<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X22n0423">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 423 阿彌陀經略解圓中鈔</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 423 阿彌陀經略解圓中鈔</title>
			<author>明 大佑述　傳燈鈔</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">22</idno>.<idno type="no">423</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-05-17 10:23:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">阿彌陀經略解圓中鈔</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00145">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00145</charName>
				<mapping cb:dec="983185" type="PUA">U+F0091</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3779</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[少/兔]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00501">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName>
				<mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>馱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[馬*犬]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00592">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00592</charName>
				<mapping cb:dec="983632" type="PUA">U+F0250</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3C89</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[穀-禾+卵]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00993">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00993</charName>
				<mapping cb:dec="984033" type="PUA">U+F03E1</mapping>
			<mapping type="unicode">U+29B0A</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>髮</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[髟/火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02480">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02480</charName>
				<mapping cb:dec="985520" type="PUA">U+F09B0</mapping>
			<mapping type="unicode">U+21A25</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>寇</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[寇-(敲-高)+ㄆ]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04590">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04590</charName>
				<mapping cb:dec="987630" type="PUA">U+F11EE</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7F64</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@(企-止))/弟]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15106">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName>
				<mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15167">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15167</charName>
				<mapping cb:dec="998207" type="PUA">U+F3B3F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2C094</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>朦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[朦-卄+((並-(前-刖))-一)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15179">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15179</charName>
				<mapping cb:dec="998219" type="PUA">U+F3B4B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>雀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[少/隹]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15210">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15210</charName>
				<mapping cb:dec="998250" type="PUA">U+F3B6A</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>恢</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[懨-猒+火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15527">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15527</charName>
				<mapping cb:dec="998567" type="PUA">U+F3CA7</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+25211</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[目*(危-(夗-夕)+夫)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15685">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15685</charName>
				<mapping cb:dec="998725" type="PUA">U+F3D45</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+29810</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>首</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[巢-果+(一/目)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15694">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15694</charName>
				<mapping cb:dec="998734" type="PUA">U+F3D4E</mapping>
			<mapping type="unicode">U+21A14</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>宰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[宋-木+(〦/(坐-土+十))]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16014">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName>
				<mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16910">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16910</charName>
				<mapping cb:dec="999950" type="PUA">U+F420E</mapping>
			<mapping type="unicode">U+40AE</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[((素-糸)*力)/石]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18834">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName>
				<mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>編⃝</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-06-28T14:44:53">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0559a" n="0559a"/>
<lb ed="X" n="0559a01"/>
<lb ed="X" n="0559a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 423-A 彌陀略解圓中鈔序</cb:mulu><head>No. 423-A
<lb ed="X" n="0559a03"/><lb ed="R091" n="0764a01"/> 彌陀略解圓中鈔序</head>
<lb ed="X" n="0559a04"/>
<lb ed="X" n="0559a05"/><lb ed="R091" n="0764a02"/><byline cb:type="author"><name role="" type="person">天台山</name>幽谿沙門　傳燈　撰</byline>
<lb ed="X" n="0559a06"/><lb ed="R091" n="0764a03"/><p xml:id="pX22p0559a0601">夫如來口密。語意多含。譬王索仙陀婆。一名而具四
<lb ed="X" n="0559a07"/><lb ed="R091" n="0764a04"/>實。惟彼智臣善解其義。俟王之若出若食。若飮若戰。
<lb ed="X" n="0559a08"/><lb ed="R091" n="0764a05"/>一唱乎此。則奉之以馬。以鹽以水以器。莫不會王之
<lb ed="X" n="0559a09"/><lb ed="R091" n="0764a06"/>心。適王之意。菩薩智臣。亦復如是。善解如來之所說
<lb ed="X" n="0559a10"/><lb ed="R091" n="0764a07"/>法。於淺法中作深說。深法中作淺說。亦淺亦深法中。
<lb ed="X" n="0559a11"/><lb ed="R091" n="0764a08"/>作非淺非深說。非淺非深法中。作亦淺亦深說。造論
<lb ed="X" n="0559a12"/><lb ed="R091" n="0764a09"/>弘經豐約適所。旣不令智退。亦不使義闕。然後可謂
<lb ed="X" n="0559a13"/><lb ed="R091" n="0764a10"/>升其堂。而入其室也。此佛說阿彌陀經。乃釋迦如來
<lb ed="X" n="0559a14"/><lb ed="R091" n="0764a11"/>於深法中作淺說。廣法中作略說者也。說旣略矣。而
<lb ed="X" n="0559a15"/><lb ed="R091" n="0764a12"/>智臣爲之解。不得不略。義旣深矣。而智臣爲之解。不
