<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X22n0411">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 411 觀無量壽經義疏正觀記</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 411 觀無量壽經義疏正觀記</title>
			<author>宋 戒度述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>3卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">22</idno>.<idno type="no">411</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">觀無量壽經義疏正觀記</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00701">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00701</charName>
				<mapping cb:dec="983741" type="PUA">U+F02BD</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3B4A</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>析</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[木*片]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04590">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04590</charName>
				<mapping cb:dec="987630" type="PUA">U+F11EE</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7F64</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@(企-止))/弟]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05418">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05418</charName>
				<mapping cb:dec="988458" type="PUA">U+F152A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+458D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[虔-文+ㄆ]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07055">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07055</charName>
				<mapping cb:dec="990095" type="PUA">U+F1B8F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+24A0F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>瑣</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[瑙-囟+貝]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-06-28T14:44:51">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0379a" n="0379a"/>
<lb ed="X" n="0379a01"/>
<lb ed="X" n="0379a02"/>
<lb ed="X" n="0379a03"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 411-A 刻觀經義疏正觀記序</cb:mulu><head>No. 411-A
<lb ed="X" n="0379a04"/><lb ed="R033" n="0019a01"/> 刻觀經義疏正觀記序</head>
<lb ed="X" n="0379a05"/><lb ed="R033" n="0019a02"/><p xml:id="pX22p0379a0501">靈芝大智祖師當五百運興於趙宋博究諸家以律
<lb ed="X" n="0379a06"/><lb ed="R033" n="0019a03"/>爲宗體法華圓意以弘揚四分令終南家法十倍明
<lb ed="X" n="0379a07"/><lb ed="R033" n="0019a04"/>晶厥功厥德爲天下學者之所仰止所謂宋僧一狐
<lb ed="X" n="0379a08"/><lb ed="R033" n="0019a05"/>之腋非苟讚矣弘律之外以淨土業自行化他故十
<lb ed="X" n="0379a09"/><lb ed="R033" n="0019a06"/>六觀小阿彌陀並著義疏較之諸師非無同異蓋各
<lb ed="X" n="0379a10"/><lb ed="R033" n="0019a07"/>要逗機不得不然也其繼述者亦皆偉人而惟拙菴
<lb ed="X" n="0379a11"/><lb ed="R033" n="0019a08"/>度律師稱爲特拔嘗翼正觀記於觀經疏聞持記於
<lb ed="X" n="0379a12"/><lb ed="R033" n="0019a09"/>彌陀疏聞持久傳此方而正觀尙未流行學者憾焉
<lb ed="X" n="0379a13"/><lb ed="R033" n="0019a10"/><name role="" type="person">天台山</name>有德王院主大雲潤法師亦其門秀者也頃
<lb ed="X" n="0379a14"/><lb ed="R033" n="0019a11"/>於濃之長瀧寺經庫得此書本乃圖剞劂廣其流傳
<lb ed="X" n="0379a15"/><lb ed="R033" n="0019a12"/>於是徵序於余余雖鄙拙無文亦至喜此書久隱復
<lb ed="X" n="0379a16"/><lb ed="R033" n="0019a13"/>顯豈得固辭哉學者由記達疏因疏通經敎以立行
<lb ed="X" n="0379a17"/><lb ed="R033" n="0019a14"/>事能稱理超聖凡於當念泯淨穢於一心則生前不
<lb ed="X" n="0379a18"/><lb ed="R033" n="0019a15"/>慚爲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0379001" n="0379001"/>鶖峰支屬死後無謬於蓮國往生矣是爲序。</p>
<lb ed="X" n="0379a19"/><lb ed="R033" n="0019a16"/><p xml:id="pX22p0379a1901">旹
<lb ed="X" n="0379a20" type="honorific"/><lb ed="R033" n="0019a17"/>寶永<anchor xml:id="nkr_note_add_0379a2001" n="0379a2001"/><anchor xml:id="beg0379a2001" n="0379a2001"/>己<anchor xml:id="end0379a2001"/>丑六年仲春旣望</p>
<lb ed="X" n="0379a21"/><lb ed="R033" n="0019a18"/><p xml:id="pX22p0379a2101">東湖安養精舍後學比丘慧淑熏盥和南題</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0379a22"/>
<lb ed="X" n="0379a23"/>
<lb ed="X" n="0379a24"/>
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0379b" n="0379b"/>
<lb ed="X" n="0379b01"/>
<lb ed="X" n="0379b02"/>
<lb ed="X" n="0379b03"/>
<lb ed="X" n="0379b04"/>
<lb ed="X" n="0379b05"/>
<lb ed="X" n="0379b06"/><cb:docNumber>No. 411</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0379b07"/><lb ed="R033" n="0019b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>靈芝觀經義疏正觀記卷上<note place="inline">幷序</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0379b08"/><lb ed="R033" n="0019b02"/><byline cb:type="author">四明龍山足菴沙門　戒度　述</byline>
<lb ed="X" n="0379b09"/><lb ed="R033" n="0019b03"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">序</cb:mulu><p xml:id="pX22p0379b0901">十方諸佛同音偏讚於彌陀一切衆生秉志咸欣於
<lb ed="X" n="0379b10"/><lb ed="R033" n="0019b04"/>安養葢由法藏發四十八願海無與等倫釋迦演一
<lb ed="X" n="0379b11"/><lb ed="R033" n="0019b05"/>十六觀門最爲玅行利鈍兼濟理事相修莫非九品
<lb ed="X" n="0379b12"/><lb ed="R033" n="0019b06"/>之正因俱會三乘之良伴翻傳綿歷述作繼興金璧
<lb ed="X" n="0379b13"/><lb ed="R033" n="0019b07"/>爭輝蘭菊各美文富義博誠讓於諸師事顯理彰無
<lb ed="X" n="0379b14"/><lb ed="R033" n="0019b08"/>偕於今疏以兩土之入道判一代之能詮純雜旣分
<lb ed="X" n="0379b15"/><lb ed="R033" n="0019b09"/>源流不混至若黜訛從正去濫傳眞試觀往古之談
<lb ed="X" n="0379b16"/><lb ed="R033" n="0019b10"/>又非同日而語但以夜光之寶實愧於闇投白雪之
<lb ed="X" n="0379b17"/><lb ed="R033" n="0019b11"/>歌難聞於俚耳率情欺罔信筆詆訶雖羣記之解紛
<lb ed="X" n="0379b18"/><lb ed="R033" n="0019b12"/>奈斯文之尙壅每思及此深疚于懷故卽斐然敢稱
<lb ed="X" n="0379b19"/><lb ed="R033" n="0019b13"/>作者采昔人之聞見爲後學之筌<g ref="#CB04590">罤</g>不惑異端勉修
<lb ed="X" n="0379b20"/><lb ed="R033" n="0019b14"/>正觀頓了是心是佛共期上品上生太虗可窮此心
<lb ed="X" n="0379b21"/><lb ed="R033" n="0019b15"/>罔極。</p><p xml:id="pX22p0379b2103" cb:place="inline">旹淳熈八年歲次辛丑夏安居日寓南湖之戒
<lb ed="X" n="0379b22"/><lb ed="R033" n="0019b16"/>壇序云</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0379b23"/><lb ed="R033" n="0019b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">觀經義疏正觀記</cb:mulu><p xml:id="pX22p0379b2301">題號中初釋題目經題如下疏文自解或以能所通
<lb ed="X" n="0379b24"/><lb ed="R033" n="0019b18"/>別華梵諸門料簡可準作之茲並不繁義疏者義宜
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0379c" n="0379c"/>
<lb ed="X" n="0379c01"/><lb ed="R033" n="0020a01"/>也預取一經奧義旁引三藏聖敎敷演厥旨適恊機
<lb ed="X" n="0379c02"/><lb ed="R033" n="0020a02"/>宜故也疏疎也疎決疑壅披文見意坦然明白故也
<lb ed="X" n="0379c03"/><lb ed="R033" n="0020a03"/>卽以疏題兼目於序註以示之餘如常解撰號中西
<lb ed="X" n="0379c04"/><lb ed="R033" n="0020a04"/>湖隷錢唐郡城之西實天下之勝槩也寺居其中昔
<lb ed="X" n="0379c05"/><lb ed="R033" n="0020a05"/>錢氏園苑嘗生紫芝捨作佛祠故稱靈芝皇朝賜額
<lb ed="X" n="0379c06"/><lb ed="R033" n="0020a06"/>從本鴻臚故稱爲寺釋乃出家之姓氏疏主錢唐人
<lb ed="X" n="0379c07"/><lb ed="R033" n="0020a07"/>俗姓唐字湛如號安忍子住世傳道盛績懿業備載
<lb ed="X" n="0379c08"/><lb ed="R033" n="0020a08"/>塔銘行狀春秋六十九僧臘五十一政和六年九月
<lb ed="X" n="0379c09"/><lb ed="R033" n="0020a09"/>一日入滅臨終面西端坐而逝建塔瘞全身于寺之
<lb ed="X" n="0379c10"/><lb ed="R033" n="0020a10"/>西北隅紹興辛酉<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c1001" n="0379c1001"/><anchor xml:id="beg0379c1001" n="0379c1001"/>諡<anchor xml:id="end0379c1001"/>號大智律師戒光之塔述卽撰
<lb ed="X" n="0379c11"/><lb ed="R033" n="0020a11"/>也序引初科對穢顯淨中上四句擧兩土依正以彰
<lb ed="X" n="0379c12"/><lb ed="R033" n="0020a12"/>淨穢是下四句躡二方苦樂以勸忻厭潮下四句引
<lb ed="X" n="0379c13"/><lb ed="R033" n="0020a13"/>聖凡典誥以爲證信初中上二句明穢下二句明淨
<lb ed="X" n="0379c14"/><lb ed="R033" n="0020a14"/>又並上句明依下句明正堪忍者梵語娑婆亦云索
<lb ed="X" n="0379c15"/><lb ed="R033" n="0020a15"/>訶悲華經云是諸衆生忍受三毒及煩惱故佛刹經
<lb ed="X" n="0379c16"/><lb ed="R033" n="0020a16"/>有二義初義同上次云菩薩成就忍辱若人加害悉
<lb ed="X" n="0379c17"/><lb ed="R033" n="0020a17"/>能含忍<note place="inline">觀今文意次義則疎</note>劫見煩惱衆生及命雜業所成故
<lb ed="X" n="0379c18"/><lb ed="R033" n="0020a18"/>云濁土異趣卽三惡道故下經云此濁惡處<note place="inline">濁土也</note>地
<lb ed="X" n="0379c19"/><lb ed="R033" n="0020b01"/>獄餓鬼畜生盈滿多不善聚<note place="inline">異趣也</note>此卽釋迦同居穢
<lb ed="X" n="0379c20"/><lb ed="R033" n="0020b02"/>土也安養者或云安樂養育諸衆生故又云安住祕
<lb ed="X" n="0379c21"/><lb ed="R033" n="0020b03"/>藏長養法身大本云畢得超純去往生<name role="" type="person">安養國</name>彼土
<lb ed="X" n="0379c22"/><lb ed="R033" n="0020b04"/>依正莊嚴悉是法藏願力所成故云淨<g ref="#CB15131">邦</g>純一大乘
<lb ed="X" n="0379c23"/><lb ed="R033" n="0020b05"/>淸淨良伴故云上善小本云諸上善人俱會一處此
<lb ed="X" n="0379c24"/><lb ed="R033" n="0020b06"/>卽彌陀同居淨土也次勸忻厭中上二句勸厭棘林
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0380a" n="0380a"/>
<lb ed="X" n="0380a01"/><lb ed="R033" n="0020b07"/>胎獄指上濁土也三界依報土地所產莫非荆棘叢
<lb ed="X" n="0380a02"/><lb ed="R033" n="0020b08"/>林故曰棘林玅經云瓦礫荆棘坑坎堆阜六凡正報
<lb ed="X" n="0380a03"/><lb ed="R033" n="0020b09"/>具有四生今就人中多從胎臟兒在母胎備受衆苦
<lb ed="X" n="0380a04"/><lb ed="R033" n="0020b10"/>故曰胎獄寶積經云處胎不樂猶如牢獄奮發辭謝
<lb ed="X" n="0380a05"/><lb ed="R033" n="0020b11"/>也奮然發志永謝勞生<note place="inline"><name role="" type="person">劉遺民</name>云傲天宮以長辭</note>下二句勸忻寶
<lb ed="X" n="0380a06"/><lb ed="R033" n="0020b12"/>界金池指上淨<g ref="#CB15131">邦</g>也彼國依報悉是百寶所成故曰
<lb ed="X" n="0380a07"/><lb ed="R033" n="0020b13"/>寶界如下經云寶樹寶地寶池等金池卽指往生孕
<lb ed="X" n="0380a08"/><lb ed="R033" n="0020b14"/>質之處屬於正報經云有七寶池黃金爲渠渠下皆
<lb ed="X" n="0380a09"/><lb ed="R033" n="0020b15"/>以雜色金剛以爲底沙小本云池底純以金沙布地
<lb ed="X" n="0380a10"/><lb ed="R033" n="0020b16"/>故曰金池<note place="inline">或云水產金蓮曰金池者非</note>天台云胎獄之望華池棘
<lb ed="X" n="0380a11"/><lb ed="R033" n="0020b17"/>林之比瓊樹亦以兩土依正淨穢對論今疏法之潛
<lb ed="X" n="0380a12"/><lb ed="R033" n="0020b18"/>神者神卽心神往生在定之心微密難見故名爲潛
<lb ed="X" n="0380a13"/><lb ed="R033" n="0021a01"/>肇法師云潛神玄默與虗空合德是也<note place="inline">或云潛神目修觀者非</note>
<lb ed="X" n="0380a14"/><lb ed="R033" n="0021a02"/>擧念卽登故云直往天台云正念直往生安養三引
<lb ed="X" n="0380a15"/><lb ed="R033" n="0021a03"/>證中上二句引經如來逗機說敎譬如潮不過限故
<lb ed="X" n="0380a16"/><lb ed="R033" n="0021a04"/>曰潮音楞嚴云發海潮音<anchor xml:id="nkr_note_orig_0380001" n="0380001"/>偏吿同會偏讚者十疑論
<lb ed="X" n="0380a17"/><lb ed="R033" n="0021a05"/>引隨願往生經云普廣菩薩問佛世尊何故偏讚西
<lb ed="X" n="0380a18"/><lb ed="R033" n="0021a06"/>方淨土專遣往生佛言衆生心多濁亂三昧難成欲
<lb ed="X" n="0380a19"/><lb ed="R033" n="0021a07"/>使專心一境專念一佛所以偏讚又云釋迦大師一
<lb ed="X" n="0380a20"/><lb ed="R033" n="0021a08"/>代說法處處聖敎唯勸衆生專心偏念阿彌陀佛求
<lb ed="X" n="0380a21"/><lb ed="R033" n="0021a09"/>生西方乃至云其餘佛土雖一經兩經略勸往生不
<lb ed="X" n="0380a22"/><lb ed="R033" n="0021a10"/>如<name role="" type="person">彌陀佛國</name>處處叮嚀等孤山云羣經森列而偏讚
<lb ed="X" n="0380a23"/><lb ed="R033" n="0021a11"/>西方淨土其有旨哉琅函乃指盛經之器以召佛語
<lb ed="X" n="0380a24"/><lb ed="R033" n="0021a12"/><note place="inline">或云佛語尊貴名琅函者非</note>下二句引傳往生者衆喩之如海棲
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0380b" n="0380b"/>
<lb ed="X" n="0380b01"/><lb ed="R033" n="0021a13"/>止也南山云建志要期高棲累外靑史卽目三代僧
<lb ed="X" n="0380b02"/><lb ed="R033" n="0021a14"/>傳乃淨土傳等同世史籍古無紙素殺靑刻字束以
<lb ed="X" n="0380b03"/><lb ed="R033" n="0021a15"/>熟皮故曰靑史二別歎中初科上二句通叙機敎機
<lb ed="X" n="0380b04"/><lb ed="R033" n="0021a16"/>旣不等敎亦有殊誘引也掖謂扶掖西都賦云後宮
<lb ed="X" n="0380b05"/><lb ed="R033" n="0021a17"/>則有掖庭椒房註曰掖庭宮名在天子左右如肘掖
<lb ed="X" n="0380b06"/><lb ed="R033" n="0021a18"/>也今謂設敎逗機如扶掖左右使無顚危之患也多
<lb ed="X" n="0380b07"/><lb ed="R033" n="0021b01"/>門楞嚴云歸元性無二方便有多門或下四句別列
<lb ed="X" n="0380b08"/><lb ed="R033" n="0021b02"/>四行初句卽陀羅尼集皷音王經等又彌陀不思議
<lb ed="X" n="0380b09"/><lb ed="R033" n="0021b03"/>神力傳云龍樹願生淨土夢感異人授往生呪<note place="inline">云云</note>次
<lb ed="X" n="0380b10"/><lb ed="R033" n="0021b04"/>句卽大悲經云若晝若夜專稱名號小本云一日七
