/>不是其眼，世尊因何抑令見面？將心知作眼見，非
<lb n="0900b21" ed="X"/><lb n="0886a03" ed="R088"/>其義。然阿難乃大權之人，無此執。蓋爲凡夫執眼
<lb n="0900b22" ed="X"/><lb n="0886a04" ed="R088"/>能見，故有此救文，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0900001" n="0900001"/>愧得佛破之。</p></cb:div>
<lb n="0900b23" ed="X"/><lb n="0886a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900b2301">佛言：若眼能見，汝在室中門能見不？</p></cb:div>
<lb n="0900b24" ed="X"/><lb n="0886a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900b2401">三、先祛救執。文三：初、抑門能見。</p><p xml:id="pX11p0900b2413" cb:place="inline">箋云：定佗確執
<pb n="0900c" ed="X" xml:id="X11.0271.0900c"/>
<lb n="0900c01" ed="X"/><lb n="0886a07" ed="R088"/>眼能見，破云：汝在屋室之中，門能見不？阿難！若道
<lb n="0900c02" ed="X"/><lb n="0886a08" ed="R088"/>能見，便救得眼能見門。旣不能見，說眼能見義不
<lb n="0900c03" ed="X"/><lb n="0886a09" ed="R088"/>成。緣眼如門，人如心，大意破佗眼不能見，見唯是
<lb n="0900c04" ed="X"/><lb n="0886a10" ed="R088"/>心。</p></cb:div>
<lb n="0900c05" ed="X"/><lb n="0886a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900c0501">則諸<anchor xml:id="nkr_note_add_0900c0501" n="0900c0501"/><anchor xml:id="beg0900c0501" n="0900c0501"/>已<anchor xml:id="end0900c0501"/>死，尙有眼存，應皆見物。</p></cb:div>
<lb n="0900c06" ed="X"/><lb n="0886a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900c0601">次死目邀觀。</p><p xml:id="pX11p0900c0606" cb:place="inline">箋云：人死無心，有眼存在，合皆見
<lb n="0900c07" ed="X"/><lb n="0886a13" ed="R088"/>物，因何不見？我今但道見物。又如何下，破。</p></cb:div>
<lb n="0900c08" ed="X"/><lb n="0886a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900c0801">若見物者，云何名死？</p></cb:div>
<lb n="0900c09" ed="X"/><lb n="0886a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900c0901">後縱觀，非死。</p><p xml:id="pX11p0900c0906" cb:place="inline">箋云：死若見物，則不名死。</p></cb:div>
<lb n="0900c10" ed="X"/><lb n="0886a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900c1001">阿難！又汝覺了，能知之心，若必有體。</p></cb:div>
<lb n="0900c11" ed="X"/><lb n="0886a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900c1101">四、重破有邊。文三：初、總徵。文二：初、立。</p><p xml:id="pX11p0900c1115" cb:place="inline">箋云：若，如
<lb n="0900c12" ed="X"/><lb n="0886a18" ed="R088"/>也。必，定也。言如定是有體。</p></cb:div>
<lb n="0900c13" ed="X"/><lb n="0886b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900c1301">爲復一體？爲有多體？今在汝身，爲復徧體？爲不徧體？</p></cb:div>
<lb n="0900c14" ed="X"/><lb n="0886b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900c1401">後徵。</p><p xml:id="pX11p0900c1403" cb:place="inline">箋云：言一體。又如何下，牒。</p></cb:div>
<lb n="0900c15" ed="X"/><lb n="0886b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900c1501">若一體者，則汝以手挃一肢時，四肢應覺。</p></cb:div>
<lb n="0900c16" ed="X"/><lb n="0886b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900c1601">次、別破。文四：初、破一。文三：初、正破。</p><p xml:id="pX11p0900c1614" cb:place="inline">箋云：若言識
<lb n="0900c17" ed="X"/><lb n="0886b05" ed="R088"/>是一體，卽徧一身，則汝用左一手觸右邊一手，四
<lb n="0900c18" ed="X"/><lb n="0886b06" ed="R088"/>肢須一時覺。若言四肢總覺，便說得一體義成。若
<lb n="0900c19" ed="X"/><lb n="0886b07" ed="R088"/>觸一肢，四肢不覺，便犯餘肢不覺過。四肢，卽兩手、
<lb n="0900c20" ed="X"/><lb n="0886b08" ed="R088"/>兩足也。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0900c2001" n="0900c2001"/><anchor xml:id="beg0900c2001" n="0900c2001"/>但<anchor xml:id="end0900c2001"/>言咸覺。又如何下，牒。</p></cb:div>
<lb n="0900c21" ed="X"/><lb n="0886b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900c2101">若咸覺者，挃應無在。</p></cb:div>
<lb n="0900c22" ed="X"/><lb n="0886b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900c2201">次轉破。</p><p xml:id="pX11p0900c2204" cb:place="inline">箋云：若一時覺，何肢受挃？故挃無在，卽
<lb n="0900c23" ed="X"/><lb n="0886b11" ed="R088"/>犯同知失觸過。今但道挃有處所。又如何下，牒。</p></cb:div>
<lb n="0900c24" ed="X"/><lb n="0886b12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900c2401">若挃有所，則汝一體自不能成。</p></cb:div>
<pb n="0901a" ed="X" xml:id="X11.0271.0901a"/>
<lb n="0901a01" ed="X"/><lb n="0886b13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901a0101">後結破。</p><p xml:id="pX11p0901a0104" cb:place="inline">箋云：若挃有處所，則有分劑，則汝前來
<lb n="0901a02" ed="X"/><lb n="0886b14" ed="R088"/>一體，義又不成。若有處，則<anchor xml:id="nkr_note_orig_0901001" n="0901001"/>經手之時，足又不知，何
<lb n="0901a03" ed="X"/><lb n="0886b15" ed="R088"/>名一體？便犯受挃稱無過，但言多體。又如何下，牒。</p></cb:div>
<lb n="0901a04" ed="X"/><lb n="0886b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901a0401">若多體者，則成多人，何體爲汝？</p></cb:div>
<lb n="0901a05" ed="X"/><lb n="0886b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901a0501">二、破多。</p><p xml:id="pX11p0901a0504" cb:place="inline">箋云：若言識有多體，卽成多人。旣成多
<lb n="0901a06" ed="X"/><lb n="0886b18" ed="R088"/>人，其體乃別，定何身是？汝阿難卽犯一質多心過。
<lb n="0901a07" ed="X"/><lb n="0887a01" ed="R088"/>今但言徧體。又如何下，牒。</p></cb:div>
<lb n="0901a08" ed="X"/><lb n="0887a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901a0801">若徧體者，同前所挃。</p></cb:div>
<lb n="0901a09" ed="X"/><lb n="0887a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901a0901">二，破徧。</p><p xml:id="pX11p0901a0904" cb:place="inline">箋云：若識周徧其體，又同前執一體，但
<lb n="0901a10" ed="X"/><lb n="0887a04" ed="R088"/>道不徧。又如何下，牒。</p></cb:div>
<lb n="0901a11" ed="X"/><lb n="0887a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901a1101">若不徧者，當汝觸頭，亦觸其足，頭有所覺，足應無知。</p></cb:div>
<lb n="0901a12" ed="X"/><lb n="0887a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901a1201">四，破不徧。</p><p xml:id="pX11p0901a1205" cb:place="inline">箋云：若言識體不徧一身，當汝將手
<lb n="0901a13" ed="X"/><lb n="0887a07" ed="R088"/>挃觸其頭，又觸其足，頭須有覺，足合無知，因何頭
<lb n="0901a14" ed="X"/><lb n="0887a08" ed="R088"/>足俱知？此則犯頭足俱知過。</p></cb:div>
<lb n="0901a15" ed="X"/><lb n="0887a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901a1501">今汝不然。</p></cb:div>
<lb n="0901a16" ed="X"/><lb n="0887a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901a1601">後結非。文二：初總責。</p><p xml:id="pX11p0901a1609" cb:place="inline">箋云：說一體多體，徧與不
<lb n="0901a17" ed="X"/><lb n="0887a11" ed="R088"/>徧，俱非。</p></cb:div>
<lb n="0901a18" ed="X"/><lb n="0887a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901a1801">是故應知，隨所合處，心則隨有，無有是處。</p></cb:div>
<lb n="0901a19" ed="X"/><lb n="0887a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901a1901">後結非。</p>
<lb n="0901a20" ed="X"/><lb n="0887a14" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0901a2001">第六，內外兼袪，銛刀劈腦。</p><p xml:id="pX11p0901a2011" cb:place="inline">箋云：阿難前執心在
<lb n="0901a21" ed="X"/><lb n="0887a15" ed="R088"/>隨合中，<anchor xml:id="nkr_note_add_0901a2101" n="0901a2101"/><anchor xml:id="beg0901a2101" n="0901a2101"/>已<anchor xml:id="end0901a2101"/>被世尊破了。又向此中執心在中間，是
<lb n="0901a22" ed="X"/><lb n="0887a16" ed="R088"/>第六識。阿難便執云：如我思惟，內無所見，外不相
<lb n="0901a23" ed="X"/><lb n="0887a17" ed="R088"/>知，在內不成；身心相知，在外非義。今相知故，復內
<lb n="0901a24" ed="X"/><lb n="0887a18" ed="R088"/>無見，當在中間。世尊以有句無句破之，便問阿難
<pb n="0901b" ed="X" xml:id="X11.0271.0901b"/>
<lb n="0901b01" ed="X"/><lb n="0887b01" ed="R088"/>云：汝言中間，中必不迷，非無所在。今汝推中，中何
<lb n="0901b02" ed="X"/><lb n="0887b02" ed="R088"/>爲在？爲復在處？爲當在身？且兩處徵，然後破之。阿
<lb n="0901b03" ed="X"/><lb n="0887b03" ed="R088"/>難言：我若言在身，又有何過？世尊破云：若在身者，
<lb n="0901b04" ed="X"/><lb n="0887b04" ed="R088"/>在邊非中，又轉在中。破云：在中同內，身義不成。阿
<lb n="0901b05" ed="X"/><lb n="0887b05" ed="R088"/>難言：若在處，又如何？破云：若在處者，爲有所表？爲
<lb n="0901b06" ed="X"/><lb n="0887b06" ed="R088"/>無所表？無表同無，表則無定。何以故？如人有表，表
<lb n="0901b07" ed="X"/><lb n="0887b07" ed="R088"/>爲中時，東看則西，南觀成北。表體旣混，心應雜亂，
<lb n="0901b08" ed="X"/><lb n="0887b08" ed="R088"/>處義不成。阿難又救言：我所說中，非此二種，當在
<lb n="0901b09" ed="X"/><lb n="0887b09" ed="R088"/>根塵之中。佛以兼二不兼二破之。上叙破中間竟。</p></cb:div>
<lb n="0901b10" ed="X"/><lb n="0887b10" ed="R088"/>
<lb n="0901b11" ed="X"/><lb n="0887b11" ed="R088"/><cb:juan n="1a" fun="close"><cb:jhead>大佛頂首楞嚴經卷第一上</cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0901b12" ed="X"/><lb n="0887b12" ed="R088"/>
<lb n="0901b13" ed="X"/><lb n="0887b13" ed="R088"/><cb:div type="w"><p xml:id="pX11p0901b1301">經二千四百五十五。箋一萬一千六百一十字。</p>
<lb n="0901b14" ed="X"/><lb n="0887b14" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0901b1401">香溪院住持沙門，在蒙募衆緣一十八人，共開此
<lb n="0901b15" ed="X"/><lb n="0887b15" ed="R088"/>經一卷。</p></cb:div>
<lb n="0901b16" ed="X"/>
<lb n="0901b17" ed="X"/>
<lb n="0901b18" ed="X"/>
<lb n="0901b19" ed="X"/><lb n="0888a01" ed="R088"/><cb:juan n="1b" fun="open"><cb:mulu n="1b" type="卷">第一下</cb:mulu><cb:jhead>大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經
<lb n="0901b20" ed="X"/><lb n="0888a02" ed="R088"/>卷第一<note place="inline">之下</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0901b21" ed="X"/><lb n="0888a03" ed="R088"/><byline cb:type="other">天竺沙門　般剌密帝　譯</byline>
<lb n="0901b22" ed="X"/><lb n="0888a04" ed="R088"/><byline cb:type="other">烏長國沙門　彌伽釋迦　譯語</byline>
<lb n="0901b23" ed="X"/><lb n="0888a05" ed="R088"/><byline cb:type="other">菩薩戒弟子　房融　筆受</byline>
<lb n="0901b24" ed="X"/><lb n="0888a06" ed="R088"/><byline cb:type="other">西京大<name role="" type="person">興福寺</name>沙門　惟慤　科</byline>
<pb n="0901c" ed="X" xml:id="X11.0271.0901c"/>
<lb n="0901c01" ed="X"/><lb n="0888a07" ed="R088"/><byline cb:type="author">皇宋首楞大師　可度　箋</byline>
<lb n="0901c02" ed="X"/><lb n="0888a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901c0201">阿難白佛言：世尊！我亦聞佛與文殊等諸法王子談
<lb n="0901c03" ed="X"/><lb n="0888a09" ed="R088"/>實相時，世尊亦言：心不在內，亦不在外。</p></cb:div>
<lb n="0901c04" ed="X"/><lb n="0888a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901c0401">六，金刀<g ref="#CB07574">𡍩</g>腦□。文四：初，立。文三：初，叙昔聞。</p><p xml:id="pX11p0901c0417" cb:place="inline">箋云：
<lb n="0901c05" ed="X"/><lb n="0888a11" ed="R088"/>言我曾四十五年前大乘漸敎中，亦曾聞佛爲文
<lb n="0901c06" ed="X"/><lb n="0888a12" ed="R088"/>殊等諸菩薩，是觀音、<anchor xml:id="nkr_note_add_0901c0601" n="0901c0601"/><anchor xml:id="beg0901c0601" n="0901c0601"/>普<anchor xml:id="end0901c0601"/>賢諸法王子，紹隆佛日，補
<lb n="0901c07" ed="X"/><lb n="0888a13" ed="R088"/>處稱尊，是佛之子。談，猶說也。說無相不相是眞實
<lb n="0901c08" ed="X"/><lb n="0888a14" ed="R088"/>相之時，世尊亦言心不在外，蓋要顯其眞心周徧
<lb n="0901c09" ed="X"/><lb n="0888a15" ed="R088"/>法界。阿難前來，被佛破却內外，如今知道佛亦曾
<lb n="0901c10" ed="X"/><lb n="0888a16" ed="R088"/>言之。</p></cb:div>
<lb n="0901c11" ed="X"/><lb n="0888a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901c1101">如我思惟，內無所見，外不相知。</p></cb:div>
<lb n="0901c12" ed="X"/><lb n="0888a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901c1201">次審前理。</p><p xml:id="pX11p0901c1205" cb:place="inline">箋云：如我自家心思惟度，內不見心
<lb n="0901c13" ed="X"/><lb n="0888b01" ed="R088"/>肝等，外又不今相知，我今又且相知。</p></cb:div>
<lb n="0901c14" ed="X"/><lb n="0888b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901c1401">內無知故，在內不成；身心相知，在外非義。</p></cb:div>
<lb n="0901c15" ed="X"/><lb n="0888b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901c1501">箋云：義，理也。便自牒云：說在內，義也。不成擧手徵
<lb n="0901c16" ed="X"/><lb n="0888b04" ed="R088"/>心，又有分別。在外，又非理。</p></cb:div>
<lb n="0901c17" ed="X"/><lb n="0888b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901c1701">合相知故。</p></cb:div>
<lb n="0901c18" ed="X"/><lb n="0888b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901c1801">箋云：不合相知，今合相知，此牒不在外，有本作今
<lb n="0901c19" ed="X"/><lb n="0888b07" ed="R088"/>相知亦得。</p></cb:div>
<lb n="0901c20" ed="X"/><lb n="0888b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901c2001">復內無見。</p></cb:div>
<lb n="0901c21" ed="X"/><lb n="0888b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901c2101">箋云：內便□有見，又且無見，牒不在內。</p></cb:div>
<lb n="0901c22" ed="X"/><lb n="0888b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901c2201">當在中間。</p></cb:div>
<lb n="0901c23" ed="X"/><lb n="0888b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901c2301">後陳止處。</p><p xml:id="pX11p0901c2305" cb:place="inline">箋云：含述心居，此計落中，未委計何
<lb n="0901c24" ed="X"/><lb n="0888b12" ed="R088"/>爲中，決定身<anchor xml:id="nkr_note_orig_0901002" n="0901002"/>興處也。</p></cb:div>
<pb n="0902a" ed="X" xml:id="X11.0271.0902a"/>
<lb n="0902a01" ed="X"/><lb n="0888b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902a0101">佛言：汝言中間，中必不迷，非無所在。</p></cb:div>
<lb n="0902a02" ed="X"/><lb n="0888b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902a0201">次，破。文二：初，總徵。文二：初，通徵。</p><p xml:id="pX11p0902a0213" cb:place="inline">箋云：汝，言中間
<lb n="0902a03" ed="X"/><lb n="0888b15" ed="R088"/>汝也。必定不迷，亦須有箇憑仗所在。下徵。</p></cb:div>
<lb n="0902a04" ed="X"/><lb n="0888b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902a0401">今汝推中，中何爲在？</p></cb:div>
<lb n="0902a05" ed="X"/><lb n="0888b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902a0501">復簡問：</p><p xml:id="pX11p0902a0504" cb:place="inline">箋云：今汝，阿難！推尋其中，中何所在？當
<lb n="0902a06" ed="X"/><lb n="0888b18" ed="R088"/>在何處？</p></cb:div>
<lb n="0902a07" ed="X"/><lb n="0889a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902a0701">爲復在處？爲當在身？</p></cb:div>
<lb n="0902a08" ed="X"/><lb n="0889a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902a0801">箋云：爲復在處爲中處，卽五塵處，色、聲、香、味、觸。爲
<lb n="0902a09" ed="X"/><lb n="0889a03" ed="R088"/>復在汝身爲中身，卽眼、耳、鼻、舌、身、意。但道在身又
<lb n="0902a10" ed="X"/><lb n="0889a04" ed="R088"/>如何，下文牒破。</p></cb:div>
<lb n="0902a11" ed="X"/><lb n="0889a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902a1101">若在身者，在邊非中。</p></cb:div>
<lb n="0902a12" ed="X"/><lb n="0889a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902a1201">後別破。文二：初、就身，又二：初、據邊。</p><p xml:id="pX11p0902a1214" cb:place="inline">箋云：東人□
<lb n="0902a13" ed="X"/><lb n="0889a07" ed="R088"/>西人身，各在一邊，何□於中？則犯邊上稱中過，又
<lb n="0902a14" ed="X"/><lb n="0889a08" ed="R088"/>轉計在身裏面爲中，下□便破。</p></cb:div>
<lb n="0902a15" ed="X"/><lb n="0889a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902a1501">在中。同內。</p></cb:div>
<lb n="0902a16" ed="X"/><lb n="0889a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902a1601">後轉內。</p><p xml:id="pX11p0902a1604" cb:place="inline">箋云：若言身中，卽同前執內之文，卽犯
<lb n="0902a17" ed="X"/><lb n="0889a11" ed="R088"/>執內爲中過。但道在處，又如何下文牒？</p></cb:div>
<lb n="0902a18" ed="X"/><lb n="0889a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902a1801">若在處者，爲有所表？爲無所表？</p></cb:div>
<lb n="0902a19" ed="X"/><lb n="0889a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902a1901">後約處。文二：初、雙詰有無。</p><p xml:id="pX11p0902a1911" cb:place="inline">箋云：雙徵云：爲復有
<lb n="0902a20" ed="X"/><lb n="0889a14" ed="R088"/>所表、無所表兩處？問：處則渺漠無邊。夫立一處所
<lb n="0902a21" ed="X"/><lb n="0889a15" ed="R088"/>爲中，須□箇標表。但道無表，又如何下文破？</p></cb:div>
<lb n="0902a22" ed="X"/><lb n="0889a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902a2201">無表同無。</p></cb:div>
<lb n="0902a23" ed="X"/><lb n="0889a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902a2301">後別破。文二：初無。</p><p xml:id="pX11p0902a2308" cb:place="inline">箋云：若言無表，又同無立中
<lb n="0902a24" ed="X"/><lb n="0889a18" ed="R088"/>義不成。夫立中須有箇標表，汝旣無表將何立？中
<pb n="0902b" ed="X" xml:id="X11.0271.0902b"/>
<lb n="0902b01" ed="X"/><lb n="0889b01" ed="R088"/>犯無邊不顯過，但言有表又如何。下牒。</p></cb:div>
<lb n="0902b02" ed="X"/><lb n="0889b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902b0201">表則無定。</p></cb:div>
<lb n="0902b03" ed="X"/><lb n="0889b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902b0301">後有文四：初、彰不定。</p></cb:div>
<lb n="0902b04" ed="X"/><lb n="0889b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902b0401">何以故？</p></cb:div>
<lb n="0902b05" ed="X"/><lb n="0889b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902b0501">二、徵不定由</p></cb:div>
<lb n="0902b06" ed="X"/><lb n="0889b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902b0601">如人以表，表爲中時，東看則西，南觀成北。</p></cb:div>
<lb n="0902b07" ed="X"/><lb n="0889b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902b0701">三、述不定相。</p><p xml:id="pX11p0902b0706" cb:place="inline">箋云：如室中心，將物標表，東人看
<lb n="0902b08" ed="X"/><lb n="0889b08" ed="R088"/>之是西，南人觀之成北。</p></cb:div>
<lb n="0902b09" ed="X"/><lb n="0889b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902b0901">表體旣混，心應雜亂。</p></cb:div>
<lb n="0902b10" ed="X"/><lb n="0889b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902b1001">四擧表</p><p xml:id="pX11p0902b1004" cb:place="inline">箋云：此所表之處旣相混，能表之心則
<lb n="0902b11" ed="X"/><lb n="0889b11" ed="R088"/>雜亂，或在東在西，乃不定也。</p></cb:div>
<lb n="0902b12" ed="X"/><lb n="0889b12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902b1201">阿難言：我所說中非此二種。</p></cb:div>
<lb n="0902b13" ed="X"/><lb n="0889b13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902b1301">三，救。文三：初、斥張虗歒。</p><p xml:id="pX11p0902b1310" cb:place="inline">箋云：阿雜起來爭，世尊
<lb n="0902b14" ed="X"/><lb n="0889b14" ed="R088"/>云：我所說中不是此二種，二種則身邊、處邊也。</p></cb:div>
<lb n="0902b15" ed="X"/><lb n="0889b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902b1501">如世尊言：眼、色爲緣，生於眼識。</p></cb:div>
<lb n="0902b16" ed="X"/><lb n="0889b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902b1601">次確引明談。</p><p xml:id="pX11p0902b1606" cb:place="inline">箋云：佛向法相門中編列，便道眼
<lb n="0902b17" ed="X"/><lb n="0889b17" ed="R088"/>是所依緣，色是牽心緣。眼與色爲緣，是根塵相合，
<lb n="0902b18" ed="X"/><lb n="0889b18" ed="R088"/>然後生得眼識。識是了別緣，旣有根塵，便有識心，
<lb n="0902b19" ed="X"/><lb n="0890a01" ed="R088"/>三種和合，方成見分。</p></cb:div>
<lb n="0902b20" ed="X"/><lb n="0890a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902b2001">眼有分別，色塵無知，識生其中，則爲心在。</p></cb:div>
<lb n="0902b21" ed="X"/><lb n="0890a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902b2101">後指中心在。</p><p xml:id="pX11p0902b2106" cb:place="inline">箋云：眼有分別，是眼有情。色塵無
<lb n="0902b22" ed="X"/><lb n="0890a04" ed="R088"/>知，是色無情。此識心生在此根塵之中，乃爲我心
<lb n="0902b23" ed="X"/><lb n="0890a05" ed="R088"/>之所在。下再破根境文。</p></cb:div>
<lb n="0902b24" ed="X"/><lb n="0890a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902b2401">佛言：汝心若在根塵之中，此之心體爲復兼二？爲不
<pb n="0902c" ed="X" xml:id="X11.0271.0902c"/>
<lb n="0902c01" ed="X"/><lb n="0890a07" ed="R088"/>兼二？</p></cb:div>
<lb n="0902c02" ed="X"/><lb n="0890a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902c0201">四、再破。文二：初、雙徵。</p><p xml:id="pX11p0902c0209" cb:place="inline">箋云：汝心若在根塵之中，
<lb n="0902c03" ed="X"/><lb n="0890a09" ed="R088"/>此牒佗前來計，便徵云：此之心體，爲復兼根兼境？
<lb n="0902c04" ed="X"/><lb n="0890a10" ed="R088"/>爲復不兼根境？言兼二。又如何下，牒。</p></cb:div>