<lb ed="X" n="0559a16"/><lb ed="R091" n="0764a13"/>得不深。解略不令其智退。理深不令其義闕。以略探
<lb ed="X" n="0559a17"/><lb ed="R091" n="0764a14"/>廣。從容中道。余於吳門。蘧菴大師略解見矣。其序有
<lb ed="X" n="0559a18"/><lb ed="R091" n="0764a15"/>曰。瓊林玉沼。直顯於心源。壽量光明。全彰於自性。又
<lb ed="X" n="0559a19"/><lb ed="R091" n="0764a16"/>曰了唯心之本具。億刹非遙。知大願之可憑。三祇橫
<lb ed="X" n="0559a20"/><lb ed="R091" n="0764a17"/>截。噫括盡全經。厥語何其略。惟心本性。厥義何其深。
<lb ed="X" n="0559a21"/><lb ed="R091" n="0764a18"/>微菩薩智臣。烏能至於是乎。今爲之鈔。而特題爲圓
<lb ed="X" n="0559a22"/><lb ed="R091" n="0764b01"/>中者。意以極樂依正。爲妙有一心。持名爲眞空。微眞
<lb ed="X" n="0559a23"/><lb ed="R091" n="0764b02"/>空。而莫能證於極樂之妙有。微妙有。而莫能顯於此
<lb ed="X" n="0559a24"/><lb ed="R091" n="0764b03"/>心之眞空。所謂不思議假。非偏假。眞空不空。非但空。
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0559b" n="0559b"/>
<lb ed="X" n="0559b01"/><lb ed="R091" n="0764b04"/>合是二者而行之。則圓中圓滿。非但中之道成。是故
<lb ed="X" n="0559b02"/><lb ed="R091" n="0764b05"/>命爲鈔焉。意欲讀是經而修行者顧名思義。誠宜一
<lb ed="X" n="0559b03"/><lb ed="R091" n="0764b06"/>心不亂而萬慮皆忘。則眞空之理彰。七日持名。念念
<lb ed="X" n="0559b04"/><lb ed="R091" n="0764b07"/>相續。則妙有之理顯。行成而見佛。心淨而華開。娑婆
<lb ed="X" n="0559b05"/><lb ed="R091" n="0764b08"/>之印壞而極樂之文成。印壞所以空其情。是之謂眞
<lb ed="X" n="0559b06"/><lb ed="R091" n="0764b09"/>空。文成所以立其法。是之爲妙有。二者俱忘而俱存。
<lb ed="X" n="0559b07"/><lb ed="R091" n="0764b10"/>彌陀之經。厥語所以略。厥義所以深。爰因鈔次。故揭
<lb ed="X" n="0559b08"/><lb ed="R091" n="0764b11"/>題義。而漫爲之序云。</p>
<lb ed="X" n="0559b09"/><lb ed="R091" n="0764b12"/><p xml:id="pX22p0559b0901">皇明天啓龍飛之初年季冬哉生明下筆故序</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0559b10"/>
<lb ed="X" n="0559b11"/>
<lb ed="X" n="0559b12"/>
<lb ed="X" n="0559b13"/><cb:docNumber>No. 423</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0559b14"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">釋解序</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0559001" n="0559001"/>阿彌陀經略解圓中鈔</head>
<lb ed="X" n="0559b15"/>
<lb ed="X" n="0559b16"/><lb ed="R091" n="0764b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0559b1601">佛說阿彌陀經略解序</p>
<lb ed="X" n="0559b17"/><lb ed="R091" n="0764b15"/><p xml:id="pX22p0559b1701">明　吳郡沙門　大佑　述</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0559b18"/><lb ed="R091" n="0764b16"/><byline cb:type="author"><name role="" type="person">天台山</name>幽谿沙門　傳燈　鈔</byline>
<lb ed="X" n="0559b19"/><lb ed="R091" n="0764b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0559b1901">△次能述人。</p>
<lb ed="X" n="0559b20"/><lb ed="R091" n="0764b18"/><p xml:id="pX22p0559b2001">師字蘧菴大佑其諱也。爲蘇州北禪天台講寺住
<lb ed="X" n="0559b21"/><lb ed="R091" n="0765a01"/>持。精于敎理。其於淨土一門。尤得其妙。有淨土指
<lb ed="X" n="0559b22"/><lb ed="R091" n="0765a02"/>歸集。盛行于世。其俗姓桑梓尙俟詳考。</p>
<lb ed="X" n="0559b23"/><lb ed="R091" n="0765a03"/><p xml:id="pX22p0559b2301">三所述序二。初序說經之由。次序略註之由。初爲
<lb ed="X" n="0559b24"/><lb ed="R091" n="0765a04"/>二。初序緣起。次序說經。初又二。初推尋源流。次正
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0559c" n="0559c"/>
<lb ed="X" n="0559c01"/><lb ed="R091" n="0765a05"/>序緣起。初爲二。初眞源不二。次妄派成殊。</p>
<lb ed="X" n="0559c02"/><lb ed="R091" n="0765a06"/><p xml:id="pX22p0559c0201">葢言約眞源。則一性之中。原無苦樂之殊。則何須
<lb ed="X" n="0559c03"/><lb ed="R091" n="0765a07"/>如來出世說經。唯妄派成殊。故我佛示生演敎。今
<lb ed="X" n="0559c04"/><lb ed="R091" n="0765a08"/>先明眞源不二。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0559c05"/><lb ed="R091" n="0765a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0559c0501">【疏】夫寂光眞淨。初無苦樂之殊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0559c06"/><lb ed="R091" n="0765a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0559c0601">【鈔】寂光者四種淨土之一也。四淨土者。一凡聖同
<lb ed="X" n="0559c07"/><lb ed="R091" n="0765a11"/>居淨土。二方便有餘淨土。三實報無障礙淨土。四
<lb ed="X" n="0559c08"/><lb ed="R091" n="0765a12"/>常寂光淨土。各有淨穢。唯上品寂光。爲眞實淨土。
<lb ed="X" n="0559c09"/><lb ed="R091" n="0765a13"/>餘之淨土。皆帶虗設故。又復應知。眞淨之言。非離
<lb ed="X" n="0559c10"/><lb ed="R091" n="0765a14"/>三土。別有寂光可得。只指下三土之體。理本究竟。
<lb ed="X" n="0559c11"/><lb ed="R091" n="0765a15"/>與寂光更無差別。故<name role="" type="person">四明尊者</name>妙宗鈔云。須知四
<lb ed="X" n="0559c12"/><lb ed="R091" n="0765a16"/>土有橫有豎。仍知橫豎只在一處。如同居土。趣爾
<lb ed="X" n="0559c13"/><lb ed="R091" n="0765a17"/>一處。卽是實報。若破無明。轉身入者。斯是法身。同
<lb ed="X" n="0559c14"/><lb ed="R091" n="0765a18"/>佛體用。稱實妙報。則六根淨人。亦莫能預。豈居二
<lb ed="X" n="0559c15"/><lb ed="R091" n="0765b01"/>乘。此則一處竪論實報。若未破無明。卽身見者。此
<lb ed="X" n="0559c16"/><lb ed="R091" n="0765b02"/>乃諸佛及大菩薩。爲堪見者加之。令見實報土也。
<lb ed="X" n="0559c17"/><lb ed="R091" n="0765b03"/>葢有機緣。雖未破惑。<anchor xml:id="nkr_note_add_0559c1701" n="0559c1701"/><anchor xml:id="beg0559c1701" n="0559c1701"/>已<anchor xml:id="end0559c1701"/>修中觀。如華嚴會。及諸座
<lb ed="X" n="0559c18"/><lb ed="R091" n="0765b04"/>席。雜類之機。咸見身土難思者是。實報旣爾。方便
<lb ed="X" n="0559c19"/><lb ed="R091" n="0765b05"/>寂光。橫論同處。亦復如是。於同居處。論三土橫竪。
<lb ed="X" n="0559c20"/><lb ed="R091" n="0765b06"/>於方便處。論二土橫竪。於實報處論一土橫竪至
<lb ed="X" n="0559c21"/><lb ed="R091" n="0765b07"/>寂光處。無橫無竪。當處亦無。今云寂光眞淨。乃直
<lb ed="X" n="0559c22"/><lb ed="R091" n="0765b08"/>標眞體也。初無苦樂之殊。彰離過絕非也。葢以四
<lb ed="X" n="0559c23"/><lb ed="R091" n="0765b09"/>土淨穢言之。於同居娑婆則惟苦無樂。淸泰惟樂
<lb ed="X" n="0559c24"/><lb ed="R091" n="0765b10"/>無苦。以方便對同居言之。則同居惟苦無樂。方便
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0560a" n="0560a"/>
<lb ed="X" n="0560a01"/><lb ed="R091" n="0765b11"/>惟樂無苦。以方便當土言之。則方便穢<g ref="#CB15131">邦</g>惟苦無
<lb ed="X" n="0560a02"/><lb ed="R091" n="0765b12"/>樂。<anchor xml:id="nkr_note_add_0560a0201" n="0560a0201"/><anchor xml:id="beg0560a0201" n="0560a0201"/>方<anchor xml:id="end0560a0201"/>便淨土惟樂無苦。以實報對方便言之。則方
<lb ed="X" n="0560a03"/><lb ed="R091" n="0765b13"/>便惟苦無樂。實報惟樂無苦。以實報當土言之。則
<lb ed="X" n="0560a04"/><lb ed="R091" n="0765b14"/>實報穢<g ref="#CB15131">邦</g>惟苦無樂。實報淨土惟樂無苦。若以實
<lb ed="X" n="0560a05"/><lb ed="R091" n="0765b15"/>報對寂光言之。則實報惟苦無樂。寂光惟樂無苦。
<lb ed="X" n="0560a06"/><lb ed="R091" n="0765b16"/>以寂光當土言之。則寂光穢<g ref="#CB15131">邦</g>惟苦無樂。寂光淨
<lb ed="X" n="0560a07"/><lb ed="R091" n="0765b17"/>土惟樂無苦。<anchor xml:id="nkr_note_add_0560a0701" n="0560a0701"/><anchor xml:id="beg0560a0701" n="0560a0701"/>已<anchor xml:id="end0560a0701"/>上皆約修成。不二而二言之。故有
<lb ed="X" n="0560a08"/><lb ed="R091" n="0765b18"/>苦樂之殊。今序云初無苦樂之殊者。乃約性具十
<lb ed="X" n="0560a09"/><lb ed="R091" n="0766a01"/>界。五陰國土。惟有十界苦樂圓融之性。而無十界
<lb ed="X" n="0560a10"/><lb ed="R091" n="0766a02"/>苦樂差別之相。卽生佛等有眞如不變之體。本無
<lb ed="X" n="0560a11"/><lb ed="R091" n="0766a03"/>淨穢之殊。何有苦樂之異。故此一句。科爲眞源不
