<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X21n0369">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 369 解深密經疏</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 369 解深密經疏</title>
			<author>唐 圓測撰</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp7"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>9卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">21</idno>.<idno type="no">369</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-04-14 23:30:55 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">解深密經疏</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00006">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00006</charName>
				<mapping cb:dec="983046" type="PUA">U+F0006</mapping>
			<mapping type="unicode">U+249B2</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>璩</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(王*巨)/木]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00145">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00145</charName>
				<mapping cb:dec="983185" type="PUA">U+F0091</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3779</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[少/兔]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00170">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00170</charName>
				<mapping cb:dec="983210" type="PUA">U+F00AA</mapping>
			<mapping type="unicode">U+43F6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>髀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[月*坒]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00395">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00395</charName>
				<mapping cb:dec="983435" type="PUA">U+F018B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+22931</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+龍]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00584">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00584</charName>
				<mapping cb:dec="983624" type="PUA">U+F0248</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+98B0</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[颱-台+犮]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02103">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02103</charName>
				<mapping cb:dec="985143" type="PUA">U+F0837</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2337F</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[月*來]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15072">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName>
				<mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17758">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17758</charName>
				<mapping cb:dec="1000798" type="PUA">U+F455E</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[冗-几+言]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17761">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17761</charName>
				<mapping cb:dec="1000801" type="PUA">U+F4561</mapping>
			<mapping type="unicode">U+207A3</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[利-禾+冉]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-06-30T11:17:03">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0171a" n="0171a"/>
<lb ed="X" n="0171a01"/>
<lb ed="X" n="0171a02"/>
<lb ed="X" n="0171a03"/>
<lb ed="X" n="0171a04"/><lb ed="R034" n="0581a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">解深密經疏目次</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0171001" n="0171001"/>解深密經疏目次</head>
<lb ed="X" n="0171a05"/><lb ed="R034" n="0581a02"/>
<lb ed="X" n="0171a06"/><lb ed="R034" n="0581a03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171a0601">卷第一
<lb ed="X" n="0171a07"/><lb ed="R034" n="0581a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171a0701">序品第一</item></list></item>
<lb ed="X" n="0171a08"/><lb ed="R034" n="0581a05"/><item xml:id="itemX21p0171a0801">卷第二
<lb ed="X" n="0171a09"/><lb ed="R034" n="0581a06"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171a0901">勝義諦相品第二</item></list></item>
<lb ed="X" n="0171a10"/><lb ed="R034" n="0581a07"/><item xml:id="itemX21p0171a1001">卷第三
<lb ed="X" n="0171a11"/><lb ed="R034" n="0581a08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171a1101">勝義諦相品之餘</item>
<lb ed="X" n="0171a12"/><lb ed="R034" n="0581a09"/><item xml:id="itemX21p0171a1201">心意識相品第三</item></list></item>
<lb ed="X" n="0171a13"/><lb ed="R034" n="0581a10"/><item xml:id="itemX21p0171a1301">卷第四
<lb ed="X" n="0171a14"/><lb ed="R034" n="0581a11"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171a1401">一切法相品第四</item>
<lb ed="X" n="0171a15"/><lb ed="R034" n="0581a12"/><item xml:id="itemX21p0171a1501">無自性相品第五</item></list></item>
<lb ed="X" n="0171a16"/><lb ed="R034" n="0581a13"/><item xml:id="itemX21p0171a1601">卷第五
<lb ed="X" n="0171a17"/><lb ed="R034" n="0581a14"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171a1701">無自性相品之餘</item></list></item>
<lb ed="X" n="0171a18"/><lb ed="R034" n="0581a15"/><item xml:id="itemX21p0171a1801">卷第六
<lb ed="X" n="0171a19"/><lb ed="R034" n="0581a16"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171a1901">分別瑜伽品第六</item></list></item>
<lb ed="X" n="0171a20"/><lb ed="R034" n="0581a17"/><item xml:id="itemX21p0171a2001">卷第七
<lb ed="X" n="0171a21"/><lb ed="R034" n="0581a18"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171a2101">分別瑜伽品之餘</item></list></item>
<lb ed="X" n="0171a22"/><lb ed="R034" n="0581b01"/><item xml:id="itemX21p0171a2201">卷第八
<lb ed="X" n="0171a23"/><lb ed="R034" n="0581b02"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171a2301">地波羅蜜多品第七</item></list></item>
<lb ed="X" n="0171a24"/><lb ed="R034" n="0581b03"/><item xml:id="itemX21p0171a2401">卷第九
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0171b" n="0171b"/>
<lb ed="X" n="0171b01"/><lb ed="R034" n="0581b04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171b0101">地波羅蜜多品之餘</item>
<lb ed="X" n="0171b02"/><lb ed="R034" n="0581b05"/><item xml:id="itemX21p0171b0201">如來成所作事品第八</item></list></item>
<lb ed="X" n="0171b03"/><lb ed="R034" n="0581b06"/><item xml:id="itemX21p0171b0301">卷第十<note place="inline">但逸此卷</note>
<lb ed="X" n="0171b04"/><lb ed="R034" n="0581b07"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171b0401">如來成所作事品之餘</item></list></item></list>
<lb ed="X" n="0171b05"/><lb ed="R034" n="0581b08"/>
<lb ed="X" n="0171b06"/><lb ed="R034" n="0581b09"/><p xml:id="pX21p0171b0601">解深密經疏目次<note place="inline">終</note></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0171b07"/>
<lb ed="X" n="0171b08"/>
<lb ed="X" n="0171b09"/>
<lb ed="X" n="0171b10"/>
<lb ed="X" n="0171b11"/>
<lb ed="X" n="0171b12"/>
<lb ed="X" n="0171b13"/><cb:docNumber>No. 369</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0171b14"/><lb ed="R034" n="0582a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>解深密經疏卷第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0171b15"/><lb ed="R034" n="0582a02"/><byline cb:type="author"><name role="" type="person">西明寺</name>沙門　圓測　撰</byline>
<lb ed="X" n="0171b16"/><lb ed="R034" n="0582a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">序品第一</cb:mulu><head>解深密經序品第一</head>
<lb ed="X" n="0171b17"/><lb ed="R034" n="0582a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0171b1701">將欲釋經四門分別。一敎興題目。二辨經宗體。三
<lb ed="X" n="0171b18"/><lb ed="R034" n="0582a05"/>顯所依爲。四依文正釋。</p>
<lb ed="X" n="0171b19"/><lb ed="R034" n="0582a06"/><p xml:id="pX21p0171b1901">第一敎興及題目者。竊以。眞性甚深。超衆象而爲
<lb ed="X" n="0171b20"/><lb ed="R034" n="0582a07"/>象。圓音秘密。布群言而不言。斯乃卽言而言亡。非
<lb ed="X" n="0171b21"/><lb ed="R034" n="0582a08"/>象而象著。理雖寂而可談。卽言而言亡。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171002" n="0171002"/>言雖弘
<lb ed="X" n="0171b22"/><lb ed="R034" n="0582a09"/>而無說。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171003" n="0171003"/>故嘿不二於丈室。可談。故辨三性於淨宮。
<lb ed="X" n="0171b23"/><lb ed="R034" n="0582a10"/>是故<name role="" type="person">慈氏菩薩</name>。說眞俗而並存。龍猛大士。談空有
<lb ed="X" n="0171b24"/><lb ed="R034" n="0582a11"/>而雙遣。然則存不違遣。唯識之義彌彰。遣不違存。
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0171c" n="0171c"/>
<lb ed="X" n="0171c01"/><lb ed="R034" n="0582a12"/>無相之旨恒立。亦空亦有。順成二諦之宗。非有非
<lb ed="X" n="0171c02"/><lb ed="R034" n="0582a13"/>空。契會中道之理。故知迷謬者說空而執有。悟解
<lb ed="X" n="0171c03"/><lb ed="R034" n="0582a14"/>者辨有而達空。佛法甚源豈不斯矣。但以接引多
<lb ed="X" n="0171c04"/><lb ed="R034" n="0582a15"/>方。入理非一。是故法王說三法輪。初爲發起聲聞
<lb ed="X" n="0171c05"/><lb ed="R034" n="0582a16"/>乘者。<name role="" type="person">波羅柰國</name><name role="" type="person">施鹿林</name>中。創開生死涅槃因果。此
<lb ed="X" n="0171c06"/><lb ed="R034" n="0582a17"/>卽第一四諦法輪。次爲發趣菩薩乘者。鷲峯山等
<lb ed="X" n="0171c07"/><lb ed="R034" n="0582a18"/>十六會中。說諸般若。此卽第二無相法輪。後爲發
<lb ed="X" n="0171c08"/><lb ed="R034" n="0582b01"/>趣一切乘者。蓮華藏等淨穢土中。說深密等。此卽
<lb ed="X" n="0171c09"/><lb ed="R034" n="0582b02"/>第三了義大乘。是卽如來敎興之意也。</p>
<lb ed="X" n="0171c10"/><lb ed="R034" n="0582b03"/><p xml:id="pX21p0171c1001">題云解深密經者。一部總名。序品第一者。品內別
<lb ed="X" n="0171c11"/><lb ed="R034" n="0582b04"/>目。解謂解釋。深卽甚深。密者秘密。此經宗明境行
<lb ed="X" n="0171c12"/><lb ed="R034" n="0582b05"/>及果三種無等。解釋如是甚深之義。名解深密。經
<lb ed="X" n="0171c13"/><lb ed="R034" n="0582b06"/>者。梵音名素怛纜。此云經也。若依俗典。經者常也。
<lb ed="X" n="0171c14"/><lb ed="R034" n="0582b07"/>經古歷今。敎義恒定。目之爲常。或翻爲綖。四分律
<lb ed="X" n="0171c15"/><lb ed="R034" n="0582b08"/>云。綖貫華定不失落。大唐三藏。翻爲契經。謂契合。
<lb ed="X" n="0171c16"/><lb ed="R034" n="0582b09"/>契當道理。合有情機。經亦二義。一者貫穿。二者攝
<lb ed="X" n="0171c17"/><lb ed="R034" n="0582b10"/>持。貫穿所應說義。攝持所化有情。具斯二義。故名
<lb ed="X" n="0171c18"/><lb ed="R034" n="0582b11"/>契經。辨得名者。解經兩字。是能詮敎。深密之言。顯
<lb ed="X" n="0171c19"/><lb ed="R034" n="0582b12"/>所詮理。從能所詮。以立經目。此卽深密之解經也。
<lb ed="X" n="0171c20"/><lb ed="R034" n="0582b13"/>故六釋中。是依主釋。序品第一者。序謂由序。起正
<lb ed="X" n="0171c21"/><lb ed="R034" n="0582b14"/>說之由致。品謂品類。或品別義。顯<anchor xml:id="nkr_note_add_0171c2101" n="0171c2101"/><anchor xml:id="beg0171c2101" n="0171c2101"/>已<anchor xml:id="end0171c2101"/>聞等。義類相
<lb ed="X" n="0171c22"/><lb ed="R034" n="0582b15"/>從。攝義各別。目之爲品。於一部內。有其八品。此品
<lb ed="X" n="0171c23"/><lb ed="R034" n="0582b16"/>最初。故名第一。故言解深密經序品第一。</p>
<lb ed="X" n="0171c24"/><lb ed="R034" n="0582b17"/><p xml:id="pX21p0171c2401">言宗體者。體卽總明能詮敎體。宗言別顯諸敎所
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0172a" n="0172a"/>
<lb ed="X" n="0172a01"/><lb ed="R034" n="0582b18"/>詮。然諸聖敎。大唐三藏。五門出體。一攝妄歸眞門。
<lb ed="X" n="0172a02"/><lb ed="R034" n="0583a01"/>謂諸聖敎。名句文身。及以音聲。用如爲體。故維摩
<lb ed="X" n="0172a03"/><lb ed="R034" n="0583a02"/>等云。一切衆生皆如也。一切諸法亦如也。</p><p xml:id="pX21p0172a0317" cb:place="inline">二攝
<lb ed="X" n="0172a04"/><lb ed="R034" n="0583a03"/>相歸識門。略有二義。一三分明義。自體名識。見相
<lb ed="X" n="0172a05"/><lb ed="R034" n="0583a04"/>二分通名爲相。故成唯識第一卷云。變謂識體轉
<lb ed="X" n="0172a06"/><lb ed="R034" n="0583a05"/>似二分。見相俱依自體起故。又第二云。識所變相。
<lb ed="X" n="0172a07"/><lb ed="R034" n="0583a06"/>雖無量種。而能變識。類別唯三。若依此釋。相謂相
<lb ed="X" n="0172a08"/><lb ed="R034" n="0583a07"/>狀。見相皆是自體分識之相狀故。二二分明義。見
<lb ed="X" n="0172a09"/><lb ed="R034" n="0583a08"/>分名識。相分爲相。故成唯識云。或復內識轉似外
<lb ed="X" n="0172a10"/><lb ed="R034" n="0583a09"/>境。若依此釋。相分名相。相不離見。說名唯識。總說
<lb ed="X" n="0172a11"/><lb ed="R034" n="0583a10"/>意云。名句文身及以音聲識之相故。名爲識也。</p>
<lb ed="X" n="0172a12"/><lb ed="R034" n="0583a11"/><p xml:id="pX21p0172a1201">三以假從實門。如瑜伽等。名等是假。聲卽是實。故
<lb ed="X" n="0172a13"/><lb ed="R034" n="0583a12"/>離聲外無別名等。又解。此上三門。各開二門。初二
<lb ed="X" n="0172a14"/><lb ed="R034" n="0583a13"/>門者。一攝妄歸眞門。唯眞非妄。二眞妄差別門。是
<lb ed="X" n="0172a15"/><lb ed="R034" n="0583a14"/>妄非眞。名等四法非眞如故。次二門者。一攝相歸
<lb ed="X" n="0172a16"/><lb ed="R034" n="0583a15"/>識門。唯識非相。二識相差別門。且依此土。名等四
<lb ed="X" n="0172a17"/><lb ed="R034" n="0583a16"/>法。唯相非識。名等皆是相分攝故。後二門者。一以
<lb ed="X" n="0172a18"/><lb ed="R034" n="0583a17"/>假從實門。唯實非假。二假實差別門。通假及實。名
<lb ed="X" n="0172a19"/><lb ed="R034" n="0583a18"/>等是假。聲卽實故。</p><p xml:id="pX21p0172a1908" cb:place="inline">第四三法定體門。三法卽是
<lb ed="X" n="0172a20"/><lb ed="R034" n="0583b01"/>蘊處及界三科法門故。雜集論名三法品。薩婆多
<lb ed="X" n="0172a21"/><lb ed="R034" n="0583b02"/>宗評家正義。用聲爲體故。三科中。色蘊聲處聲界
<lb ed="X" n="0172a22"/><lb ed="R034" n="0583b03"/>所攝。依經部宗。假實二聲以爲敎體。五蘊門中。色
<lb ed="X" n="0172a23"/><lb ed="R034" n="0583b04"/>蘊所攝。處界門中。聲處法處聲界法界。法數門中。
<lb ed="X" n="0172a24"/><lb ed="R034" n="0583b05"/>當廣分別。今依大乘。聲及名等四法爲性。於五蘊
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0172b" n="0172b"/>
<lb ed="X" n="0172b01"/><lb ed="R034" n="0583b06"/>中。色行二蘊。處界門中。聲處法處聲界法界。名等
<lb ed="X" n="0172b02"/><lb ed="R034" n="0583b07"/>三法。意識境故。</p><p xml:id="pX21p0172b0207" cb:place="inline">第五法數出體。四門分別。一法
<lb ed="X" n="0172b03"/><lb ed="R034" n="0583b08"/>數出體。二本影有無。三聚集顯現歷心差別。四辨
<lb ed="X" n="0172b04"/><lb ed="R034" n="0583b09"/>音一異。</p>
<lb ed="X" n="0172b05"/><lb ed="R034" n="0583b10"/><p xml:id="pX21p0172b0501">言法數出體者。且辨邪敎。數論外道。聲諦爲體。依
<lb ed="X" n="0172b06"/><lb ed="R034" n="0583b11"/>勝論宗。聲德爲性。順世外道。四大爲體。一切皆用
<lb ed="X" n="0172b07"/><lb ed="R034" n="0583b12"/>大爲性故。聲論諸師。用聲爲體。明論聲常能爲定
<lb ed="X" n="0172b08"/><lb ed="R034" n="0583b13"/>量。詮諸法故。今依內宗。諸說不同。薩婆多宗總有
<lb ed="X" n="0172b09"/><lb ed="R034" n="0583b14"/>七十五法。義如常釋。然彼敎體。雜心俱舍及毗婆
<lb ed="X" n="0172b10"/><lb ed="R034" n="0583b15"/>沙。皆有二說。一云如來法蘊色蘊爲性。以是聲故。
<lb ed="X" n="0172b11"/><lb ed="R034" n="0583b16"/>一云行蘊。名句字故。由斯義故。此地諸師解不同。
<lb ed="X" n="0172b12"/><lb ed="R034" n="0583b17"/>有其三說。一云音敎以爲正義。以聲是善。名句文
<lb ed="X" n="0172b13"/><lb ed="R034" n="0583b18"/>身是無記故。故雜心云。經律阿毗曇。是名俗正法。
<lb ed="X" n="0172b14"/><lb ed="R034" n="0584a01"/>三十七道品。是說第一義。長行釋云。俗正法者。言
<lb ed="X" n="0172b15"/><lb ed="R034" n="0584a02"/>說正法。一云名等以爲正義。以能詮表所說義故。
<lb ed="X" n="0172b16"/><lb ed="R034" n="0584a03"/>故發智論云。十二部經。以何爲性。答名身句身文
<lb ed="X" n="0172b17"/><lb ed="R034" n="0584a04"/>身次第住。乃至廣說。一云通用音聲名等爲體。由
<lb ed="X" n="0172b18"/><lb ed="R034" n="0584a05"/>前所說二種義故。今依新翻俱舍第一。具申兩釋。
<lb ed="X" n="0172b19"/><lb ed="R034" n="0584a06"/>謂說音聲。或說名等。而無別判。正理第三。叙兩師
<lb ed="X" n="0172b20"/><lb ed="R034" n="0584a07"/>說。亦同俱舍。兼有問答。故彼論云。語敎異名。敎容
<lb ed="X" n="0172b21"/><lb ed="R034" n="0584a08"/>是語。名敎別體。敎何是名。彼作是釋。要由有名乃
<lb ed="X" n="0172b22"/><lb ed="R034" n="0584a09"/>說爲敎。是故似敎體卽是名。所以者何。詮義如實。
<lb ed="X" n="0172b23"/><lb ed="R034" n="0584a10"/>故名佛敎。名能詮義。故敎是名。由是佛敎定名爲
<lb ed="X" n="0172b24"/><lb ed="R034" n="0584a11"/>體。擧名爲首。以攝句文。顯宗第三。同順正理。三藏
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0172c" n="0172c"/>
<lb ed="X" n="0172c01"/><lb ed="R034" n="0584a12"/>解云。西方諸師。傳作此釋。俱舍正理。皆有兩說。各
<lb ed="X" n="0172c02"/><lb ed="R034" n="0584a13"/>有所歸。所以者何。令物歡喜。音聲爲勝。若約詮法。
<lb ed="X" n="0172c03"/><lb ed="R034" n="0584a14"/>名等卽勝。故知所對不同。各有准據。由斯兩說。皆
<lb ed="X" n="0172c04"/><lb ed="R034" n="0584a15"/>是正義。今詳諸論。隨文相判。正理論意。名等爲正。故
<lb ed="X" n="0172c05"/><lb ed="R034" n="0584a16"/>彼結云。是故佛敎定名爲體。准此俱舍亦同正理。
<lb ed="X" n="0172c06"/><lb ed="R034" n="0584a17"/>以彼不破義不違故。或可後師自結所立。非正理
<lb ed="X" n="0172c07"/><lb ed="R034" n="0584a18"/>師刊定勝劣。若依婆沙。評家正義。音聲爲正。故大
<lb ed="X" n="0172c08"/><lb ed="R034" n="0584b01"/>婆沙第一百二十六云。問。如是佛敎。以何爲體。爲
<lb ed="X" n="0172c09"/><lb ed="R034" n="0584b02"/>是語業。爲是名等。答。應作是說。語業爲體。問。若爾
<lb ed="X" n="0172c10"/><lb ed="R034" n="0584b03"/>次後所說。當云何通。如說佛敎名何法。答謂名身
<lb ed="X" n="0172c11"/><lb ed="R034" n="0584b04"/>句身文身。次第行列。次第安布。次第連合。答後文
<lb ed="X" n="0172c12"/><lb ed="R034" n="0584b05"/>爲顯佛敎作用。不欲開示佛敎自體。謂次第行列
<lb ed="X" n="0172c13"/><lb ed="R034" n="0584b06"/>安布連合名句文身。是佛敎用。有說佛敎名等爲
<lb ed="X" n="0172c14"/><lb ed="R034" n="0584b07"/>體。問。若爾此文所說。當云何通。如說佛敎云何。答。
<lb ed="X" n="0172c15"/><lb ed="R034" n="0584b08"/>謂佛語言。唱詞評論。語音語路。語業語表。是謂佛
<lb ed="X" n="0172c16"/><lb ed="R034" n="0584b09"/>敎。答依展轉因。故作是說。如世子孫展轉生法。謂
<lb ed="X" n="0172c17"/><lb ed="R034" n="0584b10"/>語起名。名能顯義。如是說者。語業爲體。佛意所說
<lb ed="X" n="0172c18"/><lb ed="R034" n="0584b11"/>他所聞故。具說如彼。問。豈不正理依婆沙等如何
<lb ed="X" n="0172c19"/><lb ed="R034" n="0584b12"/>不依評家正義。答曰衆賢理長爲勝。故別生理。名
<lb ed="X" n="0172c20"/><lb ed="R034" n="0584b13"/>等爲正。解云。彼宗聲爲體者。法數門中。唯用音聲
<lb ed="X" n="0172c21"/><lb ed="R034" n="0584b14"/>一法爲體。名等爲體者。卽用名等三法爲體。若合
<lb ed="X" n="0172c22"/><lb ed="R034" n="0584b15"/>說者。合用四法爲體。謂聲名等。評家正義。用聲一
<lb ed="X" n="0172c23"/><lb ed="R034" n="0584b16"/>法爲體。依經部宗。以聲爲體。故順正理第十四卷。
<lb ed="X" n="0172c24"/><lb ed="R034" n="0584b17"/>破經部云。汝不應說名句文身卽聲爲體。無性攝
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0173a" n="0173a"/>
<lb ed="X" n="0173a01"/><lb ed="R034" n="0584b18"/>論第一亦爾。彼云。諸契經句語爲自性。且不應理。
<lb ed="X" n="0173a02"/><lb ed="R034" n="0585a01"/>然依彼宗。有三師說。一云。十二處中。聲處爲性。離
<lb ed="X" n="0173a03"/><lb ed="R034" n="0585a02"/>聲無別名句字故。一云。法處相續假聲以爲自性。
<lb ed="X" n="0173a04"/><lb ed="R034" n="0585a03"/>唯是意識所緣性故。一云。通用假實二聲爲體。前
<lb ed="X" n="0173a05"/><lb ed="R034" n="0585a04"/>二義故。如何經部宗有此三說。三藏解云。以經爲
<lb ed="X" n="0173a06"/><lb ed="R034" n="0585a05"/>量。釋諸義者。皆名經部。故經部宗有此三說。彼宗
<lb ed="X" n="0173a07"/><lb ed="R034" n="0585a06"/>法數。諸說不同。一云離心無別心法。若依彼說。有
<lb ed="X" n="0173a08"/><lb ed="R034" n="0585a07"/>十九法。謂色中有十四。謂五根五境及四大種。心
<lb ed="X" n="0173a09"/><lb ed="R034" n="0585a08"/>唯是一。無心法故。不相應法唯有一數。謂諸無作。
<lb ed="X" n="0173a10"/><lb ed="R034" n="0585a09"/>無爲有三。謂虗空。擇滅。非擇滅。如是有十九種法。
<lb ed="X" n="0173a11"/><lb ed="R034" n="0585a10"/>於中但用聲處爲體。相續假聲無別體。故自餘諸。
<lb ed="X" n="0173a12"/><lb ed="R034" n="0585a11"/>說。一切法義中。當具分別。今依大乘。兩說不。同一。
<lb ed="X" n="0173a13"/><lb ed="R034" n="0585a12"/>龍猛宗。無文正判。法數多少。准智度論明。諸法相
<lb ed="X" n="0173a14"/><lb ed="R034" n="0585a13"/>大分同於薩婆多宗。總有七百六十一法。何以得
<lb ed="X" n="0173a15"/><lb ed="R034" n="0585a14"/>知者。薩婆多宗。明七十五法。十住毗婆沙。立有七
<lb ed="X" n="0173a16"/><lb ed="R034" n="0585a15"/>百不相應法。故知除十四不相應。加七百不相應
<lb ed="X" n="0173a17"/><lb ed="R034" n="0585a16"/>法。故有七百六十一法。<note place="inline">更勘餘論</note>由斯卽用十一色中
<lb ed="X" n="0173a18"/><lb ed="R034" n="0585a17"/>音聲爲體。故智度論三十三云。六通阿羅漢。佛說
<lb ed="X" n="0173a19"/><lb ed="R034" n="0585a18"/>法時。雖不在座。以天眼見佛。天耳聞法。若神通力
<lb ed="X" n="0173a20"/><lb ed="R034" n="0585b01"/>所不及處。不得見聞。准此佛敎。用名爲體。二彌勒
<lb ed="X" n="0173a21"/><lb ed="R034" n="0585b02"/>宗總有百法。如百法論。然出敎體。諸敎不同。有處
<lb ed="X" n="0173a22"/><lb ed="R034" n="0585b03"/>唯聲。如維摩經等。佛以一音演說法。衆生隨類各
<lb ed="X" n="0173a23"/><lb ed="R034" n="0585b04"/>得解。又無量義經云。能以一音。普應衆聲。又大界
<lb ed="X" n="0173a24"/><lb ed="R034" n="0585b05"/>經云。如來一語說法中。演說無量契經海。又此經
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0173b" n="0173b"/>
<lb ed="X" n="0173b01"/><lb ed="R034" n="0585b06"/>第五云。如來言音。略有三種。一者契經。二者調伏。
<lb ed="X" n="0173b02"/><lb ed="R034" n="0585b07"/>三者本母。相續深密二經。皆云佛語有三。一脩多
<lb ed="X" n="0173b03"/><lb ed="R034" n="0585b08"/>羅語。二毗尼語。三摩德勒伽語。顯揚等論。卽說聖
<lb ed="X" n="0173b04"/><lb ed="R034" n="0585b09"/>敎名爲聲量。有處但用名等爲體。如仁王經云。此
<lb ed="X" n="0173b05"/><lb ed="R034" n="0585b10"/>經名句百千佛說。又此經第四云。一者於無量說
<lb ed="X" n="0173b06"/><lb ed="R034" n="0585b11"/>法無量法句文字後後慧辨陀羅尼自在愚癡。二
<lb ed="X" n="0173b07"/><lb ed="R034" n="0585b12"/>者辨才自在愚癡。解云。無量說法者。義無礙境。無
<lb ed="X" n="0173b08"/><lb ed="R034" n="0585b13"/>量法句文字者。法無礙境。後後慧辨者。辭無礙境。
<lb ed="X" n="0173b09"/><lb ed="R034" n="0585b14"/>辨才自在者。辨說無礙境。故知聖敎名等爲體。故
<lb ed="X" n="0173b10"/><lb ed="R034" n="0585b15"/>成唯識第二卷云。若名句文。不異聲者。法辭無礙
<lb ed="X" n="0173b11"/><lb ed="R034" n="0585b16"/>境應無別。准知名等以爲自性。有處合說聲及名
<lb ed="X" n="0173b12"/><lb ed="R034" n="0585b17"/>等。如仁王經云。十二部經如名句文聲。又維摩經
<lb ed="X" n="0173b13"/><lb ed="R034" n="0585b18"/>第三卷云。有以音聲語言文字而作佛事。如是乃
<lb ed="X" n="0173b14"/><lb ed="R034" n="0586a01"/>至諸佛威儀進止。諸所施爲。無非佛事。<name role="" type="person">無垢稱</name>經
<lb ed="X" n="0173b15"/><lb ed="R034" n="0586a02"/>亦同維摩。又十地論第一卷云。說者以此二事說。
<lb ed="X" n="0173b16"/><lb ed="R034" n="0586a03"/>聞者以此二事聞。具如彼說。解云。言二事者。謂聲
<lb ed="X" n="0173b17"/><lb ed="R034" n="0586a04"/>及名等。有處文義合說爲體。如瑜伽論八十一云。
<lb ed="X" n="0173b18"/><lb ed="R034" n="0586a05"/>論契經體。略有二種。一文。二義。文是所依。義是能
<lb ed="X" n="0173b19"/><lb ed="R034" n="0586a06"/>依。如是二種。總名一切所知境界。所以如是諸敎
<lb ed="X" n="0173b20"/><lb ed="R034" n="0586a07"/>異者。三藏解云。據實皆用名等爲體。而諸聖敎。各
<lb ed="X" n="0173b21"/><lb ed="R034" n="0586a08"/>據一義。故不相違。所以者何。以假從實。用聲爲體。
<lb ed="X" n="0173b22"/><lb ed="R034" n="0586a09"/>離聲無別名句等故。以體從用。名等爲體。能詮諸
<lb ed="X" n="0173b23"/><lb ed="R034" n="0586a10"/>法自性差別二所依故。假實相藉合說爲體。隨闕
<lb ed="X" n="0173b24"/><lb ed="R034" n="0586a11"/>一種。說不成故。生解究竟必由文義。是故諸說互
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0173c" n="0173c"/>
<lb ed="X" n="0173c01"/><lb ed="R034" n="0586a12"/>不相違。</p>
<lb ed="X" n="0173c02"/><lb ed="R034" n="0586a13"/><p xml:id="pX21p0173c0201">第二本影有無。有其二義。一本影有無。二說法差
<lb ed="X" n="0173c03"/><lb ed="R034" n="0586a14"/>別。本影有無者。如來聖敎。四法爲體。所謂音聲名
<lb ed="X" n="0173c04"/><lb ed="R034" n="0586a15"/>句文身。如是四法。如來自說。名爲本質。聞者識變
<lb ed="X" n="0173c05"/><lb ed="R034" n="0586a16"/>名之爲影。如是本影有無差別。總約諸宗。有其四
<lb ed="X" n="0173c06"/><lb ed="R034" n="0586a17"/>句。一有本無影。諸說不同。且依諸部。有其三說。一
<lb ed="X" n="0173c07"/><lb ed="R034" n="0586a18"/>薩婆多宗。一切佛聲唯是有漏。亦說名等定唯無
<lb ed="X" n="0173c08"/><lb ed="R034" n="0586b01"/>記。若廣分別。如婆沙等。二大衆部。一說部。說出世
<lb ed="X" n="0173c09"/><lb ed="R034" n="0586b02"/>部。雞胤部等。皆作是說。諸佛世尊。皆是出世。無有
<lb ed="X" n="0173c10"/><lb ed="R034" n="0586b03"/>漏法。諸如來語。皆轉法輪。佛以一音說一切法。三
<lb ed="X" n="0173c11"/><lb ed="R034" n="0586b04"/>多聞部說。佛五種音是出世間。所謂苦空無常無
<lb ed="X" n="0173c12"/><lb ed="R034" n="0586b05"/>我涅槃寂靜。引聖道故。所餘諸聲。皆是世間。如是
<lb ed="X" n="0173c13"/><lb ed="R034" n="0586b06"/>等部。皆作是說。唯本非影。彼宗不明唯識義故。二
<lb ed="X" n="0173c14"/><lb ed="R034" n="0586b07"/>有影無本者。諸那伽犀那。此云龍軍。卽是舊翻三
<lb ed="X" n="0173c15"/><lb ed="R034" n="0586b08"/>身論主。彼說佛果唯有眞如及眞如智。無色聲等
<lb ed="X" n="0173c16"/><lb ed="R034" n="0586b09"/>麤相功德。堅慧論師。及金剛軍。皆同此釋。堅慧論
<lb ed="X" n="0173c17"/><lb ed="R034" n="0586b10"/>師。卽是舊翻寶性論主。五印度北也。三本影俱有
<lb ed="X" n="0173c18"/><lb ed="R034" n="0586b11"/>者。月藏菩薩。<note place="inline">亦名護月</note>及親光等。皆作是說。一切如來。
<lb ed="X" n="0173c19"/><lb ed="R034" n="0586b12"/>具有三身色聲等德。金光明云。如來能轉三種法
<lb ed="X" n="0173c20"/><lb ed="R034" n="0586b13"/>輪。謂轉照持。如是等敎。誠證非一。或能聞者識變
<lb ed="X" n="0173c21"/><lb ed="R034" n="0586b14"/>似彼。故知俱有本質影像。四本影俱無者。淸辨菩
<lb ed="X" n="0173c22"/><lb ed="R034" n="0586b15"/>薩。依勝義諦立一切法其性皆空。或可護法就勝
<lb ed="X" n="0173c23"/><lb ed="R034" n="0586b16"/>義諦。作如是說。如來聖敎。本影俱無。勝義諦中。無
<lb ed="X" n="0173c24"/><lb ed="R034" n="0586b17"/>言等故。雖有如是四句差別。大唐三藏及護法宗。
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0174a" n="0174a"/>
<lb ed="X" n="0174a01"/><lb ed="R034" n="0586b18"/>有其二義。一就實正敎。唯本非影。本卽如來正所
<lb ed="X" n="0174a02"/><lb ed="R034" n="0587a01"/>說故。二兼正俱說。通於本影。皆由如來說力起故。
<lb ed="X" n="0174a03"/><lb ed="R034" n="0587a02"/>問。若正敎佛自說者。楞伽等說如何會釋。四卷楞
<lb ed="X" n="0174a04"/><lb ed="R034" n="0587a03"/>伽第三卷云。我從某夜得最正覺。乃至某夜入般
<lb ed="X" n="0174a05"/><lb ed="R034" n="0587a04"/>涅槃。於其中間。不說一字。亦不<anchor xml:id="nkr_note_add_0174a0501" n="0174a0501"/><anchor xml:id="beg0174a0501" n="0174a0501"/>已<anchor xml:id="end0174a0501"/>說當說。不說是
<lb ed="X" n="0174a06"/><lb ed="R034" n="0587a05"/>佛說。又大般若第五百六十七云。衆生各各謂佛
<lb ed="X" n="0174a07"/><lb ed="R034" n="0587a06"/>獨爲說法。而佛本來無說無示。又五百七十一云。
<lb ed="X" n="0174a08"/><lb ed="R034" n="0587a07"/>諸佛菩薩。從始至終。不說一字。解云。不說有其三
<lb ed="X" n="0174a09"/><lb ed="R034" n="0587a08"/>義。一依眞如離言說等種種相故。故言不說。是故
<lb ed="X" n="0174a10"/><lb ed="R034" n="0587a09"/>四卷楞伽第三卷云。何因說言不說是佛說。佛吿
<lb ed="X" n="0174a11"/><lb ed="R034" n="0587a10"/>大慧。我因二法故。作如是說。云何二法。謂緣自得
<lb ed="X" n="0174a12"/><lb ed="R034" n="0587a11"/>法及本住法。又十卷楞伽第五卷云。一者依自身
<lb ed="X" n="0174a13"/><lb ed="R034" n="0587a12"/>內證法。二者依本住法。廣說如彼。解云。經意。於一
<lb ed="X" n="0174a14"/><lb ed="R034" n="0587a13"/>眞如。有其二義。一內自所證。二有佛無佛性相常
<lb ed="X" n="0174a15"/><lb ed="R034" n="0587a14"/>住。如是眞如。離言說故。名爲不說。故彼四卷頌云。
<lb ed="X" n="0174a16"/><lb ed="R034" n="0587a15"/>爾時世尊。欲重宣此義。而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0174a17"/><lb ed="R034" n="0587a16"/><lg type="regular" xml:id="lgX21p0174a1701"><l>我某夜成道</l><l>至某夜涅槃</l><l>於此二中間</l>
<lb ed="X" n="0174a18"/><lb ed="R034" n="0587a17"/><l>我都無所說</l><l>緣自得法住</l><l>故我作是說</l>
<lb ed="X" n="0174a19"/><lb ed="R034" n="0587a18"/><l>彼佛及與我</l><l>悉無有差別</l></lg>
<lb ed="X" n="0174a20"/><lb ed="R034" n="0587b01"/><p xml:id="pX21p0174a2001">十卷第五。大同前頌。<note place="inline">第五句云內身證法性</note>又仁王經云。無
<lb ed="X" n="0174a21"/><lb ed="R034" n="0587b02"/>聽無說如虗空。法同法性。聽同說同。一切法皆如
<lb ed="X" n="0174a22"/><lb ed="R034" n="0587b03"/>也。又天親菩薩波若論云。若人言如來說法。則爲
<lb ed="X" n="0174a23"/><lb ed="R034" n="0587b04"/>謗佛。不能解我所說法故。此義云何。偈曰。</p>
<lb ed="X" n="0174a24"/><lb ed="R034" n="0587b05"/><lg type="regular" xml:id="lgX21p0174a2401"><l>如佛法亦然</l><l>所說二差別</l><l>不離於法界</l>
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0174b" n="0174b"/>
<lb ed="X" n="0174b01"/><lb ed="R034" n="0587b06"/><l>說法無自相</l></lg>
<lb ed="X" n="0174b02"/><lb ed="R034" n="0587b07"/><p xml:id="pX21p0174b0201">論自釋云。二差別者。所說法及義。解云。論意。化身
<lb ed="X" n="0174b03"/><lb ed="R034" n="0587b08"/>如來。離眞如外無別自相。如佛離眞如外無別自
<lb ed="X" n="0174b04"/><lb ed="R034" n="0587b09"/>相。所說敎法及所說義。亦復如是。二約諸佛所說
<lb ed="X" n="0174b05"/><lb ed="R034" n="0587b10"/>無異。故言不說。故波若論云。如經言。須菩提。如來
<lb ed="X" n="0174b06"/><lb ed="R034" n="0587b11"/>無所說法故。此義云何。無有一法唯獨如來說餘
<lb ed="X" n="0174b07"/><lb ed="R034" n="0587b12"/>佛不說故。三約墮文字法。故言不說。是故四卷楞
<lb ed="X" n="0174b08"/><lb ed="R034" n="0587b13"/>伽第四云。如來不說墮文字法。文字有無不可得
<lb ed="X" n="0174b09"/><lb ed="R034" n="0587b14"/>故。除不墮文字。若有人言。如來說墮文字法者。此
<lb ed="X" n="0174b10"/><lb ed="R034" n="0587b15"/>則妄說。法離文字故。是故諸佛及諸菩薩。不說一
<lb ed="X" n="0174b11"/><lb ed="R034" n="0587b16"/>字。不答一字。乃至廣說。又彼復云。大慧。若不說一
<lb ed="X" n="0174b12"/><lb ed="R034" n="0587b17"/>切法者。敎法則壞。敎法壞者。則無諸佛菩薩緣覺
<lb ed="X" n="0174b13"/><lb ed="R034" n="0587b18"/>聲聞。若無者誰說爲誰。十卷第六大同此說。故不
<lb ed="X" n="0174b14"/><lb ed="R034" n="0588a01"/>繁述。准上經文。雖不能說墮文字法。而能宣說不
<lb ed="X" n="0174b15"/><lb ed="R034" n="0588a02"/>墮文字三藏聖敎。故維摩云。夫說法者無說無示。
<lb ed="X" n="0174b16"/><lb ed="R034" n="0588a03"/>其聽法者無聞無得。譬如幻士爲幻人說法。當建
<lb ed="X" n="0174b17"/><lb ed="R034" n="0588a04"/>是意而爲說法。又問。兼正俱說通本影者。如何會
<lb ed="X" n="0174b18"/><lb ed="R034" n="0588a05"/>釋。無性菩薩攝大乘論。彼文但用聞者識上聚集
<lb ed="X" n="0174b19"/><lb ed="R034" n="0588a06"/>顯現。以爲自性。解云。護法不依彼論以爲定量。故
<lb ed="X" n="0174b20"/><lb ed="R034" n="0588a07"/>不成難。又解。護法同無性說。彼無性意。許有三身
<lb ed="X" n="0174b21"/><lb ed="R034" n="0588a08"/>色聲等德。亦能說法。故彼論云。受用變化。卽是後
<lb ed="X" n="0174b22"/><lb ed="R034" n="0588a09"/>得智之差別。問。若爾如何聞者識上聚集顯現。以
<lb ed="X" n="0174b23"/><lb ed="R034" n="0588a10"/>爲敎體。而不說言見者識上所現色身以爲化身。
<lb ed="X" n="0174b24"/><lb ed="R034" n="0588a11"/>解云。影略互顯。據實。身敎皆有本影。故不相違。問。
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0174c" n="0174c"/>
<lb ed="X" n="0174c01"/><lb ed="R034" n="0588a12"/>等是影略。如何不說見者識相以爲二身。解云。不
<lb ed="X" n="0174c02"/><lb ed="R034" n="0588a13"/>必須通。不離難故。又解。敎爲生解。聞者識相。親能
<lb ed="X" n="0174c03"/><lb ed="R034" n="0588a14"/>生解。身出佛體。由斯且說佛色心等。問。聞者識上
<lb ed="X" n="0174c04"/><lb ed="R034" n="0588a15"/>所變敎體。爲是有漏。爲無漏耶。大唐三藏釋云。西
<lb ed="X" n="0174c05"/><lb ed="R034" n="0588a16"/>方兩釋。一云無漏心變。定唯無漏。有漏心變。自有
<lb ed="X" n="0174c06"/><lb ed="R034" n="0588a17"/>二義。橫尅而言。名爲有漏。以有漏心所變境故。若
<lb ed="X" n="0174c07"/><lb ed="R034" n="0588a18"/>從法界所流義邊。名爲無漏。無性論宗。多依此釋。
<lb ed="X" n="0174c08"/><lb ed="R034" n="0588b01"/>一云有漏心所變者。定是有漏。若無漏心所變相
<lb ed="X" n="0174c09"/><lb ed="R034" n="0588b02"/>者。定唯無漏。雖有兩說。大唐三藏。護法菩薩。意存
<lb ed="X" n="0174c10"/><lb ed="R034" n="0588b03"/>後。說故成唯識論第十卷云。見相二分。有漏無漏。
<lb ed="X" n="0174c11"/><lb ed="R034" n="0588b04"/>定是同性。善等三性。不必同性。三性因緣。雜引生
<lb ed="X" n="0174c12"/><lb ed="R034" n="0588b05"/>故。問。有漏變正敎。正敎成有漏。無漏變邪敎。邪敎
<lb ed="X" n="0174c13"/><lb ed="R034" n="0588b06"/>應無漏。解云。許亦無失。無漏變故。問。敎有邪正殊。
<lb ed="X" n="0174c14"/><lb ed="R034" n="0588b07"/>皆通漏無漏。或可。人有凡聖異。皆通聖非聖。解云。
<lb ed="X" n="0174c15"/><lb ed="R034" n="0588b08"/>許亦無失。以能變心通二種故。言說法差別者。自
<lb ed="X" n="0174c16"/><lb ed="R034" n="0588b09"/>有二種。一約三身者。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0174001" n="0174001"/>二依諸知。約三身。問。依何身
<lb ed="X" n="0174c17"/><lb ed="R034" n="0588b10"/>而能說法。答。薩婆多宗。佛有二種。一者生身佛。謂
<lb ed="X" n="0174c18"/><lb ed="R034" n="0588b11"/>父母所生有漏身。二法身佛。謂五分法身。生身說
<lb ed="X" n="0174c19"/><lb ed="R034" n="0588b12"/>法。而非法身。入觀位中不說法故。依經部宗。亦有
<lb ed="X" n="0174c20"/><lb ed="R034" n="0588b13"/>二身。皆能說法。彼宗無漏能發音聲說聖敎也。今
<lb ed="X" n="0174c21"/><lb ed="R034" n="0588b14"/>依大乘。具有三身。說與不說。有其四句。一。一說二
<lb ed="X" n="0174c22"/><lb ed="R034" n="0588b15"/>不說。謂受用身。爲受法樂。能自說故。非法身者。無
<lb ed="X" n="0174c23"/><lb ed="R034" n="0588b16"/>言說故。亦非化身。非眞說故。或可。化身非餘二身。
<lb ed="X" n="0174c24"/><lb ed="R034" n="0588b17"/>無言說故。無所爲故。雖他受用對機說法。而實是
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0175a" n="0175a"/>
<lb ed="X" n="0175a01"/><lb ed="R034" n="0588b18"/>化。二。二說一不說。謂佛法身。及受用身。內證聖行
<lb ed="X" n="0175a02"/><lb ed="R034" n="0589a01"/>境界故。受用法樂故。或可。受用變化。皆能說法。而
<lb ed="X" n="0175a03"/><lb ed="R034" n="0589a02"/>非法身。無言說故。三。三皆說法。如十卷楞伽第二
<lb ed="X" n="0175a04"/><lb ed="R034" n="0589a03"/>卷說。法身說法者。內證聖行境界故。報佛說法者。
<lb ed="X" n="0175a05"/><lb ed="R034" n="0589a04"/>說一切法自相同相故。化佛說法者。說六度等乃
<lb ed="X" n="0175a06"/><lb ed="R034" n="0589a05"/>至廣說。四卷楞伽第一卷說。大同前說。四。三皆不
<lb ed="X" n="0175a07"/><lb ed="R034" n="0589a06"/>說。所以者何。眞如法身無言說故。自受用身無所
<lb ed="X" n="0175a08"/><lb ed="R034" n="0589a07"/>爲故。變化身等非眞說故。然佛地論。且依說義。略
<lb ed="X" n="0175a09"/><lb ed="R034" n="0589a08"/>叙三說。故佛地論第一卷云。受用變化二佛土中。
<lb ed="X" n="0175a10"/><lb ed="R034" n="0589a09"/>今此淨土。何土所攝。說此經佛。爲是何身。有義。化
<lb ed="X" n="0175a11"/><lb ed="R034" n="0589a10"/>土化身說法。有說。受用土受用身說法。廣說如彼。
<lb ed="X" n="0175a12"/><lb ed="R034" n="0589a11"/>如實義者。釋迦牟尼。說此經時。地前大衆。見變化
<lb ed="X" n="0175a13"/><lb ed="R034" n="0589a12"/>身。居此穢土。爲其說法。地上大衆。見受用身。居佛
<lb ed="X" n="0175a14"/><lb ed="R034" n="0589a13"/>淨土。爲其說法。所聞雖同。所見各別。具說如彼。准
<lb ed="X" n="0175a15"/><lb ed="R034" n="0589a14"/>如實義。於三身中。二身說法。而非法身。依土差別
<lb ed="X" n="0175a16"/><lb ed="R034" n="0589a15"/>者。依楞伽經。有十種說法。一語言說法。乃至第十
<lb ed="X" n="0175a17"/><lb ed="R034" n="0589a16"/>動身說法。故十卷經第四卷云。大慧。復言。世尊有
<lb ed="X" n="0175a18"/><lb ed="R034" n="0589a17"/>語言說。應有諸法。若無諸法。應無言說。佛吿大慧。
<lb ed="X" n="0175a19"/><lb ed="R034" n="0589a18"/>亦有無法而有言說。如兔角等。大慧。兔角非有非
<lb ed="X" n="0175a20"/><lb ed="R034" n="0589b01"/>無。而有言說。故汝所難此義<anchor xml:id="nkr_note_add_0175a2001" n="0175a2001"/><anchor xml:id="beg0175a2001" n="0175a2001"/>已<anchor xml:id="end0175a2001"/>破。大慧。非一切佛
<lb ed="X" n="0175a21"/><lb ed="R034" n="0589b02"/>土言語說法。何以故。有佛國土。直親不瞬口無言
<lb ed="X" n="0175a22"/><lb ed="R034" n="0589b03"/>說。名爲說法。<note place="inline">四卷楞伽云瞻視顯法</note>有佛國土。直示相名爲
<lb ed="X" n="0175a23"/><lb ed="R034" n="0589b04"/>說法。<note place="inline">四卷楞伽或有作相</note>有佛國土。但動眉相名爲說法。<note place="inline">四卷
<lb ed="X" n="0175a24"/><lb ed="R034" n="0589b05"/>楞伽或有揚眉</note>有佛國土。唯動眼相名爲說。<note place="inline">四卷楞伽或有動精</note>有
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0175b" n="0175b"/>
<lb ed="X" n="0175b01"/><lb ed="R034" n="0589b06"/>佛。土嘆名爲說法。<note place="inline">四卷亦同</note>有佛國土。欠名爲說法。<note place="inline">四卷
<lb ed="X" n="0175b02"/><lb ed="R034" n="0589b07"/>亦同</note>有佛國土。咬名爲說法。<note place="inline">四卷云或磬咳</note>有佛國土。念名