<lb n="0902c05" ed="X"/><lb n="0890a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902c0501">若兼二者，物體雜亂。</p></cb:div>
<lb n="0902c06" ed="X"/><lb n="0890a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902c0601">後別破。文三：初、破兼。</p><p xml:id="pX11p0902c0609" cb:place="inline">箋云：若兼二者，定牒破云
<lb n="0902c07" ed="X"/><lb n="0890a13" ed="R088"/>物體雜亂。物是根與塵，根在內，何故也稱物？然根
<lb n="0902c08" ed="X"/><lb n="0890a14" ed="R088"/>是無記，亦同物體。是識雜亂者，識與根、塵相雜亂，
<lb n="0902c09" ed="X"/><lb n="0890a15" ed="R088"/>便犯體同物雜過。</p></cb:div>
<lb n="0902c10" ed="X"/><lb n="0890a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902c1001">物非體知。</p></cb:div>
<lb n="0902c11" ed="X"/><lb n="0890a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902c1101">箋云：物是根塵則無知，體是識乃有知，便犯類物
<lb n="0902c12" ed="X"/><lb n="0890a18" ed="R088"/>無知過。</p></cb:div>
<lb n="0902c13" ed="X"/><lb n="0890b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902c1301">成敵兩立。云何爲中，兼二不成？</p></cb:div>
<lb n="0902c14" ed="X"/><lb n="0890b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902c1401">箋云：敵，對也。一半屬根，一半屬塵，故兩立也。旣半
<lb n="0902c15" ed="X"/><lb n="0890b03" ed="R088"/>在根塵，卽成邊中義，不成兼二，不得犯一體雙立
<lb n="0902c16" ed="X"/><lb n="0890b04" ed="R088"/>過。</p></cb:div>
<lb n="0902c17" ed="X"/><lb n="0890b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902c1701">非知不知。</p></cb:div>
<lb n="0902c18" ed="X"/><lb n="0890b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902c1801">次破不兼。</p><p xml:id="pX11p0902c1805" cb:place="inline">箋云：此中文少一句，合云若不兼者，
<lb n="0902c19" ed="X"/><lb n="0890b07" ed="R088"/>非知不知識，亦不兼根，亦不兼塵。旣不兼根境，亦
<lb n="0902c20" ed="X"/><lb n="0890b08" ed="R088"/>不知根境，故云非知則非知根，不知則不知境。</p></cb:div>
<lb n="0902c21" ed="X"/><lb n="0890b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902c2101">卽無體性，中何爲相？</p></cb:div>
<lb n="0902c22" ed="X"/><lb n="0890b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902c2201">箋云：言旣不知根境，卽無識之體性。旣無識目，何
<lb n="0902c23" ed="X"/><lb n="0890b11" ed="R088"/>爲中卽犯非兼失體過？此文下亦少一句，應云不
<lb n="0902c24" ed="X"/><lb n="0890b12" ed="R088"/>兼不成。</p></cb:div>
<pb n="0903a" ed="X" xml:id="X11.0271.0903a"/>
<lb n="0903a01" ed="X"/><lb n="0890b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903a0101">是故應知當在中間，無有是處。</p></cb:div>
<lb n="0903a02" ed="X"/><lb n="0890b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903a0201">後結破。</p><p xml:id="pX11p0903a0204" cb:place="inline">箋云：言在根塵中間，無有是處。</p>
<lb n="0903a03" ed="X"/><lb n="0890b15" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0903a0301">第七，後徵無著，若療枯骸。</p><p xml:id="pX11p0903a0311" cb:place="inline">箋云：阿難前來執心
<lb n="0903a04" ed="X"/><lb n="0890b16" ed="R088"/>在中間，被世尊破盡。又向此□一向執□□□□
<lb n="0903a05" ed="X"/><lb n="0890b17" ed="R088"/>死人。世尊破時，如<name role="" type="person">扁鵲</name>針得□人再活。執云：□□
<lb n="0903a06" ed="X"/><lb n="0890b18" ed="R088"/>無著，名之爲心。則我無著，名爲心不？阿難執心無
<lb n="0903a07" ed="X"/><lb n="0891a01" ed="R088"/>著，世尊破，唯從境遣。便徵云：汝言覺了分別心性
<lb n="0903a08" ed="X"/><lb n="0891a02" ed="R088"/>俱無在者，世間虗空，氷陸飛行，諸所物象，名爲一
<lb n="0903a09" ed="X"/><lb n="0891a03" ed="R088"/>切。汝不著者，爲在？爲無？雙徵。阿難云：有不著者，不
<lb n="0903a10" ed="X"/><lb n="0891a04" ed="R088"/>可名無。破有<anchor xml:id="nkr_note_add_0903a1001" n="0903a1001"/><anchor xml:id="beg0903a1001" n="0903a1001"/>已<anchor xml:id="end0903a1001"/>盡，然後雙破有、無。云：無相則無，非
<lb n="0903a11" ed="X"/><lb n="0891a05" ed="R088"/>無則相，相有則在，云何無著？後總破，則可知。故疏
<lb n="0903a12" ed="X"/><lb n="0891a06" ed="R088"/>主云：前以和思破盡，想念無容，爰申無著之心，以
<lb n="0903a13" ed="X"/><lb n="0891a07" ed="R088"/>顯離緣之體。比文是中義殘，旣破却中，是有必落
<lb n="0903a14" ed="X"/><lb n="0891a08" ed="R088"/>無，故有此文。上叙破無著竟。</p></cb:div>
<lb n="0903a15" ed="X"/><lb n="0891a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903a1501">阿難白佛言：世尊！我昔見佛與<name role="" type="person">大目連</name>、須菩提、富樓
<lb n="0903a16" ed="X"/><lb n="0891a10" ed="R088"/>那、舍利弗四大弟子共轉法輪，常言：覺知分別心性，
<lb n="0903a17" ed="X"/><lb n="0891a11" ed="R088"/>旣不在內，亦不在外，不在中間，俱無所在，一切無著，
<lb n="0903a18" ed="X"/><lb n="0891a12" ed="R088"/>名之爲心。</p></cb:div>
<lb n="0903a19" ed="X"/><lb n="0891a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903a1901">□針骸補助徵。文二。初立。</p><p xml:id="pX11p0903a1911" cb:place="inline">箋云：轉則轉邪歸正。
<lb n="0903a20" ed="X"/><lb n="0891a14" ed="R088"/>輪者，不定義。摧，碾義。常言能覺能知。第六、識心旣
<lb n="0903a21" ed="X"/><lb n="0891a15" ed="R088"/>不在內、外、中間，謂阿難前被佛破却內、外、中了，今
<lb n="0903a22" ed="X"/><lb n="0891a16" ed="R088"/>却言不在內、外、中間。一切無著，佛說無著，乃眞無
<lb n="0903a23" ed="X"/><lb n="0891a17" ed="R088"/>著之性，周徧法界，不著一切處，不離一切處也。</p></cb:div>
<lb n="0903a24" ed="X"/><lb n="0891a18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903a2401">則我無著，名爲心不？</p></cb:div>
<pb n="0903b" ed="X" xml:id="X11.0271.0903b"/>
<lb n="0903b01" ed="X"/><lb n="0891b01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903b0101">箋云：阿難執我能緣心，不著前境，問佛爲心不爲
<lb n="0903b02" ed="X"/><lb n="0891b02" ed="R088"/>心。</p></cb:div>
<lb n="0903b03" ed="X"/><lb n="0891b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903b0301">佛吿阿難：汝言覺知分別心性俱無在者。</p></cb:div>
<lb n="0903b04" ed="X"/><lb n="0891b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903b0401">後破。文三：初、牒計雙徵。文三：初、牒計。</p><p xml:id="pX11p0903b0415" cb:place="inline">箋云：此是
<lb n="0903b05" ed="X"/><lb n="0891b05" ed="R088"/>牒計，下立境破之。</p></cb:div>
<lb n="0903b06" ed="X"/><lb n="0891b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903b0601">世間虗空，水陸飛行，諸所物象，名爲一切。</p></cb:div>
<lb n="0903b07" ed="X"/><lb n="0891b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903b0701">次顯象。</p><p xml:id="pX11p0903b0704" cb:place="inline">箋云：虗空則所依，水通河海，陸括平居，
<lb n="0903b08" ed="X"/><lb n="0891b08" ed="R088"/>飛乃飛禽，行唯步類，此是能依有情。物是水陸等
<lb n="0903b09" ed="X"/><lb n="0891b09" ed="R088"/>象，則一切草木等名爲一切，是立境然後便破。</p></cb:div>
<lb n="0903b10" ed="X"/><lb n="0891b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903b1001">汝不著者，爲在爲無？</p></cb:div>
<lb n="0903b11" ed="X"/><lb n="0891b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903b1101">後總徵。</p><p xml:id="pX11p0903b1104" cb:place="inline">箋云：汝言不著前境者，爲有心在？爲無
<lb n="0903b12" ed="X"/><lb n="0891b12" ed="R088"/>心在？意間問：有心言不著，無心言不著。</p></cb:div>
<lb n="0903b13" ed="X"/><lb n="0891b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903b1301">無則同於龜毛兔角，云何不著？</p></cb:div>
<lb n="0903b14" ed="X"/><lb n="0891b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903b1401">次，有無彰覈。文三：初，覈無。</p><p xml:id="pX11p0903b1411" cb:place="inline">箋云：龜毛兔角，五無
<lb n="0903b15" ed="X"/><lb n="0891b15" ed="R088"/>之中是畢竟無，無心將何不著？有心方說無著，下
<lb n="0903b16" ed="X"/><lb n="0891b16" ed="R088"/>文彰有又破。</p></cb:div>
<lb n="0903b17" ed="X"/><lb n="0891b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903b1701">有不著者，不可名無。</p></cb:div>
<lb n="0903b18" ed="X"/><lb n="0891b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903b1801">次彰有。</p><p xml:id="pX11p0903b1804" cb:place="inline">箋云：分明有不著心，不可名無犯，隱有
<lb n="0903b19" ed="X"/><lb n="0892a01" ed="R088"/>納無過。</p></cb:div>
<lb n="0903b20" ed="X"/><lb n="0892a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903b2001">無相則無。</p></cb:div>
<lb n="0903b21" ed="X"/><lb n="0892a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903b2101">後雙詰偏呵。</p><p xml:id="pX11p0903b2106" cb:place="inline">箋云：若是實相之相，如空體無。</p></cb:div>
<lb n="0903b22" ed="X"/><lb n="0892a04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903b2201">非無則相。</p></cb:div>
<lb n="0903b23" ed="X"/><lb n="0892a05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903b2301">箋云：非始太虗之無，必有實相之相。</p></cb:div>
<lb n="0903b24" ed="X"/><lb n="0892a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903b2401">相有則在。</p></cb:div>
<pb n="0903c" ed="X" xml:id="X11.0271.0903c"/>
<lb n="0903c01" ed="X"/><lb n="0892a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903c0101">箋云：指實性不亡也。</p></cb:div>
<lb n="0903c02" ed="X"/><lb n="0892a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903c0201">云何無著？</p></cb:div>
<lb n="0903c03" ed="X"/><lb n="0892a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903c0301">箋云：顯破無執。</p></cb:div>
<lb n="0903c04" ed="X"/><lb n="0892a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903c0401">是故應知，一切無著名覺知心，無有是處。</p></cb:div>
<lb n="0903c05" ed="X"/><lb n="0892a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903c0501">後結破。</p>
<lb n="0903c06" ed="X"/><lb n="0892a12" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0903c0601">第八，黃河淸濁指。</p><p xml:id="pX11p0903c0608" cb:place="inline">箋云：阿難前來執心無著，<anchor xml:id="nkr_note_add_0903c0601" n="0903c0601"/><anchor xml:id="beg0903c0601" n="0903c0601"/>已<anchor xml:id="end0903c0601"/>
<lb n="0903c07" ed="X"/><lb n="0892a13" ed="R088"/>被世尊破盡無餘，所以與諸大衆一時作禮，請云：
<lb n="0903c08" ed="X"/><lb n="0892a14" ed="R088"/>我等皆由不知眞際所詣，唯願世尊大慈哀慜，開
<lb n="0903c09" ed="X"/><lb n="0892a15" ed="R088"/>示我等奢摩佗路。於是世尊旣受阿難請，遂乃從
<lb n="0903c10" ed="X"/><lb n="0892a16" ed="R088"/>其面門放光，表談了義。經云：爾時世尊從其面門
<lb n="0903c11" ed="X"/><lb n="0892a17" ed="R088"/>放種種光，其光晃耀如百千日，普佛世界六種震
<lb n="0903c12" ed="X"/><lb n="0892a18" ed="R088"/>動，乃至皆住本國，合掌承聽。問：放光動地，意是於
<lb n="0903c13" ed="X"/><lb n="0892b01" ed="R088"/>何？答：故疏云：夫談妙法，必縱神光，意顯難思，並召
<lb n="0903c14" ed="X"/><lb n="0892b02" ed="R088"/>遠方之衆。所以世尊便向此中爲阿難說二種根
<lb n="0903c15" ed="X"/><lb n="0892b03" ed="R088"/>本。經云：阿難！一者、無始生死根本，則汝今者與諸
<lb n="0903c16" ed="X"/><lb n="0892b04" ed="R088"/>衆生用攀緣心爲自性者，此妄也。二者、無始菩提、
<lb n="0903c17" ed="X"/><lb n="0892b05" ed="R088"/>涅槃元淸淨體，則汝今者識情元明，能生諸緣，緣
<lb n="0903c18" ed="X"/><lb n="0892b06" ed="R088"/>所遺者，此眞也。乃至而不自覺，枉入諸趣。上叙黃
<lb n="0903c19" ed="X"/><lb n="0892b07" ed="R088"/>河淸濁指竟。</p></cb:div>
<lb n="0903c20" ed="X"/><lb n="0892b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903c2001">爾時，阿難在大衆中卽從座起，偏袒右肩右膝著地，
<lb n="0903c21" ed="X"/><lb n="0892b09" ed="R088"/>合掌恭敬而白佛言：</p></cb:div>
<lb n="0903c22" ed="X"/><lb n="0892b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903c2201">八、黃河淸濁。指文三：初、申迷請。指文三：初、述恃迷
<lb n="0903c23" ed="X"/><lb n="0892b11" ed="R088"/>源。</p><p xml:id="pX11p0903c2302" cb:place="inline">箋云：爾時，卽聽法之時。有問，則從座而起。右
<lb n="0903c24" ed="X"/><lb n="0892b12" ed="R088"/>肩、右膝，但表順義。外道袒左，表逆。合掌，表師資合
<pb n="0904a" ed="X" xml:id="X11.0271.0904a"/>
<lb n="0904a01" ed="X"/><lb n="0892b13" ed="R088"/>理。智合身業，恭敬而仍也。自謂咨白，陳其辭句，口
<lb n="0904a02" ed="X"/><lb n="0892b14" ed="R088"/>業恭敬。其中攝取意業，乃三業恭敬也。</p></cb:div>
<lb n="0904a03" ed="X"/><lb n="0892b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904a0301">我是如來最小之弟，蒙佛慈愛，雖今出家，猶恃憍憐。</p></cb:div>
<lb n="0904a04" ed="X"/><lb n="0892b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904a0401">箋云：猶，尙也。恃，倚也。佛之堂弟，棠棣之花，有其倫
<lb n="0904a05" ed="X"/><lb n="0892b17" ed="R088"/>次。蒙佛慈悲愛念，雖今爲箇僧相，圓頂方袍，尙自
<lb n="0904a06" ed="X"/><lb n="0892b18" ed="R088"/>倚賴世尊憍憐憫念於我。</p></cb:div>
<lb n="0904a07" ed="X"/><lb n="0893a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904a0701">所以多聞，未得無漏。</p></cb:div>
<lb n="0904a08" ed="X"/><lb n="0893a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904a0801">箋云：阿難住持三世諸佛言敎，不遺半字，如水灌
<lb n="0904a09" ed="X"/><lb n="0893a03" ed="R088"/>缾，不漏遺滴，未得無有漏等諸漏。是須陀洹人雖
<lb n="0904a10" ed="X"/><lb n="0893a04" ed="R088"/>明生空，但能斷見道中八十八使分別煩惱，故有
<lb n="0904a11" ed="X"/><lb n="0893a05" ed="R088"/>修道中俱生煩惱未忘。</p></cb:div>
<lb n="0904a12" ed="X"/><lb n="0893a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904a1201">不能折伏，娑毗羅呪，爲彼所轉，溺於淫舍。</p></cb:div>
<lb n="0904a13" ed="X"/><lb n="0893a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904a1301">箋云：爲，被也。自家不能折挫制伏邪法，被彼幻術
<lb n="0904a14" ed="X"/><lb n="0893a08" ed="R088"/>所轉，自不能轉於幻術，飄落敗風之空，如人沒溺
<lb n="0904a15" ed="X"/><lb n="0893a09" ed="R088"/>於水，幾亡性命。</p></cb:div>
<lb n="0904a16" ed="X"/><lb n="0893a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904a1601">當由不知眞際所詣。</p></cb:div>
<lb n="0904a17" ed="X"/><lb n="0893a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904a1701">箋云：詣，到也。是法界大定眞實理際所到之處，下
<lb n="0904a18" ed="X"/><lb n="0893a12" ed="R088"/>文便請。</p></cb:div>
<lb n="0904a19" ed="X"/><lb n="0893a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904a1901">唯願世尊大慈哀愍，開示我等奢摩佗路。</p></cb:div>
<lb n="0904a20" ed="X"/><lb n="0893a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904a2001">次請開眞路</p><p xml:id="pX11p0904a2006" cb:place="inline">箋云：唯願希欲義，佛有無緣之慈，
<lb n="0904a21" ed="X"/><lb n="0893a15" ed="R088"/>慈能與樂，哀憐憫念，開通指示於我阿難等之三
<lb n="0904a22" ed="X"/><lb n="0893a16" ed="R088"/>十六類大衆。路則□乘聖人遊履之處也。</p></cb:div>
<lb n="0904a23" ed="X"/><lb n="0893a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904a2301">令諸闡提，隳彌戾車。</p></cb:div>
<lb n="0904a24" ed="X"/><lb n="0893a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904a2401">箋云：闡提，是一切闡底迦。無信根者，不信大乘。隳，
<pb n="0904b" ed="X" xml:id="X11.0271.0904b"/>
<lb n="0904b01" ed="X"/><lb n="0893b01" ed="R088"/>破也。梵語彌戾車，華言惡見，是無種性者。設爾，勤
<lb n="0904b02" ed="X"/><lb n="0893b02" ed="R088"/>如精進，但以人天有漏，無大乘種，是外道異名。</p></cb:div>
<lb n="0904b03" ed="X"/><lb n="0893b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904b0301">作是語<anchor xml:id="nkr_note_add_0904b0301" n="0904b0301"/><anchor xml:id="beg0904b0301" n="0904b0301"/>已<anchor xml:id="end0904b0301"/>，五體投地，及諸大衆傾渴翹佇，欽聞示誨。</p></cb:div>
<lb n="0904b04" ed="X"/><lb n="0893b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904b0401">後申儀待旨。</p><p xml:id="pX11p0904b0406" cb:place="inline">箋云：兩手兩足及頂輪投于地上，
<lb n="0904b05" ed="X"/><lb n="0893b05" ed="R088"/>表淸淨殷重故。及諸大衆傾心渴切，翹勤佇待欽
<lb n="0904b06" ed="X"/><lb n="0893b06" ed="R088"/>奉，耳聆世尊指示敎誨。</p></cb:div>
<lb n="0904b07" ed="X"/><lb n="0893b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904b0701">爾時，世尊從其面門放種種光。</p></cb:div>
<lb n="0904b08" ed="X"/><lb n="0893b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904b0801">次合刹騰輝丈七。初則光流面戶。</p><p xml:id="pX11p0904b0814" cb:place="inline">箋云：當阿難
<lb n="0904b09" ed="X"/><lb n="0893b09" ed="R088"/>請演之時，從口放光，表談了義。光有多般，非其一
<lb n="0904b10" ed="X"/><lb n="0893b10" ed="R088"/>種。</p></cb:div>
<lb n="0904b11" ed="X"/><lb n="0893b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904b1101">其光晃耀。</p></cb:div>
<lb n="0904b12" ed="X"/><lb n="0893b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904b1201">次陳雜色分輝。</p><p xml:id="pX11p0904b1207" cb:place="inline">箋云：其者，屬下之辭。所放之光，
<lb n="0904b13" ed="X"/><lb n="0893b13" ed="R088"/>炳煥晃耀也。</p></cb:div>
<lb n="0904b14" ed="X"/><lb n="0893b14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904b1401">如百千日。</p></cb:div>
<lb n="0904b15" ed="X"/><lb n="0893b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904b1501">三、比億日齊明。</p><p xml:id="pX11p0904b1507" cb:place="inline">箋云：□先似百千箇日頭，百千
<lb n="0904b16" ed="X"/><lb n="0893b16" ed="R088"/>億之數，乃十萬也。</p></cb:div>
<lb n="0904b17" ed="X"/><lb n="0893b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904b1701">普佛世界，六種震動。</p></cb:div>
<lb n="0904b18" ed="X"/><lb n="0893b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904b1801">四、述震搖群刹</p><p xml:id="pX11p0904b1807" cb:place="inline">箋云：六種則東湧西沒，西湧東
<lb n="0904b19" ed="X"/><lb n="0894a01" ed="R088"/>沒，南湧北沒，北湧南沒，中湧邊沒，邊湧中沒。</p></cb:div>
<lb n="0904b20" ed="X"/><lb n="0894a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904b2001">如是十方，微塵國土，一時開現。</p></cb:div>
<lb n="0904b21" ed="X"/><lb n="0894a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904b2101">五、表微塵土現。</p><p xml:id="pX11p0904b2107" cb:place="inline">箋云：一切衆生偏見，言此土丘
<lb n="0904b22" ed="X"/><lb n="0894a04" ed="R088"/>淩坑坎不淨，諸佛世界便乃淸淨，有分劑之心。作
<lb n="0904b23" ed="X"/><lb n="0894a05" ed="R088"/>如是執，所以世尊合十方國刹爲一箇法性淨土，
<lb n="0904b24" ed="X"/><lb n="0894a06" ed="R088"/>表除分劑之心。一時開通顯現，表此敎開顯而說，
<pb n="0904c" ed="X" xml:id="X11.0271.0904c"/>
<lb n="0904c01" ed="X"/><lb n="0894a07" ed="R088"/>不同四十五年前覆相等敎。</p></cb:div>
<lb n="0904c02" ed="X"/><lb n="0894a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904c0201">佛之威神，令諸世界，合成一界。</p></cb:div>
<lb n="0904c03" ed="X"/><lb n="0894a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904c0301">六、彰合界圓通。</p><p xml:id="pX11p0904c0307" cb:place="inline">箋云：表無分劑之心，令諸世界
<lb n="0904c04" ed="X"/><lb n="0894a10" ed="R088"/>擧其多數。如佛說淨名經，五百長者献五百寶蓋，
<lb n="0904c05" ed="X"/><lb n="0894a11" ed="R088"/>佛之威神合成一蓋，亦是表無分劑心也。</p></cb:div>
<lb n="0904c06" ed="X"/><lb n="0894a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904c0601">其世界中所有一切諸大菩薩，皆住本國合掌承聽。</p></cb:div>
<lb n="0904c07" ed="X"/><lb n="0894a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904c0701">七明遠聖端居，遙聽妙音。</p><p xml:id="pX11p0904c0711" cb:place="inline">箋云：皆，咸也。指前世
<lb n="0904c08" ed="X"/><lb n="0894a14" ed="R088"/>界之中，所有一切法界內，大心有情，總入地聖人，
<lb n="0904c09" ed="X"/><lb n="0894a15" ed="R088"/>非地前諸小菩薩，咸住自家所居之土，合掌承受，
<lb n="0904c10" ed="X"/><lb n="0894a16" ed="R088"/>聽覧我佛無漏之音。表無去來義。放光云：法無去
<lb n="0904c11" ed="X"/><lb n="0894a17" ed="R088"/>來，無動轉故。</p></cb:div>
<lb n="0904c12" ed="X"/><lb n="0894a18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904c1201">佛吿阿難：一切衆生從無始來種種顚倒，業種自然
<lb n="0904c13" ed="X"/><lb n="0894b01" ed="R088"/>如惡叉聚。</p></cb:div>
<lb n="0904c14" ed="X"/><lb n="0894b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904c1401">後、雙標本派。文二：初、總述迷源。文四：初、歎妄習俱
<lb n="0904c15" ed="X"/><lb n="0894b03" ed="R088"/>生。</p><p xml:id="pX11p0904c1502" cb:place="inline">箋云：一切，總指法界內迷眞背覺底有情，從
<lb n="0904c16" ed="X"/><lb n="0894b04" ed="R088"/>無始無初，一念違如，覺勞相現<anchor xml:id="nkr_note_add_0904c1601" n="0904c1601"/><anchor xml:id="beg0904c1601" n="0904c1601"/>已<anchor xml:id="end0904c1601"/>來。種種者，言其
<lb n="0904c17" ed="X"/><lb n="0894b05" ed="R088"/>不一故。顚倒者，頂墮義。惡業種子，自然而然，不由
<lb n="0904c18" ed="X"/><lb n="0894b06" ed="R088"/>佗敎。自家造惡業等，然後飄沈三塗，喩惡叉聚。西
<lb n="0904c19" ed="X"/><lb n="0894b07" ed="R088"/>土，樹子名。此方無五不飜，中時體不飜，五箇作一
<lb n="0904c20" ed="X"/><lb n="0894b08" ed="R088"/>蒂生。無孤立者，將表心王、心所及所緣法同時起
<lb n="0904c21" ed="X"/><lb n="0894b09" ed="R088"/>故，不相捨離。</p></cb:div>
<lb n="0904c22" ed="X"/><lb n="0894b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904c2201">諸修行人，不能得成，無上菩提。</p></cb:div>