<lb ed="X" n="0380b11"/><lb ed="R033" n="0021b05"/>日執持名號等三卽般舟經九十日常令繫想彌陀
<lb ed="X" n="0380b12"/><lb ed="R033" n="0021b06"/>三十二相四卽大本十日十夜奉持齋戒等各下二
<lb ed="X" n="0380b13"/><lb ed="R033" n="0021b07"/>句結示行法更多略擧上四復不備引指如衆典唯
<lb ed="X" n="0380b14"/><lb ed="R033" n="0021b08"/>下正歎今經初二句顯勝正觀卽下經云作是觀者
<lb ed="X" n="0380b15"/><lb ed="R033" n="0021b09"/>名爲正觀觀成理顯決定往生以因驗果故云畢趣
<lb ed="X" n="0380b16"/><lb ed="R033" n="0021b10"/>趣至也經云捨身他世生諸佛前得無生忍下二句
<lb ed="X" n="0380b17"/><lb ed="R033" n="0021b11"/>彰益初句滅惡益次句生善益除疑者經云必生彼
<lb ed="X" n="0380b18"/><lb ed="R033" n="0021b12"/>國心得無疑捨障者經云除八十億劫生死重罪流
<lb ed="X" n="0380b19"/><lb ed="R033" n="0021b13"/>通文中佛唱名云淨除業障生諸佛前等長生不死
<lb ed="X" n="0380b20"/><lb ed="R033" n="0021b14"/>者大本云可得極長生壽樂無窮極淨土傳云齊曇
<lb ed="X" n="0380b21"/><lb ed="R033" n="0021b15"/>鸞法師聞<name role="" type="person">陶隱居</name>得長生法千里求之陶以仙經十
<lb ed="X" n="0380b22"/><lb ed="R033" n="0021b16"/>卷授鸞鸞欣然自得以爲神仙之術必然也後還洛
<lb ed="X" n="0380b23"/><lb ed="R033" n="0021b17"/>下遇<name role="" type="person">菩提留支</name>問曰佛道有得長生乎其能却老爲
<lb ed="X" n="0380b24"/><lb ed="R033" n="0021b18"/>不死乎支笑曰長生不死乃吾佛之道也卽以觀無
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0380c" n="0380c"/>
<lb ed="X" n="0380c01"/><lb ed="R033" n="0022a01"/>量壽經授之曰汝可修此則三界無復生六道無攸
<lb ed="X" n="0380c02"/><lb ed="R033" n="0022a02"/>往盈虗消長禍福成敗無得而朕其爲壽也有劫石
<lb ed="X" n="0380c03"/><lb ed="R033" n="0022a03"/>焉有河沙焉河沙之數有極壽量之數無期此吾金
<lb ed="X" n="0380c04"/><lb ed="R033" n="0022a04"/>仙氏長生不死之術也廣叙傳持中初科初四句明
<lb ed="X" n="0380c05"/><lb ed="R033" n="0022a05"/>古今盛行次四句明早年獲遇歷觀卽逆推也<note place="inline">易云歷觀
<lb ed="X" n="0380c06"/><lb ed="R033" n="0022a06"/>衆卦</note>逮及方當也受誦則但持文句樂聞則欲求講解
<lb ed="X" n="0380c07"/><lb ed="R033" n="0022a07"/>沗從等者如十二光懺所叙自下壇後因遭重病莫
<lb ed="X" n="0380c08"/><lb ed="R033" n="0022a08"/>知趣向方乃留心淨業等專玩不釋手也斯文卽指
<lb ed="X" n="0380c09"/><lb ed="R033" n="0022a09"/>今經億劫無歸歎昔捨父逃逝也餘生有賴忻今域
<lb ed="X" n="0380c10"/><lb ed="R033" n="0022a10"/>心得處也指後殘齡故曰餘生卽疏主云幾生負德
<lb ed="X" n="0380c11"/><lb ed="R033" n="0022a11"/>枉受沈淪今日投誠心蒙拯濟是也解釋叙古中上
<lb ed="X" n="0380c12"/><lb ed="R033" n="0022a12"/>二句明先德專門據下所叙不出天台慧遠善導並
<lb ed="X" n="0380c13"/><lb ed="R033" n="0022a13"/>有章疏行世專守<anchor xml:id="nkr_note_add_0380c1301" n="0380c1301"/><anchor xml:id="beg0380c1301" n="0380c1301"/>己<anchor xml:id="end0380c1301"/>宗未爲通贍故云各尙下二句
<lb ed="X" n="0380c14"/><lb ed="R033" n="0022a14"/>明後學失措渺同河漢故曰莫知攸所往詣也<note place="inline">易曰君子
<lb ed="X" n="0380c15"/><lb ed="R033" n="0022a15"/>有攸往先迷後得</note>明今叙興懷中初四句示博考去取秪緣
<lb ed="X" n="0380c16"/><lb ed="R033" n="0022a16"/>古今章疏爲物情深委曲指諭博涉理敎卒難通曉
<lb ed="X" n="0380c17"/><lb ed="R033" n="0022a17"/>是以今疏操觚染翰不尙繁詞直指經宗務存修進
<lb ed="X" n="0380c18"/><lb ed="R033" n="0022a18"/>興懷在此豈有他哉名理卽指三藏聖敎名言理趣
<lb ed="X" n="0380c19"/><lb ed="R033" n="0022b01"/>也古今乃召諸師章疏翻覆研究故曰叅詳比並格
<lb ed="X" n="0380c20"/><lb ed="R033" n="0022b02"/>量故曰酬校摭取採摘也<note place="inline">孟子題詞曰今諸解者往往摭取而說之</note>優長
<lb ed="X" n="0380c21"/><lb ed="R033" n="0022b03"/>言其精當芟除翦削也繁<g ref="#CB07055">𤨏</g>言其錯雜<note place="inline">書序云芟夷繁亂翦截浮
<lb ed="X" n="0380c22"/><lb ed="R033" n="0022b04"/>詞</note>此示述作文體從其簡要故有芟除之語他不見
<lb ed="X" n="0380c23"/><lb ed="R033" n="0022b05"/>之以謂廢我天台時敎劇意詆排良可笑也<note place="inline">委如扶新論辯</note>
<lb ed="X" n="0380c24"/><lb ed="R033" n="0022b06"/>述下四句明謙<anchor xml:id="nkr_note_add_0380c2401" n="0380c2401"/><anchor xml:id="beg0380c2401" n="0380c2401"/>己<anchor xml:id="end0380c2401"/>益物立言演義並循舊跡故云述
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0381a" n="0381a"/>
<lb ed="X" n="0381a01"/><lb ed="R033" n="0022b07"/>而不作侮慢也前脩選云吾法夫前脩兮非世俗之
<lb ed="X" n="0381a02"/><lb ed="R033" n="0022b08"/>所服注云前脩謂前代脩習道德之人今疏意在由
<lb ed="X" n="0381a03"/><lb ed="R033" n="0022b09"/>疏通經由經修觀觀成理顯決志往生故曰統之有
<lb ed="X" n="0381a04"/><lb ed="R033" n="0022b10"/>宗<note place="inline">語出周易</note>在理旣當足可依承故曰貽於來學庶望貽
<lb ed="X" n="0381a05"/><lb ed="R033" n="0022b11"/>賜也<note place="inline">書序云庶幾有補於將來</note>示文體中初句明敎異古繁<g ref="#CB07055">𤨏</g>故
<lb ed="X" n="0381a06"/><lb ed="R033" n="0022b12"/>云簡易<note place="inline">語出揚子</note>次句明行直指觀門非數他寶故曰修
<lb ed="X" n="0381a07"/><lb ed="R033" n="0022b13"/>治月下四句遣執或云指舟譬能詮敎月岸譬所詮
<lb ed="X" n="0381a08"/><lb ed="R033" n="0022b14"/>理今恐初喩以指喩疏以月喩經由疏曉經譬因指
<lb ed="X" n="0381a09"/><lb ed="R033" n="0022b15"/>見月也次喩以舟喩觀行以岸喩往生由觀行而獲
<lb ed="X" n="0381a10"/><lb ed="R033" n="0022b16"/>往生譬因舟而到岸也如此則見二喩不重圓覺經
<lb ed="X" n="0381a11"/><lb ed="R033" n="0022b17"/>云修多羅敎如標月指了知所標畢竟非月金剛經
<lb ed="X" n="0381a12"/><lb ed="R033" n="0022b18"/>云知我說法如筏喩者法尙應捨何況非法<note place="inline">云云</note>彰述
<lb ed="X" n="0381a13"/><lb ed="R033" n="0023a01"/>意中初四句遵承二聖曲被未來者韋提大權發起
<lb ed="X" n="0381a14"/><lb ed="R033" n="0023a02"/>淨土不專自<anchor xml:id="nkr_note_add_0381a1401" n="0381a1401"/><anchor xml:id="beg0381a1401" n="0381a1401"/>己<anchor xml:id="end0381a1401"/>俯爲末世經云若佛滅後諸衆生等
<lb ed="X" n="0381a15"/><lb ed="R033" n="0023a03"/>濁惡不善五苦所逼云何當見阿彌陀佛<name role="" type="person">極樂世界</name>
<lb ed="X" n="0381a16"/><lb ed="R033" n="0023a04"/>又云未來衆生當云何觀無量壽佛及二菩薩等今
<lb ed="X" n="0381a17"/><lb ed="R033" n="0023a05"/>疏曲被未來之衆猶若韋提<g ref="#CB05418">䖍</g>請故云不負仰承遺
<lb ed="X" n="0381a18"/><lb ed="R033" n="0023a06"/>囑者如來始降幽宮說法聽衆不多累囑阿難意在
<lb ed="X" n="0381a19"/><lb ed="R033" n="0023a07"/>耆山再說經云阿難汝當受持廣爲多衆宣說佛語
<lb ed="X" n="0381a20"/><lb ed="R033" n="0023a08"/>又云汝持佛語爲未來世一切大衆欲脫苦者說是
<lb ed="X" n="0381a21"/><lb ed="R033" n="0023a09"/>觀地法等今疏仰承遺囑之意不異慶喜重宣故云
<lb ed="X" n="0381a22"/><lb ed="R033" n="0023a10"/>敢忘敢不敢也聊下二句正述本懷上乘卽指今經
<lb ed="X" n="0381a23"/><lb ed="R033" n="0023a11"/>非偏小故邁往也云耳乃結上之詞。</p>
<lb ed="X" n="0381a24"/><lb ed="R033" n="0023a12"/><p xml:id="pX22p0381a2401">本文標章中初句標擧將欲也下四句大分二科以明
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0381b" n="0381b"/>
<lb ed="X" n="0381b01"/><lb ed="R033" n="0023a13"/>總別若但釋別文則大義不彰若唯談總義則迷於起
<lb ed="X" n="0381b02"/><lb ed="R033" n="0023a14"/>盡若一混而說則彼此無歸故須預取經中所蘊大義
<lb ed="X" n="0381b03"/><lb ed="R033" n="0023a15"/>於別文前列門總示則一經旨趣皎如指掌然後別文
<lb ed="X" n="0381b04"/><lb ed="R033" n="0023a16"/>節句次第消釋還與總義血脈潛通總別相收始終一
<lb ed="X" n="0381b05"/><lb ed="R033" n="0023a17"/>貫義家之門故曰義門不入其門莫窺美富也於此聊
<lb ed="X" n="0381b06"/><lb ed="R033" n="0023a18"/>申數問以決世疑問自古弘演各有司存靈芝專攻
<lb ed="X" n="0381b07"/><lb ed="R033" n="0023b01"/>律部那得撰疏通經豈非尸祝越罇爼而代庖人耶
<lb ed="X" n="0381b08"/><lb ed="R033" n="0023b02"/>答觀子之問無乃蓬心曲見乎且三藏聖敎天下共
<lb ed="X" n="0381b09"/><lb ed="R033" n="0023b03"/>之何分彼此所以西來梵僧此土高德或稱三藏或
<lb ed="X" n="0381b10"/><lb ed="R033" n="0023b04"/>號三學豈是單輪翼者哉天台專弘經經論非不談
<lb ed="X" n="0381b11"/><lb ed="R033" n="0023b05"/>戒律如止觀具緣持戒淸淨梵網戒疏是也南山獨
<lb ed="X" n="0381b12"/><lb ed="R033" n="0023b06"/>權戒律非不通經論奉詔翻譯作三經序講楞伽經
<lb ed="X" n="0381b13"/><lb ed="R033" n="0023b07"/>撰法華義苑是也雖傳持各有所主而學解不可專
<lb ed="X" n="0381b14"/><lb ed="R033" n="0023b08"/>門至如古之劉虬李長者今之荆公張天覺彼乃儒
<lb ed="X" n="0381b15"/><lb ed="R033" n="0023b09"/>士尙解佛書安有釋子不可通經問南山云自宗猶
<lb ed="X" n="0381b16"/><lb ed="R033" n="0023b10"/>困於未聞況餘經論何由道盡祖師嚴戒安得固違
<lb ed="X" n="0381b17"/><lb ed="R033" n="0023b11"/>答乘虗接響其來久矣今爲明之斯文乃出南山戒
<lb ed="X" n="0381b18"/><lb ed="R033" n="0023b12"/>疏大妄戒中蓋由戒本說上人法古師於此廣引經
<lb ed="X" n="0381b19"/><lb ed="R033" n="0023b13"/>論禪定法相參糅律宗持犯之要後進討論動經他
<lb ed="X" n="0381b20"/><lb ed="R033" n="0023b14"/>日殊不知律中說經號隨律之經經中說律名隨經
<lb ed="X" n="0381b21"/><lb ed="R033" n="0023b15"/>之律止可略解名相不應展演紊亂宗途是故吾祖
<lb ed="X" n="0381b22"/><lb ed="R033" n="0023b16"/>垂茲明訓奚甞不許兼通經論豈不聞吾祖作義苑
<lb ed="X" n="0381b23"/><lb ed="R033" n="0023b17"/>講楞伽乎問此經行世自古解釋乃有多家天台章
<lb ed="X" n="0381b24"/><lb ed="R033" n="0023b18"/>疏大盛東南人皆寶之甚於金玉況是靈岳親承大
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0381c" n="0381c"/>
<lb ed="X" n="0381c01"/><lb ed="R033" n="0024a01"/>蘇妙悟獲旋總持樂說無壅今若別出新疏則應天
<lb ed="X" n="0381c02"/><lb ed="R033" n="0024a02"/>台有所未了耶答斯乃各言其志也凡德人垂世立
<lb ed="X" n="0381c03"/><lb ed="R033" n="0024a03"/>言行事無非讚揚佛化誘物爲先豈如市井爭奪取
<lb ed="X" n="0381c04"/><lb ed="R033" n="0024a04"/>勝於一時哉古今共業一經而各申釋者多矣且如
<lb ed="X" n="0381c05"/><lb ed="R033" n="0024a05"/>天台法華文句<anchor xml:id="nkr_note_add_0381c0501" n="0381c0501"/><anchor xml:id="beg0381c0501" n="0381c0501"/>已<anchor xml:id="end0381c0501"/>行於世至於唐朝慈恩法師復出
<lb ed="X" n="0381c06"/><lb ed="R033" n="0024a06"/>義疏秪今觀經天台之後慧遠善導澄觀繼而有作
<lb ed="X" n="0381c07"/><lb ed="R033" n="0024a07"/>又如孤山霅川同宗天台之學各製彌陀疏鈔良由
<lb ed="X" n="0381c08"/><lb ed="R033" n="0024a08"/>敎旨幽深情解差別智度大海唯佛窮底淸辯尙謂
<lb ed="X" n="0381c09"/><lb ed="R033" n="0024a09"/>彌勒未是徧知欲待龍華道後方復問津卽其事也
<lb ed="X" n="0381c10"/><lb ed="R033" n="0024a10"/>今之所述或機宜不等或知見有殊與物結緣助佛
<lb ed="X" n="0381c11"/><lb ed="R033" n="0024a11"/>揚化在理或當何必求人問天台凡釋一經必有規
<lb ed="X" n="0381c12"/><lb ed="R033" n="0024a12"/>矩存焉先以五時八敎揀判次用五義三分解釋山
<lb ed="X" n="0381c13"/><lb ed="R033" n="0024a13"/>家宗途時敎爲要新疏安得不遵直爾申經耶答固
<lb ed="X" n="0381c14"/><lb ed="R033" n="0024a14"/>以天台時敎見責何太專隅疏主甞云自古及今諸
<lb ed="X" n="0381c15"/><lb ed="R033" n="0024a15"/>宗彌闡或破或立或抑或揚乃述作之通規討論之
<lb ed="X" n="0381c16"/><lb ed="R033" n="0024a16"/>常事西天諸論大小相攻或空有爭馳或性相勍敵
<lb ed="X" n="0381c17"/><lb ed="R033" n="0024a17"/>異執支離迨今不絕此方傳敎華嚴賢首天台慈恩
<lb ed="X" n="0381c18"/><lb ed="R033" n="0024a18"/>章疏競行互相斥奪亦猶儒家魯史春秋學開五傳
<lb ed="X" n="0381c19"/><lb ed="R033" n="0024b01"/>國風雅誦分爲四詩孟氏辭闢於楊墨子雲無取於
<lb ed="X" n="0381c20"/><lb ed="R033" n="0024b02"/>老莊鄭玄王肅師資形矛盾之談劉向劉歆父子有
<lb ed="X" n="0381c21"/><lb ed="R033" n="0024b03"/>異同之論至如宗門自達磨西來衣鉢相傳迨于五
<lb ed="X" n="0381c22"/><lb ed="R033" n="0024b04"/>祖而下則南北分宗五家派別豈可執爲是非而興
<lb ed="X" n="0381c23"/><lb ed="R033" n="0024b05"/>諍訟<note place="inline">彼文</note>秪如天台之前南三北七各立門庭天台之
<lb ed="X" n="0381c24"/><lb ed="R033" n="0024b06"/>後分宗列派弘闡更多豈可抑令捨汝所學從我之
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0382a" n="0382a"/>
<lb ed="X" n="0382a01"/><lb ed="R033" n="0024b07"/>學乎又復天台化行六十餘州未審此外稟誰敎耶
<lb ed="X" n="0382a02"/><lb ed="R033" n="0024b08"/>大抵諸家建立莫不逗機爲先是一非諸未爲通論
<lb ed="X" n="0382a03"/><lb ed="R033" n="0024b09"/>問天台聖師位居五品達諸法相冥契佛心凡所釋
<lb ed="X" n="0382a04"/><lb ed="R033" n="0024b10"/>經懸河瀉辯任運自與修多羅合新疏安敢輒加斥
<lb ed="X" n="0382a05"/><lb ed="R033" n="0024b11"/>奪矯異常情後學無知非經反聖自此而興誰之過
<lb ed="X" n="0382a06"/><lb ed="R033" n="0024b12"/>歟答請觀新疏未嘗一語指斥天台至於敎觀理事
<lb ed="X" n="0382a07"/><lb ed="R033" n="0024b13"/>綱領之談凡十餘處專以天台而爲憑準自餘毛目
<lb ed="X" n="0382a08"/><lb ed="R033" n="0024b14"/>或取或捨各有所據非出胷襟盡採諸師之長以成
<lb ed="X" n="0382a09"/><lb ed="R033" n="0024b15"/>一家之見其間所有剏出新義葢由佛意多含敎通
<lb ed="X" n="0382a10"/><lb ed="R033" n="0024b16"/>餘論所以龍樹釋經存於衆解者是也幸取長其理
<lb ed="X" n="0382a11"/><lb ed="R033" n="0024b17"/>無取長其情問新疏旣無時敎判經但約四門總別
<lb ed="X" n="0382a12"/><lb ed="R033" n="0024b18"/>申釋爲出臆論爲有宗承答學不師安義不中難故
<lb ed="X" n="0382a13"/><lb ed="R033" n="0025a01"/>南山所撰戒業二疏首列四門非不判敎如戒疏攝
<lb ed="X" n="0382a14"/><lb ed="R033" n="0025a02"/>敎門中備引諸師建立或約三輪或約化行或約制
<lb ed="X" n="0382a15"/><lb ed="R033" n="0025a03"/>聽或約化制乃至云經論廣演其量極多如涅槃說
<lb ed="X" n="0382a16"/><lb ed="R033" n="0025a04"/>半滿兩字用收大小如餘經論三藏攝文或分大小
<lb ed="X" n="0382a17"/><lb ed="R033" n="0025a05"/>各立四藏大乘論中但立兩藏菩薩聲聞攝敎斯盡
<lb ed="X" n="0382a18"/><lb ed="R033" n="0025a06"/>等新疏規矩祖述南山何敢擅立淺見寡聞輒生謗
<lb ed="X" n="0382a19"/><lb ed="R033" n="0025a07"/>議未知其可也問新疏讚述本宗之外留心淨土專
<lb ed="X" n="0382a20"/><lb ed="R033" n="0025a08"/>解斯經其意何在答如向<anchor xml:id="nkr_note_add_0382a2001" n="0382a2001"/><anchor xml:id="beg0382a2001" n="0382a2001"/>已<anchor xml:id="end0382a2001"/>明更以二意表而出之