<lb ed="X" n="0175b03"/><lb ed="R034" n="0589b08"/>爲說法。<note place="inline">四卷經云或念刹土</note>有佛國土。動身名爲說法。<note place="inline">四卷云或
<lb ed="X" n="0175b04"/><lb ed="R034" n="0589b09"/>動搖</note>又維摩經第三卷云。有以光明而作佛事。或以
<lb ed="X" n="0175b05"/><lb ed="R034" n="0589b10"/>菩薩。或佛化人。或菩提樹。或以衣服臥具。或以飯
<lb ed="X" n="0175b06"/><lb ed="R034" n="0589b11"/>食。或以園林臺觀。或以三十二相八十隨好。或以
<lb ed="X" n="0175b07"/><lb ed="R034" n="0589b12"/>佛身。或以虗空。或夢喩等。或以音聲語言文字。而
<lb ed="X" n="0175b08"/><lb ed="R034" n="0589b13"/>作佛事。或有佛土。寂漠無言無說無示無識無作
<lb ed="X" n="0175b09"/><lb ed="R034" n="0589b14"/>無。爲而作佛事。如是阿難。諸佛威儀進止。諸所施
<lb ed="X" n="0175b10"/><lb ed="R034" n="0589b15"/>爲。無非佛事。若廣分別。如<name role="" type="person">無垢稱</name>第五卷說。所以
<lb ed="X" n="0175b11"/><lb ed="R034" n="0589b16"/>如是諸敎異者。依大乘宗。汎論說法。略有四義。一
<lb ed="X" n="0175b12"/><lb ed="R034" n="0589b17"/>語言說。如佛地論。二身說法。而非法身。二生解說
<lb ed="X" n="0175b13"/><lb ed="R034" n="0589b18"/>法。亦通法身。如楞伽經。三依土差別。十種說法。如
<lb ed="X" n="0175b14"/><lb ed="R034" n="0590a01"/>楞伽經。四諸佛進止諸所施爲。乃成無量。如維摩
<lb ed="X" n="0175b15"/><lb ed="R034" n="0590a02"/>等。各有所據。故不相違。或可。佛事顯利益事。非唯
<lb ed="X" n="0175b16"/><lb ed="R034" n="0590a03"/>說法。問上諸說皆有名等爲不定耶。解云不定。法
<lb ed="X" n="0175b17"/><lb ed="R034" n="0590a04"/>身說法及虗空等能生解故。名爲說法。而無名等。
<lb ed="X" n="0175b18"/><lb ed="R034" n="0590a05"/>諸無爲法。無分位故。若其無說無示等者。寂嘿心
<lb ed="X" n="0175b19"/><lb ed="R034" n="0590a06"/>上。假立名等。於理無失。有爲心等。有分位故。</p>
<lb ed="X" n="0175b20"/><lb ed="R034" n="0590a07"/><p xml:id="pX21p0175b2001">三聚集顯現歷心差別者。如攝大乘無性釋云。貫
<lb ed="X" n="0175b21"/><lb ed="R034" n="0590a08"/>穿縫綴。故名爲經。此中卽是隨墮八時。聞者識上。
<lb ed="X" n="0175b22"/><lb ed="R034" n="0590a09"/>直非直說。聚集顯現。以爲體性。解云。八時有其二
<lb ed="X" n="0175b23"/><lb ed="R034" n="0590a10"/>釋。一云八時卽八轉聲。謂於七轉。加呼召聲。如言
<lb ed="X" n="0175b24"/><lb ed="R034" n="0590a11"/>係補盧沙。此八轉聲。後當分別。謂佛說法。於八轉
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0175c" n="0175c"/>
<lb ed="X" n="0175c01"/><lb ed="R034" n="0590a12"/>中。隨用一聲。故云隨墮八時。一云依聲明論。晝夜
<lb ed="X" n="0175c02"/><lb ed="R034" n="0590a13"/>各有四時。合有八時。如來說法。於八時中。隨墮一
<lb ed="X" n="0175c03"/><lb ed="R034" n="0590a14"/>時。故云隨墮八時。直非直說。有其三釋。一云詮自
<lb ed="X" n="0175c04"/><lb ed="R034" n="0590a15"/>性故。名爲直說。詮差別故。名非直說。一云。長行名
<lb ed="X" n="0175c05"/><lb ed="R034" n="0590a16"/>爲直說。偈頌爲非直說。一云。十二部中。契經爲直
<lb ed="X" n="0175c06"/><lb ed="R034" n="0590a17"/>說。餘十一部爲非直說。此中意說。隨墮八時。聞者
<lb ed="X" n="0175c07"/><lb ed="R034" n="0590a18"/>識上。十二部經名字句等。聚集顯現。以爲敎體。問。
<lb ed="X" n="0175c08"/><lb ed="R034" n="0590b01"/>何等名爲聞者識心。如何說爲聚集顯現。解云。依
<lb ed="X" n="0175c09"/><lb ed="R034" n="0590b02"/>瑜伽論。且約六識分別五心。故彼第一卷云。復次
<lb ed="X" n="0175c10"/><lb ed="R034" n="0590b03"/>由眼識生三心可得。如其次第。謂卒爾。尋求。決
<lb ed="X" n="0175c11"/><lb ed="R034" n="0590b04"/>定心。初是眼識。二在意識。決定心後。方有染淨。此
<lb ed="X" n="0175c12"/><lb ed="R034" n="0590b05"/>後乃至等流眼識善不善轉。而彼不自由分別力。
<lb ed="X" n="0175c13"/><lb ed="R034" n="0590b06"/>乃至此意不趣餘境。經爾所時。眼意二識。或善或
<lb ed="X" n="0175c14"/><lb ed="R034" n="0590b07"/>染。相續而轉。如眼識生。乃至身識亦爾。解云。五中。
<lb ed="X" n="0175c15"/><lb ed="R034" n="0590b08"/>初後通六。次三唯意。又前三是無記。後二通善惡。
<lb ed="X" n="0175c16"/><lb ed="R034" n="0590b09"/>又卒爾五識後。必有尋求心。尋求心後。或散不散。
<lb ed="X" n="0175c17"/><lb ed="R034" n="0590b10"/>散卽復起卒爾五識。不散卽起第三決定。乃至等
<lb ed="X" n="0175c18"/><lb ed="R034" n="0590b11"/>流。又意識卒爾。自有二種。一五識同時卒爾意識。
<lb ed="X" n="0175c19"/><lb ed="R034" n="0590b12"/>二獨頭意識卒爾墮心。故瑜伽論第三卷云。又意
<lb ed="X" n="0175c20"/><lb ed="R034" n="0590b13"/>識任運散亂緣。不串習境時。無欲等生。爾時意識。
<lb ed="X" n="0175c21"/><lb ed="R034" n="0590b14"/>名卒爾墮心。唯緣過去境。五識無間。所生意識。或
<lb ed="X" n="0175c22"/><lb ed="R034" n="0590b15"/>尋求。或決定。唯應說緣現在境。若此卽緣彼境生。
<lb ed="X" n="0175c23"/><lb ed="R034" n="0590b16"/>釋家四說。一云意識任運。不依前三心次第。故名
<lb ed="X" n="0175c24"/><lb ed="R034" n="0590b17"/>散亂。汎爾漫緣不串習境時。有五遍行。無別境五。
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0176a" n="0176a"/>
<lb ed="X" n="0176a01"/><lb ed="R034" n="0590b18"/>爾時意識。名卒爾墮心。唯能緣過去曾所緣境。若
<lb ed="X" n="0176a02"/><lb ed="R034" n="0591a01"/>說五識無間所生意識。或尋求心。或決定心。唯應
<lb ed="X" n="0176a03"/><lb ed="R034" n="0591a02"/>說緣前五識種類現在境。若此尋求決定二心。卽
<lb ed="X" n="0176a04"/><lb ed="R034" n="0591a03"/>緣彼五識種類境生。餘三師說。如五心章。此中且
<lb ed="X" n="0176a05"/><lb ed="R034" n="0591a04"/>依前五種心。以明聚集。言聚集者。如契經說。諸行
<lb ed="X" n="0176a06"/><lb ed="R034" n="0591a05"/>無常。有起盡法。生必滅故。彼寂爲樂。解云。此卽契
<lb ed="X" n="0176a07"/><lb ed="R034" n="0591a06"/>經比量破執常者。諸行無常宗。有起盡法者是同
<lb ed="X" n="0176a08"/><lb ed="R034" n="0591a07"/>法喩。擧燈光等。生必滅故者是因。由是道理。彼寂
<lb ed="X" n="0176a09"/><lb ed="R034" n="0591a08"/>涅槃。以爲勝樂。且約初句。以辨聚集。於中具有四
<lb ed="X" n="0176a10"/><lb ed="R034" n="0591a09"/>聲四字四名一句及所詮義。於此義中。西方諸師。
<lb ed="X" n="0176a11"/><lb ed="R034" n="0591a10"/>且作三釋。有云。說諸字時。卒爾耳識。同時意識。及
<lb ed="X" n="0176a12"/><lb ed="R034" n="0591a11"/>尋求心。唯有聲相。所以者何。五俱意識。是現量故。
<lb ed="X" n="0176a13"/><lb ed="R034" n="0591a12"/>不緣名等。若尋求心。尋五識等所緣境故。不緣名
<lb ed="X" n="0176a14"/><lb ed="R034" n="0591a13"/>等。雖此三識所變聲上皆有名等。如生等相。而不
<lb ed="X" n="0176a15"/><lb ed="R034" n="0591a14"/>緣故。不說聚集。決定心後有三種相。謂聲名字。至
<lb ed="X" n="0176a16"/><lb ed="R034" n="0591a15"/>說行時。卒爾耳識。同時意識。及尋求心。唯得行聲。
<lb ed="X" n="0176a17"/><lb ed="R034" n="0591a16"/>准前可<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176001" n="0176001"/>知。決定心等。亦得九種。准前可知。說常字
<lb ed="X" n="0176a18"/><lb ed="R034" n="0591a17"/>時。卒爾心等得常聲。決定心後。得十四種。謂四聲
<lb ed="X" n="0176a19"/><lb ed="R034" n="0591a18"/>四字四名一句及所詮義。由此極少。經十六心。乃
<lb ed="X" n="0176a20"/><lb ed="R034" n="0591b01"/>得具足。謂從四字。皆有四心。謂卒爾耳識同時意
<lb ed="X" n="0176a21"/><lb ed="R034" n="0591b02"/>識。尋求決定。若不散者。起染淨心。如理應思。有義。
<lb ed="X" n="0176a22"/><lb ed="R034" n="0591b03"/>卒爾耳識。同時意識。不緣名等。義如前說。是現量
<lb ed="X" n="0176a23"/><lb ed="R034" n="0591b04"/>故。尋求<anchor xml:id="nkr_note_add_0176a2301" n="0176a2301"/><anchor xml:id="beg0176a2301" n="0176a2301"/>已<anchor xml:id="end0176a2301"/>去。卽非現量。由斯亦得聲名字等。四尋
<lb ed="X" n="0176a24"/><lb ed="R034" n="0591b05"/>求心。如其次第。得三六九及以十四。准前應知。若
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0176b" n="0176b"/>
<lb ed="X" n="0176b01"/><lb ed="R034" n="0591b06"/>依此釋。經十二心。方得具足。決定心等。所得多少。
<lb ed="X" n="0176b02"/><lb ed="R034" n="0591b07"/>如理應知。有義。耳識同時意識。亦緣名等。若不爾
<lb ed="X" n="0176b03"/><lb ed="R034" n="0591b08"/>者。尋求意識。尋何等名。由斯道理。說諸字時。卒爾
<lb ed="X" n="0176b04"/><lb ed="R034" n="0591b09"/>耳識。唯得諸聲。同時意識。得聲名等。於此義中。分
<lb ed="X" n="0176b05"/><lb ed="R034" n="0591b10"/>成兩釋。一云四卒爾心。各唯得三。所以者何。說常
<lb ed="X" n="0176b06"/><lb ed="R034" n="0591b11"/>聲時。不緣諸等聲及名字。五識同時卒爾墮心。皆
<lb ed="X" n="0176b07"/><lb ed="R034" n="0591b12"/>現量故。若許緣者。應有散心現量緣過去故。其尋
<lb ed="X" n="0176b08"/><lb ed="R034" n="0591b13"/>求心。方得圓滿。尋求等心。所得多少。如第二說。一
<lb ed="X" n="0176b09"/><lb ed="R034" n="0591b14"/>云五識同時意識。容非現量。故得緣過去名等。若
<lb ed="X" n="0176b10"/><lb ed="R034" n="0591b15"/>依此釋。卽以心中具足聚集。問。若如前說。五俱意
<lb ed="X" n="0176b11"/><lb ed="R034" n="0591b16"/>識。定是現量。如何亦說緣名等耶。解云。現量亦然。
<lb ed="X" n="0176b12"/><lb ed="R034" n="0591b17"/>名等自相。而因明理門說不緣名。義相繫故。或有
<lb ed="X" n="0176b13"/><lb ed="R034" n="0591b18"/>但由等流耳識所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176002" n="0176002"/>列發故。而顯現者。未必要待卒
<lb ed="X" n="0176b14"/><lb ed="R034" n="0592a01"/>爾耳識之所列生方能聚集。上來且說未轉依位
<lb ed="X" n="0176b15"/><lb ed="R034" n="0592a02"/>卒爾心等聚集顯現。若轉位。於一念中具足顯現。
<lb ed="X" n="0176b16"/><lb ed="R034" n="0592a03"/>如理應思。廣釋五心。具如前章。</p>
<lb ed="X" n="0176b17"/><lb ed="R034" n="0592a04"/><p xml:id="pX21p0176b1701">四辨音一異門。問。如來說法爲一音不。答。諸說不
<lb ed="X" n="0176b18"/><lb ed="R034" n="0592a05"/>同。若依異部宗輪論。有二十部。分成兩釋。一大衆
<lb ed="X" n="0176b19"/><lb ed="R034" n="0592a06"/>部。一說部。說出世部。雞胤部。皆作此說。諸如來語。
<lb ed="X" n="0176b20"/><lb ed="R034" n="0592a07"/>皆轉法輪。佛以一音說一切法。<note place="inline">眞諦記云。如來言音。自有二種。一從
<lb ed="X" n="0176b21"/><lb ed="R034" n="0592a08"/>口出皆是法輪。二威德所顯。不從口出。不關法輪。如問阿難從何處來等。如佛說法時前後悉見佛面。對
<lb ed="X" n="0176b22"/><lb ed="R034" n="0592a09"/>其說法。此亦佛威德所顯云云</note>二一切有部。及經部等。皆作此說。
<lb ed="X" n="0176b23"/><lb ed="R034" n="0592a10"/>非如來語皆轉法輪。非佛一音能說一切法。乃至
<lb ed="X" n="0176b24"/><lb ed="R034" n="0592a11"/>廣說。大毗婆沙第七十九。亦有兩說。同部執論。彼
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0176c" n="0176c"/>
<lb ed="X" n="0176c01"/><lb ed="R034" n="0592a12"/>云。問。佛以聖語。說四聖諦。能令所化皆得解不。設
<lb ed="X" n="0176c02"/><lb ed="R034" n="0592a13"/>爾何失。二俱有過。所以者何。若言能者。毗奈耶說。
<lb ed="X" n="0176c03"/><lb ed="R034" n="0592a14"/>如何會釋。世尊有時。爲四天王。先以聖語。說四聖
<lb ed="X" n="0176c04"/><lb ed="R034" n="0592a15"/>諦四天王中。二能領解。二不領解。世尊憐愍饒益
<lb ed="X" n="0176c05"/><lb ed="R034" n="0592a16"/>彼故。以南印度邊國俗語。說四聖諦。二天王中。一
<lb ed="X" n="0176c06"/><lb ed="R034" n="0592a17"/>能領解。一不領解。世尊憐愍饒益彼故。復以一種
<lb ed="X" n="0176c07"/><lb ed="R034" n="0592a18"/>篾戾<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176003" n="0176003"/>羊語。說四聖諦。時四天王。皆得領解。若不能
<lb ed="X" n="0176c08"/><lb ed="R034" n="0592b01"/>者。伽他所說。當云何通。如有頌言。</p>
<lb ed="X" n="0176c09"/><lb ed="R034" n="0592b02"/><lg type="regular" xml:id="lgX21p0176c0901"><l>佛以一音演說法</l><l>衆生隨類各得解</l>
<lb ed="X" n="0176c10"/><lb ed="R034" n="0592b03"/><l>皆謂世尊同其語</l><l>獨爲我說種種義</l></lg>
<lb ed="X" n="0176c11"/><lb ed="R034" n="0592b04"/><p xml:id="pX21p0176c1101">一音者謂梵音。乃至廣說。答有二說。一有作是說。
<lb ed="X" n="0176c12"/><lb ed="R034" n="0592b05"/>佛以聖語說四聖諦。皆能領解。而四天王。意樂有
<lb ed="X" n="0176c13"/><lb ed="R034" n="0592b06"/>異。爲滿彼意。故佛異說。乃至廣說。復次世尊。欲顯
<lb ed="X" n="0176c14"/><lb ed="R034" n="0592b07"/>於諸言音皆能善解。故作是說。謂有生疑。佛唯能作
<lb ed="X" n="0176c15"/><lb ed="R034" n="0592b08"/>聖語說法。一切言音。未必自在。爲決彼疑。佛以種
<lb ed="X" n="0176c16"/><lb ed="R034" n="0592b09"/>種言音說法。復次有所化者。依佛不變形言。或依
<lb ed="X" n="0176c17"/><lb ed="R034" n="0592b10"/>變形言。乃至廣說。是故。世尊。說三種語。二云。佛以
<lb ed="X" n="0176c18"/><lb ed="R034" n="0592b11"/>一音說四聖諦。不令一切皆能領解。世尊雖有自
<lb ed="X" n="0176c19"/><lb ed="R034" n="0592b12"/>在神力。而於境界。不能改越。如不能令耳見諸色
<lb ed="X" n="0176c20"/><lb ed="R034" n="0592b13"/>眼聞聲等。問。若爾前頌當云何通。答。不必須通。非
<lb ed="X" n="0176c21"/><lb ed="R034" n="0592b14"/>三藏故。諸讚佛頌。言多過實。如分別論者讚說世
<lb ed="X" n="0176c22"/><lb ed="R034" n="0592b15"/>尊。心常在定。乃至廣說。復次。如來言音。遍諸聲境。
<lb ed="X" n="0176c23"/><lb ed="R034" n="0592b16"/>隨所欲言。皆能作之。謂佛若作支那國語。勝在支
<lb ed="X" n="0176c24"/><lb ed="R034" n="0592b17"/>那中華生者。具說如彼。復次。佛語輕利速疾迴轉。
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0177a" n="0177a"/>
<lb ed="X" n="0177a01"/><lb ed="R034" n="0592b18"/>雖種種語。而謂一時。謂佛若作支那語<anchor xml:id="nkr_note_add_0177a0101" n="0177a0101"/><anchor xml:id="beg0177a0101" n="0177a0101"/>已<anchor xml:id="end0177a0101"/>。無間復
<lb ed="X" n="0177a02"/><lb ed="R034" n="0593a01"/>作礫迦國語。乃至復作博羅語。以速轉故。皆謂一
<lb ed="X" n="0177a03"/><lb ed="R034" n="0593a02"/>時如旋火輪。非輪輪相。前頌依此。故亦無違。復次。
<lb ed="X" n="0177a04"/><lb ed="R034" n="0593a03"/>如來言音雖有多種。而同有益。故說一音。解云。婆
<lb ed="X" n="0177a05"/><lb ed="R034" n="0593a04"/>沙自有二說。一云。一音能令得解。此當部執大衆
<lb ed="X" n="0177a06"/><lb ed="R034" n="0593a05"/>部等。言一音者。謂梵音也。而三遍說。有三種意。一
<lb ed="X" n="0177a07"/><lb ed="R034" n="0593a06"/>滿彼意故。二斷彼疑故。三隨所化者。依不變形言
<lb ed="X" n="0177a08"/><lb ed="R034" n="0593a07"/>反變形言。一云。不得一音皆令得解。此當部執說
<lb ed="X" n="0177a09"/><lb ed="R034" n="0593a08"/>一切有部等計。而伽陀說能令解者。不必須通。非
<lb ed="X" n="0177a10"/><lb ed="R034" n="0593a09"/>三藏故。言過實故。如分別論者。云世尊心常在定
<lb ed="X" n="0177a11"/><lb ed="R034" n="0593a10"/>等。復以三義。會一音義。一隨處第一。故名爲一。二
<lb ed="X" n="0177a12"/><lb ed="R034" n="0593a11"/>速疾似一。故名爲一。三利益同。故名爲一。今依
<lb ed="X" n="0177a13"/><lb ed="R034" n="0593a12"/>大乘一音能說。故無量義經云。能以一音。普應衆
<lb ed="X" n="0177a14"/><lb ed="R034" n="0593a13"/>聲。又大不思議經云。如來說法一語中。演說無邊
<lb ed="X" n="0177a15"/><lb ed="R034" n="0593a14"/>契經海。<name role="" type="person">無垢稱</name>云。佛以一音演說法。有情隨類各
<lb ed="X" n="0177a16"/><lb ed="R034" n="0593a15"/>得解。又佛地論第六卷云。成所作智。隨諸衆生意
<lb ed="X" n="0177a17"/><lb ed="R034" n="0593a16"/>樂差別。現化語業。說種種義。斷諸疑惑。謂發一音。
<lb ed="X" n="0177a18"/><lb ed="R034" n="0593a17"/>表一切義。定諸有情隨類獲益。如契經言。佛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177001" n="0177001"/>一音
<lb ed="X" n="0177a19"/><lb ed="R034" n="0593a18"/>演說諸法。衆生隨類各得開解。或有怖畏。或有歡
<lb ed="X" n="0177a20"/><lb ed="R034" n="0593b01"/>喜。或生厭離。或復斷疑。此是如來本願所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177002" n="0177002"/>列不思
<lb ed="X" n="0177a21"/><lb ed="R034" n="0593b02"/>議力所發化語。一音能斷一切衆疑。如是等說。不
<lb ed="X" n="0177a22"/><lb ed="R034" n="0593b03"/>可具述。然一音者。是一梵音。故無量義經云。稽首
<lb ed="X" n="0177a23"/><lb ed="R034" n="0593b04"/>歸依梵音聲。又智度論八十六云。欲爲衆生法說
<lb ed="X" n="0177a24"/><lb ed="R034" n="0593b05"/>解一切衆生語言音聲。以梵音聲。而爲說法。問。此
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0177b" n="0177b"/>
<lb ed="X" n="0177b01"/><lb ed="R034" n="0593b06"/>如來一音所說。爲是本質。爲影像耶。若本質者。無
<lb ed="X" n="0177b02"/><lb ed="R034" n="0593b07"/>性攝論。如何會釋。若影像者。隨能聞者。卽成多種。
<lb ed="X" n="0177b03"/><lb ed="R034" n="0593b08"/>如何言一。解云。護法等宗。就實正敎。唯本非影。兼
<lb ed="X" n="0177b04"/><lb ed="R034" n="0593b09"/>正俱說。通本及影。而言一者。同一梵音。難約聲辨。
<lb ed="X" n="0177b05"/><lb ed="R034" n="0593b10"/>順違同一聲。或可。約色辨靑黃。靑黃應成一。解云。
<lb ed="X" n="0177b06"/><lb ed="R034" n="0593b11"/>許亦無失。如雜集說。迦末羅病。損壞眼根。見靑爲
<lb ed="X" n="0177b07"/><lb ed="R034" n="0593b12"/>黃。此亦如是。由佛神力。於一色等。各各異見。故佛
<lb ed="X" n="0177b08"/><lb ed="R034" n="0593b13"/>地論第六卷云。成所作智。若作化身。亦令衆生一
<lb ed="X" n="0177b09"/><lb ed="R034" n="0593b14"/>質異見。利樂事成。問。神力得自在。同質得異見。或
<lb ed="X" n="0177b10"/><lb ed="R034" n="0593b15"/>可。神力得自在。異質得同見。解云。大乘四句皆成。
<lb ed="X" n="0177b11"/><lb ed="R034" n="0593b16"/>一同質異見。如一化身。衆生各各所見不同。二異
<lb ed="X" n="0177b12"/><lb ed="R034" n="0593b17"/>質同見。如一化身。諸佛共變。據實衆多而見爲一。
<lb ed="X" n="0177b13"/><lb ed="R034" n="0593b18"/>故成唯識論第十卷云。他受用身。及變化身。隨諸
<lb ed="X" n="0177b14"/><lb ed="R034" n="0594a01"/>如來所化有情。有共不共。所化共者。同處同時。諸
<lb ed="X" n="0177b15"/><lb ed="R034" n="0594a02"/>佛各變爲身爲土。形狀相似。不相障礙。展轉相雜。
<lb ed="X" n="0177b16"/><lb ed="R034" n="0594a03"/>爲增上緣。定所化生自識變現。謂於一土有一佛
<lb ed="X" n="0177b17"/><lb ed="R034" n="0594a04"/>身。爲現神通說法饒益。於不共者。唯一佛變。諸有
<lb ed="X" n="0177b18"/><lb ed="R034" n="0594a05"/>情類。無始時來。種姓法爾。更相繫屬。或多屬一。或
<lb ed="X" n="0177b19"/><lb ed="R034" n="0594a06"/>一屬多。故所化生。有共不共。不爾多佛久住世間。
<lb ed="X" n="0177b20"/><lb ed="R034" n="0594a07"/>各事劬勞。實得無益。一佛能益一切生故。三同質
<lb ed="X" n="0177b21"/><lb ed="R034" n="0594a08"/>同見。四異質異見。諸宗共許。義顯可知。問。約色辨
<lb ed="X" n="0177b22"/><lb ed="R034" n="0594a09"/>靑黃靑黃得成。可約心辨八識應成一。解云。色聲
<lb ed="X" n="0177b23"/><lb ed="R034" n="0594a10"/>是麤法。同質得異見。心法細難知。不應說爲一。又
<lb ed="X" n="0177b24"/><lb ed="R034" n="0594a11"/>一音等。卽是如來三密之中身語密也。言身密者。
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0177c" n="0177c"/>
<lb ed="X" n="0177c01"/><lb ed="R034" n="0594a12"/>如智度論第一卷云。佛初轉法輪時。應持菩薩。從
<lb ed="X" n="0177c02"/><lb ed="R034" n="0594a13"/>他方來。欲量佛身。上過虗空無量佛土。至華上世
<lb ed="X" n="0177c03"/><lb ed="R034" n="0594a14"/>界。見佛身如故。說偈讚歎。又密迹經云。佛有三密。
<lb ed="X" n="0177c04"/><lb ed="R034" n="0594a15"/>身密語密意密。一切諸天人。皆不解不知。有一會
<lb ed="X" n="0177c05"/><lb ed="R034" n="0594a16"/>衆生。或見佛身黃金色。白銀色。諸雜寶色。或見佛
<lb ed="X" n="0177c06"/><lb ed="R034" n="0594a17"/>身一丈六尺。或見一里十里百千萬億。乃至無邊
<lb ed="X" n="0177c07"/><lb ed="R034" n="0594a18"/>無量遍虗空中。如是等名爲身密。言語密者。有人
<lb ed="X" n="0177c08"/><lb ed="R034" n="0594b01"/>聞佛聲一里。有聞十里百千萬億無數無量遍虗
<lb ed="X" n="0177c09"/><lb ed="R034" n="0594b02"/>空中。有一會人。或聞說布施。或聞說持戒忍辱精
<lb ed="X" n="0177c10"/><lb ed="R034" n="0594b03"/>進禪定智慧。如是乃至十二部。八萬法聚。各各隨
<lb ed="X" n="0177c11"/><lb ed="R034" n="0594b04"/>心所聞。是名語密。是時目連。心念欲知佛聲近遠。
<lb ed="X" n="0177c12"/><lb ed="R034" n="0594b05"/>卽以神足力。往至西方光明幢世界。去此九十六
<lb ed="X" n="0177c13"/><lb ed="R034" n="0594b06"/>恒河沙世界。自聞佛聲。如近無異。其佛身長四十
<lb ed="X" n="0177c14"/><lb ed="R034" n="0594b07"/>里。菩薩身長二十里。所食鉢器。其高一里。其佛與
<lb ed="X" n="0177c15"/><lb ed="R034" n="0594b08"/>大衆方食。<name role="" type="person">大目犍連</name>行鉢際上。彼土大衆。恠問世
<lb ed="X" n="0177c16"/><lb ed="R034" n="0594b09"/>尊。此人頭虫。從何處來。被沙門服。行鉢際上。乃至
<lb ed="X" n="0177c17"/><lb ed="R034" n="0594b10"/>彼佛吿目連曰。汝過恒河沙劫。尋佛音聲。終不可
<lb ed="X" n="0177c18"/><lb ed="R034" n="0594b11"/>得。目連還來佛前悔過。言意密者。如來成道至滅
<lb ed="X" n="0177c19"/><lb ed="R034" n="0594b12"/>度日。於其中間。如來無疑。亦不迴轉心無思行等。
<lb ed="X" n="0177c20"/><lb ed="R034" n="0594b13"/>廣說如彼。及智度論第九。如上所說。皆是如來不
<lb ed="X" n="0177c21"/><lb ed="R034" n="0594b14"/>思議。若思議者心則狂亂。如大般若五百六十七。
<lb ed="X" n="0177c22"/><lb ed="R034" n="0594b15"/>顯揚十七說。所詮宗者。略有四種。一存妄隱眞宗。
<lb ed="X" n="0177c23"/><lb ed="R034" n="0594b16"/>如薩婆多等。雖說四諦。不立眞如。二遣妄存眞宗。
<lb ed="X" n="0177c24"/><lb ed="R034" n="0594b17"/>如經部師。遣諸妄法。存法性空。三眞妄俱遣宗。如
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0178a" n="0178a"/>
<lb ed="X" n="0178a01"/><lb ed="R034" n="0594b18"/>淸辨等。雙遣一切有爲無爲。四眞妄俱存宗。如護
<lb ed="X" n="0178a02"/><lb ed="R034" n="0595a01"/>法等。存立二諦三性等義。如是等義。至文當說。或
<lb ed="X" n="0178a03"/><lb ed="R034" n="0595a02"/>可諸宗略有三種。一約時辨宗。二部別顯宗。三隨
<lb ed="X" n="0178a04"/><lb ed="R034" n="0595a03"/>病別宗。約時辨宗。有其三種。一四諦法輪。如四阿
<lb ed="X" n="0178a05"/><lb ed="R034" n="0595a04"/>笈摩。雖有諸部。四諦爲宗。<note place="inline">梵音阿笈摩。此翻云傳。故瑜伽論八十五云。佛
<lb ed="X" n="0178a06"/><lb ed="R034" n="0595a05"/>及南印度立五阿笈摩。弟子展轉傳來于今。故名笈摩。謂四阿笈摩外。別立百部阿笈摩經。四阿笈摩者。
<lb ed="X" n="0178a07"/><lb ed="R034" n="0595a06"/>一雜。二中。三長。四增壹。廣如瑜伽八十五釋</note>二無相大乘。如諸般若。遣
<lb ed="X" n="0178a08"/><lb ed="R034" n="0595a07"/>所執性。無相爲宗。三了義大乘。如此經等。用三性
<lb ed="X" n="0178a09"/><lb ed="R034" n="0595a08"/>等。爲所詮宗。三種法輪。至第二卷。當廣分別。問。諸
<lb ed="X" n="0178a10"/><lb ed="R034" n="0595a09"/>般若宗明無相。此經了義。淺深何異。淸辨解云。深
<lb ed="X" n="0178a11"/><lb ed="R034" n="0595a10"/>密等經。辨有所得淺而非深。諸部般若。顯無所得
<lb ed="X" n="0178a12"/><lb ed="R034" n="0595a11"/>爲最甚深。護法等說。二時所說。無相之理。理無淺
<lb ed="X" n="0178a13"/><lb ed="R034" n="0595a12"/>深。而說深密爲了義者。約三性義。決判諸經。有道
<lb ed="X" n="0178a14"/><lb ed="R034" n="0595a13"/>理。顯了說故。名爲了義。非無相中有淺深故說了
<lb ed="X" n="0178a15"/><lb ed="R034" n="0595a14"/>義也。問。如何得知諸部般若爲第二時。解云。此義
<lb ed="X" n="0178a16"/><lb ed="R034" n="0595a15"/>如第二卷經記中說。二部別顯宗者。約時雖三。而
<lb ed="X" n="0178a17"/><lb ed="R034" n="0595a16"/>一一時皆有多部。隨一一部。所詮各別。如法華等。
<lb ed="X" n="0178a18"/><lb ed="R034" n="0595a17"/>一乘爲宗。<name role="" type="person">無垢稱</name>等。不可思議解脫爲宗。涅槃經
<lb ed="X" n="0178a19"/><lb ed="R034" n="0595a18"/>等。佛性爲宗。華嚴經等。四十二賢聖觀行爲宗。此
<lb ed="X" n="0178a20"/><lb ed="R034" n="0595b01"/>經一部。三種無等。爲所詮宗。一境無等。卽是二諦
<lb ed="X" n="0178a21"/><lb ed="R034" n="0595b02"/>及三性等。二諦卽是三乘通境。三性等理唯菩薩
<lb ed="X" n="0178a22"/><lb ed="R034" n="0595b03"/>境。二行無等。所謂止觀及十度等。止觀卽是三乘
<lb ed="X" n="0178a23"/><lb ed="R034" n="0595b04"/>通行。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0178001" n="0178001"/>行十度唯是菩薩行門。三果無等。卽是智斷
<lb ed="X" n="0178a24"/><lb ed="R034" n="0595b05"/>及三身果。智斷卽是菩提涅槃。此通三乘。三身唯
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0178b" n="0178b"/>
<lb ed="X" n="0178b01"/><lb ed="R034" n="0595b06"/>是菩薩所得。如是等部。所詮各別。不可具述。三隨
<lb ed="X" n="0178b02"/><lb ed="R034" n="0595b07"/>病別宗者。雖隨部別各詮一義。而諸有情。迷蘊處
<lb ed="X" n="0178b03"/><lb ed="R034" n="0595b08"/>等八萬四千法門。故諸部中。隨其所說。蘊界處等。
<lb ed="X" n="0178b04"/><lb ed="R034" n="0595b09"/>爲所詮宗。今此一部四種宗中。眞妄俱存宗。約時
<lb ed="X" n="0178b05"/><lb ed="R034" n="0595b10"/>辨宗了義爲宗。隨部別宗。三種無等爲所詮宗。隨
<lb ed="X" n="0178b06"/><lb ed="R034" n="0595b11"/>病別宗。卽用二諦及三性等。爲所詮宗。</p>
<lb ed="X" n="0178b07"/><lb ed="R034" n="0595b12"/><p xml:id="pX21p0178b0701">第三顯所依爲。自有二種。一顯敎所依。二顯敎所
<lb ed="X" n="0178b08"/><lb ed="R034" n="0595b13"/>爲。言所依者。聖敎雖多。總相不出二藏三藏十二
<lb ed="X" n="0178b09"/><lb ed="R034" n="0595b14"/>部經。十二部經。至第三卷。當廣分別。二藏三藏。至
<lb ed="X" n="0178b10"/><lb ed="R034" n="0595b15"/>第五卷。自當解釋。具如別章。故不繁述。然此一代
<lb ed="X" n="0178b11"/><lb ed="R034" n="0595b16"/>如來聖敎。此國諸師。意趣不同。有說一敎。所謂一
<lb ed="X" n="0178b12"/><lb ed="R034" n="0595b17"/>音。義如上說。或說二敎。所謂漸頓。頓卽華嚴。餘皆
<lb ed="X" n="0178b13"/><lb ed="R034" n="0595b18"/>是漸。漸中涅槃以爲了義。餘皆不了。<note place="inline">誕法師等作如是說</note>或
<lb ed="X" n="0178b14"/><lb ed="R034" n="0596a01"/>說三敎。所謂通敎別敎圓敎。<note place="inline">光統法師等作如是說。慧光法師是國統
<lb ed="X" n="0178b15"/><lb ed="R034" n="0596a02"/>故名光統也</note>或說四敎。一三藏敎。<note place="inline">小乘三藏</note>二者通敎。謂波
<lb ed="X" n="0178b16"/><lb ed="R034" n="0596a03"/>若等。三者別敎。謂涅槃等。四者圓敎。謂華嚴等。或
<lb ed="X" n="0178b17"/><lb ed="R034" n="0596a04"/>說五時敎及七階敎。<note place="inline">武都山隱士劉虬云。華嚴等敎以爲頓敎。漸中五時。或開
<lb ed="X" n="0178b18"/><lb ed="R034" n="0596a05"/>七階。言五時者。一佛初成道。爲提謂波利。說五戒十善。卽是人天敎門。佛成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0178b1801" n="0178b1801"/><anchor xml:id="beg0178b1801" n="0178b1801"/>已<anchor xml:id="end0178b1801"/>。十二年中。說三乘差別
<lb ed="X" n="0178b19"/><lb ed="R034" n="0596a06"/>敎。如次應知。四諦緣起及六度行。未說空理。三佛成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0178b1901" n="0178b1901"/><anchor xml:id="beg0178b1901" n="0178b1901"/>已<anchor xml:id="end0178b1901"/>。三十年中。說空宗般若維摩思益。未說一乘破
<lb ed="X" n="0178b20"/><lb ed="R034" n="0596a07"/>三皈一。四成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0178b2001" n="0178b2001"/><anchor xml:id="beg0178b2001" n="0178b2001"/>已<anchor xml:id="end0178b2001"/>。三十年後。於八年中。說法華經辨一乘義。破三皈一。未說佛性。未明佛常。是不了敎。五
<lb ed="X" n="0178b21"/><lb ed="R034" n="0596a08"/>佛將滅度。一日一夜說涅槃經。悉有佛性法身常住。是了義敎。言七階者。第二時中。開三乘敎。遠法師破
<lb ed="X" n="0178b22"/><lb ed="R034" n="0596a09"/>云。所說年月皆無正文也</note>。</p>
<lb ed="X" n="0178b23"/><lb ed="R034" n="0596a10"/><p xml:id="pX21p0178b2301">今述西方諸師所立。有說一敎。所謂一音。如羅什
<lb ed="X" n="0178b24"/><lb ed="R034" n="0596a11"/>等。或說二敎。所謂半滿。如曇無懺。或說三敎。如大
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0178c" n="0178c"/>
<lb ed="X" n="0178c01"/><lb ed="R034" n="0596a12"/>唐三藏。依深密等所說四諦無相了義。如上<anchor xml:id="nkr_note_add_0178c0101" n="0178c0101"/><anchor xml:id="beg0178c0101" n="0178c0101"/>已<anchor xml:id="end0178c0101"/>說。
<lb ed="X" n="0178c02"/><lb ed="R034" n="0596a13"/>而說一音及半滿等。各據一義。互不相違。所說華
<lb ed="X" n="0178c03"/><lb ed="R034" n="0596a14"/>嚴及楞伽等。皆第三了義所攝。而言三時所說敎
<lb ed="X" n="0178c04"/><lb ed="R034" n="0596a15"/>者。約義淺深廣略義說。非約年歲日月前後說三
<lb ed="X" n="0178c05"/><lb ed="R034" n="0596a16"/>時也。或說四敎。所謂四諦無相。或說法相。如楞伽
<lb ed="X" n="0178c06"/><lb ed="R034" n="0596a17"/>等。或說觀行。如華嚴等。眞諦三藏。作如是說。或說
<lb ed="X" n="0178c07"/><lb ed="R034" n="0596a18"/>五敎。一者四諦。二者無相。三者觀行。四者安樂。如
<lb ed="X" n="0178c08"/><lb ed="R034" n="0596b01"/>涅槃經。以說常樂涅槃果故。五者守護。如金光明
<lb ed="X" n="0178c09"/><lb ed="R034" n="0596b02"/>等。說諸神王護國事故。婆頗三藏。作如是說。今此
<lb ed="X" n="0178c10"/><lb ed="R034" n="0596b03"/>一部。二藏之中。菩薩藏攝。三藏敎內。達摩藏收。十
<lb ed="X" n="0178c11"/><lb ed="R034" n="0596b04"/>二部中。論議經攝。三時敎中。了義敎收。四敎之內。
<lb ed="X" n="0178c12"/><lb ed="R034" n="0596b05"/>法相觀行。五敎門中。觀行門也。言所爲者。自有二
<lb ed="X" n="0178c13"/><lb ed="R034" n="0596b06"/>種。一者總明諸敎所爲。二者別明此敎所被。諸敎
<lb ed="X" n="0178c14"/><lb ed="R034" n="0596b07"/>所爲。具有五性。所謂三乘不定無性。故善戒經第
<lb ed="X" n="0178c15"/><lb ed="R034" n="0596b08"/>二卷云。衆生調伏。有其四種。一者有聲聞性。得聲
<lb ed="X" n="0178c16"/><lb ed="R034" n="0596b09"/>聞道。二者有緣覺性。得緣覺道。三者有佛性。得佛
<lb ed="X" n="0178c17"/><lb ed="R034" n="0596b10"/>道。四者有人天性。得人天樂。地持第二。亦同善戒
<lb ed="X" n="0178c18"/><lb ed="R034" n="0596b11"/>經。彼云。人成就者。略說四種。有聲聞性。以聲聞乘
<lb ed="X" n="0178c19"/><lb ed="R034" n="0596b12"/>而成就之。有緣覺性。以緣覺乘而成就之。有佛種
<lb ed="X" n="0178c20"/><lb ed="R034" n="0596b13"/>性。以無上乘而成就之。無種性者。則以善趣而成
<lb ed="X" n="0178c21"/><lb ed="R034" n="0596b14"/>熟之。如是四人。諸佛菩薩。以此四事而成熟之。瑜
<lb ed="X" n="0178c22"/><lb ed="R034" n="0596b15"/>伽三十七。亦同地持。解云。不定不離三乘。乘乘之
<lb ed="X" n="0178c23"/><lb ed="R034" n="0596b16"/>內。菩薩性攝。故不別說。又准此文。三法輪外。理應
<lb ed="X" n="0178c24"/><lb ed="R034" n="0596b17"/>別有人天敎門。就勝說故。且說三時法輪。或可攝
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0179a" n="0179a"/>
<lb ed="X" n="0179a01"/><lb ed="R034" n="0596b18"/>在苦集敎中。別明此敎所被機者。於五種性。但爲
<lb ed="X" n="0179a02"/><lb ed="R034" n="0597a01"/>菩薩及不定性說此契經。故下經云。阿陀邪識甚
<lb ed="X" n="0179a03"/><lb ed="R034" n="0597a02"/>深細。一切種子如暴流。我於凡愚不開演。恐彼分
<lb ed="X" n="0179a04"/><lb ed="R034" n="0597a03"/>別執爲我。又解。此經通爲四性。唯除無性。故下經
<lb ed="X" n="0179a05"/><lb ed="R034" n="0597a04"/>云。爲欲發趣一切乘者故。說第三了義大乘。所以
<lb ed="X" n="0179a06"/><lb ed="R034" n="0597a05"/>者何。諸部波若。但爲菩薩。說諸空義。此經宗明一
<lb ed="X" n="0179a07"/><lb ed="R034" n="0597a06"/>切諸法有無道理。故三乘者。皆得勝利。或可。此經
<lb ed="X" n="0179a08"/><lb ed="R034" n="0597a07"/>通爲五性。通說人天一切乘故。五性義中。當更分
<lb ed="X" n="0179a09"/><lb ed="R034" n="0597a08"/>別。</p>
<lb ed="X" n="0179a10"/><lb ed="R034" n="0597a09"/><p xml:id="pX21p0179a1001">第四依文正釋。自有二種。一廣略同異。二判文解
<lb ed="X" n="0179a11"/><lb ed="R034" n="0597a10"/>釋。廣略同異者。此經一部。自有二種。一者廣本。有
<lb ed="X" n="0179a12"/><lb ed="R034" n="0597a11"/>十萬頌。二者略本。千五百頌。然此略經。梵本唯一。
<lb ed="X" n="0179a13"/><lb ed="R034" n="0597a12"/>隨譯者異乃成四部。一者宋時元嘉年中。<name role="" type="person">中印度</name>
<lb ed="X" n="0179a14"/><lb ed="R034" n="0597a13"/>僧。<note place="inline">舊云天竺</note>求那<g ref="#CB02494">䟦</g>陀羅。<note place="inline">宋云功德賢</note>在於潤州江寧縣東
<lb ed="X" n="0179a15"/><lb ed="R034" n="0597a14"/>安寺。翻出一本。名相續解脫。唯有一卷。或兩卷成。
<lb ed="X" n="0179a16"/><lb ed="R034" n="0597a15"/>總十七紙。於一卷內。有二題目。初十紙半。名相續
<lb ed="X" n="0179a17"/><lb ed="R034" n="0597a16"/>解脫地波羅蜜了義經一卷。後有六紙半。名相續
<lb ed="X" n="0179a18"/><lb ed="R034" n="0597a17"/>解脫如來所作隨順處了義經。雖無品目。如其次
<lb ed="X" n="0179a19"/><lb ed="R034" n="0597a18"/>第。當解深密最後二品。二者後魏延昌二年。北印
<lb ed="X" n="0179a20"/><lb ed="R034" n="0597b01"/>度僧。<name role="" type="person">菩提留支</name>。<note place="inline">魏云道希</note>在於洛陽嵩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0179001" n="0179001"/>高山<name role="" type="person">少林寺</name>。翻
<lb ed="X" n="0179a21"/><lb ed="R034" n="0597b02"/>出一本。名深密解脫經。有其五卷。品有十一。六十
<lb ed="X" n="0179a22"/><lb ed="R034" n="0597b03"/>七紙。<note place="inline">一序品。二聖者善問菩薩問品。三聖者曇無竭菩薩問品。四聖者善淸淨慧菩薩問品。五
<lb ed="X" n="0179a23"/><lb ed="R034" n="0597b04"/>慧命須菩提問品。六聖者廣慧菩薩問品。七聖者功德林菩薩問品。八聖者成就第一義菩薩問品。九聖
<lb ed="X" n="0179a24"/><lb ed="R034" n="0597b05"/>者彌勒菩薩問品。十聖者觀世自在菩薩問品。十一聖者<name role="" type="person">文殊師利</name>法王子菩薩問品也</note>三者陳
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0179b" n="0179b"/>
<lb ed="X" n="0179b01"/><lb ed="R034" n="0597b06"/>朝保定年中。西印度內。優禪那國。三藏法師。拘那
<lb ed="X" n="0179b02"/><lb ed="R034" n="0597b07"/>羅陀。<note place="inline">陳云親依。或名眞諦。此三藏入漢國歷三朝。謂周梁陳</note>於西京故城內
<lb ed="X" n="0179b03"/><lb ed="R034" n="0597b08"/>四<name role="" type="person">天王寺</name>。更翻一本。名解節經。唯有一卷。有其四
<lb ed="X" n="0179b04"/><lb ed="R034" n="0597b09"/>品。紙九張半。當解深密初之二品。無序品名。開勝
<lb ed="X" n="0179b05"/><lb ed="R034" n="0597b10"/>義諦。以爲四品。<note place="inline">一不可言無二品。二過覺觀境品。三過一異品。四一味品也</note>若
<lb ed="X" n="0179b06"/><lb ed="R034" n="0597b11"/>依眞諦翻譯目錄云。陳時天嘉二年。於建造寺。譯
<lb ed="X" n="0179b07"/><lb ed="R034" n="0597b12"/>解節經一卷義疏四卷。四者大唐貞觀二十一年
<lb ed="X" n="0179b08"/><lb ed="R034" n="0597b13"/>三藏法師<name role="" type="person">玄奘</name>。在於西京<name role="" type="person">弘福寺</name>。更翻一本。名解
<lb ed="X" n="0179b09"/><lb ed="R034" n="0597b14"/>深密。總有五卷。開品爲八。六十八紙。<note place="inline">一序品。二勝義諦相品。三
<lb ed="X" n="0179b10"/><lb ed="R034" n="0597b15"/>心意識相品。四一切法相品。五無自性相品。六分別瑜伽品。七地波羅蜜多品。八如來成所作事品</note>然
<lb ed="X" n="0179b11"/><lb ed="R034" n="0597b16"/>此四本。有同異者。略有二義。一題名有異。二文義
<lb ed="X" n="0179b12"/><lb ed="R034" n="0597b17"/>圓足。言名異者。四本不同。一相續解脫。二深密解
<lb ed="X" n="0179b13"/><lb ed="R034" n="0597b18"/>脫。三者解節。四解深密。解深密者。若依梵音。涅謨
<lb ed="X" n="0179b14"/><lb ed="R034" n="0598a01"/>折那<g ref="#CB17761">𠞣</g>地。言涅謨折那。此翻名解。<g ref="#CB17761">𠞣</g>地。翻爲深密。
<lb ed="X" n="0179b15"/><lb ed="R034" n="0598a02"/>釋其名義。如前<anchor xml:id="nkr_note_add_0179b1501" n="0179b1501"/><anchor xml:id="beg0179b1501" n="0179b1501"/>已<anchor xml:id="end0179b1501"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0179002" n="0179002"/>前。言解節者。如眞諦記。解卽解
<lb ed="X" n="0179b16"/><lb ed="R034" n="0598a03"/>釋。節謂堅結。堅是堅固。結縛。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0179003" n="0179003"/>楯如木節及人骨節。
<lb ed="X" n="0179b17"/><lb ed="R034" n="0598a04"/>並有堅固拘結纏縛。此經所明甚深密義。難可通
<lb ed="X" n="0179b18"/><lb ed="R034" n="0598a05"/>達。難可解釋。故非凡夫新行菩薩所能解了。故說
<lb ed="X" n="0179b19"/><lb ed="R034" n="0598a06"/>此義。名爲堅結。此經能解。故名解節。解節之義。凡
<lb ed="X" n="0179b20"/><lb ed="R034" n="0598a07"/>有五種。一深密義。如法身等。難可通達。名爲義節。
<lb ed="X" n="0179b21"/><lb ed="R034" n="0598a08"/>此經能釋。故名解節。二者無明習氣心惑。凡夫二
<lb ed="X" n="0179b22"/><lb ed="R034" n="0598a09"/>乘所不能破。故說此惑名爲堅結。由緣眞實。能滅
<lb ed="X" n="0179b23"/><lb ed="R034" n="0598a10"/>此惑。故說眞實名爲解節。三者智慧。緣此眞實。亦
<lb ed="X" n="0179b24"/><lb ed="R034" n="0598a11"/>說此智名爲解節。從境得名也。四者此經文句。名
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0179c" n="0179c"/>
<lb ed="X" n="0179c01"/><lb ed="R034" n="0598a12"/>爲解節。從所顯得名。五者一切三乘敎中。所有微
<lb ed="X" n="0179c02"/><lb ed="R034" n="0598a13"/>細難可了義。聚在此經。分明解釋。故說此經名爲
<lb ed="X" n="0179c03"/><lb ed="R034" n="0598a14"/>解節。若具分別。如眞諦記。所言相續解脫深密解
<lb ed="X" n="0179c04"/><lb ed="R034" n="0598a15"/>脫。未見說處。准義釋者。涅謨折<g ref="#CB17761">𠞣</g>。含有二義。一者
<lb ed="X" n="0179c05"/><lb ed="R034" n="0598a16"/>解釋義。如上<anchor xml:id="nkr_note_add_0179c0501" n="0179c0501"/><anchor xml:id="beg0179c0501" n="0179c0501"/>已<anchor xml:id="end0179c0501"/>說。二者解脫義。故二本經皆云解
<lb ed="X" n="0179c06"/><lb ed="R034" n="0598a17"/>脫。言<g ref="#CB17761">𠞣</g>地者。含有三義。一者深密義。二者堅結義。
<lb ed="X" n="0179c07"/><lb ed="R034" n="0598a18"/>如上<anchor xml:id="nkr_note_add_0179c0701" n="0179c0701"/><anchor xml:id="beg0179c0701" n="0179c0701"/>已<anchor xml:id="end0179c0701"/>釋。三者相續義。是故二經。一名相續解脫。
<lb ed="X" n="0179c08"/><lb ed="R034" n="0598b01"/>二名深密解脫。此上二釋。准眞諦而可了知。言相
<lb ed="X" n="0179c09"/><lb ed="R034" n="0598b02"/>續者。謂所知障。堅結相續。難可解脫。今一部釋甚
<lb ed="X" n="0179c10"/><lb ed="R034" n="0598b03"/>深義。便能解脫煩惱相續。故名相續解脫經。卽當
<lb ed="X" n="0179c11"/><lb ed="R034" n="0598b04"/>眞諦記中第二煩惱解節義。言深密解脫者。由智
<lb ed="X" n="0179c12"/><lb ed="R034" n="0598b05"/>慧力。緣深密理。解脫煩惱。故言深密解脫。卽當第
<lb ed="X" n="0179c13"/><lb ed="R034" n="0598b06"/>三智慧解節也。雖有此釋。據實。卽是譯家謬也。言
<lb ed="X" n="0179c14"/><lb ed="R034" n="0598b07"/>文義圓足者。如解深密。具有八品。而差別者。解節
<lb ed="X" n="0179c15"/><lb ed="R034" n="0598b08"/>唯有最初二品。闕無後六。相續解脫。當後二品。闕
<lb ed="X" n="0179c16"/><lb ed="R034" n="0598b09"/>無前六。深密解脫。有十一品。於勝義諦。開爲四品。
<lb ed="X" n="0179c17"/><lb ed="R034" n="0598b10"/>由斯與此文義圓足。然解深密。諸所說處。文義明
<lb ed="X" n="0179c18"/><lb ed="R034" n="0598b11"/>淨。至文對釋。故今釋此大唐一本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0179c19"/><lb ed="R034" n="0598b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0179c1901">如是我聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0179c20"/><lb ed="R034" n="0598b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0179c2001">釋曰。自下判文解釋。然判此經。有其三釋。一云此
<lb ed="X" n="0179c21"/><lb ed="R034" n="0598b14"/>經唯有二分。一敎起因緣。卽初序品。二聖敎正說。
<lb ed="X" n="0179c22"/><lb ed="R034" n="0598b15"/>謂後七品。雖後經末依敎奉行。品中奉行。非一部
<lb ed="X" n="0179c23"/><lb ed="R034" n="0598b16"/>也。一云一部總有三分。初一品名敎起因緣分。次
<lb ed="X" n="0179c24"/><lb ed="R034" n="0598b17"/>有七品。名聖敎正說分。後第五卷末。爾時曼殊室
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0180a" n="0180a"/>
<lb ed="X" n="0180a01"/><lb ed="R034" n="0598b18"/>利下。依敎奉行分。然此奉行。散在諸品。於理無違。
<lb ed="X" n="0180a02"/><lb ed="R034" n="0599a01"/>一云此經有其五分。一敎起因緣。卽是序分。二無
<lb ed="X" n="0180a03"/><lb ed="R034" n="0599a02"/>等境界分。謂次四品。三無等行分。謂次二品。四無
<lb ed="X" n="0180a04"/><lb ed="R034" n="0599a03"/>等果分。謂後一品。五依敎奉行分。謂卽經末歡喜
<lb ed="X" n="0180a05"/><lb ed="R034" n="0599a04"/>奉行。雖有三釋。且依初說。無有一部通奉行故。又
<lb ed="X" n="0180a06"/><lb ed="R034" n="0599a05"/>解。三中第二爲正。具足三分義不違故。此當舊說