<lb n="0904c23" ed="X"/><lb n="0894b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904c2301">次述修人謬證。文四：初總戲佛果。</p><p xml:id="pX11p0904c2314" cb:place="inline">箋云：指一切
<lb n="0904c24" ed="X"/><lb n="0894b12" ed="R088"/>修行行人不能得成無上菩提是有爲果，其中含
<pb n="0905a" ed="X" xml:id="X11.0271.0905a"/>
<lb n="0905a01" ed="X"/><lb n="0894b13" ed="R088"/>取涅槃是無爲果，則果位中有爲、無爲二轉依果。
<lb n="0905a02" ed="X"/><lb n="0894b14" ed="R088"/>涅槃是顯德，似天上一輪月，皎潔分明，一乍被雲
<lb n="0905a03" ed="X"/><lb n="0894b15" ed="R088"/>籠，不得□現，但雲盡，自然顯得本來月體。法上一
<lb n="0905a04" ed="X"/><lb n="0894b16" ed="R088"/>切衆生涅槃之體，本來淸淨，被煩惱、所知二障障
<lb n="0905a05" ed="X"/><lb n="0894b17" ed="R088"/>之，不得顯現。如今但無煩惱、所知二障，自然顯得
<lb n="0905a06" ed="X"/><lb n="0894b18" ed="R088"/>本來涅槃之體也。</p></cb:div>
<lb n="0905a07" ed="X"/><lb n="0895a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905a0701">乃至別成聲聞、緣覺。</p></cb:div>
<lb n="0905a08" ed="X"/><lb n="0895a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905a0801">二，述劣證二乘。</p><p xml:id="pX11p0905a0807" cb:place="inline">箋云：旣不能成無上菩提，又如
<lb n="0905a09" ed="X"/><lb n="0895a03" ed="R088"/>何乃至超越中間，別成聲聞緣覺？謂聲聞人言：佛
<lb n="0905a10" ed="X"/><lb n="0895a04" ed="R088"/>道長遠，久受勤苦，乃可得成。我今<anchor xml:id="nkr_note_add_0905a1001" n="0905a1001"/><anchor xml:id="beg0905a1001" n="0905a1001"/>但<anchor xml:id="end0905a1001"/>趣箇生空涅
<lb n="0905a11" ed="X"/><lb n="0895a05" ed="R088"/>槃，且止化城三百由旬，求少安樂，未到寶所。法華
<lb n="0905a12" ed="X"/><lb n="0895a06" ed="R088"/>云眇目矬陋無威德者是也。</p></cb:div>
<lb n="0905a13" ed="X"/><lb n="0895a07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905a1301">及成外道。</p></cb:div>
<lb n="0905a14" ed="X"/><lb n="0895a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905a1401">三明九十五徒</p><p xml:id="pX11p0905a1407" cb:place="inline">箋云：向三乘敎外修行，心外取
<lb n="0905a15" ed="X"/><lb n="0895a09" ed="R088"/>法，不以聖敎無繩墨，不以明師作指南。</p></cb:div>
<lb n="0905a16" ed="X"/><lb n="0895a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905a1601">諸天魔王，及魔眷屬。</p></cb:div>
<lb n="0905a17" ed="X"/><lb n="0895a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905a1701">四，簡諸天魔眷。</p><p xml:id="pX11p0905a1707" cb:place="inline">箋云：色界、無色界等天，無色界
<lb n="0905a18" ed="X"/><lb n="0895a12" ed="R088"/>以四蘊成身，無色蘊空。欲界諸魔王幷魔民、魔女
<lb n="0905a19" ed="X"/><lb n="0895a13" ed="R088"/>等，梵云魔羅，華言殺者，殺修行行人慧命。何故而
<lb n="0905a20" ed="X"/><lb n="0895a14" ed="R088"/>成此諸類耶？下答。</p></cb:div>
<lb n="0905a21" ed="X"/><lb n="0895a15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905a2101">皆由不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0905001" n="0905001"/>如二種根本。</p></cb:div>
<lb n="0905a22" ed="X"/><lb n="0895a16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905a2201">三、總指迷眞。</p><p xml:id="pX11p0905a2206" cb:place="inline">箋云：不知，不悟也。根本出生義二
<lb n="0905a23" ed="X"/><lb n="0895a17" ed="R088"/>種者，眞根本、妄根本也。若也起始覺淨智，覺此妄
<lb n="0905a24" ed="X"/><lb n="0895a18" ed="R088"/>根本無明，然後反本還源，背塵合覺，直至無上菩
<pb n="0905b" ed="X" xml:id="X11.0271.0905b"/>
<lb n="0905b01" ed="X"/><lb n="0895b01" ed="R088"/>提。若也不能起智合理，背體外求，棄本逐末，流浪
<lb n="0905b02" ed="X"/><lb n="0895b02" ed="R088"/>三界。此等但入輪迴際，不能入佛海。妄根本，卽癡
<lb n="0905b03" ed="X"/><lb n="0895b03" ed="R088"/>之一法也。</p></cb:div>
<lb n="0905b04" ed="X"/><lb n="0895b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905b0401">錯亂修習。</p></cb:div>
<lb n="0905b05" ed="X"/><lb n="0895b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905b0501">箋云：錯將生死妄心，求佛菩提涅槃之果。亂者，將
<lb n="0905b06" ed="X"/><lb n="0895b06" ed="R088"/>妄混眞，亦是飾妄爲眞。修是能修，習是所習。下說
<lb n="0905b07" ed="X"/><lb n="0895b07" ed="R088"/>喩。</p></cb:div>
<lb n="0905b08" ed="X"/><lb n="0895b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905b0801">猶如煑砂，欲成嘉饌，縱經塵劫，終不能得。</p></cb:div>
<lb n="0905b09" ed="X"/><lb n="0895b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905b0901">四，擧錯喩難成。</p><p xml:id="pX11p0905b0907" cb:place="inline">箋云：砂非米，妄非眞。煑砂爲饌，
<lb n="0905b10" ed="X"/><lb n="0895b10" ed="R088"/>縱經塵劫，秪名熱砂。若以妄爲眞，縱經塵劫，但入
<lb n="0905b11" ed="X"/><lb n="0895b11" ed="R088"/>輪迴際，不能入佛海。故圓覺云：未出輪迴而辯圓
<lb n="0905b12" ed="X"/><lb n="0895b12" ed="R088"/>覺，彼圓覺性卽同流轉。下文云：得圓明覺無生滅
<lb n="0905b13" ed="X"/><lb n="0895b13" ed="R088"/>心，然後圓成果地修證。</p></cb:div>
<lb n="0905b14" ed="X"/><lb n="0895b14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905b1401">云何二種？</p></cb:div>
<lb n="0905b15" ed="X"/><lb n="0895b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905b1501">後別陳雙本。文四：初總徵雙體。</p><p xml:id="pX11p0905b1513" cb:place="inline">箋云：前來云皆
<lb n="0905b16" ed="X"/><lb n="0895b16" ed="R088"/>由不知二種，此中徵起。云何名二種？</p></cb:div>
<lb n="0905b17" ed="X"/><lb n="0895b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905b1701">阿難！一者、無始生死根本。</p></cb:div>
<lb n="0905b18" ed="X"/><lb n="0895b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905b1801">次先叙迷源。</p><p xml:id="pX11p0905b1806" cb:place="inline">箋云：生死根本，則根本無明，名不
<lb n="0905b19" ed="X"/><lb n="0896a01" ed="R088"/>覺塵沙煩惱。最初因此根本無明，是生死根本也。</p></cb:div>
<lb n="0905b20" ed="X"/><lb n="0896a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905b2001">則汝今者，與諸衆生，用攀緣心，爲自性者。</p></cb:div>
<lb n="0905b21" ed="X"/><lb n="0896a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905b2101">箋云：汝□阿難，八識俱有攀緣，用此攀緣虗妄之
<lb n="0905b22" ed="X"/><lb n="0896a04" ed="R088"/>心，爲自家本眞之性。此標妄。</p></cb:div>
<lb n="0905b23" ed="X"/><lb n="0896a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905b2301">二者、無始菩提涅槃。</p></cb:div>
<lb n="0905b24" ed="X"/><lb n="0896a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905b2401">三尅指眞心。</p><p xml:id="pX11p0905b2406" cb:place="inline">箋云：菩提是有爲果，轉染得淨。是
<pb n="0905c" ed="X" xml:id="X11.0271.0905c"/>
<lb n="0905c01" ed="X"/><lb n="0896a07" ed="R088"/>生德四智，菩提種子所生妙觀察智等。涅槃是無
<lb n="0905c02" ed="X"/><lb n="0896a08" ed="R088"/>爲果，轉迷成悟。</p></cb:div>
<lb n="0905c03" ed="X"/><lb n="0896a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905c0301">元淸淨體。</p></cb:div>
<lb n="0905c04" ed="X"/><lb n="0896a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905c0401">箋云：淸淨離垢義，離煩惱障名淸，離所知障名淨。</p></cb:div>
<lb n="0905c05" ed="X"/><lb n="0896a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905c0501">則汝今者，識精元明。</p></cb:div>
<lb n="0905c06" ed="X"/><lb n="0896a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905c0601">箋云：則汝，阿難！今者識精，約第八識。此八識體不
<lb n="0905c07" ed="X"/><lb n="0896a13" ed="R088"/>離眞，故元明。</p></cb:div>
<lb n="0905c08" ed="X"/><lb n="0896a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905c0801">能生諸緣。</p></cb:div>
<lb n="0905c09" ed="X"/><lb n="0896a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905c0901">箋云：卽所緣之境也。楞伽云：建立及受用，皆從八
<lb n="0905c10" ed="X"/><lb n="0896a16" ed="R088"/>識生。八識爲能生，建立及受用爲所生。</p></cb:div>
<lb n="0905c11" ed="X"/><lb n="0896a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905c1101">緣所遺者。</p></cb:div>
<lb n="0905c12" ed="X"/><lb n="0896a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905c1201">箋云：言一切衆生<anchor xml:id="nkr_note_add_0905c1201" n="0905c1201"/><anchor xml:id="beg0905c1201" n="0905c1201"/>但<anchor xml:id="end0905c1201"/>執能緣妄心，遺失却本來眞
<lb n="0905c13" ed="X"/><lb n="0896b01" ed="R088"/>性。</p></cb:div>
<lb n="0905c14" ed="X"/><lb n="0896b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905c1401">由諸衆生，遺<anchor xml:id="nkr_note_add_0905c1401" n="0905c1401"/><anchor xml:id="beg0905c1401" n="0905c1401"/>此<anchor xml:id="end0905c1401"/>本明。</p></cb:div>
<lb n="0905c15" ed="X"/><lb n="0896b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905c1501">四，歎遺眞抂溺。</p><p xml:id="pX11p0905c1507" cb:place="inline">箋云：因由法界內一切衆生，遺
<lb n="0905c16" ed="X"/><lb n="0896b04" ed="R088"/>失此本來圓明眞性也。</p></cb:div>
<lb n="0905c17" ed="X"/><lb n="0896b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905c1701">雖終日行而不自覺。</p></cb:div>
<lb n="0905c18" ed="X"/><lb n="0896b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905c1801">箋云：終，盡也。言雖盡日往來，不自覺悟也。</p></cb:div>
<lb n="0905c19" ed="X"/><lb n="0896b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905c1901">抂入諸趣。</p></cb:div>
<lb n="0905c20" ed="X"/><lb n="0896b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905c2001">箋云：一切衆生，本來一分眞性，洞徹圓明，不能承
<lb n="0905c21" ed="X"/><lb n="0896b09" ed="R088"/>紹，理不合入，自家屈抂，而入六道受生。</p>
<lb n="0905c22" ed="X"/><lb n="0896b10" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0905c2201">第九奪有呵迷，膏<anchor xml:id="nkr_note_add_0905c2201" n="0905c2201"/><anchor xml:id="beg0905c2201" n="0905c2201"/>肓<anchor xml:id="end0905c2201"/>出鬼。</p><p xml:id="pX11p0905c2211" cb:place="inline">箋云：然謂阿難向此
<lb n="0905c23" ed="X"/><lb n="0896b11" ed="R088"/>中執能推者爲心，是第八識，所以世尊不宜遮縱
<lb n="0905c24" ed="X"/><lb n="0896b12" ed="R088"/>使奪。下云：咄！阿難，此非汝心。於是乎阿難矍然避
<pb n="0906a" ed="X" xml:id="X11.0271.0906a"/>
<lb n="0906a01" ed="X"/><lb n="0896b13" ed="R088"/>座，合掌起立，白佛：此非我心，當名何等？佛吿阿難：
<lb n="0906a02" ed="X"/><lb n="0896b14" ed="R088"/>此是前塵虗妄相想，惑汝眞性。由汝無始至于今
<lb n="0906a03" ed="X"/><lb n="0896b15" ed="R088"/>生，認賊爲子，失汝元常，故受輪轉。何故阿難便作
<lb n="0906a04" ed="X"/><lb n="0896b16" ed="R088"/>如是執，佛作如是破？故疏主云：且迷夫固執，如育
<lb n="0906a05" ed="X"/><lb n="0896b17" ed="R088"/>癰瘡；諸佛除迷，如釤贅肉。上叙奪有呵迷文竟。</p></cb:div>
<lb n="0906a06" ed="X"/><lb n="0896b18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906a0601">阿難，汝今欲知奢摩佗路，願出生死，今復問汝。</p></cb:div>
<lb n="0906a07" ed="X"/><lb n="0897a01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906a0701">九、膏<anchor xml:id="nkr_note_add_0906a0701" n="0906a0701"/><anchor xml:id="beg0906a0701" n="0906a0701"/>肓<anchor xml:id="end0906a0701"/>出鬼徵。文二：初、立。文四：初、許。</p><p xml:id="pX11p0906a0715" cb:place="inline">箋云：前來
<lb n="0906a08" ed="X"/><lb n="0897a02" ed="R088"/>阿難請，唯願大慈開示我等。奢摩佗路未便說，且
<lb n="0906a09" ed="X"/><lb n="0897a03" ed="R088"/>云：我今有箇事問於汝。意欲下，擧手徵心，是立境
<lb n="0906a10" ed="X"/><lb n="0897a04" ed="R088"/>徵心也。</p></cb:div>
<lb n="0906a11" ed="X"/><lb n="0897a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906a1101">卽時如來，擧金色臂，屈五輪指。</p></cb:div>
<lb n="0906a12" ed="X"/><lb n="0897a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906a1201">次立</p><p xml:id="pX11p0906a1203" cb:place="inline">箋云：卽許阿難奢摩佗路之時，佛身如紫
<lb n="0906a13" ed="X"/><lb n="0897a07" ed="R088"/>金山，擡起手作純金色，屈握五輪指，佛手五指頭
<lb n="0906a14" ed="X"/><lb n="0897a08" ed="R088"/>各有輪紋相也。</p></cb:div>
<lb n="0906a15" ed="X"/><lb n="0897a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906a1501">語阿難言：汝今見不？</p></cb:div>
<lb n="0906a16" ed="X"/><lb n="0897a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906a1601">三，問。文六：初、吿視。</p><p xml:id="pX11p0906a1608" cb:place="inline">箋云：語，吿語也。汝今見不？見
<lb n="0906a17" ed="X"/><lb n="0897a11" ed="R088"/>此立境。問：</p></cb:div>
<lb n="0906a18" ed="X"/><lb n="0897a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906a1801">阿難言：見。</p></cb:div>
<lb n="0906a19" ed="X"/><lb n="0897a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906a1901">次酬瞻</p></cb:div>
<lb n="0906a20" ed="X"/><lb n="0897a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906a2001">佛言：汝何所見？</p></cb:div>
<lb n="0906a21" ed="X"/><lb n="0897a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906a2101">三、再覆所觀。</p><p xml:id="pX11p0906a2106" cb:place="inline">箋云：見甚物？</p></cb:div>
<lb n="0906a22" ed="X"/><lb n="0897a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906a2201">阿難言：我見如來擧臂屈指，爲光明拳耀我心目。</p></cb:div>
<lb n="0906a23" ed="X"/><lb n="0897a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906a2301">四、重陳鑒相。</p><p xml:id="pX11p0906a2306" cb:place="inline">箋云：我見如來屈握光明之拳，照
<lb n="0906a24" ed="X"/><lb n="0897a18" ed="R088"/>耀我心之與目。</p></cb:div>
<pb n="0906b" ed="X" xml:id="X11.0271.0906b"/>
<lb n="0906b01" ed="X"/><lb n="0897b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906b0101">佛言：汝將誰見？</p></cb:div>
<lb n="0906b02" ed="X"/><lb n="0897b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906b0201">五，詰能觀本。</p><p xml:id="pX11p0906b0206" cb:place="inline">箋云：佛又徵之。</p></cb:div>
<lb n="0906b03" ed="X"/><lb n="0897b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906b0301">阿難言：我與大衆同將眼見。</p></cb:div>
<lb n="0906b04" ed="X"/><lb n="0897b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906b0401">六、對述將眸。</p><p xml:id="pX11p0906b0406" cb:place="inline">箋云：我共三十六類，同將能緣眼
<lb n="0906b05" ed="X"/><lb n="0897b05" ed="R088"/>見，眼是浮根四塵。</p></cb:div>
<lb n="0906b06" ed="X"/><lb n="0897b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906b0601">佛吿阿難：汝今答我，如來屈指爲光明拳，耀汝心目。</p></cb:div>
<lb n="0906b07" ed="X"/><lb n="0897b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906b0701">四、徵。文二：初、簡目徵心。</p><p xml:id="pX11p0906b0710" cb:place="inline">箋云：汝今對吾如來，屈
<lb n="0906b08" ed="X"/><lb n="0897b08" ed="R088"/>握指端，爲光明拳，照汝心之與目。此是牒。</p></cb:div>
<lb n="0906b09" ed="X"/><lb n="0897b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906b0901">汝目可見，以何爲心，當我拳耀？</p></cb:div>
<lb n="0906b10" ed="X"/><lb n="0897b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906b1001">箋云：便徵以何者爲汝心當我拳耀。</p></cb:div>
<lb n="0906b11" ed="X"/><lb n="0897b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906b1101">阿難言：如來現今徵心所在。</p></cb:div>
<lb n="0906b12" ed="X"/><lb n="0897b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906b1201">後述能推理。</p><p xml:id="pX11p0906b1206" cb:place="inline">箋云：如來卽今徵窮我心之所在。</p></cb:div>
<lb n="0906b13" ed="X"/><lb n="0897b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906b1301">而我以心推窮尋逐，卽能推者，我將爲心。</p></cb:div>
<lb n="0906b14" ed="X"/><lb n="0897b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906b1401">箋云：而我用心推考窮究，尋討推逐，卽此每日昭
<lb n="0906b15" ed="X"/><lb n="0897b15" ed="R088"/>昭靈靈，攀緣逐境者便是。此則彰其妄本。能推目
<lb n="0906b16" ed="X"/><lb n="0897b16" ed="R088"/>第八識。</p></cb:div>
<lb n="0906b17" ed="X"/><lb n="0897b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906b1701">佛言：咄！阿難！此非汝心。</p></cb:div>
<lb n="0906b18" ed="X"/><lb n="0897b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906b1801">後奪文四：初、呵呈妄本。</p><p xml:id="pX11p0906b1810" cb:place="inline">箋云：佛不宜遮縱，便咄
<lb n="0906b19" ed="X"/><lb n="0898a01" ed="R088"/>呵責之，此不是汝心。</p></cb:div>
<lb n="0906b20" ed="X"/><lb n="0898a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906b2001">阿難矍然，避座合掌，起立白佛：此非我心，當名何等？</p></cb:div>
<lb n="0906b21" ed="X"/><lb n="0898a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906b2101">二動失驚。陳。</p><p xml:id="pX11p0906b2106" cb:place="inline">箋云：矍然驚懼，<g ref="#CB15032">㒵</g>避座，則側身或
<lb n="0906b22" ed="X"/><lb n="0898a04" ed="R088"/>退後，此非我心也。卽甘當，當名何等，乞彰非目。</p></cb:div>
<lb n="0906b23" ed="X"/><lb n="0898a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906b2301">佛吿阿難：此是前塵虗妄相想惑汝眞性。</p></cb:div>
<lb n="0906b24" ed="X"/><lb n="0898a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906b2401">三顯惑眞源。</p><p xml:id="pX11p0906b2406" cb:place="inline">箋云：此是前塵，通指所緣虗妄相
<pb n="0906c" ed="X" xml:id="X11.0271.0906c"/>
<lb n="0906c01" ed="X"/><lb n="0898a07" ed="R088"/>想。因相生想，則括其生本前所後能。言此相想是
<lb n="0906c02" ed="X"/><lb n="0898a08" ed="R088"/>第八識，迷惑汝之本來眞如體性，犯執妄爲眞過。</p></cb:div>
<lb n="0906c03" ed="X"/><lb n="0898a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906c0301">由汝無始，至于今生，認賊爲子，失汝元常，故受輪轉。</p></cb:div>
<lb n="0906c04" ed="X"/><lb n="0898a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906c0401">四傷留賊子。</p><p xml:id="pX11p0906c0406" cb:place="inline">箋云：因由汝之無始，至于今日，認
<lb n="0906c05" ed="X"/><lb n="0898a11" ed="R088"/>賊作子，失却元來眞常之心，故受輪轉。法上若認
<lb n="0906c06" ed="X"/><lb n="0898a12" ed="R088"/>眞心爲心，成佛有期。若執能推者爲心，何殊認賊
<lb n="0906c07" ed="X"/><lb n="0898a13" ed="R088"/>爲子？所有法財功德，一時偷將，然後不免輪轉生
<lb n="0906c08" ed="X"/><lb n="0898a14" ed="R088"/>死。</p>
<lb n="0906c09" ed="X"/><lb n="0898a15" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0906c0901">第十披沙簡<anchor xml:id="nkr_note_orig_0906001" n="0906001"/>余指</p><p xml:id="pX11p0906c0908" cb:place="inline">箋云：此指來意。謂阿難前來
<lb n="0906c10" ed="X"/><lb n="0898a16" ed="R088"/>執能推者爲心，被世尊奪。下猶執恡此心不捨，乃
<lb n="0906c11" ed="X"/><lb n="0898a17" ed="R088"/>云：我心何獨供養如來，乃至徧歷恒沙國土，承事
<lb n="0906c12" ed="X"/><lb n="0898a18" ed="R088"/>諸佛及善知識，發大勇猛行，諸一切難行法事，皆
<lb n="0906c13" ed="X"/><lb n="0898b01" ed="R088"/>用此心。乃至若此發明不是心者，我乃無心，同諸
<lb n="0906c14" ed="X"/><lb n="0898b02" ed="R088"/>土木。是故世尊便邀阿難離却前塵，認取眞分別
<lb n="0906c15" ed="X"/><lb n="0898b03" ed="R088"/>性，乃云：我非勑汝執爲非心，但汝於心微細揣摩，
<lb n="0906c16" ed="X"/><lb n="0898b04" ed="R088"/>若離前塵，有分別性，卽眞汝心。上叙披沙指。</p></cb:div>
<lb n="0906c17" ed="X"/><lb n="0898b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906c1701">阿難白佛言：世尊！我佛寵弟，心愛佛故，令我出家。</p></cb:div>
<lb n="0906c18" ed="X"/><lb n="0898b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906c1801">十、披沙簡金指。文二：初、翹申懇請。文十：初、恃佛辭
<lb n="0906c19" ed="X"/><lb n="0898b07" ed="R088"/>榮。</p><p xml:id="pX11p0906c1902" cb:place="inline">箋云：言我是如來寵惜之弟，前來見佛三十
<lb n="0906c20" ed="X"/><lb n="0898b08" ed="R088"/>二相、八十種好，勝妙殊絕，便乃發心，使令我出家，
<lb n="0906c21" ed="X"/><lb n="0898b09" ed="R088"/>圓頂方袍也。</p></cb:div>
<lb n="0906c22" ed="X"/><lb n="0898b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906c2201">我心何獨供養如來？</p></cb:div>
<lb n="0906c23" ed="X"/><lb n="0898b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906c2301">二，釋迦親侍。</p><p xml:id="pX11p0906c2306" cb:place="inline">箋云：獨，<anchor xml:id="nkr_note_add_0906c2301" n="0906c2301"/><anchor xml:id="beg0906c2301" n="0906c2301"/>但<anchor xml:id="end0906c2301"/>也。供則四事，養則侍養。
<lb n="0906c24" ed="X"/><lb n="0898b12" ed="R088"/>言我心不但是供養敎主如來。</p></cb:div>
<pb n="0907a" ed="X" xml:id="X11.0271.0907a"/>
<lb n="0907a01" ed="X"/><lb n="0898b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907a0101">乃至徧歷，恒沙國土，承事諸佛，及善知識。</p></cb:div>
<lb n="0907a02" ed="X"/><lb n="0898b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907a0201">三徧隨塵刹。</p><p xml:id="pX11p0907a0206" cb:place="inline">箋云：言周徧遊歷國土如恒河沙，
<lb n="0907a03" ed="X"/><lb n="0898b15" ed="R088"/>多承奉伏事諸果位聖人。善知識者，善順如來敎
<lb n="0907a04" ed="X"/><lb n="0898b16" ed="R088"/>法，知因識果，知病識藥也。</p></cb:div>
<lb n="0907a05" ed="X"/><lb n="0898b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907a0501">發大勇猛，行諸一切難行法事，皆用此心。</p></cb:div>