<lb ed="X" n="0382a21"/><lb ed="R033" n="0025a09"/>一者葢爲本宗律部專明持犯雖則南山深契開顯
<lb ed="X" n="0382a22"/><lb ed="R033" n="0025a10"/>以立圓宗廣談性相唯識三觀但恐後學不得意者
<lb ed="X" n="0382a23"/><lb ed="R033" n="0025a11"/>執著名相無處域心特闡淨土一門以爲終歸之處
<lb ed="X" n="0382a24"/><lb ed="R033" n="0025a12"/>故曰生弘毗尼死歸安養能事畢矣二者淨土一法
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0382b" n="0382b"/>
<lb ed="X" n="0382b01"/><lb ed="R033" n="0025a13"/>大異常途但作願求皆得超往奈何諸師道在邇而
<lb ed="X" n="0382b02"/><lb ed="R033" n="0025a14"/>求諸遠事在易而求諸難所撰章疏申通解釋必混
<lb ed="X" n="0382b03"/><lb ed="R033" n="0025a15"/>一代時敎不分純雜之殊各尙宗風迭相廢立文義
<lb ed="X" n="0382b04"/><lb ed="R033" n="0025a16"/>該博旨趣幽深自非積學洞微窮幽盡理卒難趣入
<lb ed="X" n="0382b05"/><lb ed="R033" n="0025a17"/>而況無常迅速生死無期急欲造修遲疑罔措所以
<lb ed="X" n="0382b06"/><lb ed="R033" n="0025a18"/>興懷述作務存簡易不尙支離辨明兩土入道直指
<lb ed="X" n="0382b07"/><lb ed="R033" n="0025b01"/>往生捷徑庶令末世利鈍兩根展卷臨文坦然明白
<lb ed="X" n="0382b08"/><lb ed="R033" n="0025b02"/>可擧而行不待廣尋經論徧歷敎門可謂千載之難
<lb ed="X" n="0382b09"/><lb ed="R033" n="0025b03"/>一朝忽易勉諸同道宜留意焉。</p>
<lb ed="X" n="0382b10"/><lb ed="R033" n="0025b04"/><p xml:id="pX22p0382b1001">義門標列中吾佛降靈隨機設敎須求本意故有初
<lb ed="X" n="0382b11"/><lb ed="R033" n="0025b05"/>也敎意雖明大小純雜罔知適從故有二也大小旣
<lb ed="X" n="0382b12"/><lb ed="R033" n="0025b06"/>判不曉所詮行無以立故有三也法相淆混若非甄
<lb ed="X" n="0382b13"/><lb ed="R033" n="0025b07"/>別人惑多岐故有四也四科文旨次第相須一部大
<lb ed="X" n="0382b14"/><lb ed="R033" n="0025b08"/>綱無越於此預宜通練臨文不迷。</p>
<lb ed="X" n="0382b15"/><lb ed="R033" n="0025b09"/><p xml:id="pX22p0382b1501">通明敎興叙佛意中初句標俗以三十年爲代今則
<lb ed="X" n="0382b16"/><lb ed="R033" n="0025b10"/>通指一化也大下正示大覺卽指釋迦梵語佛陀此
<lb ed="X" n="0382b17"/><lb ed="R033" n="0025b11"/>翻覺者究竟圓滿故名爲大世出世間無以過上故
<lb ed="X" n="0382b18"/><lb ed="R033" n="0025b12"/>獨稱尊從本垂跡者肇法師云非本無以垂跡非跡
<lb ed="X" n="0382b19"/><lb ed="R033" n="0025b13"/>無以顯本本跡雖殊不思議一本跡之義遠近不同
<lb ed="X" n="0382b20"/><lb ed="R033" n="0025b14"/>遠則直取釋迦最初一番成道名之爲本故妙經云
<lb ed="X" n="0382b21"/><lb ed="R033" n="0025b15"/>我實成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0382b2101" n="0382b2101"/><anchor xml:id="beg0382b2101" n="0382b2101"/>已<anchor xml:id="end0382b2101"/>來無量無邊百千萬億那由他劫譬如
<lb ed="X" n="0382b22"/><lb ed="R033" n="0025b16"/>五百千萬億那由他阿僧祇三千大千世界假使有
<lb ed="X" n="0382b23"/><lb ed="R033" n="0025b17"/>人抹爲微塵過於東方爾許國土乃下一塵一塵一
<lb ed="X" n="0382b24"/><lb ed="R033" n="0025b18"/>劫我成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0382b2401" n="0382b2401"/><anchor xml:id="beg0382b2401" n="0382b2401"/>已<anchor xml:id="end0382b2401"/>來復過於此等中間則指大通爲本近
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0382c" n="0382c"/>
<lb ed="X" n="0382c01"/><lb ed="R033" n="0026a01"/>以今日寂場爲本斯乃跡中之本若望久本還屬於
<lb ed="X" n="0382c02"/><lb ed="R033" n="0026a02"/>跡諸文或以法身爲本應身爲跡今旣不論長遠壽
<lb ed="X" n="0382c03"/><lb ed="R033" n="0026a03"/>量且指寂場舍那爲本釋迦爲跡本跡之名非一處
<lb ed="X" n="0382c04"/><lb ed="R033" n="0026a04"/>得天台廣辯不可具陳爲下先明本意爲欲與下令
<lb ed="X" n="0382c05"/><lb ed="R033" n="0026a05"/>其卽能救之心開示與下悟入乃能度之法佛之知
<lb ed="X" n="0382c06"/><lb ed="R033" n="0026a06"/>見卽所爲之事衆生乃所度之機然玅經中開示悟
<lb ed="X" n="0382c07"/><lb ed="R033" n="0026a07"/>入古今申釋不同古以開示屬應悟入屬機天台破
<lb ed="X" n="0382c08"/><lb ed="R033" n="0026a08"/>云今不用此解經明四句皆云爲令衆生語意悉主
<lb ed="X" n="0382c09"/><lb ed="R033" n="0026a09"/>前機非關化主等遂引法華論文爲據仍加助釋文
<lb ed="X" n="0382c10"/><lb ed="R033" n="0026a10"/>廣不錄但今文意必須兩分何者文中旣云爲欲開
<lb ed="X" n="0382c11"/><lb ed="R033" n="0026a11"/>示衆生則知能開能示主在於佛令其悟入方屬於
<lb ed="X" n="0382c12"/><lb ed="R033" n="0026a12"/>機文相顯然無勞固執若爾不但違於天台亦與經
<lb ed="X" n="0382c13"/><lb ed="R033" n="0026a13"/>意相反耶答天台正釋經文經中先云衆生次云開
<lb ed="X" n="0382c14"/><lb ed="R033" n="0026a14"/>示是故四句並須就機今疏不爾先云開示次云衆
<lb ed="X" n="0382c15"/><lb ed="R033" n="0026a15"/>生但借彼文略明化意則與天台正釋不同至經曰
<lb ed="X" n="0382c16"/><lb ed="R033" n="0026a16"/>下方且引證以顯上文乃是立義用意旣別非相反
<lb ed="X" n="0382c17"/><lb ed="R033" n="0026a17"/>也開卽開發示卽指示屬於應也悟謂悟解入謂證
<lb ed="X" n="0382c18"/><lb ed="R033" n="0026a18"/>入屬於機也<note place="inline">正因雖則兩分不通來難輔觀雖順天台不曉今意</note>於下二正明
<lb ed="X" n="0382c19"/><lb ed="R033" n="0026b01"/>起應乘時利見文出周易乾卦二五兩爻皆云利見
<lb ed="X" n="0382c20"/><lb ed="R033" n="0026b02"/>大人彼明國君出潛登極必合時心萬物宜覩今借
<lb ed="X" n="0382c21"/><lb ed="R033" n="0026b03"/>彼語以明如來機興緣熟<anchor xml:id="nkr_note_orig_0382001" n="0382001"/>湯仰欲見所以降世而善
<lb ed="X" n="0382c22"/><lb ed="R033" n="0026b04"/>誘之大有爲者始從成道終至涅槃張設敎網撈摝
<lb ed="X" n="0382c23"/><lb ed="R033" n="0026b05"/>羣機皆令作佛故云大也<note place="inline">語出孟子</note>經下三引文誠證諸
<lb ed="X" n="0382c24"/><lb ed="R033" n="0026b06"/>有所作通指一代化法證上大有爲也常下證上出
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0383a" n="0383a"/>
<lb ed="X" n="0383a01"/><lb ed="R033" n="0026b07"/>世本意佛意無他故曰常爲一事卽佛之知見也種
<lb ed="X" n="0383a02"/><lb ed="R033" n="0026b08"/>智爲知佛眼爲見衆生本具迷而不覺來至法華直
<lb ed="X" n="0383a03"/><lb ed="R033" n="0026b09"/>指凡心卽是佛心肉眼頓同佛眼出世本懷於茲始
<lb ed="X" n="0383a04"/><lb ed="R033" n="0026b10"/>暢二彰法體初中初三句躡上敎興出生示滅擧其
<lb ed="X" n="0383a05"/><lb ed="R033" n="0026b11"/>初後以攝中間一代聲敎通目三藏如來在世金口
<lb ed="X" n="0383a06"/><lb ed="R033" n="0026b12"/>親宣聲爲敎體故曰聲敎敎跡雖多半滿攝盡涅槃
<lb ed="X" n="0383a07"/><lb ed="R033" n="0026b13"/>經云半字是不了義敎滿字是了義敎<note place="inline">云云</note>莫下承前
<lb ed="X" n="0383a08"/><lb ed="R033" n="0026b14"/>佛意正明法體究盡化源故云皆使諸有總目三界
<lb ed="X" n="0383a09"/><lb ed="R033" n="0026b15"/>凡庸通召薄地自悟<anchor xml:id="nkr_note_add_0383a0901" n="0383a0901"/><anchor xml:id="beg0383a0901" n="0383a0901"/>己<anchor xml:id="end0383a0901"/>心者本有心性靈明寂滅常
<lb ed="X" n="0383a10"/><lb ed="R033" n="0026b16"/>住不變由妄想故不自覺知今欲返本藉敎起修性
<lb ed="X" n="0383a11"/><lb ed="R033" n="0026b17"/>顯情亡不從外得故云自悟華嚴經云知一切法卽
<lb ed="X" n="0383a12"/><lb ed="R033" n="0026b18"/>自心性成就慧身不由他悟楞嚴經云狂心自歇歇
<lb ed="X" n="0383a13"/><lb ed="R033" n="0027a01"/>卽菩提勝淨明心不從人得我心旣爾生佛亦然所
<lb ed="X" n="0383a14"/><lb ed="R033" n="0027a02"/>以文中具明三法自悟<anchor xml:id="nkr_note_add_0383a1401" n="0383a1401"/><anchor xml:id="beg0383a1401" n="0383a1401"/>己<anchor xml:id="end0383a1401"/>心心法也十方如來佛法
<lb ed="X" n="0383a15"/><lb ed="R033" n="0027a03"/>也法界含靈衆生法也故華嚴云如心佛亦爾如佛
<lb ed="X" n="0383a16"/><lb ed="R033" n="0027a04"/>衆生然心佛及衆生是三無差別體下復約三德釋
<lb ed="X" n="0383a17"/><lb ed="R033" n="0027a05"/>出此心初二句明體量如太虗空了無罣礙般若德
<lb ed="X" n="0383a18"/><lb ed="R033" n="0027a06"/>也具下四句明體德一切諸法無不具足解脫德也
<lb ed="X" n="0383a19"/><lb ed="R033" n="0027a07"/>淸下二句明體性本來離染無有方所法身德也是
<lb ed="X" n="0383a20"/><lb ed="R033" n="0027a08"/>三卽一是一卽三非縱非橫不竝不別天然本具不
<lb ed="X" n="0383a21"/><lb ed="R033" n="0027a09"/>假修成釋上<anchor xml:id="nkr_note_add_0383a2101" n="0383a2101"/><anchor xml:id="beg0383a2101" n="0383a2101"/>己<anchor xml:id="end0383a2101"/>心也十下總明包徧現前一心雖具
<lb ed="X" n="0383a22"/><lb ed="R033" n="0027a10"/>三德恐認諸法敻居心外故撮楞嚴經意而復示之
<lb ed="X" n="0383a23"/><lb ed="R033" n="0027a11"/>一漚片雲喩彼諸法大海太淸喩自<anchor xml:id="nkr_note_add_0383a2301" n="0383a2301"/><anchor xml:id="beg0383a2301" n="0383a2301"/>己<anchor xml:id="end0383a2301"/>心二引文示
<lb ed="X" n="0383a24"/><lb ed="R033" n="0027a12"/>中初科初引本經是心者卽指行人念佛之心依敎
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0383b" n="0383b"/>
<lb ed="X" n="0383b01"/><lb ed="R033" n="0027a13"/>修行從因感果始於此心故云是心作佛雖假修成
<lb ed="X" n="0383b02"/><lb ed="R033" n="0027a14"/>佛非外得故云是心是佛正徧知十號之一橫廣豎
<lb ed="X" n="0383b03"/><lb ed="R033" n="0027a15"/>深喩之如海究竟果德因心本具故云從心想生當
<lb ed="X" n="0383b04"/><lb ed="R033" n="0027a16"/>下結顯亦卽三德菩提般若也涅槃解脫也淸淨法
<lb ed="X" n="0383b05"/><lb ed="R033" n="0027a17"/>身也語出楞嚴彼云一切衆生從無始來不能得成
<lb ed="X" n="0383b06"/><lb ed="R033" n="0027a18"/>無上菩提皆由不知二種根本一者無始生死根本
<lb ed="X" n="0383b07"/><lb ed="R033" n="0027b01"/>則汝今者與諸衆生用攀緣心爲自性者二者無始
<lb ed="X" n="0383b08"/><lb ed="R033" n="0027b02"/>菩提涅槃元淸淨體則汝今者識精元明能生諸緣
<lb ed="X" n="0383b09"/><lb ed="R033" n="0027b03"/>緣所遺者三非定三三卽是一復轉釋云卽是大乘
<lb ed="X" n="0383b10"/><lb ed="R033" n="0027b04"/>一實境界全卽自心故云非他法也次引占察中具
<lb ed="X" n="0383b11"/><lb ed="R033" n="0027b05"/>云占察善惡報應經文有二卷此引下卷從初至計
<lb ed="X" n="0383b12"/><lb ed="R033" n="0027b06"/>我所皆本經文彼文甚廣末後二句疏家足成初明
<lb ed="X" n="0383b13"/><lb ed="R033" n="0027b07"/>眞心不變上科雖點三德卽是一實且約義說今復
<lb ed="X" n="0383b14"/><lb ed="R033" n="0027b08"/>引文彰灼顯示亦欲生下從眞起妄以爲設敎之張
<lb ed="X" n="0383b15"/><lb ed="R033" n="0027b09"/>本故有此科之來也初句標起究竟不二名一遠離
<lb ed="X" n="0383b16"/><lb ed="R033" n="0027b10"/>虗妄名實諸佛衆生安住其中故名境界次句指歸
<lb ed="X" n="0383b17"/><lb ed="R033" n="0027b11"/>自心證成前義前科旣會三德歸乎一實此科復以
<lb ed="X" n="0383b18"/><lb ed="R033" n="0027b12"/>一實離爲三德以顯三一圓融不卽不離則彰法體
<lb ed="X" n="0383b19"/><lb ed="R033" n="0027b13"/>不可思議從下點示三德本自無生今則無滅是故
<lb ed="X" n="0383b20"/><lb ed="R033" n="0027b14"/>不生不滅卽法身德大智光明離諸惑染是故自性
<lb ed="X" n="0383b21"/><lb ed="R033" n="0027b15"/>淸淨卽般若德隨緣赴感無處不周是故圓滿十方
<lb ed="X" n="0383b22"/><lb ed="R033" n="0027b16"/>卽解脫德性具三德離而不分故云究竟一相但下
<lb ed="X" n="0383b23"/><lb ed="R033" n="0027b17"/>次明妄念隨緣衆生心體旣靜且明名爲法性一迷
<lb ed="X" n="0383b24"/><lb ed="R033" n="0027b18"/>此心全體暗動翻作無明體旣全轉用亦歒翻三德
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0383c" n="0383c"/>
<lb ed="X" n="0383c01"/><lb ed="R033" n="0028a01"/>旣隱三道乃彰初三句惑道也妄下三句業道也沒
<lb ed="X" n="0383c02"/><lb ed="R033" n="0028a02"/>下二句苦道也起信云不達一法界故心不相應忽
<lb ed="X" n="0383c03"/><lb ed="R033" n="0028a03"/>然念起名爲無明旣無智明所以癡暗熏習者起信
<lb ed="X" n="0383c04"/><lb ed="R033" n="0028a04"/>云如世間衣服實無於香若人以香而熏習故則有
<lb ed="X" n="0383c05"/><lb ed="R033" n="0028a05"/>香氣此亦如是眞如淨法實無於染但以無明而熏
<lb ed="X" n="0383c06"/><lb ed="R033" n="0028a06"/>習故則有染相無明染法實無淨業但以眞如而熏
<lb ed="X" n="0383c07"/><lb ed="R033" n="0028a07"/>習故則有淨用當知熏習通於染淨迷則無明熏於
<lb ed="X" n="0383c08"/><lb ed="R033" n="0028a08"/>眞如全起染用悟則眞如熏於無明全起淨用今此
<lb ed="X" n="0383c09"/><lb ed="R033" n="0028a09"/>且約迷染以說言因緣者妄念爲因妄境爲緣起信
<lb ed="X" n="0383c10"/><lb ed="R033" n="0028a10"/>云依因者不覺義故依緣者妄作境界義故言妄現
<lb ed="X" n="0383c11"/><lb ed="R033" n="0028a11"/>者卽占察云當知心外相者如夢所見種種境界唯
<lb ed="X" n="0383c12"/><lb ed="R033" n="0028a12"/>心想作實無外事一切境界悉亦如是皆依無明識
<lb ed="X" n="0383c13"/><lb ed="R033" n="0028a13"/>夢所見妄想作故良以妄心妄境因緣和合造諸妄
<lb ed="X" n="0383c14"/><lb ed="R033" n="0028a14"/>業受諸妄報三道更資聯環莫解故云沒溺生死等
<lb ed="X" n="0383c15"/><lb ed="R033" n="0028a15"/>楞嚴云一切衆生從無始來生死相續皆由不知常
<lb ed="X" n="0383c16"/><lb ed="R033" n="0028a16"/>住眞心性淨明體用諸妄想此想不眞故受輪轉又
<lb ed="X" n="0383c17"/><lb ed="R033" n="0028a17"/>云由諸衆生遺此本明雖終日行而不覺知枉入諸
<lb ed="X" n="0383c18"/><lb ed="R033" n="0028a18"/>趣<anchor xml:id="nkr_note_add_0383c1801" n="0383c1801"/><anchor xml:id="beg0383c1801" n="0383c1801"/>已<anchor xml:id="end0383c1801"/>上總明出世本意諸記迷文昧義不欲指斥學
<lb ed="X" n="0383c19"/><lb ed="R033" n="0028b01"/>者對之自見臧否二明說敎中初科文有三段初總
<lb ed="X" n="0383c20"/><lb ed="R033" n="0028b02"/>明經下引證或下別示先覺者孟子云伊尹曰予天
<lb ed="X" n="0383c21"/><lb ed="R033" n="0028b03"/>民之先覺者也將以斯道覺斯民也非予覺之而誰
<lb ed="X" n="0383c22"/><lb ed="R033" n="0028b04"/>也今借彼語其意則別<note place="inline">云云</note>此心卽上一實境界三德
<lb ed="X" n="0383c23"/><lb ed="R033" n="0028b05"/>玅心是知如來法身地上觀見衆生迷而不覺起大
<lb ed="X" n="0383c24"/><lb ed="R033" n="0028b06"/>悲心驚入火宅而度脫之故曰憫諸未悟慈悲方便
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0384a" n="0384a"/>
<lb ed="X" n="0384a01"/><lb ed="R033" n="0028b07"/>度生之權巧也演說諸經度生之法門也諸經通漫
<lb ed="X" n="0384a02"/><lb ed="R033" n="0028b08"/>故以華嚴鹿苑頓漸顯之如來始於寂場爲高山機