<lb ed="X" n="0560a12"/><lb ed="R091" n="0766a04"/>二。以爲下妄派成殊張本。楞嚴所爲性覺妙明。本
<lb ed="X" n="0560a13"/><lb ed="R091" n="0766a05"/>覺明妙。又曰淸淨本然。週遍法界是也。四種淨土
<lb ed="X" n="0560a14"/><lb ed="R091" n="0766a06"/>具如下釋。</p>
<lb ed="X" n="0560a15"/><lb ed="R091" n="0766a07"/><p xml:id="pX22p0560a1501">△次妄派成殊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0560a16"/><lb ed="R091" n="0766a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0560a1601">【疏】妄識紛紜。遂有聖凡之異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0560a17"/><lb ed="R091" n="0766a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0560a1701">【鈔】妄識者。三惑之總名也。葢衆生無始<anchor xml:id="nkr_note_add_0560a1701" n="0560a1701"/><anchor xml:id="beg0560a1701" n="0560a1701"/>已<anchor xml:id="end0560a1701"/>來。從性
<lb ed="X" n="0560a18"/><lb ed="R091" n="0766a10"/>覺妙明。本覺明妙中。一念俄然晦昧。而妄爲明覺。
<lb ed="X" n="0560a19"/><lb ed="R091" n="0766a11"/>因明立所。所旣妄立。生汝妄能。無同異中。熾然成
<lb ed="X" n="0560a20"/><lb ed="R091" n="0766a12"/>異。因而爲三細之。無明塵沙因而爲六粗之。見惑
<lb ed="X" n="0560a21"/><lb ed="R091" n="0766a13"/>思惑一變而爲寂光穢土。二變而爲實報穢土。三
<lb ed="X" n="0560a22"/><lb ed="R091" n="0766a14"/>變而爲方便穢土。四變而爲同居穢土。如是爲菩
<lb ed="X" n="0560a23"/><lb ed="R091" n="0766a15"/>薩。爲聲聞緣覺。爲六道衆生。故曰妄識紛紜遂有
<lb ed="X" n="0560a24"/><lb ed="R091" n="0766a16"/>聖凡之異。楞嚴所謂隨衆生心。應所知量。華嚴所
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0560b" n="0560b"/>
<lb ed="X" n="0560b01"/><lb ed="R091" n="0766a17"/>謂。能隨染淨緣。遂分十法界。是故科爲妄派成殊。
<lb ed="X" n="0560b02"/><lb ed="R091" n="0766a18"/>又復應知。初句雖云寂光眞淨。初無苦樂之殊。不
<lb ed="X" n="0560b03"/><lb ed="R091" n="0766b01"/>妨乎不殊而殊。卽性具十界也。次句雖云妄識紛
<lb ed="X" n="0560b04"/><lb ed="R091" n="0766b02"/>紜。遂有聖凡之異。不妨乎異而不異。卽在性無殊
<lb ed="X" n="0560b05"/><lb ed="R091" n="0766b03"/>也。良由眞如雖不變。不妨乎不變而隨緣。妄識雖
<lb ed="X" n="0560b06"/><lb ed="R091" n="0766b04"/>隨緣。不妨乎隨緣而不變。以緣緣故。是以不殊而
<lb ed="X" n="0560b07"/><lb ed="R091" n="0766b05"/>殊。以不變故。是以異而不異。能知乎此。方能了今
<lb ed="X" n="0560b08"/><lb ed="R091" n="0766b06"/>念佛之心。乃全性以起淨修。全修而在一性也。</p>
<lb ed="X" n="0560b09"/><lb ed="R091" n="0766b07"/><p xml:id="pX22p0560b0901">△次正序緣起。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0560b10"/><lb ed="R091" n="0766b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0560b1001">【疏】由是漂流五濁。莫返一眞。故我釋尊。示生堪忍。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0560b11"/><lb ed="R091" n="0766b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0560b1101">【鈔】此正序如來說經之緣起也。葢釋迦如來。久證
<lb ed="X" n="0560b12"/><lb ed="R091" n="0766b10"/>眞常。何有王宮之受生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0560b1201" n="0560b1201"/><anchor xml:id="beg0560b1201" n="0560b1201"/>但<anchor xml:id="end0560b1201"/>因一切衆生。無始墮落。
<lb ed="X" n="0560b13"/><lb ed="R091" n="0766b11"/>故有娑婆之出世。漂流五濁者。謂衆生無始以來
<lb ed="X" n="0560b14"/><lb ed="R091" n="0766b12"/>從涅槃性海。鼓識浪以揚波。弊澄圓而失湛。渣滓
<lb ed="X" n="0560b15"/><lb ed="R091" n="0766b13"/>明妙。汩沒性眞。良由先失之以動。故曰漂流。楞嚴
<lb ed="X" n="0560b16"/><lb ed="R091" n="0766b14"/>所謂。覺明空昧。相待生搖是也。次失之以昏。故曰
<lb ed="X" n="0560b17"/><lb ed="R091" n="0766b15"/>五濁。楞嚴所謂晦昧爲空是也。然而昏必具動。動
<lb ed="X" n="0560b18"/><lb ed="R091" n="0766b16"/>必具昏。是則流卽濁也濁卽流也。昏動之惑旣形。
<lb ed="X" n="0560b19"/><lb ed="R091" n="0766b17"/>明靜之眞卽失。但此五濁。有粗細不同。如楞嚴之
<lb ed="X" n="0560b20"/><lb ed="R091" n="0766b18"/>言劫濁云。汝見虗空。遍十方界。空見不分。有空無
<lb ed="X" n="0560b21"/><lb ed="R091" n="0767a01"/>體。有見無覺。相織妄成。是第一重名爲劫濁。此則
<lb ed="X" n="0560b22"/><lb ed="R091" n="0767a02"/>兼三惑而言之也。若如尋常所說。人壽二萬歲時。
<lb ed="X" n="0560b23"/><lb ed="R091" n="0767a03"/>方入劫濁。此則獨指見思二惑。最熾盛時以言之
<lb ed="X" n="0560b24"/><lb ed="R091" n="0767a04"/>也。然而或有細不兼粗。而未嘗有麤不兼細今但
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0560c" n="0560c"/>
<lb ed="X" n="0560c01"/><lb ed="R091" n="0767a05"/>正指。釋尊示生堪忍之時。而粗者適當其情。若曰
<lb ed="X" n="0560c02"/><lb ed="R091" n="0767a06"/>莫返一眞。亦是兼細以言之也。示生堪忍。正當垂
<lb ed="X" n="0560c03"/><lb ed="R091" n="0767a07"/>應。凡聖同居穢土。且言劣應丈六老比丘身相而
<lb ed="X" n="0560c04"/><lb ed="R091" n="0767a08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0560c0401" n="0560c0401"/><anchor xml:id="beg0560c0401" n="0560c0401"/>已<anchor xml:id="end0560c0401"/>。若亦兼細惑而言。則義含垂應。上之二土也。</p>
<lb ed="X" n="0560c05"/><lb ed="R091" n="0767a09"/><p xml:id="pX22p0560c0501">△次序說經分二。初序住處機宜。次序所說法要
<lb ed="X" n="0560c06"/><lb ed="R091" n="0767a10"/>今先序住處機宜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0560c07"/><lb ed="R091" n="0767a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0560c0701">【疏】當祇園之嘉會。吿身子之利根。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0560c08"/><lb ed="R091" n="0767a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0560c0801">【鈔】祇園嘉會說經之住處也。身子利根所被之當
<lb ed="X" n="0560c09"/><lb ed="R091" n="0767a13"/>機也。論此經所被機宜。厥品有三。一菩薩。二二乘
<lb ed="X" n="0560c10"/><lb ed="R091" n="0767a14"/>三凡夫。葢淨土法門。諸小乘經。絕口不談。以子果
<lb ed="X" n="0560c11"/><lb ed="R091" n="0767a15"/>旣盡。則<g ref="#CB01926">灰</g>身滅智。不說身後有生。今盛談之。乃菩
<lb ed="X" n="0560c12"/><lb ed="R091" n="0767a16"/>薩之法門也。若原此經。說在方等。正彈偏斥小。歎
<lb ed="X" n="0560c13"/><lb ed="R091" n="0767a17"/>大褒圓之時。彈斥小乘。界外不生。故云有生。而特
<lb ed="X" n="0560c14"/><lb ed="R091" n="0767a18"/>指彼國。有無量無邊聲聞弟子。又極口稱揚。彼土
<lb ed="X" n="0560c15"/><lb ed="R091" n="0767b01"/>依正二報。微妙莊嚴。則歎大褒圓。寓其中矣。況舍
<lb ed="X" n="0560c16"/><lb ed="R091" n="0767b02"/>利弗。又爲衆弟子中上。是以吿之。令回小以向大
<lb ed="X" n="0560c17"/><lb ed="R091" n="0767b03"/>也。若正所被機。乃居博地。七日持名。一心不亂。卽
<lb ed="X" n="0560c18"/><lb ed="R091" n="0767b04"/>得往生。一預嘉會。得不退轉。以是而觀。雖在凡夫。
<lb ed="X" n="0560c19"/><lb ed="R091" n="0767b05"/>義屬圓頓。又可知也。</p>
<lb ed="X" n="0560c20"/><lb ed="R091" n="0767b06"/><p xml:id="pX22p0560c2001">△次所說法要爲四。初序經名。次序經體。三序宗
<lb ed="X" n="0560c21"/><lb ed="R091" n="0767b07"/>要。四序力用。能詮所詮。不出此四。是故括而序之。
<lb ed="X" n="0560c22"/><lb ed="R091" n="0767b08"/>以盡一經旨趣。可謂善通大乘者也。今初序經名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0560c23"/><lb ed="R091" n="0767b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0560c2301">【疏】開法藏之願門。指樂<g ref="#CB15131">邦</g>之妙土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0560c24"/><lb ed="R091" n="0767b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0560c2401">【鈔】此經備說依正。及以徒衆。爲能詮名。而經題但
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0561a" n="0561a"/>
<lb ed="X" n="0561a01"/><lb ed="R091" n="0767b11"/>云。佛說阿彌陀。大師觀經疏。所謂擧正報以收依
<lb ed="X" n="0561a02"/><lb ed="R091" n="0767b12"/>果。述化主以包徒衆是也。是則題但言正。乃擧正
<lb ed="X" n="0561a03"/><lb ed="R091" n="0767b13"/>以收依。序但言依。乃擧依以收正。影互言之。文法