<lb n="0907a06" ed="X"/><lb n="0898b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907a0601">四、効履難行。</p><p xml:id="pX11p0907a0606" cb:place="inline">箋云：發大勇徤猛利之心，捨其頭
<lb n="0907a07" ed="X"/><lb n="0899a01" ed="R088"/>目髓腦國城妻子等，皆用此箇心。此標善。</p></cb:div>
<lb n="0907a08" ed="X"/><lb n="0899a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907a0801">縱令謗法，永退善根，亦因此心。</p></cb:div>
<lb n="0907a09" ed="X"/><lb n="0899a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907a0901">五，謗法闡提。</p><p xml:id="pX11p0907a0906" cb:place="inline">箋云：縱令我毀謗大乘方等敎法
<lb n="0907a10" ed="X"/><lb n="0899a04" ed="R088"/>爲一闡底迦，信不具者犯二根<g ref="#CB00985">𠎝</g>，退墮無上菩提，
<lb n="0907a11" ed="X"/><lb n="0899a05" ed="R088"/>亦因我此心。此標不善。</p></cb:div>
<lb n="0907a12" ed="X"/><lb n="0899a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907a1201">若此發明不是心者。</p></cb:div>
<lb n="0907a13" ed="X"/><lb n="0899a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907a1301">六、總陳雙業。</p><p xml:id="pX11p0907a1306" cb:place="inline">箋云：發明則每日攀緣逐境，起惑
<lb n="0907a14" ed="X"/><lb n="0899a08" ed="R088"/>造業。第八，識苟不是我心者。</p></cb:div>
<lb n="0907a15" ed="X"/><lb n="0899a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907a1501">我乃無心同諸土木，離此覺知更無所有。</p></cb:div>
<lb n="0907a16" ed="X"/><lb n="0899a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907a1601">七類同株塊。</p><p xml:id="pX11p0907a1606" cb:place="inline">箋云：土謂土塊，木謂草木無情之
<lb n="0907a17" ed="X"/><lb n="0899a11" ed="R088"/>物。言離此覺知之外，別更無有心。</p></cb:div>
<lb n="0907a18" ed="X"/><lb n="0899a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907a1801">云何如來說此非心？</p></cb:div>
<lb n="0907a19" ed="X"/><lb n="0899a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907a1901">八，如來虗奪。</p><p xml:id="pX11p0907a1906" cb:place="inline">箋云：謂佛前云：此非汝心。</p></cb:div>
<lb n="0907a20" ed="X"/><lb n="0899a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907a2001">我實驚怖，兼此大衆，無不疑惑。</p></cb:div>
<lb n="0907a21" ed="X"/><lb n="0899a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907a2101">九，明<anchor xml:id="nkr_note_add_0907a2101" n="0907a2101"/><anchor xml:id="beg0907a2101" n="0907a2101"/>己<anchor xml:id="end0907a2101"/>衆同疑。</p><p xml:id="pX11p0907a2107" cb:place="inline">箋云：<anchor xml:id="nkr_note_orig_0907001" n="0907001"/>□實是驚惶恐怖，非<anchor xml:id="nkr_note_add_0907a2102" n="0907a2102"/><anchor xml:id="beg0907a2102" n="0907a2102"/>但<anchor xml:id="end0907a2102"/>是
<lb n="0907a22" ed="X"/><lb n="0899a16" ed="R088"/>我，兼復大衆見佛奪我此心，一時猶豫不決。</p></cb:div>
<lb n="0907a23" ed="X"/><lb n="0899a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907a2301">惟垂大悲，開示未悟。</p></cb:div>
<lb n="0907a24" ed="X"/><lb n="0899a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907a2401">十請垂宣悟。</p><p xml:id="pX11p0907a2406" cb:place="inline">箋云：佛有同體大悲，悲能<g ref="#CB15072">㧞</g>苦開
<pb n="0907b" ed="X" xml:id="X11.0271.0907b"/>
<lb n="0907b01" ed="X"/><lb n="0899b01" ed="R088"/>通，指示言我也。秪是未悟，請佛開示於我。</p></cb:div>
<lb n="0907b02" ed="X"/><lb n="0899b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907b0201">爾時，世尊開示阿難及諸大衆，欲令心入無生法忍。</p></cb:div>
<lb n="0907b03" ed="X"/><lb n="0899b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907b0301">後、慰簡雙心。文二：初、述妄依源。文七：初、明含悲密
<lb n="0907b04" ed="X"/><lb n="0899b04" ed="R088"/>運。</p><p xml:id="pX11p0907b0402" cb:place="inline">箋云：開攝，悟示攝入。前來云：兼此大衆，無不
<lb n="0907b05" ed="X"/><lb n="0899b05" ed="R088"/>疑惑。此中示吿之無生，是二空眞如理，無生亦無
<lb n="0907b06" ed="X"/><lb n="0899b06" ed="R088"/>滅。法忍是二空眞如智。法者，執生物解義。忍者，印
<lb n="0907b07" ed="X"/><lb n="0899b07" ed="R088"/>認之義。謂起智印認前來二空眞如理也。</p></cb:div>
<lb n="0907b08" ed="X"/><lb n="0899b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907b0801">於師子座摩阿難頂。</p></cb:div>
<lb n="0907b09" ed="X"/><lb n="0899b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907b0901">二，摩頂安心。</p><p xml:id="pX11p0907b0906" cb:place="inline">箋云：向師子座，表無畏摩阿難心
<lb n="0907b10" ed="X"/><lb n="0899b10" ed="R088"/>頂，令其悟首楞嚴頂三□之法，而又安慰之。</p></cb:div>
<lb n="0907b11" ed="X"/><lb n="0899b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907b1101">而吿之言：如來常說：諸法所生，唯心所現。</p></cb:div>
<lb n="0907b12" ed="X"/><lb n="0899b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907b1201">三指萬法源。</p><p xml:id="pX11p0907b1206" cb:place="inline">箋云：諸法則總一切內身外器等
<lb n="0907b13" ed="X"/><lb n="0899b13" ed="R088"/>法。唯心所現者，尅簡心外無法。唯識心現，眞體無
<lb n="0907b14" ed="X"/><lb n="0899b14" ed="R088"/>生，如珠現物類。而珠性無生，體常圓淨，緣一切衆
<lb n="0907b15" ed="X"/><lb n="0899b15" ed="R088"/>生自家造業，果感而現。然一分眞性，未嘗變動。楞
<lb n="0907b16" ed="X"/><lb n="0899b16" ed="R088"/>伽云：建立及受用，皆從八識生。華嚴云：三界所有
<lb n="0907b17" ed="X"/><lb n="0899b17" ed="R088"/>法，一切唯心造。唯識相上生，未是唯識性。若悟唯
<lb n="0907b18" ed="X"/><lb n="0899b18" ed="R088"/>識性相同體，則波水同溼也。</p></cb:div>
<lb n="0907b19" ed="X"/><lb n="0900a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907b1901">一切因果，世界微塵，因心成體。</p></cb:div>
<lb n="0907b20" ed="X"/><lb n="0900a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907b2001">四，顯生因體。</p><p xml:id="pX11p0907b2006" cb:place="inline">箋云：因，依也。言一切有情群類，善
<lb n="0907b21" ed="X"/><lb n="0900a03" ed="R088"/>因生善道，惡因墮泥犂。此則內顚倒，外顚倒則器
<lb n="0907b22" ed="X"/><lb n="0900a04" ed="R088"/>界四大等。如是內外，皆因一眞之性而有妄生，皆
<lb n="0907b23" ed="X"/><lb n="0900a05" ed="R088"/>依眞心上成其體，皆是唯識相上變起，而無一法
<lb n="0907b24" ed="X"/><lb n="0900a06" ed="R088"/>出於心。</p></cb:div>
<pb n="0907c" ed="X" xml:id="X11.0271.0907c"/>
<lb n="0907c01" ed="X"/><lb n="0900a07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907c0101">阿難！若諸世界一切所有，其中乃至草葉縷結，詰其
<lb n="0907c02" ed="X"/><lb n="0900a08" ed="R088"/>根元咸有體性。</p></cb:div>
<lb n="0907c03" ed="X"/><lb n="0900a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907c0301">五、就所生明性</p><p xml:id="pX11p0907c0307" cb:place="inline">箋云：一草一葉，一花一果，窮結
<lb n="0907c04" ed="X"/><lb n="0900a10" ed="R088"/>其根元，無非大種之源。此四大爲依，方能長育。</p></cb:div>
<lb n="0907c05" ed="X"/><lb n="0900a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907c0501">縱令虗空，亦有名<g ref="#CB15032">㒵</g>。</p></cb:div>
<lb n="0907c06" ed="X"/><lb n="0900a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907c0601">六、指空相由彰。</p><p xml:id="pX11p0907c0607" cb:place="inline">箋云：言虗空是名<g ref="#CB15032">㒵</g>，以無礙虗
<lb n="0907c07" ed="X"/><lb n="0900a13" ed="R088"/>常爲體也。</p></cb:div>
<lb n="0907c08" ed="X"/><lb n="0900a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907c0801">何況淸淨妙淨明心，性一切心而自無體？</p></cb:div>
<lb n="0907c09" ed="X"/><lb n="0900a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907c0901">七，顯本覺圓依。</p><p xml:id="pX11p0907c0907" cb:place="inline">箋云：何況本來淸淨微妙寂靜
<lb n="0907c10" ed="X"/><lb n="0900a16" ed="R088"/>圓明之心性，則眞性一切心是妄。然妄依眞立，如
<lb n="0907c11" ed="X"/><lb n="0900a17" ed="R088"/>波依水。有此但擧眞，不可道眞心而無其體。一切
<lb n="0907c12" ed="X"/><lb n="0900a18" ed="R088"/>草木，尙有體性。</p></cb:div>
<lb n="0907c13" ed="X"/><lb n="0900b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907c1301">若汝執恡，分別覺觀，所了知性，必爲心者。</p></cb:div>
<lb n="0907c14" ed="X"/><lb n="0900b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907c1401">後就塵料簡。文四：初立。</p><p xml:id="pX11p0907c1410" cb:place="inline">箋云：必，定也。爲，作也。執
<lb n="0907c15" ed="X"/><lb n="0900b03" ed="R088"/>則守妄不移，恡乃奪之潛拒，分別則六覺尋觀伺
<lb n="0907c16" ed="X"/><lb n="0900b04" ed="R088"/>所了知。性通八：眼識了知色塵境，耳識了知聲塵
<lb n="0907c17" ed="X"/><lb n="0900b05" ed="R088"/>等，第六了知第七，第七了知第八，第八了知自分
<lb n="0907c18" ed="X"/><lb n="0900b06" ed="R088"/>境根身器世等。此了知唯約第八。經云：分別是第
<lb n="0907c19" ed="X"/><lb n="0900b07" ed="R088"/>六，謂佗執恡，此心不放，此且縱佗，將此妄心定作
<lb n="0907c20" ed="X"/><lb n="0900b08" ed="R088"/>眞心，向後破之。</p></cb:div>
<lb n="0907c21" ed="X"/><lb n="0900b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907c2101">此心卽應離諸一切色、香、味、觸諸塵事業。</p></cb:div>
<lb n="0907c22" ed="X"/><lb n="0900b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907c2201">二、簡。文二：初、總簡。</p><p xml:id="pX11p0907c2208" cb:place="inline">箋云：卽，便也。應，合也。此心指
<lb n="0907c23" ed="X"/><lb n="0900b11" ed="R088"/>執恡之心，言此心便合。離諸一切色香等是五塵，
<lb n="0907c24" ed="X"/><lb n="0900b12" ed="R088"/>諸塵是第六，依第七而住。所營曰事，事成曰業，是
<pb n="0908a" ed="X" xml:id="X11.0271.0908a"/>
<lb n="0908a01" ed="X"/><lb n="0900b13" ed="R088"/>其七八二識。或事是第七識，以恒審思量爲事。業
<lb n="0908a02" ed="X"/><lb n="0900b14" ed="R088"/>是第八識，刹那熏得善惡種子落在其間，然後造
<lb n="0908a03" ed="X"/><lb n="0900b15" ed="R088"/>得三界總別報業。</p></cb:div>
<lb n="0908a04" ed="X"/><lb n="0900b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908a0401">別有全性。</p></cb:div>
<lb n="0908a05" ed="X"/><lb n="0900b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908a0501">箋云：若離却前八識分別外，求一分性，不隨前塵
<lb n="0908a06" ed="X"/><lb n="0900b18" ed="R088"/>落謝，便許是汝心全性，乃靈鑒獨□，不由境發，此
<lb n="0908a07" ed="X"/><lb n="0901a01" ed="R088"/>是眞故。下文<anchor xml:id="nkr_note_orig_0908001" n="0908001"/>□不由前塵引起知見，若離前五塵
<lb n="0908a08" ed="X"/><lb n="0901a02" ed="R088"/>分別外，無性乃妄心。此總簡，且敎佗離塵認性。</p></cb:div>
<lb n="0908a09" ed="X"/><lb n="0901a03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908a0901">如汝今者承聽我法，此則因聲而有分別。</p></cb:div>
<lb n="0908a10" ed="X"/><lb n="0901a04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908a1001">後別簡。文二：初約聲。</p><p xml:id="pX11p0908a1009" cb:place="inline">箋云：且就聲塵承聽，則耳
<lb n="0908a11" ed="X"/><lb n="0901a05" ed="R088"/>根發，耳識承受聽覽也。</p></cb:div>
<lb n="0908a12" ed="X"/><lb n="0901a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908a1201">縱滅一切見聞覺知。</p></cb:div>
<lb n="0908a13" ed="X"/><lb n="0901a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908a1301">後就法。</p><p xml:id="pX11p0908a1304" cb:place="inline">箋云：縱滅却一切見，則眼聞，則耳覺，則
<lb n="0908a14" ed="X"/><lb n="0901a08" ed="R088"/>身知，則舌與鼻不與五同緣。</p></cb:div>
<lb n="0908a15" ed="X"/><lb n="0901a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908a1501">內守幽閑。</p></cb:div>
<lb n="0908a16" ed="X"/><lb n="0901a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908a1601">箋云：雖五根不緣五塵，第八識猶內緣法塵。幽則
<lb n="0908a17" ed="X"/><lb n="0901a11" ed="R088"/>幽深，雖是閑，未得全閑，乃似閑緣。此聲聞之人伏
<lb n="0908a18" ed="X"/><lb n="0901a12" ed="R088"/>第六識心，不與五同緣。雖不外緣，由內緣，如石壓
<lb n="0908a19" ed="X"/><lb n="0901a13" ed="R088"/>草，暫時不生長，逢春必發，蓋未全閑也。</p></cb:div>
<lb n="0908a20" ed="X"/><lb n="0901a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908a2001">猶爲法塵，分別影事。</p></cb:div>
<lb n="0908a21" ed="X"/><lb n="0901a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908a2101">箋云：內心緣法，刹那不止，若不思覽過去，便乃懸
<lb n="0908a22" ed="X"/><lb n="0901a16" ed="R088"/>度未來。影事通七八，但有影事，此則未爲眞。</p></cb:div>
<lb n="0908a23" ed="X"/><lb n="0901a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908a2301">我非勑汝，執爲非心。</p></cb:div>
<lb n="0908a24" ed="X"/><lb n="0901a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908a2401">三，審。文二：初、不傷前執。</p><p xml:id="pX11p0908a2410" cb:place="inline">箋云：勅，正也。謂前來奪
<pb n="0908b" ed="X" xml:id="X11.0271.0908b"/>
<lb n="0908b01" ed="X"/><lb n="0901b01" ed="R088"/>下佗心是嚴。此審文云：我非勑汝是慈。疏云：佛有
<lb n="0908b02" ed="X"/><lb n="0901b02" ed="R088"/>誨子之慈，故借慈嚴之號。我非勑汝等者，意謂不
<lb n="0908b03" ed="X"/><lb n="0901b03" ed="R088"/>離妄外，別有眞心。蓋水外無波，器外無金。</p></cb:div>
<lb n="0908b04" ed="X"/><lb n="0901b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908b0401">但汝於心，微細揣摩。</p></cb:div>
<lb n="0908b05" ed="X"/><lb n="0901b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908b0501">箋明細擇雙心。</p><p xml:id="pX11p0908b0507" cb:place="inline">箋云：返覆觀照，更無別體。</p></cb:div>
<lb n="0908b06" ed="X"/><lb n="0901b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908b0601">若離前塵，有分別性，卽眞汝心。</p></cb:div>
<lb n="0908b07" ed="X"/><lb n="0901b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908b0701">箋云：敎佗<anchor xml:id="nkr_note_add_0908b0701" n="0908b0701"/><anchor xml:id="beg0908b0701" n="0908b0701"/>但<anchor xml:id="end0908b0701"/>離却八識緣塵妄心，眼識緣色塵，乃
<lb n="0908b08" ed="X"/><lb n="0901b08" ed="R088"/>至第八緣根身器界等，此皆是前塵虗妄之法。但
<lb n="0908b09" ed="X"/><lb n="0901b09" ed="R088"/>離却前塵，有一分靈鑒不熏之性，不隨前境落謝，
<lb n="0908b10" ed="X"/><lb n="0901b10" ed="R088"/>儼爾獨存，卽眞汝心。下文云：似現前境。若離却前
<lb n="0908b11" ed="X"/><lb n="0901b11" ed="R088"/>塵，無此靈鑒不熏之性，此則妄心，非眞心也。科云：
<lb n="0908b12" ed="X"/><lb n="0901b12" ed="R088"/>細擇雙心者，離塵有性是眞心，離塵無性是妄心。</p></cb:div>
<lb n="0908b13" ed="X"/><lb n="0901b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908b1301">若分別性，離塵無體。</p></cb:div>
<lb n="0908b14" ed="X"/><lb n="0901b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908b1401">四，非。文三：初、指隨塵無體。文二：初、明離塵無體。</p>
<lb n="0908b15" ed="X"/><lb n="0901b15" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0908b1501">箋云：若分別性，離却前八識，卽無體也。</p></cb:div>
<lb n="0908b16" ed="X"/><lb n="0901b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908b1601">斯則前塵，分別影事。</p></cb:div>
<lb n="0908b17" ed="X"/><lb n="0901b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908b1701">後指現妄心。</p><p xml:id="pX11p0908b1706" cb:place="inline">箋云：便斷云：此則前五塵分別，是
<lb n="0908b18" ed="X"/><lb n="0901b18" ed="R088"/>第六識；彊生分別影，是第七執；八見分爲我，親爲
<lb n="0908b19" ed="X"/><lb n="0902a01" ed="R088"/>影像事，是第八成業果事。此妄心，非眞心也。</p></cb:div>
<lb n="0908b20" ed="X"/><lb n="0902a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908b2001">塵非常住。</p></cb:div>
<lb n="0908b21" ed="X"/><lb n="0902a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908b2101">次明塵謝隨亡。文三：初標塵性無常。</p><p xml:id="pX11p0908b2115" cb:place="inline">箋云：言前
<lb n="0908b22" ed="X"/><lb n="0902a04" ed="R088"/>塵之法，不得恒常久住。</p></cb:div>
<lb n="0908b23" ed="X"/><lb n="0902a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908b2301">若變滅時。</p></cb:div>
<lb n="0908b24" ed="X"/><lb n="0902a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908b2401">次明塵謝滅際。</p><p xml:id="pX11p0908b2407" cb:place="inline">箋云：前塵變滅之時。</p></cb:div>
<pb n="0908c" ed="X" xml:id="X11.0271.0908c"/>
<lb n="0908c01" ed="X"/><lb n="0902a07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908c0101">此心則同龜毛兔角。</p></cb:div>
<lb n="0908c02" ed="X"/><lb n="0902a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908c0201">後喩同塵永滅。</p><p xml:id="pX11p0908c0207" cb:place="inline">箋云：龜毛兔角，五無之中是畢
<lb n="0908c03" ed="X"/><lb n="0902a09" ed="R088"/>竟無。汝若執此前塵分別之心爲心，前塵變滅之
<lb n="0908c04" ed="X"/><lb n="0902a10" ed="R088"/>時，此心一時落謝，畢竟無。</p></cb:div>
<lb n="0908c05" ed="X"/><lb n="0902a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908c0501">則汝法身，同於斷滅。</p></cb:div>
<lb n="0908c06" ed="X"/><lb n="0902a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908c0601">後無因尅證無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0908002" n="0908002"/>□初正因□□。</p><p xml:id="pX11p0908c0613" cb:place="inline">箋云：法身不說
<lb n="0908c07" ed="X"/><lb n="0902a13" ed="R088"/>斷滅，意破佗執此八識緣塵妄心爲眞心，塵謝心
<lb n="0908c08" ed="X"/><lb n="0902a14" ed="R088"/>亡之時，法身亦須成斷滅。謂汝執妄心爲眞心，眞
<lb n="0908c09" ed="X"/><lb n="0902a15" ed="R088"/>心須斷滅，眞心旣斷滅，法身則可知。眞心卽是法
<lb n="0908c10" ed="X"/><lb n="0902a16" ed="R088"/>身也。</p></cb:div>
<lb n="0908c11" ed="X"/><lb n="0902a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908c1101">其誰修證無生法忍？</p></cb:div>
<lb n="0908c12" ed="X"/><lb n="0902a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908c1201">後尅證無依。</p><p xml:id="pX11p0908c1206" cb:place="inline">箋云：言法身旣也斷滅，又敎阿難
<lb n="0908c13" ed="X"/><lb n="0902b01" ed="R088"/>修行，斷障證理。修是能修之智，法忍是所修之境。
<lb n="0908c14" ed="X"/><lb n="0902b02" ed="R088"/>上叙破妄識虗<anchor xml:id="nkr_note_add_0908c1401" n="0908c1401"/><anchor xml:id="beg0908c1401" n="0908c1401"/>已<anchor xml:id="end0908c1401"/>竟。</p>
<lb n="0908c15" ed="X"/><lb n="0902b03" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0908c1501">後通指密，因初手見相例指。</p><p xml:id="pX11p0908c1512" cb:place="inline">箋云：此指來意。謂
<lb n="0908c16" ed="X"/><lb n="0902b04" ed="R088"/>前來披沙指中，指阿難眞性云：若離前塵，有分別
<lb n="0908c17" ed="X"/><lb n="0902b05" ed="R088"/>性，卽眞汝心。阿難等不識歸眞之路，所以默然自
<lb n="0908c18" ed="X"/><lb n="0902b06" ed="R088"/>失。是故世尊便吿云：一切世間諸修學人，現前雖
<lb n="0908c19" ed="X"/><lb n="0902b07" ed="R088"/>成九次第定，不得漏盡成阿羅漢。皆由執此生死
<lb n="0908c20" ed="X"/><lb n="0902b08" ed="R088"/>妄想，誤爲眞實。阿難便起請云：自我從佛發心出
<lb n="0908c21" ed="X"/><lb n="0902b09" ed="R088"/>家，恃佛威神，常自思惟，無勞我修。至開我道眼，於
<lb n="0908c22" ed="X"/><lb n="0902b10" ed="R088"/>□□□遂擧□□□□□語阿難言：譬如我拳，若
<lb n="0908c23" ed="X"/><lb n="0902b11" ed="R088"/>無我手，不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0908003" n="0908003"/>□□拳；若無汝眼，不成汝見。以汝眼根，
<lb n="0908c24" ed="X"/><lb n="0902b12" ed="R088"/>例我拳理，其義均不？阿難答言：唯然，世尊！旣無我
<pb n="0909a" ed="X" xml:id="X11.0271.0909a"/>
<lb n="0909a01" ed="X"/><lb n="0902b13" ed="R088"/>眼，不成我見。例如來拳，事義相類。世尊便責云：汝
<lb n="0909a02" ed="X"/><lb n="0902b14" ed="R088"/>言相類，是義不然。何以故？如無手人，拳畢竟滅。彼
<lb n="0909a03" ed="X"/><lb n="0902b15" ed="R088"/>無眼者，非見全無。所以者何？汝試於途詢問盲人，
<lb n="0909a04" ed="X"/><lb n="0902b16" ed="R088"/>汝何所見？乃至以是義觀，前塵自暗，見何虧損？故
<lb n="0909a05" ed="X"/><lb n="0902b17" ed="R088"/>疏云：阿難順許，將契玄摸。寧側聖懷，招令墮負。上
<lb n="0909a06" ed="X"/><lb n="0902b18" ed="R088"/>叙手見相例指竟。</p></cb:div>
<lb n="0909a07" ed="X"/><lb n="0903a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909a0701">卽時，阿難與諸大衆默然自失。</p></cb:div>
<lb n="0909a08" ed="X"/><lb n="0903a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909a0801">後、通指密因。文六：初、手見相例指。文六：初、聽徒失
<lb n="0909a09" ed="X"/><lb n="0903a03" ed="R088"/>旨。</p><p xml:id="pX11p0909a0902" cb:place="inline">箋云：謂佛前來，又奪云：此非汝心。此中又指
<lb n="0909a10" ed="X"/><lb n="0903a04" ed="R088"/>云：我非勑汝。執爲非心，苟認佛，又奪之。苟若不認
<lb n="0909a11" ed="X"/><lb n="0903a05" ed="R088"/>佛，又指之。所以進退不便，但得緘口，自失歸眞之
<lb n="0909a12" ed="X"/><lb n="0903a06" ed="R088"/>路。疏云：韓獹引獸此處，如獸走入穴也。</p></cb:div>
<lb n="0909a13" ed="X"/><lb n="0903a07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909a1301">佛吿阿難：世間一切，諸修學人。</p></cb:div>
<lb n="0909a14" ed="X"/><lb n="0903a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909a1401">二、如來吿誤。文五：初、總擧修徒。</p><p xml:id="pX11p0909a1413" cb:place="inline">箋云：總指一切
<lb n="0909a15" ed="X"/><lb n="0903a09" ed="R088"/>修行學法之人。</p></cb:div>
<lb n="0909a16" ed="X"/><lb n="0903a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909a1601">現前雖成，九次第定。</p></cb:div>
<lb n="0909a17" ed="X"/><lb n="0903a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909a1701">二、明修階極次。</p><p xml:id="pX11p0909a1707" cb:place="inline">箋云：編例有序，從下進上，有其