<lb ed="X" n="0384a03"/><lb ed="R033" n="0028b09"/>說圓滿敎不從漸來直說於頓故云頓示一類小機
<lb ed="X" n="0384a04"/><lb ed="R033" n="0028b10"/>於頓無益故不動寂場而游鹿苑說生滅法而逗會
<lb ed="X" n="0384a05"/><lb ed="R033" n="0028b11"/>之故云漸誘頓漸雖殊莫非隨他意語究佛本懷爲
<lb ed="X" n="0384a06"/><lb ed="R033" n="0028b12"/>令入實暗用楞嚴扶成此義故云歸源等引證中初
<lb ed="X" n="0384a07"/><lb ed="R033" n="0028b13"/>文小智小法則局在漸證上多門也次文種種須該
<lb ed="X" n="0384a08"/><lb ed="R033" n="0028b14"/>頓漸證上無二也在昔佛乘祕而不談取法華意故
<lb ed="X" n="0384a09"/><lb ed="R033" n="0028b15"/>作此說別示中疏主內鑑如來說法赴機有異故將
<lb ed="X" n="0384a10"/><lb ed="R033" n="0028b16"/>一代聖敎區分兩土入道不同預作下文判敎張本
<lb ed="X" n="0384a11"/><lb ed="R033" n="0028b17"/>並如後釋茲不兩煩結歸中上科雖分兩別皆是如
<lb ed="X" n="0384a12"/><lb ed="R033" n="0028b18"/>來化他權巧究其所歸莫不爲令衆生作佛文中初
<lb ed="X" n="0384a13"/><lb ed="R033" n="0029a01"/>明依敎開解自心卽向法體諸法雖多不出十界依正
<lb ed="X" n="0384a14"/><lb ed="R033" n="0029a02"/>因果同居一心一心旣悟法法全心心法一如故云洞
<lb ed="X" n="0384a15"/><lb ed="R033" n="0029a03"/>達然下次明修因證果初句發大心次句修大行下二
<lb ed="X" n="0384a16"/><lb ed="R033" n="0029a04"/>句成大果兼上洞達卽開大解前三屬因後一屬果
<lb ed="X" n="0384a17"/><lb ed="R033" n="0029a05"/>因果同時二心不別以下三明果後起用初四句不
<lb ed="X" n="0384a18"/><lb ed="R033" n="0029a06"/>著二邊唯住中道生死該於分段變易破煩惱惑出
<lb ed="X" n="0384a19"/><lb ed="R033" n="0029a07"/>生死苦功由智慧涅槃通乎有餘無餘敎化衆生亡
<lb ed="X" n="0384a20"/><lb ed="R033" n="0029a08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0384a2001" n="0384a2001"/><anchor xml:id="beg0384a2001" n="0384a2001"/>己<anchor xml:id="end0384a2001"/>益物功由慈悲歷下正示大用所謂衆生界盡衆
<lb ed="X" n="0384a21"/><lb ed="R033" n="0029a09"/>生業盡衆生煩惱盡我此願王無有窮盡也引證中
<lb ed="X" n="0384a22"/><lb ed="R033" n="0029a10"/>所引二經但欲證上示生唱滅無盡之義爾初華嚴
<lb ed="X" n="0384a23"/><lb ed="R033" n="0029a11"/>文自行則無化他則有故法華云我今非實滅度而
<lb ed="X" n="0384a24"/><lb ed="R033" n="0029a12"/>便唱言我當滅度所以者何薄德之人若見如來常
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0384b" n="0384b"/>
<lb ed="X" n="0384b01"/><lb ed="R033" n="0029a13"/>在不滅便起憍恣厭怠之心不生難遭之想恭敬之
<lb ed="X" n="0384b02"/><lb ed="R033" n="0029a14"/>心是故如來方便說耳然楞伽二句似難分異今恐
<lb ed="X" n="0384b03"/><lb ed="R033" n="0029a15"/>初句約過去說未曾聞有入涅槃佛次句約現在論
<lb ed="X" n="0384b04"/><lb ed="R033" n="0029a16"/>亦無有佛欲入涅槃經文回互諒不徒然三結示中
<lb ed="X" n="0384b05"/><lb ed="R033" n="0029a17"/>是謂二字通指一代敎興本意大事因緣者經中上
<lb ed="X" n="0384b06"/><lb ed="R033" n="0029a18"/>有一字天台釋云一則一實相也大則其性廣博諸
<lb ed="X" n="0384b07"/><lb ed="R033" n="0029b01"/>佛出世之儀式故名爲事衆生有感佛之機爲因佛
<lb ed="X" n="0384b08"/><lb ed="R033" n="0029b02"/>卽承機而應爲緣是爲出世之本意佛佛道同故云
<lb ed="X" n="0384b09"/><lb ed="R033" n="0029b03"/>皆爾究竟指歸故云在此。</p>
<lb ed="X" n="0384b10"/><lb ed="R033" n="0029b04"/><p xml:id="pX22p0384b1001">別示今經中初科文有二節初明機興請法大下次
<lb ed="X" n="0384b11"/><lb ed="R033" n="0029b05"/>明赴機演敎初中初句標起韋下正示弩牙曰機有
<lb ed="X" n="0384b12"/><lb ed="R033" n="0029b06"/>可發之義以喩韋提乘時致請故云機發闍王作逆
<lb ed="X" n="0384b13"/><lb ed="R033" n="0029b07"/>情無畏憚故曰公爲當知悉是大權示跡俯觀末世
<lb ed="X" n="0384b14"/><lb ed="R033" n="0029b08"/>一類衆生淨土緣種宜密在懷不能發起特與擊揚
<lb ed="X" n="0384b15"/><lb ed="R033" n="0029b09"/>人到于今咸受其賜兩段文意具如後釋別列十段
<lb ed="X" n="0384b16"/><lb ed="R033" n="0029b10"/>中竝先立義次引經證觀此十意次第排布亦匪偶
<lb ed="X" n="0384b17"/><lb ed="R033" n="0029b11"/>然前三卽三障也衆生無始三道流轉今求出離必
<lb ed="X" n="0384b18"/><lb ed="R033" n="0029b12"/>先對治欲破三障必修二嚴諸佛菩薩歷劫修行無
<lb ed="X" n="0384b19"/><lb ed="R033" n="0029b13"/>越福慧所以第四卽福德緣因也第五卽智慧了因
<lb ed="X" n="0384b20"/><lb ed="R033" n="0029b14"/>也由無智故隨邪背正今欲歸正翻邪非智不可二
<lb ed="X" n="0384b21"/><lb ed="R033" n="0029b15"/>嚴旣備三學宜遵是故第六離染淸淨戒學也七令
<lb ed="X" n="0384b22"/><lb ed="R033" n="0029b16"/>心在定定學也八念佛三昧慧學也前八屬因後二
<lb ed="X" n="0384b23"/><lb ed="R033" n="0029b17"/>屬果第九現身見佛觀成理顯也第十疾得成佛因
<lb ed="X" n="0384b24"/><lb ed="R033" n="0029b18"/>圓果滿也結略中上二句明以凡度聖次二句明用
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0384c" n="0384c"/>
<lb ed="X" n="0384c01"/><lb ed="R033" n="0030a01"/>意搜經末二句正結顯經意。</p>
<lb ed="X" n="0384c02"/><lb ed="R033" n="0030a02"/><p xml:id="pX22p0384c0201">大科第二攝敎分齊標分中三科之義次第相生從
<lb ed="X" n="0384c03"/><lb ed="R033" n="0030a03"/>寬至狹欲顯淨土之敎是純非雜是大非小是頓非
<lb ed="X" n="0384c04"/><lb ed="R033" n="0030a04"/>漸是了義非不了義也。</p>
<lb ed="X" n="0384c05"/><lb ed="R033" n="0030a05"/><p xml:id="pX22p0384c0501">隨釋中明二土純雜標分大略有二者問疏主區分
<lb ed="X" n="0384c06"/><lb ed="R033" n="0030a06"/>兩土敎法純雜有異前古未聞達士無不適從小智
<lb ed="X" n="0384c07"/><lb ed="R033" n="0030a07"/>尙生輕誚爲有典據爲出臆裁試請申通永祛疑惑
<lb ed="X" n="0384c08"/><lb ed="R033" n="0030a08"/>答造疏通經立言判敎苟無正量安敢師心非獨無
<lb ed="X" n="0384c09"/><lb ed="R033" n="0030a09"/>功反貽伊戚但義蘊羣編名出今疏無文有義智者
<lb ed="X" n="0384c10"/><lb ed="R033" n="0030a10"/>用之今爲委陳庶幾一悟故天台十疑論明自力他
<lb ed="X" n="0384c11"/><lb ed="R033" n="0030a11"/>力自力者此土修道卒未得成他力者若信彌陀大
<lb ed="X" n="0384c12"/><lb ed="R033" n="0030a12"/>悲願力攝取不捨卽得往生復引十住婆沙論難易
<lb ed="X" n="0384c13"/><lb ed="R033" n="0030a13"/>二道云難行道者在此五濁惡世無量佛所求菩提
<lb ed="X" n="0384c14"/><lb ed="R033" n="0030a14"/>道是爲甚難<note place="inline">云云</note>易行道者謂信佛語修念佛三昧佛
<lb ed="X" n="0384c15"/><lb ed="R033" n="0030a15"/>力攝持卽得往生<note place="inline">云云</note>準知自行難行道非此土入道
<lb ed="X" n="0384c16"/><lb ed="R033" n="0030a16"/>敎耶他力易行道非淨土入道敎耶又如善導玄義
<lb ed="X" n="0384c17"/><lb ed="R033" n="0030a17"/>專雜二修以分兩土進道不同瑛師修證儀中乃有
<lb ed="X" n="0384c18"/><lb ed="R033" n="0030a18"/>此方破惑證眞求生西方淨土之說疏主深得佛意
<lb ed="X" n="0384c19"/><lb ed="R033" n="0030b01"/>仰則先賢故茲高判獨拔古今可使四海咸規萬載
<lb ed="X" n="0384c20"/><lb ed="R033" n="0030b02"/>不易也次別釋此土敎中二先叙立敎不純經下次
<lb ed="X" n="0384c21"/><lb ed="R033" n="0030b03"/>明判釋有異初中先明機別初句以處召人卽指羣
<lb ed="X" n="0384c22"/><lb ed="R033" n="0030b04"/>迷也惑業是因根性屬果果卽苦報三道具焉能生
<lb ed="X" n="0384c23"/><lb ed="R033" n="0030b05"/>爲根不改曰性隨其惑業迭論重輕故有差別在下
<lb ed="X" n="0384c24"/><lb ed="R033" n="0030b06"/>次明敎雜上二句通明下二句別示南山云機分小
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0385a" n="0385a"/>
<lb ed="X" n="0385a01"/><lb ed="R033" n="0030b07"/>大之別道殊半滿之科是也判釋中初正明互不同
<lb ed="X" n="0385a02"/><lb ed="R033" n="0030b08"/>者天下盛行莫如天台賢首天台則立四敎所謂藏
<lb ed="X" n="0385a03"/><lb ed="R033" n="0030b09"/>通別圓賢首則立五敎所謂愚法小乘敎大乘始敎
<lb ed="X" n="0385a04"/><lb ed="R033" n="0030b10"/>大乘終敎大乘頓敎一乘圓敎迭廢立者淸涼疏中
<lb ed="X" n="0385a05"/><lb ed="R033" n="0030b11"/>具出始從一敎至于五敎總二十餘家輔觀備引茲
<lb ed="X" n="0385a06"/><lb ed="R033" n="0030b12"/>不繁文下二句指略淨土敎中初立義故下引證雖
<lb ed="X" n="0385a07"/><lb ed="R033" n="0030b13"/>下釋疑初中初句總標對前五濁故云淨土次句目
<lb ed="X" n="0385a08"/><lb ed="R033" n="0030b14"/>敎對前大小偏圓故曰純一又次句召機對前根性
<lb ed="X" n="0385a09"/><lb ed="R033" n="0030b15"/>差別故曰良伴衆下二句明品位有殊莫下推因果
<lb ed="X" n="0385a10"/><lb ed="R033" n="0030b16"/>不別發無上心因也不退菩提果也引證中論卽天
<lb ed="X" n="0385a11"/><lb ed="R033" n="0030b17"/>親所造旣云二乘不生可證上文淸淨良伴餘如後
<lb ed="X" n="0385a12"/><lb ed="R033" n="0030b18"/>辨結示中是知二字躡上二科總顯純雜則下別示
<lb ed="X" n="0385a13"/><lb ed="R033" n="0031a01"/>淨土機敎旣純更無餘論故曰不勞<note place="inline">餘如扶新</note>。</p>
<lb ed="X" n="0385a14"/><lb ed="R033" n="0031a02"/><p xml:id="pX22p0385a1401">二大小漸頓中初科初句標起天下引釋天台總判
<lb ed="X" n="0385a15"/><lb ed="R033" n="0031a03"/>一代敎法先豎論五時次橫辨八敎凡釋一經必立
<lb ed="X" n="0385a16"/><lb ed="R033" n="0031a04"/>五重玄義敎相一章最居其末大乘約敎判也方等
<lb ed="X" n="0385a17"/><lb ed="R033" n="0031a05"/>約時判也四敎並談四機普被故名方等文中第列
<lb ed="X" n="0385a18"/><lb ed="R033" n="0031a06"/>三義初約大小彼宗通別圓三俱稱大乘唯藏敎名
<lb ed="X" n="0385a19"/><lb ed="R033" n="0031a07"/>小言秪云者白蓮記云秪猶直也斯言甚當不必他
<lb ed="X" n="0385a20"/><lb ed="R033" n="0031a08"/>云次約二藏本出伽論智論亦然三約漸頓然此三
<lb ed="X" n="0385a21"/><lb ed="R033" n="0031a09"/>義從寬至狹大乘旣通三敎尙兼二乘故須次義也
<lb ed="X" n="0385a22"/><lb ed="R033" n="0031a10"/>菩薩猶通偏漸復須後義也則知此經乃是大乘菩
<lb ed="X" n="0385a23"/><lb ed="R033" n="0031a11"/>薩頓敎如是甄別方爲盡理<note place="inline">餘如扶新</note>再引遠疏獨證頓
<lb ed="X" n="0385a24"/><lb ed="R033" n="0031a12"/>義韋下引當機證文見台疏<note place="inline">或約開顯強生問答甚乖敎意</note>結成中
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0385b" n="0385b"/>
<lb ed="X" n="0385b01"/><lb ed="R033" n="0031a13"/>文有三段初正結專據二師故曰準知不獨此經故
<lb ed="X" n="0385b02"/><lb ed="R033" n="0031a14"/>曰一代簡非漸頓故曰圓頓不雜偏小故無餘途慈
<lb ed="X" n="0385b03"/><lb ed="R033" n="0031a15"/>下引證文出決疑行願門括卽搜括也貝書卽指小
<lb ed="X" n="0385b04"/><lb ed="R033" n="0031a16"/>乘經部無一字者以顯絕分尙不說有豈復勸生彼
<lb ed="X" n="0385b05"/><lb ed="R033" n="0031a17"/>文但說無土恐疑有佛復助釋云不說彌陀如古德
<lb ed="X" n="0385b06"/><lb ed="R033" n="0031a18"/>云小乘無他佛之說大敎有刹海之談是下結勸下
<lb ed="X" n="0385b07"/><lb ed="R033" n="0031b01"/>佛種者如常不輕十六王子結緣之徒是也。</p>
<lb ed="X" n="0385b08"/><lb ed="R033" n="0031b02"/><p xml:id="pX22p0385b0801">三簡了不了總分中初句標慈下釋撮略決疑中文
<lb ed="X" n="0385b09"/><lb ed="R033" n="0031b03"/>初以大小對簡二獨就大簡言大乘者梵語摩訶衍
<lb ed="X" n="0385b10"/><lb ed="R033" n="0031b04"/>此翻大乘通含三敎復有了不了者彼云今明大乘
<lb ed="X" n="0385b11"/><lb ed="R033" n="0031b05"/>復有三種一者大乘通敎此敎門雖通大類狎二乘
<lb ed="X" n="0385b12"/><lb ed="R033" n="0031b06"/>菩薩雖復化他化畢終歸<g ref="#CB01926">灰</g>斷淨土深理非彼所知
<lb ed="X" n="0385b13"/><lb ed="R033" n="0031b07"/>非了義也二者大乘別敎此乃詮旨隔歷因果不融
<lb ed="X" n="0385b14"/><lb ed="R033" n="0031b08"/>淨土則理外修成萬法乃不由心具雖廣游佛刹然
<lb ed="X" n="0385b15"/><lb ed="R033" n="0031b09"/>往生玅旨斯亦未了三者佛乘圓敎理事圓融因果
<lb ed="X" n="0385b16"/><lb ed="R033" n="0031b10"/>頓足佛法之玅過此<anchor xml:id="nkr_note_add_0385b1601" n="0385b1601"/><anchor xml:id="beg0385b1601" n="0385b1601"/>已<anchor xml:id="end0385b1601"/>往不知所云<note place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0385b1602" n="0385b1602"/><anchor xml:id="beg0385b1602" n="0385b1602"/>已<anchor xml:id="end0385b1602"/>上彼文</note>今論淨土
<lb ed="X" n="0385b17"/><lb ed="R033" n="0031b11"/>唯取最後圓頓佛乘簡之極也經下彼自引證可見
<lb ed="X" n="0385b18"/><lb ed="R033" n="0031b12"/>別示初科約義中初明身土非他如下明往生非外
<lb ed="X" n="0385b19"/><lb ed="R033" n="0031b13"/>了謂照了達謂體達淨土卽同居依報也彌陀卽應
<lb ed="X" n="0385b20"/><lb ed="R033" n="0031b14"/>身正報也極樂依正同居一心心性徧周法界無外
<lb ed="X" n="0385b21"/><lb ed="R033" n="0031b15"/>若一毫法從心外生不名了義又復心卽是土性卽
<lb ed="X" n="0385b22"/><lb ed="R033" n="0031b16"/>是佛所以文中皆曰非他是則心性佛土畢竟平等
<lb ed="X" n="0385b23"/><lb ed="R033" n="0031b17"/>無二無別也回神與下法華等四句皆是決疑中文
<lb ed="X" n="0385b24"/><lb ed="R033" n="0031b18"/>旣了身土無非心性雖越億刹不離<anchor xml:id="nkr_note_add_0385b2401" n="0385b2401"/><anchor xml:id="beg0385b2401" n="0385b2401"/>己<anchor xml:id="end0385b2401"/>心雖孕蓮沼
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0385c" n="0385c"/>
<lb ed="X" n="0385c01"/><lb ed="R033" n="0032a01"/>不離刹那<anchor xml:id="nkr_note_add_0385c0101" n="0385c0101"/><anchor xml:id="beg0385c0101" n="0385c0101"/>己<anchor xml:id="end0385c0101"/>心刹那俱指當念也引證中文爲三段
<lb ed="X" n="0385c02"/><lb ed="R033" n="0032a02"/>初引四經卽下結示秪下複疎所以特引四經者前
<lb ed="X" n="0385c03"/><lb ed="R033" n="0032a03"/>二證上彌陀卽性後二證上淨土卽心本經略如前
<lb ed="X" n="0385c04"/><lb ed="R033" n="0032a04"/>示佛旣心作心是則與法華開佛知見其義無別故
<lb ed="X" n="0385c05"/><lb ed="R033" n="0032a05"/>云卽是等仍又躡前簡判益顯今經了中之了也楞
<lb ed="X" n="0385c06"/><lb ed="R033" n="0032a06"/>嚴中上二句屬因下二句明果卽心憶念顯佛非外
<lb ed="X" n="0385c07"/><lb ed="R033" n="0032a07"/>現前當來者卽同象觀云於現身中得念佛三昧<note place="inline">現前
<lb ed="X" n="0385c08"/><lb ed="R033" n="0032a08"/>也</note>佛觀云捨身他世得無生忍<note place="inline">當來也</note>當坐道場生諸
<lb ed="X" n="0385c09"/><lb ed="R033" n="0032a09"/>佛家是故註云成佛不久法華稱玅者在昔諸經權
<lb ed="X" n="0385c10"/><lb ed="R033" n="0032a10"/>實未會悉屬於麤唯至法華點權卽實始得玅名華
<lb ed="X" n="0385c11"/><lb ed="R033" n="0032a11"/>嚴言極者若通指華嚴部敎未爲圓極淸涼疏云一
<lb ed="X" n="0385c12"/><lb ed="R033" n="0032a12"/>極唱高二乘絕聽是也今別約部中圓意與法華同