<lb ed="X" n="0180a07"/><lb ed="R034" n="0599a06"/>序正流通。序謂由序。起正說之由致。正卽正宗。所
<lb ed="X" n="0180a08"/><lb ed="R034" n="0599a07"/>詮之宗義。通謂流通通。後世之勝利。今言敎起因
<lb ed="X" n="0180a09"/><lb ed="R034" n="0599a08"/>緣等者。以薄伽梵說經本主。名之爲因。顯<anchor xml:id="nkr_note_add_0180a0901" n="0180a0901"/><anchor xml:id="beg0180a0901" n="0180a0901"/>已<anchor xml:id="end0180a0901"/>聞等
<lb ed="X" n="0180a10"/><lb ed="R034" n="0599a09"/>非正說故。名之爲緣。故說序分。名因緣分。正顯所
<lb ed="X" n="0180a11"/><lb ed="R034" n="0599a10"/>詮法門品類。故說七品。名聖敎所說分。時衆聞敎
<lb ed="X" n="0180a12"/><lb ed="R034" n="0599a11"/>歡喜信受。名奉行分。就因緣分。有其二義。一證信
<lb ed="X" n="0180a13"/><lb ed="R034" n="0599a12"/>分。二發<anchor xml:id="nkr_note_orig_0180001" n="0180001"/>起。然此二分有差別者。略有三義。一者名
<lb ed="X" n="0180a14"/><lb ed="R034" n="0599a13"/>別。所謂證信及發起序。亦名通序。及名別序。說我
<lb ed="X" n="0180a15"/><lb ed="R034" n="0599a14"/>聞等。令物生信。名爲證信。諸經皆同。名爲通序。以
<lb ed="X" n="0180a16"/><lb ed="R034" n="0599a15"/>放光等發起正宗。名爲發起。隨部各別。名爲別序。
<lb ed="X" n="0180a17"/><lb ed="R034" n="0599a16"/>二者時別。如來發起。名經前序。阿難所請。名經後
<lb ed="X" n="0180a18"/><lb ed="R034" n="0599a17"/>序。說彼二序時分別故。三者人別。一如來序。於諸
<lb ed="X" n="0180a19"/><lb ed="R034" n="0599a18"/>經中。如來發起。二阿難序。由阿難請說此序故。今
<lb ed="X" n="0180a20"/><lb ed="R034" n="0599b01"/>此經文。及佛地等。唯有證信。而無發起。於證信中。
<lb ed="X" n="0180a21"/><lb ed="R034" n="0599b02"/>義說發起。理亦無違。就證信中。有其三義。一辨事
<lb ed="X" n="0180a22"/><lb ed="R034" n="0599b03"/>多少。二說序之意。三隨事別釋。辨事多少者。自有
<lb ed="X" n="0180a23"/><lb ed="R034" n="0599b04"/>三說。一者眞諦般若記中。開爲七事。一如是者。標
<lb ed="X" n="0180a24"/><lb ed="R034" n="0599b05"/>所聞法。一部文理。決定可信。二言我者。出能聞人。
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0180b" n="0180b"/>
<lb ed="X" n="0180b01"/><lb ed="R034" n="0599b06"/>卽是阿難。三言聞者。親承音旨。四一時者。顯所聞
<lb ed="X" n="0180b02"/><lb ed="R034" n="0599b07"/>法善合時機。五佛世尊。出能說師。六住處者。顯說
<lb ed="X" n="0180b03"/><lb ed="R034" n="0599b08"/>有處。七大比丘。顯非獨聞。然此七事。總唯四意。初
<lb ed="X" n="0180b04"/><lb ed="R034" n="0599b09"/>如是者。明所聞法。次我聞者。辨能聞人。次二證所
<lb ed="X" n="0180b05"/><lb ed="R034" n="0599b10"/>聞法。後二證能聞人。廣如眞諦七事記釋。二依龍
<lb ed="X" n="0180b06"/><lb ed="R034" n="0599b11"/>猛大智度論。於序分中。開爲六義。一信。二聞。三時。
<lb ed="X" n="0180b07"/><lb ed="R034" n="0599b12"/>四主。五處。六衆。<name role="" type="person">世親</name>菩薩燈論中說。亦有六義。故
<lb ed="X" n="0180b08"/><lb ed="R034" n="0599b13"/>彼偈云。前三明弟子。後<anchor xml:id="nkr_note_orig_0180002" n="0180002"/>二證師說。一切修多羅。其
<lb ed="X" n="0180b09"/><lb ed="R034" n="0599b14"/>事皆如是。三依親光佛地論中。攝多五種。一總顯
<lb ed="X" n="0180b10"/><lb ed="R034" n="0599b15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0180b1001" n="0180b1001"/><anchor xml:id="beg0180b1001" n="0180b1001"/>已<anchor xml:id="end0180b1001"/>聞。二說經時。三者說主。四顯說處。五顯聽衆。說
<lb ed="X" n="0180b11"/><lb ed="R034" n="0599b16"/>序意者。問。何因緣一切經首皆說如是我聞等事。
<lb ed="X" n="0180b12"/><lb ed="R034" n="0599b17"/>眞諦三藏七事記云。斷三疑故。彼云。又微細律明
<lb ed="X" n="0180b13"/><lb ed="R034" n="0599b18"/>其阿難。當登高座出法藏時。身卽如佛。具諸相好。
<lb ed="X" n="0180b14"/><lb ed="R034" n="0600a01"/>若下高座。還復本形。衆見此瑞。有三種疑。一疑。大
<lb ed="X" n="0180b15"/><lb ed="R034" n="0600a02"/>師釋迦。以慈悲故。從涅槃起。更宣深法。二疑。諸餘
<lb ed="X" n="0180b16"/><lb ed="R034" n="0600a03"/>世尊。從他方來。三疑。阿難比丘。旣是佛弟。堪代其
<lb ed="X" n="0180b17"/><lb ed="R034" n="0600a04"/>兄轉身成佛。今欲遣三疑。故云如是我聞等七事。
<lb ed="X" n="0180b18"/><lb ed="R034" n="0600a05"/>明乃是我親從佛聞。非關慈悲從涅槃起。亦非餘
<lb ed="X" n="0180b19"/><lb ed="R034" n="0600a06"/>佛他方來。又非我<anchor xml:id="nkr_note_add_0180b1901" n="0180b1901"/><anchor xml:id="beg0180b1901" n="0180b1901"/>已<anchor xml:id="end0180b1901"/>轉身成佛自說經也。智度論
<lb ed="X" n="0180b20"/><lb ed="R034" n="0600a07"/>云。說時方人。欲令衆生心生信故。又智度第二卷
<lb ed="X" n="0180b21"/><lb ed="R034" n="0600a08"/>云。佛涅槃時。於俱夷那竭國薩羅樹間。北首而臥。
<lb ed="X" n="0180b22"/><lb ed="R034" n="0600a09"/>將入涅槃。爾時阿難。親愛未除。未離欲故。沒憂悔。
<lb ed="X" n="0180b23"/><lb ed="R034" n="0600a10"/>不能自出。爾時。長老阿<g ref="#CB00145">㝹</g>樓豆。語阿難言。汝是守
<lb ed="X" n="0180b24"/><lb ed="R034" n="0600a11"/>護佛法藏者。不應如凡人自沒憂悔。諸有爲法。皆
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0180c" n="0180c"/>
<lb ed="X" n="0180c01"/><lb ed="R034" n="0600a12"/>是無常。汝何愁憂。又佛世尊。手付汝法。汝今愁悶。
<lb ed="X" n="0180c02"/><lb ed="R034" n="0600a13"/>失所受事。汝當問佛。佛涅槃後云何修行。誰當作
<lb ed="X" n="0180c03"/><lb ed="R034" n="0600a14"/>師。惡口車匿云何共住。<note place="inline">長阿含經第四卷云闡弩比丘云何共住</note>佛諸
<lb ed="X" n="0180c04"/><lb ed="R034" n="0600a15"/>經首。作何等語。阿難卽以此語問佛。佛吿阿難。行
<lb ed="X" n="0180c05"/><lb ed="R034" n="0600a16"/>四念處。戒經爲師。車匿比丘如梵法治。長阿含經
<lb ed="X" n="0180c06"/><lb ed="R034" n="0600a17"/>第四。增一阿含第三十六。皆云梵法治者。卽是不
<lb ed="X" n="0180c07"/><lb ed="R034" n="0600a18"/>共語也。廣說如彼。諸佛經<anchor xml:id="nkr_note_orig_0180003" n="0180003"/>者首。皆稱如是我聞等
<lb ed="X" n="0180c08"/><lb ed="R034" n="0600b01"/>語。依集法經及涅槃後分。大同智論。恐繁不述。大
<lb ed="X" n="0180c09"/><lb ed="R034" n="0600b02"/>悲經說。憂波離敎阿難請問。所以經論。說不同者。
<lb ed="X" n="0180c10"/><lb ed="R034" n="0600b03"/>二人共敎。各據一義。互不相違。</p>
<lb ed="X" n="0180c11"/><lb ed="R034" n="0600b04"/><p xml:id="pX21p0180c1101">復依經文。隨事別釋。言如是我聞者。卽七事中。所
<lb ed="X" n="0180c12"/><lb ed="R034" n="0600b05"/>聞能聞親承音旨三種事也。於六義中。信聞二事。
<lb ed="X" n="0180c13"/><lb ed="R034" n="0600b06"/>五中第一。總顯<anchor xml:id="nkr_note_add_0180c1301" n="0180c1301"/><anchor xml:id="beg0180c1301" n="0180c1301"/>已<anchor xml:id="end0180c1301"/>聞。雖有三說。且依佛地。如是我
<lb ed="X" n="0180c14"/><lb ed="R034" n="0600b07"/>聞。釋有三義。一總釋如是我聞。二別釋如是我聞。
<lb ed="X" n="0180c15"/><lb ed="R034" n="0600b08"/>三者申其合說之意。言總釋者。謂傳佛敎。曼殊室
<lb ed="X" n="0180c16"/><lb ed="R034" n="0600b09"/>利及阿難等。皆作此言。如是所說甚深等。我昔曾
<lb ed="X" n="0180c17"/><lb ed="R034" n="0600b10"/>聞。<note place="inline">金剛仙論云。三種阿難中。大乘阿難傳大敎也</note>言別釋者。先辨如是。
<lb ed="X" n="0180c18"/><lb ed="R034" n="0600b11"/>後釋我聞。言如是者。諸說不同。<note place="inline">此地諸師。略有八釋。義如常說。言八
<lb ed="X" n="0180c19"/><lb ed="R034" n="0600b12"/>釋者。一約信順釋。言如是者。信順之辭也夫信則所言之理順。順則師資之道成。經無豐約。非信不傳。故
<lb ed="X" n="0180c20"/><lb ed="R034" n="0600b13"/>建言如是。注維摩中。肇法師釋也。二約文義釋。以文爲如。以理爲是。文巧詮爲如。理以爲非爲是。智者禪
<lb ed="X" n="0180c21"/><lb ed="R034" n="0600b14"/>師維摩記中。有此釋也。三約眞俗釋。眞不違俗名之爲如。俗順於眞稱之爲是。相傳釋也。四約弟子釋。阿
<lb ed="X" n="0180c22"/><lb ed="R034" n="0600b15"/>難所說。如於佛語。故名爲如。爲欲簡去相似之如。故稱是。五唯約佛釋。阿難道佛所說之法。如過去佛所
<lb ed="X" n="0180c23"/><lb ed="R034" n="0600b16"/>說不異。故名爲如。如諸佛說。是正非邪。故復言是。此上二釋。遠法師說。六約佛及弟子釋。言如是者。感應
<lb ed="X" n="0180c24"/><lb ed="R034" n="0600b17"/>之瑞也。如以順機受名。是以無非立稱。衆生以無非爲感。如來以順機爲應。傳經者。以名敎出於感應。故
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0181a" n="0181a"/>
<lb ed="X" n="0181a01"/><lb ed="R034" n="0600b18"/>言如是。注法華經。有此釋也。七光宅師云。言如是者。將傳所聞。前題擧一部也。如是一部經。我親從佛聞。
<lb ed="X" n="0181a02"/><lb ed="R034" n="0601a01"/>卽爲我聞。八梁武帝云。言如是者。如斯之言。是佛所說。故言如是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0181001" n="0181001"/>〔等〕說。不可具述也</note>西方諸
<lb ed="X" n="0181a03"/><lb ed="R034" n="0601a02"/>師。三說不同。一<name role="" type="person">菩提留支</name>金剛仙論云。若依世辨。
<lb ed="X" n="0181a04"/><lb ed="R034" n="0601a03"/>乃有多途。略而言之。凡有四種。一者發心如是。二
<lb ed="X" n="0181a05"/><lb ed="R034" n="0601a04"/>者敎他。三者譬喩。四者決定。發心如是者。自念我
<lb ed="X" n="0181a06"/><lb ed="R034" n="0601a05"/>當如是發菩提心修善行。敎他如是者。敎前人言。
<lb ed="X" n="0181a07"/><lb ed="R034" n="0601a06"/>汝當如是發菩提心修善行等也。譬喩如是者。是
<lb ed="X" n="0181a08"/><lb ed="R034" n="0601a07"/>人威德熾盛。如日光明。智慧深廣。猶如大海。面貌
<lb ed="X" n="0181a09"/><lb ed="R034" n="0601a08"/>端正。猶如滿月。乃至廣說。決定如是者。我如是見
<lb ed="X" n="0181a10"/><lb ed="R034" n="0601a09"/>聞等。是名決定如是。今言如是者。但取第四決定
<lb ed="X" n="0181a11"/><lb ed="R034" n="0601a10"/>如是。明須菩提我從佛聞所說理敎。我之所說。不
<lb ed="X" n="0181a12"/><lb ed="R034" n="0601a11"/>多不少。不錯不謬。決定如是。無所傳之失。故曰如
<lb ed="X" n="0181a13"/><lb ed="R034" n="0601a12"/>是。<note place="inline">解云意趣大同親光</note>長耳三藏釋有三義。一者就佛。三世
<lb ed="X" n="0181a14"/><lb ed="R034" n="0601a13"/>諸佛所說無異。故名爲如。以同說故。稱之爲是。二
<lb ed="X" n="0181a15"/><lb ed="R034" n="0601a14"/>者約法。諸法實相故名爲如。如如而說。故稱爲是。
<lb ed="X" n="0181a16"/><lb ed="R034" n="0601a15"/>三者約僧。阿難所傳不異佛說。故名爲如。永離過
<lb ed="X" n="0181a17"/><lb ed="R034" n="0601a16"/>非。稱之曰是。三眞諦三藏釋。如是者。決定義。有其
<lb ed="X" n="0181a18"/><lb ed="R034" n="0601a17"/>二種。一文。二理。文是能詮。理卽所詮。廣說如彼。總
<lb ed="X" n="0181a19"/><lb ed="R034" n="0601a18"/>釋意云。阿難所傳。文理決定。如佛所說。故曰如是。
<lb ed="X" n="0181a20"/><lb ed="R034" n="0601b01"/>諸論所說。亦有三種。一依智度論第一卷云。如是
<lb ed="X" n="0181a21"/><lb ed="R034" n="0601b02"/>義者。卽是信也。佛法大海中。信爲能入。智爲能度。
<lb ed="X" n="0181a22"/><lb ed="R034" n="0601b03"/>其信順者。是事如是。其不信者。此事不如是。廣說
<lb ed="X" n="0181a23"/><lb ed="R034" n="0601b04"/>如彼。二依功德施波若論云。如是我聞者。顯示此
<lb ed="X" n="0181a24"/><lb ed="R034" n="0601b05"/>是世尊現覺而演。非自所作。三依佛地論。有其四
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0181b" n="0181b"/>
<lb ed="X" n="0181b01"/><lb ed="R034" n="0601b06"/>義。故第一云。如是總言依四義轉。一依譬喩。謂當
<lb ed="X" n="0181b02"/><lb ed="R034" n="0601b07"/>所說。如是文句。如我昔聞。<note place="inline">此卽以昔喩今</note>二依敎誨。謂吿
<lb ed="X" n="0181b03"/><lb ed="R034" n="0601b08"/>時衆。如是當聽我昔所聞。三依問答。謂有問言。汝
<lb ed="X" n="0181b04"/><lb ed="R034" n="0601b09"/>當所說。昔定聞耶。故此答言如是我聞。四依許可。
<lb ed="X" n="0181b05"/><lb ed="R034" n="0601b10"/>謂結集時。諸菩薩衆。咸共請言。如汝所聞。當如是
<lb ed="X" n="0181b06"/><lb ed="R034" n="0601b11"/>說。傳法菩薩。許彼言。如是當說如我所聞。於此四
<lb ed="X" n="0181b07"/><lb ed="R034" n="0601b12"/>義。有三師釋。一云四中唯依第四。一云此中唯依
<lb ed="X" n="0181b08"/><lb ed="R034" n="0601b13"/>後二。一云四中總依四義而說。具說如彼。別釋我
<lb ed="X" n="0181b09"/><lb ed="R034" n="0601b14"/>聞者。傳法菩薩及阿難等。五蘊身上。假立爲我。耳
<lb ed="X" n="0181b10"/><lb ed="R034" n="0601b15"/>根發識。聽聞所說。故言我聞。故佛地論云。我謂諸
<lb ed="X" n="0181b11"/><lb ed="R034" n="0601b16"/>蘊世俗假者。聞謂耳根發識聽受。廢別就總。故說
<lb ed="X" n="0181b12"/><lb ed="R034" n="0601b17"/>我聞。問。佛法中無人無我。如何諸經皆說我聞。解
<lb ed="X" n="0181b13"/><lb ed="R034" n="0601b18"/>云。此義諸說不同。依龍猛宗。約四悉檀。以釋我聞。
<lb ed="X" n="0181b14"/><lb ed="R034" n="0602a01"/><note place="inline">梵音悉檀。諸說不同。一云不翻。含多義故。或說翻之。或翻宗成。或翻爲墨。或翻爲印。或翻爲定。或翻或就
<lb ed="X" n="0181b15"/><lb ed="R034" n="0602a02"/>究竟。如是異翻。難可定准。南岳禪師云。如大涅槃。胡漢並稱也。悉是隋音。檀是胡語。悉之言遍。檀翻名施。
<lb ed="X" n="0181b16"/><lb ed="R034" n="0602a03"/>佛以四法。遍施衆生。故名悉檀也。智者師維摩記中。作如是說。若依四卷。楞伽經。有其四種故。第二卷注
<lb ed="X" n="0181b17"/><lb ed="R034" n="0602a04"/>經釋云。悉檀者。謂或言宗。或言成。或言理也</note>四悉檀義。如智度論第一
<lb ed="X" n="0181b18"/><lb ed="R034" n="0602a05"/>卷說。一世界悉檀。如蘊成人。如是我聞。世界故有。
<lb ed="X" n="0181b19"/><lb ed="R034" n="0602a06"/>第一義故無。二各各爲人悉檀。觀人心行。而爲說
<lb ed="X" n="0181b20"/><lb ed="R034" n="0602a07"/>法。於一事中。或聽不聽。爲斷見故。說有續生。爲常
<lb ed="X" n="0181b21"/><lb ed="R034" n="0602a08"/>見故。說無有人。三對治悉檀。如不淨觀於貪對治。
<lb ed="X" n="0181b22"/><lb ed="R034" n="0602a09"/>於瞋則無。四第一義悉檀。謂諸法實相。言語道斷。
<lb ed="X" n="0181b23"/><lb ed="R034" n="0602a10"/>心行處滅。卽說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0181b24"/><lb ed="R034" n="0602a11"/><lg type="regular" xml:id="lgX21p0181b2401"><l>一切實一切非實</l><l>及一切實亦非實</l>
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0181c" n="0181c"/>
<lb ed="X" n="0181c01"/><lb ed="R034" n="0602a12"/><l>一切非實非非實</l><l>是名諸法之實相</l></lg>
<lb ed="X" n="0181c02"/><lb ed="R034" n="0602a13"/><p xml:id="pX21p0181c0201"><note place="inline">廣釋此偈。如中論第三</note>又彼論云。復次世界語言有三。一邪。
<lb ed="X" n="0181c03"/><lb ed="R034" n="0602a14"/>二慢。三者名字。依第三故。名之爲我。卽當瑜伽假
<lb ed="X" n="0181c04"/><lb ed="R034" n="0602a15"/>說我也。問。豈不中論實相問中非我非無我。如何
<lb ed="X" n="0181c05"/><lb ed="R034" n="0602a16"/>智度論中。說爲無我。答不相違。世界悉檀。卽說爲
<lb ed="X" n="0181c06"/><lb ed="R034" n="0602a17"/>我。第一義中。說爲無我。各各爲人。或我無我。雙遣
<lb ed="X" n="0181c07"/><lb ed="R034" n="0602a18"/>二執。亦得說言非我非非無我。故中論云。諸佛或
<lb ed="X" n="0181c08"/><lb ed="R034" n="0602b01"/>說我。或說於無我。諸法實相中。非我非無我。若偏
<lb ed="X" n="0181c09"/><lb ed="R034" n="0602b02"/>對我。卽說無我。以爲實相。若雙遣執。非我非無我。
<lb ed="X" n="0181c10"/><lb ed="R034" n="0602b03"/>以爲實相。各據一義。故不相違。若依涅槃。卽說眞
<lb ed="X" n="0181c11"/><lb ed="R034" n="0602b04"/>我。以爲實相。如理應知。依彌勒宗。四義故於諸蘊
<lb ed="X" n="0181c12"/><lb ed="R034" n="0602b05"/>中假說爲我。故瑜伽論第六卷云。薄伽梵說。苾蒭
<lb ed="X" n="0181c13"/><lb ed="R034" n="0602b06"/>當知。由四因故。假說有情。一爲世間言說易故。二
<lb ed="X" n="0181c14"/><lb ed="R034" n="0602b07"/>欲隨順諸世間故。三爲斷除決定無我諸怖畏故。
<lb ed="X" n="0181c15"/><lb ed="R034" n="0602b08"/>四爲宣說自他得失。令其決定信解心故。顯揚第
<lb ed="X" n="0181c16"/><lb ed="R034" n="0602b09"/>九。對法十三。同瑜伽說。言聞者。諸說不同。薩婆多
<lb ed="X" n="0181c17"/><lb ed="R034" n="0602b10"/>宗。耳聞非識。法救論師。識聞非耳。如大毗婆沙第
<lb ed="X" n="0181c18"/><lb ed="R034" n="0602b11"/>十三等。依經部宗。識聞非耳。如成實第六。譬喩論
<lb ed="X" n="0181c19"/><lb ed="R034" n="0602b12"/>師。和合能聞。如婆沙十三。今依大乘。龍樹菩薩。自
<lb ed="X" n="0181c20"/><lb ed="R034" n="0602b13"/>有兩釋。一者天眼見色。准知耳聞。二者和合能聞。
<lb ed="X" n="0181c21"/><lb ed="R034" n="0602b14"/>知智度論第一卷等。雖有兩說。和合爲正。正釋聞
<lb ed="X" n="0181c22"/><lb ed="R034" n="0602b15"/>中。說和合故。依彌勒宗。自有三說。一云耳聞非識。
<lb ed="X" n="0181c23"/><lb ed="R034" n="0602b16"/>如集論雜集第一卷云。耳界何相。謂能聞聲。又瑜
<lb ed="X" n="0181c24"/><lb ed="R034" n="0602b17"/>伽論第三卷云。數數於此聲至能聞。故名爲耳。一
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0182a" n="0182a"/>
<lb ed="X" n="0182a01"/><lb ed="R034" n="0602b18"/>云識聞非耳。如瑜伽釋論第一卷云。聞謂聽聞。卽
<lb ed="X" n="0182a02"/><lb ed="R034" n="0603a01"/>是耳根發生耳識。聞言敎故。又佛地論第一卷云。
<lb ed="X" n="0182a03"/><lb ed="R034" n="0603a02"/>聞謂耳根發識聽受。或可二論耳聞非識。一云和
<lb ed="X" n="0182a04"/><lb ed="R034" n="0603a03"/>合能聞。如雜集論第二卷云。問。爲眼見色。爲識等
<lb ed="X" n="0182a05"/><lb ed="R034" n="0603a04"/>耶。答。非眼見色。示非識等。以一切法無作用故。由
<lb ed="X" n="0182a06"/><lb ed="R034" n="0603a05"/>有和合。假立爲見。耳等亦爾。廣說如彼。所以如是
<lb ed="X" n="0182a07"/><lb ed="R034" n="0603a06"/>諸論異者。爲顯聞聲最勝所依故。瑜伽等。說耳爲
<lb ed="X" n="0182a08"/><lb ed="R034" n="0603a07"/>聞。就分別義故。佛地等。說識爲聞。爲顯諸法無實
<lb ed="X" n="0182a09"/><lb ed="R034" n="0603a08"/>作用故。智度論及雜集論。和合爲聞。各據一義。互
<lb ed="X" n="0182a10"/><lb ed="R034" n="0603a09"/>不相違。<note place="inline">問無實作用。不許耳聞。無實作用。智不應緣。此中應作問答</note>唯識道理。
<lb ed="X" n="0182a11"/><lb ed="R034" n="0603a10"/>以辨聞者。如佛地論第一卷說。有二師義。故彼論
<lb ed="X" n="0182a12"/><lb ed="R034" n="0603a11"/>云。有義。如來慈悲本願增上緣力。聞者識上文義
<lb ed="X" n="0182a13"/><lb ed="R034" n="0603a12"/>相生。此文義相。雖親依自善根力起。而就強緣名
<lb ed="X" n="0182a14"/><lb ed="R034" n="0603a13"/>爲佛說。由耳根力自心變現。故名我聞。有義。聞者
<lb ed="X" n="0182a15"/><lb ed="R034" n="0603a14"/>善根本願增上緣力。如來識上文義相生。此文義
<lb ed="X" n="0182a16"/><lb ed="R034" n="0603a15"/>相。是佛利他善根所起。名爲佛說。聞者識心。雖不
<lb ed="X" n="0182a17"/><lb ed="R034" n="0603a16"/>取得。然似彼分明顯現。故名我聞。解云。佛地二師
<lb ed="X" n="0182a18"/><lb ed="R034" n="0603a17"/>所說。初卽那伽犀那。不許佛果有色聲等。第二師
<lb ed="X" n="0182a19"/><lb ed="R034" n="0603a18"/>義。許佛果中具色聲等。大唐三藏。法護菩薩。皆用
<lb ed="X" n="0182a20"/><lb ed="R034" n="0603b01"/>後說。如前本影有無中說。問曰。阿難。如來成道日
<lb ed="X" n="0182a21"/><lb ed="R034" n="0603b02"/>生。經二十年。方爲侍者。前所說經。皆非親聞。如何
<lb ed="X" n="0182a22"/><lb ed="R034" n="0603b03"/>諸經皆說我聞。<name role="" type="person">菩提留支</name>金剛仙論云。昔如來滅
<lb ed="X" n="0182a23"/><lb ed="R034" n="0603b04"/>後。凡有三時結集法藏。初在<name role="" type="person">王舍城</name>因陀羅窟中。
<lb ed="X" n="0182a24"/><lb ed="R034" n="0603b05"/>五百比丘。結集法藏。舍利弗等諸阿羅漢比丘。各
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0182b" n="0182b"/>
<lb ed="X" n="0182b01"/><lb ed="R034" n="0603b06"/>自稱言。某甲經。如是我聞。佛在某處說。後時爲惡
<lb ed="X" n="0182b02"/><lb ed="R034" n="0603b07"/>國王壞滅佛法。自此以後。復有七百比丘。重結集
<lb ed="X" n="0182b03"/><lb ed="R034" n="0603b08"/>法藏。皆云某甲經。我從某甲比丘邊聞。不云我從
<lb ed="X" n="0182b04"/><lb ed="R034" n="0603b09"/>佛聞。此之再集。並是小乘之人。結集法藏。又復如
<lb ed="X" n="0182b05"/><lb ed="R034" n="0603b10"/>來在<name role="" type="person">鐵圍山</name>外。不至餘世界。二界中間。無量諸佛。
<lb ed="X" n="0182b06"/><lb ed="R034" n="0603b11"/>共集於彼。說佛話經訖。欲結集大乘法藏。復召集
<lb ed="X" n="0182b07"/><lb ed="R034" n="0603b12"/>徒衆。羅漢。有八十億那由他。菩薩衆。有無量無邊
<lb ed="X" n="0182b08"/><lb ed="R034" n="0603b13"/>恒河沙不可思議。皆集於彼。當於爾時。菩薩聲聞。
<lb ed="X" n="0182b09"/><lb ed="R034" n="0603b14"/>皆云。如是我聞。如來在某處。說某甲經。眞諦三藏
<lb ed="X" n="0182b10"/><lb ed="R034" n="0603b15"/>七事記云。親聞曰如是我聞。傳聞曰我聞如是。又
<lb ed="X" n="0182b11"/><lb ed="R034" n="0603b16"/>部執記云。親聞曰我聞。傳曰所聞。解云。如是等說。
<lb ed="X" n="0182b12"/><lb ed="R034" n="0603b17"/>違報恩經說也。若依報恩經。釋有三義。一者傳聞。
<lb ed="X" n="0182b13"/><lb ed="R034" n="0603b18"/>二者知佛世俗心。三者佛重爲說。故第六云。佛二
<lb ed="X" n="0182b14"/><lb ed="R034" n="0604a01"/>十年中說法。阿難不聞。何得言我聞。答。諸天語阿
<lb ed="X" n="0182b15"/><lb ed="R034" n="0604a02"/>難。又云從諸比丘邊聞。又云佛入世俗心。令阿難
<lb ed="X" n="0182b16"/><lb ed="R034" n="0604a03"/>知。又云阿難從佛請願。佛二十年中說法。盡爲我
<lb ed="X" n="0182b17"/><lb ed="R034" n="0604a04"/>說。佛善巧。於一法一句中。演無量法。能以無量法。
<lb ed="X" n="0182b18"/><lb ed="R034" n="0604a05"/>爲一句義。佛粗示其端。阿難盡<anchor xml:id="nkr_note_add_0182b1801" n="0182b1801"/><anchor xml:id="beg0182b1801" n="0182b1801"/>已<anchor xml:id="end0182b1801"/>得知。速利強持
<lb ed="X" n="0182b19"/><lb ed="R034" n="0604a06"/>力故。又解。金剛華經說。阿難比丘。得法性覺自在
<lb ed="X" n="0182b20"/><lb ed="R034" n="0604a07"/>王三昧。以三昧力故。前所說經。皆能憶持。與親聞
<lb ed="X" n="0182b21"/><lb ed="R034" n="0604a08"/>無異。如宿命通見過去事。無不明了。亦如迦旃延
<lb ed="X" n="0182b22"/><lb ed="R034" n="0604a09"/>得願智力故。佛所說經。皆能憶持。阿難亦爾。問。阿
<lb ed="X" n="0182b23"/><lb ed="R034" n="0604a10"/>難旣是聲聞。如何能持大乘經典。答。如大乘集法
<lb ed="X" n="0182b24"/><lb ed="R034" n="0604a11"/>經中說。有三種阿難。一者<name role="" type="person">阿難陀</name>。持聲聞法。二者
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0182c" n="0182c"/>
<lb ed="X" n="0182c01"/><lb ed="R034" n="0604a12"/>阿難賢。持緣覺法。三者阿難海。持摩訶衍法。金剛
<lb ed="X" n="0182c02"/><lb ed="R034" n="0604a13"/>仙論亦同集法。眞諦三藏金剛波若疏。引闍王懺
<lb ed="X" n="0182c03"/><lb ed="R034" n="0604a14"/>悔經說三種阿難。三種之中。第三阿難。持此經也。
<lb ed="X" n="0182c04"/><lb ed="R034" n="0604a15"/>故不相違。第三申其合說意者。如佛地論云。應知
<lb ed="X" n="0182c05"/><lb ed="R034" n="0604a16"/>說此如是我聞。意避增減異分過失。謂如是法我
<lb ed="X" n="0182c06"/><lb ed="R034" n="0604a17"/>從佛聞。非他展轉。顯示聞者有所堪能。諸有所聞。
<lb ed="X" n="0182c07"/><lb ed="R034" n="0604a18"/>皆離增減異分過失。具說如彼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0182c08"/><lb ed="R034" n="0604b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0182c0801">一時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0182c09"/><lb ed="R034" n="0604b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0182c0901">釋曰。五中第二敎起時分。然此一時。<note place="inline">此地諸師。有說四種。一者
<lb ed="X" n="0182c10"/><lb ed="R034" n="0604b03"/>如來一代說法有五十年時。二者說一部時。三者衆機熟時。四者說聽共相會遇時。吉藏法師法華疏說</note>
<lb ed="X" n="0182c11"/><lb ed="R034" n="0604b04"/>西方諸師。三說不同。一<name role="" type="person">菩提留支</name>。言一時者。有其
<lb ed="X" n="0182c12"/><lb ed="R034" n="0604b05"/>多種。謂一念時。有日時。有百年時。有一切時。有春
<lb ed="X" n="0182c13"/><lb ed="R034" n="0604b06"/>秋冬夏時。今言一時者。非此等時。正是如來說此
<lb ed="X" n="0182c14"/><lb ed="R034" n="0604b07"/>經時。雖言一時。不云某年月日故。不知何時。如大
<lb ed="X" n="0182c15"/><lb ed="R034" n="0604b08"/>華嚴淨眼品等。如來成道日說。其十地品。第二七
<lb ed="X" n="0182c16"/><lb ed="R034" n="0604b09"/>日說。如十萬偈般若。如來成道五年。經有成文。餘
<lb ed="X" n="0182c17"/><lb ed="R034" n="0604b10"/>七部般若。但云一時。皆不知何年說。乃至彼云。相
<lb ed="X" n="0182c18"/><lb ed="R034" n="0604b11"/>傳說云。如來一代成道。乃至涅槃。恒說般若華嚴
<lb ed="X" n="0182c19"/><lb ed="R034" n="0604b12"/>大集。未曾斷絕。<note place="inline">解云。准此西方三藏。亦不能定說諸經時也</note>二長耳三
<lb ed="X" n="0182c20"/><lb ed="R034" n="0604b13"/>藏云。時有兩種。一半音時。對緣不遍。二圓音時。對
<lb ed="X" n="0182c21"/><lb ed="R034" n="0604b14"/>緣卽普。從初得道。終訖雙林。二音並行。半滿俱說。
<lb ed="X" n="0182c22"/><lb ed="R034" n="0604b15"/>見小分者。爲半音時。見滿分者。爲圓音時。又解時。
<lb ed="X" n="0182c23"/><lb ed="R034" n="0604b16"/>復有三。一分段流轉時。二不思議變易時。三假名
<lb ed="X" n="0182c24"/><lb ed="R034" n="0604b17"/>施設時。前二卽是二種生死時。假名時者。梵音劫
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0183a" n="0183a"/>
<lb ed="X" n="0183a01"/><lb ed="R034" n="0604b18"/>波。自有三意。一迦羅時。二三摩耶時。三世流布時。
<lb ed="X" n="0183a02"/><lb ed="R034" n="0605a01"/>迦羅時者。此翻別相時。如來戒律。大戒時聞小戒
<lb ed="X" n="0183a03"/><lb ed="R034" n="0605a02"/>時不聞。出家時聞。在家不聞。國王得聞。餘人不聞。
<lb ed="X" n="0183a04"/><lb ed="R034" n="0605a03"/>三摩耶時。此翻破耶見時。謂五部阿含。九分達磨。
<lb ed="X" n="0183a05"/><lb ed="R034" n="0605a04"/>不簡黑白。一切得聞。<note place="inline">言九分者。如眞諦師部執論記第一卷云。如來正敎。卽是
<lb ed="X" n="0183a06"/><lb ed="R034" n="0605a05"/>經律阿毗曇。經卽五阿含。謂長增一中雜百部也。律不過三部。一二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0183001" n="0183001"/>〔二〕五十戒律。二雜誦律。三比丘尼律。
<lb ed="X" n="0183a07"/><lb ed="R034" n="0605a06"/>阿毗曇有九分。一分別說戒。二分別說世間。三分別說因緣。四分別說界。五分別說同隨得。六分別說名
<lb ed="X" n="0183a08"/><lb ed="R034" n="0605a07"/>味句。七分別集定。八分別說集業。九分別說諸陰。一分有六千偈。六九五十四。合五萬四千偈也</note>上
<lb ed="X" n="0183a09"/><lb ed="R034" n="0605a08"/>二種時。大同智度論說。世流布者。如說一時佛在
<lb ed="X" n="0183a10"/><lb ed="R034" n="0605a09"/>恒河岸。一時在申怒林。今言一時。且依後二。三眞
<lb ed="X" n="0183a11"/><lb ed="R034" n="0605a10"/>諦三藏七事記云。一時有十義。一佛出世。時二說
<lb ed="X" n="0183a12"/><lb ed="R034" n="0605a11"/>正法時。三聽正法時。四持正法時。五思正法時六
<lb ed="X" n="0183a13"/><lb ed="R034" n="0605a12"/>修正法時。七下善種時。<note place="inline">謂菩提心</note>八成就善根時。<note place="inline">謂生中國。
<lb ed="X" n="0183a14"/><lb ed="R034" n="0605a13"/>修四念處</note>九解脫善根時。<note place="inline">謂聽法。說法。持法。靜心。修習。以此五緣得入解脫。故名解
<lb ed="X" n="0183a15"/><lb ed="R034" n="0605a14"/>脫善根時</note>十平等捨心時。<note place="inline">若心多退。名爲下心。聽法不入。若心動踊。名爲高心。聽法
<lb ed="X" n="0183a16"/><lb ed="R034" n="0605a15"/>不入。若作棄捨正法心。此是無明不平等心。聽亦不入。若能<g ref="#CB15072">㧞</g>沉抑浮。調停得中念知捨平等。得入正法。
<lb ed="X" n="0183a17"/><lb ed="R034" n="0605a16"/>故云平等捨心時。具此十義。故云一時也。廣說如彼</note>今依諸論。有其三說。一
<lb ed="X" n="0183a18"/><lb ed="R034" n="0605a17"/>功德施波若論云。一時者。說此經時。餘時復說無
<lb ed="X" n="0183a19"/><lb ed="R034" n="0605a18"/>量經故。二依龍猛宗。時有二種。一名迦羅時。通假
<lb ed="X" n="0183a20"/><lb ed="R034" n="0605b01"/>及實。內外通用。二三摩耶時。唯假非實。內宗一時
<lb ed="X" n="0183a21"/><lb ed="R034" n="0605b02"/>依此而說。故智度論第一卷云。問天竺說時。有其
<lb ed="X" n="0183a22"/><lb ed="R034" n="0605b03"/>二種。一名迦羅。二三摩耶。佛何不言迦羅時分。而
<lb ed="X" n="0183a23"/><lb ed="R034" n="0605b04"/>但說三摩耶時。<note place="inline">此卽外人問龍樹宗</note>答言迦羅俱亦有疑。<note place="inline">龍樹
<lb ed="X" n="0183a24"/><lb ed="R034" n="0605b05"/>略答。設言迦羅。還有此難。故不應答</note>問曰。此中應說迦羅。以彼二字
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0183b" n="0183b"/>
<lb ed="X" n="0183b01"/><lb ed="R034" n="0605b06"/>轉易說故。而不應說三摩耶時。以彼三字重語難
<lb ed="X" n="0183b02"/><lb ed="R034" n="0605b07"/>故。<note place="inline">此外人難龍樹。何不就輕而就重耶</note>答曰。今此除邪見故。說三摩
<lb ed="X" n="0183b03"/><lb ed="R034" n="0605b08"/>耶。不言迦羅。具說如彼。<note place="inline">龍樹廣釋。若說迦羅。執時外道便作此言。時能生諸
<lb ed="X" n="0183b04"/><lb ed="R034" n="0605b09"/>法。世尊許時。是實有故</note>三依親光。時有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0183002" n="0183002"/>四種。一說聽究竟總
<lb ed="X" n="0183b05"/><lb ed="R034" n="0605b10"/>名一時。故佛地論云。言一時者。謂說聽時。此就刹
<lb ed="X" n="0183b06"/><lb ed="R034" n="0605b11"/>那相續無斷聽說究竟。總名一時。<note place="inline">此卽總說一會說法說聽究竟。
<lb ed="X" n="0183b07"/><lb ed="R034" n="0605b12"/>總名一時</note>若不爾者。字名句等。聽說時異。云何言一。<note place="inline">此卽
<lb ed="X" n="0183b08"/><lb ed="R034" n="0605b13"/>反解。若不就其說聽究竟名一時者。如初說字次名後句。乃至偈章品部等。說聽時皆異。云何言一</note>二
<lb ed="X" n="0183b09"/><lb ed="R034" n="0605b14"/>者一刹那頃。能持能說能領能受。故言一時。故彼
<lb ed="X" n="0183b10"/><lb ed="R034" n="0605b15"/>論云。或能說者。得陀羅尼。於一字中一刹那頃。能
<lb ed="X" n="0183b11"/><lb ed="R034" n="0605b16"/>持能說一切法門。<note place="inline">解云。地上菩薩。得陀羅尼故。一刹那頃。能持說一切法門也</note>
<lb ed="X" n="0183b12"/><lb ed="R034" n="0605b17"/>或能聽者。得淨耳根。一刹那頃。聞一字時。於餘一
<lb ed="X" n="0183b13"/><lb ed="R034" n="0605b18"/>切。皆無障礙。悉能領受。故名一時。<note place="inline">解云。地上菩薩。得陀羅尼。一時
<lb ed="X" n="0183b14"/><lb ed="R034" n="0606a01"/>能領。名一時也</note>三者共相會遇名爲一時。故彼論云。或相
<lb ed="X" n="0183b15"/><lb ed="R034" n="0606a02"/>會遇時分無別。故名一時。卽是說聽共相會遇同
<lb ed="X" n="0183b16"/><lb ed="R034" n="0606a03"/>一時義<note place="inline">解云。感聖赴機。更相會遇。名一時也。或可爲四。開聽說時爲二時故</note>。問。一及
<lb ed="X" n="0183b17"/><lb ed="R034" n="0606a04"/>時。其體是何。答。一是數。時卽時分。諸說不同。薩婆
<lb ed="X" n="0183b18"/><lb ed="R034" n="0606a05"/>多宗及經部師。卽用有爲五蘊爲性。處界門中。亦
<lb ed="X" n="0183b19"/><lb ed="R034" n="0606a06"/>用有爲爲性。<note place="inline">難薩婆多宗。約色辨同異。色外有同異。或可約色辨數量。亦應有別體</note>今
<lb ed="X" n="0183b20"/><lb ed="R034" n="0606a07"/>依大乘。自有兩釋。一龍猛宗。數及時等。皆無有體。
<lb ed="X" n="0183b21"/><lb ed="R034" n="0606a08"/>非蘊處界三科所攝故。智度論第一卷云。數時等
<lb ed="X" n="0183b22"/><lb ed="R034" n="0606a09"/>法實無。陰入持所不攝。故彼論復云。謂有時方離
<lb ed="X" n="0183b23"/><lb ed="R034" n="0606a10"/>合一異長短名字。凡人心著。謂是實有。廣說如彼。
<lb ed="X" n="0183b24"/><lb ed="R034" n="0606a11"/>依彌勒宗。數時卽是有爲法上分位假立。卽二十
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0183c" n="0183c"/>
<lb ed="X" n="0183c01"/><lb ed="R034" n="0606a12"/>四不相應中。數及時也。五蘊門中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0183003" n="0183003"/>蘊所攝。處界門
<lb ed="X" n="0183c02"/><lb ed="R034" n="0606a13"/>中。法界法處意識境故。依佛地論。或是心上分位
<lb ed="X" n="0183c03"/><lb ed="R034" n="0606a14"/>影像。是不相應。此約唯識道理說。問。何故二宗有
<lb ed="X" n="0183c04"/><lb ed="R034" n="0606a15"/>無不同。答。龍猛宗。爲破外道實數時等。故無體性。
<lb ed="X" n="0183c05"/><lb ed="R034" n="0606a16"/>依彌勒宗。爲顯大乘法相道理。故別立之。故不相
<lb ed="X" n="0183c06"/><lb ed="R034" n="0606a17"/>違。或可五百不相應攝。於理無違。十住毗婆沙。立
<lb ed="X" n="0183c07"/><lb ed="R034" n="0606a18"/>七百不相應。雖有此理。未見成文。問。不別顯日初
<lb ed="X" n="0183c08"/><lb ed="R034" n="0606b01"/>出時乃至中夜。說此契經。如下處等別指勝處。而
<lb ed="X" n="0183c09"/><lb ed="R034" n="0606b02"/>此經中。但言一時。答。如佛地論。晝夜時分。諸方不
<lb ed="X" n="0183c10"/><lb ed="R034" n="0606b03"/>定。不可別說<note place="inline">解云。如<name role="" type="person">南贍部洲</name>日午時。西方日出。北方夜半。東方日沒</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0183c11"/><lb ed="R034" n="0606b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0183c1101">薄伽梵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0183c12"/><lb ed="R034" n="0606b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0183c1201">釋曰。五中第三別顯敎主。依智度論。說佛法人。有
<lb ed="X" n="0183c13"/><lb ed="R034" n="0606b06"/>其五種。故第二卷云。說法有五。一佛自說。二弟子
<lb ed="X" n="0183c14"/><lb ed="R034" n="0606b07"/>說。三仙人說。四諸天說。五化人說。今簡餘四。標薄
<lb ed="X" n="0183c15"/><lb ed="R034" n="0606b08"/>伽梵。問。此經初解甚深義密意菩薩。說一切法無
<lb ed="X" n="0183c16"/><lb ed="R034" n="0606b09"/>二之義。如何但言薄伽梵說。答有三義。一以少從
<lb ed="X" n="0183c17"/><lb ed="R034" n="0606b10"/>多。二就勝說故。三佛加被故。<note place="inline">如華嚴經等</note>然諸經首。標
<lb ed="X" n="0183c18"/><lb ed="R034" n="0606b11"/>名不同。乃有四種。自有經初唯置佛名。如涅槃等。
<lb ed="X" n="0183c19"/><lb ed="R034" n="0606b12"/>自有經初唯婆伽婆。如大品等。自有經初雙標兩
<lb ed="X" n="0183c20"/><lb ed="R034" n="0606b13"/>號。如無上依。<note place="inline">佛婆伽婆般若經</note>或有經文二種俱無。如相
<lb ed="X" n="0183c21"/><lb ed="R034" n="0606b14"/>續解脫及多心經等。所以如是諸本異者。相續解
<lb ed="X" n="0183c22"/><lb ed="R034" n="0606b15"/>脫。卽一部中最後二品。故不標名。多心般若。卽大
<lb ed="X" n="0183c23"/><lb ed="R034" n="0606b16"/>般若。應是結集菩薩別錄流行。故亦不標名。餘之
<lb ed="X" n="0183c24"/><lb ed="R034" n="0606b17"/>三句。西方諸師。自有三說。一眞諦三藏七事記中。
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0184a" n="0184a"/>
<lb ed="X" n="0184a01"/><lb ed="R034" n="0606b18"/>有其二意。一依眞實論。佛具十義。故諸經初十種
<lb ed="X" n="0184a02"/><lb ed="R034" n="0607a01"/>號中。單置佛號。故七事記云。大師十號經中。何故
<lb ed="X" n="0184a03"/><lb ed="R034" n="0607a02"/>不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0184001" n="0184001"/>別餘九。而獨稱佛。解有十義。一覺勝天鼓。二不
<lb ed="X" n="0184a04"/><lb ed="R034" n="0607a03"/>由他悟。三離二無知。<note place="inline">解脫障無知一切智障無知</note>四<anchor xml:id="nkr_note_add_0184a0401" n="0184a0401"/><anchor xml:id="beg0184a0401" n="0184a0401"/>已<anchor xml:id="end0184a0401"/>過睡眠。
<lb ed="X" n="0184a05"/><lb ed="R034" n="0607a04"/>五譬如蓮華。六自性無染。七具足三義。<note place="inline">三義者。一假名佛。卽
<lb ed="X" n="0184a06"/><lb ed="R034" n="0607a05"/>六神通。二寂滅佛。惑不生故。三眞實佛。卽是眞如</note>八具於三德。<note place="inline">法身般若解脫三德</note>
<lb ed="X" n="0184a07"/><lb ed="R034" n="0607a06"/>九具三寶性。十自知令知他。總有四紙。恐多不述。
<lb ed="X" n="0184a08"/><lb ed="R034" n="0607a07"/>眞諦自云。此十種義。出眞實論也。二者眞諦自申
<lb ed="X" n="0184a09"/><lb ed="R034" n="0607a08"/>道理四句分別。一切經首雙標兩號。故七事中云。
<lb ed="X" n="0184a10"/><lb ed="R034" n="0607a09"/>佛婆伽婆。有其四句。一是佛非婆伽婆。卽聲聞二
<lb ed="X" n="0184a11"/><lb ed="R034" n="0607a10"/>乘。觀四諦。證無餘涅槃。在其自位中。得名爲佛。不
<lb ed="X" n="0184a12"/><lb ed="R034" n="0607a11"/>修功德行。非婆伽婆。二是婆伽婆非佛。卽是菩薩
<lb ed="X" n="0184a13"/><lb ed="R034" n="0607a12"/>功德行滿。名婆伽婆。旣在因位。智慧未滿。不得名
<lb ed="X" n="0184a14"/><lb ed="R034" n="0607a13"/>佛。三非佛非婆伽婆。是凡夫。其不修智慧。不名爲
<lb ed="X" n="0184a15"/><lb ed="R034" n="0607a14"/>佛。不修功德。非婆伽婆。四亦佛亦婆伽婆。卽是佛
<lb ed="X" n="0184a16"/><lb ed="R034" n="0607a15"/>世尊。智慧圓滿。故名爲佛。功德具足。婆伽婆。<note place="inline">廣釋婆伽
<lb ed="X" n="0184a17"/><lb ed="R034" n="0607a16"/>婆。有三四帋。恐繁不述</note>乃至彼云。若但言佛。恐濫二乘。若單
<lb ed="X" n="0184a18"/><lb ed="R034" n="0607a17"/>婆伽婆。濫於大菩薩及轉輪王。故知合說。卽是如
<lb ed="X" n="0184a19"/><lb ed="R034" n="0607a18"/>來。是故無上依經。及金剛波若。皆作此言佛婆伽
<lb ed="X" n="0184a20"/><lb ed="R034" n="0607b01"/>婆也。部執論記。亦同七事也。二<name role="" type="person">菩提留支</name>金剛仙
<lb ed="X" n="0184a21"/><lb ed="R034" n="0607b02"/>論。依西方正本。一切經首。皆云婆伽婆。此方諸經。
<lb ed="X" n="0184a22"/><lb ed="R034" n="0607b03"/>或佛。或婆伽婆。或復雙擧佛薄伽梵者。隨譯者意。
<lb ed="X" n="0184a23"/><lb ed="R034" n="0607b04"/>三親光菩薩佛地論意。同金剛仙。故佛地云。佛具
<lb ed="X" n="0184a24"/><lb ed="R034" n="0607b05"/>十種功德名號。何故如來敎傳法者。一切經首。皆
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0184b" n="0184b"/>
<lb ed="X" n="0184b01"/><lb ed="R034" n="0607b06"/>置如是薄伽梵名。謂此一名世咸尊重。故諸外道。
<lb ed="X" n="0184b02"/><lb ed="R034" n="0607b07"/>皆稱本師名薄伽梵。又此一名。總攝諸德。餘名不
<lb ed="X" n="0184b03"/><lb ed="R034" n="0607b08"/>爾。是故經首皆置此名。大智度論意同佛地。故第
<lb ed="X" n="0184b04"/><lb ed="R034" n="0607b09"/>二云。問曰。婆伽婆正有此名。更有餘名。答。佛功德
<lb ed="X" n="0184b05"/><lb ed="R034" n="0607b10"/>無量。名號亦無量。此名耳。其大者。以人多識故。又
<lb ed="X" n="0184b06"/><lb ed="R034" n="0607b11"/>婆伽婆。依涅槃經。釋有二意。一者破惡。二具六德。
<lb ed="X" n="0184b07"/><lb ed="R034" n="0607b12"/>合有七義。故第十<anchor xml:id="nkr_note_orig_0184002" n="0184002"/>八云。婆伽婆者。婆伽名破。婆名
<lb ed="X" n="0184b08"/><lb ed="R034" n="0607b13"/>煩惱。能破煩惱。名婆伽婆。<note place="inline">此卽破惡。四魔之中。唯破煩惱魔也</note>又能
<lb ed="X" n="0184b09"/><lb ed="R034" n="0607b14"/>成就諸善法故。又能善解諸法義故。有大功德。無
<lb ed="X" n="0184b10"/><lb ed="R034" n="0607b15"/>能勝故。有大名聞。遍十方故。又能種種大惠施故。
<lb ed="X" n="0184b11"/><lb ed="R034" n="0607b16"/>又於無量阿僧祇劫。吐女根故。<note place="inline">此卽六德。依智度論。有其四義。故第
<lb ed="X" n="0184b12"/><lb ed="R034" n="0607b17"/>二云。頗加名德。婆名爲有。此名有德。又頗伽名分別。婆名巧用。總相別相巧分別法故。又頗伽名聲。婆名
<lb ed="X" n="0184b13"/><lb ed="R034" n="0607b18"/>爲有。是有名聲。又頗伽名破。婆名能也。能破三毒。名頗伽婆。二乘雖斷。而有習氣。是故不名頗伽婆也。又
<lb ed="X" n="0184b14"/><lb ed="R034" n="0608a01"/>瑜伽論三十八云。能破諸魔大力軍衆。具多功德。名薄伽梵。又八十云云怛然安坐妙菩提座。任運摧滅
<lb ed="X" n="0184b15"/><lb ed="R034" n="0608a02"/>一切魔軍。大勢力故薄伽梵</note>依佛地論。薄伽梵名。含有二義。一
<lb ed="X" n="0184b16"/><lb ed="R034" n="0608a03"/>具六德。二能破四魔。具六德者。薄伽梵聲。依六義
<lb ed="X" n="0184b17"/><lb ed="R034" n="0608a04"/>轉。一自在義。永不繫爲諸煩惱故。二熾盛義。炎熱
<lb ed="X" n="0184b18"/><lb ed="R034" n="0608a05"/>智火所燒練故。三端嚴義。妙三十二大士相等所
<lb ed="X" n="0184b19"/><lb ed="R034" n="0608a06"/>莊餝故。四名稱義。一切殊勝功德圓滿。無不知故。
<lb ed="X" n="0184b20"/><lb ed="R034" n="0608a07"/>五吉祥義。一切世間親近供養。咸稱讚故。六尊貴
<lb ed="X" n="0184b21"/><lb ed="R034" n="0608a08"/>義。具一切德。常起利益安樂一切有情。無懈癈故。
<lb ed="X" n="0184b22"/><lb ed="R034" n="0608a09"/>如有頌言。</p>
<lb ed="X" n="0184b23"/><lb ed="R034" n="0608a10"/><lg type="regular" xml:id="lgX21p0184b2301"><l>自在熾盛與端嚴</l><l>名稱吉祥及尊貴</l>
<lb ed="X" n="0184b24"/><lb ed="R034" n="0608a11"/><l>如是六種義差別</l><l>應知總名爲薄伽</l></lg>
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0184c" n="0184c"/>
<lb ed="X" n="0184c01"/><lb ed="R034" n="0608a12"/><p xml:id="pX21p0184c0101">破四魔者。一煩惱魔。百二十八根本煩惱。及隨煩
<lb ed="X" n="0184c02"/><lb ed="R034" n="0608a13"/>惱。名頌惱魔。有漏五蘊。名爲蘊魔。有漏五蘊諸無
<lb ed="X" n="0184c03"/><lb ed="R034" n="0608a14"/>常相。名爲死魔。第六<name role="" type="person">他化自在天</name>子。名爲天魔。如
<lb ed="X" n="0184c04"/><lb ed="R034" n="0608a15"/>是四種。能損諸善。故名爲魔。離四魔故。名薄伽梵。