<lb n="0909a18" ed="X"/><lb n="0903a12" ed="R088"/>倫次，謂之次第。九定者，初禪、二禪、三禪、四禪，此是
<lb n="0909a19" ed="X"/><lb n="0903a13" ed="R088"/>色界、無色界；空處、識處、無所有處、非想非非想處，
<lb n="0909a20" ed="X"/><lb n="0903a14" ed="R088"/>此是八；更添一箇滅盡定，滅六兼盡七，亦云滅受
<lb n="0909a21" ed="X"/><lb n="0903a15" ed="R088"/>想定，亦云無心定。</p></cb:div>
<lb n="0909a22" ed="X"/><lb n="0903a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909a2201">不得漏盡成阿羅漢。</p></cb:div>
<lb n="0909a23" ed="X"/><lb n="0903a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909a2301">三指不昇眞果。</p><p xml:id="pX11p0909a2307" cb:place="inline">箋云：合云漏盡不得成阿羅漢，
<lb n="0909a24" ed="X"/><lb n="0903a18" ed="R088"/>此文似倒，此簡非身證。那舍秪得八定，未得滅盡
<pb n="0909b" ed="X" xml:id="X11.0271.0909b"/>
<lb n="0909b01" ed="X"/><lb n="0903b01" ed="R088"/>定，若得此定，便漏盡成阿羅漢。身證卽親證也。爲
<lb n="0909b02" ed="X"/><lb n="0903b02" ed="R088"/>甚不得？下文云：</p></cb:div>
<lb n="0909b03" ed="X"/><lb n="0903b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909b0301">皆由執此，生死妄想，誤爲眞實。</p></cb:div>
<lb n="0909b04" ed="X"/><lb n="0903b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909b0401">四、顯誤守迷元。</p><p xml:id="pX11p0909b0407" cb:place="inline">箋云：言總因執此生死妄想，是
<lb n="0909b05" ed="X"/><lb n="0903b05" ed="R088"/>第八識緣塵之心，賺誤爲眞實之性，下文便引進
<lb n="0909b06" ed="X"/><lb n="0903b06" ed="R088"/>於佗。</p></cb:div>
<lb n="0909b07" ed="X"/><lb n="0903b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909b0701">是故汝今雖得多聞，不成聖果。</p></cb:div>
<lb n="0909b08" ed="X"/><lb n="0903b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909b0801">五，筞進阿難。</p><p xml:id="pX11p0909b0806" cb:place="inline">箋云：雖得多聞，任持三世諸佛言
<lb n="0909b09" ed="X"/><lb n="0903b09" ed="R088"/>敎。經云：將聞持佛，佛何不自聞聞？又云：多聞增智
<lb n="0909b10" ed="X"/><lb n="0903b10" ed="R088"/>慧。是不知實相，不得成四果阿羅漢也。</p></cb:div>
<lb n="0909b11" ed="X"/><lb n="0903b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909b1101">阿難聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0909b1101" n="0909b1101"/><anchor xml:id="beg0909b1101" n="0909b1101"/>已<anchor xml:id="end0909b1101"/>，重復悲淚。</p></cb:div>
<lb n="0909b12" ed="X"/><lb n="0903b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909b1201">三、阿難懇請。文二：初、懇。文三：初、他無慧<anchor xml:id="nkr_note_add_0909b1201" n="0909b1201"/><anchor xml:id="beg0909b1201" n="0909b1201"/>己<anchor xml:id="end0909b1201"/>責。文五：
<lb n="0909b13" ed="X"/><lb n="0903b13" ed="R088"/>初、述承箴感切。</p><p xml:id="pX11p0909b1307" cb:place="inline">箋云：阿難前來，從摩登伽室中
<lb n="0909b14" ed="X"/><lb n="0903b14" ed="R088"/>歸，一迴悲泣，此中又悲淚，故云重也。</p></cb:div>
<lb n="0909b15" ed="X"/><lb n="0903b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909b1501">五體投地，長跪合掌。</p></cb:div>
<lb n="0909b16" ed="X"/><lb n="0903b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909b1601">次五，體申誠。</p><p xml:id="pX11p0909b1606" cb:place="inline">箋云：長跪表安危不易，合掌表師
<lb n="0909b17" ed="X"/><lb n="0903b17" ed="R088"/>資道成。</p></cb:div>
<lb n="0909b18" ed="X"/><lb n="0903b18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909b1801">而白佛言：自我從佛，發心出家，恃佛威神。</p></cb:div>
<lb n="0909b19" ed="X"/><lb n="0904a01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909b1901">三、述恃佛威神。</p><p xml:id="pX11p0909b1907" cb:place="inline">箋云：前來愛相出家，便乃剔落
<lb n="0909b20" ed="X"/><lb n="0904a02" ed="R088"/>鬚髮。恃，猶倚賴也。言我倚賴世尊威神之力，加被
<lb n="0909b21" ed="X"/><lb n="0904a03" ed="R088"/>於我。</p></cb:div>
<lb n="0909b22" ed="X"/><lb n="0904a04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909b2201">常自思惟，無勞我修，將謂如來，慧我三昧。</p></cb:div>
<lb n="0909b23" ed="X"/><lb n="0904a05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909b2301">四、希望賜定。</p><p xml:id="pX11p0909b2306" cb:place="inline">箋云：常自心思度量，謂更不勞我
<lb n="0909b24" ed="X"/><lb n="0904a06" ed="R088"/>修行。世尊是我師兄，亦合得箇三昧慧施於我。</p></cb:div>
<pb n="0909c" ed="X" xml:id="X11.0271.0909c"/>
<lb n="0909c01" ed="X"/><lb n="0904a07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909c0101">不知身心本不相代。</p></cb:div>
<lb n="0909c02" ed="X"/><lb n="0904a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909c0201">五，述斷證由躬。</p><p xml:id="pX11p0909c0207" cb:place="inline">箋云：佛是法身，不代我五蘊之
<lb n="0909c03" ed="X"/><lb n="0904a09" ed="R088"/>身。佛是眞實心，不代我八識緣塵妄心。</p></cb:div>
<lb n="0909c04" ed="X"/><lb n="0904a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909c0401">失我本心。</p></cb:div>
<lb n="0909c05" ed="X"/><lb n="0904a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909c0501">次述身不代心責。文三：初述恨失如源，方知往錯。</p></cb:div>
<lb n="0909c06" ed="X"/><lb n="0904a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909c0601">雖身出家，心不入道。</p></cb:div>
<lb n="0909c07" ed="X"/><lb n="0904a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909c0701">次責躬叨聖服，不履眞途。</p><p xml:id="pX11p0909c0711" cb:place="inline">箋云：有身出家，心不
<lb n="0909c08" ed="X"/><lb n="0904a14" ed="R088"/>出家。有心出家，身不出家。有身心俱出家。此乃身
<lb n="0909c09" ed="X"/><lb n="0904a15" ed="R088"/>出家，心不出家，不入道者。蓋心不與道相應，是不
<lb n="0909c10" ed="X"/><lb n="0904a16" ed="R088"/>悟首。棱嚴大定下，說喩。</p></cb:div>
<lb n="0909c11" ed="X"/><lb n="0904a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909c1101">譬如窮子，捨父逃逝。</p></cb:div>
<lb n="0909c12" ed="X"/><lb n="0904a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909c1201">後比窮子逃家，離親遠逝。</p><p xml:id="pX11p0909c1211" cb:place="inline">箋云：弃却本來眞性，
<lb n="0909c13" ed="X"/><lb n="0904b01" ed="R088"/>法性身居法性土，如其窮子捨父，然後流浪三界，
<lb n="0909c14" ed="X"/><lb n="0904b02" ed="R088"/>何殊逃逝佗國？</p></cb:div>
<lb n="0909c15" ed="X"/><lb n="0904b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909c1501">今日乃知雖有多聞，若不修行，與不聞等。</p></cb:div>
<lb n="0909c16" ed="X"/><lb n="0904b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909c1601">後、說不代修責。文二：初、述聞不代修。</p><p xml:id="pX11p0909c1615" cb:place="inline">箋云：若不
<lb n="0909c17" ed="X"/><lb n="0904b05" ed="R088"/>斷障證理，亦與不聞一般。下喩。</p></cb:div>
<lb n="0909c18" ed="X"/><lb n="0904b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909c1801">如人說食，終不能飽。</p></cb:div>
<lb n="0909c19" ed="X"/><lb n="0904b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909c1901">後比談，餐不飽。</p><p xml:id="pX11p0909c1907" cb:place="inline">箋云：阿難任持三世諸佛言敎，
<lb n="0909c20" ed="X"/><lb n="0904b08" ed="R088"/>自家不悟，但似人之說食也。</p></cb:div>
<lb n="0909c21" ed="X"/><lb n="0904b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909c2101">世尊！我等今者二障所纏。</p></cb:div>
<lb n="0909c22" ed="X"/><lb n="0904b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909c2201">後請。文二：初述現纏雙障不了眞常。</p><p xml:id="pX11p0909c2215" cb:place="inline">箋云：則煩
<lb n="0909c23" ed="X"/><lb n="0904b11" ed="R088"/>惱、所知二障，如人被物所纏縛也。煩謂煩冤，惱謂
<lb n="0909c24" ed="X"/><lb n="0904b12" ed="R088"/>惱亂，一切有情常處生死。百法云：所知不是障，是
<pb n="0910a" ed="X" xml:id="X11.0271.0910a"/>
<lb n="0910a01" ed="X"/><lb n="0904b13" ed="R088"/>障障所知。</p></cb:div>
<lb n="0910a02" ed="X"/><lb n="0904b14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910a0201">良由不知寂常心性。</p></cb:div>
<lb n="0910a03" ed="X"/><lb n="0904b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910a0301">箋云：良，信也。由，因也。言信因不悟眞寂圓常，心是
<lb n="0910a04" ed="X"/><lb n="0904b16" ed="R088"/>本來心，性是體性，性下便請。</p></cb:div>
<lb n="0910a05" ed="X"/><lb n="0904b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910a0501">惟願如來，哀愍窮露。</p></cb:div>
<lb n="0910a06" ed="X"/><lb n="0904b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910a0601">後請佛哀窮，令開道眼。</p><p xml:id="pX11p0910a0610" cb:place="inline">箋云：哀謂哀憐，愍謂愍
<lb n="0910a07" ed="X"/><lb n="0905a01" ed="R088"/>念，窮則貧窮，露乃孤露，父母俱喪謂之露。言我如
<lb n="0910a08" ed="X"/><lb n="0905a02" ed="R088"/>今又無智度菩薩母方便以爲父，何異於貧窮孤
<lb n="0910a09" ed="X"/><lb n="0905a03" ed="R088"/>露之人？</p></cb:div>
<lb n="0910a10" ed="X"/><lb n="0905a04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910a1001">發妙明心，開我道眼。</p></cb:div>
<lb n="0910a11" ed="X"/><lb n="0905a05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910a1101">箋云：顯發微妙圓明之心眼，則起智照理，如眼見
<lb n="0910a12" ed="X"/><lb n="0905a06" ed="R088"/>物不殊也。</p></cb:div>
<lb n="0910a13" ed="X"/><lb n="0905a07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910a1301">卽時如來，從<g ref="#CB05577">𮌎</g>萬字，湧出寶光。</p></cb:div>
<lb n="0910a14" ed="X"/><lb n="0905a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910a1401">四，旋光許。示文八。初，心光欻湧。</p><p xml:id="pX11p0910a1413" cb:place="inline">箋云：佛<g ref="#CB05577">𮌎</g>前如
<lb n="0910a15" ed="X"/><lb n="0905a09" ed="R088"/>卍字表，萬行<anchor xml:id="nkr_note_add_0910a1501" n="0910a1501"/><anchor xml:id="beg0910a1501" n="0910a1501"/>已<anchor xml:id="end0910a1501"/>圓，涌出其光，可貴可重，謂之寶光。
<lb n="0910a16" ed="X"/><lb n="0905a10" ed="R088"/>其光晃昱，有百千色。</p>
<lb n="0910a17" ed="X"/><lb n="0905a11" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0910a1701">次萬色呈奇。</p><p xml:id="pX11p0910a1706" cb:place="inline">箋云：此光分明炳煥，有百千般色，
<lb n="0910a18" ed="X"/><lb n="0905a12" ed="R088"/>表眞色受用，捨無常色，獲得常色。</p></cb:div>
<lb n="0910a19" ed="X"/><lb n="0905a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910a1901">十方微塵，普佛世界，一時周徧。</p></cb:div>
<lb n="0910a20" ed="X"/><lb n="0905a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910a2001">三徧刹騰耀。</p><p xml:id="pX11p0910a2006" cb:place="inline">箋云：光明無處不燭故也。</p></cb:div>
<lb n="0910a21" ed="X"/><lb n="0905a15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910a2101">徧灌十方，所有寶刹，諸如來頂。</p></cb:div>
<lb n="0910a22" ed="X"/><lb n="0905a16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910a2201">四，灌諸佛頂。</p><p xml:id="pX11p0910a2206" cb:place="inline">箋云：十方寶刹所依依報，諸如來
<lb n="0910a23" ed="X"/><lb n="0905a17" ed="R088"/>頂能依正報，放此光徧灌所依能依，表佛佛道同，
<lb n="0910a24" ed="X"/><lb n="0905a18" ed="R088"/>生生體一。又表向此說頂三昧之敎，又表此經難
<pb n="0910b" ed="X" xml:id="X11.0271.0910b"/>
<lb n="0910b01" ed="X"/><lb n="0905b01" ed="R088"/>思議故，佛佛同知。</p></cb:div>
<lb n="0910b02" ed="X"/><lb n="0905b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910b0201">旋至，阿難！</p></cb:div>
<lb n="0910b03" ed="X"/><lb n="0905b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910b0301">五、旋投慶喜。</p><p xml:id="pX11p0910b0306" cb:place="inline">箋云：旋轉其光，又至阿難，然是當
<lb n="0910b04" ed="X"/><lb n="0905b04" ed="R088"/>機之者。</p></cb:div>
<lb n="0910b05" ed="X"/><lb n="0905b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910b0501">及諸大衆。</p></cb:div>
<lb n="0910b06" ed="X"/><lb n="0905b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910b0601">六大衆，但蒙</p><p xml:id="pX11p0910b0606" cb:place="inline">箋云：三十六類表此頂三昧，敎誰
<lb n="0910b07" ed="X"/><lb n="0905b07" ed="R088"/>人無分也。</p></cb:div>
<lb n="0910b08" ed="X"/><lb n="0905b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910b0801">吿阿難言：吾今爲汝，建大法幢。</p></cb:div>
<lb n="0910b09" ed="X"/><lb n="0905b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910b0901">七、吿建法幢</p><p xml:id="pX11p0910b0906" cb:place="inline">箋云：幢以高顯爲義，表此經是諸
<lb n="0910b10" ed="X"/><lb n="0905b10" ed="R088"/>敎之標表。若近而論之，則目此灯光顯耀，一指破
<lb n="0910b11" ed="X"/><lb n="0905b11" ed="R088"/>灯破眼，指到於心，是建大法幢。遠而論之，則總目
<lb n="0910b12" ed="X"/><lb n="0905b12" ed="R088"/>一部五密因，三修證，爲建大法幢。大法如幢，故曰
<lb n="0910b13" ed="X"/><lb n="0905b13" ed="R088"/>法幢。</p></cb:div>
<lb n="0910b14" ed="X"/><lb n="0905b14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910b1401">亦令十方，一切衆生。</p></cb:div>
<lb n="0910b15" ed="X"/><lb n="0905b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910b1501">八，同開佛眼。</p><p xml:id="pX11p0910b1506" cb:place="inline">箋云：目法界內一切迷眞背覺底
<lb n="0910b16" ed="X"/><lb n="0905b16" ed="R088"/>有情。</p></cb:div>
<lb n="0910b17" ed="X"/><lb n="0905b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910b1701">獲妙微密，性淨明心。</p></cb:div>
<lb n="0910b18" ed="X"/><lb n="0905b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910b1801">箋云：獲，得也。妙者，神用無方。微者，四目不能覩。密
<lb n="0910b19" ed="X"/><lb n="0906a01" ed="R088"/>者，隱妄難知。性是體性，性本來淸淨圓明之心也。</p></cb:div>
<lb n="0910b20" ed="X"/><lb n="0906a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910b2001">得淸淨眼。</p></cb:div>
<lb n="0910b21" ed="X"/><lb n="0906a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910b2101">箋云：目根本智，此智親證眞如之時，如眼照物不
<lb n="0910b22" ed="X"/><lb n="0906a04" ed="R088"/>殊。</p></cb:div>
<lb n="0910b23" ed="X"/><lb n="0906a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910b2301">阿難汝先答，我見光明拳。</p></cb:div>
<lb n="0910b24" ed="X"/><lb n="0906a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910b2401">五、覆徵前理。文二：初、徵。文三：初、問光因。</p><p xml:id="pX11p0910b2416" cb:place="inline">箋云：佛
<pb n="0910c" ed="X" xml:id="X11.0271.0910c"/>
<lb n="0910c01" ed="X"/><lb n="0906a07" ed="R088"/>覆問前黃河指，後佛竪臂徵之：以何爲心？阿難言：
<lb n="0910c02" ed="X"/><lb n="0906a08" ed="R088"/>以能推者爲心。佛便奪下，向此中再覆前問，意欲
<lb n="0910c03" ed="X"/><lb n="0906a09" ed="R088"/>破佗執，眼能有見。</p></cb:div>
<lb n="0910c04" ed="X"/><lb n="0906a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910c0401">此拳光明因何所有？</p></cb:div>
<lb n="0910c05" ed="X"/><lb n="0906a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910c0501">箋云：一問此拳光明，因何便有此光明？</p></cb:div>
<lb n="0910c06" ed="X"/><lb n="0906a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910c0601">云何成拳？</p></cb:div>
<lb n="0910c07" ed="X"/><lb n="0906a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910c0701">二、問拳相。</p><p xml:id="pX11p0910c0705" cb:place="inline">箋云：二問：因箇甚物便成此拳相？</p></cb:div>
<lb n="0910c08" ed="X"/><lb n="0906a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910c0801">汝將誰見？</p></cb:div>
<lb n="0910c09" ed="X"/><lb n="0906a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910c0901">後問：能見？</p><p xml:id="pX11p0910c0905" cb:place="inline">箋云：三問汝將誰見<anchor xml:id="nkr_note_add_0910c0901" n="0910c0901"/><anchor xml:id="beg0910c0901" n="0910c0901"/>已<anchor xml:id="end0910c0901"/>上，是佛垂三
<lb n="0910c10" ed="X"/><lb n="0906a16" ed="R088"/>問，向下阿難三答。</p></cb:div>
<lb n="0910c11" ed="X"/><lb n="0906a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910c1101">阿難言：由佛全體閻浮檀金赩。</p></cb:div>
<lb n="0910c12" ed="X"/><lb n="0906a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910c1201">許力切。光也。</p></cb:div>
<lb n="0910c13" ed="X"/><lb n="0906b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910c1301">如寶山淸淨所生，故有光明。</p></cb:div>
<lb n="0910c14" ed="X"/><lb n="0906b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910c1401">後答。文三：初、答光因。</p><p xml:id="pX11p0910c1409" cb:place="inline">箋云：由，因也。一答，答前第
<lb n="0910c15" ed="X"/><lb n="0906b03" ed="R088"/>一問。閻浮，樹名。此樹下出金最好，喩佛之身。佛身
<lb n="0910c16" ed="X"/><lb n="0906b04" ed="R088"/>如妙金臺，光如寶山，皮肉細滑，塵土水等，悉皆不
<lb n="0910c17" ed="X"/><lb n="0906b05" ed="R088"/>住。</p></cb:div>
<lb n="0910c18" ed="X"/><lb n="0906b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910c1801">我實眼觀。</p></cb:div>
<lb n="0910c19" ed="X"/><lb n="0906b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910c1901">次答：能見。</p><p xml:id="pX11p0910c1905" cb:place="inline">箋云：二、答前後問。汝將誰見？言我實
<lb n="0910c20" ed="X"/><lb n="0906b08" ed="R088"/>用浮塵眼觀佛光明拳。</p></cb:div>
<lb n="0910c21" ed="X"/><lb n="0906b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910c2101">五輪指端，屈握示人，故有拳相。</p></cb:div>
<lb n="0910c22" ed="X"/><lb n="0906b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910c2201">後答拳相。</p><p xml:id="pX11p0910c2205" cb:place="inline">箋云：三答，答前第二問。云何成拳？佛
<lb n="0910c23" ed="X"/><lb n="0906b11" ed="R088"/>手指各有五輪紋，因中捨鈔珍異寶，所以獲此輪
<lb n="0910c24" ed="X"/><lb n="0906b12" ed="R088"/>紋。將此五指頭屈搏握爲拳，故有此拳相。</p></cb:div>
<pb n="0911a" ed="X" xml:id="X11.0271.0911a"/>
<lb n="0911a01" ed="X"/><lb n="0906b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911a0101">佛吿阿難：如來今日實言吿汝，諸有智者要以譬喩
<lb n="0911a02" ed="X"/><lb n="0906b14" ed="R088"/>而得開悟。</p></cb:div>
<lb n="0911a03" ed="X"/><lb n="0906b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911a0301">六、擧例指心。文七：初、吿喩知。</p><p xml:id="pX11p0911a0312" cb:place="inline">箋云：四十五年後，
<lb n="0911a04" ed="X"/><lb n="0906b16" ed="R088"/>世尊觀衆生根緣次第成熟，說此一敎，故言今日
<lb n="0911a05" ed="X"/><lb n="0906b17" ed="R088"/>以誠實之言吿汝。阿難！佛眞語者、實語者、不誑語
<lb n="0911a06" ed="X"/><lb n="0906b18" ed="R088"/>者、不異語者。世尊向下欲破，且先吿喩，令其生信。
<lb n="0911a07" ed="X"/><lb n="0907a01" ed="R088"/>語有智慧之人，要以譬喩，譬卽喩而得開通悟解
<lb n="0911a08" ed="X"/><lb n="0907a02" ed="R088"/>也。</p></cb:div>
<lb n="0911a09" ed="X"/><lb n="0907a03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911a0901">阿難！譬如我拳，若無我手，不成我拳。</p></cb:div>
<lb n="0911a10" ed="X"/><lb n="0907a04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911a1001">一、擧例問。文三：初、擧手成拳。</p><p xml:id="pX11p0911a1012" cb:place="inline">箋云：無手不拳，此
<lb n="0911a11" ed="X"/><lb n="0907a05" ed="R088"/>標拳也。</p></cb:div>
<lb n="0911a12" ed="X"/><lb n="0907a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911a1201">若無汝眼，不成汝見。</p></cb:div>
<lb n="0911a13" ed="X"/><lb n="0907a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911a1301">次擧眼成見。</p><p xml:id="pX11p0911a1306" cb:place="inline">箋云：無眼不見，此標眼也。</p></cb:div>
<lb n="0911a14" ed="X"/><lb n="0907a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911a1401">以汝眼根，例我拳理，其義均不。</p></cb:div>
<lb n="0911a15" ed="X"/><lb n="0907a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911a1501">後合例標問。</p><p xml:id="pX11p0911a1506" cb:place="inline">箋云：用汝眼根，例我拳之道理，其
<lb n="0911a16" ed="X"/><lb n="0907a10" ed="R088"/>義均平不均平，此是不均平。且試問佗，手之與拳，
<lb n="0911a17" ed="X"/><lb n="0907a11" ed="R088"/>表境無前境，似有忽無，仗因託緣，緣無自性，當體
<lb n="0911a18" ed="X"/><lb n="0907a12" ed="R088"/>卽空。眼之與見，表心不無，如人無眼，見卽在。</p></cb:div>
<lb n="0911a19" ed="X"/><lb n="0907a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911a1901">阿難言：唯然，世尊！</p></cb:div>
<lb n="0911a20" ed="X"/><lb n="0907a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911a2001">三、答例成。文三：初、總許。</p><p xml:id="pX11p0911a2010" cb:place="inline">箋云：阿難却答言：均平。</p></cb:div>
<lb n="0911a21" ed="X"/><lb n="0907a15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911a2101">旣無我眼，不成我見。</p></cb:div>
<lb n="0911a22" ed="X"/><lb n="0907a16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911a2201">次先牒眼</p><p xml:id="pX11p0911a2205" cb:place="inline">箋云：意謂須有眼方成見。</p></cb:div>