<lb ed="X" n="0385c13"/><lb ed="R033" n="0032a13"/>特擧玅部極談以彰淨土非偏小也結示中上引四
<lb ed="X" n="0385c14"/><lb ed="R033" n="0032a14"/>經雙證故雙結云淨穢身土等也複疎中恐謂身土
<lb ed="X" n="0385c15"/><lb ed="R033" n="0032a15"/>旣卽我心心淨土淨何須外求破此執情故云秪由
<lb ed="X" n="0385c16"/><lb ed="R033" n="0032a16"/>等體之與性其義不別卽前法體一實境界也虗融
<lb ed="X" n="0385c17"/><lb ed="R033" n="0032a17"/>言其體量包徧言其體德量則無處不周德乃無法
<lb ed="X" n="0385c18"/><lb ed="R033" n="0032a18"/>不具言包徧者楞嚴云如意默容十方三世一切世
<lb ed="X" n="0385c19"/><lb ed="R033" n="0032b01"/>間出世間法唯聖與凡無不包容又云心精徧圓含
<lb ed="X" n="0385c20"/><lb ed="R033" n="0032b02"/>裹十方等斯皆包徧之義當以意求文無以文害意
<lb ed="X" n="0385c21"/><lb ed="R033" n="0032b03"/>或見疏主讚文性本包容及今包徧之語輒生輕議
<lb ed="X" n="0385c22"/><lb ed="R033" n="0032b04"/>未之思爾旣達此理於無往來不礙往來向無取舍
<lb ed="X" n="0385c23"/><lb ed="R033" n="0032b05"/>不妨取舍往來卽性性無所移取舍全心心常宛爾
<lb ed="X" n="0385c24"/><lb ed="R033" n="0032b06"/>故慈雲云當知淨土百寶莊嚴九品因果並在衆生
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0386a" n="0386a"/>
<lb ed="X" n="0386a01"/><lb ed="R033" n="0032b07"/>介爾心中理性具足方得今日往生事用隨願自然
<lb ed="X" n="0386a02"/><lb ed="R033" n="0032b08"/>是則旁羅十方不離當念往來法界正協唯心免信
<lb ed="X" n="0386a03"/><lb ed="R033" n="0032b09"/>常流執此非彼偉哉斯言若也凝然不動便爲無生
<lb ed="X" n="0386a04"/><lb ed="R033" n="0032b10"/>玅理與彼偏空斷見相去幾何輔正墮此悲夫<note place="inline">委如扶新</note>
<lb ed="X" n="0386a05"/><lb ed="R033" n="0032b11"/>輔觀有辭明適越無非宋國之語以喩舍此取彼正
<lb ed="X" n="0386a06"/><lb ed="R033" n="0032b12"/>因亦有舊適他<g ref="#CB15131">邦</g>後忽憶想如在目前之喩斯皆情
<lb ed="X" n="0386a07"/><lb ed="R033" n="0032b13"/>想測度安稱唯心是法非思量分別之所能解唯忘
<lb ed="X" n="0386a08"/><lb ed="R033" n="0032b14"/>情離念者始可與議也斥偏執叙非中初四句總標
<lb ed="X" n="0386a09"/><lb ed="R033" n="0032b15"/>淺識膚受故云末學點靈與下二心字卽妄念也自
<lb ed="X" n="0386a10"/><lb ed="R033" n="0032b16"/>下四句出計指下二句顯過彌陀外物對上佛卽我
<lb ed="X" n="0386a11"/><lb ed="R033" n="0032b17"/>心極樂他<g ref="#CB15131">邦</g>對上心淨土淨引斥中文見天竺集初
<lb ed="X" n="0386a12"/><lb ed="R033" n="0032b18"/>叙外執對之可見釋下決破自分二段初正決外執
<lb ed="X" n="0386a13"/><lb ed="R033" n="0033a01"/>二世下因斥邪空初中初句總斷將下牒計若下正
<lb ed="X" n="0386a14"/><lb ed="R033" n="0033a02"/>決言心徧者全體名徧非徧而徧也言塵徧者塵無
<lb ed="X" n="0386a15"/><lb ed="R033" n="0033a03"/>自性攬眞而成眞性旣徧塵亦隨徧古德云色何以
<lb ed="X" n="0386a16"/><lb ed="R033" n="0033a04"/>徧色卽心故慈雲云一念旣然一塵亦爾一一心中
<lb ed="X" n="0386a17"/><lb ed="R033" n="0033a05"/>一切塵一一塵中一切心一一心塵復互周重重無
<lb ed="X" n="0386a18"/><lb ed="R033" n="0033a06"/>盡如帝網是也若了心塵互徧何愁十萬之遙咫步
<lb ed="X" n="0386a19"/><lb ed="R033" n="0033a07"/>之間尙涉程途豈在心外猶成二法彌須得意不可
<lb ed="X" n="0386a20"/><lb ed="R033" n="0033a08"/>封文斥邪空中但學虗言全無正見鼠喞鳥空卽斯
<lb ed="X" n="0386a21"/><lb ed="R033" n="0033a09"/>人也豈下初明損自謗法謗心卽苦因殃墜萬劫卽
<lb ed="X" n="0386a22"/><lb ed="R033" n="0033a10"/>苦果妄下次明損他結吿中上二句荷德下二句勸
<lb ed="X" n="0386a23"/><lb ed="R033" n="0033a11"/>依<note place="inline">師承引孔子曰藥酒苦於口而利於病忠言逆於耳而利於行</note>。</p>
<lb ed="X" n="0386a24"/><lb ed="R033" n="0033a12"/><p xml:id="pX22p0386a2401">辯經宗標示中以主釋宗乃有三義一者獨尊義天
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0386b" n="0386b"/>
<lb ed="X" n="0386b01"/><lb ed="R033" n="0033a13"/>無二日國無二王故二者統攝義如網之綱如裘之
<lb ed="X" n="0386b02"/><lb ed="R033" n="0033a14"/>領故三者歸趣義星必拱北水必朝東故今經之主
<lb ed="X" n="0386b03"/><lb ed="R033" n="0033a15"/>備茲三義講者臨文詳而說之問天台釋經必出經
<lb ed="X" n="0386b04"/><lb ed="R033" n="0033a16"/>體今何但立宗耶答向明法體一實境界非體而何
<lb ed="X" n="0386b05"/><lb ed="R033" n="0033a17"/>問一實境界乃是通明一代法體未審今經的指何
<lb ed="X" n="0386b06"/><lb ed="R033" n="0033a18"/>法爲體答有通有別通則一經始末二八玅境悉是
<lb ed="X" n="0386b07"/><lb ed="R033" n="0033b01"/>法藏比丘無作願力所成皆爲今經正體別如象觀
<lb ed="X" n="0386b08"/><lb ed="R033" n="0033b02"/>是心作佛是心是佛疏主會同法華開佛知見出體
<lb ed="X" n="0386b09"/><lb ed="R033" n="0033b03"/>愈明問天台取體必以修性離合揀辨無遺今何通
<lb ed="X" n="0386b10"/><lb ed="R033" n="0033b04"/>漫答前約純雜大小漸頓了不了義次第甄明非不
<lb ed="X" n="0386b11"/><lb ed="R033" n="0033b05"/>親的何更致疑問旣立體宗還可立用得否答可在
<lb ed="X" n="0386b12"/><lb ed="R033" n="0033b06"/>文非不明白今爲顯立其名應云一實境界爲體觀
<lb ed="X" n="0386b13"/><lb ed="R033" n="0033b07"/>佛三昧爲宗除疑捨障爲用若爾復與天台所立爲
<lb ed="X" n="0386b14"/><lb ed="R033" n="0033b08"/>同爲異答同中有異異中有同請細考之無使相濫
<lb ed="X" n="0386b15"/><lb ed="R033" n="0033b09"/>次科引釋考定中大有二節初引天台次引二師今
<lb ed="X" n="0386b16"/><lb ed="R033" n="0033b10"/>經定宗古今諍論況文旨深隱卒難取解不免細釋
<lb ed="X" n="0386b17"/><lb ed="R033" n="0033b11"/>勿誚繁詞天台中自分爲三初引文此下二句判定
<lb ed="X" n="0386b18"/><lb ed="R033" n="0033b12"/>觀下二句釋意判定中據彼現文心觀之言是故判
<lb ed="X" n="0386b19"/><lb ed="R033" n="0033b13"/>爲單就能觀也釋意中應先徵起云天台旣立能觀
<lb ed="X" n="0386b20"/><lb ed="R033" n="0033b14"/>必具所觀如何單云心觀耶乃釋出云據理能觀必
<lb ed="X" n="0386b21"/><lb ed="R033" n="0033b15"/>具所觀境觀相當定不可闕所以秪云心觀爲宗者
<lb ed="X" n="0386b22"/><lb ed="R033" n="0033b16"/>且就能觀一邊爲言故云觀佛依正得非心觀乎如
<lb ed="X" n="0386b23"/><lb ed="R033" n="0033b17"/>下疏引十疑論云凡求生者希心起想緣阿彌陀佛
<lb ed="X" n="0386b24"/><lb ed="R033" n="0033b18"/>及彼七寶莊嚴疏卽結云今經觀佛斯爲明據用彼
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0386c" n="0386c"/>
<lb ed="X" n="0386c01"/><lb ed="R033" n="0034a01"/>照此天台非不立所觀則知心觀爲宗且就能觀言
<lb ed="X" n="0386c02"/><lb ed="R033" n="0034a02"/>之明矣請考上下判定之語天台則云單就爲言二
<lb ed="X" n="0386c03"/><lb ed="R033" n="0034a03"/>師則云通就而立深有其致以意逆之當自得之二
<lb ed="X" n="0386c04"/><lb ed="R033" n="0034a04"/>師中亦分爲三初引文二家建立旣同是故合示言
<lb ed="X" n="0386c05"/><lb ed="R033" n="0034a05"/>宗趣各異者正因備引遠疏出諸經宗今據玄義云
<lb ed="X" n="0386c06"/><lb ed="R033" n="0034a06"/>維摩經以不思議解脫爲宗大品以空慧爲宗此例
<lb ed="X" n="0386c07"/><lb ed="R033" n="0034a07"/>非一今此觀無量壽佛經以觀佛三昧爲宗亦以念
<lb ed="X" n="0386c08"/><lb ed="R033" n="0034a08"/>佛三昧爲宗此下二判定據彼現文所立觀卽能觀
<lb ed="X" n="0386c09"/><lb ed="R033" n="0034a09"/>佛卽所觀是故判云通就能所也觀雖下三釋意亦
<lb ed="X" n="0386c10"/><lb ed="R033" n="0034a10"/>先徵起云經中具列依正莊嚴總十六境何故獨云
<lb ed="X" n="0386c11"/><lb ed="R033" n="0034a11"/>觀佛而下釋出正顯經宗卽下引經證上主義念卽
<lb ed="X" n="0386c12"/><lb ed="R033" n="0034a12"/>是觀會同宗名但下今疏標簡如首題者應云此經
<lb ed="X" n="0386c13"/><lb ed="R033" n="0034a13"/>以觀無量壽佛爲宗方盡善美問今疏連引三家立
<lb ed="X" n="0386c14"/><lb ed="R033" n="0034a14"/>宗而無去取未審以何而爲正說答俱正說也但據
<lb ed="X" n="0386c15"/><lb ed="R033" n="0034a15"/>台疏現文秪云心觀爲宗未見所觀尙恐通漫故引
<lb ed="X" n="0386c16"/><lb ed="R033" n="0034a16"/>二師而成顯之雖則二師能所雙立猶有相濫故復
<lb ed="X" n="0386c17"/><lb ed="R033" n="0034a17"/>簡之欲使三宗義歸一揆用成今家正義所以文中
<lb ed="X" n="0386c18"/><lb ed="R033" n="0034a18"/>略無一言與奪意在此也自非疏主具擇法眼焉能
<lb ed="X" n="0386c19"/><lb ed="R033" n="0034b01"/>如是精細甄別<note place="inline">他謂不取天台輙生詞訟委如扶新</note>顯勝中以由今經
<lb ed="X" n="0386c20"/><lb ed="R033" n="0034b02"/>觀佛爲主故引彼經特彰功勝具云佛說觀佛三昧
<lb ed="X" n="0386c21"/><lb ed="R033" n="0034b03"/>海經晉朝佛陀<g ref="#CB02494">䟦</g>陀譯十卷成文引經三段初段卽
<lb ed="X" n="0386c22"/><lb ed="R033" n="0034b04"/>滅惡生善阿難對吿人也觀佛三昧標指行法也觀
<lb ed="X" n="0386c23"/><lb ed="R033" n="0034b05"/>卽能觀佛卽所觀境觀泯合惑破理顯乃名三昧梵
<lb ed="X" n="0386c24"/><lb ed="R033" n="0034b06"/>語三摩提訛略名爲三昧此翻正心行處是心無始
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0387a" n="0387a"/>
<lb ed="X" n="0387a01"/><lb ed="R033" n="0034b07"/>常曲不端入正行處心則端直如蛇行常曲入筒則
<lb ed="X" n="0387a02"/><lb ed="R033" n="0034b08"/>直大論云一切禪定心皆名三摩地初明滅惡不出
<lb ed="X" n="0387a03"/><lb ed="R033" n="0034b09"/>三道犯罪破戒業道也失道卽墮惡趣苦道也餘四
<lb ed="X" n="0387a04"/><lb ed="R033" n="0034b10"/>並煩惱道也諸佛下次明生善諸佛卽人楞嚴卽法
<lb ed="X" n="0387a05"/><lb ed="R033" n="0034b11"/>人法皆從此三昧出如金剛般若云諸佛及阿耨菩
<lb ed="X" n="0387a06"/><lb ed="R033" n="0034b12"/>提皆從此經出是也梵語首楞嚴此翻健相<note place="inline">云云</note>又下
<lb ed="X" n="0387a07"/><lb ed="R033" n="0034b13"/>次段擧況初標行以下彰益現感說法來成佛因何
<lb ed="X" n="0387a08"/><lb ed="R033" n="0034b14"/>下正況一毛尙爾具足可知又云下第三段前但總
<lb ed="X" n="0387a09"/><lb ed="R033" n="0034b15"/>論滅惡此復細陳罪相初叙過若下次顯德尋文可
<lb ed="X" n="0387a10"/><lb ed="R033" n="0034b16"/>見結示中初二句總標功德難思者良由諸佛三身
<lb ed="X" n="0387a11"/><lb ed="R033" n="0034b17"/>圓證三德圓顯安住祕藏端拱寂光攝念諦觀心冥
<lb ed="X" n="0387a12"/><lb ed="R033" n="0034b18"/>眞境佛從心現感應道交滅業破障秪在刹那此理
<lb ed="X" n="0387a13"/><lb ed="R033" n="0035a01"/>深妙故曰難思良下別示初二句觀法身佛破煩惱
<lb ed="X" n="0387a14"/><lb ed="R033" n="0035a02"/>障虗實相對也假下二句觀報身佛破黑業障愚智
<lb ed="X" n="0387a15"/><lb ed="R033" n="0035a03"/>相對也藉下二句觀應身佛破生死障悲苦相對也
<lb ed="X" n="0387a16"/><lb ed="R033" n="0035a04"/>是下二句總結破障顯德斯爲第一故喩前陣初門
<lb ed="X" n="0387a17"/><lb ed="R033" n="0035a05"/>以顯觀佛是究竟法也<note place="inline">餘如扶新</note>復引楞嚴成上結示之
<lb ed="X" n="0387a18"/><lb ed="R033" n="0035a06"/>意不假方便非漸修也自得心開卽頓悟也攝心觀
<lb ed="X" n="0387a19"/><lb ed="R033" n="0035a07"/>佛喩染香人入佛境界如有香氣三昧成就故曰香
<lb ed="X" n="0387a20"/><lb ed="R033" n="0035a08"/>光莊嚴如後卽辯觀法中。</p>
<lb ed="X" n="0387a21"/><lb ed="R033" n="0035a09"/><p xml:id="pX22p0387a2101">二辯事理示名體中所以須明事理者理卽平等性
<lb ed="X" n="0387a22"/><lb ed="R033" n="0035a10"/>體事乃差別境界全理是事全事是理理事相卽一
<lb ed="X" n="0387a23"/><lb ed="R033" n="0035a11"/>法二名斯乃千聖之本源萬化之歸趣諸佛常依二
<lb ed="X" n="0387a24"/><lb ed="R033" n="0035a12"/>諦說法良在於此欲顯彌陀身土雖是同居不離寂
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0387b" n="0387b"/>
<lb ed="X" n="0387b01"/><lb ed="R033" n="0035a13"/>光雖是應身不離遮那理事無偏任智修習利皆理
<lb ed="X" n="0387b02"/><lb ed="R033" n="0035a14"/>觀鈍唯事想下文欲示境觀是故於此預明初句總
<lb ed="X" n="0387b03"/><lb ed="R033" n="0035a15"/>標次二句約名乍異理本絕言假名而召故曰強也
<lb ed="X" n="0387b04"/><lb ed="R033" n="0035a16"/>事相差別擧一全收故曰總也又次二句據體會同
<lb ed="X" n="0387b05"/><lb ed="R033" n="0035a17"/>其下擧喩釋出波字喩上事異水<anchor xml:id="nkr_note_orig_0387001" n="0387001"/>黑喩上理同若下
<lb ed="X" n="0387b06"/><lb ed="R033" n="0035a18"/>斥世抗分是下二句結示彰過顯圓融中初依天台
<lb ed="X" n="0387b07"/><lb ed="R033" n="0035b01"/>先引文是下結顯彼論先疑曰諸法無生平等寂滅
<lb ed="X" n="0387b08"/><lb ed="R033" n="0035b02"/>今乃舍此取彼與理乖違故此釋之初明忘筌則通
<lb ed="X" n="0387b09"/><lb ed="R033" n="0035b03"/>識見超拔故稱智者熾然猛烈之貌求生淨土不滯
<lb ed="X" n="0387b10"/><lb ed="R033" n="0035b04"/>空也生體叵得不著有也二邊俱泯中道全彰故曰
<lb ed="X" n="0387b11"/><lb ed="R033" n="0035b05"/>眞無生也愚下次明守株則塞膠固封執故稱愚者
<lb ed="X" n="0387b12"/><lb ed="R033" n="0035b06"/>隨言生解任物牽行事等夜遊罔分南北生作生解
<lb ed="X" n="0387b13"/><lb ed="R033" n="0035b07"/>著常見也無作無解著斷見也而下隨病發藥不下
<lb ed="X" n="0387b14"/><lb ed="R033" n="0035b08"/>躡過指斥非理曰橫斷常二見矛盾相攻其悞非淺
<lb ed="X" n="0387b15"/><lb ed="R033" n="0035b09"/>故曰幾許結顯中承上論文釋成前義達事卽理等
<lb ed="X" n="0387b16"/><lb ed="R033" n="0035b10"/>者卽論文云非謂因緣生外別有不生不滅亦非不
<lb ed="X" n="0387b17"/><lb ed="R033" n="0035b11"/>求生淨土喚作無生<note place="inline">云云</note>亦如慈雲云眞解空者卽於
<lb ed="X" n="0387b18"/><lb ed="R033" n="0035b12"/>因緣法中了生無生性滅無滅性非謂斷無爲不生
<lb ed="X" n="0387b19"/><lb ed="R033" n="0035b13"/>滅是也事理混融思議叵及故稱妙也次準南山中
<lb ed="X" n="0387b20"/><lb ed="R033" n="0035b14"/>所以須此科者葢由上引論文愚智兩別愚者故非
<lb ed="X" n="0387b21"/><lb ed="R033" n="0035b15"/>所取智者唯局利根今經觀法利鈍兼資若唯達理
<lb ed="X" n="0387b22"/><lb ed="R033" n="0035b16"/>鈍根莫及復準南山事理二懺須分兩根欲顯今經
<lb ed="X" n="0387b23"/><lb ed="R033" n="0035b17"/>通被利鈍故也問鈍之與愚何以分異答須知鈍根
<lb ed="X" n="0387b24"/><lb ed="R033" n="0035b18"/>若望愚者俱得稱利但不若利根直達法性附事而
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0387c" n="0387c"/>
<lb ed="X" n="0387c01"/><lb ed="R033" n="0036a01"/>修故名爲鈍非如愚人瞢無所曉也初引文事鈔云
<lb ed="X" n="0387c02"/><lb ed="R033" n="0036a02"/>理據利智觀彼罪性由妄覆心鈍根未達專令修事
<lb ed="X" n="0387c03"/><lb ed="R033" n="0036a03"/>業疏云理懺者要識心本是大乘理其體淸淨妙用
<lb ed="X" n="0387c04"/><lb ed="R033" n="0036a04"/>虗通廓達無礙等事懺者如世常行或依塔廟或造
<lb ed="X" n="0387c05"/><lb ed="R033" n="0036a05"/>佛經禮誦諸業皆緣事起等餘下正示初揀他經局
<lb ed="X" n="0387c06"/><lb ed="R033" n="0036a06"/>被今下明今經通攝又利下約業成俱生但下據入
<lb ed="X" n="0387c07"/><lb ed="R033" n="0036a07"/>位分異<note place="inline">有難唯心不合屬理備如扶新</note>斥互判初叙中初二句總標