<lb ed="X" n="0184c05"/><lb ed="R034" n="0608a16"/>破四魔義。後當分別。今詳西方諸三藏意。曇無讖
<lb ed="X" n="0184c06"/><lb ed="R034" n="0608a17"/>等。依眞實論。但置佛名。眞諦三藏。依眞實論及四
<lb ed="X" n="0184c07"/><lb ed="R034" n="0608a18"/>句義。雙標兩號。大唐三藏及菩提<anchor xml:id="nkr_note_orig_0184003" n="0184003"/>流支。各依一論。
<lb ed="X" n="0184c08"/><lb ed="R034" n="0608b01"/>置薄伽梵。雖有諸說。且依薄伽梵有論說。故地婆
<lb ed="X" n="0184c09"/><lb ed="R034" n="0608b02"/>訶羅三藏說云。西方諸本。皆云薄伽梵。而不相違。
<lb ed="X" n="0184c10"/><lb ed="R034" n="0608b03"/>大唐三藏諸本中。有婆伽婆等者。具七轉聲。故有
<lb ed="X" n="0184c11"/><lb ed="R034" n="0608b04"/>種種。依第八轉。此亦未可。卽是地婆訶羅三藏。神
<lb ed="X" n="0184c12"/><lb ed="R034" n="0608b05"/>都翻者。皆安薄伽梵。西京所翻。皆云佛也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0184c13"/><lb ed="R034" n="0608b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0184c1301">住最勝光曜七寶莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0184c14"/><lb ed="R034" n="0608b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0184c1401">釋曰。五中第四說經處所。於中有二。初明如來住
<lb ed="X" n="0184c15"/><lb ed="R034" n="0608b08"/>處莊嚴。後釋世尊總別功德。就住處中。有其二義。
<lb ed="X" n="0184c16"/><lb ed="R034" n="0608b09"/>初明住處同異。後正釋經住處差別。言同異者。依
<lb ed="X" n="0184c17"/><lb ed="R034" n="0608b10"/>解節經。化身如來在穢土說。故彼經云。如是我聞
<lb ed="X" n="0184c18"/><lb ed="R034" n="0608b11"/>一時佛婆伽婆住<name role="" type="person">王舍城</name><name role="" type="person">耆闍崛山</name>中。若依深密
<lb ed="X" n="0184c19"/><lb ed="R034" n="0608b12"/>經。卽受用身。在淨土說。同解深密。解云。眞諦翻解
<lb ed="X" n="0184c20"/><lb ed="R034" n="0608b13"/>節經。意欲礭明勝義諦相。故十八品內。但翻中間
<lb ed="X" n="0184c21"/><lb ed="R034" n="0608b14"/>四品。略而不翻餘十四品。爲成此經具足三分故。
<lb ed="X" n="0184c22"/><lb ed="R034" n="0608b15"/>不二品內安通序文。一味品末。安後流通。故眞諦
<lb ed="X" n="0184c23"/><lb ed="R034" n="0608b16"/>記第一卷云。經初不說通序文者。譯家略故。解云。
<lb ed="X" n="0184c24"/><lb ed="R034" n="0608b17"/>不安品目。故說爲略。非無序文名之爲略。然眞諦
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0185a" n="0185a"/>
<lb ed="X" n="0185a01"/><lb ed="R034" n="0608b18"/>記。與經相違。經<name role="" type="person">王舍城</name>耆闍崛。眞諦記第一云。毗
<lb ed="X" n="0185a02"/><lb ed="R034" n="0609a01"/>舍離國鬼王法堂。爲眞尙菩薩。說解節經等。又智
<lb ed="X" n="0185a03"/><lb ed="R034" n="0609a02"/>度論第三卷云。<name role="" type="person">王舍城</name>在<name role="" type="person">摩揭陀國</name>。不云山在毗
<lb ed="X" n="0185a04"/><lb ed="R034" n="0609a03"/>耶離國。故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0185001" n="0185001"/>如違經也。依佛地論。釋佛地經。自有三
<lb ed="X" n="0185a05"/><lb ed="R034" n="0609a04"/>說。故第一云。佛住如是大宮殿中。說此契經。受用
<lb ed="X" n="0185a06"/><lb ed="R034" n="0609a05"/>變化二佛土中。今此淨土。何土所攝。說此經佛。爲
<lb ed="X" n="0185a07"/><lb ed="R034" n="0609a06"/>是何身。有義。此土變化土攝。說此經佛。是變化身。
<lb ed="X" n="0185a08"/><lb ed="R034" n="0609a07"/>聲聞等衆。住此土中。現對如來。聞說此經。歡喜信
<lb ed="X" n="0185a09"/><lb ed="R034" n="0609a08"/>受而奉行故。佛心所現。故出三界。淨識爲相。爲說
<lb ed="X" n="0185a10"/><lb ed="R034" n="0609a09"/>勝法。化此地前諸有情類。令其欣樂修行彼因。故
<lb ed="X" n="0185a11"/><lb ed="R034" n="0609a10"/>暫化作淸淨佛土殊勝化身。神力加衆。令暫得見。
<lb ed="X" n="0185a12"/><lb ed="R034" n="0609a11"/>若爾者。聲聞等衆。應俱不見。有義。此土受用土攝。
<lb ed="X" n="0185a13"/><lb ed="R034" n="0609a12"/>說此經佛。是受用身。此淨土量無邊際故。路乘門
<lb ed="X" n="0185a14"/><lb ed="R034" n="0609a13"/>等是實德故。受用如是淸淨佛土。一向淨妙。一向
<lb ed="X" n="0185a15"/><lb ed="R034" n="0609a14"/>安樂。一向無罪。一向自在。餘處說故。解深密說。三
<lb ed="X" n="0185a16"/><lb ed="R034" n="0609a15"/>地<anchor xml:id="nkr_note_add_0185a1601" n="0185a1601"/><anchor xml:id="beg0185a1601" n="0185a1601"/>已<anchor xml:id="end0185a1601"/>上乃得生故。<note place="inline">解云。此經無此文也。應是廣本。或可譯家錯也。此文卽是瑜伽
<lb ed="X" n="0185a17"/><lb ed="R034" n="0609a16"/>第七十九說</note>此經佛具後所說二十一種實功德故。說
<lb ed="X" n="0185a18"/><lb ed="R034" n="0609a17"/>餘經時。不列如是佛功德故。若暫化作如是淨土
<lb ed="X" n="0185a19"/><lb ed="R034" n="0609a18"/>如是妙身。加衆令見。應如餘經分明顯說。然不說
<lb ed="X" n="0185a20"/><lb ed="R034" n="0609b01"/>故。是受用土及受用身。聲聞等衆。是佛化作。或諸
<lb ed="X" n="0185a21"/><lb ed="R034" n="0609b02"/>菩薩。現作此身。莊嚴佛土說法會故。若爾。此是地
<lb ed="X" n="0185a22"/><lb ed="R034" n="0609b03"/>上菩薩所應見聞。何故於此化佛土中。結集流布。
<lb ed="X" n="0185a23"/><lb ed="R034" n="0609b04"/>傳法菩薩。爲欲示現一切智者及所居處超過一
<lb ed="X" n="0185a24"/><lb ed="R034" n="0609b05"/>切世間法故。如是示現。欲令所化生欣樂故。爲令
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0185b" n="0185b"/>
<lb ed="X" n="0185b01"/><lb ed="R034" n="0609b06"/>發願當生如是淸淨佛土。見如是佛。聞如是法。修
<lb ed="X" n="0185b02"/><lb ed="R034" n="0609b07"/>彼因故。爲生廣大勝解<anchor xml:id="nkr_note_orig_0185002" n="0185002"/>有有情及諸菩薩歡喜故。
<lb ed="X" n="0185b03"/><lb ed="R034" n="0609b08"/>欲令增上意樂勝解界堅牢故。結集流布。又是法
<lb ed="X" n="0185b04"/><lb ed="R034" n="0609b09"/>勝。於此宜聞。然處非勝。化身相麤。不可宣說。故受
<lb ed="X" n="0185b05"/><lb ed="R034" n="0609b10"/>用身。居受用土。爲初地上諸菩薩說。令傳法者結
<lb ed="X" n="0185b06"/><lb ed="R034" n="0609b11"/>集流通。若爾。何故。不但說彼所說法耶。若不說處。
<lb ed="X" n="0185b07"/><lb ed="R034" n="0609b12"/>及能說者。不知此法何處誰說。一切生疑。故須具
<lb ed="X" n="0185b08"/><lb ed="R034" n="0609b13"/>說。如實義者。釋迦牟尼。說此經時。地前大衆。見變
<lb ed="X" n="0185b09"/><lb ed="R034" n="0609b14"/>化身。居此穢土。爲其說法。地上大衆。見受用身。居
<lb ed="X" n="0185b10"/><lb ed="R034" n="0609b15"/>佛淨土。爲其說法。所聞雖同。所見各別。雖俱歡喜
<lb ed="X" n="0185b11"/><lb ed="R034" n="0609b16"/>信受奉行。解有淺深。所行各異。而傳法者。爲令衆
<lb ed="X" n="0185b12"/><lb ed="R034" n="0609b17"/>生聞勝悕願。勤修彼因。當生淨土。證佛功德。故就
<lb ed="X" n="0185b13"/><lb ed="R034" n="0609b18"/>勝者所見結集。言薄伽梵住最勝等。乃至廣說如
<lb ed="X" n="0185b14"/><lb ed="R034" n="0610a01"/>來功德。今釋此經。同如實義。義亦無失。諸本同異。
<lb ed="X" n="0185b15"/><lb ed="R034" n="0610a02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0185b1501" n="0185b1501"/><anchor xml:id="beg0185b1501" n="0185b1501"/>已<anchor xml:id="end0185b1501"/>如上釋。今正釋住處之義。依智度論第三。三義
<lb ed="X" n="0185b16"/><lb ed="R034" n="0610a03"/>釋住。一住威儀。二住聖住。三住佛住。故名爲住。故
<lb ed="X" n="0185b17"/><lb ed="R034" n="0610a04"/>彼論云。問曰。何不直說般若波羅蜜。而說住處耶。
<lb ed="X" n="0185b18"/><lb ed="R034" n="0610a05"/>答曰。說時方人。令人生信故。<note place="inline">時謂說經時。方謂說法處。人謂聽衆。聲聞
<lb ed="X" n="0185b19"/><lb ed="R034" n="0610a06"/>菩薩等</note>云何住。四種身儀。坐臥行住。故名爲住。復有
<lb ed="X" n="0185b20"/><lb ed="R034" n="0610a07"/>三住。一者天住。謂六欲天住法。二者梵住。謂色無
<lb ed="X" n="0185b21"/><lb ed="R034" n="0610a08"/>色天住法。三者聖住。謂佛獨覺及阿羅漢住法。於
<lb ed="X" n="0185b22"/><lb ed="R034" n="0610a09"/>三住中。佛住聖住。復次施戒善心三事。名爲天住。
<lb ed="X" n="0185b23"/><lb ed="R034" n="0610a10"/>四無量心。名爲梵住。空無相無作三三昧。名爲聖
<lb ed="X" n="0185b24"/><lb ed="R034" n="0610a11"/>住。於三住中。佛住聖住。復有四住。一天。二梵。三聖。
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0185c" n="0185c"/>
<lb ed="X" n="0185c01"/><lb ed="R034" n="0610a12"/>四佛。三住如前。佛住首楞嚴等諸佛無量三昧。十
<lb ed="X" n="0185c02"/><lb ed="R034" n="0610a13"/>力四無畏十八不共法。一切智等。種種諸慧。及八
<lb ed="X" n="0185c03"/><lb ed="R034" n="0610a14"/>萬四千法藏。度人法門。如是等種種諸佛功德。是
<lb ed="X" n="0185c04"/><lb ed="R034" n="0610a15"/>佛所住處。佛於中住。故名佛住。法華論云。顯法勝
<lb ed="X" n="0185c05"/><lb ed="R034" n="0610a16"/>故。佛住勝處。勝思惟論。同法華論。寶積論云。問曰。
<lb ed="X" n="0185c06"/><lb ed="R034" n="0610a17"/>何故初明住處。答。佛住此處者。欲令敬重彼處故。
<lb ed="X" n="0185c07"/><lb ed="R034" n="0610a18"/>重福衆生敬此處故。增長善根。是故先明住處。功
<lb ed="X" n="0185c08"/><lb ed="R034" n="0610b01"/>德施菩薩波若論中。同寶積論。眞諦三藏。八義釋
<lb ed="X" n="0185c09"/><lb ed="R034" n="0610b02"/>住。一境界住。<note place="inline">謂一切十六大國四事供養之處。是佛所遊履。故云境界住</note>二依
<lb ed="X" n="0185c10"/><lb ed="R034" n="0610b03"/>止住。<note place="inline">是一切僧伽藍。<name role="" type="person">耆闍崛山</name>迦蘭陀竹林等。是所依止</note>三威儀住。<note place="inline">謂行住坐臥四
<lb ed="X" n="0185c11"/><lb ed="R034" n="0610b04"/>威儀</note>四未捨壽命住。<note place="inline">謂現在未般涅槃。住戒定等五分法身中也</note>五者梵
<lb ed="X" n="0185c12"/><lb ed="R034" n="0610b05"/>住。<note place="inline">謂四無量心。佛在大悲心中。故名梵住也</note>六者天住。<note place="inline">謂四禪。卽初禪二禪三禪四禪。
<lb ed="X" n="0185c13"/><lb ed="R034" n="0610b06"/>第四禪最勝。佛住此中</note>七者聖住。<note place="inline">謂是解脫。解脫有四。一入無心定暫滅苦。二入空定
<lb ed="X" n="0185c14"/><lb ed="R034" n="0610b07"/>滅諸見。三入無願定滅貪愛。四入無相定滅四謗。佛住無相定中心惑都盡也</note>八佛住。<note place="inline">佛住
<lb ed="X" n="0185c15"/><lb ed="R034" n="0610b08"/>無生無滅無處所法中。而具足在此八處。故名佛住。三身而辨。前三住卽是化身住。次三是應身。後二是
<lb ed="X" n="0185c16"/><lb ed="R034" n="0610b09"/>法身。前二身是能住。後法身是所住也。經中多擧八住。前兩境界化白衣。依止化出家人。卽擧總別二處</note>
<lb ed="X" n="0185c17"/><lb ed="R034" n="0610b10"/>就釋此經住處之中。有十九句。顯彼淨土十八圓
<lb ed="X" n="0185c18"/><lb ed="R034" n="0610b11"/>滿。十八圓滿。卽十八段。言十八者。如佛地論第一
<lb ed="X" n="0185c19"/><lb ed="R034" n="0610b12"/>卷云。論曰。此顯如來住處圓滿。謂佛淨土。如是。淨
<lb ed="X" n="0185c20"/><lb ed="R034" n="0610b13"/>土復由十八圓滿事故。說名圓滿。謂顯色圓滿。形
<lb ed="X" n="0185c21"/><lb ed="R034" n="0610b14"/>色圓滿。分量圓滿。方所圓滿。因圓滿。果圓滿。主圓
<lb ed="X" n="0185c22"/><lb ed="R034" n="0610b15"/>滿。輔翼圓滿。眷屬圓滿。住持圓滿。事業圓滿。攝益
<lb ed="X" n="0185c23"/><lb ed="R034" n="0610b16"/>圓滿。無畏圓滿。住處圓滿。路圓滿。乘圓滿。門圓滿。
<lb ed="X" n="0185c24"/><lb ed="R034" n="0610b17"/>依持圓滿。由十九句。如其次第。顯示如是十八圓
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0186a" n="0186a"/>
<lb ed="X" n="0186a01"/><lb ed="R034" n="0610b18"/>滿。卽此圓滿所嚴宮殿。名佛淨土佛住如是大宮
<lb ed="X" n="0186a02"/><lb ed="R034" n="0611a01"/>殿中。說此契經。然諸論中。<name role="" type="person">世親</name>無性攝大乘釋第
<lb ed="X" n="0186a03"/><lb ed="R034" n="0611a02"/>十。梁朝攝論第十五。佛地論等。<note place="inline">等耶大業論等</note>皆釋經
<lb ed="X" n="0186a04"/><lb ed="R034" n="0611a03"/>中十八圓滿。至文對釋。初圓滿中有二句。經初明
<lb ed="X" n="0186a05"/><lb ed="R034" n="0611a04"/>顯色七寶莊嚴。後辨放光照無邊界。此中句者。顯
<lb ed="X" n="0186a06"/><lb ed="R034" n="0611a05"/>義滿足之爲句。非要數字方名句也。餘十八句。准
<lb ed="X" n="0186a07"/><lb ed="R034" n="0611a06"/>此應知。然初經句。親光兩釋。故佛地論云。謂大宮
<lb ed="X" n="0186a08"/><lb ed="R034" n="0611a07"/>殿。用最勝光曜七寶莊嚴。<note place="inline">此釋光曜屬於七寶也</note>或大宮
<lb ed="X" n="0186a09"/><lb ed="R034" n="0611a08"/>殿七寶莊嚴故。最勝光曜<note place="inline">此釋光曜屬於宮殿</note>無性釋論。亦
<lb ed="X" n="0186a10"/><lb ed="R034" n="0611a09"/>同佛地。<name role="" type="person">世親</name>不釋。易可知故。言七寶者。如稱讚淨
<lb ed="X" n="0186a11"/><lb ed="R034" n="0611a10"/>土經云。一金。二銀。三吠瑠璃。四頗胝迦。五赤眞珠。
<lb ed="X" n="0186a12"/><lb ed="R034" n="0611a11"/>六阿濕摩揭拉婆。七牟婆洛揭拉婆。依智度論。亦
<lb ed="X" n="0186a13"/><lb ed="R034" n="0611a12"/>同彼經。故第十云。金銀毗瑠璃頗梨車渠馬瑙赤
<lb ed="X" n="0186a14"/><lb ed="R034" n="0611a13"/>眞珠。解云。金銀二寶。此土有故。翻爲此名。眞諦釋
<lb ed="X" n="0186a15"/><lb ed="R034" n="0611a14"/>云。弗師羅伽。此云黃色寶。卽是金也。旃陀羅乾多。
<lb ed="X" n="0186a16"/><lb ed="R034" n="0611a15"/>此云白色寶。卽是銀也。吠瑠璃者。是正梵音。毗瑠
<lb ed="X" n="0186a17"/><lb ed="R034" n="0611a16"/>璃者。梵音訛也。或云瑠璃者。略吠音也。或可。此土
<lb ed="X" n="0186a18"/><lb ed="R034" n="0611a17"/>無眞瑠璃。有似瑠璃。故亦翻也。眞諦梁論記云。瑠
<lb ed="X" n="0186a19"/><lb ed="R034" n="0611a18"/>璃是靑色寶。燒不可壞。唯有鬼神有神力者。能破
<lb ed="X" n="0186a20"/><lb ed="R034" n="0611b01"/>爲器。或可。是其金<anchor xml:id="nkr_note_add_0186a2001" n="0186a2001"/><anchor xml:id="beg0186a2001" n="0186a2001"/>翅<anchor xml:id="end0186a2001"/>鳥卵。頗胝迦者。此云黃綠色
<lb ed="X" n="0186a21"/><lb ed="R034" n="0611b02"/>寶。佛地論云。羯鷄怛諾迦寶。智度論云。過千歲冰。
<lb ed="X" n="0186a22"/><lb ed="R034" n="0611b03"/>化爲頗梨珠。赤眞珠者。佛地論云。赤虫所出。名赤
<lb ed="X" n="0186a23"/><lb ed="R034" n="0611b04"/>眞珠。或珠體赤。名赤眞珠。眞諦釋云。卽無價寶珠
<lb ed="X" n="0186a24"/><lb ed="R034" n="0611b05"/>也。阿濕摩揭拉婆者。舊云馬瑙。眞諦釋云。是赤色
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0186b" n="0186b"/>
<lb ed="X" n="0186b01"/><lb ed="R034" n="0611b06"/>寶。無性攝論云。是帝靑大靑等寶。解云。帝靑是帝
<lb ed="X" n="0186b02"/><lb ed="R034" n="0611b07"/>釋靑色寶。大靑是帝釋勝靑色寶。牟婆洛揭拉婆
<lb ed="X" n="0186b03"/><lb ed="R034" n="0611b08"/>者。舊云車<g ref="#CB00006">𤦲</g>。眞諦釋云。是紺色寶。又智度論云。寶
<lb ed="X" n="0186b04"/><lb ed="R034" n="0611b09"/>有三種。謂人寶。天寶。菩薩寶。人寶力少。唯有淸淨
<lb ed="X" n="0186b05"/><lb ed="R034" n="0611b10"/>光色。除毒。除鬼。除闇。亦除飢渴寒熱等苦。天寶亦
<lb ed="X" n="0186b06"/><lb ed="R034" n="0611b11"/>大亦勝。常隨逐天身。可使令共語。輕而不重。菩薩
<lb ed="X" n="0186b07"/><lb ed="R034" n="0611b12"/>寶勝於天寶。能兼有人天寶事。又能令衆生知死
<lb ed="X" n="0186b08"/><lb ed="R034" n="0611b13"/>此生彼因緣本末。又復能出種種法音。乃至廣說。
<lb ed="X" n="0186b09"/><lb ed="R034" n="0611b14"/>又彼復云。問曰。是諸珍寶。從何處出。答曰。金出山
<lb ed="X" n="0186b10"/><lb ed="R034" n="0611b15"/>石沙赤銅中。眞珠出魚腹中竹中蛇腦中。龍珠出
<lb ed="X" n="0186b11"/><lb ed="R034" n="0611b16"/>龍腦中。珊瑚出海中石樹生。貝生虫甲。銀生燒石。
<lb ed="X" n="0186b12"/><lb ed="R034" n="0611b17"/>餘瑠璃頗梨等。皆出山窟中。如意珠出自佛舍利。
<lb ed="X" n="0186b13"/><lb ed="R034" n="0611b18"/>若法沒盡時。諸舍利皆變爲如意珠。譬如過千歲
<lb ed="X" n="0186b14"/><lb ed="R034" n="0612a01"/>冰化爲頗梨珠。如是等諸寶。是人中常寶。所莊嚴
<lb ed="X" n="0186b15"/><lb ed="R034" n="0612a02"/>一切國土。是最殊勝。諸天所不能得。何以故。從大
<lb ed="X" n="0186b16"/><lb ed="R034" n="0612a03"/>功德所生故。大業論云。七寶皆是石所攝也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0186b17"/><lb ed="R034" n="0612a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0186b1701">放大光明普照一切無邊世界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0186b18"/><lb ed="R034" n="0612a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0186b1801">釋曰。明第二句放光普照。親光釋云。他受用土。體
<lb ed="X" n="0186b19"/><lb ed="R034" n="0612a06"/>雖不遍。以光普照。自受用土。以體遍故。光亦普照。
<lb ed="X" n="0186b20"/><lb ed="R034" n="0612a07"/><name role="" type="person">世親</name>釋云。謂前七寶於光普照。無性釋論。具上二
<lb ed="X" n="0186b21"/><lb ed="R034" n="0612a08"/>釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0186b22"/><lb ed="R034" n="0612a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0186b2201">無量方所妙餝間列。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0186b23"/><lb ed="R034" n="0612a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0186b2301">釋曰。此顯第二形色圓滿。言方所者。如綺井等。言
<lb ed="X" n="0186b24"/><lb ed="R034" n="0612a11"/>妙餝者。如華文等。親光釋云。謂大宮殿。妙餝間列。
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0186c" n="0186c"/>
<lb ed="X" n="0186c01"/><lb ed="R034" n="0612a12"/>無量方所。<note place="inline">此釋無量屬於方所</note>或大宮殿無量妙餝方所問
<lb ed="X" n="0186c02"/><lb ed="R034" n="0612a13"/>列。<note place="inline">此釋無量屬於妙餝</note>言無量者。或數無量。或處無量。解云。
<lb ed="X" n="0186c03"/><lb ed="R034" n="0612a14"/>此中數無量者。重釋前云無量妙餝。處無量者。重
<lb ed="X" n="0186c04"/><lb ed="R034" n="0612a15"/>釋前云無量方所。<name role="" type="person">世親</name>無性亦同親光。上來<anchor xml:id="nkr_note_add_0186c0401" n="0186c0401"/><anchor xml:id="beg0186c0401" n="0186c0401"/>已<anchor xml:id="end0186c0401"/>釋
<lb ed="X" n="0186c05"/><lb ed="R034" n="0612a16"/>顯形二色。然此二色。有差別者。依俱舍等。二門分
<lb ed="X" n="0186c06"/><lb ed="R034" n="0612a17"/>別。一約二十色分別顯形。二顯形相對四句分別。
<lb ed="X" n="0186c07"/><lb ed="R034" n="0612a18"/>二十色辨顯形者。如俱舍論初卷頌云。色二或二
<lb ed="X" n="0186c08"/><lb ed="R034" n="0612b01"/>十。長行釋云。言色二者。一顯。二形。顯色有四。靑黃
<lb ed="X" n="0186c09"/><lb ed="R034" n="0612b02"/>赤白。餘顯是此四色差別。<note place="inline">解云。餘者光影明闇烟雲塵霧。皆是靑等之差
<lb ed="X" n="0186c10"/><lb ed="R034" n="0612b03"/>別也。日光名光。餘光名明。有云。光者。黃色。所攝。有云赤色。有云黃赤。今解不爾。光明二種。皆通四色。影闇
<lb ed="X" n="0186c11"/><lb ed="R034" n="0612b04"/>是靑。烟雲塵霧。皆通四色。或可霧是靑白所攝</note>形色有八。謂長短方圓高
<lb ed="X" n="0186c12"/><lb ed="R034" n="0612b05"/>下正不正。復說二十者。謂靑赤白光影明闇雲烟
<lb ed="X" n="0186c13"/><lb ed="R034" n="0612b06"/>塵霧長短方圓高下正不正。有餘師說。空一顯色。
<lb ed="X" n="0186c14"/><lb ed="R034" n="0612b07"/>第二十一。釋諸色相。具說如彼。言四句者。如彼論
<lb ed="X" n="0186c15"/><lb ed="R034" n="0612b08"/>說。或有色處。有顯無形。謂靑黃赤白光影明闇。或
<lb ed="X" n="0186c16"/><lb ed="R034" n="0612b09"/>有色處。有形無顯。謂長等一分身表業性。或有色
<lb ed="X" n="0186c17"/><lb ed="R034" n="0612b10"/>處。有顯有形。謂所餘色。然此四句。諸說不同。一眞
<lb ed="X" n="0186c18"/><lb ed="R034" n="0612b11"/>諦三藏云。一顯而非形。如<name role="" type="person">須彌山</name>四方空中靑等
<lb ed="X" n="0186c19"/><lb ed="R034" n="0612b12"/>顯色。二形而非顯。謂身表色。三亦顯亦形。如譬等
<lb ed="X" n="0186c20"/><lb ed="R034" n="0612b13"/>中靑黃等色。四非顯非形。如無表色。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186001" n="0186001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0186001" n="0186001"/>二形而非顯
<lb ed="X" n="0186c21"/><lb ed="R034" n="0612b14"/>謂身表色。二大唐三藏。約生智義。以辨四句。如一
<lb ed="X" n="0186c22"/><lb ed="R034" n="0612b15"/>込白染靑色時。而形不改。唯生顯智。形智不生。如
<lb ed="X" n="0186c23"/><lb ed="R034" n="0612b16"/>是名爲顯而非形。若其截割而不染者。但有形智。
<lb ed="X" n="0186c24"/><lb ed="R034" n="0612b17"/>顯智不生。如是名爲形而非顯。若其染截。形顯智
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0187a" n="0187a"/>
<lb ed="X" n="0187a01"/><lb ed="R034" n="0612b18"/>生。如正理說。遙見黑幡。作如是言。是烏非幡。幡非
<lb ed="X" n="0187a02"/><lb ed="R034" n="0613a01"/>烏等。如是名爲亦顯亦形。非顯非形者。如空界色
<lb ed="X" n="0187a03"/><lb ed="R034" n="0613a02"/>等。然第四句。諸說不同。依毗婆沙。自有兩說。一云
<lb ed="X" n="0187a04"/><lb ed="R034" n="0613a03"/>空界色。爲第四句。一云非顯非形者無也。若依正
<lb ed="X" n="0187a05"/><lb ed="R034" n="0613a04"/>理。聲香味觸。及無表色。爲第四句。識身足論。五根
<lb ed="X" n="0187a06"/><lb ed="R034" n="0613a05"/>四塵。及無表色。爲第四句。又俱舍云。有餘師說。唯
<lb ed="X" n="0187a07"/><lb ed="R034" n="0613a06"/>光明色。有顯無形。現見世間靑等色處。有長等故。
<lb ed="X" n="0187a08"/><lb ed="R034" n="0613a07"/><note place="inline">此是薩婆多第二師說</note>問。薩婆多顯形別體。如何說云亦顯
<lb ed="X" n="0187a09"/><lb ed="R034" n="0613a08"/>亦形。解云。俱舍有此問答。故彼論云。如何一事。具
<lb ed="X" n="0187a10"/><lb ed="R034" n="0613a09"/>有顯形。<note place="inline">經部師等問薩婆多宗</note>由於此中俱可知故。此中有
<lb ed="X" n="0187a11"/><lb ed="R034" n="0613a10"/>者。是有智藏。非有境義。薩婆多師答。於一處所。約
<lb ed="X" n="0187a12"/><lb ed="R034" n="0613a11"/>新生智故。名爲形顯。非於一體有二境義。大唐三
<lb ed="X" n="0187a13"/><lb ed="R034" n="0613a12"/>藏。依此而說。今依大乘。種數多少。諸論不同。若依
<lb ed="X" n="0187a14"/><lb ed="R034" n="0613a13"/>瑜伽。二十四色。故第一云。略說有三。謂顯色。形色
<lb ed="X" n="0187a15"/><lb ed="R034" n="0613a14"/>表色。顯色者。謂靑黃赤白光影明闇雲烟塵霧。及
<lb ed="X" n="0187a16"/><lb ed="R034" n="0613a15"/>空一顯色。形色者。謂長短方圓麤細正不正高下。
<lb ed="X" n="0187a17"/><lb ed="R034" n="0613a16"/>表色者。謂取捨屈申行住坐臥。如是等色。解云。雖
<lb ed="X" n="0187a18"/><lb ed="R034" n="0613a17"/>二十四色。四句分別。唯有三句。一顯而非形。有十
<lb ed="X" n="0187a19"/><lb ed="R034" n="0613a18"/>三。二形而非顯。有十種。三非顯非形。謂表色。依顯
<lb ed="X" n="0187a20"/><lb ed="R034" n="0613b01"/>揚論。亦二十四。故初卷云。若顯色。若形色。若表色。
<lb ed="X" n="0187a21"/><lb ed="R034" n="0613b02"/>云何靑黃赤白如是等顯。長短方圓麤細高下正
<lb ed="X" n="0187a22"/><lb ed="R034" n="0613b03"/>及不正。烟雲塵霧光影明闇。若空一顯色。若影像
<lb ed="X" n="0187a23"/><lb ed="R034" n="0613b04"/>之色。解云。顯揚言雖有異。意同瑜伽。故彼所說如
<lb ed="X" n="0187a24"/><lb ed="R034" n="0613b05"/>是等言。等取後說雲烟等句。影像之色。卽是表色。
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0187b" n="0187b"/>
<lb ed="X" n="0187b01"/><lb ed="R034" n="0613b06"/>依雜集論。二十五色。更加<anchor xml:id="nkr_note_orig_0187001" n="0187001"/>迴色。餘同瑜伽。而不分
<lb ed="X" n="0187b02"/><lb ed="R034" n="0613b07"/>別四句差別。同瑜伽論。於理無違。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0187b03"/><lb ed="R034" n="0613b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0187b0301">周圓無際其量難測。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0187b04"/><lb ed="R034" n="0613b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0187b0401">釋曰。此顯第三分量圓滿。親光菩薩。先以三義釋
<lb ed="X" n="0187b05"/><lb ed="R034" n="0613b10"/>其難測。後約二土分別難測。言三義者。一云其量
<lb ed="X" n="0187b06"/><lb ed="R034" n="0613b11"/>周圓無際難測。一云其量無際周圓難測。第三一
<lb ed="X" n="0187b07"/><lb ed="R034" n="0613b12"/>義。約十方等以釋難測。故佛地云。謂大宮殿其量
<lb ed="X" n="0187b08"/><lb ed="R034" n="0613b13"/>周圓無際難測。或大宮殿其量無際周圓離測。又
<lb ed="X" n="0187b09"/><lb ed="R034" n="0613b14"/>東方等分齊無故。長短等相難可測故。後約二土
<lb ed="X" n="0187b10"/><lb ed="R034" n="0613b15"/>釋難測者。有三師釋。故佛地云。有義。如來受用身
<lb ed="X" n="0187b11"/><lb ed="R034" n="0613b16"/>土。隨所化生所宜而現。或大或小。其量無定。顯現
<lb ed="X" n="0187b12"/><lb ed="R034" n="0613b17"/>廣大。亦有邊際。然就地前菩薩智等。說言無際其
<lb ed="X" n="0187b13"/><lb ed="R034" n="0613b18"/>量難測。有義。如來受用身土。三無數劫所修無邊
<lb ed="X" n="0187b14"/><lb ed="R034" n="0614a01"/>善根所感。周遍法界。地上菩薩。及諸如來。亦不能
<lb ed="X" n="0187b15"/><lb ed="R034" n="0614a02"/>測其量邊際。以無邊故。如無始時。如實義者。受用
<lb ed="X" n="0187b16"/><lb ed="R034" n="0614a03"/>身土。略有二種。一自受用。謂諸如來三無數劫所
<lb ed="X" n="0187b17"/><lb ed="R034" n="0614a04"/>修無邊善根所感。周遍法界。爲自受用大法樂故。
<lb ed="X" n="0187b18"/><lb ed="R034" n="0614a05"/>從初得佛。盡未來際。相續無變。如諸功德。諸大菩
<lb ed="X" n="0187b19"/><lb ed="R034" n="0614a06"/>薩亦不能見。但可得聞。如是淨土以無量故。諸佛
<lb ed="X" n="0187b20"/><lb ed="R034" n="0614a07"/>雖見。亦不能測其量邊際。二他受用。謂諸如來爲
<lb ed="X" n="0187b21"/><lb ed="R034" n="0614a08"/>令地上諸菩薩衆受大法樂。進修勝行。隨宜而現。
<lb ed="X" n="0187b22"/><lb ed="R034" n="0614a09"/>或勝或劣。或大或小。改轉不定。如變化土。如是淨
<lb ed="X" n="0187b23"/><lb ed="R034" n="0614a10"/>土以有邊故。地上菩薩。及諸如來。皆測其量。但就
<lb ed="X" n="0187b24"/><lb ed="R034" n="0614a11"/>地前。言不能測。由是二種差別故。言周圓無際其
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0187c" n="0187c"/>
<lb ed="X" n="0187c01"/><lb ed="R034" n="0614a12"/>量難測。無性卽同佛地。三中初二復次。<name role="" type="person">世親</name>不釋。
<lb ed="X" n="0187c02"/><lb ed="R034" n="0614a13"/>義可知故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0187c03"/><lb ed="R034" n="0614a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0187c0301">超過三界所行之處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0187c04"/><lb ed="R034" n="0614a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0187c0401">釋曰。此明第四方所圓滿。親光釋云。謂大宮殿處
<lb ed="X" n="0187c05"/><lb ed="R034" n="0614a16"/>所方域。超過三界所行之處。非如三界自地諸愛
<lb ed="X" n="0187c06"/><lb ed="R034" n="0614a17"/>執爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0187c0601" n="0187c0601"/><anchor xml:id="beg0187c0601" n="0187c0601"/>己<anchor xml:id="end0187c0601"/>有。所緣相應二縛隨增。是彼異熟及增上
<lb ed="X" n="0187c07"/><lb ed="R034" n="0614a18"/>果。如是淨土。非三界受所執愛故。離二縛故。非彼
<lb ed="X" n="0187c08"/><lb ed="R034" n="0614b01"/>異熟增上果故。如涅槃等。超過三界異熟果地。約
<lb ed="X" n="0187c09"/><lb ed="R034" n="0614b02"/>十八界。問答分別具不具等。廣如佛地及淨土章
<lb ed="X" n="0187c10"/><lb ed="R034" n="0614b03"/><note place="inline">勘淨土章及三身章。約十八界問答分別有不</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0187c11"/><lb ed="R034" n="0614b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0187c1101">勝出世間善根所起。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0187c12"/><lb ed="R034" n="0614b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0187c1201">釋云。此明第五因圓滿也。親光釋云。謂大宮殿。用
<lb ed="X" n="0187c13"/><lb ed="R034" n="0614b06"/>出世間無分別智後所得智善根爲因。而得生起。
<lb ed="X" n="0187c14"/><lb ed="R034" n="0614b07"/>非是無因。非大自在天等爲因。云何淨土超過三
<lb ed="X" n="0187c15"/><lb ed="R034" n="0614b08"/>界。而用出世無分別智後所得世間淨法。爲異熟
<lb ed="X" n="0187c16"/><lb ed="R034" n="0614b09"/>因。不說與彼爲異熟因。然爲餘因彼得生起。如苦
<lb ed="X" n="0187c17"/><lb ed="R034" n="0614b10"/>法智忍品世第一法爲因。此用本來無分別智後
<lb ed="X" n="0187c18"/><lb ed="R034" n="0614b11"/>得無漏善根種子。三無數劫。修令增廣。爲此淨土
<lb ed="X" n="0187c19"/><lb ed="R034" n="0614b12"/>變現生因。無分別智。名出世間。後得過前說名爲
<lb ed="X" n="0187c20"/><lb ed="R034" n="0614b13"/>勝。用勝出世無漏善根爲此生因。或諸聲聞獨覺
<lb ed="X" n="0187c21"/><lb ed="R034" n="0614b14"/>聖道。名出世間。如來善根。過彼名勝。此佛淨土。如
<lb ed="X" n="0187c22"/><lb ed="R034" n="0614b15"/>來識中無漏善根爲因而生。有義。但是增上緣生。
<lb ed="X" n="0187c23"/><lb ed="R034" n="0614b16"/>以外法故。有義。亦是因緣而生。親能生故。若不爾
<lb ed="X" n="0187c24"/><lb ed="R034" n="0614b17"/>者。應無因緣。外法相望。非因緣故。一切外法。皆用
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0188a" n="0188a"/>
<lb ed="X" n="0188a01"/><lb ed="R034" n="0614b18"/>內法熏習爲因。若爾。外法旣是共有。云何有情各
<lb ed="X" n="0188a02"/><lb ed="R034" n="0615a01"/>別種子。共爲因緣。合生一果。勿以小心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188001" n="0188001"/>測測量大
<lb ed="X" n="0188a03"/><lb ed="R034" n="0615a02"/>法。外物豈是極微合成。實有體性。多因共感。但是
<lb ed="X" n="0188a04"/><lb ed="R034" n="0615a03"/>有情異識各變。同處相似。不相障礙。如衆燈明。如
<lb ed="X" n="0188a05"/><lb ed="R034" n="0615a04"/>多所夢。因類是同。果相相似。處所無別。假名爲共。
<lb ed="X" n="0188a06"/><lb ed="R034" n="0615a05"/>實各有異。諸佛淨土。亦復如是。各別識變。皆遍法
<lb ed="X" n="0188a07"/><lb ed="R034" n="0615a06"/>界。同處相似。說名爲共。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0188a08"/><lb ed="R034" n="0615a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0188a0801">最極自在淨識爲相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0188a09"/><lb ed="R034" n="0615a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0188a0901">釋曰。此顯第六果圓滿也。親光釋云。謂大宮殿最
<lb ed="X" n="0188a10"/><lb ed="R034" n="0615a09"/>極自在。佛無漏心。以爲體相。唯有識故。非離識外
<lb ed="X" n="0188a11"/><lb ed="R034" n="0615a10"/>別有寶等。卽佛淨心。如是變現。似衆寶等。此卽如
<lb ed="X" n="0188a12"/><lb ed="R034" n="0615a11"/>來大圓鏡智相應淨識。由昔所修。自利無漏淨土
<lb ed="X" n="0188a13"/><lb ed="R034" n="0615a12"/>種子因緣力故。於一切時。遍一切處。不待作意。任
<lb ed="X" n="0188a14"/><lb ed="R034" n="0615a13"/>運變現衆寶莊嚴受用佛土。與自受用身。作所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188002" n="0188002"/>作
<lb ed="X" n="0188a15"/><lb ed="R034" n="0615a14"/>依止處。利他無漏淨土種子因緣力故。爲地上菩
<lb ed="X" n="0188a16"/><lb ed="R034" n="0615a15"/>薩。隨宜變現淨土。或小或大。或劣或勝。爲他受用
<lb ed="X" n="0188a17"/><lb ed="R034" n="0615a16"/>身。作所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188003" n="0188003"/>作止處。謂隨初地菩薩所宜。現小現劣。如
<lb ed="X" n="0188a18"/><lb ed="R034" n="0615a17"/>是展轉。乃至十地。最大最勝。於地地中。初中後等。
<lb ed="X" n="0188a19"/><lb ed="R034" n="0615a18"/>亦復如是。<name role="" type="person">世親</name>無性。更無別釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0188a20"/><lb ed="R034" n="0615b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0188a2001">如來所都。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0188a21"/><lb ed="R034" n="0615b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0188a2101">釋曰。此明第七主圓滿也。親光釋云。謂大宮殿。諸
<lb ed="X" n="0188a22"/><lb ed="R034" n="0615b03"/>佛世尊爲主非餘。以殊勝故。唯屬世尊。或唯世尊
<lb ed="X" n="0188a23"/><lb ed="R034" n="0615b04"/>住持攝受。非餘不能。自受用土雖遍法界。一一自
<lb ed="X" n="0188a24"/><lb ed="R034" n="0615b05"/>變各自爲主。不相障礙。他受用土雖諸佛變。然一
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0188b" n="0188b"/>
<lb ed="X" n="0188b01"/><lb ed="R034" n="0615b06"/>合相。亦一相身攝。受用爲主。不相障礙。<name role="" type="person">世親</name>無性。
<lb ed="X" n="0188b02"/><lb ed="R034" n="0615b07"/>無別異釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0188b03"/><lb ed="R034" n="0615b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0188b0301">諸大菩薩衆所雲集。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0188b04"/><lb ed="R034" n="0615b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0188b0401">釋曰。此辨第八輔翼圓滿。親光釋云。謂大宮殿。常
<lb ed="X" n="0188b05"/><lb ed="R034" n="0615b10"/>有無量大菩薩僧。共所雲集。諸來朝者。名爲輔翼。
<lb ed="X" n="0188b06"/><lb ed="R034" n="0615b11"/>旣有無數大菩薩僧。常來輔翼。故無怨敵能爲違
<lb ed="X" n="0188b07"/><lb ed="R034" n="0615b12"/>害。諸聲聞等。無如是事。謂初地上諸菩薩衆。雖不
<lb ed="X" n="0188b08"/><lb ed="R034" n="0615b13"/>能集諸佛自利受用淨土。而能集會諸佛利他受
<lb ed="X" n="0188b09"/><lb ed="R034" n="0615b14"/>用淨土。諸佛慈悲。於自識上。隨菩薩宜。現麤妙土。
<lb ed="X" n="0188b10"/><lb ed="R034" n="0615b15"/>菩薩隨自善根願力。於自識上。似佛所生淨土相
<lb ed="X" n="0188b11"/><lb ed="R034" n="0615b16"/>現。雖是自心各別變現。而同一處現相相似。謂爲
<lb ed="X" n="0188b12"/><lb ed="R034" n="0615b17"/>一土。共集其中。如是地上菩薩淨土。爲是有漏。爲
<lb ed="X" n="0188b13"/><lb ed="R034" n="0615b18"/>是無漏。如是等義。具如章說。<name role="" type="person">世親</name>無性。更無異釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0188b14"/><lb ed="R034" n="0616a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0188b1401">無量天龍藥叉健達縛阿素洛揭路荼緊捺洛摩呼
<lb ed="X" n="0188b15"/><lb ed="R034" n="0616a02"/>洛伽人非人等常所翼從。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0188b16"/><lb ed="R034" n="0616a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0188b1601">釋曰。此卽第九眷屬圓滿。依智度論第五卷說。天
<lb ed="X" n="0188b17"/><lb ed="R034" n="0616a04"/>有三種。一假號天。謂輪王等。<note place="inline">等卽等取諸小王也</note>二者生
<lb ed="X" n="0188b18"/><lb ed="R034" n="0616a05"/>天。謂從四天王天。乃至有頂天。三者淨天。謂佛法
<lb ed="X" n="0188b19"/><lb ed="R034" n="0616a06"/>身菩薩辟支佛阿羅漢。智度論第七大同此說。又
<lb ed="X" n="0188b20"/><lb ed="R034" n="0616a07"/>第二十二。天有四種。一者名天。如今國王名爲天
<lb ed="X" n="0188b21"/><lb ed="R034" n="0616a08"/>子。二者生天。從四天王。乃至非非想天。三者淨天。
<lb ed="X" n="0188b22"/><lb ed="R034" n="0616a09"/>謂人中生諸聖人是。四者生淨天。三界天中生諸
<lb ed="X" n="0188b23"/><lb ed="R034" n="0616a10"/>聖人是。解云。三種四種天中。名生二天名爲天也。
<lb ed="X" n="0188b24"/><lb ed="R034" n="0616a11"/>故法華云。我此土安隱天人常充滿。本業經云。無
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0188c" n="0188c"/>
<lb ed="X" n="0188c01"/><lb ed="R034" n="0616a12"/>色諸天來入會故。亦名天衆。依舍利弗問經。護天
<lb ed="X" n="0188c02"/><lb ed="R034" n="0616a13"/>諸神名爲天也。龍有四種。一者天龍。持天宮殿令
<lb ed="X" n="0188c03"/><lb ed="R034" n="0616a14"/>不墮落。二者人龍。興雲致雨。三者地龍。持地及海。
<lb ed="X" n="0188c04"/><lb ed="R034" n="0616a15"/>四者王龍。守王寶藏。言藥叉者。舊云夜叉。眞諦翻
<lb ed="X" n="0188c05"/><lb ed="R034" n="0616a16"/>爲輕捷鬼也。大唐三藏。翻爲暴惡。亦名勇健。亦名
<lb ed="X" n="0188c06"/><lb ed="R034" n="0616a17"/>可畏。其類有三。一者在地。二者在空。三者在天。爲
<lb ed="X" n="0188c07"/><lb ed="R034" n="0616a18"/>天給使。健達縛者。舊云乾闥婆。此翻名尋香行。西
<lb ed="X" n="0188c08"/><lb ed="R034" n="0616b01"/>方人呼發樂戲兒。名健達縛。不事生業。尋食香氣
<lb ed="X" n="0188c09"/><lb ed="R034" n="0616b02"/>作樂乞求。名尋香行。今此神鬼。常能作樂。食諸香
<lb ed="X" n="0188c10"/><lb ed="R034" n="0616b03"/>氣。名健達縛。智度論第十云。是天妓神。常隨諸天。
<lb ed="X" n="0188c11"/><lb ed="R034" n="0616b04"/>其心柔輭。福少諸天。居十寶山間。阿素洛者。舊云
<lb ed="X" n="0188c12"/><lb ed="R034" n="0616b05"/>阿脩羅。此云非天。行多諂詐。無天實行。名曰非天。
<lb ed="X" n="0188c13"/><lb ed="R034" n="0616b06"/>如人惡行名曰非人。故瑜伽論第四卷云。又諸非
<lb ed="X" n="0188c14"/><lb ed="R034" n="0616b07"/>天。當知天趣所攝。然由意志多懷詐幻。諂誑多故。
<lb ed="X" n="0188c15"/><lb ed="R034" n="0616b08"/>不如諸天爲淨法器。由此因緣。有時。經中說爲別
<lb ed="X" n="0188c16"/><lb ed="R034" n="0616b09"/>趣。實是天類。由不受行諸天法故。說爲非天。或云
<lb ed="X" n="0188c17"/><lb ed="R034" n="0616b10"/>疑神。故智度論第三十云。阿脩羅神。是天受樂。小
<lb ed="X" n="0188c18"/><lb ed="R034" n="0616b11"/>減諸天。威德變化隨意所作。是故人疑言。是脩羅
<lb ed="X" n="0188c19"/><lb ed="R034" n="0616b12"/>非脩羅。或云身大。智度論云。修羅秦言大也。大海
<lb ed="X" n="0188c20"/><lb ed="R034" n="0616b13"/>中立。不沒於<g ref="#CB02103">𣍿</g>。向下觀<name role="" type="person">忉利天</name>。又云不端正。唯女
<lb ed="X" n="0188c21"/><lb ed="R034" n="0616b14"/>舍脂端正。父兄眷屬皆醜。又云男醜女端正故。云
<lb ed="X" n="0188c22"/><lb ed="R034" n="0616b15"/>不端正。又云無酒。採四天下華。於海釀酒不成。故
<lb ed="X" n="0188c23"/><lb ed="R034" n="0616b16"/>言無酒。依瑜伽智度。修羅天攝。毗曇論說。修羅鬼攝。
<lb ed="X" n="0188c24"/><lb ed="R034" n="0616b17"/>依正法念經。有鬼有畜。依伽他經。有天鬼畜三種
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0189a" n="0189a"/>
<lb ed="X" n="0189a01"/><lb ed="R034" n="0616b18"/>所攝。然阿修羅。有五地別。如地經說。一在地上衆
<lb ed="X" n="0189a02"/><lb ed="R034" n="0617a01"/>相山中勢力最下。二在<name role="" type="person">須彌山</name>北大海之下二萬
<lb ed="X" n="0189a03"/><lb ed="R034" n="0617a02"/>一千由旬。有修羅王。名曰羅睺。三羅睺下。過二萬
<lb ed="X" n="0189a04"/><lb ed="R034" n="0617a03"/>一千由旬。有修羅王。名曰勇健。於勇健下。復過二
<lb ed="X" n="0189a05"/><lb ed="R034" n="0617a04"/>萬一千由旬。有修羅王。名曰華鬘。於華鬘下。復過
<lb ed="X" n="0189a06"/><lb ed="R034" n="0617a05"/>二萬一千由旬。有修羅王。名毗摩質多。毗摩之母。
<lb ed="X" n="0189a07"/><lb ed="R034" n="0617a06"/>本從天生。故名天。劫初成時。有諸天女。來海中洗
<lb ed="X" n="0189a08"/><lb ed="R034" n="0617a07"/>浴。水觸其身。遂失精氣。流在水中。成一肉卵。逕八
<lb ed="X" n="0189a09"/><lb ed="R034" n="0617a08"/>千歲乃生一女。有九百九十九頭。頭有千眼。有九
<lb ed="X" n="0189a10"/><lb ed="R034" n="0617a09"/>百九十九口。口有四牙。牙上出火。猶如礔礰。二十
<lb ed="X" n="0189a11"/><lb ed="R034" n="0617a10"/>四手。九百九十九脚。此女後時在海浮戲。水精入
<lb ed="X" n="0189a12"/><lb ed="R034" n="0617a11"/>身。生一肉卵。逕八千歲。生毗摩質多。有九頭。頭有
<lb ed="X" n="0189a13"/><lb ed="R034" n="0617a12"/>千眼。口中出火。有九百九十手。脚唯有八。其形四
<lb ed="X" n="0189a14"/><lb ed="R034" n="0617a13"/>倍大於須彌。純食淤泥及與禍根。多與天諍。如正
<lb ed="X" n="0189a15"/><lb ed="R034" n="0617a14"/>法念經說。揭路荼者。舊云迦樓羅。名爲金翅鳥。今
<lb ed="X" n="0189a16"/><lb ed="R034" n="0617a15"/>云妙翅鳥。鳥翅種種寶色莊嚴。不唯金故。華嚴經
<lb ed="X" n="0189a17"/><lb ed="R034" n="0617a16"/>云。法身金翅鳥。四如意爲足。慈悲明淨眼。住一切
<lb ed="X" n="0189a18"/><lb ed="R034" n="0617a17"/>智樹。菩薩金翅鳥。生死大海中。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189001" n="0189001"/>持撮<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189002" n="0189002"/>天龍。安置涅
<lb ed="X" n="0189a19"/><lb ed="R034" n="0617a18"/>槃岸。此是不退三昧金翅之法門。准此應知淨土