<lb n="0911a23" ed="X"/><lb n="0907a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911a2301">例如來拳，事義相類。</p></cb:div>
<lb n="0911a24" ed="X"/><lb n="0907a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911a2401">後擧拳成例。</p><p xml:id="pX11p0911a2406" cb:place="inline">箋云：將眼例拳，其義一般。是阿難
<pb n="0911b" ed="X" xml:id="X11.0271.0911b"/>
<lb n="0911b01" ed="X"/><lb n="0907b01" ed="R088"/>所見也。</p></cb:div>
<lb n="0911b02" ed="X"/><lb n="0907b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911b0201">佛言：阿難！汝言相類，是義不然。</p></cb:div>
<lb n="0911b03" ed="X"/><lb n="0907b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911b0301">四、責不均。</p><p xml:id="pX11p0911b0305" cb:place="inline">箋云：是義不如此。</p></cb:div>
<lb n="0911b04" ed="X"/><lb n="0907b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911b0401">何以故？</p></cb:div>
<lb n="0911b05" ed="X"/><lb n="0907b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911b0501">五、徵含指。文二：初、自徵不例。</p></cb:div>
<lb n="0911b06" ed="X"/><lb n="0907b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911b0601">如無手人，拳畢竟滅，彼無眼者，非見全無。</p></cb:div>
<lb n="0911b07" ed="X"/><lb n="0907b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911b0701">後述無眼見存。</p><p xml:id="pX11p0911b0707" cb:place="inline">箋云：拳畢竟滅，表相分全無。非
<lb n="0911b08" ed="X"/><lb n="0907b08" ed="R088"/>見全無，表見分不無。謂眼根雖暗，見性常存。</p></cb:div>
<lb n="0911b09" ed="X"/><lb n="0907b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911b0901">所以者何？</p></cb:div>
<lb n="0911b10" ed="X"/><lb n="0907b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911b1001">六、邀就審。文三：初、叙盲有見。</p><p xml:id="pX11p0911b1012" cb:place="inline">箋云：有何所以之
<lb n="0911b11" ed="X"/><lb n="0907b11" ed="R088"/>故。</p></cb:div>
<lb n="0911b12" ed="X"/><lb n="0907b12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911b1201">汝試於途詢問盲人，汝何所見？</p></cb:div>
<lb n="0911b13" ed="X"/><lb n="0907b13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911b1301">二、邀問盲視。</p><p xml:id="pX11p0911b1306" cb:place="inline">箋云：無目曰盲。言汝試於途路之
<lb n="0911b14" ed="X"/><lb n="0907b14" ed="R088"/>上，詢問箇無目之人，汝何所見？</p></cb:div>
<lb n="0911b15" ed="X"/><lb n="0907b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911b1501">彼諸盲人必來答汝，我今眼前唯見黑暗，更無佗矚。</p></cb:div>
<lb n="0911b16" ed="X"/><lb n="0907b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911b1601">後替盲答：見。</p><p xml:id="pX11p0911b1606" cb:place="inline">箋云：更無佗矚，獨覩暗境而<anchor xml:id="nkr_note_add_0911b1601" n="0911b1601"/><anchor xml:id="beg0911b1601" n="0911b1601"/>已<anchor xml:id="end0911b1601"/>。</p></cb:div>
<lb n="0911b17" ed="X"/><lb n="0907b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911b1701">以是義觀，前塵自暗，見何虧損？</p></cb:div>
<lb n="0911b18" ed="X"/><lb n="0907b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911b1801">七、結指心。</p><p xml:id="pX11p0911b1805" cb:place="inline">箋云：用前義觀察，前塵自暗，是浮根
<lb n="0911b19" ed="X"/><lb n="0908a01" ed="R088"/>與前塵像自明自暗，此一分見性，則不曾虧損。此
<lb n="0911b20" ed="X"/><lb n="0908a02" ed="R088"/>是世尊庵含，指佗見也。</p>
<lb n="0911b21" ed="X"/><lb n="0908a03" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0911b2101">第二燈光顯用指</p><p xml:id="pX11p0911b2108" cb:place="inline">箋云：此指謂前來手見相。例
<lb n="0911b22" ed="X"/><lb n="0908a04" ed="R088"/>指中佛邀阿難：汝試於途詢問盲人，汝何所見？彼
<lb n="0911b23" ed="X"/><lb n="0908a05" ed="R088"/>諸盲人必來答汝，唯見黑暗等事。是故世尊便指
<lb n="0911b24" ed="X"/><lb n="0908a06" ed="R088"/>云：以是義觀，前塵自暗，見何虧損？所以阿難向此
<pb n="0911c" ed="X" xml:id="X11.0271.0911c"/>
<lb n="0911c01" ed="X"/><lb n="0908a07" ed="R088"/>中疑云：諸盲眼前唯覩黑暗，云何成見？於是世尊
<lb n="0911c02" ed="X"/><lb n="0908a08" ed="R088"/>恐阿難執盲眼不見，遂邀二人就暗室通疑。上叙
<lb n="0911c03" ed="X"/><lb n="0908a09" ed="R088"/>燈光指竟。</p></cb:div>
<lb n="0911c04" ed="X"/><lb n="0908a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911c0401">阿難言：諸盲眼前唯覩黑暗，云何成見？</p></cb:div>
<lb n="0911c05" ed="X"/><lb n="0908a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911c0501">二、灯光顯用指。文三：初、徵前拒指。</p></cb:div>
<lb n="0911c06" ed="X"/><lb n="0908a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911c0601">佛吿阿難：諸盲無眼唯觀黑暗，與有眼人處於暗室，
<lb n="0911c07" ed="X"/><lb n="0908a13" ed="R088"/>二黑有別？爲無有別？</p></cb:div>
<lb n="0911c08" ed="X"/><lb n="0908a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911c0801">次、暗室通疑。文二：初、引明瞽同幽，令分二黑。</p><p xml:id="pX11p0911c0818" cb:place="inline">箋
<lb n="0911c09" ed="X"/><lb n="0908a15" ed="R088"/>云：無眼之人唯見前黑，與箇有眼人處暗室中。此
<lb n="0911c10" ed="X"/><lb n="0908a16" ed="R088"/>二人見暗，爲復有別？爲復無別？令佗辯。</p></cb:div>
<lb n="0911c11" ed="X"/><lb n="0908a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911c1101">如是，世尊，此暗中人與彼羣盲，二黑校量曾無有異。</p></cb:div>
<lb n="0911c12" ed="X"/><lb n="0908a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911c1201">後答：羣盲共觀，兩暗無殊。</p><p xml:id="pX11p0911c1211" cb:place="inline">箋云：阿難答意卽無
<lb n="0911c13" ed="X"/><lb n="0908b01" ed="R088"/>別，□知無眼之人亦有見，不可言無見。</p></cb:div>
<lb n="0911c14" ed="X"/><lb n="0908b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911c1401">阿難！若無眼人全見前黑，忽得眼光，還於前塵見種
<lb n="0911c15" ed="X"/><lb n="0908b03" ed="R088"/>種色，名眼見者。</p></cb:div>
<lb n="0911c16" ed="X"/><lb n="0908b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911c1601">後、比心成見。文三：初、比灯同眼抑見成灯。文三：初、
<lb n="0911c17" ed="X"/><lb n="0908b05" ed="R088"/>擧瞽人除膜定眼能瞻。</p><p xml:id="pX11p0911c1710" cb:place="inline">箋云：佛又擧此無眼人，
<lb n="0911c18" ed="X"/><lb n="0908b06" ed="R088"/>忽有人將錍爲佗剔開眼<anchor xml:id="nkr_note_add_0911c1801" n="0911c1801"/><anchor xml:id="beg0911c1801" n="0911c1801"/>睛<anchor xml:id="end0911c1801"/>，還見前塵等物，莫是
<lb n="0911c19" ed="X"/><lb n="0908b07" ed="R088"/>眼能見？意謂眼不能見，且縱佗。</p></cb:div>
<lb n="0911c20" ed="X"/><lb n="0908b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911c2001">彼暗中人全見前黑，忽獲灯光，亦於前塵見種種色，
<lb n="0911c21" ed="X"/><lb n="0908b09" ed="R088"/>應名燈見。</p></cb:div>
<lb n="0911c22" ed="X"/><lb n="0908b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911c2201">後引有目蒙灯，例燈成見。</p></cb:div>
<lb n="0911c23" ed="X"/><lb n="0908b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911c2301">若燈見者，燈能有見，自不名燈。</p></cb:div>
<lb n="0911c24" ed="X"/><lb n="0908b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911c2401">次□立燈鑒，邀灯具識。文二：初縱灯能見，且奪灯
<pb n="0912a" ed="X" xml:id="X11.0271.0912a"/>
<lb n="0912a01" ed="X"/><lb n="0908b13" ed="R088"/>名。</p><p xml:id="pX11p0912a0102" cb:place="inline">箋云：自不名燈，燈義不成，須成有情。無情若
<lb n="0912a02" ed="X"/><lb n="0908b14" ed="R088"/>見，無義不成。</p></cb:div>
<lb n="0912a03" ed="X"/><lb n="0908b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912a0301">又則燈觀何關汝事？</p></cb:div>
<lb n="0912a04" ed="X"/><lb n="0908b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912a0401">後重許灯心，責遺躬性。</p><p xml:id="pX11p0912a0410" cb:place="inline">箋云：縱灯有心解見，又
<lb n="0912a05" ed="X"/><lb n="0908b17" ed="R088"/>何關汝阿難之事？</p></cb:div>
<lb n="0912a06" ed="X"/><lb n="0908b18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912a0601">是故當知，燈能顯色。如是見者，是眼非燈。</p></cb:div>
<lb n="0912a07" ed="X"/><lb n="0909a01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912a0701">後雙彰顯色，指見成心。文二：初、標灯指眼。</p><p xml:id="pX11p0912a0717" cb:place="inline">箋云：
<lb n="0912a08" ed="X"/><lb n="0909a02" ed="R088"/>灯秪能顯前塵色相，不解見色，指到於眼，眼根發
<lb n="0912a09" ed="X"/><lb n="0909a03" ed="R088"/>識明利，方具前境。</p></cb:div>
<lb n="0912a10" ed="X"/><lb n="0909a04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912a1001">眼能顯色，如是見性，是心非眼。</p></cb:div>
<lb n="0912a11" ed="X"/><lb n="0909a05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912a1101">後去目甄心。</p><p xml:id="pX11p0912a1106" cb:place="inline">箋云：是知眼秪能顯色，不能見色。
<lb n="0912a12" ed="X"/><lb n="0909a06" ed="R088"/>見是於心，乃指心見。若言眼能見，死人有眼，云何
<lb n="0912a13" ed="X"/><lb n="0909a07" ed="R088"/>不見？明不循根，寄根明發。</p>
<lb n="0912a14" ed="X"/><lb n="0909a08" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0912a1401">第三，去留動寂指。</p><p xml:id="pX11p0912a1408" cb:place="inline">箋云：去喩煩惱似客，不久住
<lb n="0912a15" ed="X"/><lb n="0909a09" ed="R088"/>故；留喩聲聞人暫伏第六，識如主人，更無來、往；動
<lb n="0912a16" ed="X"/><lb n="0909a10" ed="R088"/>喩大乘細四相，生、住、異、滅，微細難知；寂喩大乘眞
<lb n="0912a17" ed="X"/><lb n="0909a11" ed="R088"/>空，非生、滅故。此指來意。然謂前來執能推者爲心，
<lb n="0912a18" ed="X"/><lb n="0909a12" ed="R088"/>被世尊奪下，又向燈光指中破燈破眼，指到於心。
<lb n="0912a19" ed="X"/><lb n="0909a13" ed="R088"/>所以阿難未知奪指之意，是以阿難與諸大衆默
<lb n="0912a20" ed="X"/><lb n="0909a14" ed="R088"/>然。故疏主出阿難意云：拒之，乃仰慙慈誨；認之，又
<lb n="0912a21" ed="X"/><lb n="0909a15" ed="R088"/>與奪同源。是以默請分詮，冀明料簡。上叙去、留、動、
<lb n="0912a22" ed="X"/><lb n="0909a16" ed="R088"/>寂，指</p></cb:div>
<lb n="0912a23" ed="X"/><lb n="0909a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912a2301">阿難雖復得聞是言，與諸大衆口<anchor xml:id="nkr_note_add_0912a2301" n="0912a2301"/><anchor xml:id="beg0912a2301" n="0912a2301"/>已<anchor xml:id="end0912a2301"/>默然，心未開悟，
<lb n="0912a24" ed="X"/><lb n="0909a18" ed="R088"/>猶冀如來慈音宣示，合掌淸心，佇佛悲誨。</p></cb:div>
<pb n="0912b" ed="X" xml:id="X11.0271.0912b"/>
<lb n="0912b01" ed="X"/><lb n="0909b01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912b0101">三、去留動寂指之三：初、迷徒默請。</p><p xml:id="pX11p0912b0114" cb:place="inline">箋云：猶，尙也。
<lb n="0912b02" ed="X"/><lb n="0909b02" ed="R088"/>冀，仗也。與諸三十六類大衆，見佛此言，疑道前來。
<lb n="0912b03" ed="X"/><lb n="0909b03" ed="R088"/>又奪云：若變滅時，此心卽同龜毛兔角。又言：此心
<lb n="0912b04" ed="X"/><lb n="0909b04" ed="R088"/>不是。此中又指道：燈能顯色，如是見者，是眼非燈；
<lb n="0912b05" ed="X"/><lb n="0909b05" ed="R088"/>眼能顯色，如是見性，是心非眼。進之佛前來，又奪
<lb n="0912b06" ed="X"/><lb n="0909b06" ed="R088"/>下此心。退之佛此中，又指此心但得緘口，無言身
<lb n="0912b07" ed="X"/><lb n="0909b07" ed="R088"/>之與心，未能開通悟解，尙自仗佛世尊慈悲之音，
<lb n="0912b08" ed="X"/><lb n="0909b08" ed="R088"/>宣說顯未。於是合掌，淸潔其心，佇待我佛世尊慈
<lb n="0912b09" ed="X"/><lb n="0909b09" ed="R088"/>悲誨喩。</p></cb:div>
<lb n="0912b10" ed="X"/><lb n="0909b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912b1001">爾時，世尊舒兜羅綿網相光手，開五輪指，誨勅阿難
<lb n="0912b11" ed="X"/><lb n="0909b11" ed="R088"/>及諸大衆：</p></cb:div>
<lb n="0912b12" ed="X"/><lb n="0909b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912b1201">次勅衆談因。文二：初舒金普勑。</p><p xml:id="pX11p0912b1213" cb:place="inline">箋云：兜羅綿，亦
<lb n="0912b13" ed="X"/><lb n="0909b13" ed="R088"/>云都羅綿。兜羅樹上出綿，佛手柔軟如兜羅綿，佛
<lb n="0912b14" ed="X"/><lb n="0909b14" ed="R088"/>手有網縵之相光明。開，猶展舒也。佛五指端各有
<lb n="0912b15" ed="X"/><lb n="0909b15" ed="R088"/>輪紋相。誨、喩、吿、勑、慶、喜，幷三十六類大衆。</p></cb:div>
<lb n="0912b16" ed="X"/><lb n="0909b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912b1601">我初成道。</p></cb:div>
<lb n="0912b17" ed="X"/><lb n="0909b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912b1701">次吿演，初談。</p><p xml:id="pX11p0912b1706" cb:place="inline">箋云：世尊從初於菩提樹下八相
<lb n="0912b18" ed="X"/><lb n="0909b18" ed="R088"/>成道也。</p></cb:div>
<lb n="0912b19" ed="X"/><lb n="0910a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912b1901">於鹿園中，爲阿若多，五比丘等。</p></cb:div>
<lb n="0912b20" ed="X"/><lb n="0910a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912b2001">箋云：佛昔因中時，在此園中爲鹿。二、今成道，又
<lb n="0912b21" ed="X"/><lb n="0910a03" ed="R088"/>於此園爲五俱輪，轉十二行法輪。梵云阿若多，華
<lb n="0912b22" ed="X"/><lb n="0910a04" ed="R088"/>言解義。佛初成道日，且先度五俱輪。梵云俱輪，華
<lb n="0912b23" ed="X"/><lb n="0910a05" ed="R088"/>言親，是佛之親爲其說十二行法輪。說了，問佗五
<lb n="0912b24" ed="X"/><lb n="0910a06" ed="R088"/>人，云阿若多。陳那起來，云阿若多。五者，三人家族：
<pb n="0912c" ed="X" xml:id="X11.0271.0912c"/>
<lb n="0912c01" ed="X"/><lb n="0910a07" ed="R088"/>一、阿濕波，華言馬勝；二、<g ref="#CB02494">䟦</g>提；三、<name role="" type="person">摩訶男</name>俱利。二人
<lb n="0912c02" ed="X"/><lb n="0910a08" ed="R088"/>舅氏：一、<name role="" type="person">憍陳那</name>；二、十力迦葉。</p></cb:div>
<lb n="0912c03" ed="X"/><lb n="0910a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912c0301">及汝四衆言：</p></cb:div>
<lb n="0912c04" ed="X"/><lb n="0910a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912c0401">箋云：則五俱輪中自家四衆，或是汝在會四衆，指
<lb n="0912c05" ed="X"/><lb n="0910a11" ed="R088"/>佛邊四衆也。</p></cb:div>
<lb n="0912c06" ed="X"/><lb n="0910a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912c0601">一切衆生，不成菩提，及阿羅漢。</p></cb:div>
<lb n="0912c07" ed="X"/><lb n="0910a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912c0701">箋云：菩提是佛果位，有爲果或無上菩提。</p></cb:div>
<lb n="0912c08" ed="X"/><lb n="0910a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912c0801">皆由客塵煩惱所誤。</p></cb:div>
<lb n="0912c09" ed="X"/><lb n="0910a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912c0901">箋云：煩惱從外而來，汚其自體，似客塵一般，言總
<lb n="0912c10" ed="X"/><lb n="0910a16" ed="R088"/>因此客塵煩惱之所賺誤。</p></cb:div>
<lb n="0912c11" ed="X"/><lb n="0910a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912c1101">汝等當時因何開悟，今成聖果？</p></cb:div>
<lb n="0912c12" ed="X"/><lb n="0910a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912c1201">後令宣創悟。</p><p xml:id="pX11p0912c1206" cb:place="inline">箋云：汝指阿若多，通取四衆。當鹿
<lb n="0912c13" ed="X"/><lb n="0910b01" ed="R088"/>園中佛設法之時，因何開通悟解，今成四界阿羅
<lb n="0912c14" ed="X"/><lb n="0910b02" ed="R088"/>漢也？</p></cb:div>
<lb n="0912c15" ed="X"/><lb n="0910b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912c1501">時，<name role="" type="person">憍陳那</name>起立白佛：</p></cb:div>
<lb n="0912c16" ed="X"/><lb n="0910b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912c1601">後阿若承宣。文四：初總述悟因。</p><p xml:id="pX11p0912c1613" cb:place="inline">箋云：當佛吿演
<lb n="0912c17" ed="X"/><lb n="0910b05" ed="R088"/>之時，陳，姓也。那是男聲，如尼是女聲。從座起立，諮
<lb n="0912c18" ed="X"/><lb n="0910b06" ed="R088"/>白敎主。</p></cb:div>
<lb n="0912c19" ed="X"/><lb n="0910b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912c1901">我今長老，於大衆中。</p></cb:div>
<lb n="0912c20" ed="X"/><lb n="0910b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912c2001">箋云：是長之老德重，推尊耆年宿德。莊嚴經云：不
<lb n="0912c21" ed="X"/><lb n="0910b09" ed="R088"/>必髮白面皺，牙齒墮落，所貴修福滅罪，淨修梵行，
<lb n="0912c22" ed="X"/><lb n="0910b10" ed="R088"/>名曰長老向法會之中。</p></cb:div>
<lb n="0912c23" ed="X"/><lb n="0910b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912c2301">獨得解名。</p></cb:div>
<lb n="0912c24" ed="X"/><lb n="0910b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912c2401">箋云：解四諦理成阿羅漢。</p></cb:div>
<pb n="0913a" ed="X" xml:id="X11.0271.0913a"/>
<lb n="0913a01" ed="X"/><lb n="0910b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913a0101">因悟客塵二字成果。</p></cb:div>
<lb n="0913a02" ed="X"/><lb n="0910b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913a0201">箋云：客影取主，客是第六識心，攀緣遂境，念念不
<lb n="0913a03" ed="X"/><lb n="0910b15" ed="R088"/>止，喩如客來來<anchor xml:id="nkr_note_orig_0913001" n="0913001"/><g ref="#CB17542">径</g>往，似猿猴得樹，象馬無鉤。主喩
<lb n="0913a04" ed="X"/><lb n="0910b16" ed="R088"/>聲聞人不與五同緣，伏第六識心。塵影取空，塵是
<lb n="0913a05" ed="X"/><lb n="0910b17" ed="R088"/>大乘細四相，生、住、異、滅，念念不止。空喩大乘眞空
<lb n="0913a06" ed="X"/><lb n="0910b18" ed="R088"/>成果，則成第四果阿羅漢，然後便說喩。</p></cb:div>
<lb n="0913a07" ed="X"/><lb n="0911a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913a0701">世尊，譬如行客投寄旅亭，或宿或食，食宿事畢，俶裝
<lb n="0913a08" ed="X"/><lb n="0911a02" ed="R088"/>前途不遑安住。</p></cb:div>
<lb n="0913a09" ed="X"/><lb n="0911a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913a0901">次先陳客義。文四：初述客忩遊。</p><p xml:id="pX11p0913a0913" cb:place="inline">箋云：譬，況也。俶，
<lb n="0913a10" ed="X"/><lb n="0911a04" ed="R088"/>述也。坐曰賈，行曰遍。投泊寄宿於旅店之中，或可
<lb n="0913a11" ed="X"/><lb n="0911a05" ed="R088"/>一宿，或可一食，食與宿事一時了。又乃遠裝行途，
<lb n="0913a12" ed="X"/><lb n="0911a06" ed="R088"/>更不駐止。法上一切衆生，第六識心，囂甚動掉，起
<lb n="0913a13" ed="X"/><lb n="0911a07" ed="R088"/>惑造業，攀緣逐境，無有休歇，如客相似。</p></cb:div>
<lb n="0913a14" ed="X"/><lb n="0911a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913a1401">若實主人，自無攸往。</p></cb:div>
<lb n="0913a15" ed="X"/><lb n="0911a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913a1501">次叙主人安住。</p><p xml:id="pX11p0913a1507" cb:place="inline">箋云：攸，所也。若是店主，何有所
<lb n="0913a16" ed="X"/><lb n="0911a10" ed="R088"/>往？喩聲聞人暫伏第六識，不與五同緣之時。</p></cb:div>
<lb n="0913a17" ed="X"/><lb n="0911a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913a1701">如是思惟：不住名客，住名主人。</p></cb:div>
<lb n="0913a18" ed="X"/><lb n="0911a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913a1801">三重雙料簡。</p><p xml:id="pX11p0913a1806" cb:place="inline">箋云：陳那又雙叙。</p></cb:div>
<lb n="0913a19" ed="X"/><lb n="0911a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913a1901">以不住者，名爲客義。</p></cb:div>
<lb n="0913a20" ed="X"/><lb n="0911a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913a2001">四、偏結族門。</p><p xml:id="pX11p0913a2006" cb:place="inline">箋云：影取以所住者，名爲主義。此
<lb n="0913a21" ed="X"/><lb n="0911a15" ed="R088"/>叙客了，下文叙塵。</p></cb:div>
<lb n="0913a22" ed="X"/><lb n="0911a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913a2201">又如新霽，淸暘昇天，光入隙中，發明空中諸有塵相，
<lb n="0913a23" ed="X"/><lb n="0911a17" ed="R088"/>塵質搖動，虗空寂然。</p></cb:div>
<lb n="0913a24" ed="X"/><lb n="0911a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913a2401">三、顯談塵妄。文二：初、叙空寂塵搖。</p><p xml:id="pX11p0913a2414" cb:place="inline">箋云：雨過曰
<pb n="0913b" ed="X" xml:id="X11.0271.0913b"/>
<lb n="0913b01" ed="X"/><lb n="0911b01" ed="R088"/>霽。日頭昇霄之時，屋室有小孔隙，日影射入屋內，
<lb n="0913b02" ed="X"/><lb n="0911b02" ed="R088"/>便見野馬之塵顯現分明。然此塵形質搖動，不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0913002" n="0913002"/>上
<lb n="0913b03" ed="X"/><lb n="0911b03" ed="R088"/>新霽淸暘，喩法空無漏智現前。光入隙中，發明空
<lb n="0913b04" ed="X"/><lb n="0911b04" ed="R088"/>中諸有塵相，喩第八識中生、住、異、滅、細四相。此四
<lb n="0913b05" ed="X"/><lb n="0911b05" ed="R088"/>相念念不停，如空中隙駒。塵若是空，祇寂然不動，
<lb n="0913b06" ed="X"/><lb n="0911b06" ed="R088"/>喩大乘眞空之理。無來無去下，雙叙。</p></cb:div>
<lb n="0913b07" ed="X"/><lb n="0911b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913b0701">如是思惟，澄寂名空。</p></cb:div>
<lb n="0913b08" ed="X"/><lb n="0911b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913b0801">後審甄塵理。</p><p xml:id="pX11p0913b0806" cb:place="inline">箋云：是眞。</p></cb:div>
<lb n="0913b09" ed="X"/><lb n="0911b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913b0901">搖動名塵。</p></cb:div>
<lb n="0913b10" ed="X"/><lb n="0911b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913b1001">箋云：是妄。</p></cb:div>