<lb ed="X" n="0387c08"/><lb ed="R033" n="0036a08"/>一下別列初說卽四明妙宗鈔彼云以法界心觀法
<lb ed="X" n="0387c09"/><lb ed="R033" n="0036a09"/>界境生於法界依正色心故十六境豈不一一皆是
<lb ed="X" n="0387c10"/><lb ed="R033" n="0036a10"/>圓妙三諦三觀<note place="inline">云云</note>次說卽桐江修證儀彼文問曰般
<lb ed="X" n="0387c11"/><lb ed="R033" n="0036a11"/>舟觀佛與今何殊答彼是先觀事境後修理觀此經
<lb ed="X" n="0387c12"/><lb ed="R033" n="0036a12"/>直觀事境而取往生等後說卽孤山刊正記彼亦問
<lb ed="X" n="0387c13"/><lb ed="R033" n="0036a13"/>曰佛身觀云是法界身入心想中豈非理觀耶答此
<lb ed="X" n="0387c14"/><lb ed="R033" n="0036a14"/>一雖理餘皆是事從多以判俱事觀也今下隨後指
<lb ed="X" n="0387c15"/><lb ed="R033" n="0036a15"/>破夫下重斥第三利則俱理鈍則俱事豈可一人修
<lb ed="X" n="0387c16"/><lb ed="R033" n="0036a16"/>觀而分兩途乎出經意中初據所觀不偏得下約能
<lb ed="X" n="0387c17"/><lb ed="R033" n="0036a17"/>觀自異若或局定前境無乃被機不周專事則上根
<lb ed="X" n="0387c18"/><lb ed="R033" n="0036a18"/>不忻專理則下根難造任智淺深無可不可斯乃今
<lb ed="X" n="0387c19"/><lb ed="R033" n="0036b01"/>疏妙談也<note place="inline">餘如扶新</note>引古中據唐皎然撰塔銘云師劉氏
<lb ed="X" n="0387c20"/><lb ed="R033" n="0036b02"/>之子漢楚王交三十一代孫事靈隱<anchor xml:id="nkr_note_add_0387c2001" n="0387c2001"/><anchor xml:id="beg0387c2001" n="0387c2001"/>某<anchor xml:id="end0387c2001"/>禪師聞其指
<lb ed="X" n="0387c21"/><lb ed="R033" n="0036b03"/>訓如涼風入懷醒然淸悟初傳律于會稽大師曇一
<lb ed="X" n="0387c22"/><lb ed="R033" n="0036b04"/>乾元中有詔天下大德七人長講戒律師預選焉頃
<lb ed="X" n="0387c23"/><lb ed="R033" n="0036b05"/>年淨土一門不愆于念甞謂人曰昔聞西方之行餘
<lb ed="X" n="0387c24"/><lb ed="R033" n="0036b06"/>如疏引初引昔迷有相卽事也此下明後悟蓬心蓬
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0388a" n="0388a"/>
<lb ed="X" n="0388a01"/><lb ed="R033" n="0036b07"/>卽艸名其心拳曲<note place="inline">莊子云今夫子亦有蓬心</note>達觀卽理性虗通也
<lb ed="X" n="0388a02"/><lb ed="R033" n="0036b08"/>何下彼自徵釋言意色香皆是事之微末尙與理等
<lb ed="X" n="0388a03"/><lb ed="R033" n="0036b09"/>豈有觀想正念而非理乎細下今疏評量上二句與
<lb ed="X" n="0388a04"/><lb ed="R033" n="0036b10"/>以由今經十六種境皆名爲觀故云深會但下二句
<lb ed="X" n="0388a05"/><lb ed="R033" n="0036b11"/>奪得於上根失於中下釋疑妨問修法中初叙問前
<lb ed="X" n="0388a06"/><lb ed="R033" n="0036b12"/>但通明理事今欲的明修觀方法故須問決答釋中
<lb ed="X" n="0388a07"/><lb ed="R033" n="0036b13"/>二意先分心境能下次明相卽初中初句總標一下
<lb ed="X" n="0388a08"/><lb ed="R033" n="0036b14"/>別示能觀中現前簡非過未識心唯局第六心王想
<lb ed="X" n="0388a09"/><lb ed="R033" n="0036b15"/>念卽指行心也引經正取初句次句兼帶而來所觀
<lb ed="X" n="0388a10"/><lb ed="R033" n="0036b16"/>可見欲令行者識別心境能所不濫故爾兩分及乎
<lb ed="X" n="0388a11"/><lb ed="R033" n="0036b17"/>用觀能所一如心境融卽故曰相冥也問疏中雖分
<lb ed="X" n="0388a12"/><lb ed="R033" n="0036b18"/>能所歷然未審正修觀時作何方便依何儀式若何
<lb ed="X" n="0388a13"/><lb ed="R033" n="0037a01"/>用心答當如日觀所示必須靜室面西端坐送想彼
<lb ed="X" n="0388a14"/><lb ed="R033" n="0037a02"/>方依正因果以心取境以境繫心觀之不<anchor xml:id="nkr_note_add_0388a1401" n="0388a1401"/><anchor xml:id="beg0388a1401" n="0388a1401"/>已<anchor xml:id="end0388a1401"/>心與境
<lb ed="X" n="0388a15"/><lb ed="R033" n="0037a03"/>冥然後能所兩忘三昧成就閉目開目了了分明應
<lb ed="X" n="0388a16"/><lb ed="R033" n="0037a04"/>與修多羅合片有乖違悉名邪觀問修此觀者爲畢
<lb ed="X" n="0388a17"/><lb ed="R033" n="0037a05"/>世長修爲要期有限答如地觀說唯除食時恒憶此
<lb ed="X" n="0388a18"/><lb ed="R033" n="0037a06"/>事理無間斷然隨根性利鈍如何但取三昧成就以
<lb ed="X" n="0388a19"/><lb ed="R033" n="0037a07"/>爲要也問文示所觀指十六境爲從初至後次第別
<lb ed="X" n="0388a20"/><lb ed="R033" n="0037a08"/>觀爲十六境一道總觀別觀則前後起滅未稱圓融
<lb ed="X" n="0388a21"/><lb ed="R033" n="0037a09"/>總觀則諸境交參若爲用觀答據論觀法本爲一機
<lb ed="X" n="0388a22"/><lb ed="R033" n="0037a10"/>而設必須從微至著原始要終先依後正境境歷然
<lb ed="X" n="0388a23"/><lb ed="R033" n="0037a11"/>闕一不可但恐初心不能善觀故論次第觀道稍開
<lb ed="X" n="0388a24"/><lb ed="R033" n="0037a12"/>彌加增進一道而觀更無前後此心尙具一切諸法
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0388b" n="0388b"/>
<lb ed="X" n="0388b01"/><lb ed="R033" n="0037a13"/>況十六境乎問利根達事卽理十六種境無非妙觀
<lb ed="X" n="0388b02"/><lb ed="R033" n="0037a14"/>鈍根但依事相安得稱爲十六觀耶答今經通被利
<lb ed="X" n="0388b03"/><lb ed="R033" n="0037a15"/>鈍兩根豈可偏乎向準南山理事二懺皆可修之利
<lb ed="X" n="0388b04"/><lb ed="R033" n="0037a16"/>根莫非理觀鈍根皆歸事想當知事想卽是事觀如
<lb ed="X" n="0388b05"/><lb ed="R033" n="0037a17"/>經論中明事六度卽其例也次科起心乖理立難中
<lb ed="X" n="0388b06"/><lb ed="R033" n="0037a18"/>葢由前問理觀而以起心取境爲答正屬於事故復
<lb ed="X" n="0388b07"/><lb ed="R033" n="0037b01"/>徵之答中初立理次引證心卽能觀境卽所觀因緣
<lb ed="X" n="0388b08"/><lb ed="R033" n="0037b02"/>生者中觀論云因緣所生法我說卽是空北山錄云
<lb ed="X" n="0388b09"/><lb ed="R033" n="0037b03"/>萬象之生不自有體待彼衆緣生旣待緣象本無矣
<lb ed="X" n="0388b10"/><lb ed="R033" n="0037b04"/>根於空矣譬諸水月緣會則見孰謂之空形虗無在
<lb ed="X" n="0388b11"/><lb ed="R033" n="0037b05"/>孰謂之有是也言無性者自他共離四性俱亡故體
<lb ed="X" n="0388b12"/><lb ed="R033" n="0037b06"/>非生滅者指上緣生之體本無實性無性之性有何
<lb ed="X" n="0388b13"/><lb ed="R033" n="0037b07"/>生滅若達此理終日起心未嘗動念終日取境未嘗
<lb ed="X" n="0388b14"/><lb ed="R033" n="0037b08"/>著相論中初句標起於下釋出初五句總示此下六
<lb ed="X" n="0388b15"/><lb ed="R033" n="0037b09"/>句別示非下二句破執並在文可見次今準中則顯
<lb ed="X" n="0388b16"/><lb ed="R033" n="0037b10"/>上科所立識心爲能觀依正爲所觀非出臆斷葢有
<lb ed="X" n="0388b17"/><lb ed="R033" n="0037b11"/>所承以下複示緣生心境一無混濫能下融卽能觀
<lb ed="X" n="0388b18"/><lb ed="R033" n="0037b12"/>心卽心法也所觀佛卽佛法也心佛一如能所不二
<lb ed="X" n="0388b19"/><lb ed="R033" n="0037b13"/>故引華嚴顯無差別問極樂依正是本法藏願力所
<lb ed="X" n="0388b20"/><lb ed="R033" n="0037b14"/>成如小本云不可思議功德莊嚴一一皆是眞實妙
<lb ed="X" n="0388b21"/><lb ed="R033" n="0037b15"/>境那謂緣生虗幻耶答當知法藏因地所修莫非達
<lb ed="X" n="0388b22"/><lb ed="R033" n="0037b16"/>緣生法顯無生理在彼<anchor xml:id="nkr_note_add_0388b2201" n="0388b2201"/><anchor xml:id="beg0388b2201" n="0388b2201"/>已<anchor xml:id="end0388b2201"/>成無非眞實今之行者剏
<lb ed="X" n="0388b23"/><lb ed="R033" n="0037b17"/>心修觀若離緣生無用心處故須託彼依正而爲境
<lb ed="X" n="0388b24"/><lb ed="R033" n="0037b18"/>本熏發心性三昧未成心性未顯盡屬緣生也問前
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0388c" n="0388c"/>
<lb ed="X" n="0388c01"/><lb ed="R033" n="0038a01"/>後諸境可是緣生佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0388c0101" n="0388c0101"/><anchor xml:id="beg0388c0101" n="0388c0101"/>已<anchor xml:id="end0388c0101"/>離陰安住祕藏何得亦是緣
<lb ed="X" n="0388c02"/><lb ed="R033" n="0038a02"/>生所攝答秪由行者心想未絕外境未忘見有他佛
<lb ed="X" n="0388c03"/><lb ed="R033" n="0038a03"/>敻在心外故屬緣生過在於我何關佛乎三勸修正
<lb ed="X" n="0388c04"/><lb ed="R033" n="0038a04"/>勸中初句召當機次二句囑開解然下勸立行不下
<lb ed="X" n="0388c05"/><lb ed="R033" n="0038a05"/>示妙理不妨心境者指上緣生法也體自無生者非
<lb ed="X" n="0388c06"/><lb ed="R033" n="0038a06"/>離緣生別有無生須了心境一一緣生當體空寂方
<lb ed="X" n="0388c07"/><lb ed="R033" n="0038a07"/>稱妙觀是則終日加功終日無作非使然者釋上自
<lb ed="X" n="0388c08"/><lb ed="R033" n="0038a08"/>之一字也例通中初科是知者通躡上文理事科意
<lb ed="X" n="0388c09"/><lb ed="R033" n="0038a09"/>向之所辨且就淨業於緣生中達無生理今則貫通
<lb ed="X" n="0388c10"/><lb ed="R033" n="0038a10"/>一代諸大乘經所詮行法莫不皆然初立義次引文
<lb ed="X" n="0388c11"/><lb ed="R033" n="0038a11"/>初中先泛擧世出世法遠指他境也出處語默近取
<lb ed="X" n="0388c12"/><lb ed="R033" n="0038a12"/>諸身也自遠至近無不該收莫下一句總示非下類
<lb ed="X" n="0388c13"/><lb ed="R033" n="0038a13"/>通引文中初法華文觀卽能觀之智一切法卽所觀
<lb ed="X" n="0388c14"/><lb ed="R033" n="0038a14"/>之境徧該十界依正因果故云一切由觀故空一法
<lb ed="X" n="0388c15"/><lb ed="R033" n="0038a15"/>叵得如實相者不異故如不虗故實一切諸法以實
<lb ed="X" n="0388c16"/><lb ed="R033" n="0038a16"/>爲相故名實相不顚倒者離八倒故次段諸法同前
<lb ed="X" n="0388c17"/><lb ed="R033" n="0038a17"/>皆字經作空字空無所有者內體本空故無有常住
<lb ed="X" n="0388c18"/><lb ed="R033" n="0038a18"/>者外相如幻故起卽生也無生無滅卽實相故自普
<lb ed="X" n="0388c19"/><lb ed="R033" n="0038b01"/>賢觀下五文莫不皆指緣生諸法卽無生理所以趣
<lb ed="X" n="0388c20"/><lb ed="R033" n="0038b02"/>擧此七文者皆有一切之言攝法盡故又復七文或
<lb ed="X" n="0388c21"/><lb ed="R033" n="0038b03"/>卽諸法或離諸法大乘法體卽處常離離處常卽非
<lb ed="X" n="0388c22"/><lb ed="R033" n="0038b04"/>卽非離而卽而離微妙難思豈容情想若乃聞卽作
<lb ed="X" n="0388c23"/><lb ed="R033" n="0038b05"/>卽解聞離作離解斯是斷常二計何關大敎之正見
<lb ed="X" n="0388c24"/><lb ed="R033" n="0038b06"/>乎<note place="inline">餘如扶新</note>次勸信中初指廣若下斥非淨下引示聖下
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0389a" n="0389a"/>
<lb ed="X" n="0389a01"/><lb ed="R033" n="0038b07"/>結勸如是等文指上卽理之敎離事談理其猶棄氷
<lb ed="X" n="0389a02"/><lb ed="R033" n="0038b08"/>求水非偏卽邪何足議道偏卽小乘偏空邪卽外道
<lb ed="X" n="0389a03"/><lb ed="R033" n="0038b09"/>邪見淨名經中寶積請問菩薩修淨土行佛爲廣說
<lb ed="X" n="0389a04"/><lb ed="R033" n="0038b10"/>末後乃云菩薩取於佛國皆爲饒益諸衆生故卽接
<lb ed="X" n="0389a05"/><lb ed="R033" n="0038b11"/>今文續云菩薩成就衆生故願取佛國取佛國者非
<lb ed="X" n="0389a06"/><lb ed="R033" n="0038b12"/>於空也文中上三句顯得若下二句彰失造立宮室
<lb ed="X" n="0389a07"/><lb ed="R033" n="0038b13"/>喩修萬行以空喩理以地喩事空地兩全則宮室可
<lb ed="X" n="0389a08"/><lb ed="R033" n="0038b14"/>立事理兼運則萬行乃成若執理廢事如依空無地
<lb ed="X" n="0389a09"/><lb ed="R033" n="0038b15"/>其可得乎諸佛下復引大論轉證不壞假名卽俗諦
<lb ed="X" n="0389a10"/><lb ed="R033" n="0038b16"/>證上依地也而說實相卽眞諦證上依空也結勸可
<lb ed="X" n="0389a11"/><lb ed="R033" n="0038b17"/>見<note place="inline">諸記差誤對之可知</note>。</p>
<lb ed="X" n="0389a12"/><lb ed="R033" n="0038b18"/><p xml:id="pX22p0389a1201">三辯觀法初通括中上來雖明修觀而諸經論觀行
<lb ed="X" n="0389a13"/><lb ed="R033" n="0039a01"/>不同今此收束一代大乘以爲五例次第揀辯一無
<lb ed="X" n="0389a14"/><lb ed="R033" n="0039a02"/>混濫欲使行者投心有託不枉時功矣文中初總標
<lb ed="X" n="0389a15"/><lb ed="R033" n="0039a03"/>一下別示初例卽前法華經文次例止觀卽天台所
<lb ed="X" n="0389a16"/><lb ed="R033" n="0039a04"/>說凡有四本一曰圓頓止觀二曰漸次止觀三曰不
<lb ed="X" n="0389a17"/><lb ed="R033" n="0039a05"/>定止觀四曰小止觀復有南嶽止觀還源藏師所撰
<lb ed="X" n="0389a18"/><lb ed="R033" n="0039a06"/>法界杜順所立淨心南山所作第三例經卽淨名佛
<lb ed="X" n="0389a19"/><lb ed="R033" n="0039a07"/>問維摩汝以何等見如來乎答言如自觀身實相觀
<lb ed="X" n="0389a20"/><lb ed="R033" n="0039a08"/>佛亦然前際不來後際不去等仁王般若佛問波斯
<lb ed="X" n="0389a21"/><lb ed="R033" n="0039a09"/>匿王亦同此說不淨觀卽五停心中多貪衆生修不
<lb ed="X" n="0389a22"/><lb ed="R033" n="0039a10"/>淨觀種子依處當體外相究竟五種不淨大論各有
<lb ed="X" n="0389a23"/><lb ed="R033" n="0039a11"/>偈文<note place="inline">云云</note>白骨觀如<g ref="#CB00701">㭊</g>玄引俱舍論云假想思惟於眉
<lb ed="X" n="0389a24"/><lb ed="R033" n="0039a12"/>間等一點破壞似針鋒許漸漸爛墮徹至於骨如是
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0389b" n="0389b"/>
<lb ed="X" n="0389b01"/><lb ed="R033" n="0039a13"/>至於半頭一頭眉膊胸背及於一身漸至一房一縣
<lb ed="X" n="0389b02"/><lb ed="R033" n="0039a14"/>一州一國皆是白骨等此爲對治貪心亦屬不淨觀
<lb ed="X" n="0389b03"/><lb ed="R033" n="0039a15"/>收四麤色心經卽般若心經五蘊者經云色卽是空
<lb ed="X" n="0389b04"/><lb ed="R033" n="0039a16"/>空卽是色受想行識亦復如是蘊以積聚爲義亦名
<lb ed="X" n="0389b05"/><lb ed="R033" n="0039a17"/>五陰五衆也十二入者經云無眼耳鼻舌身意無色
<lb ed="X" n="0389b06"/><lb ed="R033" n="0039a18"/>聲香味觸法六根六境互相涉入故名爲入亦名十
<lb ed="X" n="0389b07"/><lb ed="R033" n="0039b01"/>二處也十八界者經云無眼界乃至無意識界於前
<lb ed="X" n="0389b08"/><lb ed="R033" n="0039b02"/>根境更加六識故成十八也界以限分爲義取境生
<lb ed="X" n="0389b09"/><lb ed="R033" n="0039b03"/>識不相濫故然此三科皆破我執實無主宰所以廣
<lb ed="X" n="0389b10"/><lb ed="R033" n="0039b04"/>略不同者一類有情迷於心所不迷色心佛應彼根
<lb ed="X" n="0389b11"/><lb ed="R033" n="0039b05"/>爲說五蘊三蘊是心所一蘊是色一蘊是心又有一
<lb ed="X" n="0389b12"/><lb ed="R033" n="0039b06"/>類迷於色法不迷心及心所佛乃爲說十二入五根
<lb ed="X" n="0389b13"/><lb ed="R033" n="0039b07"/>五境及法一半是色餘法一半是心所一意是心復
<lb ed="X" n="0389b14"/><lb ed="R033" n="0039b08"/>有一類迷於色心不迷心所佛則爲說十八界十界
<lb ed="X" n="0389b15"/><lb ed="R033" n="0039b09"/>半是色七界是心半法界是心所<note place="inline">云云</note>數息觀者葢爲
<lb ed="X" n="0389b16"/><lb ed="R033" n="0039b10"/>衆生心多散亂因此流蕩佛令數息可以除遣息卽
<lb ed="X" n="0389b17"/><lb ed="R033" n="0039b11"/>出入息風也梵云阿那此云遣來卽入息也梵云阿
<lb ed="X" n="0389b18"/><lb ed="R033" n="0039b12"/>波那此云遣去卽出息也作此觀時有六種相一數
<lb ed="X" n="0389b19"/><lb ed="R033" n="0039b13"/>二隨三止四觀五轉六淨如六妙門幷法界次第<note place="inline">云云</note>
<lb ed="X" n="0389b20"/><lb ed="R033" n="0039b14"/>五觀勝境卽見次科上之五例通收一代觀法未是