<lb ed="X" n="0561a04"/><lb ed="R091" n="0767b14"/>之巧也。論此經無開願門之文。以有大本詳言。是
<lb ed="X" n="0561a05"/><lb ed="R091" n="0767b15"/>故略而不說。</p>
<lb ed="X" n="0561a06"/><lb ed="R091" n="0767b16"/><p xml:id="pX22p0561a0601">△次序經體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0561a07"/><lb ed="R091" n="0767b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0561a0701">【疏】瓊林玉沼。直顯於心源。壽量光明。全彰於自性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0561a08"/><lb ed="R091" n="0767b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0561a0801">【鈔】瓊林玉沼。略擧所說依報。從七重欄楯去。至寶
<lb ed="X" n="0561a09"/><lb ed="R091" n="0768a01"/>樹寶網。出微妙音。一節經文。壽量光明。略擧所說
<lb ed="X" n="0561a10"/><lb ed="R091" n="0768a02"/>正報。從彼佛何故。號阿彌陀去。至但可以無量無
<lb ed="X" n="0561a11"/><lb ed="R091" n="0768a03"/>邊阿僧祇說。一節經文。直顯於心源。全彰於自性。
<lb ed="X" n="0561a12"/><lb ed="R091" n="0768a04"/>二句正序其體。葢此經以實相印而爲正體無相
<lb ed="X" n="0561a13"/><lb ed="R091" n="0768a05"/>不相。相而無相。名爲實相。夫瓊林玉沼。壽量光明
<lb ed="X" n="0561a14"/><lb ed="R091" n="0768a06"/>固一切諸法之相也。然則直顯于心源。全彰於自
<lb ed="X" n="0561a15"/><lb ed="R091" n="0768a07"/>性。顧何相之可得哉。此正無相不相。相而無相之
<lb ed="X" n="0561a16"/><lb ed="R091" n="0768a08"/>正體也。惟心淨土。本性彌陀之妙法。第言之雖易。
<lb ed="X" n="0561a17"/><lb ed="R091" n="0768a09"/>理亦難精。玄悟旨歸。必有至當。試欲明之。非天台
<lb ed="X" n="0561a18"/><lb ed="R091" n="0768a10"/>法性之宗而不可。何也。葢<name role="" type="person">極樂國</name>土。遠在十萬億
<lb ed="X" n="0561a19"/><lb ed="R091" n="0768a11"/>刹之外。阿彌陀佛。乃智斷圓滿。淸淨具足果人。博
<lb ed="X" n="0561a20"/><lb ed="R091" n="0768a12"/>地凡夫。汚染於三惑。沉淪於二死。造無窮之業繫。
<lb ed="X" n="0561a21"/><lb ed="R091" n="0768a13"/>作不盡之生因。何能頓感彌陀。卽生淨土。橫截五
<lb ed="X" n="0561a22"/><lb ed="R091" n="0768a14"/>道。便階不退哉。正由一家之談。衆生法性。厥義有
<lb ed="X" n="0561a23"/><lb ed="R091" n="0768a15"/>三。一日性量。則周遍於十方。而互徹無外。十萬億
<lb ed="X" n="0561a24"/><lb ed="R091" n="0768a16"/>刹外之極樂。在吾性量。方近近之一隅。一日性體。
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0561b" n="0561b"/>
<lb ed="X" n="0561b01"/><lb ed="R091" n="0768a17"/>則常住堅凝者淸淨皎潔。彌陀智斷。圓滿之覺體。
<lb ed="X" n="0561b02"/><lb ed="R091" n="0768a18"/>與吾性體。正究竟而無差。一曰性具。然若但云無
<lb ed="X" n="0561b03"/><lb ed="R091" n="0768b01"/>外無差。而不知有性具法門。雖曰無外。而終成有
<lb ed="X" n="0561b04"/><lb ed="R091" n="0768b02"/>外。雖曰無差。而終成有差。且不知性量性體之德。
<lb ed="X" n="0561b05"/><lb ed="R091" n="0768b03"/>從何故而周遍。依何法而淸淨。當知有性具者在。
<lb ed="X" n="0561b06"/><lb ed="R091" n="0768b04"/>則向之言體德體量者。皆吾性具爲之本也。三性
<lb ed="X" n="0561b07"/><lb ed="R091" n="0768b05"/>之旨。具如生無生論中發明。茲不繁列。</p>
<lb ed="X" n="0561b08"/><lb ed="R091" n="0768b06"/><p xml:id="pX22p0561b0801">△三序宗要。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0561b09"/><lb ed="R091" n="0768b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0561b0901">【疏】衆聖同處。非少善之得生。七日持名。在一心之
<lb ed="X" n="0561b10"/><lb ed="R091" n="0768b08"/>不亂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0561b11"/><lb ed="R091" n="0768b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0561b1101">【鈔】下釋題五章中。以信願淨業。爲一經宗要。今括
<lb ed="X" n="0561b12"/><lb ed="R091" n="0768b10"/>經文。取略叙之。但言淨業。葢三要中。此居其正故
<lb ed="X" n="0561b13"/><lb ed="R091" n="0768b11"/>也。初句卽經云。彼佛有無量無邊。聲聞弟子。皆阿
<lb ed="X" n="0561b14"/><lb ed="R091" n="0768b12"/>羅漢。非是筭數。之所能知。諸菩薩衆。亦復如是。又
<lb ed="X" n="0561b15"/><lb ed="R091" n="0768b13"/>曰<name role="" type="person">極樂國</name>土。衆生生者。皆是阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">䟦</g>致。其中多有。
<lb ed="X" n="0561b16"/><lb ed="R091" n="0768b14"/>一生補處。其數甚多。非是筭數。之所能知。但可以
<lb ed="X" n="0561b17"/><lb ed="R091" n="0768b15"/>無量無邊。阿僧祇說。又曰衆生聞者。應當發願。願
<lb ed="X" n="0561b18"/><lb ed="R091" n="0768b16"/>生彼國。所以者何。得與如是。諸上善人。俱會一處。
<lb ed="X" n="0561b19"/><lb ed="R091" n="0768b17"/>次句卽經云。不可以少善根。福德因緣。得生彼國。
<lb ed="X" n="0561b20"/><lb ed="R091" n="0768b18"/>故曰衆聖同處。非少善之得生。三四句卽經云。若
<lb ed="X" n="0561b21"/><lb ed="R091" n="0769a01"/>有善男子。善女人。聞說阿彌陀佛。執持名號。若一
<lb ed="X" n="0561b22"/><lb ed="R091" n="0769a02"/>日若二日。乃至若七日。一心不亂。正以瓊林玉沼。
<lb ed="X" n="0561b23"/><lb ed="R091" n="0769a03"/>直顯於心源。壽量光明。全彰於自性。衆生從無始
<lb ed="X" n="0561b24"/><lb ed="R091" n="0769a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0561b2401" n="0561b2401"/><anchor xml:id="beg0561b2401" n="0561b2401"/>已<anchor xml:id="end0561b2401"/>來。昏動因緣。漂流五濁。莫返一眞。今將返本還
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0561c" n="0561c"/>
<lb ed="X" n="0561c01"/><lb ed="R091" n="0769a05"/>源。莫先照昏寂動。七日持名。所以照其昏也。一心
<lb ed="X" n="0561c02"/><lb ed="R091" n="0769a06"/>不亂。所以寂其動也。昏動苟忘。不眞何待。譬如塵
<lb ed="X" n="0561c03"/><lb ed="R091" n="0769a07"/>淨鏡明。風恬浪靜。然七日持名。便階不退者。正顯
<lb ed="X" n="0561c04"/><lb ed="R091" n="0769a08"/>敎屬圓頓。不待一生願力弘深。慈悲與拔。本功德
<lb ed="X" n="0561c05"/><lb ed="R091" n="0769a09"/>力。不可思議。誠速出生死之要津。行菩薩道之亨
<lb ed="X" n="0561c06"/><lb ed="R091" n="0769a10"/>衢也。</p>
<lb ed="X" n="0561c07"/><lb ed="R091" n="0769a11"/><p xml:id="pX22p0561c0701">△四序力用爲二。初正明力用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0561c08"/><lb ed="R091" n="0769a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0561c0801">【疏】事理體一。生佛原同。無緣之慈。不謀而應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0561c09"/><lb ed="R091" n="0769a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0561c0901">【鈔】此經以離苦得樂爲用。卽經云其人臨命終時。
<lb ed="X" n="0561c10"/><lb ed="R091" n="0769a14"/>阿彌陀佛。與諸聖衆。現在其前。是人終時。心不顚
<lb ed="X" n="0561c11"/><lb ed="R091" n="0769a15"/>倒。卽得往生。阿彌陀佛。<name role="" type="person">極樂國</name>土。是則此之力用。
<lb ed="X" n="0561c12"/><lb ed="R091" n="0769a16"/>關乎與拔。與拔之功。在乎感應。衆生以一心持名。
<lb ed="X" n="0561c13"/><lb ed="R091" n="0769a17"/>爲感。彌陀以拔苦與樂爲應。拔苦之道本于悲。與
<lb ed="X" n="0561c14"/><lb ed="R091" n="0769a18"/>樂之道本于慈。悉係天性相關。毫非勉強。行人則
<lb ed="X" n="0561c15"/><lb ed="R091" n="0769b01"/>以事理體一。生佛原同之道爲感。彌陀則以無緣
<lb ed="X" n="0561c16"/><lb ed="R091" n="0769b02"/>之慈不謀而應之道爲應。豈非彌陀。以不來而來。
<lb ed="X" n="0561c17"/><lb ed="R091" n="0769b03"/>來此娑婆。接引行人。行人以不往而往。往彼極樂。
<lb ed="X" n="0561c18"/><lb ed="R091" n="0769b04"/>覲禮彌陀。此實一經。力用所憑之理本也。</p>
<lb ed="X" n="0561c19"/><lb ed="R091" n="0769b05"/><p xml:id="pX22p0561c1901">△次所發功勳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0561c20"/><lb ed="R091" n="0769b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0561c2001">【疏】了惟心之本具。億刹非遙。知大願之可憑。三祇
<lb ed="X" n="0561c21"/><lb ed="R091" n="0769b07"/>橫截。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0561c22"/><lb ed="R091" n="0769b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0561c2201">【鈔】前文旣先明力用之理本矣。憑之而念佛求生。