<lb n="0913b11" ed="X"/><lb n="0911b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913b1101">以搖動者，名爲塵義。</p></cb:div>
<lb n="0913b12" ed="X"/><lb n="0911b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913b1201">箋云：影取以不動者，名爲空義。</p></cb:div>
<lb n="0913b13" ed="X"/><lb n="0911b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913b1301">佛言：如是！</p></cb:div>
<lb n="0913b14" ed="X"/><lb n="0911b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913b1401">四，佛印證。</p>
<lb n="0913b15" ed="X"/><lb n="0911b15" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0913b1501">第四，兜羅開合指。</p><p xml:id="pX11p0913b1508" cb:place="inline">箋云：此指來□□阿難前□
<lb n="0913b16" ed="X"/><lb n="0911b16" ed="R088"/>去留動寂，指中與諸大衆口<anchor xml:id="nkr_note_add_0913b1601" n="0913b1601"/><anchor xml:id="beg0913b1601" n="0913b1601"/>已<anchor xml:id="end0913b1601"/>默然，心未開悟。於
<lb n="0913b17" ed="X"/><lb n="0911b17" ed="R088"/>是世尊向此中開，屈五輪之指，引試阿難，方覩塵
<lb n="0913b18" ed="X"/><lb n="0911b18" ed="R088"/>搖之妄習。卽時如來於大衆中屈五輪指，屈<anchor xml:id="nkr_note_add_0913b1801" n="0913b1801"/><anchor xml:id="beg0913b1801" n="0913b1801"/>已<anchor xml:id="end0913b1801"/>復
<lb n="0913b19" ed="X"/><lb n="0912a01" ed="R088"/>開，開<anchor xml:id="nkr_note_add_0913b1901" n="0913b1901"/><anchor xml:id="beg0913b1901" n="0913b1901"/>已<anchor xml:id="end0913b1901"/>又屈，謂阿難言：汝今何見？阿難言：我見如
<lb n="0913b20" ed="X"/><lb n="0912a02" ed="R088"/>來百寶輪掌衆中開合。佛吿阿難：汝見我手衆中
<lb n="0913b21" ed="X"/><lb n="0912a03" ed="R088"/>開合，爲是我手有開有合？爲復汝見有開有合？雙
<lb n="0913b22" ed="X"/><lb n="0912a04" ed="R088"/>徵開合。阿難言：世尊寶手衆中開合，非我見性有
<lb n="0913b23" ed="X"/><lb n="0912a05" ed="R088"/>開有合。答：心無展合，顯境自搖。佛言：誰動誰靜？阿
<lb n="0913b24" ed="X"/><lb n="0912a06" ed="R088"/>難言：佛手不住，而我見性尙無有靜，誰爲無住？答：
<pb n="0913c" ed="X" xml:id="X11.0271.0913c"/>
<lb n="0913c01" ed="X"/><lb n="0912a07" ed="R088"/>雙超動靜。佛言：如是。且汎印之。此表外四大生滅
<lb n="0913c02" ed="X"/><lb n="0912a08" ed="R088"/>也。上叙兜羅開合，指</p></cb:div>
<lb n="0913c03" ed="X"/><lb n="0912a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913c0301">卽時，如來於大衆中屈五輪指，屈<anchor xml:id="nkr_note_add_0913c0301" n="0913c0301"/><anchor xml:id="beg0913c0301" n="0913c0301"/>已<anchor xml:id="end0913c0301"/>復開，開<anchor xml:id="nkr_note_add_0913c0302" n="0913c0302"/><anchor xml:id="beg0913c0302" n="0913c0302"/>已<anchor xml:id="end0913c0302"/>又屈，
<lb n="0913c04" ed="X"/><lb n="0912a10" ed="R088"/>謂阿難言：汝今何見？</p></cb:div>
<lb n="0913c05" ed="X"/><lb n="0912a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913c0501">四、兜羅開合指。文五：初、標相問酬。文二：初、五輪開
<lb n="0913c06" ed="X"/><lb n="0912a12" ed="R088"/>屈試覩塵搖。</p><p xml:id="pX11p0913c0606" cb:place="inline">箋云：開<anchor xml:id="nkr_note_add_0913c0601" n="0913c0601"/><anchor xml:id="beg0913c0601" n="0913c0601"/>已<anchor xml:id="end0913c0601"/>，又屈意表外四大山河
<lb n="0913c07" ed="X"/><lb n="0912a13" ed="R088"/>大地諸有爲法，恒常生滅，無有停住。</p></cb:div>
<lb n="0913c08" ed="X"/><lb n="0912a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913c0801">阿難言：我見如來百寶輪掌衆中開合。</p></cb:div>
<lb n="0913c09" ed="X"/><lb n="0912a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913c0901">後酬百寶卷，舒述心能見。</p></cb:div>
<lb n="0913c10" ed="X"/><lb n="0912a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913c1001">佛吿阿難：汝見我手衆中開合。</p></cb:div>
<lb n="0913c11" ed="X"/><lb n="0912a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913c1101">二、徵答動理。文二：初、心境雙標，別徵開合。</p><p xml:id="pX11p0913c1117" cb:place="inline">箋云：
<lb n="0913c12" ed="X"/><lb n="0912a18" ed="R088"/>此牒佗前言。</p></cb:div>
<lb n="0913c13" ed="X"/><lb n="0912b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913c1301">爲是我手有開有合？爲復汝見有開有合？</p></cb:div>
<lb n="0913c14" ed="X"/><lb n="0912b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913c1401">箋云：意問佗爲復外四大有生滅？爲復是汝緣塵
<lb n="0913c15" ed="X"/><lb n="0912b03" ed="R088"/>妄心有生有滅？阿難不了心境之文下便云：</p></cb:div>
<lb n="0913c16" ed="X"/><lb n="0912b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913c1601">阿難言：世尊！寶手衆中開合，我見如來手自開合，非
<lb n="0913c17" ed="X"/><lb n="0912b05" ed="R088"/>我見性有開有合。</p></cb:div>
<lb n="0913c18" ed="X"/><lb n="0912b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913c1801">後答：心無展合，顯境自搖。</p><p xml:id="pX11p0913c1811" cb:place="inline">箋云：阿難意□，外四
<lb n="0913c19" ed="X"/><lb n="0912b07" ed="R088"/>大自生自滅，我此識心不曾生滅，不知外四大是
<lb n="0913c20" ed="X"/><lb n="0912b08" ed="R088"/>無記，何處有生滅？生滅唯心也。</p></cb:div>
<lb n="0913c21" ed="X"/><lb n="0912b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913c2101">佛言：誰動誰靜？</p></cb:div>
<lb n="0913c22" ed="X"/><lb n="0912b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913c2201">三審文</p><p xml:id="pX11p0913c2204" cb:place="inline">箋云：佛再審：爲復是境動心動？爲復是
<lb n="0913c23" ed="X"/><lb n="0912b11" ed="R088"/>境靜心靜？</p></cb:div>
<lb n="0913c24" ed="X"/><lb n="0912b12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913c2401">阿難言：佛手不住，而我見性尙無有靜，誰爲無住？</p></cb:div>
<pb n="0914a" ed="X" xml:id="X11.0271.0914a"/>
<lb n="0914a01" ed="X"/><lb n="0912b13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914a0101">四、認文</p><p xml:id="pX11p0914a0104" cb:place="inline">箋云：尙無有靜超靜相，誰爲無住超動
<lb n="0914a02" ed="X"/><lb n="0912b14" ed="R088"/>相？雙超動靜。</p></cb:div>
<lb n="0914a03" ed="X"/><lb n="0912b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914a0301">佛言：如是！</p></cb:div>
<lb n="0914a04" ed="X"/><lb n="0912b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914a0401">五印文</p><p xml:id="pX11p0914a0404" cb:place="inline">箋云：佛見阿難略認得一分，性無動靜，
<lb n="0914a05" ed="X"/><lb n="0912b17" ed="R088"/>且汎印之。此叙外四大了，下文叙內四大。</p>
<lb n="0914a06" ed="X"/><lb n="0912b18" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0914a0601">第五，輪光顯耀指。</p><p xml:id="pX11p0914a0608" cb:place="inline">箋云：然謂前來兜羅指中，秪
<lb n="0914a07" ed="X"/><lb n="0913a01" ed="R088"/>明得外四大相，未明內四大元由。所以世尊別縱
<lb n="0914a08" ed="X"/><lb n="0913a02" ed="R088"/>權方，連祛內執，便乃左右飛光，要除迷習。經云：如
<lb n="0914a09" ed="X"/><lb n="0913a03" ed="R088"/>來於是從輪掌中飛一寶光在阿難右，卽時阿難
<lb n="0914a10" ed="X"/><lb n="0913a04" ed="R088"/>迴首右盼。又放一光在阿難左，阿難又則迴首左
<lb n="0914a11" ed="X"/><lb n="0913a05" ed="R088"/>盼。世尊便問阿難：汝頭今日何因搖動？阿難言：我
<lb n="0914a12" ed="X"/><lb n="0913a06" ed="R088"/>見如來出妙寶光來我左右，故左右觀，頭自動搖。
<lb n="0914a13" ed="X"/><lb n="0913a07" ed="R088"/>世尊便徵阿難：汝盼佛光左右動頭，爲汝頭動？爲
<lb n="0914a14" ed="X"/><lb n="0913a08" ed="R088"/>復見動？阿難言：世尊！我頭自動，而我見性尙無有
<lb n="0914a15" ed="X"/><lb n="0913a09" ed="R088"/>止，誰爲搖動？答：雙超動、靜二境。佛言：如是。此表內
<lb n="0914a16" ed="X"/><lb n="0913a10" ed="R088"/>四大相生滅。故疏主云：頭是無記，由識故搖，何得
<lb n="0914a17" ed="X"/><lb n="0913a11" ed="R088"/>印見？難□□□□□□□□□□□□□：輪光顯
<lb n="0914a18" ed="X"/><lb n="0913a12" ed="R088"/>耀指</p></cb:div>
<lb n="0914a19" ed="X"/><lb n="0913a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914a1901">如來於是從輪掌中飛一寶光，在阿難右。</p></cb:div>
<lb n="0914a20" ed="X"/><lb n="0913a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914a2001">五、輪光顯耀。指文六：初、飛光問首。文五：初、輪光飛
<lb n="0914a21" ed="X"/><lb n="0913a15" ed="R088"/>右。</p></cb:div>
<lb n="0914a22" ed="X"/><lb n="0913a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914a2201">卽時，阿難迴首右盼。</p></cb:div>
<lb n="0914a23" ed="X"/><lb n="0913a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914a2301">三，慶喜迴瞻。</p><p xml:id="pX11p0914a2306" cb:place="inline">箋云：阿難迴頭右顧，斜視曰盼。</p></cb:div>
<lb n="0914a24" ed="X"/><lb n="0913a18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914a2401">又放一光，在阿難左。</p></cb:div>
<pb n="0914b" ed="X" xml:id="X11.0271.0914b"/>
<lb n="0914b01" ed="X"/><lb n="0913b01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914b0101">三飛左。</p><p xml:id="pX11p0914b0104" cb:place="inline">箋云：左右顧盼，表內四大，地水火風，念
<lb n="0914b02" ed="X"/><lb n="0913b02" ed="R088"/>念生滅。</p></cb:div>
<lb n="0914b03" ed="X"/><lb n="0913b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914b0301">阿難又則迴首左盼。</p></cb:div>
<lb n="0914b04" ed="X"/><lb n="0913b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914b0401">四左顧。</p></cb:div>
<lb n="0914b05" ed="X"/><lb n="0913b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914b0501">佛吿阿難：汝頭今日何因搖動？</p></cb:div>
<lb n="0914b06" ed="X"/><lb n="0913b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914b0601">五、問動。</p><p xml:id="pX11p0914b0604" cb:place="inline">箋云：因箇甚物，頭乃搖動？</p></cb:div>
<lb n="0914b07" ed="X"/><lb n="0913b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914b0701">阿難言：我見如來出妙寶光，來我左右，故左右觀。</p></cb:div>
<lb n="0914b08" ed="X"/><lb n="0913b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914b0801">二、答見隨瞻。文二：初、總述隨觀。</p><p xml:id="pX11p0914b0813" cb:place="inline">箋云：他身徵妙
<lb n="0914b09" ed="X"/><lb n="0913b09" ed="R088"/>出光，可貴可重，來在我左邊右邊，故我向左右觀
<lb n="0914b10" ed="X"/><lb n="0913b10" ed="R088"/>瞻。</p></cb:div>
<lb n="0914b11" ed="X"/><lb n="0913b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914b1101">頭自搖動。</p></cb:div>
<lb n="0914b12" ed="X"/><lb n="0913b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914b1201">後自甄頭動。</p><p xml:id="pX11p0914b1206" cb:place="inline">箋云：言我頭自家搖動。</p></cb:div>
<lb n="0914b13" ed="X"/><lb n="0913b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914b1301">阿難！汝盼佛光左右動頭。</p></cb:div>
<lb n="0914b14" ed="X"/><lb n="0913b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914b1401">三、審。二、雙徵。文二：初、審。</p><p xml:id="pX11p0914b1410" cb:place="inline">箋云：牒佗答下，便雙問。</p></cb:div>
<lb n="0914b15" ed="X"/><lb n="0913b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914b1501">爲汝頭動？爲復見動？</p></cb:div>
<lb n="0914b16" ed="X"/><lb n="0913b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914b1601">後徵。</p><p xml:id="pX11p0914b1603" cb:place="inline">箋云：佛問：爲復是內四大生滅？爲復汝識
<lb n="0914b17" ed="X"/><lb n="0913b17" ed="R088"/>心有生滅？阿難不悟心境一如，下便答。</p></cb:div>
<lb n="0914b18" ed="X"/><lb n="0913b18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914b1801">世尊！我頭自動，而我見性尙無有止，誰爲搖動？</p></cb:div>
<lb n="0914b19" ed="X"/><lb n="0914a01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914b1901">四見超雙跡。</p><p xml:id="pX11p0914b1906" cb:place="inline">箋云：尙無有止超靜相，誰爲搖動
<lb n="0914b20" ed="X"/><lb n="0914a02" ed="R088"/>超動相？阿難意云：內四大自生滅，我見性無生滅。
<lb n="0914b21" ed="X"/><lb n="0914a03" ed="R088"/>疏云：不知關在戲人，但執木身能動，不知是識性
<lb n="0914b22" ed="X"/><lb n="0914a04" ed="R088"/>生滅。四大身乃無記，何有生滅？</p></cb:div>
<lb n="0914b23" ed="X"/><lb n="0914a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914b2301">佛言：如是！</p></cb:div>
<lb n="0914b24" ed="X"/><lb n="0914a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914b2401">五，佛印詮成。</p><p xml:id="pX11p0914b2406" cb:place="inline">箋云：佛見佗略認得一分性，識得
<pb n="0914c" ed="X" xml:id="X11.0271.0914c"/>
<lb n="0914c01" ed="X"/><lb n="0914a07" ed="R088"/>一分眞妄，且汎印如是，要向下都責。</p></cb:div>
<lb n="0914c02" ed="X"/><lb n="0914a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914c0201">於是如來普吿大衆：若復衆生，以搖動者名之爲塵，
<lb n="0914c03" ed="X"/><lb n="0914a09" ed="R088"/>以不住者名之爲客。</p></cb:div>
<lb n="0914c04" ed="X"/><lb n="0914a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914c0401">六、如來叙責。文二：初、叙。文三：初、叙憍陳。</p><p xml:id="pX11p0914c0416" cb:place="inline">箋云：總
<lb n="0914c05" ed="X"/><lb n="0914a11" ed="R088"/>叙迷眞背覺等輩。用搖動者，名之爲塵，是細四相。
<lb n="0914c06" ed="X"/><lb n="0914a12" ed="R088"/>用不住者，名之爲客，是第六□心。來來往往，似客
<lb n="0914c07" ed="X"/><lb n="0914a13" ed="R088"/>一□□□。牒前，去留動寂。指</p></cb:div>
<lb n="0914c08" ed="X"/><lb n="0914a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914c0801">汝觀阿難，頭自動搖，見無所動。</p></cb:div>
<lb n="0914c09" ed="X"/><lb n="0914a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914c0901">次飛光</p><p xml:id="pX11p0914c0904" cb:place="inline">箋云：牒輪光顯耀。指文。</p></cb:div>
<lb n="0914c10" ed="X"/><lb n="0914a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914c1001">又汝觀我，手自開合，見無舒卷。</p></cb:div>
<lb n="0914c11" ed="X"/><lb n="0914a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914c1101">後開合。</p><p xml:id="pX11p0914c1104" cb:place="inline">箋云：牒兜羅，開合指文。</p></cb:div>
<lb n="0914c12" ed="X"/><lb n="0914a18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914c1201">云何汝今以動爲身？</p></cb:div>
<lb n="0914c13" ed="X"/><lb n="0914b01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914c1301">後、責。文二：初、別。文二：初、牒；第三、立責。</p><p xml:id="pX11p0914c1315" cb:place="inline">箋云：責阿
<lb n="0914c14" ed="X"/><lb n="0914b02" ed="R088"/>難用身解動，身是無記，動唯是心，則輪光顯耀指。</p></cb:div>
<lb n="0914c15" ed="X"/><lb n="0914b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914c1501">以動爲境。</p></cb:div>
<lb n="0914c16" ed="X"/><lb n="0914b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914c1601">後牒。第二立責。</p><p xml:id="pX11p0914c1607" cb:place="inline">箋云：境不解動，動唯是心。此責
<lb n="0914c17" ed="X"/><lb n="0914b05" ed="R088"/>境動，是兜羅開合，指緣外四大是境，此中責之不
<lb n="0914c18" ed="X"/><lb n="0914b06" ed="R088"/>倫次。蓋是佛責時便責，不拘前後，或外四大從內
<lb n="0914c19" ed="X"/><lb n="0914b07" ed="R088"/>四大變，所以先責內，後方責外也。</p></cb:div>
<lb n="0914c20" ed="X"/><lb n="0914b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914c2001">從始洎終，念念生滅。</p></cb:div>
<lb n="0914c21" ed="X"/><lb n="0914b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914c2101">後總文五：初、責不息妄。</p><p xml:id="pX11p0914c2110" cb:place="inline">箋云：從始一念違如，及
<lb n="0914c22" ed="X"/><lb n="0914b10" ed="R088"/>至六道輪迴，前念新新而起，名生。後念念念落謝，
<lb n="0914c23" ed="X"/><lb n="0914b11" ed="R088"/>名滅。</p></cb:div>
<lb n="0914c24" ed="X"/><lb n="0914b12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914c2401">遺失眞性。</p></cb:div>
<pb n="0915a" ed="X" xml:id="X11.0271.0915a"/>
<lb n="0915a01" ed="X"/><lb n="0914b13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0915a0101">二、責遺眞體。</p><p xml:id="pX11p0915a0106" cb:place="inline">箋云：遺亦失也，又訓落。旣流浪生
<lb n="0915a02" ed="X"/><lb n="0914b14" ed="R088"/>死，便失却本來眞性。</p></cb:div>
<lb n="0915a03" ed="X"/><lb n="0914b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0915a0301">顚倒行事。</p></cb:div>
<lb n="0915a04" ed="X"/><lb n="0914b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0915a0401">三，責心外見緣。</p><p xml:id="pX11p0915a0407" cb:place="inline">箋云：顚倒，不正義。動是心執身
<lb n="0915a05" ed="X"/><lb n="0914b17" ed="R088"/>與境，動則顚倒行事。以不動言動，以動言不動。</p></cb:div>
<lb n="0915a06" ed="X"/><lb n="0914b18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0915a0601">性心失眞，認物爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0915a0601" n="0915a0601"/><anchor xml:id="beg0915a0601" n="0915a0601"/>己<anchor xml:id="end0915a0601"/>。</p></cb:div>
<lb n="0915a07" ed="X"/><lb n="0915a01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0915a0701">四，責認妄爲性。</p><p xml:id="pX11p0915a0707" cb:place="inline">箋云：性心是妄，失却眞如之性，
<lb n="0915a08" ed="X"/><lb n="0915a02" ed="R088"/>認生滅妄心爲自<anchor xml:id="nkr_note_add_0915a0801" n="0915a0801"/><anchor xml:id="beg0915a0801" n="0915a0801"/>己<anchor xml:id="end0915a0801"/>。問：何故言心爲物？答：爲向眞
<lb n="0915a09" ed="X"/><lb n="0915a03" ed="R088"/>性上看來，妄心亦似物也。</p></cb:div>
<lb n="0915a10" ed="X"/><lb n="0915a04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0915a1001">輪迴是中，自取流轉。</p></cb:div>
<lb n="0915a11" ed="X"/><lb n="0915a05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0915a1101">五，責迷中受轉。</p><p xml:id="pX11p0915a1107" cb:place="inline">箋云：向生死中流浪，如旋火輪，
<lb n="0915a12" ed="X"/><lb n="0915a06" ed="R088"/>無有停息。集諦名流，苦諦名轉。由集諦招三界身
<lb n="0915a13" ed="X"/><lb n="0915a07" ed="R088"/>有漂溺之義名流，苦果身於三界受生名轉。</p>
<lb n="0915a14" ed="X"/><lb n="0915a08" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0915a1401">第六，觀河匪變指。</p><p xml:id="pX11p0915a1408" cb:place="inline">箋云：觀是能緣見分，河是所
<lb n="0915a15" ed="X"/><lb n="0915a09" ed="R088"/>緣相分。匪變者，不變也。此指然。謂波斯匿王問佛
<lb n="0915a16" ed="X"/><lb n="0915a10" ed="R088"/>云：我昔未承諸佛誨勑，見迦旃延、毗羅胝子，咸言
<lb n="0915a17" ed="X"/><lb n="0915a11" ed="R088"/>此身死後斷滅，名爲涅槃。我雖値佛，今猶狐疑，云
<lb n="0915a18" ed="X"/><lb n="0915a12" ed="R088"/>何發揮證知此心不生滅地？於是世尊便且權時
<lb n="0915a19" ed="X"/><lb n="0915a13" ed="R088"/>就匿王現量身見分，指示眞性。問云：大王！汝年幾
<lb n="0915a20" ed="X"/><lb n="0915a14" ed="R088"/>時見恒河水？答：我生三歲，慈母<g ref="#CB06078">𢹂</g>我謁耆婆天，經
<lb n="0915a21" ed="X"/><lb n="0915a15" ed="R088"/>過此流，爾時卽知是恒河水。佛徵大王：如汝所說，
<lb n="0915a22" ed="X"/><lb n="0915a16" ed="R088"/>二十之時，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0915001" n="0915001"/>哀於十歲，乃至六十，日月歲時，念念遷
<lb n="0915a23" ed="X"/><lb n="0915a17" ed="R088"/>變，則汝三歲見此河時，至年十三，其水云何？王<anchor xml:id="nkr_note_orig_0915002" n="0915002"/>□：
<lb n="0915a24" ed="X"/><lb n="0915a18" ed="R088"/>如三歲時，宛然無異，乃至于今年六十二，亦無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0915003" n="0915003"/>□
<pb n="0915b" ed="X" xml:id="X11.0271.0915b"/>
<lb n="0915b01" ed="X"/><lb n="0915b01" ed="R088"/>異。世尊便就波斯匿王顯指心常不皺變云：大王！
<lb n="0915b02" ed="X"/><lb n="0915b02" ed="R088"/>汝面雖皺，而此見精性未曾皺，皺者爲變，不皺非
<lb n="0915b03" ed="X"/><lb n="0915b03" ed="R088"/>變，變者受滅，彼不變者，元無生滅。上叙觀河指竟。
<lb n="0915b04" ed="X"/><lb n="0915b04" ed="R088"/>上來有六：初、手見相例指；二、灯光顯耀指；三、去留
<lb n="0915b05" ed="X"/><lb n="0915b05" ed="R088"/>動寂指；四、兜羅開合指；五、輪光顯耀指；六、觀河匪
<lb n="0915b06" ed="X"/><lb n="0915b06" ed="R088"/>變指。六段不同，總是通指密因竟。上來有二：初、破
<lb n="0915b07" ed="X"/><lb n="0915b07" ed="R088"/>妄識處；後、通指密因。兩段不同，總是第一、簡妄明
<lb n="0915b08" ed="X"/><lb n="0915b08" ed="R088"/>眞指密因竟。</p></cb:div>
<lb n="0915b09" ed="X"/><lb n="0915b09" ed="R088"/>
<lb n="0915b10" ed="X"/><lb n="0915b10" ed="R088"/><cb:juan n="1b" fun="close"><cb:jhead>大佛頂首楞嚴經卷第一下</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0886c1001" to="#end0886c1001"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0887a2001" to="#end0887a2001"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0887c0301" to="#end0887c0301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0888a0101" to="#end0888a0101"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0888b2401" to="#end0888b2401"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0889b1801" to="#end0889b1801"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0889c0101" to="#end0889c0101"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0890b0101" to="#end0890b0101"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0890c1401" to="#end0890c1401"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0891b0301" to="#end0891b0301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0891c1301" to="#end0891c1301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0891c1401" to="#end0891c1401"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0892005" to="#end0892005"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta" cb:provider="azurer (2019-04-15)">百</lem><rdg wit="#wit.orig">萬</rdg></app>