<lb ed="X" n="0389b21"/><lb ed="R033" n="0039b15"/>的論修相或見新疏揀判分明似懷妬忌故於平地
<lb ed="X" n="0389b22"/><lb ed="R033" n="0039b16"/>激起風波惑亂羣聽乃問初例爲觀一法爲觀諸法
<lb ed="X" n="0389b23"/><lb ed="R033" n="0039b17"/>爲一諸並觀爲觀諸爲一等今諭之曰文中明云總
<lb ed="X" n="0389b24"/><lb ed="R033" n="0039b18"/>觀諸法那問一諸等耶諸法之言不出十界依正因
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0389c" n="0389c"/>
<lb ed="X" n="0389c01"/><lb ed="R033" n="0040a01"/>果同居一心全心是法全法是心心法無二畢竟平
<lb ed="X" n="0389c02"/><lb ed="R033" n="0040a02"/>等智解旣明正用觀時一念心空法法皆空安有一
<lb ed="X" n="0389c03"/><lb ed="R033" n="0040a03"/>諸諸一差別之相況今五例且據行人宜樂投心發
<lb ed="X" n="0389c04"/><lb ed="R033" n="0040a04"/>足而說乍分五別及論觀成歷法無所不通秪如觀
<lb ed="X" n="0389c05"/><lb ed="R033" n="0040a05"/>心何嘗離色至於觀色未始離心如大論云一切諸
<lb ed="X" n="0389c06"/><lb ed="R033" n="0040a06"/>法中但有名與色更無有一法出於名色者故天台
<lb ed="X" n="0389c07"/><lb ed="R033" n="0040a07"/>云至論諸法本原淸淨絕名離相尙非是一何曾有
<lb ed="X" n="0389c08"/><lb ed="R033" n="0040a08"/>二等<note place="inline">云云</note>當知法相差別並是赴機有異不得其旨而
<lb ed="X" n="0389c09"/><lb ed="R033" n="0040a09"/>興執諍徒戲論耳<note place="inline">餘如扶新</note>別簡中初分五別上科雖簡
<lb ed="X" n="0389c10"/><lb ed="R033" n="0040a10"/>今經局在第五以由勝境尙且通濫復須精別初通
<lb ed="X" n="0389c11"/><lb ed="R033" n="0040a11"/>列諸經上下別分功用又下復簡二方尋文可領對
<lb ed="X" n="0389c12"/><lb ed="R033" n="0040a12"/>簡觀心總標中初通標兩土入道不同今下別校兩
<lb ed="X" n="0389c13"/><lb ed="R033" n="0040a13"/>土用觀有異言略爲者示不盡故<note place="inline">修證儀中出十五種須者看之</note>別
<lb ed="X" n="0389c14"/><lb ed="R033" n="0040a14"/>列中初正列六義頓同水火一一如後臨文自見略
<lb ed="X" n="0389c15"/><lb ed="R033" n="0040a15"/>下結示兩殊問答中初問由前經宗必須觀佛恐未
<lb ed="X" n="0389c16"/><lb ed="R033" n="0040a16"/>了者不許觀心故須問決答中初文顯正但下指非
<lb ed="X" n="0389c17"/><lb ed="R033" n="0040a17"/>達境則與求陰則奪向云達彼彌陀卽我自性非他
<lb ed="X" n="0389c18"/><lb ed="R033" n="0040a18"/>佛也若此妙達佛非心外終日觀心無非觀佛終日
<lb ed="X" n="0389c19"/><lb ed="R033" n="0040b01"/>觀佛卽是觀心心佛一如有何不可本陰點靈並指
<lb ed="X" n="0389c20"/><lb ed="R033" n="0040b02"/>現前赤肉團心也他經通收此土入道之敎唯觀自
<lb ed="X" n="0389c21"/><lb ed="R033" n="0040b03"/>心盡爲所簡<note place="inline">餘如扶新</note>次問三法難易本出天台妙玄佛
<lb ed="X" n="0389c22"/><lb ed="R033" n="0040b04"/>法太高唯極果故生法太廣徧十界故觀心爲要至
<lb ed="X" n="0389c23"/><lb ed="R033" n="0040b05"/>近易故世多此見通云或謂今下躡文立難答中初
<lb ed="X" n="0389c24"/><lb ed="R033" n="0040b06"/>約被機正答上二句總收心佛若下別示所主彼下
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0390a" n="0390a"/>
<lb ed="X" n="0390a01"/><lb ed="R033" n="0040b07"/>出彼文意非下次約觀佛反質觀佛三昧非局今經
<lb ed="X" n="0390a02"/><lb ed="R033" n="0040b08"/>如前勝境五例是也作此申通兩無妨礙三問躡上
<lb ed="X" n="0390a03"/><lb ed="R033" n="0040b09"/>三法以爲問端華嚴旣曰三無差別今若棄心觀佛
<lb ed="X" n="0390a04"/><lb ed="R033" n="0040b10"/>反成差別答中初正答古下引證正答中上句約理
<lb ed="X" n="0390a05"/><lb ed="R033" n="0040b11"/>縱與次句據事還奪荆溪云理體無差差約事用是
<lb ed="X" n="0390a06"/><lb ed="R033" n="0040b12"/>也將下正示別相旣修彼土觀法觀佛方乃相當若
<lb ed="X" n="0390a07"/><lb ed="R033" n="0040b13"/>或一例觀心則混此方入道北轅適楚斯之謂乎引
<lb ed="X" n="0390a08"/><lb ed="R033" n="0040b14"/>證中又二先引古德卽輔行文由觀心故佛從心現
<lb ed="X" n="0390a09"/><lb ed="R033" n="0040b15"/>故云自心三昧佛也從因感果卽指彌陀<anchor xml:id="nkr_note_add_0390a0901" n="0390a0901"/><anchor xml:id="beg0390a0901" n="0390a0901"/>已<anchor xml:id="end0390a0901"/>成之佛
<lb ed="X" n="0390a10"/><lb ed="R033" n="0040b16"/>彼文續云具含二義共爲一境爲順理故從初義釋
<lb ed="X" n="0390a11"/><lb ed="R033" n="0040b17"/>三昧旣成隨心卽見見是心性名心作佛等諸下分
<lb ed="X" n="0390a12"/><lb ed="R033" n="0040b18"/>配二佛據下準文斷定<note place="inline">餘如扶新</note>次引論文向來立宗<anchor xml:id="nkr_note_add_0390a1201" n="0390a1201"/><anchor xml:id="beg0390a1201" n="0390a1201"/>已<anchor xml:id="end0390a1201"/>
<lb ed="X" n="0390a13"/><lb ed="R033" n="0041a01"/>曾點示今覿斯文永祛羣惑希心起想卽緣生心也
<lb ed="X" n="0390a14"/><lb ed="R033" n="0041a02"/>緣佛依正卽緣生境也不唯證今觀佛有據亦見天
<lb ed="X" n="0390a15"/><lb ed="R033" n="0041a03"/>台所立經宗且就能觀爲言非無所觀信不虗矣四
<lb ed="X" n="0390a16"/><lb ed="R033" n="0041a04"/>問世多倚傍增長邪心撥棄修行毀廢經像故須問
<lb ed="X" n="0390a17"/><lb ed="R033" n="0041a05"/>釋以顯敎源初引經今下結難答中初四句法喩雙
<lb ed="X" n="0390a18"/><lb ed="R033" n="0041a06"/>顯並上句法下句喩皎月淸響喩佛應也幽谷百川
<lb ed="X" n="0390a19"/><lb ed="R033" n="0041a07"/>喩機感也佛之聲色皆卽法身法身無相有感斯彰
<lb ed="X" n="0390a20"/><lb ed="R033" n="0041a08"/>水淸月來本無實體谷虗響答豈有定聲然下示愚
<lb ed="X" n="0390a21"/><lb ed="R033" n="0041a09"/>人固執無正不邪如經所斥達下明智士虗通無邪
<lb ed="X" n="0390a22"/><lb ed="R033" n="0041a10"/>不正是今所觀故引華嚴聖量爲據不卽不離妙在
<lb ed="X" n="0390a23"/><lb ed="R033" n="0041a11"/>其中上二句蕩一切法第一義空也下二句立一切
<lb ed="X" n="0390a24"/><lb ed="R033" n="0041a12"/>法不思議假也卽蕩卽立遮照同時亦如金剛經云
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0390b" n="0390b"/>
<lb ed="X" n="0390b01"/><lb ed="R033" n="0041a13"/>凡所有相皆是虗妄若見諸相非相卽見如來頗符
<lb ed="X" n="0390b02"/><lb ed="R033" n="0041a14"/>此意覿下二句結勸大門。</p>
<lb ed="X" n="0390b03"/><lb ed="R033" n="0041a15"/><p xml:id="pX22p0390b0301">第四料簡異同明佛身中初科通明佛身初句標佛
<lb ed="X" n="0390b04"/><lb ed="R033" n="0041a16"/>下三句通示多種今下準用四身言多種者佛本無
<lb ed="X" n="0390b05"/><lb ed="R033" n="0041a17"/>身無壽無量寂如虗空應物現形隨機赴感故諸經
<lb ed="X" n="0390b06"/><lb ed="R033" n="0041a18"/>論所說不同如華嚴中十身舍那卽其事也必欲備
<lb ed="X" n="0390b07"/><lb ed="R033" n="0041b01"/>陳略難窮盡故準戒疏以明四身則一切身攝無不
<lb ed="X" n="0390b08"/><lb ed="R033" n="0041b02"/>足但今疏所引與彼少殊彼云佛身四種一謂法身
<lb ed="X" n="0390b09"/><lb ed="R033" n="0041b03"/>二謂眞應三謂法報應毗盧徧耀正法爲身舍那行
<lb ed="X" n="0390b10"/><lb ed="R033" n="0041b04"/>滿報果爲身釋迦應跡赴感爲身金光攝論名法應
<lb ed="X" n="0390b11"/><lb ed="R033" n="0041b05"/>化若更四身者應身受<name role="" type="person">純陀</name>供化身受大衆供<note place="inline">彼文</note>隨
<lb ed="X" n="0390b12"/><lb ed="R033" n="0041b06"/>緣下疏主助釋法身者師軌法性還以法性爲身此
<lb ed="X" n="0390b13"/><lb ed="R033" n="0041b07"/>非色質心智亦非陰界入所攝毗盧具云毗盧遮那
<lb ed="X" n="0390b14"/><lb ed="R033" n="0041b08"/>此翻徧一切處以此法身等虗空界無所不在故名
<lb ed="X" n="0390b15"/><lb ed="R033" n="0041b09"/>徧遠離三惑二死昏暗故名耀不墮偏邪故名正可
<lb ed="X" n="0390b16"/><lb ed="R033" n="0041b10"/>軌可則故名法此身該乎修性大小不同<note place="inline">云云</note>報身者
<lb ed="X" n="0390b17"/><lb ed="R033" n="0041b11"/>梵云盧舍那此翻淨滿惑累究盡故淨種智圓極故
<lb ed="X" n="0390b18"/><lb ed="R033" n="0041b12"/>滿從因至果修行所感法華云壽命無數劫久修業
<lb ed="X" n="0390b19"/><lb ed="R033" n="0041b13"/>所得以如如智照如如境境智冥合強指此智名爲
<lb ed="X" n="0390b20"/><lb ed="R033" n="0041b14"/>報身稱實感報故名報果此身須分自他受用不同
<lb ed="X" n="0390b21"/><lb ed="R033" n="0041b15"/>自則上冥法性他則下應羣機又他受用亦名尊特
<lb ed="X" n="0390b22"/><lb ed="R033" n="0041b16"/>亦名勝應<note place="inline">云云</note>應身者應同萬物卽感赴義梵云釋迦
<lb ed="X" n="0390b23"/><lb ed="R033" n="0041b17"/>此翻能儒亦曰能仁對前勝應此卽劣應化身者戒
<lb ed="X" n="0390b24"/><lb ed="R033" n="0041b18"/>疏云受大衆供者涅槃經云世尊自受<name role="" type="person">純陀</name>之供於
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0390c" n="0390c"/>
<lb ed="X" n="0390c01"/><lb ed="R033" n="0042a01"/>自身上一一毛孔化無量佛各有無量諸比丘僧悉
<lb ed="X" n="0390c02"/><lb ed="R033" n="0042a02"/>皆示現受其供養今疏復以隨緣不定釋之垂形異
<lb ed="X" n="0390c03"/><lb ed="R033" n="0042a03"/>類無而欻有故名爲化然戒疏中一謂法身單擧其
<lb ed="X" n="0390c04"/><lb ed="R033" n="0042a04"/>體二謂眞應眞卽法身應卽攝報三謂法報應開應
<lb ed="X" n="0390c05"/><lb ed="R033" n="0042a05"/>出報四謂法報應化於應復開化也並由經論赴機
<lb ed="X" n="0390c06"/><lb ed="R033" n="0042a06"/>異說不可揩定佛佛道同故云皆具今疏特用戒疏
<lb ed="X" n="0390c07"/><lb ed="R033" n="0042a07"/>四身者葢由本經具四身故義不徒然文見次科別
<lb ed="X" n="0390c08"/><lb ed="R033" n="0042a08"/>顯中初科初句標起經下引示法界身卽法報者以
<lb ed="X" n="0390c09"/><lb ed="R033" n="0042a09"/>法身屬理理徧法界報身屬智智冥於理亦徧法界
<lb ed="X" n="0390c10"/><lb ed="R033" n="0042a10"/>函葢相稱無有闕減此卽自受用報與法身理等故
<lb ed="X" n="0390c11"/><lb ed="R033" n="0042a11"/>法界身雙收法報也指六十萬億爲應身者彼雖同
<lb ed="X" n="0390c12"/><lb ed="R033" n="0042a12"/>居本願力故依正莊嚴超諸佛刹所以佛身亦復最
<lb ed="X" n="0390c13"/><lb ed="R033" n="0042a13"/>勝此卽彼土常身凡夫人天皆悉得見他宗廣有議
<lb ed="X" n="0390c14"/><lb ed="R033" n="0042a14"/>論非此所明化身可見辯開合中初科上三句通示
<lb ed="X" n="0390c15"/><lb ed="R033" n="0042a15"/>法報義定置而不論諸文應化出沒有異故獨辯之
<lb ed="X" n="0390c16"/><lb ed="R033" n="0042a16"/>當下別明良由彌陀是法界身隨緣赴感靡不周徧
<lb ed="X" n="0390c17"/><lb ed="R033" n="0042a17"/>卽一而四卽四而一豈容思議哉寶王論云法身如
<lb ed="X" n="0390c18"/><lb ed="R033" n="0042a18"/>月之體報身如月之光應身如月之影萬水之內皆
<lb ed="X" n="0390c19"/><lb ed="R033" n="0042b01"/>有月焉言一則萬水之月常差言多則虗空之月無
<lb ed="X" n="0390c20"/><lb ed="R033" n="0042b02"/>二伊字三點摩醯三目可以喩之若下復約本跡一
<lb ed="X" n="0390c21"/><lb ed="R033" n="0042b03"/>多互融華下引證初句證垂跡次句證歸本也引示
<lb ed="X" n="0390c22"/><lb ed="R033" n="0042b04"/>中初遠疏但云眞應者法報冥合俱名爲眞體同法
<lb ed="X" n="0390c23"/><lb ed="R033" n="0042b05"/>界故無有盡應隨物機故有兩量引受記經旣有補
<lb ed="X" n="0390c24"/><lb ed="R033" n="0042b06"/>處驗必終極且據人天莫數故名無量據下準經判
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0391a" n="0391a"/>
<lb ed="X" n="0391a01"/><lb ed="R033" n="0042b07"/>定是知六十萬億之身屬應無疑次引論文有漏凡
<lb ed="X" n="0391a02"/><lb ed="R033" n="0042b08"/>夫者未破見思故隨分見者任其智力有明昧故上
<lb ed="X" n="0391a03"/><lb ed="R033" n="0042b09"/>生卽見色相具足下生七日心不明了等麤相卽八
<lb ed="X" n="0391a04"/><lb ed="R033" n="0042b10"/>萬四千相好之身也菩薩始自初心分破無明分顯
<lb ed="X" n="0391a05"/><lb ed="R033" n="0042b11"/>法性位有淺深見亦明昧細相卽十蓮華藏微塵相
<lb ed="X" n="0391a06"/><lb ed="R033" n="0042b12"/>海他受用身也示不定正明中故知者躡上遠疏論
<lb ed="X" n="0391a07"/><lb ed="R033" n="0042b13"/>文以爲言焉上二句約法如下擧喩喩中初二句通
<lb ed="X" n="0391a08"/><lb ed="R033" n="0042b14"/>擧器下別配初四句喩身水澄下四句喩壽水器喩
<lb ed="X" n="0391a09"/><lb ed="R033" n="0042b15"/>機月影喩佛全闕展縮喩報應之身也存亡去來喩
<lb ed="X" n="0391a10"/><lb ed="R033" n="0042b16"/>長短之壽也以下二句總結對文可見引證中涅槃
<lb ed="X" n="0391a11"/><lb ed="R033" n="0042b17"/>文出三十四卷佛將涅槃四衆雲集<name role="" type="person">純陀</name>後至奉獻
<lb ed="X" n="0391a12"/><lb ed="R033" n="0042b18"/>供養遂生哀慕佛乃誡云汝不應等一下佛自釋出
<lb ed="X" n="0391a13"/><lb ed="R033" n="0043a01"/>其意世出世法皆如夢幻如來爲化衆生方便示現
<lb ed="X" n="0391a14"/><lb ed="R033" n="0043a02"/>入般涅槃亦如夢幻無有實事故云無染著也引華
<lb ed="X" n="0391a15"/><lb ed="R033" n="0043a03"/>嚴中總有六偈初二偈明佛身無著後四偈明壽量
<lb ed="X" n="0391a16"/><lb ed="R033" n="0043a04"/>無窮初中初偈約法說法身藏者法身之體具足萬
<lb ed="X" n="0391a17"/><lb ed="R033" n="0043a05"/>行福智功德多所含容喩之如藏普入世間者從眞
<lb ed="X" n="0391a18"/><lb ed="R033" n="0043a06"/>起應所謂佛身充滿於法界也不爲生死涅槃二邊
<lb ed="X" n="0391a19"/><lb ed="R033" n="0043a07"/>所縛故云雖在無著也次約喩顯上二句正立喩淸
<lb ed="X" n="0391a20"/><lb ed="R033" n="0043a08"/>水喩法身影象喩起應下二句擧法帖合可見明壽
<lb ed="X" n="0391a21"/><lb ed="R033" n="0043a09"/>量中前二偈擧喩後二偈合法喩中初偈明幻事幻
<lb ed="X" n="0391a22"/><lb ed="R033" n="0043a10"/>師喩法身現事喩報應二身次偈明幻量非量無量
<lb ed="X" n="0391a23"/><lb ed="R033" n="0043a11"/>卽法身壽也示量無量卽報應身壽也合中初偈合
<lb ed="X" n="0391a24"/><lb ed="R033" n="0043a12"/>幻事寂定心卽法身理體合上工幻師也諸善根卽
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0391b" n="0391b"/>
<lb ed="X" n="0391b01"/><lb ed="R033" n="0043a13"/>報應之因一切佛卽報應之果合上種種事也次偈
<lb ed="X" n="0391b02"/><lb ed="R033" n="0043a14"/>合幻量平等法界本來無有量與無量皆是衆生妄
<lb ed="X" n="0391b03"/><lb ed="R033" n="0043a15"/>想執著見量無量若知是幻離幻卽覺於量無量悉
<lb ed="X" n="0391b04"/><lb ed="R033" n="0043a16"/>無所著故云了達結示中諸佛如來不思議境言語
<lb ed="X" n="0391b05"/><lb ed="R033" n="0043a17"/>道斷心行處滅故云尙非等也。</p>
<lb ed="X" n="0391b06"/><lb ed="R033" n="0043a18"/><p xml:id="pX22p0391b0601">二明佛土正明叙意總標中初通擧三經以彰無盡
<lb ed="X" n="0391b07"/><lb ed="R033" n="0043b01"/>是下總標二種欲顯有歸良以諸經明土極有差別
<lb ed="X" n="0391b08"/><lb ed="R033" n="0043b02"/>攝別歸總二種收盡然後派總出別復分四土委如
<lb ed="X" n="0391b09"/><lb ed="R033" n="0043b03"/>次科天台淨名疏中亦絕總別以論故彼疏云一總
<lb ed="X" n="0391b10"/><lb ed="R033" n="0043b04"/>明佛國者國有事理事卽應身之域理則極智所照