<lb ed="X" n="0189a20"/><lb ed="R034" n="0617b01"/>八部皆是化也。海龍王經。翻爲大身鳳凰。<note place="inline">勘</note>又經
<lb ed="X" n="0189a21"/><lb ed="R034" n="0617b02"/>云。兩翅相去。三百三十六萬里。<name role="" type="person">閻浮提</name>止容一足。
<lb ed="X" n="0189a22"/><lb ed="R034" n="0617b03"/>頸下有如意珠。故名如意。又云。是其鳥神。於中有
<lb ed="X" n="0189a23"/><lb ed="R034" n="0617b04"/>其金翅之鳥。純食諸龍有四生別。其化生者。食四
<lb ed="X" n="0189a24"/><lb ed="R034" n="0617b05"/>生龍。其胎生者。食三生龍。除其化生。其卵生者。食
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0189b" n="0189b"/>
<lb ed="X" n="0189b01"/><lb ed="R034" n="0617b06"/>二生龍。除化除胎。其濕生者。唯食其濕。此四天下。
<lb ed="X" n="0189b02"/><lb ed="R034" n="0617b07"/>有一化生迦樓羅王。名曰正音。壽八千歲。日別新
<lb ed="X" n="0189b03"/><lb ed="R034" n="0617b08"/>食一大龍王五百小龍。遶四天下。周而復始。次第
<lb ed="X" n="0189b04"/><lb ed="R034" n="0617b09"/>食之。命欲終時。諸龍吐毒。不復能食。飢火所燒。聳
<lb ed="X" n="0189b05"/><lb ed="R034" n="0617b10"/>翅直下。至風輪際。爲風所吹。而復上來。往返七迴。
<lb ed="X" n="0189b06"/><lb ed="R034" n="0617b11"/>無處停足。遂至金剛輪山頂上命終。以食諸龍身
<lb ed="X" n="0189b07"/><lb ed="R034" n="0617b12"/>肉。毒氣遂發猛火。其<name role="" type="person">難陀龍王</name>。及<g ref="#CB02494">䟦</g>難陀。恐燒寶
<lb ed="X" n="0189b08"/><lb ed="R034" n="0617b13"/>山。遂降大雨。渧如車輪。以滅其火。身肉消散。唯有
<lb ed="X" n="0189b09"/><lb ed="R034" n="0617b14"/>心在。大如人<g ref="#CB00170">䏶</g>。純淸瑠璃。輪王得之。用爲珠寶。帝
<lb ed="X" n="0189b10"/><lb ed="R034" n="0617b15"/>釋得之。爲髻中珠。緊捺洛者。此云歌神。能唱歌詠。
<lb ed="X" n="0189b11"/><lb ed="R034" n="0617b16"/>乾闥婆同事諸天。天須之時。更互來去。又云疑神。
<lb ed="X" n="0189b12"/><lb ed="R034" n="0617b17"/>體是畜生。形狀似人。面貌端正。頂有一角。人見生
<lb ed="X" n="0189b13"/><lb ed="R034" n="0617b18"/>疑。不知爲人爲鬼畜耶。故名疑神。此是天之樂神。
<lb ed="X" n="0189b14"/><lb ed="R034" n="0618a01"/>莫呼洛伽者。莫呼此云大。洛名爲腹。伽名爲行。此
<lb ed="X" n="0189b15"/><lb ed="R034" n="0618a02"/>是蟒神。亦云地龍。無足腹行神。卽世間厝神。受人
<lb ed="X" n="0189b16"/><lb ed="R034" n="0618a03"/>酒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189003" n="0189003"/>害。悉入蟒腹。又龍蛇難辨。以濫於龍。故偏指也。
<lb ed="X" n="0189b17"/><lb ed="R034" n="0618a04"/><name role="" type="person">世親</name>攝論云。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0189b1701" n="0189b1701"/><anchor xml:id="beg0189b1701" n="0189b1701"/>已<anchor xml:id="end0189b1701"/>擧龍。今復擧莫呼洛伽。爲攝大
<lb ed="X" n="0189b18"/><lb ed="R034" n="0618a05"/>蠎。人非人等者。有八部鬼神。悉非人作人形。來聽
<lb ed="X" n="0189b19"/><lb ed="R034" n="0618a06"/>法故。曰人非人。故舍利弗問經云。非八部鬼神。皆
<lb ed="X" n="0189b20"/><lb ed="R034" n="0618a07"/>曰人非人也。又云。人者總攝一切人。非人者總攝
<lb ed="X" n="0189b21"/><lb ed="R034" n="0618a08"/>一切人非人。又云。人非人者。疑云爲是人爲非人
<lb ed="X" n="0189b22"/><lb ed="R034" n="0618a09"/>也。依舍利弗問經。說八部因。彼云。舍利弗白佛言。
<lb ed="X" n="0189b23"/><lb ed="R034" n="0618a10"/>世尊。八部鬼神。以何因緣。生於惡道。常聞正法。佛
<lb ed="X" n="0189b24"/><lb ed="R034" n="0618a11"/>言。以二種業。一以惡業。生於惡道。二以善業。多受
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0189c" n="0189c"/>
<lb ed="X" n="0189c01"/><lb ed="R034" n="0618a12"/>快樂。此八部皆曰人非人者。先身以車轝等。供養
<lb ed="X" n="0189c02"/><lb ed="R034" n="0618a13"/>三寶父母賢勝之人。猶懷慳儉誑嫉。故受此身。如
<lb ed="X" n="0189c03"/><lb ed="R034" n="0618a14"/>普光淨勝天神等。龍者先世修建德本。廣行布施。
<lb ed="X" n="0189c04"/><lb ed="R034" n="0618a15"/>不依正念。急性好瞋。故受此身。如摩尼光龍王等。
<lb ed="X" n="0189c05"/><lb ed="R034" n="0618a16"/>夜叉神者。先世好大布施。或先損害。然後饒益。隨
<lb ed="X" n="0189c06"/><lb ed="R034" n="0618a17"/>功勝負。故受此身。乾闥婆者。先生亦少有瞋恚。常
<lb ed="X" n="0189c07"/><lb ed="R034" n="0618a18"/>好布施。以靑蓮華自嚴。作衆妓樂。今爲此神。常爲
<lb ed="X" n="0189c08"/><lb ed="R034" n="0618b01"/>諸天。奏諸妓樂。因名樂神。阿脩羅者。志強不隨善
<lb ed="X" n="0189c09"/><lb ed="R034" n="0618b02"/>友所作淨福。好逐幻僞之人。作諸邪福。依傍邪師。
<lb ed="X" n="0189c10"/><lb ed="R034" n="0618b03"/>甚好布施。又樂觀他鬪訟。故受此身。迦樓羅神者。
<lb ed="X" n="0189c11"/><lb ed="R034" n="0618b04"/>先世修大捨施。常有高心。以陵於物。故受此身。緊
<lb ed="X" n="0189c12"/><lb ed="R034" n="0618b05"/>那羅者。昔好勸人發菩提心。未正其志。逐諸邪師。
<lb ed="X" n="0189c13"/><lb ed="R034" n="0618b06"/>故受此身。摩睺羅神者。亦布施護法。性好瞋恚。故
<lb ed="X" n="0189c14"/><lb ed="R034" n="0618b07"/>受此身。又佛地論云。云何淨土超過三界所行之
<lb ed="X" n="0189c15"/><lb ed="R034" n="0618b08"/>處。而有天等。以爲眷屬。天等皆是三界攝故。淨識
<lb ed="X" n="0189c16"/><lb ed="R034" n="0618b09"/>如是攝受變現。爲嚴淨土。故不相違。或爲成熟所
<lb ed="X" n="0189c17"/><lb ed="R034" n="0618b10"/>化有情。示現如是變化種類。如爲調伏劫比拏王。
<lb ed="X" n="0189c18"/><lb ed="R034" n="0618b11"/>現化無量轉輪王衆眷屬圍繞。或諸菩薩。化作無
<lb ed="X" n="0189c19"/><lb ed="R034" n="0618b12"/>量天龍等身。住淨土中。以供養佛。或自化身。爲天
<lb ed="X" n="0189c20"/><lb ed="R034" n="0618b13"/>龍等。翼從如來。故無有過。梁攝論云。<note place="inline">第十五</note>於淨土
<lb ed="X" n="0189c21"/><lb ed="R034" n="0618b14"/>中。實無如此天龍等衆。欲令不空。故佛化作如此
<lb ed="X" n="0189c22"/><lb ed="R034" n="0618b15"/>雜類。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0189c23"/><lb ed="R034" n="0618b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0189c2301">廣大法味喜樂所持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0189c24"/><lb ed="R034" n="0618b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0189c2401">釋曰。此明第十<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189004" n="0189004"/>住持圓滿。親光釋云。謂於此中。大
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0190a" n="0190a"/>
<lb ed="X" n="0190a01"/><lb ed="R034" n="0618b18"/>乘法味喜樂所持食能令住。是任持義。<note place="inline">此上親光釋義</note><anchor xml:id="nkr_note_add_0190a0101" n="0190a0101"/><anchor xml:id="beg0190a0101" n="0190a0101"/>已<anchor xml:id="end0190a0101"/>
<lb ed="X" n="0190a02"/><lb ed="R034" n="0619a01"/>說淨土超過三界所行之處。云何有食。有無漏法。
<lb ed="X" n="0190a03"/><lb ed="R034" n="0619a02"/>不應名食。食能長養三有衆生。此斷有故。應不名
<lb ed="X" n="0190a04"/><lb ed="R034" n="0619a03"/>食。<note place="inline">此外人問。有其三意。一問超過三界云何有食。二無漏法不應名食三斷三有故應不名食</note>
<lb ed="X" n="0190a05"/><lb ed="R034" n="0619a04"/>是任持因。故亦名食。<note place="inline">論主略答。雖是無漏而任持故亦名爲食</note>如汝宗
<lb ed="X" n="0190a06"/><lb ed="R034" n="0619a05"/>中。生色界等。入無漏定。亦應名食。此反經部。汝宗
<lb ed="X" n="0190a07"/><lb ed="R034" n="0619a06"/>生色界等。入無漏定。雖是無漏。亦應名食。非過去
<lb ed="X" n="0190a08"/><lb ed="R034" n="0619a07"/>食應名爲食。過去無故。<note place="inline">此破薩婆多用過去食爲食此抑破小乘合許無漏
<lb ed="X" n="0190a09"/><lb ed="R034" n="0619a08"/>食。此亦應爾。是任持因故說爲食。此卽論主立自宗義</note>如有漏法。雖鄣無漏。
<lb ed="X" n="0190a10"/><lb ed="R034" n="0619a09"/>然持有漏。得名爲食。無漏亦爾。雖斷有漏。然持無
<lb ed="X" n="0190a11"/><lb ed="R034" n="0619a10"/>漏。云何非食。<note place="inline">論主成立食義</note>此淨土中。諸佛菩薩後得無
<lb ed="X" n="0190a12"/><lb ed="R034" n="0619a11"/>漏。能說能受大乘法味。生大歡樂。又正體智眞如
<lb ed="X" n="0190a13"/><lb ed="R034" n="0619a12"/>味生大喜樂。能任持身。令不斷壞。長養善法。故名
<lb ed="X" n="0190a14"/><lb ed="R034" n="0619a13"/>爲食。<note place="inline">此中大乘正義</note><name role="" type="person">世親</name>無性。更無別釋。又法華云。其
<lb ed="X" n="0190a15"/><lb ed="R034" n="0619a14"/>國衆生。常以二食。一者法喜食。二者禪悅食。卽彼
<lb ed="X" n="0190a16"/><lb ed="R034" n="0619a15"/>偈云。法喜禪悅食。更無餘食想。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0190a17"/><lb ed="R034" n="0619a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0190a1701">現作衆生一切義利。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0190a18"/><lb ed="R034" n="0619a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0190a1801">釋曰。此第十一事業圓滿。親光釋云。謂於此中。自
<lb ed="X" n="0190a19"/><lb ed="R034" n="0619a18"/>能現作一切有情一切義利。或令一切有情自作
<lb ed="X" n="0190a20"/><lb ed="R034" n="0619b01"/>一切義利。現益名義。當益名利。世間名義。出世名
<lb ed="X" n="0190a21"/><lb ed="R034" n="0619b02"/>利。離惡名義。攝善名利。福德名義。智慧名利。如是
<lb ed="X" n="0190a22"/><lb ed="R034" n="0619b03"/>等別。雖在寂定。由先所修加行願行。任運能作一
<lb ed="X" n="0190a23"/><lb ed="R034" n="0619b04"/>切有情一切義利。<name role="" type="person">世親</name>無性。更無異釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0190a24"/><lb ed="R034" n="0619b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0190a2401">蠲除一切煩惱纏垢。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0190b" n="0190b"/>
<lb ed="X" n="0190b01"/><lb ed="R034" n="0619b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0190b0101">釋曰。此第十二攝益圓滿。依佛地論。煩惱纏垢二
<lb ed="X" n="0190b02"/><lb ed="R034" n="0619b07"/>種差別。三復次釋。故彼論云。卽諸煩惱。名爲纏垢。
<lb ed="X" n="0190b03"/><lb ed="R034" n="0619b08"/><note place="inline">解云。煩惱纏垢差別異名。如瑜伽第八卷云。煩惱差別者。謂纏垢等數起現行。故名爲纏。自性染汙。故名
<lb ed="X" n="0190b04"/><lb ed="R034" n="0619b09"/>爲垢</note>又煩惱者。一百二十八根本煩惱。<note place="inline">欲界四諦各有十。色無色
<lb ed="X" n="0190b05"/><lb ed="R034" n="0619b10"/>界四諦除瞋各九。合有一百一十二。欲界修道有六使。謂貪瞋慢無明身見邊見。色無色界修道各五。除
<lb ed="X" n="0190b06"/><lb ed="R034" n="0619b11"/>瞋。合有一百二十八。如顯揚第一說</note>纏者。卽是無慚愧等。<note place="inline">等者。於八纏中。等取
<lb ed="X" n="0190b07"/><lb ed="R034" n="0619b12"/>惛沉掉擧惡作嫉妬慳恡。如瑜伽第八雜集第七</note>垢者。卽是諂誑憍等。<note place="inline">等者
<lb ed="X" n="0190b08"/><lb ed="R034" n="0619b13"/>於六垢中。等取害恨惱三</note>又所知障。或諸隨眠。名爲煩惱。卽彼
<lb ed="X" n="0190b09"/><lb ed="R034" n="0619b14"/>現起說名纏垢。本惑名纏。隨惑名垢。如是遠離煩
<lb ed="X" n="0190b10"/><lb ed="R034" n="0619b15"/>惱纏垢。名爲攝益。然此經文。三本不同。攝大乘論
<lb ed="X" n="0190b11"/><lb ed="R034" n="0619b16"/>所列經文。雖有灾橫。而無纏垢。故彼論云蠲除一
<lb ed="X" n="0190b12"/><lb ed="R034" n="0619b17"/>切煩惱灾橫。今依此經。雖有纏垢。而無灾橫。佛地
<lb ed="X" n="0190b13"/><lb ed="R034" n="0619b18"/>經文。具說煩惱灾橫纏垢。故彼經云。滅諸煩惱灾
<lb ed="X" n="0190b14"/><lb ed="R034" n="0620a01"/>橫纏垢。釋灾橫義。如佛地論及攝大乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0190b15"/><lb ed="R034" n="0620a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0190b1501">遠離衆魔。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0190b16"/><lb ed="R034" n="0620a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0190b1601">釋曰。顯第十三無畏圓滿。言衆魔者。如前所說。煩
<lb ed="X" n="0190b17"/><lb ed="R034" n="0620a04"/>惱蘊死及與天魔。如親光說。如是四種。皆能損害
<lb ed="X" n="0190b18"/><lb ed="R034" n="0620a05"/>諸善法故。說名爲魔。然離四魔。有差別者。依薩婆
<lb ed="X" n="0190b19"/><lb ed="R034" n="0620a06"/>多及大乘化相。菩提樹下。成佛道時。無間解脫。破
<lb ed="X" n="0190b20"/><lb ed="R034" n="0620a07"/>煩惱魔。入無餘依涅槃界時。能破蘊魔。留三月命。
<lb ed="X" n="0190b21"/><lb ed="R034" n="0620a08"/>能破死魔。入慈定時。能破天魔。若依大乘理實說
<lb ed="X" n="0190b22"/><lb ed="R034" n="0620a09"/>者。如佛地論。初地以上。離麤四魔。於佛果中。究竟
<lb ed="X" n="0190b23"/><lb ed="R034" n="0620a10"/>永離。隨義分別。十信<anchor xml:id="nkr_note_add_0190b2301" n="0190b2301"/><anchor xml:id="beg0190b2301" n="0190b2301"/>已<anchor xml:id="end0190b2301"/>上。於諸地中漸次遠離。如
<lb ed="X" n="0190b24"/><lb ed="R034" n="0620a11"/>理應思。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0190c" n="0190c"/>
<lb ed="X" n="0190c01"/><lb ed="R034" n="0620a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0190c0101">過諸莊嚴如來莊嚴之所依處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0190c02"/><lb ed="R034" n="0620a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0190c0201">釋曰。辨第十四住處圓滿。親光釋云。謂於此中。佛
<lb ed="X" n="0190c03"/><lb ed="R034" n="0620a14"/>所住處。勝過一切菩薩及餘莊嚴住處。唯是如來
<lb ed="X" n="0190c04"/><lb ed="R034" n="0620a15"/>妙飾莊嚴。爲所住處。由勝一切莊嚴住處。是故說
<lb ed="X" n="0190c05"/><lb ed="R034" n="0620a16"/>名住處圓滿。<name role="" type="person">世親</name>無性。更無異釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0190c06"/><lb ed="R034" n="0620a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0190c0601">大念慧行以爲遊路。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0190c07"/><lb ed="R034" n="0620a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0190c0701">釋曰。顯第十五路圓滿也。親光釋云。謂於此中。大
<lb ed="X" n="0190c08"/><lb ed="R034" n="0620b01"/>念大慧。及以大行。爲所行路。所遊履故名爲遊路。
<lb ed="X" n="0190c09"/><lb ed="R034" n="0620b02"/>是道異名。聞所成慧。名爲大念。聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0190c0901" n="0190c0901"/><anchor xml:id="beg0190c0901" n="0190c0901"/>已<anchor xml:id="end0190c0901"/>記<anchor xml:id="nkr_note_orig_0190001" n="0190001"/>恃無倒義
<lb ed="X" n="0190c10"/><lb ed="R034" n="0620b03"/>故。思所成慧。名爲大慧。依理審思得決定故。修所
<lb ed="X" n="0190c11"/><lb ed="R034" n="0620b04"/>成慧。名爲大行。由修習力趣眞理故。大者。念等緣
<lb ed="X" n="0190c12"/><lb ed="R034" n="0620b05"/>大乘法而生起故。是彼果故。彼所攝故。履三妙慧。
<lb ed="X" n="0190c13"/><lb ed="R034" n="0620b06"/>淨土往還。故名遊路。此說菩薩因三妙慧。得入淨
<lb ed="X" n="0190c14"/><lb ed="R034" n="0620b07"/>土。故名遊路。<note place="inline">八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0190c1401" n="0190c1401"/><anchor xml:id="beg0190c1401" n="0190c1401"/>已<anchor xml:id="end0190c1401"/>上常入定位。卽用何慧。名爲聞慧。准此大乘。設入定位。義說聞慧。
<lb ed="X" n="0190c15"/><lb ed="R034" n="0620b08"/>於理無失</note>若諸如來。大念卽是無分別智。由念安住眞
<lb ed="X" n="0190c16"/><lb ed="R034" n="0620b09"/>如理故。大慧卽是後所得智。分別諸法眞俗相。故
<lb ed="X" n="0190c17"/><lb ed="R034" n="0620b10"/>此二皆有造作淨土增上業用。故俱名行。由此二
<lb ed="X" n="0190c18"/><lb ed="R034" n="0620b11"/>智通生淨土。故名遊路。或大念行是自利行。內攝
<lb ed="X" n="0190c19"/><lb ed="R034" n="0620b12"/>記故。大慧行者是利他行。外分別故。如其次第。通
<lb ed="X" n="0190c20"/><lb ed="R034" n="0620b13"/>生如來二種淨土。故名遊路。<note place="inline">具如佛地論說</note>無性<name role="" type="person">世親</name>。更
<lb ed="X" n="0190c21"/><lb ed="R034" n="0620b14"/>無異釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0190c22"/><lb ed="R034" n="0620b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0190c2201">大止妙觀以爲所乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0190c23"/><lb ed="R034" n="0620b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0190c2301">釋曰。是第十六乘圓滿也。親光釋云。止謂三摩地。
<lb ed="X" n="0190c24"/><lb ed="R034" n="0620b17"/>觀謂般羅若。大義如前。此二等運。故名所乘。乘此
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0191a" n="0191a"/>
<lb ed="X" n="0191a01"/><lb ed="R034" n="0620b18"/>止觀。隨其所應行前道是應住。住中止觀。別名所
<lb ed="X" n="0191a02"/><lb ed="R034" n="0621a01"/>乘。<note place="inline">總別不顯思</note><name role="" type="person">世親</name>釋云。乘止及觀而遊趣故。無性
<lb ed="X" n="0191a03"/><lb ed="R034" n="0621a02"/>釋云。以乘止觀。遊三慧路。往所趣國。勝諸聲聞獨
<lb ed="X" n="0191a04"/><lb ed="R034" n="0621a03"/>覺菩薩所乘止觀。故名爲大。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0191a05"/><lb ed="R034" n="0621a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0191a0501">大空無相無願解脫爲所入門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0191a06"/><lb ed="R034" n="0621a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0191a0601">釋曰。是第十七門圓滿也。親光釋云。謂大宮殿。三
<lb ed="X" n="0191a07"/><lb ed="R034" n="0621a06"/>解脫門爲所入處。解脫卽是出離涅槃。卽大空等。
<lb ed="X" n="0191a08"/><lb ed="R034" n="0621a07"/>名解脫門。依從是門而入淨土。遍計所執生法無
<lb ed="X" n="0191a09"/><lb ed="R034" n="0621a08"/>我。說名爲空。緣此三摩地。名空解脫門。相謂十相。
<lb ed="X" n="0191a10"/><lb ed="R034" n="0621a09"/>一色。二聲。三香。四味。五觸。六男。七女。八生。九老。十
<lb ed="X" n="0191a11"/><lb ed="R034" n="0621a10"/>死。卽此涅槃。無此等相。故名無相。緣此三摩地。名
<lb ed="X" n="0191a12"/><lb ed="R034" n="0621a11"/>無相解脫門。願謂願求觀三界苦。無所願求。故名
<lb ed="X" n="0191a13"/><lb ed="R034" n="0621a12"/>無願。緣此三摩地。名無願解脫門。由此空等三解
<lb ed="X" n="0191a14"/><lb ed="R034" n="0621a13"/>脫門。得入淨土。故名爲門。大如前說。此淨土中。亦
<lb ed="X" n="0191a15"/><lb ed="R034" n="0621a14"/>應有事路乘門等。爲令有情欣樂實德。故就行說
<lb ed="X" n="0191a16"/><lb ed="R034" n="0621a15"/><note place="inline">如論說須釋此中應辨三解脫門章</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0191a17"/><lb ed="R034" n="0621a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0191a1701">無量功德衆所莊嚴大寶華王衆所建立大宮殿中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0191a18"/><lb ed="R034" n="0621a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0191a1801">釋曰。明第十八依持圓滿。佛地論云。謂如地等依
<lb ed="X" n="0191a19"/><lb ed="R034" n="0621a18"/>風輪等。或如世間宮殿依地。如是淨土。無量功德
<lb ed="X" n="0191a20"/><lb ed="R034" n="0621b01"/>衆所莊嚴大寶紅蓮華王衆所建立。下以三義。釋
<lb ed="X" n="0191a21"/><lb ed="R034" n="0621b02"/>大及王。一者。謂紅蓮華大寶所成。如是大寶無量
<lb ed="X" n="0191a22"/><lb ed="R034" n="0621b03"/>功德衆善所起。於衆寶中。勝故名大。<note place="inline">釋大</note>此寶紅蓮。
<lb ed="X" n="0191a23"/><lb ed="R034" n="0621b04"/>於諸華中最爲殊勝。故名華王。<note place="inline">釋王</note>二者。或此寶華。
<lb ed="X" n="0191a24"/><lb ed="R034" n="0621b05"/>望諸菩薩善根所起紅蓮華衆。勝故名大。<note place="inline">釋大</note>佛是
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0191b" n="0191b"/>
<lb ed="X" n="0191b01"/><lb ed="R034" n="0621b06"/>法王。是佛最勝善根所起。故名華王。<note place="inline">釋王</note>三者。又此
<lb ed="X" n="0191b02"/><lb ed="R034" n="0621b07"/>寶華。極難得故。名爲大寶。<note place="inline">釋大</note>華中最勝。故名華王。
<lb ed="X" n="0191b03"/><lb ed="R034" n="0621b08"/><note place="inline">釋王</note>此華非一。或華葉多。故名爲衆。<name role="" type="person">世親</name>釋云。次有
<lb ed="X" n="0191b04"/><lb ed="R034" n="0621b09"/>一句顯依持圓滿。如大地等依風輪住。此佛淨土。
<lb ed="X" n="0191b05"/><lb ed="R034" n="0621b10"/>何所依持。無量功德衆所莊嚴大紅蓮華之所建
<lb ed="X" n="0191b06"/><lb ed="R034" n="0621b11"/>立。無性釋云。此紅蓮華。於諸華中最爲殊勝。是故
<lb ed="X" n="0191b07"/><lb ed="R034" n="0621b12"/>說名大寶華王。或卽如來說名大王故。此紅蓮華。
<lb ed="X" n="0191b08"/><lb ed="R034" n="0621b13"/>是佛依處。從王爲名。所建立者。謂佛淨土。依此華
<lb ed="X" n="0191b09"/><lb ed="R034" n="0621b14"/>王。長時相續。無有間絕。此句顯示依持圓滿。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0191b10"/><lb ed="R034" n="0621b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0191b1001">是薄伽梵最淸淨覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0191b11"/><lb ed="R034" n="0621b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0191b1101">釋曰。上來<anchor xml:id="nkr_note_add_0191b1101" n="0191b1101"/><anchor xml:id="beg0191b1101" n="0191b1101"/>已<anchor xml:id="end0191b1101"/>釋住處莊嚴。自下第二釋總別德。如
<lb ed="X" n="0191b12"/><lb ed="R034" n="0621b17"/>何此中先處後德。親光釋云。爲顯世尊依淨佛土
<lb ed="X" n="0191b13"/><lb ed="R034" n="0621b18"/>具如是德說此經故。就釋德中。復分爲二。初釋總
<lb ed="X" n="0191b14"/><lb ed="R034" n="0622a01"/>德。二釋別德。說此二德。有何義耶。依佛地論。有其
<lb ed="X" n="0191b15"/><lb ed="R034" n="0622a02"/>二義。一顯諸佛異餘大師。故說世尊功德殊勝。二
<lb ed="X" n="0191b16"/><lb ed="R034" n="0622a03"/>爲其餘生淨信故。顯示如來功德圓滿。無性論云。
<lb ed="X" n="0191b17"/><lb ed="R034" n="0622a04"/>顯薄伽梵異諸聲聞獨覺菩薩覺最勝故。薄伽梵
<lb ed="X" n="0191b18"/><lb ed="R034" n="0622a05"/>者。顯有德人。最淸淨覺者。正明勝德。依佛地論。釋
<lb ed="X" n="0191b19"/><lb ed="R034" n="0622a06"/>有三義。一於一切有爲無爲所應覺境正開覺故。
<lb ed="X" n="0191b20"/><lb ed="R034" n="0622a07"/>二於一切所應覺境淨妙圓滿正開覺故。三於一
<lb ed="X" n="0191b21"/><lb ed="R034" n="0622a08"/>切如所有性盡所有性正開<anchor xml:id="nkr_note_orig_0191001" n="0191001"/>覺。解云。三釋有差別
<lb ed="X" n="0191b22"/><lb ed="R034" n="0622a09"/>者。一約法數以釋淨覺。有爲無爲攝法盡故。二約
<lb ed="X" n="0191b23"/><lb ed="R034" n="0622a10"/>二慧以釋淨覺。淨妙圓滿攝慧盡故。<note place="inline">淨妙者緣俗智。圓滿者緣
<lb ed="X" n="0191b24"/><lb ed="R034" n="0622a11"/>眞智</note>三就眞俗以釋淨覺以依二諦攝境盡故。下經
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0191c" n="0191c"/>
<lb ed="X" n="0191c01"/><lb ed="R034" n="0622a12"/>云盡諸有性。如五數蘊等。如所有性。七眞如等。此
<lb ed="X" n="0191c02"/><lb ed="R034" n="0622a13"/>盡所有性如所有性。如第三卷經記中說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0191c03"/><lb ed="R034" n="0622a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0191c0301">不二現行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0191c04"/><lb ed="R034" n="0622a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0191c0401">釋曰。自下第二釋諸別德。然釋此德有其二義。一
<lb ed="X" n="0191c05"/><lb ed="R034" n="0622a16"/>明種數多少。新舊同異。二依諸論正釋經文。文同
<lb ed="X" n="0191c06"/><lb ed="R034" n="0622a17"/>異者。眞諦三藏梁攝大乘論本。唯有二十句。闕經
<lb ed="X" n="0191c07"/><lb ed="R034" n="0622a18"/>一句窮未來際。無著但二十德名。釋論初云。由二
<lb ed="X" n="0191c08"/><lb ed="R034" n="0622b01"/>十道理成就如來智慧最淸淨故。乃至後云。第一
<lb ed="X" n="0191c09"/><lb ed="R034" n="0622b02"/>句爲本。餘二十一句爲能成就。<note place="inline">解云。舊本有二種失。一脫經一句窮
<lb ed="X" n="0191c10"/><lb ed="R034" n="0622b03"/>未來際。二或釋云釋云二十道理便違後說二十一句。由斯諸師謬釋非一。眞諦記云。別德唯有二十句。
<lb ed="X" n="0191c11"/><lb ed="R034" n="0622b04"/>通取結句合成二十一句。別德常<g ref="#CB17758">󴕞</g>二師亦同眞諦。嵩法師云。論中有二十句。而言一者。乘此一字或可
<lb ed="X" n="0191c12"/><lb ed="R034" n="0622b05"/>脫失一種功德。道默法師。總別合說。成二十一。如是等謬。不可具述</note>今依唐本。攝大
<lb ed="X" n="0191c13"/><lb ed="R034" n="0622b06"/>乘等具釋經中二十一德。故今唐本經論爲正。二
<lb ed="X" n="0191c14"/><lb ed="R034" n="0622b07"/>依諸論正釋經者。釋此別德。諸論不同。一攝大乘
<lb ed="X" n="0191c15"/><lb ed="R034" n="0622b08"/>論。先擧經中二十一德。後依道理立功德名。而不
<lb ed="X" n="0191c16"/><lb ed="R034" n="0622b09"/>解釋。故本論云。謂於所知一向無障轉功德。於有
<lb ed="X" n="0191c17"/><lb ed="R034" n="0622b10"/>無無二相。眞如最勝淸淨能入功德。無功用佛事
<lb ed="X" n="0191c18"/><lb ed="R034" n="0622b11"/>不休息住功德。於法身中所依意樂作業無差別
<lb ed="X" n="0191c19"/><lb ed="R034" n="0622b12"/>功德。修一切障對治降伏一切外道功德。生在世
<lb ed="X" n="0191c20"/><lb ed="R034" n="0622b13"/>間不爲世法所礙功德。安立正法功德。授記功德。
<lb ed="X" n="0191c21"/><lb ed="R034" n="0622b14"/>於一切世界現示受用變化身功德。斷疑功德。令
<lb ed="X" n="0191c22"/><lb ed="R034" n="0622b15"/>人種種行功德。當來法生妙智功德。如其勝解示
<lb ed="X" n="0191c23"/><lb ed="R034" n="0622b16"/>現功德。無量所依調伏有情加行功德。平等法身
<lb ed="X" n="0191c24"/><lb ed="R034" n="0622b17"/>波羅蜜多成滿功德。隨其勝解示現差別佛土功
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0192a" n="0192a"/>
<lb ed="X" n="0192a01"/><lb ed="R034" n="0622b18"/>德。三種佛身方處無分限功德。窮生死際常現利
<lb ed="X" n="0192a02"/><lb ed="R034" n="0623a01"/>益安樂一切有情功德。無盡功德等。二者<name role="" type="person">世親</name>略
<lb ed="X" n="0192a03"/><lb ed="R034" n="0623a02"/>釋經論二十一德。<note place="inline">帳一紙半</note>三者無性廣釋經論二十
<lb ed="X" n="0192a04"/><lb ed="R034" n="0623a03"/>一德。<note place="inline">三紙半</note>後明功德生起次第。<note place="inline">一紙半</note>四者親光
<lb ed="X" n="0192a05"/><lb ed="R034" n="0623a04"/>佛地論中。有二復次。初自立名。釋經諸句。<note place="inline">兩紙半</note>後
<lb ed="X" n="0192a06"/><lb ed="R034" n="0623a05"/>依無著所立德名。以釋經句。<note place="inline">有其四紙</note>今依諸論。正
<lb ed="X" n="0192a07"/><lb ed="R034" n="0623a06"/>釋經文。就釋文中自有兩說。一<name role="" type="person">世親</name>等一一別釋。
<lb ed="X" n="0192a08"/><lb ed="R034" n="0623a07"/>爲二十一。二者親光合釋後二。分爲二十。雖有兩
<lb ed="X" n="0192a09"/><lb ed="R034" n="0623a08"/>說。且依前說。此釋第一不二現行。<note place="inline">依無性論。總分爲二。初有四種。
<lb ed="X" n="0192a10"/><lb ed="R034" n="0623a09"/>明自利德。後十七種。顯利他德。自利德中復分爲四。一明智德。二顯斷德。三辨恩德四釋化用平等。配文
<lb ed="X" n="0192a11"/><lb ed="R034" n="0623a10"/>可知</note><name role="" type="person">世親</name>釋云。卽是於所知一向無障轉功德。非如
<lb ed="X" n="0192a12"/><lb ed="R034" n="0623a11"/>聲聞獨覺智亦有障亦無障故。<note place="inline">解云。且如天眼三千界。內無障。外卽
<lb ed="X" n="0192a13"/><lb ed="R034" n="0623a12"/>有障。餘皆准此</note>依無性論。有二復次。初同<name role="" type="person">世親</name>。後復次云。
<lb ed="X" n="0192a14"/><lb ed="R034" n="0623a13"/>或二處現行。此中無有。<note place="inline">二處自有兩說。一云前約得通者說。今二處約未得
<lb ed="X" n="0192a15"/><lb ed="R034" n="0623a14"/>通於內外處。皆有障行。佛無此故。不二現行。或可二處如佛地論。生死涅槃。以爲二處也</note>親光釋
<lb ed="X" n="0192a16"/><lb ed="R034" n="0623a15"/>云。顯示世尊一向無障殊勝功德。謂諸異生住著
<lb ed="X" n="0192a17"/><lb ed="R034" n="0623a16"/>生死。二乘聖者住著涅槃。如是二障。世尊無故。佛
<lb ed="X" n="0192a18"/><lb ed="R034" n="0623a17"/>地後釋。文同<name role="" type="person">世親</name>。如是諸釋。總有三說。一有障無
<lb ed="X" n="0192a19"/><lb ed="R034" n="0623a18"/>障爲二現行。二內外二處無智爲二現行。三樂著
<lb ed="X" n="0192a20"/><lb ed="R034" n="0623b01"/>生死涅槃爲二現行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0192a21"/><lb ed="R034" n="0623b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0192a2101">趣無相法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0192a22"/><lb ed="R034" n="0623b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0192a2201">釋曰。顯第二德。<name role="" type="person">世親</name>釋云。謂淸淨眞如。名無相法。
<lb ed="X" n="0192a23"/><lb ed="R034" n="0623b04"/>趣謂趣入。卽是於有無無二相眞如最勝淸淨能
<lb ed="X" n="0192a24"/><lb ed="R034" n="0623b05"/>入功德。謂此眞如。非是有相。諸法無性。以爲相故。
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0192b" n="0192b"/>
<lb ed="X" n="0192b01"/><lb ed="R034" n="0623b06"/>亦非無相。自相有故。於此無相眞如最勝淸淨能
<lb ed="X" n="0192b02"/><lb ed="R034" n="0623b07"/>入故。解云。眞如有其二義。一者最勝。二者淸淨。證
<lb ed="X" n="0192b03"/><lb ed="R034" n="0623b08"/>智能入最勝淸淨二種境義。亦令他入。是故說最
<lb ed="X" n="0192b04"/><lb ed="R034" n="0623b09"/>勝能入淸淨能入。無性兩釋。初同<name role="" type="person">世親</name>。後復次云。
<lb ed="X" n="0192b05"/><lb ed="R034" n="0623b10"/>無住涅槃名爲無相。不住生死涅槃相故。親光釋
<lb ed="X" n="0192b06"/><lb ed="R034" n="0623b11"/>云。顯示世尊調化方便殊勝功德。謂無相法。卽是
<lb ed="X" n="0192b07"/><lb ed="R034" n="0623b12"/>涅槃。佛善知了三乘有情隨彼堪能調化方便。如
<lb ed="X" n="0192b08"/><lb ed="R034" n="0623b13"/>實爲說。令彼趣證無相法故。親光後釋。亦同<name role="" type="person">世親</name>。
<lb ed="X" n="0192b09"/><lb ed="R034" n="0623b14"/>如是諸論。總有三釋。一者眞如名爲無相。遠離有
<lb ed="X" n="0192b10"/><lb ed="R034" n="0623b15"/>無二種相故。二無住涅槃。名爲無相。不住生死涅
<lb ed="X" n="0192b11"/><lb ed="R034" n="0623b16"/>槃相故。三者三乘涅槃。名爲無相。以無色等十種
<lb ed="X" n="0192b12"/><lb ed="R034" n="0623b17"/>相故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0192b13"/><lb ed="R034" n="0623b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0192b1301">住於佛住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0192b14"/><lb ed="R034" n="0624a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0192b1401">釋曰。顯第三德。<name role="" type="person">世親</name>釋云。謂住佛所住。無所住處。
<lb ed="X" n="0192b15"/><lb ed="R034" n="0624a02"/>卽是無功用佛事不休息住功德。謂此住中。常作
<lb ed="X" n="0192b16"/><lb ed="R034" n="0624a03"/>佛事。無有休息。解云。無所住處者。謂無住涅槃。無
<lb ed="X" n="0192b17"/><lb ed="R034" n="0624a04"/>功用者。謂不由功用作利有情事。故攝大乘第十
<lb ed="X" n="0192b18"/><lb ed="R034" n="0624a05"/>卷云。佛無住爲住者。生死涅槃無住爲住。此卽安
<lb ed="X" n="0192b19"/><lb ed="R034" n="0624a06"/>住無住涅槃。諸事無功用者。不由功用作一切事。
<lb ed="X" n="0192b20"/><lb ed="R034" n="0624a07"/>猶如世間末尼天樂。無性釋云。隨所應恒正安住
<lb ed="X" n="0192b21"/><lb ed="R034" n="0624a08"/>聖天梵住。故名佛住。非如聲聞要作功用。非如外
<lb ed="X" n="0192b22"/><lb ed="R034" n="0624a09"/>道有住非勝。天住卽是四種靜慮。梵住卽是悲等
<lb ed="X" n="0192b23"/><lb ed="R034" n="0624a10"/>無量。聖住卽是空無相等。又無性云。於空大悲善
<lb ed="X" n="0192b24"/><lb ed="R034" n="0624a11"/>安住故。名爲佛住。親光釋云。顯示世尊觀所調化
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0192c" n="0192c"/>
<lb ed="X" n="0192c01"/><lb ed="R034" n="0624a12"/>殊勝功德。謂住大悲。晝夜六時觀世間故。親光後
<lb ed="X" n="0192c02"/><lb ed="R034" n="0624a13"/>釋。同無性前釋。如是諸論。總有四釋。一住無住涅
<lb ed="X" n="0192c03"/><lb ed="R034" n="0624a14"/>槃。二住聖天梵住。三住空大悲。四住大悲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0192c04"/><lb ed="R034" n="0624a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0192c0401">逮得一切佛平等性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0192c05"/><lb ed="R034" n="0624a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0192c0501">釋曰。明第四德。<name role="" type="person">世親</name>釋云。卽是於法身中所依意
<lb ed="X" n="0192c06"/><lb ed="R034" n="0624a17"/>樂作業無差別功德。更無別釋。<note place="inline">梁攝論云。所依卽法身。意樂卽應身。
<lb ed="X" n="0192c07"/><lb ed="R034" n="0624a18"/>作業卽化身。如是三身。一切十方三世如來。平等無異。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0192c0701" n="0192c0701"/><anchor xml:id="beg0192c0701" n="0192c0701"/>已<anchor xml:id="end0192c0701"/>至得</note>無性釋云。所依
<lb ed="X" n="0192c08"/><lb ed="R034" n="0624b01"/>無差別者。一切皆依淸淨智故。意樂無差別者。一
<lb ed="X" n="0192c09"/><lb ed="R034" n="0624b02"/>切皆有利益安樂一切有情勝意樂故。作業無差
<lb ed="X" n="0192c10"/><lb ed="R034" n="0624b03"/>別者。一切皆作受用變化利他事故。非如聲聞等
<lb ed="X" n="0192c11"/><lb ed="R034" n="0624b04"/>唯有所依故。親光釋云。顯示世尊得一切佛相似
<lb ed="X" n="0192c12"/><lb ed="R034" n="0624b05"/>事業殊功德。謂證諸佛相似事業平等性故。解云。
<lb ed="X" n="0192c13"/><lb ed="R034" n="0624b06"/>諸佛能現受用變化利有情事。平等相似。親光後
<lb ed="X" n="0192c14"/><lb ed="R034" n="0624b07"/>釋。亦同無性。如是諸論。總有三釋。一者。諸佛三身
<lb ed="X" n="0192c15"/><lb ed="R034" n="0624b08"/>無別。二者。諸佛淨智大悲受用變化二身無別。三
<lb ed="X" n="0192c16"/><lb ed="R034" n="0624b09"/>者。諸佛示現受用變化相似事業無別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0192c17"/><lb ed="R034" n="0624b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0192c1701">到無障處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0192c18"/><lb ed="R034" n="0624b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0192c1801">釋曰。顯第五德。<name role="" type="person">世親</name>釋云。卽是修一切障對治功
<lb ed="X" n="0192c19"/><lb ed="R034" n="0624b12"/>德。謂一切時。常脩覺慧。對治一切障故。無性釋云。
<lb ed="X" n="0192c20"/><lb ed="R034" n="0624b13"/>謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0192c2001" n="0192c2001"/><anchor xml:id="beg0192c2001" n="0192c2001"/>己<anchor xml:id="end0192c2001"/>串習一切煩惱及所知障對治聖道。一切種
<lb ed="X" n="0192c21"/><lb ed="R034" n="0624b14"/>智定自在性。<note place="inline">此釋功德</note><anchor xml:id="nkr_note_add_0192c2101" n="0192c2101"/><anchor xml:id="beg0192c2101" n="0192c2101"/>已<anchor xml:id="end0192c2101"/>到永離一切習氣所依趣處。
<lb ed="X" n="0192c22"/><lb ed="R034" n="0624b15"/><note place="inline">此釋到無障處。所依趣處卽是涅槃</note>親光釋云。顯示世尊永斷所治
<lb ed="X" n="0192c23"/><lb ed="R034" n="0624b16"/>殊勝功德。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0192c2301" n="0192c2301"/><anchor xml:id="beg0192c2301" n="0192c2301"/>已<anchor xml:id="end0192c2301"/>證得解脫一切煩惱所知二障故。及
<lb ed="X" n="0192c24"/><lb ed="R034" n="0624b17"/>以永斷一切障。親光後釋。同無性論總釋。意云。如
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0193a" n="0193a"/>
<lb ed="X" n="0193a01"/><lb ed="R034" n="0624b18"/>上諸論。脩二障智。斷一切障。能到涅槃無障之處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193a02"/><lb ed="R034" n="0625a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0193a0201">不可轉法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193a03"/><lb ed="R034" n="0625a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0193a0301">釋曰。辨第六德。<name role="" type="person">世親</name>論云。卽是降伏外道功德。更
<lb ed="X" n="0193a04"/><lb ed="R034" n="0625a03"/>無別釋。<note place="inline">非諸外道所能退轉</note>無性釋云。謂敎證二法。皆不爲
<lb ed="X" n="0193a05"/><lb ed="R034" n="0625a04"/>他所能動轉。無有餘法勝過此故。<note place="inline">敎證二法非外道轉</note>又無
<lb ed="X" n="0193a06"/><lb ed="R034" n="0625a05"/>性云。謂諸魔等。不能退轉。親光釋云。顯示世尊降
<lb ed="X" n="0193a07"/><lb ed="R034" n="0625a06"/>伏外道殊勝功德。謂佛正法。一切外道不能退轉。
<lb ed="X" n="0193a08"/><lb ed="R034" n="0625a07"/>降伏彼<anchor xml:id="nkr_note_add_0193a0801" n="0193a0801"/><anchor xml:id="beg0193a0801" n="0193a0801"/>已<anchor xml:id="end0193a0801"/>。顯正道故。親光後釋。同無性前解。如是
<lb ed="X" n="0193a09"/><lb ed="R034" n="0625a08"/>諸論。總有二釋。一者外道不能退轉。二者魔等不
<lb ed="X" n="0193a10"/><lb ed="R034" n="0625a09"/>能退轉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193a11"/><lb ed="R034" n="0625a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0193a1101">所行無礙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193a12"/><lb ed="R034" n="0625a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0193a1201">釋曰。顯第七德。<name role="" type="person">世親</name>釋云。卽是生在世間不爲世
<lb ed="X" n="0193a13"/><lb ed="R034" n="0625a12"/>法所礙功德。謂雖在世間行於世間所行之處。不
<lb ed="X" n="0193a14"/><lb ed="R034" n="0625a13"/>爲利等世間八法所染汙故。<note place="inline">言八法者。謂利衰毀譽稱譏苦樂。廣如無
<lb ed="X" n="0193a15"/><lb ed="R034" n="0625a14"/>性前釋。亦同<name role="" type="person">世親</name></note>又無性云。於諸所化有情利益安樂事
<lb ed="X" n="0193a16"/><lb ed="R034" n="0625a15"/>中。無有高下能爲拘礙。名所行無礙。親光釋云。顯
<lb ed="X" n="0193a17"/><lb ed="R034" n="0625a16"/>示世尊降伏魔怨殊勝功德。謂所行者。卽色等境
<lb ed="X" n="0193a18"/><lb ed="R034" n="0625a17"/>此所行境。擾亂心故。障礙善故。說名魔怨。諸佛世
<lb ed="X" n="0193a19"/><lb ed="R034" n="0625a18"/>尊。心善安定。極悅意境亦不能亂。所有功德。極善
<lb ed="X" n="0193a20"/><lb ed="R034" n="0625b01"/>成滿。一切惡境不能爲礙。以能摧伏一切境界。一
<lb ed="X" n="0193a21"/><lb ed="R034" n="0625b02"/>切所行不能拘礙。是故說名所行無礙。親光後釋。
<lb ed="X" n="0193a22"/><lb ed="R034" n="0625b03"/>同<name role="" type="person">世親</name>說。如上諸論。總有三釋。一者八風。二者高
<lb ed="X" n="0193a23"/><lb ed="R034" n="0625b04"/>下。三者魔境。皆不能礙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193a24"/><lb ed="R034" n="0625b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0193a2401">其所安立不可思議。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0193b" n="0193b"/>
<lb ed="X" n="0193b01"/><lb ed="R034" n="0625b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0193b0101">釋曰。明第八德。<name role="" type="person">世親</name>釋云。卽是安立正法功德。由
<lb ed="X" n="0193b02"/><lb ed="R034" n="0625b07"/>契經等正法無量不可思議。非凡夫所能知。如來