<lb ed="X" n="0561c23"/><lb ed="R091" n="0769b09"/>能了事理體一。生佛原同。則十萬億刹之遐方。皆
<lb ed="X" n="0561c24"/><lb ed="R091" n="0769b10"/>我惟心本具。雖遠不遠。能知無緣之慈。不謀而應。
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0562a" n="0562a"/>
<lb ed="X" n="0562a01"/><lb ed="R091" n="0769b11"/>則四十八種之大願。無緣可憑。識流可截。如是力
<lb ed="X" n="0562a02"/><lb ed="R091" n="0769b12"/>用。豈不勝乎。言三祇橫截者。此明超出三界。有橫
<lb ed="X" n="0562a03"/><lb ed="R091" n="0769b13"/>竪二義。若婆沙論。明三藏菩薩。三阿僧祇劫。修六
<lb ed="X" n="0562a04"/><lb ed="R091" n="0769b14"/>度萬行。百劫種相好因。然後階不退轉。獲五分法
<lb ed="X" n="0562a05"/><lb ed="R091" n="0769b15"/>身。此從竪出。自下昇高。如兔馬渡河。紆迴曠久。若
<lb ed="X" n="0562a06"/><lb ed="R091" n="0769b16"/>依此經。求生極樂者。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0562a0601" n="0562a0601"/><anchor xml:id="beg0562a0601" n="0562a0601"/>已<anchor xml:id="end0562a0601"/>生若今生。若當生。皆得
<lb ed="X" n="0562a07"/><lb ed="R091" n="0769b17"/>不退轉於阿耨多羅三藐三菩提。又曰衆生生者。
<lb ed="X" n="0562a08"/><lb ed="R091" n="0769b18"/>皆是阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">䟦</g>致。此從橫出。卽此達彼。如香象截流。
<lb ed="X" n="0562a09"/><lb ed="R091" n="0770a01"/>一念可獲。故此力用。最爲殊勝。</p>
<lb ed="X" n="0562a10"/><lb ed="R091" n="0770a02"/><p xml:id="pX22p0562a1001">△次序註解之由二初正序三初序廣解之由。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0562a11"/><lb ed="R091" n="0770a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0562a1101">【疏】經文簡約。佛旨玄微。持誦雖多。研詳實寡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0562a12"/><lb ed="R091" n="0770a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0562a1201">【鈔】此經不出千言。備詮惟心淨土。本性彌陀之旨。
<lb ed="X" n="0562a13"/><lb ed="R091" n="0770a05"/>可謂經文簡約。佛旨玄微矣。況彌陀世尊。偏與娑
<lb ed="X" n="0562a14"/><lb ed="R091" n="0770a06"/>婆衆生有緣。故聞此法門。莫不欣然頂受。兼之此
<lb ed="X" n="0562a15"/><lb ed="R091" n="0770a07"/>經。言簡易持。逗機易信。是以若僧若俗。莫不讀誦
<lb ed="X" n="0562a16"/><lb ed="R091" n="0770a08"/>受持。第文顯可窺。而理深罕究。致令佛意。反晦。而
<lb ed="X" n="0562a17"/><lb ed="R091" n="0770a09"/>不彰。則前賢之解。又不得不廣也。</p>
<lb ed="X" n="0562a18"/><lb ed="R091" n="0770a10"/><p xml:id="pX22p0562a1801">△次序略解之由。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0562a19"/><lb ed="R091" n="0770a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0562a1901">【疏】惟前賢之著述。嗟末俗之罕聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0562a20"/><lb ed="R091" n="0770a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0562a2001">【鈔】前賢著述如序後別列。若慈恩孤山等諸師。各
<lb ed="X" n="0562a21"/><lb ed="R091" n="0770a13"/>有著述。或文辭繁廣。或義理深玄。不便初機。故末
<lb ed="X" n="0562a22"/><lb ed="R091" n="0770a14"/>俗罕聞。則今之略。又不得不出也。</p>
<lb ed="X" n="0562a23"/><lb ed="R091" n="0770a15"/><p xml:id="pX22p0562a2301">△三正序略解。爲二。初序謙光。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0562a24"/><lb ed="R091" n="0770a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0562a2401">【疏】竊效流通。略申援引。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0562b" n="0562b"/>
<lb ed="X" n="0562b01"/><lb ed="R091" n="0770a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0562b0101">【鈔】流通者。金光明疏云。流名下澍。通名不壅。欲使
<lb ed="X" n="0562b02"/><lb ed="R091" n="0770a18"/>正法之水。從今以澍當。聖敎筌<g ref="#CB04590">罤</g>。不壅于來世。大
<lb ed="X" n="0562b03"/><lb ed="R091" n="0770b01"/>師謙言。私竊倣效。古人之流通大法。是故略申援
<lb ed="X" n="0562b04"/><lb ed="R091" n="0770b02"/>引。諸解成言以爲略解。然於其間或用義。而不用
<lb ed="X" n="0562b05"/><lb ed="R091" n="0770b03"/>辭。略義而不略意。以成一家之言。如出一人之筆。
<lb ed="X" n="0562b06"/><lb ed="R091" n="0770b04"/>可謂善乎著述者也。</p>
<lb ed="X" n="0562b07"/><lb ed="R091" n="0770b05"/><p xml:id="pX22p0562b0701">△次序<anchor xml:id="nkr_note_add_0562b0701" n="0562b0701"/><anchor xml:id="beg0562b0701" n="0562b0701"/>己<anchor xml:id="end0562b0701"/>志願。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0562b08"/><lb ed="R091" n="0770b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0562b0801">【疏】願與同志。普結淨緣。咸契無生。同登不退云爾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0562b09"/><lb ed="R091" n="0770b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0562b0901">【鈔】初二句。乃以私解而公人。與同志者。廣結佛國
<lb ed="X" n="0562b10"/><lb ed="R091" n="0770b08"/>淸淨之緣。次二句。乃以<anchor xml:id="nkr_note_add_0562b1001" n="0562b1001"/><anchor xml:id="beg0562b1001" n="0562b1001"/>己<anchor xml:id="end0562b1001"/>欲而施衆。與同聞者。契
<lb ed="X" n="0562b11"/><lb ed="R091" n="0770b09"/>登無生不退之位。正菩薩自利兼人之志。開士大
<lb ed="X" n="0562b12"/><lb ed="R091" n="0770b10"/>悲曠濟之懷也。</p>
<lb ed="X" n="0562b13"/><lb ed="R091" n="0770b11"/><p xml:id="pX22p0562b1301">△四傍序。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0562b14"/><lb ed="R091" n="0770b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0562b1401">【疏】唐慈恩法師。造彌陀通讚一卷。宋孤山淨覺靈
<lb ed="X" n="0562b15"/><lb ed="R091" n="0770b13"/>芝諸師。皆有疏記。三衢倫師。古厓新師。皆有集註。
<lb ed="X" n="0562b16"/><lb ed="R091" n="0770b14"/>今欲從略。以便初機。故茲別出。各從其志。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0562b17"/><lb ed="R091" n="0770b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0562b1701">【鈔】唐慈恩下。序古師註今欲從下。序<anchor xml:id="nkr_note_add_0562b1701" n="0562b1701"/><anchor xml:id="beg0562b1701" n="0562b1701"/>己<anchor xml:id="end0562b1701"/>所註。此經
<lb ed="X" n="0562b18"/><lb ed="R091" n="0770b16"/>持誦旣廣。註疏必多。今之所引。涉于見聞者。屈指
<lb ed="X" n="0562b19"/><lb ed="R091" n="0770b17"/>六師而<anchor xml:id="nkr_note_add_0562b1901" n="0562b1901"/><anchor xml:id="beg0562b1901" n="0562b1901"/>已<anchor xml:id="end0562b1901"/>。以余近所見者。又有宗月溪法師之科
<lb ed="X" n="0562b20"/><lb ed="R091" n="0770b18"/>註。國朝洪武間。普智法師之科釋。近今蓮池法師
<lb ed="X" n="0562b21"/><lb ed="R091" n="0771a01"/>之疏鈔。若從簡略。則此解爲最。願求博覽。亦各從
<lb ed="X" n="0562b22"/><lb ed="R091" n="0771a02"/>其志也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0562b23"/>
<lb ed="X" n="0562b24"/>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0562c" n="0562c"/>
<lb ed="X" n="0562c01"/>
<lb ed="X" n="0562c02"/>
<lb ed="X" n="0562c03"/>
<lb ed="X" n="0562c04"/>
<lb ed="X" n="0562c05"/>
<lb ed="X" n="0562c06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">釋解文</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0562c07"/><lb ed="R091" n="0771a04"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>彌陀略解圓中鈔卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0562c08"/><lb ed="R091" n="0771a05"/><byline cb:type="other">明　永樂吳郡沙門　大佑　解</byline>
<lb ed="X" n="0562c09"/><lb ed="R091" n="0771a06"/><byline cb:type="author">天啓天台沙門　傳燈　鈔</byline>
<lb ed="X" n="0562c10"/><lb ed="R091" n="0771a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0562c1001">△次釋解文分二。初釋題解。次釋經解。初又二初