<lb ed="X" n="0391b11"/><lb ed="R033" n="0043b05"/>之境隨機應物說有事理非本無以垂跡故有應形
<lb ed="X" n="0391b12"/><lb ed="R033" n="0043b06"/>應土非跡無以顯本同歸法身眞國也二別明佛國
<lb ed="X" n="0391b13"/><lb ed="R033" n="0043b07"/>者諸佛利物差別之相無量無邊今略爲四等<note place="inline">云云</note>今
<lb ed="X" n="0391b14"/><lb ed="R033" n="0043b08"/>疏雅合信匪偶然<note place="inline">餘如扶新具辨</note>別釋初科引所出中言法
<lb ed="X" n="0391b15"/><lb ed="R033" n="0043b09"/>性者十界所軌名之爲法常樂我淨不遷不變名之
<lb ed="X" n="0391b16"/><lb ed="R033" n="0043b10"/>爲性天眞自具不假修成從本以來安住其中故名
<lb ed="X" n="0391b17"/><lb ed="R033" n="0043b11"/>爲土初引圓覺欲顯生佛不二故次普賢觀欲彰法
<lb ed="X" n="0391b18"/><lb ed="R033" n="0043b12"/>體周徧故遮那能依之身也寂光所依之土也又常
<lb ed="X" n="0391b19"/><lb ed="R033" n="0043b13"/>寂光雖所依土卽是三德常法身德也寂解脫德也
<lb ed="X" n="0391b20"/><lb ed="R033" n="0043b14"/>光般若德也是則離身無土離土無身身土混融一
<lb ed="X" n="0391b21"/><lb ed="R033" n="0043b15"/>法二義常下結名秪一平等法性玅理在能依則爲
<lb ed="X" n="0391b22"/><lb ed="R033" n="0043b16"/>身在所依則爲土皆是強立故曰實非此唯妙覺極
<lb ed="X" n="0391b23"/><lb ed="R033" n="0043b17"/>果所證境界經云爾時如來游於無量甚深法性故
<lb ed="X" n="0391b24"/><lb ed="R033" n="0043b18"/>云佛住處也示體相中上二句示體指前法性非是
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0391c" n="0391c"/>
<lb ed="X" n="0391c01"/><lb ed="R033" n="0044a01"/>他法全卽自心以爲其體此心包徧無處不周故云
<lb ed="X" n="0391c02"/><lb ed="R033" n="0044a02"/>擧足道場淨名云諸有所作擧足下足當知皆從道
<lb ed="X" n="0391c03"/><lb ed="R033" n="0044a03"/>場中來非下四句示相一三兩句擧體雙非二四兩
<lb ed="X" n="0391c04"/><lb ed="R033" n="0044a04"/>句約相雙亦雖然性體本非淨穢衆生在迷計有淨
<lb ed="X" n="0391c05"/><lb ed="R033" n="0044a05"/>穢今欲起修必須舍穢取淨舍穢究盡取淨窮源則
<lb ed="X" n="0391c06"/><lb ed="R033" n="0044a06"/>與非淨非穢畢竟不別取舍旣爾去來亦然準上說
<lb ed="X" n="0391c07"/><lb ed="R033" n="0044a07"/>之慈下引古證成初句卽上不妨淨穢也次句卽上
<lb ed="X" n="0391c08"/><lb ed="R033" n="0044a08"/>非淨非穢也卷懷猶言會歸也刹那卽下一念也雖
<lb ed="X" n="0391c09"/><lb ed="R033" n="0044a09"/>有十方淨穢之殊卷而懷之無出一念第三句卽上
<lb ed="X" n="0391c10"/><lb ed="R033" n="0044a10"/>不礙往來第四句卽上無去無來三際卽三世華嚴
<lb ed="X" n="0391c11"/><lb ed="R033" n="0044a11"/>云一念普觀無量劫無去無來亦無住如是了知三
<lb ed="X" n="0391c12"/><lb ed="R033" n="0044a12"/>世事超諸方便成十力是也一念旣該三際則知終
<lb ed="X" n="0391c13"/><lb ed="R033" n="0044a13"/>日往來不踰自心衆下示性平等生迷不失者以本
<lb ed="X" n="0391c14"/><lb ed="R033" n="0044a14"/>有故如演若多失頭狂走忽然狂歇頭非外得縱未
<lb ed="X" n="0391c15"/><lb ed="R033" n="0044a15"/>歇狂亦何遺失日用不知者以本迷故卽用此理起
<lb ed="X" n="0391c16"/><lb ed="R033" n="0044a16"/>惑造業終日由之終日不覺<note place="inline">書云百姓日用而不知聖人之道鮮矣</note>佛
<lb ed="X" n="0391c17"/><lb ed="R033" n="0044a17"/>證無得者亦本有故乘權起用者大悲益物故顯居
<lb ed="X" n="0391c18"/><lb ed="R033" n="0044a18"/>中初句斷定法性土是究竟本覺果人是究竟始覺
<lb ed="X" n="0391c19"/><lb ed="R033" n="0044b01"/>始本一合無復分張仁下引證唯佛一人且從修說
<lb ed="X" n="0391c20"/><lb ed="R033" n="0044b02"/>此土指上法性也二應化土中初叙意應下列示以
<lb ed="X" n="0391c21"/><lb ed="R033" n="0044b03"/>法性土唯佛所居所謂法身眞國乃據理體而說隨
<lb ed="X" n="0391c22"/><lb ed="R033" n="0044b04"/>機應物現下三土卽從理體而起事用事用非一喩
<lb ed="X" n="0391c23"/><lb ed="R033" n="0044b05"/>如微塵約機收土不出有三初實報土應菩薩中卽
<lb ed="X" n="0391c24"/><lb ed="R033" n="0044b06"/>是<name role="" type="person">華藏世界</name>純諸菩薩所居以觀實相發眞無漏破
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0392a" n="0392a"/>
<lb ed="X" n="0392a01"/><lb ed="R033" n="0044b07"/>無明顯法性故所感土名爲實報依正互融色心交
<lb ed="X" n="0392a02"/><lb ed="R033" n="0044b08"/>徹亦名無障礙土賢卽住行向聖卽十地也應二乘
<lb ed="X" n="0392a03"/><lb ed="R033" n="0044b09"/>中雖破見思證方便道未爲究竟故名方便土未斷
<lb ed="X" n="0392a04"/><lb ed="R033" n="0044b10"/>無明亦名有餘土見思旣盡而生界外不受胞胎分
<lb ed="X" n="0392a05"/><lb ed="R033" n="0044b11"/>段之質名法性身故引智論雙證身土法華云我於
<lb ed="X" n="0392a06"/><lb ed="R033" n="0044b12"/>餘國作佛更有異名是人雖生滅度之想入於涅槃
<lb ed="X" n="0392a07"/><lb ed="R033" n="0044b13"/>而於彼土求佛智慧得聞是經卽今方便土也同居
<lb ed="X" n="0392a08"/><lb ed="R033" n="0044b14"/>見次科別示中初句總標一下別列釋下明二佛互
<lb ed="X" n="0392a09"/><lb ed="R033" n="0044b15"/>現然下約正報簡異言互現者大論三十六云當知
<lb ed="X" n="0392a10"/><lb ed="R033" n="0044b16"/><name role="" type="person">釋迦文佛</name>更有淸淨國土如何<name role="" type="person">彌陀佛國</name>阿彌陀佛
<lb ed="X" n="0392a11"/><lb ed="R033" n="0044b17"/>亦有不嚴淨國如<name role="" type="person">釋迦文佛</name>國又三十八云此間惡
<lb ed="X" n="0392a12"/><lb ed="R033" n="0044b18"/>故釋迦壽應短餘處好故佛壽應長涅槃二十二云
<lb ed="X" n="0392a13"/><lb ed="R033" n="0045a01"/>西方去此三十二恒河沙有無勝國所有莊嚴如安
<lb ed="X" n="0392a14"/><lb ed="R033" n="0045a02"/>樂世界我於彼土出現於世又皷音王經云阿彌陀
<lb ed="X" n="0392a15"/><lb ed="R033" n="0045a03"/>佛婆羅門種其國號曰淸泰聖王所居其城縱廣十
<lb ed="X" n="0392a16"/><lb ed="R033" n="0045a04"/>千由旬父名月上母名殊勝玅顏乃至魔王名曰無
<lb ed="X" n="0392a17"/><lb ed="R033" n="0045a05"/>勝亦有惡逆弟子名爲調達等簡異可見結顯中上
<lb ed="X" n="0392a18"/><lb ed="R033" n="0045a06"/>二句明赴機不同法下約能所收束葢由上科總分
<lb ed="X" n="0392a19"/><lb ed="R033" n="0045a07"/>二種次於應化別示三土乃是從本出末今此復以
<lb ed="X" n="0392a20"/><lb ed="R033" n="0045a08"/>二種用收諸土乃是攝末歸本又復特引楞嚴以彰
<lb ed="X" n="0392a21"/><lb ed="R033" n="0045a09"/>法性應化有所典據初引經大下次正示初二句分
<lb ed="X" n="0392a22"/><lb ed="R033" n="0045a10"/>配二種應下二句迭論相依能下二句結顯大覺是
<lb ed="X" n="0392a23"/><lb ed="R033" n="0045a11"/>所是本虗空是能是末又虗空爲所爲本應化爲能
<lb ed="X" n="0392a24"/><lb ed="R033" n="0045a12"/>爲末在義易明故云可見點示中初三句立定彌陀
<pb ed="X" xml:id="X22.0411.0392b" n="0392b"/>
<lb ed="X" n="0392b01"/><lb ed="R033" n="0045a13"/>卽應身簡非法報同居簡非三土淨土簡非穢土又
<lb ed="X" n="0392b02"/><lb ed="R033" n="0045a14"/>下復簡身土同名今下的取昔因以驗今果如斯決
<lb ed="X" n="0392b03"/><lb ed="R033" n="0045a15"/>擇纖毫不濫仍引光臺用彰今意。</p>
<lb ed="X" n="0392b04"/><lb ed="R033" n="0045a16"/>
<lb ed="X" n="0392b05"/><lb ed="R033" n="0045a17"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>靈芝觀經義疏正觀記卷上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0379a2001" to="#end0379a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379c1001" to="#end0379c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諡</lem><rdg wit="#wit.orig">謚</rdg></app>
<app from="#beg0380c1301" to="#end0380c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0380c2401" to="#end0380c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0381a1401" to="#end0381a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0381c0501" to="#end0381c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0382a2001" to="#end0382a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0382b2101" to="#end0382b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0382b2401" to="#end0382b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0383a0901" to="#end0383a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0383a1401" to="#end0383a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0383a2101" to="#end0383a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0383a2301" to="#end0383a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0383c1801" to="#end0383c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0384a2001" to="#end0384a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0385b1601" to="#end0385b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0385b1602" to="#end0385b1602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0385b2401" to="#end0385b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0385c0101" to="#end0385c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0387c2001" to="#end0387c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">某<note type="cf1">「宋高僧傳之校勘與數位化版本」專案（案〈唐蘇州<name role="" type="person">開元寺</name>律和尙墳銘（幷序）〉）</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謀</rdg></app>
<app from="#beg0388a1401" to="#end0388a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0388b2201" to="#end0388b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0388c0101" to="#end0388c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0390a0901" to="#end0390a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0390a1201" to="#end0390a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0379001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0379001">鶖疑鷲</note>
<note n="0380001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0380001">偏疑徧</note>
<note n="0382001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0382001">湯疑渴</note>
<note n="0387001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0387001">黑疑墨</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0379a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0379a2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379c1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0379c1001">諡【CB】，謚【卍續】</note>
<note n="0380c1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0380c1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0380c2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0380c2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0381a1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0381a1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0381c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0381c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0382a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0382a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0382b2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0382b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0382b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0382b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0383a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0383a0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0383a1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0383a1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0383a2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0383a2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0383a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0383a2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0383c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0383c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0384a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0384a2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0385b1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0385b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0385b1602" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0385b1602">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0385b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0385b2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0385c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0385c0101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0387c2001" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X22.0387c20.15" target="#nkr_note_add_0387c2001">某【CB】，謀【卍續】</note>
<note n="0388a1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0388a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0388b2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0388b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0388c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0388c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0390a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0390a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0390a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0390a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>