<lb ed="X" n="0193b03"/><lb ed="R034" n="0625b08"/>安立不可思議。非諸愚夫所能解故。<note place="inline">解云。敎法對佛名所安立。
<lb ed="X" n="0193b04"/><lb ed="R034" n="0625b09"/>愚所解非名不可思議。梁攝論云。十二部敎此法竟乃至嬰兒等亦能通達</note>無性釋云。
<lb ed="X" n="0193b05"/><lb ed="R034" n="0625b10"/>謂契經等。十二分敎。名所安立。安立彼彼自相共
<lb ed="X" n="0193b06"/><lb ed="R034" n="0625b11"/>相故。如是安立。非諸愚夫覺所行故。出世間故。不
<lb ed="X" n="0193b07"/><lb ed="R034" n="0625b12"/>可思議。<note place="inline">解云。十二分敎。對佛。名所安立。卽此敎法安立自相共相故。名爲安立</note>親光
<lb ed="X" n="0193b08"/><lb ed="R034" n="0625b13"/>兩釋。初同<name role="" type="person">世親</name>。第二復次。大同無性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193b09"/><lb ed="R034" n="0625b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0193b0901">遊於三世平等法性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193b10"/><lb ed="R034" n="0625b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0193b1001">釋曰。辨第九德。<name role="" type="person">世親</name>論云。卽是授記功德。無性釋
<lb ed="X" n="0193b11"/><lb ed="R034" n="0625b16"/>云。謂於三世平等法性能遍遊涉。以於三世平等
<lb ed="X" n="0193b12"/><lb ed="R034" n="0625b17"/>性中。能隨解了。過去未來曾當轉事。皆如現在。而
<lb ed="X" n="0193b13"/><lb ed="R034" n="0625b18"/>授記故。解云。無性自有兩釋。此則初釋。謂能了知
<lb ed="X" n="0193b14"/><lb ed="R034" n="0626a01"/>三世諸法平等眞如故。證知過未。猶如現在。或卽
<lb ed="X" n="0193b15"/><lb ed="R034" n="0626a02"/>三世。名爲法性。證無差別。故名平等。無性後釋。三
<lb ed="X" n="0193b16"/><lb ed="R034" n="0626a03"/>世諸佛利有情事皆相似故。親光釋云。顯示世尊
<lb ed="X" n="0193b17"/><lb ed="R034" n="0626a04"/>記別三世殊勝功德。謂記三世皆無礙故。後復次
<lb ed="X" n="0193b18"/><lb ed="R034" n="0626a05"/>云。謂於三世流轉句義。皆如現在。分別無倒。故名
<lb ed="X" n="0193b19"/><lb ed="R034" n="0626a06"/>平等。如是諸論。總有二釋。一云三世卽所記境。二
<lb ed="X" n="0193b20"/><lb ed="R034" n="0626a07"/>云三世謂三世佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193b21"/><lb ed="R034" n="0626a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0193b2101">其身流布一切世界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193b22"/><lb ed="R034" n="0626a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0193b2201">釋曰。明第十德。<name role="" type="person">世親</name>釋云。卽是於一切世界示現
<lb ed="X" n="0193b23"/><lb ed="R034" n="0626a10"/>受用變化身功德。無性意同。親光釋云。顯示世尊
<lb ed="X" n="0193b24"/><lb ed="R034" n="0626a11"/>現從覩史天宮來下殊勝功德。謂現化身。普於一
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0193c" n="0193c"/>
<lb ed="X" n="0193c01"/><lb ed="R034" n="0626a12"/>切世界洲渚。同時流下。入母胎故。親光後釋。意同
<lb ed="X" n="0193c02"/><lb ed="R034" n="0626a13"/><name role="" type="person">世親</name>。如是諸論。總有兩釋。一約二身。二謂化相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193c03"/><lb ed="R034" n="0626a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0193c0301">於一切法智無疑滯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193c04"/><lb ed="R034" n="0626a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0193c0401">釋曰。顯第十一德。<name role="" type="person">世親</name>釋云。卽是斷疑功德。無性
<lb ed="X" n="0193c05"/><lb ed="R034" n="0626a16"/>釋云。於一切境。善決定故。非於諸法自不決他疑
<lb ed="X" n="0193c06"/><lb ed="R034" n="0626a17"/>非離決定能斷疑故。親光釋云。顯示世尊斷一切
<lb ed="X" n="0193c07"/><lb ed="R034" n="0626a18"/>疑殊勝功德。謂於諸法。以得能除一切疑惑決定
<lb ed="X" n="0193c08"/><lb ed="R034" n="0626b01"/>智故。佛地後釋。亦同無性。如是諸釋。皆同斷疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193c09"/><lb ed="R034" n="0626b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0193c0901">於一切行成就大覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193c10"/><lb ed="R034" n="0626b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0193c1001">釋曰。第十二德。<name role="" type="person">世親</name>釋云。卽是令入種種行功德。
<lb ed="X" n="0193c11"/><lb ed="R034" n="0626b04"/>無性亦同。親光釋云。顯示世尊於一切乘所化有
<lb ed="X" n="0193c12"/><lb ed="R034" n="0626b05"/>情能隨所應示現自身殊勝功德。謂遍了知一切
<lb ed="X" n="0193c13"/><lb ed="R034" n="0626b06"/>有情性行差別。如其所應。現自身故。親光後釋。意
<lb ed="X" n="0193c14"/><lb ed="R034" n="0626b07"/>同<name role="" type="person">世親</name>。如上諸釋。皆同入行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193c15"/><lb ed="R034" n="0626b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0193c1501">於諸法智無有疑惑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193c16"/><lb ed="R034" n="0626b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0193c1601">釋曰。第十三德。<name role="" type="person">世親</name>釋云。卽是當來法生妙智功
<lb ed="X" n="0193c17"/><lb ed="R034" n="0626b10"/>德。謂知當來如是法生如來妙智。無性釋云。謂聖
<lb ed="X" n="0193c18"/><lb ed="R034" n="0626b11"/>聲聞言此全無少分善根而棄捨者。佛薄伽梵。如
<lb ed="X" n="0193c19"/><lb ed="R034" n="0626b12"/>彼後時善法當生。現證知彼餘生微少善根種子
<lb ed="X" n="0193c20"/><lb ed="R034" n="0626b13"/>所隨逐故。解云。如經中說。<note place="inline">勘是何經</note>佛於一時。在祇洹
<lb ed="X" n="0193c21"/><lb ed="R034" n="0626b14"/>林。有一乞人。至此丘所。請求入道。諸聲聞等。以宿
<lb ed="X" n="0193c22"/><lb ed="R034" n="0626b15"/>住智。觀八萬劫來。未有一念趣向善根。故皆不度。
<lb ed="X" n="0193c23"/><lb ed="R034" n="0626b16"/>佛後責問不度所由。諸比丘等。具報所爲。於後世
<lb ed="X" n="0193c24"/><lb ed="R034" n="0626b17"/>尊爲說法要。得證初果。諸比丘等。請問所由。佛爲
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0194a" n="0194a"/>
<lb ed="X" n="0194a01"/><lb ed="R034" n="0626b18"/>說云。此人先世定光佛時。作取柴人。至城門首。見
<lb ed="X" n="0194a02"/><lb ed="R034" n="0627a01"/>諸人等掃餝治道以待世尊。此取柴人。問諸人云。
<lb ed="X" n="0194a03"/><lb ed="R034" n="0627a02"/>治道何爲。諸人答言。定光如來。今日入城。故修道
<lb ed="X" n="0194a04"/><lb ed="R034" n="0627a03"/>路。此取柴人。聞佛名<anchor xml:id="nkr_note_add_0194a0401" n="0194a0401"/><anchor xml:id="beg0194a0401" n="0194a0401"/>已<anchor xml:id="end0194a0401"/>。身毛皆豎。悲泣雨淚。不能
<lb ed="X" n="0194a05"/><lb ed="R034" n="0627a04"/>自勝。欲待世尊。衣食所累。遂往入山。路逢一虎。
<lb ed="X" n="0194a06"/><lb ed="R034" n="0627a05"/>摟。而食之。未入口時。忘本佛名。但云城門首人。遂
<lb ed="X" n="0194a07"/><lb ed="R034" n="0627a06"/>爲虎食。此人唯有此一念念佛。善根。從定光佛是
<lb ed="X" n="0194a08"/><lb ed="R034" n="0627a07"/>第二僧祇時起此念佛。後經第三僧祇及九十餘
<lb ed="X" n="0194a09"/><lb ed="R034" n="0627a08"/>劫。此一念善根方熟。故佛依此善種。爲其說法。得
<lb ed="X" n="0194a10"/><lb ed="R034" n="0627a09"/>證初果。如此細種。二乘不知。佛能達也。親光釋云。
<lb ed="X" n="0194a11"/><lb ed="R034" n="0627a10"/>顯示世尊妙善了達一切法智能隨所應<anchor xml:id="nkr_note_orig_0194001" n="0194001"/>怛正敎
<lb ed="X" n="0194a12"/><lb ed="R034" n="0627a11"/>誨殊勝功德。謂於諸法懷疑惑者。無有堪能隨應
<lb ed="X" n="0194a13"/><lb ed="R034" n="0627a12"/>敎誨。唯佛世尊。證見諸法。智善決定。能隨所應。無
<lb ed="X" n="0194a14"/><lb ed="R034" n="0627a13"/>倒敎誨。無休廢故。親光後釋。意同無性。如上諸論。
<lb ed="X" n="0194a15"/><lb ed="R034" n="0627a14"/>總有兩釋。一於當來。二通諸法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194a16"/><lb ed="R034" n="0627a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0194a1601">凡所現身不可分別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194a17"/><lb ed="R034" n="0627a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0194a1701">釋曰。第十四德。<name role="" type="person">世親</name>論云。卽是如其勝解示現功
<lb ed="X" n="0194a18"/><lb ed="R034" n="0627a17"/>德。無性釋云。謂隨有情種種勝解。現金色等。雖現
<lb ed="X" n="0194a19"/><lb ed="R034" n="0627a18"/>此身。而無分別。如末尼珠及簫笛等。<note place="inline">雖無分別而能現身。名不
<lb ed="X" n="0194a20"/><lb ed="R034" n="0627b01"/>可分別。或可所現之身。由無分別起故。餘人不可分別</note>無性復云。卽於所化
<lb ed="X" n="0194a21"/><lb ed="R034" n="0627b02"/>有情邪正及俱行中。所應現相。不可分別。<note place="inline">於有情中現邪
<lb ed="X" n="0194a22"/><lb ed="R034" n="0627b03"/>正等行不可分別。是邪正等行名不可分別也</note>親光釋云。顯示世尊能正
<lb ed="X" n="0194a23"/><lb ed="R034" n="0627b04"/>攝受無染自身殊勝功德。謂諸佛身。非是虗妄分
<lb ed="X" n="0194a24"/><lb ed="R034" n="0627b05"/>別所起。無煩惱業生雜染故。如來身非是雜染分
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0194b" n="0194b"/>
<lb ed="X" n="0194b01"/><lb ed="R034" n="0627b06"/>別起故。不可分別。<note place="inline">凡所現身不由虗妄分別起故名不可分別。或可所現身非虗
<lb ed="X" n="0194b02"/><lb ed="R034" n="0627b07"/>分別起故。餘人不可分別也</note>親光後釋。大同無性。故彼論云。謂
<lb ed="X" n="0194b03"/><lb ed="R034" n="0627b08"/>佛世尊。雖無分別。如末尼珠。由諸如來增上力故。
<lb ed="X" n="0194b04"/><lb ed="R034" n="0627b09"/>亦由自身勝解力故。見如來身如金色。然諸如來。
<lb ed="X" n="0194b05"/><lb ed="R034" n="0627b10"/>無有分別。無異分別。具說如彼。<note place="inline">無有分別者。無自性分別。無者無自
<lb ed="X" n="0194b06"/><lb ed="R034" n="0627b11"/>性異分別者無差別分別</note>又親光云。或同彼類。不可分別。<note place="inline">解。云此同無性
<lb ed="X" n="0194b07"/><lb ed="R034" n="0627b12"/>現邪等行。不可知故。不可分別。或可現六道身。不可分別。與其六道。有差別相。名不可分別</note>依
<lb ed="X" n="0194b08"/><lb ed="R034" n="0627b13"/>梁論云。示現化身數量相貌時節處所。並不可分
<lb ed="X" n="0194b09"/><lb ed="R034" n="0627b14"/>別。如上諸說。總有四釋。一云。凡所現身。不由分別
<lb ed="X" n="0194b10"/><lb ed="R034" n="0627b15"/>任運起故。名不可分別。一云。於有情中。現邪等行
<lb ed="X" n="0194b11"/><lb ed="R034" n="0627b16"/>不可知故。名不可分別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194b12"/><lb ed="R034" n="0627b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0194b1201">一切菩薩正所求智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194b13"/><lb ed="R034" n="0627b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0194b1301">釋曰。第十五德。<name role="" type="person">世親</name>云。卽是無量所依調伏有情
<lb ed="X" n="0194b14"/><lb ed="R034" n="0628a01"/>加行功德。謂無量菩薩所依。能作調伏諸有情事。
<lb ed="X" n="0194b15"/><lb ed="R034" n="0628a02"/>此非諸佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0194b1501" n="0194b1501"/><anchor xml:id="beg0194b1501" n="0194b1501"/>已<anchor xml:id="end0194b1501"/>得自他平等更求此智。唯有諸佛。<anchor xml:id="nkr_note_add_0194b1502" n="0194b1502"/><anchor xml:id="beg0194b1502" n="0194b1502"/>已<anchor xml:id="end0194b1502"/>
<lb ed="X" n="0194b16"/><lb ed="R034" n="0628a03"/>作如是勝調伏事。<note place="inline">總釋意云。佛調伏智。卽是無量菩薩所依。由菩薩加行漸次證
<lb ed="X" n="0194b17"/><lb ed="R034" n="0628a04"/>得。非佛所求。以佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0194b1701" n="0194b1701"/><anchor xml:id="beg0194b1701" n="0194b1701"/>已<anchor xml:id="end0194b1701"/>證最勝調伏故。餘釋差別。如後所引</note>無性釋云。謂由無量
<lb ed="X" n="0194b18"/><lb ed="R034" n="0628a05"/>菩薩所依。爲欲調伏諸有情故。發起加行。佛增上
<lb ed="X" n="0194b19"/><lb ed="R034" n="0628a06"/>力。聞法爲先。獲得妙智。異類菩薩。攝受付屬。展轉
<lb ed="X" n="0194b20"/><lb ed="R034" n="0628a07"/>相續。無間而轉。由此證得一切菩薩等所求智。<note place="inline">此於
<lb ed="X" n="0194b21"/><lb ed="R034" n="0628a08"/>釋中。先釋功德。後釋經句。無量菩薩所依者。釋上無量所依。無量所依卽佛智也。有說。卽是菩薩無分別
<lb ed="X" n="0194b22"/><lb ed="R034" n="0628a09"/>智。爲欲調伏諸有情執取心故。發起加行智求佛智也。或可求菩薩智。雖有二釋。求佛智爲勝。下釋經句。
<lb ed="X" n="0194b23"/><lb ed="R034" n="0628a10"/>佛增上力。有菩薩聞法爲先。獲得初地無分別妙智。或可獲得佛一切妙智。譬如一燈傳燃千燈。地前異
<lb ed="X" n="0194b24"/><lb ed="R034" n="0628a11"/>類菩薩。及不定性聲聞獨覺。佛自攝受。佛涅槃時付屬餘佛。及大菩薩。一切善人。展轉令聞思修智。由此
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0194c" n="0194c"/>
<lb ed="X" n="0194c01"/><lb ed="R034" n="0628a12"/>證得。一切菩薩等。皆所求佛果智也。<name role="" type="person">世親</name>波若論。善護念者。依根熟菩薩說。善付屬者。依根未熟菩薩說</note>
<lb ed="X" n="0194c02"/><lb ed="R034" n="0628a13"/>無性復云。列攝任持不定種性聲聞菩薩。故讚大
<lb ed="X" n="0194c03"/><lb ed="R034" n="0628a14"/>乘。爲顯此事故。次說言一切菩薩等所求智。<note place="inline">解云。爲列
<lb ed="X" n="0194c04"/><lb ed="R034" n="0628a15"/>不定聲聞等。令進趣故。任持不定菩薩。令不退故。說大乘智。故法華云。十方佛土中。唯有一乘法。無二亦
<lb ed="X" n="0194c05"/><lb ed="R034" n="0628a16"/>無三。除佛方便說</note>親光釋云。顯示世尊成就佛種不斷方
<lb ed="X" n="0194c06"/><lb ed="R034" n="0628a17"/>便殊勝功德。謂諸菩薩。爲令佛種無斷絕故。勤修
<lb ed="X" n="0194c07"/><lb ed="R034" n="0628a18"/>加行。非聲聞等。是故佛智。唯諸菩薩正所應求。<note place="inline">准此
<lb ed="X" n="0194c08"/><lb ed="R034" n="0628b01"/>佛智以爲所求。非菩薩智爲所求也</note>親光後釋。亦同無性。如上諸說。
<lb ed="X" n="0194c09"/><lb ed="R034" n="0628b02"/>總有兩釋。一者利他德。二者佛種不斷。卽自利德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194c10"/><lb ed="R034" n="0628b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0194c1001">得佛無二住勝彼岸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194c11"/><lb ed="R034" n="0628b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0194c1101">釋曰。第十六德。<name role="" type="person">世親</name>釋云。卽是平等法身波羅蜜
<lb ed="X" n="0194c12"/><lb ed="R034" n="0628b05"/>多成滿功德。謂無二法身。名平等法身。卽於如是
<lb ed="X" n="0194c13"/><lb ed="R034" n="0628b06"/>無二法身。得善淸淨波羅蜜多。<note place="inline">解云。准梁論。用圓滿法身及四德波
<lb ed="X" n="0194c14"/><lb ed="R034" n="0628b07"/>羅蜜。爲功德體。故梁論云。如來法身名住四德。究竟名波羅蜜。具說如彼</note>無性釋云。謂
<lb ed="X" n="0194c15"/><lb ed="R034" n="0628b08"/>無二故名爲平等。依平等法身波羅蜜多果位成
<lb ed="X" n="0194c16"/><lb ed="R034" n="0628b09"/>滿故。<note place="inline">解云。諸佛法身無二。故名平等</note>無性復云。果位六度無增減
<lb ed="X" n="0194c17"/><lb ed="R034" n="0628b10"/>故。名爲平等。具說如彼。親光釋云。顯示世尊自性
<lb ed="X" n="0194c18"/><lb ed="R034" n="0628b11"/>身分殊勝功德。謂佛法身無差別相名<anchor xml:id="nkr_note_orig_0194002" n="0194002"/>二。佛無二
<lb ed="X" n="0194c19"/><lb ed="R034" n="0628b12"/>住。卽是法身眞如爲體。無差別相。於一切二相分
<lb ed="X" n="0194c20"/><lb ed="R034" n="0628b13"/>別皆不現行。緣勝定常住其中。故名爲住。卽無二
<lb ed="X" n="0194c21"/><lb ed="R034" n="0628b14"/>住。名勝彼岸。佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0194c2101" n="0194c2101"/><anchor xml:id="beg0194c2101" n="0194c2101"/>已<anchor xml:id="end0194c2101"/>窮到。說名爲得。<note place="inline">解云。判此親光三說不同。一云
<lb ed="X" n="0194c22"/><lb ed="R034" n="0628b15"/>擧能住定。顯所住境平等法身。一云雖擧所住。意取住定。一云通取所住能住以立德名</note>又親光
<lb ed="X" n="0194c23"/><lb ed="R034" n="0628b16"/>云。謂於佛地無二法身一切施等波羅蜜多。平等
<lb ed="X" n="0194c24"/><lb ed="R034" n="0628b17"/>圓滿。<note place="inline">解云。法身一故名爲無二。六度皆滿。故名平等</note>如上諸論。總有兩釋。
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0195a" n="0195a"/>
<lb ed="X" n="0195a01"/><lb ed="R034" n="0628b18"/>一云法身一故名爲無二。一云於法身中無種種
<lb ed="X" n="0195a02"/><lb ed="R034" n="0629a01"/>二故。名爲無二。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0195a03"/><lb ed="R034" n="0629a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0195a0301">不相間雜如來解脫妙智究竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0195a04"/><lb ed="R034" n="0629a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0195a0401">第十七德。<name role="" type="person">世親</name>釋云。謂於無雜如來智中。勝解究
<lb ed="X" n="0195a05"/><lb ed="R034" n="0629a04"/>竟。此中勝解。名爲解脫。卽是隨其勝解示現差別
<lb ed="X" n="0195a06"/><lb ed="R034" n="0629a05"/>佛土功德。<note place="inline">解云。<name role="" type="person">世親</name>論意。依無性釋而可了知。言不相間雜者。如來勝解所現佛土。不相
<lb ed="X" n="0195a07"/><lb ed="R034" n="0629a06"/>間雜。言如來解脫者。卽是如來現土勝解。於所現中。無不了知。故名妙智究竟</note>無性釋云。
<lb ed="X" n="0195a08"/><lb ed="R034" n="0629a07"/>謂觀衆生勝解差別。現金銀等種種佛土。不相間
<lb ed="X" n="0195a09"/><lb ed="R034" n="0629a08"/>雜。世尊勝解現在前時。隨衆所樂。悉皆顯現。無不
<lb ed="X" n="0195a10"/><lb ed="R034" n="0629a09"/>了知。無性復云。聞一切佛得平等言。卽謂一切應
<lb ed="X" n="0195a11"/><lb ed="R034" n="0629a10"/>同一性。爲遮此疑。故次說言。如來解脫妙智究竟。
<lb ed="X" n="0195a12"/><lb ed="R034" n="0629a11"/>親光釋云。顯示世尊受用身分殊勝功德。<note place="inline">立功德名</note>謂
<lb ed="X" n="0195a13"/><lb ed="R034" n="0629a12"/>受用身。不相間雜。一切如來受用身體。各各別故。
<lb ed="X" n="0195a14"/><lb ed="R034" n="0629a13"/><note place="inline">釋自受用身不相間雜</note>如來妙智。能令一切衆生解脫。故名
<lb ed="X" n="0195a15"/><lb ed="R034" n="0629a14"/>如來解脫妙智。佛於此智。<anchor xml:id="nkr_note_add_0195a1501" n="0195a1501"/><anchor xml:id="beg0195a1501" n="0195a1501"/>已<anchor xml:id="end0195a1501"/>得究竟。如是卽說如
<lb ed="X" n="0195a16"/><lb ed="R034" n="0629a15"/>來妙智不相間雜。<note place="inline">此釋妙智不相間雜</note>於淨佛土。現受用身。
<lb ed="X" n="0195a17"/><lb ed="R034" n="0629a16"/>亦不相雜。<note place="inline">此釋他受用身不相間雜</note>大集會中。現種種身。與諸
<lb ed="X" n="0195a18"/><lb ed="R034" n="0629a17"/>菩薩受用法樂。亦不相雜。<note place="inline">釋受用法樂不相間雜</note>如來於此
<lb ed="X" n="0195a19"/><lb ed="R034" n="0629a18"/>智所現身。亦到究竟。<note place="inline">重釋究竟</note>親光後解。同無性初釋
<lb ed="X" n="0195a20"/><lb ed="R034" n="0629b01"/><note place="inline">上來五釋文顯可知</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0195a21"/><lb ed="R034" n="0629b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0195a2101">證無中邊佛地平等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0195a22"/><lb ed="R034" n="0629b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0195a2201">釋曰。第十八德。<name role="" type="person">世親</name>釋云。卽是三種佛身方處無
<lb ed="X" n="0195a23"/><lb ed="R034" n="0629b04"/>分限功德。謂佛法身。不可分限爾所方處。受用變
<lb ed="X" n="0195a24"/><lb ed="R034" n="0629b05"/>化。亦不可說爾所世界。<note place="inline">文顯可知</note>梁論釋云。如來三種
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0195b" n="0195b"/>
<lb ed="X" n="0195b01"/><lb ed="R034" n="0629b06"/>身中。法身約處所不可度量。應化兩身互爾。不可
<lb ed="X" n="0195b02"/><lb ed="R034" n="0629b07"/>言但此世界有彼世界無。無有一法出法身外。無
<lb ed="X" n="0195b03"/><lb ed="R034" n="0629b08"/>有衆生界出應化兩身外。無性兩釋。初次中復有
<lb ed="X" n="0195b04"/><lb ed="R034" n="0629b09"/>四種。意同<name role="" type="person">世親</name>。故彼論云。如世界無中無邊。佛地
<lb ed="X" n="0195b05"/><lb ed="R034" n="0629b10"/>亦爾。功德方處無有分限。或復世界方處無邊。諸
<lb ed="X" n="0195b06"/><lb ed="R034" n="0629b11"/>佛三身。卽於其中稱世界量。平等遍滿。以法身等。
<lb ed="X" n="0195b07"/><lb ed="R034" n="0629b12"/>卽住如是諸世界中。非餘處故。或法身等。於佛地
<lb ed="X" n="0195b08"/><lb ed="R034" n="0629b13"/>中。平等遍滿。無中無邊。無有分限。此法身等。遍一
<lb ed="X" n="0195b09"/><lb ed="R034" n="0629b14"/>切處。爲諸衆生。現化饒益。然非自性無中無邊。<note place="inline">解云
<lb ed="X" n="0195b10"/><lb ed="R034" n="0629b15"/>無中無邊。有其四種。一約喩法釋無中邊。二或復世界下。約所依能依釋無中邊。三或法身等下。唯約佛
<lb ed="X" n="0195b11"/><lb ed="R034" n="0629b16"/>地釋無中邊。無有分限。四此法身等下。明爲衆生故現身無分限。然非自性無中邊身也</note>無性復
<lb ed="X" n="0195b12"/><lb ed="R034" n="0629b17"/>云。非一非異。其相云何。爲答此問。故次說言。證無
<lb ed="X" n="0195b13"/><lb ed="R034" n="0629b18"/>中邊佛地平等。不相間雜。故云非一。乘前得佛無
<lb ed="X" n="0195b14"/><lb ed="R034" n="0630a01"/>二。故云非異。如是非一異相。云何<anchor xml:id="nkr_note_orig_0195001" n="0195001"/>應<note place="inline">解云。於此德中。先問後答。
<lb ed="X" n="0195b15"/><lb ed="R034" n="0630a02"/>乘前知爲答此問故。次說言證無中邊佛地平等。雖復非一。各各遍周。若是無二。亦是遍滿。故無中邊</note>
<lb ed="X" n="0195b16"/><lb ed="R034" n="0630a03"/>親光云。顯示世尊證眞如相殊勝功德。謂眞如相
<lb ed="X" n="0195b17"/><lb ed="R034" n="0630a04"/>無有中邊。遠離一切有爲無爲中邊相故。遠離方
<lb ed="X" n="0195b18"/><lb ed="R034" n="0630a05"/>處中邊相故。如是眞如。卽是佛地平等法性。證此
<lb ed="X" n="0195b19"/><lb ed="R034" n="0630a06"/>佛地平等性故。遍知一切有爲無爲等。於中不染。
<lb ed="X" n="0195b20"/><lb ed="R034" n="0630a07"/><note place="inline">解云。遠離一切有爲無爲中邊相故者。如於有爲執爲定有。是常邊。執爲定無。是斷邊。非有非無是中道。
<lb ed="X" n="0195b21"/><lb ed="R034" n="0630a08"/>中道之義待邊故立。邊性自離。中何所中。故佛證平等。中邊俱離。有爲旣爾。無爲亦然。若隨俗說方土處
<lb ed="X" n="0195b22"/><lb ed="R034" n="0630a09"/>所。有中有邊。如中國爲中餘國名邊。佛證平等。無方土故。遠離方土中邊相也。或可有爲無爲爲二邊。非
<lb ed="X" n="0195b23"/><lb ed="R034" n="0630a10"/>有爲非無爲爲中。邊旣非有。中何所中。方所中邊。准此應釋</note>親光後釋。同<name role="" type="person">世親</name>
<lb ed="X" n="0195b24"/><lb ed="R034" n="0630a11"/>說。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0195c" n="0195c"/>
<lb ed="X" n="0195c01"/><lb ed="R034" n="0630a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0195c0101">極於法界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0195c02"/><lb ed="R034" n="0630a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0195c0201">釋曰。第十九德。<name role="" type="person">世親</name>釋云。謂極淸淨法界。是名極
<lb ed="X" n="0195c03"/><lb ed="R034" n="0630a14"/>於法界。卽是窮生死際。常現利益安樂一切有情
<lb ed="X" n="0195c04"/><lb ed="R034" n="0630a15"/>功德。<note place="inline">准無性釋可知</note>無性釋云。謂此法界最淸淨故。能起
<lb ed="X" n="0195c05"/><lb ed="R034" n="0630a16"/>等流契經等法。極此法界。於當來世一切有情。如
<lb ed="X" n="0195c06"/><lb ed="R034" n="0630a17"/>其所應。常能現作利益安樂。<note place="inline">解云。最淸淨法界流出正智。由正智故流
<lb ed="X" n="0195c07"/><lb ed="R034" n="0630a18"/>出後智。由後智故流出大悲。由大悲故流出契經等十二部。由此法界常住故。常於當來世。能現利益</note>
<lb ed="X" n="0195c08"/><lb ed="R034" n="0630b01"/>親光釋云。顯示世尊證得果相殊勝功德。謂得窮
<lb ed="X" n="0195c09"/><lb ed="R034" n="0630b02"/>極淸淨法界。如是法界脩道果。親光後釋。同於無
<lb ed="X" n="0195c10"/><lb ed="R034" n="0630b03"/>性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0195c11"/><lb ed="R034" n="0630b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0195c1101">盡虗空性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0195c12"/><lb ed="R034" n="0630b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0195c1201">釋曰。第二十德。<name role="" type="person">世親</name>釋云。卽是無盡功德。謂佛智
<lb ed="X" n="0195c13"/><lb ed="R034" n="0630b06"/>無盡。如虗空故。無性釋云。如彼虗空。無邊無際。無
<lb ed="X" n="0195c14"/><lb ed="R034" n="0630b07"/>盡無減。無生無滅。無有變易。於一切時。現前容受
<lb ed="X" n="0195c15"/><lb ed="R034" n="0630b08"/>一切質礙。法界亦爾。常現前作一切有情利樂爲
<lb ed="X" n="0195c16"/><lb ed="R034" n="0630b09"/>相。盡一切界遍作衆生諸饒益事。無有休息。廣說
<lb ed="X" n="0195c17"/><lb ed="R034" n="0630b10"/>如彼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0195c18"/><lb ed="R034" n="0630b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0195c1801">窮未來際。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0195c19"/><lb ed="R034" n="0630b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0195c1901">釋曰。第二十一德。<name role="" type="person">世親</name>釋云。卽是究竟功德。等言
<lb ed="X" n="0195c20"/><lb ed="R034" n="0630b13"/>等此佛智究竟窮未來際無有間斷。是故名爲最
<lb ed="X" n="0195c21"/><lb ed="R034" n="0630b14"/>淸淨覺。無性釋云。等者等取究竟功德。謂此功德。
<lb ed="X" n="0195c22"/><lb ed="R034" n="0630b15"/>窮未來際。常無間斷。窮於未來無際之際。顯佛功
<lb ed="X" n="0195c23"/><lb ed="R034" n="0630b16"/>德永無窮盡。所化有情永無盡故。若依親光。後二
<lb ed="X" n="0195c24"/><lb ed="R034" n="0630b17"/>合釋。故佛地云。次後二種殊勝功德。顯示世尊功
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0196a" n="0196a"/>
<lb ed="X" n="0196a01"/><lb ed="R034" n="0630b18"/>德無盡。盡虗空性窮未來際者。顯示世尊自利利
<lb ed="X" n="0196a02"/><lb ed="R034" n="0631a01"/>他二德無盡。謂如虗空。經成壞劫。性常無盡。如來
<lb ed="X" n="0196a03"/><lb ed="R034" n="0631a02"/>一切眞實功德。亦復如是。常無斷盡。如未來際。無
<lb ed="X" n="0196a04"/><lb ed="R034" n="0631a03"/>有盡期。利他功德。亦復如是。窮未來際。常作一切
<lb ed="X" n="0196a05"/><lb ed="R034" n="0631a04"/>有情利益安樂事故。親光後釋云。顯示世尊無盡
<lb ed="X" n="0196a06"/><lb ed="R034" n="0631a05"/>究竟殊勝功德。謂如虗空。常無窮盡。諸佛法界所
<lb ed="X" n="0196a07"/><lb ed="R034" n="0631a06"/>起功德。亦復如是。無窮盡故。如未來際無有盡期。
<lb ed="X" n="0196a08"/><lb ed="R034" n="0631a07"/>利樂一切有情加行。無休息故。<note place="inline">解云。親光兩釋有差別者。前釋立功
<lb ed="X" n="0196a09"/><lb ed="R034" n="0631a08"/>德名。皆是無盡。後復次釋同<name role="" type="person">世親</name>等。兼有問答。具說如彼</note>上來所釋如來功德。
<lb ed="X" n="0196a10"/><lb ed="R034" n="0631a09"/>具申諸論。諸講說者。隨情廣略。若用一者。取<name role="" type="person">世親</name>
<lb ed="X" n="0196a11"/><lb ed="R034" n="0631a10"/>釋。或親光初說。若用二者。合取兩家。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0196a12"/><lb ed="R034" n="0631a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0196a1201">與無量大聲聞衆俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0196a13"/><lb ed="R034" n="0631a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0196a1301">釋曰。自下第五敎機。<note place="inline">六中第六衆成就</note>於中有二。初明聲
<lb ed="X" n="0196a14"/><lb ed="R034" n="0631a13"/>聞。後明菩薩。謂卽聲聞菩薩二衆。然此二衆。四門
<lb ed="X" n="0196a15"/><lb ed="R034" n="0631a14"/>分別。後方釋文。言四門者。一辨有無。二釋前後。三
<lb ed="X" n="0196a16"/><lb ed="R034" n="0631a15"/>明權實。四顯餘衆有無。辨有無者。有其四句。自有
<lb ed="X" n="0196a17"/><lb ed="R034" n="0631a16"/>經文。唯小非大。如金剛波若及阿含等。二唯大非
<lb ed="X" n="0196a18"/><lb ed="R034" n="0631a17"/>小。如華嚴經及理趣等。三大小俱列。如法華維摩
<lb ed="X" n="0196a19"/><lb ed="R034" n="0631a18"/>等。四大小俱無。如金光明及勝鬘等。問。若有四句。
<lb ed="X" n="0196a20"/><lb ed="R034" n="0631b01"/>如何會釋大智度論。彼云。聲聞藏中。唯列聲聞。菩
<lb ed="X" n="0196a21"/><lb ed="R034" n="0631b02"/>薩藏中。具列聲聞及菩薩衆。此有二說。一云據實
<lb ed="X" n="0196a22"/><lb ed="R034" n="0631b03"/>如智度論。而四句結集經者意樂異故。一云據實
<lb ed="X" n="0196a23"/><lb ed="R034" n="0631b04"/>具有四句。而智度論爲顯二藏勝劣異故。具說二
<lb ed="X" n="0196a24"/><lb ed="R034" n="0631b05"/>句。舊來相傳。實有無故。或廣略故。<note place="inline">眞諦三藏金光明記云。此經三
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0196b" n="0196b"/>
<lb ed="X" n="0196b01"/><lb ed="R034" n="0631b06"/>義不立同聞。一耆闍之衆。唯聞正說後分。不聞正說前分所明因果。王舍之衆。聞前分因果。不聞後分緣
<lb ed="X" n="0196b02"/><lb ed="R034" n="0631b07"/>用等事。時衆有聞不聞。所以不立同聞。二義者。說四德之果是四佛明三身之因是釋迦。非止聽時衆不
<lb ed="X" n="0196b03"/><lb ed="R034" n="0631b08"/>同。亦是法主有異。故不安同聞。三義者。聞懺悔是信相獨自夢感。不得與多同聞。爲此三義。不安同聞</note>
<lb ed="X" n="0196b04"/><lb ed="R034" n="0631b09"/>辨前後者。此卽不定。自有經文。先大後小。如五濁
<lb ed="X" n="0196b05"/><lb ed="R034" n="0631b10"/>經。自有經文。先小後大。卽此經等。問。若爾。如何佛
<lb ed="X" n="0196b06"/><lb ed="R034" n="0631b11"/>地。及智度論。皆說聲聞爲先。解云。如智度論第四
<lb ed="X" n="0196b07"/><lb ed="R034" n="0631b12"/>卷說。佛法二種。一者秘密。二者顯示。顯示門中。先
<lb ed="X" n="0196b08"/><lb ed="R034" n="0631b13"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0196001" n="0196001"/>聞聲聞。以其煩惱滅無餘故。秘密門中。先說菩薩。
<lb ed="X" n="0196b09"/><lb ed="R034" n="0631b14"/>得無生忍斷煩惱故。解云。是故兩經各據一義。互
<lb ed="X" n="0196b10"/><lb ed="R034" n="0631b15"/>不相違。然說聲聞以爲先者。依佛地論。有其八故。
<lb ed="X" n="0196b11"/><lb ed="R034" n="0631b16"/>第二云。一爲於大乘生疑惑者。除彼疑故。疑大乘
<lb ed="X" n="0196b12"/><lb ed="R034" n="0631b17"/>敎非是佛說。親對佛聞。信是佛說。二爲列不定種
<lb ed="X" n="0196b13"/><lb ed="R034" n="0631b18"/>性。令生定信故。不定性者。欲取小果。故遣近佛令
<lb ed="X" n="0196b14"/><lb ed="R034" n="0632a01"/>取大果。三爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0196b1401" n="0196b1401"/><anchor xml:id="beg0196b1401" n="0196b1401"/>已<anchor xml:id="end0196b1401"/>淸淨諸大聲聞。捨於自身尊貴慢
<lb ed="X" n="0196b15"/><lb ed="R034" n="0632a02"/>故。乃至廣說。<note place="inline">謂近世尊親授化故。自捨高慢究竟門也</note>四又諸聲聞常
<lb ed="X" n="0196b16"/><lb ed="R034" n="0632a03"/>隨佛故。菩薩化物。不常隨佛。聲聞常隨。故先列之。
<lb ed="X" n="0196b17"/><lb ed="R034" n="0632a04"/>五形同佛故。<note place="inline">剃髮染衣形同佛故。菩薩不定。是故後說</note>六內眷屬故。<note place="inline">出家
<lb ed="X" n="0196b18"/><lb ed="R034" n="0632a05"/>近佛名內眷屬也</note>七又令菩薩生恭敬故。乃至廣說。<note place="inline">親侍佛故。
<lb ed="X" n="0196b19"/><lb ed="R034" n="0632a06"/>菩薩恭敬。如侍王者餘人敬也</note>八者由是讚嘆聲聞功德。亦令其
<lb ed="X" n="0196b20"/><lb ed="R034" n="0632a07"/>餘於聲聞衆生淨信故。轉釋菩薩敬聲聞意。菩薩
<lb ed="X" n="0196b21"/><lb ed="R034" n="0632a08"/>尙敬。況復餘衆。依智度論。有二復次。彼云。問曰。若
<lb ed="X" n="0196b22"/><lb ed="R034" n="0632a09"/>從上數。應先菩薩。若從下數。先優婆夷。何以先說
<lb ed="X" n="0196b23"/><lb ed="R034" n="0632a10"/>聲聞四衆。後說菩薩。答曰。菩薩智慧雖多。應次佛
<lb ed="X" n="0196b24"/><lb ed="R034" n="0632a11"/>說。以惑未盡。所以後說。諸阿羅漢智慧雖少。而惑
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0196c" n="0196c"/>
<lb ed="X" n="0196c01"/><lb ed="R034" n="0632a12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0196c0101" n="0196c0101"/><anchor xml:id="beg0196c0101" n="0196c0101"/>已<anchor xml:id="end0196c0101"/>盡。是故先說。復次菩薩。以方便力。現入五道。受
<lb ed="X" n="0196c02"/><lb ed="R034" n="0632a13"/>其五欲。引導衆生。若在阿羅漢上。諸天世人當生
<lb ed="X" n="0196c03"/><lb ed="R034" n="0632a14"/>疑恠。是故後說。廣說如彼。言權實者。此經一部。如
<lb ed="X" n="0196c04"/><lb ed="R034" n="0632a15"/>前所說。如實義者。二處所說。一者淨土。二者穢土。
<lb ed="X" n="0196c05"/><lb ed="R034" n="0632a16"/>今釋此經。若淨土中。菩薩爲實。二乘是權。故瑜伽
<lb ed="X" n="0196c06"/><lb ed="R034" n="0632a17"/>論七十九云。問。何等有情不生淨土。答。異生二乘
<lb ed="X" n="0196c07"/><lb ed="R034" n="0632a18"/>地前菩薩。故知二乘是化非實。若穢土中。二乘爲
<lb ed="X" n="0196c08"/><lb ed="R034" n="0632b01"/>實。菩薩是權。受變易不可見故。七地以來容受分
<lb ed="X" n="0196c09"/><lb ed="R034" n="0632b02"/>段。故有實身。義亦無失。故智度論云。七地<anchor xml:id="nkr_note_add_0196c0901" n="0196c0901"/><anchor xml:id="beg0196c0901" n="0196c0901"/>已<anchor xml:id="end0196c0901"/>來。未
<lb ed="X" n="0196c10"/><lb ed="R034" n="0632b03"/>捨虫身肉身。言餘衆有無者。若依穢土。有實龍等。
<lb ed="X" n="0196c11"/><lb ed="R034" n="0632b04"/>故佛地論第二卷云。於此會中亦有餘衆。結集法
<lb ed="X" n="0196c12"/><lb ed="R034" n="0632b05"/>者。略說二衆。以其勝故。如經後言。世間天人阿素
<lb ed="X" n="0196c13"/><lb ed="R034" n="0632b06"/>洛等。一切大衆。聞佛所說。皆大歡喜。信受奉行。若
<lb ed="X" n="0196c14"/><lb ed="R034" n="0632b07"/>在淨土。有化龍等。故佛地論云。化亦無過。爲欲莊
<lb ed="X" n="0196c15"/><lb ed="R034" n="0632b08"/>嚴說法會故。或佛化作。或菩薩化作。<name role="" type="person">世親</name>無性大
<lb ed="X" n="0196c16"/><lb ed="R034" n="0632b09"/>乘論亦同此釋。就釋文中。文別有二。初明聲聞。後
<lb ed="X" n="0196c17"/><lb ed="R034" n="0632b10"/>顯菩薩。就聲聞衆。文別有三。初標數辨類。次一切
<lb ed="X" n="0196c18"/><lb ed="R034" n="0632b11"/>下廣釋諸德。後<anchor xml:id="nkr_note_add_0196c1801" n="0196c1801"/><anchor xml:id="beg0196c1801" n="0196c1801"/>已<anchor xml:id="end0196c1801"/>善下顯<anchor xml:id="nkr_note_add_0196c1802" n="0196c1802"/><anchor xml:id="beg0196c1802" n="0196c1802"/>已<anchor xml:id="end0196c1802"/>奉行。此卽第一標數
<lb ed="X" n="0196c19"/><lb ed="R034" n="0632b12"/>辨類。謂二衆中簡異菩薩。故言聲聞。文有五節。一
<lb ed="X" n="0196c20"/><lb ed="R034" n="0632b13"/>辨與俱。二解無量。三釋其大。四明聲聞。五顯衆也。
<lb ed="X" n="0196c21"/><lb ed="R034" n="0632b14"/>言與俱者。約佛對衆。以身兼彼。目之爲與。又與是
<lb ed="X" n="0196c22"/><lb ed="R034" n="0632b15"/>共。故大品云共摩訶僧。智度論云一處一時一心
<lb ed="X" n="0196c23"/><lb ed="R034" n="0632b16"/>一戒一見一道一解脫是名爲共。此經與者。卽彼
<lb ed="X" n="0196c24"/><lb ed="R034" n="0632b17"/>共。也言無量者。親光釋云。其數甚多。難可算計。故
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0197a" n="0197a"/>
<lb ed="X" n="0197a01"/><lb ed="R034" n="0632b18"/>名無量。所言大者。依智度論。釋有三義。一大。二多。
<lb ed="X" n="0197a02"/><lb ed="R034" n="0633a01"/>三勝。衆中上故。諸障斷故。王等敬故。名爲大也。數
<lb ed="X" n="0197a03"/><lb ed="R034" n="0633a02"/>甚多故。名之爲多。勝九十六外道論故。名爲勝也。
<lb ed="X" n="0197a04"/><lb ed="R034" n="0633a03"/>依佛地論。釋有四義。一者利根波羅蜜多種性聲
<lb ed="X" n="0197a05"/><lb ed="R034" n="0633a04"/>聞。二者無學果故。三如實義不定種性迴心向大。
<lb ed="X" n="0197a06"/><lb ed="R034" n="0633a05"/>故名爲大。四者衆多故名爲大。如今大衆。<note place="inline">眞諦釋云。大有
<lb ed="X" n="0197a07"/><lb ed="R034" n="0633a06"/>三義。一者數大。如言大軍。以數多故名爲大也。二者量大。如言大山。不以。數多名之爲大。但以形量高廣
<lb ed="X" n="0197a08"/><lb ed="R034" n="0633a07"/>故名大也。三者勝大。如言大王。非關數多及以形量高廣。但由德勝。故名爲大。聲聞亦爾。數非一故卽是
<lb ed="X" n="0197a09"/><lb ed="R034" n="0633a08"/>數大。迴求佛果修菩提高極無上。卽是勝大。廣大無底不可測量。卽是量大</note>言聲聞者。
<lb ed="X" n="0197a10"/><lb ed="R034" n="0633a09"/>成實論云。聞法得悟。故曰聲聞。親光釋云。聞佛言
<lb ed="X" n="0197a11"/><lb ed="R034" n="0633a10"/>音。而入聖道。故曰聲聞。又瑜伽論八十二云。從他
<lb ed="X" n="0197a12"/><lb ed="R034" n="0633a11"/>聽聞正法言音。又能令他聞正法聲。故曰聲聞。十
<lb ed="X" n="0197a13"/><lb ed="R034" n="0633a12"/>地經云。從他聞聲而通達故。聞聲意解。成聲聞乘。
<lb ed="X" n="0197a14"/><lb ed="R034" n="0633a13"/>釋彼經意。如十地論第四。<note place="inline">廣釋聲聞。如大集經十七。大般若第五百一十
<lb ed="X" n="0197a15"/><lb ed="R034" n="0633a14"/>十住婆沙第一第十一。成實第五。瑜伽釋論</note>所言衆者。梵音僧伽。此云
<lb ed="X" n="0197a16"/><lb ed="R034" n="0633a15"/>和合衆。謂理事二和。故名衆也。廣如智度論第三
<lb ed="X" n="0197a17"/><lb ed="R034" n="0633a16"/>卷說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0197a18"/><lb ed="R034" n="0633a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0197a1801">一切調順。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0197a19"/><lb ed="R034" n="0633a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0197a1901">釋曰。自下第二廣釋諸德。有十三德。此卽第一心
<lb ed="X" n="0197a20"/><lb ed="R034" n="0633b01"/>善調順德。依佛地論。有其三釋。故第二云。一切調
<lb ed="X" n="0197a21"/><lb ed="R034" n="0633b02"/>順者。有義。有學離見所斷一百一十二種分別麤
<lb ed="X" n="0197a22"/><lb ed="R034" n="0633b03"/>重煩惱。不<g ref="#CB00395">𢤱</g>悷故。猶如良馬。名爲調順。有義。無學
<lb ed="X" n="0197a23"/><lb ed="R034" n="0633b04"/>離見修斷一百二十八種煩惱。不剛強故。猶如眞
<lb ed="X" n="0197a24"/><lb ed="R034" n="0633b05"/>金。名爲調順。如實義者。皆是迴向菩提種性。一切
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0197b" n="0197b"/>
<lb ed="X" n="0197b01"/><lb ed="R034" n="0633b06"/>堪能發趣大果。隨佛意轉。如聰慧衆。故名調順。依
<lb ed="X" n="0197b02"/><lb ed="R034" n="0633b07"/>智度論第三卷中。有三復次。釋心調順。一約三種
<lb ed="X" n="0197b03"/><lb ed="R034" n="0633b08"/>順違以釋調順。一恭敬罵詈。心等無異。二珍寶瓦
<lb ed="X" n="0197b04"/><lb ed="R034" n="0633b09"/>石。視之無異。三持刀斫身栴檀塗身。亦等無異。二
<lb ed="X" n="0197b05"/><lb ed="R034" n="0633b10"/>約利鈍根本煩惱<anchor xml:id="nkr_note_add_0197b0501" n="0197b0501"/><anchor xml:id="beg0197b0501" n="0197b0501"/>已<anchor xml:id="end0197b0501"/>斷。以釋調順。三約應貪不貪
<lb ed="X" n="0197b06"/><lb ed="R034" n="0633b11"/>應瞋不瞋應癡不癡守護六情。以釋調順。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0197b07"/><lb ed="R034" n="0633b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0197b0701">皆是佛子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0197b08"/><lb ed="R034" n="0633b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0197b0801">釋曰。第二紹隆佛種德。然此佛子。自有三義。一唯