<lb ed="X" n="0562c11"/><lb ed="R091" n="0771a08"/>題解。二譯人。初題解又二。初標題。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0562c12"/><lb ed="R091" n="0771a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0562c1201">佛說阿彌陀經</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0562c13"/><lb ed="R091" n="0771a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0562c1301">△二分科。</p>
<lb ed="X" n="0562c14"/><lb ed="R091" n="0771a11"/><p xml:id="pX22p0562c1401">○釋經爲二。初釋經題。二釋經文。初中二。初正釋
<lb ed="X" n="0562c15"/><lb ed="R091" n="0771a12"/>題。</p>
<lb ed="X" n="0562c16"/><lb ed="R091" n="0771a13"/><p xml:id="pX22p0562c1601">△子科爲二。初總標。</p>
<lb ed="X" n="0562c17"/><lb ed="R091" n="0771a14"/><p xml:id="pX22p0562c1701">【疏】釋此經題五重玄義。準孤山法師。以兩土果人
<lb ed="X" n="0562c18"/><lb ed="R091" n="0771a15"/>爲名。方等實相爲體。信願淨業爲宗。捨苦得樂爲
<lb ed="X" n="0562c19"/><lb ed="R091" n="0771a16"/>用。生酥大乘爲敎相。</p>
<lb ed="X" n="0562c20"/><lb ed="R091" n="0771a17"/><p xml:id="pX22p0562c2001">【鈔】五重者。名體宗力用敎相也。玄者幽微難見也
<lb ed="X" n="0562c21"/><lb ed="R091" n="0771a18"/>義者深有所以也。此天台智者大師。深得佛心。洞
<lb ed="X" n="0562c22"/><lb ed="R091" n="0771b01"/>明經旨。未釋經文。先以經中幽微難見。深有所以
<lb ed="X" n="0562c23"/><lb ed="R091" n="0771b02"/>之旨。以釋經題。使人一覧經題。卽知經義。葢名者
<lb ed="X" n="0562c24"/><lb ed="R091" n="0771b03"/>經之名也。體者經名所詮。衆生之心體也。宗者行
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0563a" n="0563a"/>
<lb ed="X" n="0563a01"/><lb ed="R091" n="0771b04"/>也。全性體以起觀宗。全觀行以歸心體之宗要也。
<lb ed="X" n="0563a02"/><lb ed="R091" n="0771b05"/>力用者。經之體宗。生善滅惡之大用也。敎相者。明
<lb ed="X" n="0563a03"/><lb ed="R091" n="0771b06"/>如來五時說法之進否也。意使學者因名以尋心
<lb ed="X" n="0563a04"/><lb ed="R091" n="0771b07"/>體。因體以立宗要。斷疑而生信。生善而滅惡。善知
<lb ed="X" n="0563a05"/><lb ed="R091" n="0771b08"/>大小偏圓。不致謬濫經旨也。</p>
<lb ed="X" n="0563a06"/><lb ed="R091" n="0771b09"/><p xml:id="pX22p0563a0601">△二別釋爲五。初釋名二。初標。</p>
<lb ed="X" n="0563a07"/><lb ed="R091" n="0771b10"/><p xml:id="pX22p0563a0701">○初釋名。</p>
<lb ed="X" n="0563a08"/><lb ed="R091" n="0771b11"/><p xml:id="pX22p0563a0801">△二釋二。初釋今題二。初通別各釋二。初釋別題
<lb ed="X" n="0563a09"/><lb ed="R091" n="0771b12"/>二。初約能說所說釋二。初釋佛說二字二。初二字
<lb ed="X" n="0563a10"/><lb ed="R091" n="0771b13"/>合釋。</p>
<lb ed="X" n="0563a11"/><lb ed="R091" n="0771b14"/><p xml:id="pX22p0563a1101">【疏】佛說者。釋迦敎主。四辯宣演也。</p>
<lb ed="X" n="0563a12"/><lb ed="R091" n="0771b15"/><p xml:id="pX22p0563a1201">【鈔】佛乃極聖之通號。擧其別號。乃<name role="" type="person">娑婆世界</name>。釋迦
<lb ed="X" n="0563a13"/><lb ed="R091" n="0771b16"/>敎主也具云釋迦牟尼。此云能仁寂默。能仁是其
<lb ed="X" n="0563a14"/><lb ed="R091" n="0771b17"/>用。寂默是其體。今智在于說。乃其敎用。故略體從
<lb ed="X" n="0563a15"/><lb ed="R091" n="0771b18"/>用。號曰能仁。謂能其仁。而利益三界也。四辯者。一
<lb ed="X" n="0563a16"/><lb ed="R091" n="0772a01"/>義無礙辨。謂知一切諸法義理。通達無滯。二法無
<lb ed="X" n="0563a17"/><lb ed="R091" n="0772a02"/>礙辨。謂通達一切諸法名字。分別無滯。三辭無礙
<lb ed="X" n="0563a18"/><lb ed="R091" n="0772a03"/>辯謂於諸法名字義理隨順一切衆生。殊方異語。
<lb ed="X" n="0563a19"/><lb ed="R091" n="0772a04"/>爲其演說。能令各各得解。辨說無滯。四樂說無礙
<lb ed="X" n="0563a20"/><lb ed="R091" n="0772a05"/>辨。謂隨順一切衆生。根性所樂聞法而爲說之圓
<lb ed="X" n="0563a21"/><lb ed="R091" n="0772a06"/>融無滯。佛凡說法。以此四無礙辨才。而宣演之。故
<lb ed="X" n="0563a22"/><lb ed="R091" n="0772a07"/>曰佛說。</p>
<lb ed="X" n="0563a23"/><lb ed="R091" n="0772a08"/><p xml:id="pX22p0563a2301">△二二字各釋二。初釋佛字。</p>
<lb ed="X" n="0563a24"/><lb ed="R091" n="0772a09"/><p xml:id="pX22p0563a2401">【疏】梵語佛陀。華言覺者。十號之一。究竟覺了。諸法
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0563b" n="0563b"/>
<lb ed="X" n="0563b01"/><lb ed="R091" n="0772a10"/>實相。名圓滿覺。</p>
<lb ed="X" n="0563b02"/><lb ed="R091" n="0772a11"/><p xml:id="pX22p0563b0201">【鈔】題稱爲佛。梵語猶略。具云佛陀。華言覺者。此則
<lb ed="X" n="0563b03"/><lb ed="R091" n="0772a12"/>屬人。若單云佛。華翻爲覺。此則屬法通號有十。一
<lb ed="X" n="0563b04"/><lb ed="R091" n="0772a13"/>如來。二應供。三正徧知。四明行足。五善逝。六世間
<lb ed="X" n="0563b05"/><lb ed="R091" n="0772a14"/>解。七無上士。八調御丈夫。九天人師。十佛。十號具
<lb ed="X" n="0563b06"/><lb ed="R091" n="0772a15"/>足。爲世間尊。究竟覺了等者。此指天台六卽。判佛
<lb ed="X" n="0563b07"/><lb ed="R091" n="0772a16"/>中此當第六究竟卽覺也。六卽者。一理卽覺。二名
<lb ed="X" n="0563b08"/><lb ed="R091" n="0772a17"/>字卽覺。三觀行卽覺。四相似卽覺。五分眞卽覺。六
<lb ed="X" n="0563b09"/><lb ed="R091" n="0772a18"/>究竟卽覺。六故凡聖不濫。免生上慢。卽故初後不
<lb ed="X" n="0563b10"/><lb ed="R091" n="0772b01"/>二。免生退屈。一理卽覺者。諸法實相。一心圓具。昏
<lb ed="X" n="0563b11"/><lb ed="R091" n="0772b02"/>盲不減。倒惑無虧。故無機子頌云。動靜理全是。行
<lb ed="X" n="0563b12"/><lb ed="R091" n="0772b03"/>藏事盡非。冥冥隨物去。杳杳不知歸。名理卽覺也
<lb ed="X" n="0563b13"/><lb ed="R091" n="0772b04"/>二名字卽覺者。從善知識。或修多羅。聞三寶名。知
<lb ed="X" n="0563b14"/><lb ed="R091" n="0772b05"/>四諦字全體卽是。毫<g ref="#CB00993">𩬊</g>無差。故無機子頌云。方聽
<lb ed="X" n="0563b15"/><lb ed="R091" n="0772b06"/>無生曲。始聞不死歌。今知全體是。番悔自蹉跎。名
<lb ed="X" n="0563b16"/><lb ed="R091" n="0772b07"/>名字卽覺也。三觀行卽覺者。全三諦理。起三觀修。
<lb ed="X" n="0563b17"/><lb ed="R091" n="0772b08"/>圓伏五住。入五品位。故無機子頌云。念念照常理。
<lb ed="X" n="0563b18"/><lb ed="R091" n="0772b09"/>心心息妄塵。徧觀諸法性。無假亦無眞。名觀行卽
<lb ed="X" n="0563b19"/><lb ed="R091" n="0772b10"/>覺也。四相似卽覺者。雖未成器。粗垢先落。見相似
<lb ed="X" n="0563b20"/><lb ed="R091" n="0772b11"/>理。獲六根淨。故無機子頌云。四住雖先脫。六塵未
<lb ed="X" n="0563b21"/><lb ed="R091" n="0772b12"/>盡空。眼中猶有翳。空裡見花紅名。相似卽覺也。五
<lb ed="X" n="0563b22"/><lb ed="R091" n="0772b13"/>分眞卽覺者。分破無明。分見佛性。百界作佛。八相
<lb ed="X" n="0563b23"/><lb ed="R091" n="0772b14"/>成道。故無機子頌云。豁爾心開悟。湛然一切通窮
<lb ed="X" n="0563b24"/><lb ed="R091" n="0772b15"/>源猶未盡。常見月<g ref="#CB15167">𬂔</g>朧。名分眞卽覺也。六究竟卽
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0563c" n="0563c"/>
<lb ed="X" n="0563c01"/><lb ed="R091" n="0772b16"/>覺者。無明破盡。三德功圓。窮源到底。稱無上土。故
<lb ed="X" n="0563c02"/><lb ed="R091" n="0772b17"/>無機子頌云。從來眞是妄。今日妄皆眞但復本來
<lb ed="X" n="0563c03"/><lb ed="R091" n="0772b18"/>性。更無一法新。名究竟卽覺也。</p>
<lb ed="X" n="0563c04"/><lb ed="R091" n="0773a01"/><p xml:id="pX22p0563c0401">△二釋說字二。初詁訓釋。</p>
<lb ed="X" n="0563c05"/><lb ed="R091" n="0773a02"/><p xml:id="pX22p0563c0501">【疏】說者悅也。得機而說。稱悅佛懷。</p>
<lb ed="X" n="0563c06"/><lb ed="R091" n="0773a03"/><p xml:id="pX22p0563c0601">【鈔】四明云。悅是暢悅。懷是心懷。若論此經。卽是如
<lb ed="X" n="0563c07"/><lb ed="R091" n="0773a04"/>來。久修久證。念佛三昧。蘊之在懷。今機叩發。說之
<lb ed="X" n="0563c08"/><lb ed="R091" n="0773a05"/>乃暢。昔之所懷。</p>
<lb ed="X" n="0563c09"/><lb ed="R091" n="0773a06"/><p xml:id="pX22p0563c0901">△二簡異釋。</p>
<lb ed="X" n="0563c10"/><lb ed="R091" n="0773a07"/><p xml:id="pX22p0563c1001">【疏】又經通五人共說。揀異菩薩。天仙化人。故言佛