<app from="#beg0892c1101" to="#end0892c1101"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0893a1201" to="#end0893a1201"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0894a1701" to="#end0894a1701"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0894002" to="#end0894002"><lem resp="#resp5" wit="#wit.cbeta">慄</lem><rdg wit="#wit.orig">慓</rdg></app>
<app from="#beg0896a2201" to="#end0896a2201"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0896b0601" to="#end0896b0601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0896c2201" to="#end0896c2201"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0897b0901" to="#end0897b0901"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0898a1901" to="#end0898a1901"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0898c0501" to="#end0898c0501"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0898c2301" to="#end0898c2301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0899a1201" to="#end0899a1201"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0899a1301" to="#end0899a1301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0899a1501" to="#end0899a1501"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0899a1601" to="#end0899a1601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0899a1801" to="#end0899a1801"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0899a2001" to="#end0899a2001"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0899b1101" to="#end0899b1101"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0899c0101" to="#end0899c0101"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0900c0501" to="#end0900c0501"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0900c2001" to="#end0900c2001"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0901a2101" to="#end0901a2101"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0901c0601" to="#end0901c0601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta" cb:provider="azurer (2019-04-15)">普<note type="cf1">X12n0281_p0828a09</note></lem><rdg wit="#wit.orig">晉</rdg></app>
<app from="#beg0903a1001" to="#end0903a1001"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0903c0601" to="#end0903c0601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0904b0301" to="#end0904b0301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0904c1601" to="#end0904c1601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0905a1001" to="#end0905a1001"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0905c1201" to="#end0905c1201"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0905c1401" to="#end0905c1401"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta" cb:provider="azurer (2019-04-15)">此<note type="cf1">T19n0945_p0108c07</note></lem><rdg wit="#wit.orig">比</rdg></app>
<app from="#beg0905c2201" to="#end0905c2201"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">肓</lem><rdg wit="#wit.orig">盲</rdg></app>
<app from="#beg0906a0701" to="#end0906a0701"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">肓</lem><rdg wit="#wit.orig">盲</rdg></app>
<app from="#beg0906c2301" to="#end0906c2301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0907a2101" to="#end0907a2101"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0907a2102" to="#end0907a2102"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0908b0701" to="#end0908b0701"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0908c1401" to="#end0908c1401"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0909b1101" to="#end0909b1101"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0909b1201" to="#end0909b1201"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0910a1501" to="#end0910a1501"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0910c0901" to="#end0910c0901"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0911b1601" to="#end0911b1601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0911c1801" to="#end0911c1801"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">睛</lem><rdg wit="#wit.orig">晴</rdg></app>
<app from="#beg0912a2301" to="#end0912a2301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0913b1601" to="#end0913b1601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0913b1801" to="#end0913b1801"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0913b1901" to="#end0913b1901"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0913c0301" to="#end0913c0301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0913c0302" to="#end0913c0302"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0913c0601" to="#end0913c0601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0915a0601" to="#end0915a0601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0915a0801" to="#end0915a0801"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0892005" resp="#resp3" type="mod" cb:note_key="X11.0892b23.08" target="#nkr_note_mod_0892005">百【CB】，萬【卍續】，萬疑百</note>
<note n="0894002" resp="#resp3" type="mod" cb:note_key="X11.0894a20.09" target="#nkr_note_mod_0894002">慄【CB】，慓【卍續】，慓疑慄</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0886001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0886001 #note_star_1 #note_star_2">尙及百下原本共佚失十數字</note>
<note n="0886002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0886002">姑疑始</note>
<note n="0887001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0887001">跨疑路</note>
<note n="0887002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0887002">欲或似歎原本書體不明</note>
<note n="0888001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0888001">後疑從</note>
<note n="0888002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0888002">□疑敎</note>
<note n="0888003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0888003">一疑言</note>
<note n="0888004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0888004">側疑傾</note>
<note n="0889001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0889001">無上疑脫色字</note>
<note n="0890001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0890001">後字原本書體不明</note>
<note n="0890002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0890002">故疑放</note>
<note n="0891001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0891001">謂疑請</note>
<note n="0891002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0891002">越疑赴</note>
<note n="0891003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0891003">尖疑維</note>
<note n="0891004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0891004">偏疑徧</note>
<note n="0892001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0892001">實兩疑寶雨</note>
<note n="0892002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0892002">東疑束</note>
<note n="0892003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0892003">衣疑表</note>
<note n="0892004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0892004">五疑其</note>
<note n="0892005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0892005">萬疑百</note>
<note n="0892006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0892006">間疑聞</note>
<note n="0892007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0892007">尼疑屈</note>
<note n="0893001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0893001">位字原本不明或住字歟</note>
<note n="0893002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0893002">披字原本字體不明</note>
<note n="0893003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0893003">員通圓歟下同</note>
<note n="0893004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0893004">云疑七</note>
<note n="0894001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0894001">□疑光</note>
<note n="0894002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0894002">慓疑慄</note>
<note n="0895001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0895001">萬疑方</note>
<note n="0895002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0895002">誠疑識</note>
<note n="0896001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0896001">負疑圓</note>
<note n="0896002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0896002">光疑先</note>
<note n="0896003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0896003">諫疑揀</note>
<note n="0896004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0896004">通疑適</note>
<note n="0897001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0897001">令疑今下同</note>
<note n="0898001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0898001">目疑耳</note>
<note n="0898002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0898002">室暗疑倒</note>
<note n="0899001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0899001">□疑亦</note>
<note n="0900001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0900001">愧疑悕</note>
<note n="0901001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0901001">經疑挃</note>
<note n="0901002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0901002">興疑與</note>
<note n="0905001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0905001">如疑知</note>
<note n="0906001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0906001">余疑金</note>
<note n="0907001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0907001">□疑我</note>
<note n="0908001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0908001">□疑云</note>
<note n="0908002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0908002">□疑二</note>
<note n="0908003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0908003">□□疑成我</note>
<note n="0913001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0913001"><g ref="#CB17542">径</g>疑往</note>
<note n="0913002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0913002">上疑止</note>
<note n="0915001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0915001">哀疑衰</note>
<note n="0915002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0915002">□疑言</note>
<note n="0915003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0915003">□疑有</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0886c1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0886c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0887a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0887a2001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0887c0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0887c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0888a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0888a0101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0888b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0888b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0889b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0889b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0889c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0889c0101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0890b0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0890b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0890c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0890c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0891b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0891b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0891c1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0891c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0891c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0891c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0892c1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0892c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0893a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0893a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0894a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0894a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0896a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0896a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0896b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0896b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0896c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0896c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0897b0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0897b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0898a1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0898a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0898c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0898c0501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0898c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0898c2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0899a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0899a1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0899a1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0899a1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0899a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0899a1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0899a1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0899a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0899a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0899a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0899a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0899a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0899b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0899b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0899c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0899c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0900c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0900c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0900c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0900c2001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0901a2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0901a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0901c0601" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X11.0901c06.09" target="#nkr_note_add_0901c0601">普【CB】，晉【卍續】</note>
<note n="0903a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0903a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0903c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0903c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0904b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0904b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0904c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0904c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0905a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0905a1001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0905c1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0905c1201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0905c1401" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X11.0905c14.06" target="#nkr_note_add_0905c1401">此【CB】，比【卍續】</note>
<note n="0905c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0905c2201">肓【CB】，盲【卍續】</note>
<note n="0906a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0906a0701">肓【CB】，盲【卍續】</note>
<note n="0906c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0906c2301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0907a2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0907a2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0907a2102" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0907a2102">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0908b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0908b0701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0908c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0908c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0909b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0909b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0909b1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0909b1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0910a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0910a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0910c0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0910c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0911b1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0911b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0911c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0911c1801">睛【CB】，晴【卍續】</note>
<note n="0912a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0912a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0913b1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0913b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0913b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0913b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0913b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0913b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0913c0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0913c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0913c0302" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0913c0302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0913c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0913c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0915a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0915a0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0915a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0915a0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>