<lb ed="X" n="0197b09"/><lb ed="R034" n="0633b14"/>約聲聞以釋佛子。如卽此經佛地經等。親光釋云。
<lb ed="X" n="0197b10"/><lb ed="R034" n="0633b15"/>由佛敎力。彼聖道生。故名佛子。如說皆從世尊口
<lb ed="X" n="0197b11"/><lb ed="R034" n="0633b16"/>生正法生故。有義。皆是趣大聲聞。能紹佛種。令不
<lb ed="X" n="0197b12"/><lb ed="R034" n="0633b17"/>斷絕。故名佛子。二唯約菩薩。以釋佛子。如梁攝論
<lb ed="X" n="0197b13"/><lb ed="R034" n="0633b18"/>第八卷云。佛子有五義。一願樂無上乘爲種子。二
<lb ed="X" n="0197b14"/><lb ed="R034" n="0634a01"/>以般若爲母。三以定爲胎。四以大悲爲乳母。五以
<lb ed="X" n="0197b15"/><lb ed="R034" n="0634a02"/>諸佛爲父。眞諦釋云。成衆生身。必具五事。一父。二
<lb ed="X" n="0197b16"/><lb ed="R034" n="0634a03"/>種子。三母。四胎處。五乳母。父是出子之根本。故先
<lb ed="X" n="0197b17"/><lb ed="R034" n="0634a04"/>明父。父之遺體以爲身種子。故第二明種子。雖有
<lb ed="X" n="0197b18"/><lb ed="R034" n="0634a05"/>種子。若無母懷伍。不得成身。故第三明母。母雖懷
<lb ed="X" n="0197b19"/><lb ed="R034" n="0634a06"/>之。若無胎裏。亦不成身。胎是安身之處。故第四明
<lb ed="X" n="0197b20"/><lb ed="R034" n="0634a07"/>胎處。出生以後。若無乳母飮養。卽不成身。故第五
<lb ed="X" n="0197b21"/><lb ed="R034" n="0634a08"/>明乳母。佛子亦爾。有五緣勝。一者父勝。諸佛世尊
<lb ed="X" n="0197b22"/><lb ed="R034" n="0634a09"/>爲其父故。二種子勝。以菩提心爲種子故。三生母
<lb ed="X" n="0197b23"/><lb ed="R034" n="0634a10"/>勝。以其波若爲生母故。四胎藏勝。以福智住持爲
<lb ed="X" n="0197b24"/><lb ed="R034" n="0634a11"/>胎藏故。五乳母勝。以大悲長養爲乳母故。三通約
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0197c" n="0197c"/>
<lb ed="X" n="0197c01"/><lb ed="R034" n="0634a12"/>菩薩聲聞。以釋佛子。如智度論七十二云。佛子有
<lb ed="X" n="0197c02"/><lb ed="R034" n="0634a13"/>五。皆從口生法生。謂須陀洹乃至阿羅漢。及入正
<lb ed="X" n="0197c03"/><lb ed="R034" n="0634a14"/>位菩薩。辟支佛。雖佛法中種因緣。無佛時自能得
<lb ed="X" n="0197c04"/><lb ed="R034" n="0634a15"/>道。不得言從佛口生。因緣遠故<note place="inline">瑜伽第八十四。佛性論第二。莊嚴論
<lb ed="X" n="0197c05"/><lb ed="R034" n="0634a16"/>第一。攝論第六。十住婆沙第十三。智度論第四十一。皆釋佛子。恐繁不述</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0197c06"/><lb ed="R034" n="0634a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0197c0601">心善解脫慧善解脫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0197c07"/><lb ed="R034" n="0634a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0197c0701">釋曰。第三心慧解脫德。如契經說。<anchor xml:id="nkr_note_add_0197c0701" n="0197c0701"/><anchor xml:id="beg0197c0701" n="0197c0701"/>已<anchor xml:id="end0197c0701"/>離貪得。故心
<lb ed="X" n="0197c08"/><lb ed="R034" n="0634b01"/>解脫。離無明故。慧得解脫。是故諸師釋經不同。分
<lb ed="X" n="0197c09"/><lb ed="R034" n="0634b02"/>別論者。作如是說。心性本淨。客塵煩惱所染汙故。
<lb ed="X" n="0197c10"/><lb ed="R034" n="0634b03"/>說不淸淨。據實本性。心得解脫慧善解脫。若依薩
<lb ed="X" n="0197c11"/><lb ed="R034" n="0634b04"/>婆多宗。心善解脫者。心離貪時。與心相應勝解。解
<lb ed="X" n="0197c12"/><lb ed="R034" n="0634b05"/>脫貪故。卽說勝解。名心善解脫。慧善解脫者。慧離
<lb ed="X" n="0197c13"/><lb ed="R034" n="0634b06"/>無明時。與慧相應勝解。解脫無明故。卽說勝解。名
<lb ed="X" n="0197c14"/><lb ed="R034" n="0634b07"/>爲慧善解脫。非謂無爲涅槃解脫。若廣分別。如大
<lb ed="X" n="0197c15"/><lb ed="R034" n="0634b08"/>毗婆沙第二十七二十八及七十二說。今依大乘。
<lb ed="X" n="0197c16"/><lb ed="R034" n="0634b09"/>如佛地論。離三界貪。心得解脫。如契經說。<anchor xml:id="nkr_note_add_0197c1601" n="0197c1601"/><anchor xml:id="beg0197c1601" n="0197c1601"/>已<anchor xml:id="end0197c1601"/>離貪
<lb ed="X" n="0197c17"/><lb ed="R034" n="0634b10"/>故。心得解脫。如契經說。離於無明。惠得解脫。解云。
<lb ed="X" n="0197c18"/><lb ed="R034" n="0634b11"/>佛地論意。由心惠故。證得離貪無明所得無爲。爲
<lb ed="X" n="0197c19"/><lb ed="R034" n="0634b12"/>解脫體。於理無違。論不簡故。若依智度論第三卷
<lb ed="X" n="0197c20"/><lb ed="R034" n="0634b13"/>云。復次諸結使屬愛屬見。屬愛煩惱覆心。屬見煩
<lb ed="X" n="0197c21"/><lb ed="R034" n="0634b14"/>惱覆慧。如是愛離故。屬愛結使亦離。得心解脫。無
<lb ed="X" n="0197c22"/><lb ed="R034" n="0634b15"/>明離故。屬見結使亦離。得慧解脫。又涅槃經二十
<lb ed="X" n="0197c23"/><lb ed="R034" n="0634b16"/>五云。貪瞋癡心永斷滅故。心善解脫。於一切法。知
<lb ed="X" n="0197c24"/><lb ed="R034" n="0634b17"/>無障礙。慧善解脫。若依智論第三。改善名好。然好
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0198a" n="0198a"/>
<lb ed="X" n="0198a01"/><lb ed="R034" n="0634b18"/>解脫。自有三義。一簡異外道離欲人。一處一道。心
<lb ed="X" n="0198a02"/><lb ed="R034" n="0635a01"/>得解脫。非於一切。故不名好。二簡內道中學人。雖
<lb ed="X" n="0198a03"/><lb ed="R034" n="0635a02"/>得解脫。有殘結使故。非好解脫。三簡無學中退法
<lb ed="X" n="0198a04"/><lb ed="R034" n="0635a03"/>阿羅漢。得時解脫。非好解脫。是故唯約利根阿羅
<lb ed="X" n="0198a05"/><lb ed="R034" n="0635a04"/>漢。說好解脫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0198a06"/><lb ed="R034" n="0635a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0198a0601">戒善淸淨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0198a07"/><lb ed="R034" n="0635a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0198a0701">釋曰。第四戒善淸淨德。親光菩薩。釋有三義。一約
<lb ed="X" n="0198a08"/><lb ed="R034" n="0635a07"/>六支釋戒善淨。二約無漏釋戒善淨。三約大乘釋
<lb ed="X" n="0198a09"/><lb ed="R034" n="0635a08"/>戒善淨。故佛地論云。如契經說。具足六支。名戒善
<lb ed="X" n="0198a10"/><lb ed="R034" n="0635a09"/>淨。一住淨尸羅。<note place="inline">所受學處三業無犯</note>二善自防守別解律儀。
<lb ed="X" n="0198a11"/><lb ed="R034" n="0635a10"/><note place="inline">謂能守護七最律儀</note>三軌則具足。<note place="inline">謂於威儀行住坐臥。或於所作。謂著衣服便利等。或
<lb ed="X" n="0198a12"/><lb ed="R034" n="0635a11"/>於善品加行。誦經坐禪等。成就軌則。隨順世間。不越世間。隨順毗奈耶。不越毗奈耶也</note>四者所
<lb ed="X" n="0198a13"/><lb ed="R034" n="0635a12"/>行皆悉具足。<note place="inline">謂五處非非比丘所行。所謂唱家淫女家酟酒王旃陀羅。如是五家。及諸
<lb ed="X" n="0198a14"/><lb ed="R034" n="0635a13"/>如來所制之處。除此所餘依時行者。如是名爲所行具足</note>五於微細罪。見大怖
<lb ed="X" n="0198a15"/><lb ed="R034" n="0635a14"/>畏。<note place="inline">隨小學處。乃至若有命難因緣。終不故犯。乃至廣說。故維摩云。乃至小罪。猶懷大懼</note>六受
<lb ed="X" n="0198a16"/><lb ed="R034" n="0635a15"/>學學處。<note place="inline">唯自誓受我當盡學一切學處。乃至廣說。若廣分別。如瑜伽論第二十二顯揚第七
<lb ed="X" n="0198a17"/><lb ed="R034" n="0635a16"/>也</note>二約無漏釋戒善者。或復皆得無漏戒故。名善
<lb ed="X" n="0198a18"/><lb ed="R034" n="0635a17"/>淸淨。三如實義。住無學位。迴向大乘。自分戒淨。修
<lb ed="X" n="0198a19"/><lb ed="R034" n="0635a18"/>菩薩戒。故名善淨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0198a20"/><lb ed="R034" n="0635b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0198a2001">趣求法樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0198a21"/><lb ed="R034" n="0635b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0198a2101">釋曰。第五求法樂德。親光三釋。一求正法時。求大
<lb ed="X" n="0198a22"/><lb ed="R034" n="0635b03"/>菩提樂。不求餘樂。二或求法時。爲令他樂。無求過
<lb ed="X" n="0198a23"/><lb ed="R034" n="0635b04"/>意。離惡威儀。三如實義。此大聲聞。專求法樂。不求
<lb ed="X" n="0198a24"/><lb ed="R034" n="0635b05"/>名聞利養恭敬。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0198b" n="0198b"/>
<lb ed="X" n="0198b01"/><lb ed="R034" n="0635b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0198b0101">多聞聞持其聞積集。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0198b02"/><lb ed="R034" n="0635b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0198b0201">釋曰。第六聞持積集德。如是三慧。唯約聞慧。初中
<lb ed="X" n="0198b03"/><lb ed="R034" n="0635b08"/>後位勝。差別說三種。如親光說。無量經典。初中後
<lb ed="X" n="0198b04"/><lb ed="R034" n="0635b09"/>分。皆能聽受。故名聞。隨所聞義。皆能憶持。令不忘
<lb ed="X" n="0198b05"/><lb ed="R034" n="0635b10"/>失。故名聞持。數習文義。令其堅住。是故說名其聞
<lb ed="X" n="0198b06"/><lb ed="R034" n="0635b11"/>積集。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0198b07"/><lb ed="R034" n="0635b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0198b0701">善思所思善說所說善作所作。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0198b08"/><lb ed="R034" n="0635b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0198b0801">釋曰。第七三業隨智德。親光釋云。世間愚夫。惡思
<lb ed="X" n="0198b09"/><lb ed="R034" n="0635b14"/>所思。惡說所說。惡作所作。出世聖者。超過彼法。與
<lb ed="X" n="0198b10"/><lb ed="R034" n="0635b15"/>彼相違。是故說名善思所思善說所說善作所作。
<lb ed="X" n="0198b11"/><lb ed="R034" n="0635b16"/>三業淸淨。隨智慧行。又瑜伽論第七十云。惡思所
<lb ed="X" n="0198b12"/><lb ed="R034" n="0635b17"/>思。惡說所說。惡作所作。凡所現行。身語意業。皆不
<lb ed="X" n="0198b13"/><lb ed="R034" n="0635b18"/>淸淨。又瑜伽論二十五云。云何成就聰慧者相。謂
<lb ed="X" n="0198b14"/><lb ed="R034" n="0636a01"/>由作業相。表知愚夫。由作業相。表知聰慧。其事云
<lb ed="X" n="0198b15"/><lb ed="R034" n="0636a02"/>何。謂諸愚夫。惡思所思。惡說所說。惡作所作。諸聰
<lb ed="X" n="0198b16"/><lb ed="R034" n="0636a03"/>慧者。善思所思。善說所說。善作所作。是名成就聰
<lb ed="X" n="0198b17"/><lb ed="R034" n="0636a04"/>慧者相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0198b18"/><lb ed="R034" n="0636a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0198b1801">捷慧速慧利慧出慧勝決擇慧大慧廣慧及無等慧
<lb ed="X" n="0198b19"/><lb ed="R034" n="0636a06"/>慧寶成就。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0198b20"/><lb ed="R034" n="0636a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0198b2001">釋曰。第八諸慧差別德。釋此諸慧。諸說不同。一云
<lb ed="X" n="0198b21"/><lb ed="R034" n="0636a08"/>此經總明八慧。名字如經。後云慧寶成就者。攝上
<lb ed="X" n="0198b22"/><lb ed="R034" n="0636a09"/>八慧。以爲慧寶。非別立慧。故瑜伽論。但言慧寶。不
<lb ed="X" n="0198b23"/><lb ed="R034" n="0636a10"/>言寶慧。一云九慧。故大品經及智度論。皆名寶慧。
<lb ed="X" n="0198b24"/><lb ed="R034" n="0636a11"/>故知別慧。一云。此經據寶十慧。謂加甚深妙慧。故
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0198c" n="0198c"/>
<lb ed="X" n="0198c01"/><lb ed="R034" n="0636a12"/>佛地云。有本。復說甚深妙慧。謂他不能究其底故。
<lb ed="X" n="0198c02"/><lb ed="R034" n="0636a13"/>今且依九。以辨諸慧。故親光云。於佛所說法毗奈
<lb ed="X" n="0198c03"/><lb ed="R034" n="0636a14"/>耶。速入其義。故名捷慧。卽於此中。多入其義。故名
<lb ed="X" n="0198c04"/><lb ed="R034" n="0636a15"/>速慧。能多行者。說名速慧故。入微細義。故名利慧。
<lb ed="X" n="0198c05"/><lb ed="R034" n="0636a16"/>得能出離生死妙慧。故名出慧。此慧能爲涅槃了
<lb ed="X" n="0198c06"/><lb ed="R034" n="0636a17"/>因。是故說名勝決擇慧。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0198001" n="0198001"/>勝決擇故名勝決擇。卽是
<lb ed="X" n="0198c07"/><lb ed="R034" n="0636a18"/>涅槃。此慧能爲彼了因故。依彼立名。<note place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0198c0701" n="0198c0701"/><anchor xml:id="beg0198c0701" n="0198c0701"/>已<anchor xml:id="end0198c0701"/>上釋出慧</note>問答
<lb ed="X" n="0198c08"/><lb ed="R034" n="0636b01"/>決擇無窮盡故。名爲大慧。深廣圓滿善通達故。名
<lb ed="X" n="0198c09"/><lb ed="R034" n="0636b02"/>爲廣慧。於耎根等諸聲聞衆。此慧勝故。名無等慧。
<lb ed="X" n="0198c10"/><lb ed="R034" n="0636b03"/>此慧能招最上義故。名爲慧寶。是諸聲聞。具此慧
<lb ed="X" n="0198c11"/><lb ed="R034" n="0636b04"/>寶。是故說名慧寶成就。<note place="inline">解云最上義卽是涅槃</note>若依瑜伽。與
<lb ed="X" n="0198c12"/><lb ed="R034" n="0636b05"/>彼少異。八十三云。速疾了知故名捷慧。無滯礙故
<lb ed="X" n="0198c13"/><lb ed="R034" n="0636b06"/>名爲速慧。能善了知盡其所有如所有故。名爲利
<lb ed="X" n="0198c14"/><lb ed="R034" n="0636b07"/>慧。於出離法世間離欲善了知故。名爲出慧。世間
<lb ed="X" n="0198c15"/><lb ed="R034" n="0636b08"/>諸離欲法能了知故。名勝決擇慧。謂卽此慧長時
<lb ed="X" n="0198c16"/><lb ed="R034" n="0636b09"/>串習。故名大慧。謂卽此慧無量無邊所行境故。名
<lb ed="X" n="0198c17"/><lb ed="R034" n="0636b10"/>爲廣慧。其餘諸慧無與等故。名無等慧。於諸根中。
<lb ed="X" n="0198c18"/><lb ed="R034" n="0636b11"/>慧最勝故。如末尼珠顯發輪王毗瑠璃寶。令光淨
<lb ed="X" n="0198c19"/><lb ed="R034" n="0636b12"/>故。與彼相應。故慧寶皆得成就。依大品經及大般
<lb ed="X" n="0198c20"/><lb ed="R034" n="0636b13"/>若。有十一慧。如智度論第八十三。次第廣釋。恐繁
<lb ed="X" n="0198c21"/><lb ed="R034" n="0636b14"/>不述。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0198c22"/><lb ed="R034" n="0636b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0198c2201">具足三明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0198c23"/><lb ed="R034" n="0636b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0198c2301">釋曰。第九具足三明德。如契經說。有三種明。一宿
<lb ed="X" n="0198c24"/><lb ed="R034" n="0636b17"/>住隨念智證通明。二者死生智證通明。三者漏盡
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0199a" n="0199a"/>
<lb ed="X" n="0199a01"/><lb ed="R034" n="0636b18"/>智證通明。然此三明。薩婆多宗。俱舍論意。四門分
<lb ed="X" n="0199a02"/><lb ed="R034" n="0637a01"/>別。第一出體。用慧爲性。如其次第。六通之中。第五
<lb ed="X" n="0199a03"/><lb ed="R034" n="0637a02"/>宿住。第二天眼。第六漏盡。三通爲性。第二立三之
<lb ed="X" n="0199a04"/><lb ed="R034" n="0637a03"/>意。如次對治前後中際三種愚故。第三眞假分別。
<lb ed="X" n="0199a05"/><lb ed="R034" n="0637a04"/>漏盡智明。通假及眞。通無漏故。餘二假說。唯有漏
<lb ed="X" n="0199a06"/><lb ed="R034" n="0637a05"/>故。<note place="inline">有漏無漏智皆名漏盡。俱在漏盡身中生故。眞名無漏。假名有漏。勝劣相形。故說眞假</note>第
<lb ed="X" n="0199a07"/><lb ed="R034" n="0637a06"/>四學無學分別。唯在無學。學有闇故。又大婆沙一
<lb ed="X" n="0199a08"/><lb ed="R034" n="0637a07"/>百二卷云。問。六通中。何故但說三種爲明。答。神境
<lb ed="X" n="0199a09"/><lb ed="R034" n="0637a08"/>智證通。如工巧處轉。天耳智證通。唯能取聲。他心
<lb ed="X" n="0199a10"/><lb ed="R034" n="0637a09"/>智證通。唯取自相。無勝用故。不立爲明。後之三通。
<lb ed="X" n="0199a11"/><lb ed="R034" n="0637a10"/>皆有勝用。故立爲明。勝用者。謂皆能隨順厭捨生
<lb ed="X" n="0199a12"/><lb ed="R034" n="0637a11"/>死。皆能引發殊勝功德。皆能趣向殊勝涅槃。問。云
<lb ed="X" n="0199a13"/><lb ed="R034" n="0637a12"/>何後三皆有勝用。答。第四宿住隨念智證通。見前
<lb ed="X" n="0199a14"/><lb ed="R034" n="0637a13"/>際事。深生厭離。第五生死智證通。見後際事。深生
<lb ed="X" n="0199a15"/><lb ed="R034" n="0637a14"/>厭離。第六漏盡智證通。旣厭離<anchor xml:id="nkr_note_add_0199a1501" n="0199a1501"/><anchor xml:id="beg0199a1501" n="0199a1501"/>已<anchor xml:id="end0199a1501"/>。欣樂涅槃。廣說
<lb ed="X" n="0199a16"/><lb ed="R034" n="0637a15"/>如彼。今依大乘。親光釋云。無學利根所得三通。除
<lb ed="X" n="0199a17"/><lb ed="R034" n="0637a16"/>染不染三際愚故。說有三明。有義。明者以慧爲性。
<lb ed="X" n="0199a18"/><lb ed="R034" n="0637a17"/>慧能除闇。故說爲明。有說。無癡善根爲性。翻無明
<lb ed="X" n="0199a19"/><lb ed="R034" n="0637a18"/>故。云大乘皆通無漏。於理無違。許後得智是無漏
<lb ed="X" n="0199a20"/><lb ed="R034" n="0637b01"/>故。又瑜伽論六十九云。六通中。前三通是通非明。
<lb ed="X" n="0199a21"/><lb ed="R034" n="0637b02"/>後三通亦通亦明。以能對治三世愚故。依智度論
<lb ed="X" n="0199a22"/><lb ed="R034" n="0637b03"/>第二卷云。宿命天眼漏盡。名爲三明。問曰。神通與
<lb ed="X" n="0199a23"/><lb ed="R034" n="0637b04"/>明。有何等異。答曰。直知過去宿命事。是名通。知過
<lb ed="X" n="0199a24"/><lb ed="R034" n="0637b05"/>去因緣行業。是名明。直知死此生彼。是名天眼通。
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0199b" n="0199b"/>
<lb ed="X" n="0199b01"/><lb ed="R034" n="0637b06"/>知行因緣際會不失。是名明。直知盡結使。不知更
<lb ed="X" n="0199b02"/><lb ed="R034" n="0637b07"/>生不生。是漏盡通。若知漏盡更不復生。是名明。是
<lb ed="X" n="0199b03"/><lb ed="R034" n="0637b08"/>三明。大阿羅漢大辟支佛所得。廣釋三明。如法集
<lb ed="X" n="0199b04"/><lb ed="R034" n="0637b09"/>經第三。雜阿含四十三。中阿含五十一。毗曇第六。
<lb ed="X" n="0199b05"/><lb ed="R034" n="0637b10"/>俱舍二十七。順正理七十六。婆沙八十一及一百
<lb ed="X" n="0199b06"/><lb ed="R034" n="0637b11"/>二。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0199b07"/><lb ed="R034" n="0637b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0199b0701">逮得一切現法樂住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0199b08"/><lb ed="R034" n="0637b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0199b0801">釋曰。第十現法樂住德。然此樂住。依薩婆多宗。大
<lb ed="X" n="0199b09"/><lb ed="R034" n="0637b14"/>婆沙論八十一云。問。世尊何故說四靜慮是樂住
<lb ed="X" n="0199b10"/><lb ed="R034" n="0637b15"/>耶。答。唯靜慮中。具二種樂。故名樂住。一樂受樂。二
<lb ed="X" n="0199b11"/><lb ed="R034" n="0637b16"/>輕安樂前三靜慮。皆具二樂。第四靜慮無受樂。而
<lb ed="X" n="0199b12"/><lb ed="R034" n="0637b17"/>輕安樂。勢用廣大。勝前二樂。近分無色。雖有輕安。
<lb ed="X" n="0199b13"/><lb ed="R034" n="0637b18"/>而不廣大。故不名樂。復次根本靜慮現在前時。長
<lb ed="X" n="0199b14"/><lb ed="R034" n="0638a01"/>養大種。遍身中生令充悅。故名樂住。近分定等現
<lb ed="X" n="0199b15"/><lb ed="R034" n="0638a02"/>在前時。長養大種。唯心邊生。非極充悅。故非樂住。
<lb ed="X" n="0199b16"/><lb ed="R034" n="0638a03"/>廣如彼論有九復次。及順正理七十九。俱舍二十
<lb ed="X" n="0199b17"/><lb ed="R034" n="0638a04"/>八。毗曇第八。成實二十。顯揚十九。親光釋云。證得
<lb ed="X" n="0199b18"/><lb ed="R034" n="0638a05"/>不退勝靜慮故。又瑜伽論第十一云。復次是諸靜
<lb ed="X" n="0199b19"/><lb ed="R034" n="0638a06"/>慮名差別者。或名增上心。謂由心淸淨增上力正
<lb ed="X" n="0199b20"/><lb ed="R034" n="0638a07"/>審慮故。或名樂住。謂於此中受極樂故。所以者何。
<lb ed="X" n="0199b21"/><lb ed="R034" n="0638a08"/>諸靜慮領受喜樂安樂捨樂身心樂故。又得定者。
<lb ed="X" n="0199b22"/><lb ed="R034" n="0638a09"/>於諸靜慮。數數入出。領受現法安樂住故。由此定
<lb ed="X" n="0199b23"/><lb ed="R034" n="0638a10"/>中現前領受現法樂住。從是起<anchor xml:id="nkr_note_add_0199b2301" n="0199b2301"/><anchor xml:id="beg0199b2301" n="0199b2301"/>已<anchor xml:id="end0199b2301"/>。作如是言。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0199b2302" n="0199b2302"/><anchor xml:id="beg0199b2302" n="0199b2302"/>已<anchor xml:id="end0199b2302"/>
<lb ed="X" n="0199b24"/><lb ed="R034" n="0638a11"/>領受如是樂住。於無色定。無如是受。是故不說彼
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0199c" n="0199c"/>
<lb ed="X" n="0199c01"/><lb ed="R034" n="0638a12"/>爲樂住。廣說如彼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0199c02"/><lb ed="R034" n="0638a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0199c0201">大淨福田。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0199c03"/><lb ed="R034" n="0638a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0199c0301">釋曰。第十一勝淨福田德。成實論第二卷福田品
<lb ed="X" n="0199c04"/><lb ed="R034" n="0638a15"/>云。問曰。以何等故。此諸賢聖名爲福田。答曰。斷貪
<lb ed="X" n="0199c05"/><lb ed="R034" n="0638a16"/>慧等諸煩惱盡。故名福田。如說。稊稗不去。害善糓
<lb ed="X" n="0199c06"/><lb ed="R034" n="0638a17"/>苗。是故施無欲人。獲報利大。故名福田。廣說如彼。
<lb ed="X" n="0199c07"/><lb ed="R034" n="0638a18"/>親光釋云。永離煩惱。如世良田。速能生長廣大果
<lb ed="X" n="0199c08"/><lb ed="R034" n="0638b01"/>故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0199c09"/><lb ed="R034" n="0638b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0199c0901">威儀寂靜無不圓滿。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0199c10"/><lb ed="R034" n="0638b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0199c1001">釋曰。第十二威儀寂靜德。親光釋云。正知住故。瑜
<lb ed="X" n="0199c11"/><lb ed="R034" n="0638b04"/>伽七十一云。威儀寂靜者。謂諸根寂靜。無有躁擾。
<lb ed="X" n="0199c12"/><lb ed="R034" n="0638b05"/>亦不高擧。支節不動。而有所說。是名威儀寂靜。威
<lb ed="X" n="0199c13"/><lb ed="R034" n="0638b06"/>儀無缺。故名圓滿。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0199c14"/><lb ed="R034" n="0638b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0199c1401">大忍柔和成就無減。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0199c15"/><lb ed="R034" n="0638b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0199c1501">釋曰。第十三忍辱柔和德。親光釋云。於苦堪耐。易
<lb ed="X" n="0199c16"/><lb ed="R034" n="0638b09"/>共住故。瑜伽九十二云。言忍辱者。謂於他怨。終無
<lb ed="X" n="0199c17"/><lb ed="R034" n="0638b10"/>返報。言柔和者。謂心無憤。不惱他故。廣如瑜伽二
<lb ed="X" n="0199c18"/><lb ed="R034" n="0638b11"/>十五釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0199c19"/><lb ed="R034" n="0638b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0199c1901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0199c1901" n="0199c1901"/><anchor xml:id="beg0199c1901" n="0199c1901"/>已<anchor xml:id="end0199c1901"/>善奉行如來聖敎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0199c20"/><lb ed="R034" n="0638b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0199c2001">釋曰。第十三顯<anchor xml:id="nkr_note_add_0199c2001" n="0199c2001"/><anchor xml:id="beg0199c2001" n="0199c2001"/>已<anchor xml:id="end0199c2001"/>奉行。親光釋云。諸有所作<anchor xml:id="nkr_note_add_0199c2002" n="0199c2002"/><anchor xml:id="beg0199c2002" n="0199c2002"/>已<anchor xml:id="end0199c2002"/>圓
<lb ed="X" n="0199c21"/><lb ed="R034" n="0638b14"/>滿故。是諸聲聞。位登無學。皆出生死。故善奉行如
<lb ed="X" n="0199c22"/><lb ed="R034" n="0638b15"/>來聖敎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0199c23"/><lb ed="R034" n="0638b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0199c2301">復有無量菩薩摩訶薩衆。從種種佛土而來集會。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0199c24"/><lb ed="R034" n="0638b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0199c2401">釋曰。自下第二釋菩薩衆。於中有三。初標數辨類。
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0200a" n="0200a"/>
<lb ed="X" n="0200a01"/><lb ed="R034" n="0638b18"/>次皆住大乘下。讚諸功德。後其名下。就勝列名。此
<lb ed="X" n="0200a02"/><lb ed="R034" n="0639a01"/>卽第一標數辨類。謂二衆中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0200a0201" n="0200a0201"/><anchor xml:id="beg0200a0201" n="0200a0201"/>已<anchor xml:id="end0200a0201"/>釋聲聞。故今別釋
<lb ed="X" n="0200a03"/><lb ed="R034" n="0639a02"/>菩薩衆類。又有三節。一釋無量。二菩薩等。三辨來
<lb ed="X" n="0200a04"/><lb ed="R034" n="0639a03"/>處。言無量者顯數無量。無分限故。所言菩薩摩訶
<lb ed="X" n="0200a05"/><lb ed="R034" n="0639a04"/>薩者。若具梵音。應作是言。菩提薩埵<name role="" type="person">摩訶薩埵</name>。爲
<lb ed="X" n="0200a06"/><lb ed="R034" n="0639a05"/>存略故。但言菩薩。菩提名覺。薩埵此土翻爲有情。
<lb ed="X" n="0200a07"/><lb ed="R034" n="0639a06"/>或精進義。由斯親光佛地論中。釋有三義。故第二
<lb ed="X" n="0200a08"/><lb ed="R034" n="0639a07"/>云。所言菩薩摩訶薩者。謂諸菩薩。求菩提故。此通
<lb ed="X" n="0200a09"/><lb ed="R034" n="0639a08"/>三乘。爲簡取大。故須復說摩訶薩言。又緣菩提薩
<lb ed="X" n="0200a10"/><lb ed="R034" n="0639a09"/>埵爲境。故名菩薩。具足自利利他大願。求大菩提
<lb ed="X" n="0200a11"/><lb ed="R034" n="0639a10"/>利有情故。又薩埵者。是勇猛義。精進勇猛求大菩
<lb ed="X" n="0200a12"/><lb ed="R034" n="0639a11"/>提。故名菩薩。此通諸位。今取地上諸大菩薩。是故
<lb ed="X" n="0200a13"/><lb ed="R034" n="0639a12"/>復說摩訶薩言。無性菩薩。依後二義。故攝大乘論
<lb ed="X" n="0200a14"/><lb ed="R034" n="0639a13"/>第一卷云。言菩薩者。菩提薩埵爲所緣境。故名菩
<lb ed="X" n="0200a15"/><lb ed="R034" n="0639a14"/>薩。從境得名。如不淨觀等。或卽彼心爲求菩提。有
<lb ed="X" n="0200a16"/><lb ed="R034" n="0639a15"/>志有能。故名菩薩。又親光云。此中菩薩。有三大事。
<lb ed="X" n="0200a17"/><lb ed="R034" n="0639a16"/>名摩訶薩。一者數大。謂無量等。二者德大。住大乘
<lb ed="X" n="0200a18"/><lb ed="R034" n="0639a17"/>第。三者業大。息災橫等。依十地論。亦有三義。故第
<lb ed="X" n="0200a19"/><lb ed="R034" n="0639a18"/>一云。有三大故。名摩訶薩。一者願大。二者行大。三
<lb ed="X" n="0200a20"/><lb ed="R034" n="0639b01"/>者利益衆生大。<note place="inline">若廣分別菩薩摩訶薩義。如大般若第三十七第七十一第四百一
<lb ed="X" n="0200a21"/><lb ed="R034" n="0639b02"/>十一第四百八十六七及第五百三十八五百五十六。大品經第六。智度論第四五第三十四五也</note>從
<lb ed="X" n="0200a22"/><lb ed="R034" n="0639b03"/>種種佛土而來集會者。此卽第三顯其來處。爲聽
<lb ed="X" n="0200a23"/><lb ed="R034" n="0639b04"/>法故。從十方來。問。豈不慈氏住在此方。如何但言
<lb ed="X" n="0200a24"/><lb ed="R034" n="0639b05"/>從他方來。答。如佛地論。爲欲對治懈怠憍慢不來
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0200b" n="0200b"/>
<lb ed="X" n="0200b01"/><lb ed="R034" n="0639b06"/>集會求聞法故。且說他方。具說如彼<note place="inline">若廣分別菩薩他方來意。
<lb ed="X" n="0200b02"/><lb ed="R034" n="0639b07"/>如解節經疏第一寶積論第一智度論第十也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0200b03"/><lb ed="R034" n="0639b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0200b0301">皆住大乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0200b04"/><lb ed="R034" n="0639b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0200b0401">釋曰。自下第二讚諸功德。然判此經。親光菩薩四
<lb ed="X" n="0200b05"/><lb ed="R034" n="0639b10"/>復次釋。一約十大。釋十句經。二依十地。釋十句經。
<lb ed="X" n="0200b06"/><lb ed="R034" n="0639b11"/>三約十度釋十句經。四約十願釋十句經。此卽初
<lb ed="X" n="0200b07"/><lb ed="R034" n="0639b12"/>也。十句經文。卽爲十段。此卽第一釋精進大。親光
<lb ed="X" n="0200b08"/><lb ed="R034" n="0639b13"/>釋云。由精進力。安住大乘。拔濟有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200001" n="0200001"/>有。令離生死。及
<lb ed="X" n="0200b09"/><lb ed="R034" n="0639b14"/>自發趣無上菩提<note place="inline">解云。大乘者。卽用化生。及求菩提。爲大乘也。有云。法性眞如以
<lb ed="X" n="0200b10"/><lb ed="R034" n="0639b15"/>爲大乘。今解金剛般若中廣大心等。以爲住大乘</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0200b11"/><lb ed="R034" n="0639b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0200b1101">遊大乘法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0200b12"/><lb ed="R034" n="0639b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0200b1201">釋曰。第二讚其因大。親光釋云。卽十地中。以聞思
<lb ed="X" n="0200b13"/><lb ed="R034" n="0639b18"/>修等。漸次而遊。<note place="inline">解云。十地等者。等取等取妙覺。此卽大乘。亦是所遊之處。聞思修等
<lb ed="X" n="0200b14"/><lb ed="R034" n="0640a01"/>者世間三慧。等言等取無漏修慧。此明三慧。於十地境。次第而起。能生佛地。故名因大。又解。大乘皆法性
<lb ed="X" n="0200b15"/><lb ed="R034" n="0640a02"/>眞如。十地菩薩。以三慧及相應法。漸次了知眞如之境。能生佛果。故名因大也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0200b16"/><lb ed="R034" n="0640a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0200b1601">於諸衆生其心平等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0200b17"/><lb ed="R034" n="0640a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0200b1701">釋曰。第三釋所緣大。親光釋云。卽於一切有情。得
<lb ed="X" n="0200b18"/><lb ed="R034" n="0640a05"/>自他平等。以大慈等平等方便故<note place="inline">解云。此德慈等爲體。一切有情
<lb ed="X" n="0200b19"/><lb ed="R034" n="0640a06"/>爲所緣境。名所緣大。前德以智體故。眞如爲境。此以慈等無體性故。有情爲境。此卽波若論中。同體大悲
<lb ed="X" n="0200b20"/><lb ed="R034" n="0640a07"/>故名平等方便也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0200b21"/><lb ed="R034" n="0640a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0200b2101">離諸分別及不分別種種分別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0200b22"/><lb ed="R034" n="0640a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0200b2201">釋曰。第四明時大也。親光釋云。卽於一切時。猶如
<lb ed="X" n="0200b23"/><lb ed="R034" n="0640a10"/>一念。平等而轉。劫名分別。以於一切劫與非劫分
<lb ed="X" n="0200b24"/><lb ed="R034" n="0640a11"/>別斷故。以不分別劫與非劫。故能長時修行無厭。
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0200c" n="0200c"/>
<lb ed="X" n="0200c01"/><lb ed="R034" n="0640a12"/>釋云。梵音名劫臈波。此翻爲分別。有爲之法。時劫
<lb ed="X" n="0200c02"/><lb ed="R034" n="0640a13"/>所攝。分分差別。無爲之法。非時劫攝。無有
<lb ed="X" n="0200c03"/><lb ed="R034" n="0640a14"/>時劫分分差別。名不分別。此二是所緣境。種種分
<lb ed="X" n="0200c04"/><lb ed="R034" n="0640a15"/>別者。是能分別心。緣前分別不分別境。故云種種
<lb ed="X" n="0200c05"/><lb ed="R034" n="0640a16"/>分別。此中意說。若有分別。此是時劫。此非時劫。見
<lb ed="X" n="0200c06"/><lb ed="R034" n="0640a17"/>時劫長。修行有厭。諸菩薩等。以於一切劫與非劫
<lb ed="X" n="0200c07"/><lb ed="R034" n="0640a18"/>分別。何故。以不分別劫與非劫。故能長時修行無
<lb ed="X" n="0200c08"/><lb ed="R034" n="0640b01"/>厭。乃至三無數劫。一切長時。猶如一念。平等而轉。
<lb ed="X" n="0200c09"/><lb ed="R034" n="0640b02"/>如人不睡分別日夜。卽謂夜長。若睡眠時。不分別
<lb ed="X" n="0200c10"/><lb ed="R034" n="0640b03"/>夜。故雖經長夜。不覺夜長。經無數劫。亦復如是。是
<lb ed="X" n="0200c11"/><lb ed="R034" n="0640b04"/>故無性攝大乘釋第六卷云。經無量劫。乃成佛果。
<lb ed="X" n="0200c12"/><lb ed="R034" n="0640b05"/>時旣長久。云何言疾。此義不然。時劫長遠唯分別
<lb ed="X" n="0200c13"/><lb ed="R034" n="0640b06"/>故。如有頌言。處夢謂經年。覺乃須臾頃。故雖時無
<lb ed="X" n="0200c14"/><lb ed="R034" n="0640b07"/>量。攝在一刹那。又佛精進極熾然故。雖經多時。而
<lb ed="X" n="0200c15"/><lb ed="R034" n="0640b08"/>謂少時。如有頌言。愚修雖少時。怠心疑<anchor xml:id="nkr_note_add_0200c1501" n="0200c1501"/><anchor xml:id="beg0200c1501" n="0200c1501"/>已<anchor xml:id="end0200c1501"/>久。佛於
<lb ed="X" n="0200c16"/><lb ed="R034" n="0640b09"/>無量劫。勇猛謂須臾。此亦如是。故作此言。於一切
<lb ed="X" n="0200c17"/><lb ed="R034" n="0640b10"/>時。猶如一念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0200c18"/><lb ed="R034" n="0640b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0200c1801">摧伏一切衆魔怨歒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0200c19"/><lb ed="R034" n="0640b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0200c1901">釋曰。第五顯無染大。親光釋云。謂諸摧魔怨。以捨
<lb ed="X" n="0200c20"/><lb ed="R034" n="0640b13"/>一切所攝受故。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200002" n="0200002"/>能魔怨。<note place="inline">解云。以捨攝受五妙欲境故能摧伏煩惱魔怨。或可
<lb ed="X" n="0200c21"/><lb ed="R034" n="0640b14"/>由斯爲本具離四魔</note>又親光云。如說。菩薩若於一切所攝受
<lb ed="X" n="0200c22"/><lb ed="R034" n="0640b15"/>事。如不堅實。心不貪求。卽能摧伏一切魔怨。<note place="inline">解云親光
<lb ed="X" n="0200c23"/><lb ed="R034" n="0640b16"/>引經證成。如般舟經云。諸法不堅固常立在於念以解見空者一切無於念。摧魔之義。理極於此</note>依
<lb ed="X" n="0200c24"/><lb ed="R034" n="0640b17"/>涅槃經。立八種魔。謂有爲四倒上。更加無爲四倒。
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0201a" n="0201a"/>
<lb ed="X" n="0201a01"/><lb ed="R034" n="0640b18"/>通名爲魔。小乘宗中。不成過失。或大乘中。煩惱魔
<lb ed="X" n="0201a02"/><lb ed="R034" n="0641a01"/>攝。故諸敎中。略而不說。廣釋四魔。如前十八圓滿
<lb ed="X" n="0201a03"/><lb ed="R034" n="0641a02"/>中說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0201a04"/><lb ed="R034" n="0641a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0201a0401">遠離一切聲聞獨覺所有作意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0201a05"/><lb ed="R034" n="0641a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0201a0501">釋曰。第六辨作意大。親光釋云。遠離二乘分別作
<lb ed="X" n="0201a06"/><lb ed="R034" n="0641a05"/>意。<name role="" type="person">世親</name>無性攝論第六亦同親光。梁攝論第七卷
<lb ed="X" n="0201a07"/><lb ed="R034" n="0641a06"/>云。捨離聲聞獨覺思惟故。二乘思惟。謂數觀苦無
<lb ed="X" n="0201a08"/><lb ed="R034" n="0641a07"/>常等生死過去。及數觀涅槃寂靜功德。此觀但愛
<lb ed="X" n="0201a09"/><lb ed="R034" n="0641a08"/>自身。捨利益衆生事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0201a10"/><lb ed="R034" n="0641a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0201a1001">廣大法味喜樂所持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0201a11"/><lb ed="R034" n="0641a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0201a1101">釋曰。第七住持大。親光釋云。卽用大乘法味喜樂
<lb ed="X" n="0201a12"/><lb ed="R034" n="0641a11"/>爲食。梁攝論云。大乘十二部經名爲大法。眞如解
<lb ed="X" n="0201a13"/><lb ed="R034" n="0641a12"/>脫等爲味。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201001" n="0201001"/>經此法味生諸喜樂。長養菩薩五分法
<lb ed="X" n="0201a14"/><lb ed="R034" n="0641a13"/>身。此句正明住持圓淨。又法華云。法喜禪悅食。更
<lb ed="X" n="0201a15"/><lb ed="R034" n="0641a14"/>無餘食想。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0201a16"/><lb ed="R034" n="0641a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0201a1601">超五怖畏。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0201a17"/><lb ed="R034" n="0641a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0201a1701">釋曰。第八淸淨大。親光釋云。謂超五怖畏。卽三業
<lb ed="X" n="0201a18"/><lb ed="R034" n="0641a17"/>淸淨。出諸怖畏。無犯戒等。諸惡趣等怖畏因故。五
<lb ed="X" n="0201a19"/><lb ed="R034" n="0641a18"/>怖畏者。一不活畏。二惡<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201002" n="0201002"/>誦畏。三死畏。四惡趣畏。五
<lb ed="X" n="0201a20"/><lb ed="R034" n="0641b01"/>怯衆畏。如是五畏。證得淸淨意樂地時。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0201a2001" n="0201a2001"/><anchor xml:id="beg0201a2001" n="0201a2001"/>已<anchor xml:id="end0201a2001"/>遠離
<lb ed="X" n="0201a21"/><lb ed="R034" n="0641b02"/><note place="inline">廣釋五怖畏。如佛地論第二。善戒經第八。十住婆沙第二。佛性論第三。十地論第<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201003" n="0201003"/>〔□〕婆沙七十五。順正理
<lb ed="X" n="0201a22"/><lb ed="R034" n="0641b03"/>四十九等也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0201a23"/><lb ed="R034" n="0641b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0201a2301">一向趣入不退轉地。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0201a24"/><lb ed="R034" n="0641b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0201a2401">釋曰。第九證得大。親光釋云。一向趣入不退轉地。
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0201b" n="0201b"/>
<lb ed="X" n="0201b01"/><lb ed="R034" n="0641b06"/>卽得一切智記別時。一向不退。前七地中。猶有加
<lb ed="X" n="0201b02"/><lb ed="R034" n="0641b07"/>行功用運轉。未得不退無功用道。其餘諸地。行無
<lb ed="X" n="0201b03"/><lb ed="R034" n="0641b08"/>加行功用運轉。一向趣入不退轉地。<note place="inline">今護法宗。三智門中。加行
<lb ed="X" n="0201b04"/><lb ed="R034" n="0641b09"/>智一向有漏。八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0201b0401" n="0201b0401"/><anchor xml:id="beg0201b0401" n="0201b0401"/>已<anchor xml:id="end0201b0401"/>上一切不行。又八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0201b0402" n="0201b0402"/><anchor xml:id="beg0201b0402" n="0201b0402"/>已<anchor xml:id="end0201b0402"/>上。一切煩惱皆不現行。名不退地。後當分別</note>又莊
<lb ed="X" n="0201b05"/><lb ed="R034" n="0641b10"/>嚴論第十卷。云不退菩薩品類有三。一未成不退。
<lb ed="X" n="0201b06"/><lb ed="R034" n="0641b11"/>謂信行地。二<anchor xml:id="nkr_note_add_0201b0601" n="0201b0601"/><anchor xml:id="beg0201b0601" n="0201b0601"/>已<anchor xml:id="end0201b0601"/>成不退。謂初地至七地。三極成不
<lb ed="X" n="0201b07"/><lb ed="R034" n="0641b12"/>退。謂八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0201b0701" n="0201b0701"/><anchor xml:id="beg0201b0701" n="0201b0701"/>已<anchor xml:id="end0201b0701"/>上。般舟三昧經。菩提資粮論。佛地第
<lb ed="X" n="0201b08"/><lb ed="R034" n="0641b13"/>六。皆說八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0201b0801" n="0201b0801"/><anchor xml:id="beg0201b0801" n="0201b0801"/>已<anchor xml:id="end0201b0801"/>上。名不退地。恐繁不述。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0201b09"/><lb ed="R034" n="0641b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0201b0901">息一切衆生一切災橫地而現在前。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0201b10"/><lb ed="R034" n="0641b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0201b1001">釋曰。此卽第十釋其業大。親光釋云。謂諸菩薩。能