<lb ed="X" n="0563c11"/><lb ed="R091" n="0773a08"/>說。</p>
<lb ed="X" n="0563c12"/><lb ed="R091" n="0773a09"/><p xml:id="pX22p0563c1201">【鈔】五人皆能說經若請佛印。皆可流傳。揀非四人。
<lb ed="X" n="0563c13"/><lb ed="R091" n="0773a10"/>故標佛說。</p>
<lb ed="X" n="0563c14"/><lb ed="R091" n="0773a11"/><p xml:id="pX22p0563c1401">△二釋阿彌陀二。初翻梵。</p>
<lb ed="X" n="0563c15"/><lb ed="R091" n="0773a12"/><p xml:id="pX22p0563c1501">【疏】阿彌陀。此云無量壽。</p>
<lb ed="X" n="0563c16"/><lb ed="R091" n="0773a13"/><p xml:id="pX22p0563c1601">【鈔】阿彌陀三字梵語。此方翻爲無量壽。</p>
<lb ed="X" n="0563c17"/><lb ed="R091" n="0773a14"/><p xml:id="pX22p0563c1701">△二釋義二。初釋無量壽二。初引經釋。</p>
<lb ed="X" n="0563c18"/><lb ed="R091" n="0773a15"/><p xml:id="pX22p0563c1801">【疏】經云彼佛壽命。及其人民。無量無邊。阿僧祇劫。</p>
<lb ed="X" n="0563c19"/><lb ed="R091" n="0773a16"/><p xml:id="pX22p0563c1901">【鈔】彼佛壽命。擧其化主。及其人民。擧其衆生也。彼
<lb ed="X" n="0563c20"/><lb ed="R091" n="0773a17"/>國淨土。雖有其民。而無其王。以其人民。各各調善
<lb ed="X" n="0563c21"/><lb ed="R091" n="0773a18"/>自居。不須文武兼治。故無其王。<anchor xml:id="nkr_note_add_0563c2101" n="0563c2101"/><anchor xml:id="beg0563c2101" n="0563c2101"/>但<anchor xml:id="end0563c2101"/>有佛爲化主。法
<lb ed="X" n="0563c22"/><lb ed="R091" n="0773b01"/>王而<anchor xml:id="nkr_note_add_0563c2201" n="0563c2201"/><anchor xml:id="beg0563c2201" n="0563c2201"/>已<anchor xml:id="end0563c2201"/>。大凡化主壽命。隨其國土人民。以爲長短。
<lb ed="X" n="0563c23"/><lb ed="R091" n="0773b02"/>彼國人民。尙然壽命無量。況佛壽命而有量乎。此
<lb ed="X" n="0563c24"/><lb ed="R091" n="0773b03"/>則擧民顯主。佛壽無量。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0564a" n="0564a"/>
<lb ed="X" n="0564a01"/><lb ed="R091" n="0773b04"/><p xml:id="pX22p0564a0101">△三況勝釋。</p>
<lb ed="X" n="0564a02"/><lb ed="R091" n="0773b05"/><p xml:id="pX22p0564a0201">【疏】以應身無量。而天人莫知其數。況法報也。</p>
<lb ed="X" n="0564a03"/><lb ed="R091" n="0773b06"/><p xml:id="pX22p0564a0301">【鈔】法報應三身。各有壽量者。夫壽依命立。命藉身
<lb ed="X" n="0564a04"/><lb ed="R091" n="0773b07"/>持。經旣言壽。又有身命。故天台大師。觀經疏釋題
<lb ed="X" n="0564a05"/><lb ed="R091" n="0773b08"/>無量壽明三身。三命三壽云。法身師軌法性。還以
<lb ed="X" n="0564a06"/><lb ed="R091" n="0773b09"/>法性爲身。此身非色質。亦非心智。非陰界之所攝
<lb ed="X" n="0564a07"/><lb ed="R091" n="0773b10"/>持。強指法性爲法身耳。法性壽者。非報得命根。亦
<lb ed="X" n="0564a08"/><lb ed="R091" n="0773b11"/>無連持。強指不遷不變。名之爲壽。此壽非長壽。亦
<lb ed="X" n="0564a09"/><lb ed="R091" n="0773b12"/>非短壽。無延無促。強指法界。同虗空量。此卽非身
<lb ed="X" n="0564a10"/><lb ed="R091" n="0773b13"/>之身無壽之壽。不量之量也。報身者。修行所感。法
<lb ed="X" n="0564a11"/><lb ed="R091" n="0773b14"/>華云久修業所得。涅槃經云。大般涅槃。修道得故。
<lb ed="X" n="0564a12"/><lb ed="R091" n="0773b15"/>如如智。照如如境。菩提智慧。與法性相應相冥。相
<lb ed="X" n="0564a13"/><lb ed="R091" n="0773b16"/>應者。如函葢相應。相冥者如水乳相冥。法身非身。
<lb ed="X" n="0564a14"/><lb ed="R091" n="0773b17"/>非不身。智旣相冥。亦非身非不身。強名此智爲報
<lb ed="X" n="0564a15"/><lb ed="R091" n="0773b18"/>身。法壽非壽非不壽。智旣應冥。亦非壽非不壽。強
<lb ed="X" n="0564a16"/><lb ed="R091" n="0774a01"/>名非壽爲壽。法量非量非無量。智旣應冥。亦非量
<lb ed="X" n="0564a17"/><lb ed="R091" n="0774a02"/>非無量強名無量爲量也。應身者。應同萬物爲壽
<lb ed="X" n="0564a18"/><lb ed="R091" n="0774a03"/>也。應同連持爲壽也。應同長短爲壽也。智與體冥
<lb ed="X" n="0564a19"/><lb ed="R091" n="0774a04"/>能起大用。如水銀和眞金。能塗諸色像。功德和法
<lb ed="X" n="0564a20"/><lb ed="R091" n="0774a05"/>身。處處應現往。能爲身非身。能爲常壽。爲無常壽。
<lb ed="X" n="0564a21"/><lb ed="R091" n="0774a06"/>能爲無量。能爲有量。有量有二義。一爲無量之量。
<lb ed="X" n="0564a22"/><lb ed="R091" n="0774a07"/>二爲有量之量。如七百阿僧祇。及八十等。是有量
<lb ed="X" n="0564a23"/><lb ed="R091" n="0774a08"/>之量。如阿彌陀。實有期限。人天莫數。是有量之無
<lb ed="X" n="0564a24"/><lb ed="R091" n="0774a09"/>量應佛皆爲兩量。逐物隨緣。參差長短。然此三身
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0564b" n="0564b"/>
<lb ed="X" n="0564b01"/><lb ed="R091" n="0774a10"/>三壽。不可並別。一異卽乖法體。卽一而三。卽三而
<lb ed="X" n="0564b02"/><lb ed="R091" n="0774a11"/>一。乃會玄文。今文乃以應壽。而況顯法報。以是之
<lb ed="X" n="0564b03"/><lb ed="R091" n="0774a12"/>故。而經題。稱爲無量壽也。</p>
<lb ed="X" n="0564b04"/><lb ed="R091" n="0774a13"/><p xml:id="pX22p0564b0401">△次釋無量光二。初別翻。</p>
<lb ed="X" n="0564b05"/><lb ed="R091" n="0774a14"/><p xml:id="pX22p0564b0501">【疏】亦云無量光。</p>
<lb ed="X" n="0564b06"/><lb ed="R091" n="0774a15"/><p xml:id="pX22p0564b0601">△二引經。</p>
<lb ed="X" n="0564b07"/><lb ed="R091" n="0774a16"/><p xml:id="pX22p0564b0701">【疏】經云彼佛光明無量。照十方國。無所障礙。</p>
<lb ed="X" n="0564b08"/><lb ed="R091" n="0774a17"/><p xml:id="pX22p0564b0801">【鈔】此亦無量壽佛。應身之光。以光而例壽。應亦可
<lb ed="X" n="0564b09"/><lb ed="R091" n="0774a18"/>論三身。謂法身非身非不身。則法光非光非不光
<lb ed="X" n="0564b10"/><lb ed="R091" n="0774b01"/>等。今是應身之光。尙然無量照十方國。無所障礙。
<lb ed="X" n="0564b11"/><lb ed="R091" n="0774b02"/>況法報光耶。</p>
<lb ed="X" n="0564b12"/><lb ed="R091" n="0774b03"/><p xml:id="pX22p0564b1201">△二約通號別號釋二。初正釋。</p>
<lb ed="X" n="0564b13"/><lb ed="R091" n="0774b04"/><p xml:id="pX22p0564b1301">【疏】又佛是通號。阿彌陀是別號。</p>
<lb ed="X" n="0564b14"/><lb ed="R091" n="0774b05"/><p xml:id="pX22p0564b1401">【鈔】諸佛皆有通別二號。今此經題。釋迦但擧其通。
<lb ed="X" n="0564b15"/><lb ed="R091" n="0774b06"/>彌陀但擧其別。</p>
<lb ed="X" n="0564b16"/><lb ed="R091" n="0774b07"/><p xml:id="pX22p0564b1601">△二釋疑。</p>
<lb ed="X" n="0564b17"/><lb ed="R091" n="0774b08"/><p xml:id="pX22p0564b1701">【疏】釋迦是此方敎主。庶物咸知。故擧通號。彌陀是
<lb ed="X" n="0564b18"/><lb ed="R091" n="0774b09"/>極樂導師。理須表顯。故彰別號。</p>
<lb ed="X" n="0564b19"/><lb ed="R091" n="0774b10"/><p xml:id="pX22p0564b1901">【鈔】或有疑云。諸佛旣有通別二號。經題何不兩土
<lb ed="X" n="0564b20"/><lb ed="R091" n="0774b11"/>化主。通別並擧。應云釋迦佛。說。阿彌陀佛經。故解
<lb ed="X" n="0564b21"/><lb ed="R091" n="0774b12"/>中釋其疑云。釋迦是此方敎主。衆生無不聞知。故
<lb ed="X" n="0564b22"/><lb ed="R091" n="0774b13"/>但擧通號。以該其別。彌陀是極樂導師。不表其別。
<lb ed="X" n="0564b23"/><lb ed="R091" n="0774b14"/>名則不顯。故彰別號。以該其通。譯人爲省重繁存
<lb ed="X" n="0564b24"/><lb ed="R091" n="0774b15"/>略。雅得其所也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0564c" n="0564c"/>
<lb ed="X" n="0564c01"/><lb ed="R091" n="0774b16"/><p xml:id="pX22p0564c0101">△二釋通題二。初約法常釋。</p>
<lb ed="X" n="0564c02"/><lb ed="R091" n="0774b17"/><p xml:id="pX22p0564c0201">【疏】經者法也常也。十界同遵。三世不易。</p>
<lb ed="X" n="0564c03"/><lb ed="R091" n="0774b18"/><p xml:id="pX22p0564c0301">【鈔】法常之釋。乃依觀經疏轉釋。又依妙宗鈔。謂儒
<lb ed="X" n="0564c04"/><lb ed="R091" n="0775a01"/>經講解。有茲二訓。萬代軌則。故訓法也。百王不易。
<lb ed="X" n="0564c05"/><lb ed="R091" n="0775a02"/>故訓常也。佛經亦然。十界咸軌。三世不易也。</p>
<lb ed="X" n="0564c06"/><lb ed="R091" n="0775a03"/><p xml:id="pX22p0564c0601">△二以由義釋。</p>
<lb ed="X" n="0564c07"/><lb ed="R091" n="0775a04"/><p xml:id="pX22p0564c0701">【疏】由聖人金口所宣。故言經也。</p>
<lb ed="X" n="0564c08"/><lb ed="R091" n="0775a05"/><p xml:id="pX22p0564c0801">【鈔】妙宗鈔云。由佛大聖金口。宣吐自證之法。故名