<lb ed="X" n="0201b11"/><lb ed="R034" n="0641b16"/>息一切有情內外苦惱逼迫。地位現前。此地中有
<lb ed="X" n="0201b12"/><lb ed="R034" n="0641b17"/>大悲大慈。由此二種能息一切內病等苦。外貪等
<lb ed="X" n="0201b13"/><lb ed="R034" n="0641b18"/>惱之所逼迫。此二多作有情利樂。故得此者。名爲
<lb ed="X" n="0201b14"/><lb ed="R034" n="0642a01"/>業大。佛地論云。災橫卽道惑所發業及所得果。梁
<lb ed="X" n="0201b15"/><lb ed="R034" n="0642a02"/>朝論云。三界苦諦。名一切災橫。上來以約九德及
<lb ed="X" n="0201b16"/><lb ed="R034" n="0642a03"/>業釋經十句訖。第二復次。約十地行故。配經十句。
<lb ed="X" n="0201b17"/><lb ed="R034" n="0642a04"/>故親光云。復次皆住大乘者。謂住初地。證得遍滿
<lb ed="X" n="0201b18"/><lb ed="R034" n="0642a05"/>眞法界時。初得眞實大乘法故。名住大乘。遊大乘
<lb ed="X" n="0201b19"/><lb ed="R034" n="0642a06"/>法者。謂第二地。修行菩薩三聚戒故。大乘行法。卽
<lb ed="X" n="0201b20"/><lb ed="R034" n="0642a07"/>三聚戒。於諸衆生其心平等者。謂第三地得諸勝
<lb ed="X" n="0201b21"/><lb ed="R034" n="0642a08"/>定發四無量。平等利樂諸有情故。離諸分別等者。
<lb ed="X" n="0201b22"/><lb ed="R034" n="0642a09"/>謂第四地。得三十七菩提分法。離諸分別及不分
<lb ed="X" n="0201b23"/><lb ed="R034" n="0642a10"/>別種種分別。諸分別者。卽見所斷分別我見。初地
<lb ed="X" n="0201b24"/><lb ed="R034" n="0642a11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0201b2401" n="0201b2401"/><anchor xml:id="beg0201b2401" n="0201b2401"/>已<anchor xml:id="end0201b2401"/>離。不分別者。卽修所斷俱生我見。此地中。離卽
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0201c" n="0201c"/>
<lb ed="X" n="0201c01"/><lb ed="R034" n="0642a12"/>此二種相應諸法。名種種分別。行解異故。雖前後
<lb ed="X" n="0201c02"/><lb ed="R034" n="0642a13"/>離。盡處總說。如第四定說離苦根。如第三果離下
<lb ed="X" n="0201c03"/><lb ed="R034" n="0642a14"/>分結。有義。此地。第七識中俱生煩惱。一切遠離。有
<lb ed="X" n="0201c04"/><lb ed="R034" n="0642a15"/>義。此地。第六識中。俱生我見。一切遠離。非第七識。
<lb ed="X" n="0201c05"/><lb ed="R034" n="0642a16"/>以七地來。猶有微細煩惱現行。若無第七。應無染
<lb ed="X" n="0201c06"/><lb ed="R034" n="0642a17"/>依。應不似五。第七細惑。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0201c0601" n="0201c0601"/><anchor xml:id="beg0201c0601" n="0201c0601"/>已<anchor xml:id="end0201c0601"/>遠離。五六七地。六識
<lb ed="X" n="0201c07"/><lb ed="R034" n="0642a18"/>麤惑應不現行。卽違瑜伽解深密說。又如二乘金
<lb ed="X" n="0201c08"/><lb ed="R034" n="0642b01"/>剛喩定。第七識或俱。六識中最細煩惱一時俱斷。
<lb ed="X" n="0201c09"/><lb ed="R034" n="0642b02"/>云何此中先離第七微細煩惱。後離六識麤煩惱
<lb ed="X" n="0201c10"/><lb ed="R034" n="0642b03"/>耶。是故四地得無我智。滅意識中俱生我見。未離
<lb ed="X" n="0201c11"/><lb ed="R034" n="0642b04"/>第七微細煩惱及六識中餘修斷惑。此說伏難。非
<lb ed="X" n="0201c12"/><lb ed="R034" n="0642b05"/>是永滅。其第十地金剛心時。方頓滅修斷種故。摧
<lb ed="X" n="0201c13"/><lb ed="R034" n="0642b06"/>伏一切衆魔怨歒者。謂第五地。觀四聖諦。皆平等
<lb ed="X" n="0201c14"/><lb ed="R034" n="0642b07"/>性。摧伏執取生死涅槃差別魔怨。遠離一切聲聞
<lb ed="X" n="0201c15"/><lb ed="R034" n="0642b08"/>獨覺所有作意者。謂第六地。觀十二支染淨緣起。
<lb ed="X" n="0201c16"/><lb ed="R034" n="0642b09"/>皆平等性。遠離二乘厭患雜染欣樂淸淨繫念分
<lb ed="X" n="0201c17"/><lb ed="R034" n="0642b10"/>別。廣大法味喜樂所持者。謂第七地。證無相理。於
<lb ed="X" n="0201c18"/><lb ed="R034" n="0642b11"/>空智有勝行。受大法樂。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201004" n="0201004"/>超五怖畏因。名超五怖。五
<lb ed="X" n="0201c19"/><lb ed="R034" n="0642b12"/>怖畏果。初地<anchor xml:id="nkr_note_add_0201c1901" n="0201c1901"/><anchor xml:id="beg0201c1901" n="0201c1901"/>已<anchor xml:id="end0201c1901"/>離。一向趣入不退轉位者。謂第九
<lb ed="X" n="0201c20"/><lb ed="R034" n="0642b13"/>地。決定趣入第十菩薩衆行圓滿不退轉位。息諸
<lb ed="X" n="0201c21"/><lb ed="R034" n="0642b14"/>衆生等者。謂第十地。得大法身。起大悲雲。雨大法
<lb ed="X" n="0201c22"/><lb ed="R034" n="0642b15"/>雨。息除一切衆生苦惱所逼迫事。第三十度。第四
<lb ed="X" n="0201c23"/><lb ed="R034" n="0642b16"/>十願。配經十句。如應配釋。十度十願。如第四卷經
<lb ed="X" n="0201c24"/><lb ed="R034" n="0642b17"/>記中釋。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0202a" n="0202a"/>
<lb ed="X" n="0202a01"/><lb ed="R034" n="0642b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0202a0101">其名曰。解甚深義密意菩薩摩訶薩。如理請問菩薩
<lb ed="X" n="0202a02"/><lb ed="R034" n="0643a01"/>摩訶薩。法誦菩薩摩訶薩。善淸淨慧菩薩摩訶薩。廣
<lb ed="X" n="0202a03"/><lb ed="R034" n="0643a02"/>慧菩薩摩訶薩。德本菩薩摩訶薩。勝義王菩薩摩訶
<lb ed="X" n="0202a04"/><lb ed="R034" n="0643a03"/>薩。觀自在菩薩摩訶薩。<name role="" type="person">慈氏菩薩</name>摩訶薩。曼殊室利
<lb ed="X" n="0202a05"/><lb ed="R034" n="0643a04"/>菩薩摩訶薩等。而爲上首。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0202a06"/><lb ed="R034" n="0643a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0202a0601">釋曰。第三就勝列名。略辨三義。一釋名字。二說十
<lb ed="X" n="0202a07"/><lb ed="R034" n="0643a06"/>所由。三問答分別一生補處。言釋名者。自有二義。
<lb ed="X" n="0202a08"/><lb ed="R034" n="0643a07"/>一通。二別。言通名者。如瑜伽論四十六云。一切菩
<lb ed="X" n="0202a09"/><lb ed="R034" n="0643a08"/>薩隨德假名。有十六種。所謂名爲菩提薩埵。摩訶
<lb ed="X" n="0202a10"/><lb ed="R034" n="0643a09"/>薩埵。乃至十六。名爲法師。顯揚第八亦同瑜伽。莊
<lb ed="X" n="0202a11"/><lb ed="R034" n="0643a10"/>嚴十二卷。名雖少異。意況大同。又莊嚴云。此十六
<lb ed="X" n="0202a12"/><lb ed="R034" n="0643a11"/>名。皆依義立一切菩薩。總有此名。若人聞有此名
<lb ed="X" n="0202a13"/><lb ed="R034" n="0643a12"/>應知卽是菩薩。解云。今言菩薩摩訶薩者。卽通名
<lb ed="X" n="0202a14"/><lb ed="R034" n="0643a13"/>中。初二號也。釋義如前。<note place="inline">十六名者。一名菩提薩埵。二名<name role="" type="person">摩訶薩埵</name>。三名成就
<lb ed="X" n="0202a15"/><lb ed="R034" n="0643a14"/>覺慧。四名最上照明。五名最勝眞子。亦名最勝之子。六名最勝住持。亦名最勝所依。七名普能降伏。亦名
<lb ed="X" n="0202a16"/><lb ed="R034" n="0643a15"/>最勝所使。八名最勝萌芽。九名勇健。亦名猛健。十名最勝聖。亦名上軌範師。十一名商主。十二名具大名
<lb ed="X" n="0202a17"/><lb ed="R034" n="0643a16"/>稱。十三名憐愍。亦名成就慈悲。十四名大福。十五名自在。亦名富自在。十六名法師</note>言別名者。
<lb ed="X" n="0202a18"/><lb ed="R034" n="0643a17"/>如後廣釋。等者。等取其餘無量諸菩薩也。而爲上
<lb ed="X" n="0202a19"/><lb ed="R034" n="0643a18"/>首者。謂十菩薩。於此衆中最第一故。名爲上首。故
<lb ed="X" n="0202a20"/><lb ed="R034" n="0643b01"/>佛地云。妙生菩薩。於此衆中最第一故。名爲上首。
<lb ed="X" n="0202a21"/><lb ed="R034" n="0643b02"/>說十意者。有其三。義第一菩薩。初解釋甚深義故。次
<lb ed="X" n="0202a22"/><lb ed="R034" n="0643b03"/>三菩薩。各問勝義一種相故。後六菩薩。各問一品
<lb ed="X" n="0202a23"/><lb ed="R034" n="0643b04"/>差別義故。故唯列十。又解。爲存略故。但說十也。如
<lb ed="X" n="0202a24"/><lb ed="R034" n="0643b05"/>佛地論第二卷云。此經略故。唯列一名。所餘衆會。
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0202b" n="0202b"/>
<lb ed="X" n="0202b01"/><lb ed="R034" n="0643b06"/>但擧其數。結集法者意在略故。又智度論第七卷
<lb ed="X" n="0202b02"/><lb ed="R034" n="0643b07"/>云。問曰。菩薩甚多。何以獨說二十二種菩薩名字。
<lb ed="X" n="0202b03"/><lb ed="R034" n="0643b08"/>答曰。菩薩無量。說不可盡。若都說者。文字難載。復
<lb ed="X" n="0202b04"/><lb ed="R034" n="0643b09"/>次。菩薩不過二種。所謂在家。出家。此方。他方。在家
<lb ed="X" n="0202b05"/><lb ed="R034" n="0643b10"/>謂<g ref="#CB00584">颰</g>陀羅等。出家謂妙德等。此方謂慈氏等。他方
<lb ed="X" n="0202b06"/><lb ed="R034" n="0643b11"/>謂觀音等。若說此二。當知一切都<anchor xml:id="nkr_note_add_0202b0601" n="0202b0601"/><anchor xml:id="beg0202b0601" n="0202b0601"/>已<anchor xml:id="end0202b0601"/>攝盡。問。解節
<lb ed="X" n="0202b07"/><lb ed="R034" n="0643b12"/>經云。彌勒觀音<name role="" type="person">文殊師利</name>。皆是一生補處菩薩。一
<lb ed="X" n="0202b08"/><lb ed="R034" n="0643b13"/>生補處。與最後身。有何差別。答。薩婆多宗。如彌勒
<lb ed="X" n="0202b09"/><lb ed="R034" n="0643b14"/>等。覩史多天身。名爲一生。生人中成佛身者。名最
<lb ed="X" n="0202b10"/><lb ed="R034" n="0643b15"/>後身。故俱舍論第十一云。覩史多天。一生所繫菩
<lb ed="X" n="0202b11"/><lb ed="R034" n="0643b16"/>薩。及最後身。必無中夭。順正理論第三十一亦同
<lb ed="X" n="0202b12"/><lb ed="R034" n="0643b17"/>俱舍。<note place="inline">問。理應覩史經無量生。如何但說名一生耶。若言菩薩得自在故唯一生者。如何會釋大
<lb ed="X" n="0202b13"/><lb ed="R034" n="0643b18"/>婆沙等。此義難更須思</note>今依大乘。諸敎不同。自有聖敎。唯說
<lb ed="X" n="0202b14"/><lb ed="R034" n="0644a01"/>天身名爲一生。如大般若第七卷云。一生所繫覩
<lb ed="X" n="0202b15"/><lb ed="R034" n="0644a02"/>史天菩薩。自有聖敎。唯說天身名最後。如佛地論
<lb ed="X" n="0202b16"/><lb ed="R034" n="0644a03"/>第五卷云。覩史多天後身菩薩。於中敎化。自有聖
<lb ed="X" n="0202b17"/><lb ed="R034" n="0644a04"/>敎。唯說天身。名爲一生及最後生。如菩提資粮論
<lb ed="X" n="0202b18"/><lb ed="R034" n="0644a05"/>第一卷云。一生所繫菩薩。入兜率陀。最後生菩薩。
<lb ed="X" n="0202b19"/><lb ed="R034" n="0644a06"/>住兜率陀。自有聖敎。唯說人身名爲一生。如解節
<lb ed="X" n="0202b20"/><lb ed="R034" n="0644a07"/>經等。觀音文殊名一生補處。自有聖敎。唯說人身
<lb ed="X" n="0202b21"/><lb ed="R034" n="0644a08"/>名最後生。如瑜伽四十八云。最後生者。諸菩薩於
<lb ed="X" n="0202b22"/><lb ed="R034" n="0644a09"/>此生中。能現等覺阿耨多羅三藐三菩提。具說如
<lb ed="X" n="0202b23"/><lb ed="R034" n="0644a10"/>彼。自有聖敎。唯說人身。名爲一生及最後生。如智
<lb ed="X" n="0202b24"/><lb ed="R034" n="0644a11"/>度論第四十云。一生補處者。或以相知。如<name role="" type="person">阿私陀</name>
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0202c" n="0202c"/>
<lb ed="X" n="0202c01"/><lb ed="R034" n="0644a12"/>仙人。觀其身相。知今世成佛。見食乳糜。知今日成
<lb ed="X" n="0202c02"/><lb ed="R034" n="0644a13"/>佛。末後身菩薩。以方便力。受惡業報。現有魔惱等。
<lb ed="X" n="0202c03"/><lb ed="R034" n="0644a14"/>自有聖敎。說天名一生。說人名後有。如瑜伽論第
<lb ed="X" n="0202c04"/><lb ed="R034" n="0644a15"/>四十云。顯揚第八。彼云。一生所繫者。此生無間當
<lb ed="X" n="0202c05"/><lb ed="R034" n="0644a16"/>證無上正等菩提。最後有者。謂卽住此生。能證無
<lb ed="X" n="0202c06"/><lb ed="R034" n="0644a17"/>上正等菩提。大同薩婆多。然說天等名一生者。古
<lb ed="X" n="0202c07"/><lb ed="R034" n="0644a18"/>來相傳。自有三釋。一云。卽說天身名爲一生。人生
<lb ed="X" n="0202c08"/><lb ed="R034" n="0644b01"/>卽是後身攝故。一云。說人身名爲一生。更受人生
<lb ed="X" n="0202c09"/><lb ed="R034" n="0644b02"/>方成佛故。一云。人天合說名爲一生。如說七生預
<lb ed="X" n="0202c10"/><lb ed="R034" n="0644b03"/>流果等。合說二生爲一生故。問。若說天身名一生
<lb ed="X" n="0202c11"/><lb ed="R034" n="0644b04"/>者。智度論說如何會釋。故智度論三十八云。三生
<lb ed="X" n="0202c12"/><lb ed="R034" n="0644b05"/>菩薩。唯生兜率。解云。據實三生。謂人生天生最後
<lb ed="X" n="0202c13"/><lb ed="R034" n="0644b06"/>生。而說天身名三生者。三中一數。故說三生。人身
<lb ed="X" n="0202c14"/><lb ed="R034" n="0644b07"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0202c1401" n="0202c1401"/><anchor xml:id="beg0202c1401" n="0202c1401"/>已<anchor xml:id="end0202c1401"/>受故。後身成佛故。是故不說人生後生名三生
<lb ed="X" n="0202c15"/><lb ed="R034" n="0644b08"/>也。問。<name role="" type="person">慈氏菩薩</name>。可言補處。如何餘者稱補處耶。答。
<lb ed="X" n="0202c16"/><lb ed="R034" n="0644b09"/>如智度論第七釋云。除彌勒外。餘菩薩衆。雖非此
<lb ed="X" n="0202c17"/><lb ed="R034" n="0644b10"/>方贊補佛處。於十方國。皆補佛處。故稱補處。問。慈
<lb ed="X" n="0202c18"/><lb ed="R034" n="0644b11"/>氏菩薩。理應多生。如何說言天一生耶。答。據實多
<lb ed="X" n="0202c19"/><lb ed="R034" n="0644b12"/>生。同是天故。名爲一生。問。若爾。便違智度論說。故
<lb ed="X" n="0202c20"/><lb ed="R034" n="0644b13"/>第四云。下天壽短。佛未出時。命<anchor xml:id="nkr_note_add_0202c2001" n="0202c2001"/><anchor xml:id="beg0202c2001" n="0202c2001"/>已<anchor xml:id="end0202c2001"/>終故。上天壽長。
<lb ed="X" n="0202c21"/><lb ed="R034" n="0644b14"/>佛滅度後。命始終故。<name role="" type="person">兜率天</name>不長不短。佛出世時。
<lb ed="X" n="0202c22"/><lb ed="R034" n="0644b15"/>正相會故。補處菩薩。常生其中。大婆沙論百七八
<lb ed="X" n="0202c23"/><lb ed="R034" n="0644b16"/>亦同智論。<note place="inline">思</note>問。一生者。依何身說。爲約實行。爲化
<lb ed="X" n="0202c24"/><lb ed="R034" n="0644b17"/>相耶。答。三身中。法身。無有補處之義。無初後故。若
<pb ed="X" xml:id="X21.0369.0203a" n="0203a"/>
<lb ed="X" n="0203a01"/><lb ed="R034" n="0644b18"/>受用身。自有二種。一自受用。雖無入般涅槃處之
<lb ed="X" n="0203a02"/><lb ed="R034" n="0645a01"/>義。而有贊補初成佛義。故瑜伽論四十六云。究竟
<lb ed="X" n="0203a03"/><lb ed="R034" n="0645a02"/>菩薩。自有二種。一者一生所繫。二者住最後身。准
<lb ed="X" n="0203a04"/><lb ed="R034" n="0645a03"/>此實行。於理無違。所以者何。據實爲論。頓悟菩薩。
<lb ed="X" n="0203a05"/><lb ed="R034" n="0645a04"/>第十地中。變易生死。雖無分別。前後異熟別盡別
<lb ed="X" n="0203a06"/><lb ed="R034" n="0645a05"/>生。由二障種。而有變易前後異熟別盡別生。由斯
<lb ed="X" n="0203a07"/><lb ed="R034" n="0645a06"/>亦有<anchor xml:id="nkr_note_add_0203a0701" n="0203a0701"/><anchor xml:id="beg0203a0701" n="0203a0701"/>已<anchor xml:id="end0203a0701"/>入等覺未入等覺差別義故。分爲二種。此
<lb ed="X" n="0203a08"/><lb ed="R034" n="0645a07"/>中意說。變易生死。由二障種子力故。數數生滅。故
<lb ed="X" n="0203a09"/><lb ed="R034" n="0645a08"/>成唯識云。前異熟旣盡。復生餘異熟。不同二乘無
<lb ed="X" n="0203a10"/><lb ed="R034" n="0645a09"/>煩惱障故。不許前異熟盡<anchor xml:id="nkr_note_orig_0203001" n="0203001"/>復異熟生。但言延命令
<lb ed="X" n="0203a11"/><lb ed="R034" n="0645a10"/>受變易。具說如彼。二他受用身。及變化身。皆有一
<lb ed="X" n="0203a12"/><lb ed="R034" n="0645a11"/>生補處之義。如彌陀佛說有父母入涅槃義。由斯
<lb ed="X" n="0203a13"/><lb ed="R034" n="0645a12"/>觀音贊補佛處。名爲一生補處菩薩。然彼彌陀自
<lb ed="X" n="0203a14"/><lb ed="R034" n="0645a13"/>有二種。一爲地上菩薩所現。是他受用。二爲地前
<lb ed="X" n="0203a15"/><lb ed="R034" n="0645a14"/>異生二乘。變化身攝。問。若爾。漸悟應唯一生。無別
<lb ed="X" n="0203a16"/><lb ed="R034" n="0645a15"/>盡別生故。解云。如觀世音菩薩。說爲一生。於理無
<lb ed="X" n="0203a17"/><lb ed="R034" n="0645a16"/>違。卽最後身爲一生故。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0203a18"/><lb ed="R034" n="0645a17"/>
<lb ed="X" n="0203a19"/><lb ed="R034" n="0645a18"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>解深密經疏卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0171c2101" to="#end0171c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0174a0501" to="#end0174a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0175a2001" to="#end0175a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0176a2301" to="#end0176a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0177a0101" to="#end0177a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0178b1801" to="#end0178b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0178b1901" to="#end0178b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0178b2001" to="#end0178b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0178c0101" to="#end0178c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0179b1501" to="#end0179b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0179c0501" to="#end0179c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0179c0701" to="#end0179c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0180a0901" to="#end0180a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0180b1001" to="#end0180b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0180b1901" to="#end0180b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0180c1301" to="#end0180c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0182b1801" to="#end0182b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0184a0401" to="#end0184a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0185a1601" to="#end0185a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0185b1501" to="#end0185b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0186a2001" to="#end0186a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="趙文平 (2021-07-27)">翅<note type="cf1">X21n0388_p0815c20</note></lem><rdg wit="#wit.orig">翹</rdg></app>
<app from="#beg0186c0401" to="#end0186c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0187c0601" to="#end0187c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0189b1701" to="#end0189b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0190a0101" to="#end0190a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0190b2301" to="#end0190b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0190c0901" to="#end0190c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0190c1401" to="#end0190c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0191b1101" to="#end0191b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0192c0701" to="#end0192c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0192c2001" to="#end0192c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0192c2101" to="#end0192c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0192c2301" to="#end0192c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0193a0801" to="#end0193a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0194a0401" to="#end0194a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0194b1501" to="#end0194b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0194b1502" to="#end0194b1502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0194b1701" to="#end0194b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0194c2101" to="#end0194c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0195a1501" to="#end0195a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0196b1401" to="#end0196b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0196c0101" to="#end0196c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0196c0901" to="#end0196c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0196c1801" to="#end0196c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0196c1802" to="#end0196c1802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0197b0501" to="#end0197b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0197c0701" to="#end0197c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0197c1601" to="#end0197c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0198c0701" to="#end0198c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0199a1501" to="#end0199a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0199b2301" to="#end0199b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0199b2302" to="#end0199b2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0199c1901" to="#end0199c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0199c2001" to="#end0199c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0199c2002" to="#end0199c2002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0200a0201" to="#end0200a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0200c1501" to="#end0200c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0201a2001" to="#end0201a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0201b0401" to="#end0201b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0201b0402" to="#end0201b0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0201b0601" to="#end0201b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0201b0701" to="#end0201b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0201b0801" to="#end0201b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0201b2401" to="#end0201b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0201c0601" to="#end0201c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0201c1901" to="#end0201c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0202b0601" to="#end0202b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0202c1401" to="#end0202c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0202c2001" to="#end0202c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0203a0701" to="#end0203a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0186001" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0186001">二形已下八字疑剩</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0171001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171001">目錄新作</note>
<note n="0171002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171002">言一作敎</note>
<note n="0171003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171003">故上疑脫無說二字</note>
<note n="0174001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0174001">二依等七字有本傍書</note>
<note n="0176001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0176001">知下一本有文脫也三字傍書</note>
<note n="0176002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0176002">列疑引次同</note>
<note n="0176003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0176003">羊疑車</note>
<note n="0177001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0177001">一上疑脫以字</note>
<note n="0177002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0177002">列疑引</note>
<note n="0178001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0178001">行疑剩字</note>
<note n="0179001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0179001">高疑剩字</note>
<note n="0179002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0179002">前疑說</note>
<note n="0179003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0179003">楯疑猶</note>
<note n="0180001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0180001">起下疑脫分字</note>
<note n="0180002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0180002">二疑三</note>
<note n="0180003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0180003">者疑剩字</note>
<note n="0181001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0181001">等上疑脫如是二字</note>
<note n="0183001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0183001">二疑百</note>
<note n="0183002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0183002">四疑三</note>
<note n="0183003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0183003">蘊上疑脫行字</note>
<note n="0184001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0184001">別疑列</note>
<note n="0184002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0184002">八或作六</note>
<note n="0184003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0184003">流異作留</note>
<note n="0185001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0185001">如疑知</note>
<note n="0185002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0185002">有疑剩字</note>
<note n="0186001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186001">二形巳下八字疑剩</note>
<note n="0187001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0187001">迴疑逈</note>
<note n="0188001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0188001">測疑剩字</note>
<note n="0188002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0188002">作疑剩字</note>
<note n="0188003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0188003">作疑依</note>
<note n="0189001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189001">特疑搏</note>
<note n="0189002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189002">天下疑脫人字</note>
<note n="0189003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189003">害疑宍</note>
<note n="0189004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189004">住異作任</note>
<note n="0190001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0190001">恃疑持</note>
<note n="0191001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0191001">覺下疑脫故字</note>
<note n="0194001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0194001">怛疑恒</note>
<note n="0194002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0194002">二上疑脫無字</note>
<note n="0195001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195001">應下疑有脫文</note>
<note n="0196001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0196001">聞疑說</note>
<note n="0198001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0198001">勝等八字恐衍文</note>
<note n="0200001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200001">有疑情</note>
<note n="0200002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200002">能下疑脫摧字</note>
<note n="0201001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201001">經疑以</note>
<note n="0201002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201002">誦疑名</note>
<note n="0201003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201003">口疑二</note>
<note n="0201004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201004">超上疑脫超五怖畏者謂第八地八字</note>
<note n="0203001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0203001">復疑後</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0171c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0171c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0174a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0174a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0175a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0175a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0176a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0176a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0177a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0177a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0178b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0178b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0178b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0178b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0178b2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0178b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0178c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0178c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0179b1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0179b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0179c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0179c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0179c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0179c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0180a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0180a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0180b1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0180b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0180b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0180b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0180c1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0180c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0182b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0182b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0184a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0184a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0185a1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0185a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0185b1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0185b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0186a2001" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X21.0186a20.08" target="#nkr_note_add_0186a2001">翅【CB】，翹【卍續】</note>
<note n="0186c0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0186c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0187c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0187c0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0189b1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0189b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0190a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0190a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0190b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0190b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0190c0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0190c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0190c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0190c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0191b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0191b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0192c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0192c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0192c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0192c2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0192c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0192c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0192c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0192c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0193a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0193a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0194a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0194a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0194b1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0194b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0194b1502" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0194b1502">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0194b1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0194b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0194c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0194c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0195a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0195a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0196b1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0196b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0196c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0196c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0196c0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0196c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0196c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0196c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0196c1802" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0196c1802">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0197b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0197b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0197c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0197c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0197c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0197c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0198c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0198c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0199a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0199a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0199b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0199b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0199b2302" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0199b2302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0199c1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0199c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0199c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0199c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0199c2002" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0199c2002">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0200a0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0200a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0200c1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0200c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0201a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0201a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0201b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0201b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0201b0402" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0201b0402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0201b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0201b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0201b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0201b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0201b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0201b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0201b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0201b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0201c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0201c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0201c1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0201c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0202b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0202b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0202c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0202c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0202c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0202c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0203a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>