<lb ed="X" n="0564c09"/><lb ed="R091" n="0775a06"/>爲經。</p>
<lb ed="X" n="0564c10"/><lb ed="R091" n="0775a07"/><p xml:id="pX22p0564c1001">△二通別合釋二。初指通別二名。</p>
<lb ed="X" n="0564c11"/><lb ed="R091" n="0775a08"/><p xml:id="pX22p0564c1101">【疏】又經是通名。佛說等是別名。</p>
<lb ed="X" n="0564c12"/><lb ed="R091" n="0775a09"/><p xml:id="pX22p0564c1201">【鈔】妙宗云。通名者頓說漸說。施權開權。律論之外。
<lb ed="X" n="0564c13"/><lb ed="R091" n="0775a10"/>皆名爲經故稱通也。別名者。別相乃多。今從三種。
<lb ed="X" n="0564c14"/><lb ed="R091" n="0775a11"/>謂人法譬。單三複三。幷具足一。以成七別。單三者。
<lb ed="X" n="0564c15"/><lb ed="R091" n="0775a12"/>單人如。阿彌陀經等。單法如大般涅槃經等。單譬
<lb ed="X" n="0564c16"/><lb ed="R091" n="0775a13"/>如梵網經等。複三者。人法如文殊問般若經等。法
<lb ed="X" n="0564c17"/><lb ed="R091" n="0775a14"/>譬如妙法蓮華經等。人譬如如來師子吼經等。人
<lb ed="X" n="0564c18"/><lb ed="R091" n="0775a15"/>法譬具足者。如勝鬘師子吼一乘大方便方廣經
<lb ed="X" n="0564c19"/><lb ed="R091" n="0775a16"/>等。以此七別。與通合標一代佛法。</p>
<lb ed="X" n="0564c20"/><lb ed="R091" n="0775a17"/><p xml:id="pX22p0564c2001">△二明通別所以五。初通論一化。</p>
<lb ed="X" n="0564c21"/><lb ed="R091" n="0775a18"/><p xml:id="pX22p0564c2101">【疏】經有三種。謂敎行理。依敎修行從行顯理。</p>
<lb ed="X" n="0564c22"/><lb ed="R091" n="0775b01"/><p xml:id="pX22p0564c2201">【鈔】妙宗云。今家釋題。約通別論者。以其二名。各具
<lb ed="X" n="0564c23"/><lb ed="R091" n="0775b02"/>敎行理也。若無此三。徒論通別。無所以矣。何以故。
<lb ed="X" n="0564c24"/><lb ed="R091" n="0775b03"/>葢依敎而後修行。從行而後顯理故也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0565a" n="0565a"/>
<lb ed="X" n="0565a01"/><lb ed="R091" n="0775b04"/><p xml:id="pX22p0565a0101">△二別指今題。</p>
<lb ed="X" n="0565a02"/><lb ed="R091" n="0775b05"/><p xml:id="pX22p0565a0201">【疏】佛是覺義。約修成說。故屬於行。說卽是敎。阿彌
<lb ed="X" n="0565a03"/><lb ed="R091" n="0775b06"/>陀是理。</p>
<lb ed="X" n="0565a04"/><lb ed="R091" n="0775b07"/><p xml:id="pX22p0565a0401">【鈔】今題佛字。判屬于行者。以佛是覺義。有自覺覺
<lb ed="X" n="0565a05"/><lb ed="R091" n="0775b08"/>他。覺行圓滿之義也。約修成邊說故屬于行。說字
<lb ed="X" n="0565a06"/><lb ed="R091" n="0775b09"/>屬敎最分明。阿彌陀判屬於理者。以是本性彌陀
<lb ed="X" n="0565a07"/><lb ed="R091" n="0775b10"/>故。正當行者。稱念修行。斯得見故。故判屬于理。</p>
<lb ed="X" n="0565a08"/><lb ed="R091" n="0775b11"/><p xml:id="pX22p0565a0801">△三判其通別。</p>
<lb ed="X" n="0565a09"/><lb ed="R091" n="0775b12"/><p xml:id="pX22p0565a0901">【疏】與衆典不同。則三經皆別。以對經字。則三經皆
<lb ed="X" n="0565a10"/><lb ed="R091" n="0775b13"/>通。</p>
<lb ed="X" n="0565a11"/><lb ed="R091" n="0775b14"/><p xml:id="pX22p0565a1101">【鈔】與衆典不同。則不惟五字成別。卽敎行理三經
<lb ed="X" n="0565a12"/><lb ed="R091" n="0775b15"/>皆別。以對經字。則不惟一字成通。卽敎行理。三經
<lb ed="X" n="0565a13"/><lb ed="R091" n="0775b16"/>皆通也。</p>
<lb ed="X" n="0565a14"/><lb ed="R091" n="0775b17"/><p xml:id="pX22p0565a1401">△四結成秘藏。</p>
<lb ed="X" n="0565a15"/><lb ed="R091" n="0775b18"/><p xml:id="pX22p0565a1501">【疏】理卽法身。行卽般若。敎卽解脫。三一圓融。不可
<lb ed="X" n="0565a16"/><lb ed="R091" n="0776a01"/>思議。名秘密藏。</p>
<lb ed="X" n="0565a17"/><lb ed="R091" n="0776a02"/><p xml:id="pX22p0565a1701">【鈔】今家凡是經題。皆約通別釋者。正欲明各各具
<lb ed="X" n="0565a18"/><lb ed="R091" n="0776a03"/>三經也。各具三經者。又正欲明具秘密藏也。如一
<lb ed="X" n="0565a19"/><lb ed="R091" n="0776a04"/>題阿彌陀三字。卽我行者法身本性也。佛之一字。
<lb ed="X" n="0565a20"/><lb ed="R091" n="0776a05"/>卽全性起修之般若智慧也。說之一字。卽智與法
<lb ed="X" n="0565a21"/><lb ed="R091" n="0776a06"/>身。所得之解脫也。又理卽全苦道卽法身。正因佛
<lb ed="X" n="0565a22"/><lb ed="R091" n="0776a07"/>性也。行卽全惑道卽般若。了因佛性也。敎卽業道
<lb ed="X" n="0565a23"/><lb ed="R091" n="0776a08"/>卽解脫。緣因佛性也。如是三德。如世伊三點。天王
<lb ed="X" n="0565a24"/><lb ed="R091" n="0776a09"/>三目。不縱不橫。不並不別。乃不可思議。秘密之藏。
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0565b" n="0565b"/>
<lb ed="X" n="0565b01"/><lb ed="R091" n="0776a10"/>經題義理。微妙若此。講者聽者。安可忽諸。</p>
<lb ed="X" n="0565b02"/><lb ed="R091" n="0776a11"/><p xml:id="pX22p0565b0201">△五結成功德。</p>
<lb ed="X" n="0565b03"/><lb ed="R091" n="0776a12"/><p xml:id="pX22p0565b0301">【疏】故聞<g ref="#CB15685">𩠐</g>題名字。獲無量功德也。</p>
<lb ed="X" n="0565b04"/><lb ed="R091" n="0776a13"/><p xml:id="pX22p0565b0401">【鈔】如金光明。及諸大乘。多作此說。</p>
<lb ed="X" n="0565b05"/><lb ed="R091" n="0776a14"/><p xml:id="pX22p0565b0501">△二出本名。</p>
<lb ed="X" n="0565b06"/><lb ed="R091" n="0776a15"/><p xml:id="pX22p0565b0601">【疏】此經本名稱讚。不可思議功德。一切諸佛。所護
<lb ed="X" n="0565b07"/><lb ed="R091" n="0776a16"/>念經。</p>
<lb ed="X" n="0565b08"/><lb ed="R091" n="0776a17"/><p xml:id="pX22p0565b0801">△三辨譯異三。初總標。</p>
<lb ed="X" n="0565b09"/><lb ed="R091" n="0776a18"/><p xml:id="pX22p0565b0901">【疏】傳至中華。凡二譯。</p>
<lb ed="X" n="0565b10"/><lb ed="R091" n="0776b01"/><p xml:id="pX22p0565b1001">△二別明二。初唐譯。</p>
<lb ed="X" n="0565b11"/><lb ed="R091" n="0776b02"/><p xml:id="pX22p0565b1101">【疏】唐譯云。稱讚淨土。佛攝受經。</p>
<lb ed="X" n="0565b12"/><lb ed="R091" n="0776b03"/><p xml:id="pX22p0565b1201">△二秦譯二。初與唐辨異。</p>
<lb ed="X" n="0565b13"/><lb ed="R091" n="0776b04"/><p xml:id="pX22p0565b1301">【疏】今秦本隱略經題。在六方佛後。卽云汝等衆生。
<lb ed="X" n="0565b14"/><lb ed="R091" n="0776b05"/>當信是等。</p>
<lb ed="X" n="0565b15"/><lb ed="R091" n="0776b06"/><p xml:id="pX22p0565b1501">【鈔】唐譯則存本名。而秦譯不存者。以其隱略。在六
<lb ed="X" n="0565b16"/><lb ed="R091" n="0776b07"/>方佛後故也。</p>
<lb ed="X" n="0565b17"/><lb ed="R091" n="0776b08"/><p xml:id="pX22p0565b1701">△二讚秦譯善巧。</p>
<lb ed="X" n="0565b18"/><lb ed="R091" n="0776b09"/><p xml:id="pX22p0565b1801">【疏】以此經正示持名方法。況彌陀聖號。衆所樂聞。
<lb ed="X" n="0565b19"/><lb ed="R091" n="0776b10"/>用此立題。人多信受。故得四海同遵。流通無盡。譯
<lb ed="X" n="0565b20"/><lb ed="R091" n="0776b11"/>人之善巧也。</p>
<lb ed="X" n="0565b21"/><lb ed="R091" n="0776b12"/><p xml:id="pX22p0565b2101">【鈔】大凡立名。貴生物善。今所生善則有二種。一以
<lb ed="X" n="0565b22"/><lb ed="R091" n="0776b13"/>此經。正示持名方法。一以彌陀聖號。衆所樂聞。故
<lb ed="X" n="0565b23"/><lb ed="R091" n="0776b14"/>用此立題。人多信受。是以唐譯者。秘于大藏。而不
<lb ed="X" n="0565b24"/><lb ed="R091" n="0776b15"/>見不聞。秦譯者四海同遵。而流通無盡。譯人善巧。
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0565c" n="0565c"/>
<lb ed="X" n="0565c01"/><lb ed="R091" n="0776b16"/>信而有徵矣。</p>
<lb ed="X" n="0565c02"/><lb ed="R091" n="0776b17"/><p xml:id="pX22p0565c0201">△二辨體二。初標。</p>
<lb ed="X" n="0565c03"/><lb ed="R091" n="0776b18"/><p xml:id="pX22p0565c0301">【疏】二辨體。</p>
<lb ed="X" n="0565c04"/><lb ed="R091" n="0777a01"/><p xml:id="pX22p0565c0401">【鈔】二辨體者。卽前總列中云。方等實相爲體也。方
<lb ed="X" n="0565c05"/><lb ed="R091" n="0777a02"/>等實相有二義。一此經說在第三方等時。方等四
<lb ed="X" n="0565c06"/><lb ed="R091" n="0777a03"/>敎並談。此經屬圓。揀異此經實相。非華嚴般若法
<lb ed="X" n="0565c07"/><lb ed="R091" n="0777a04"/>華三時之實相。故云方等。一圓敎實相。門門可入
<lb ed="X" n="0565c08"/><lb ed="R091" n="0777a05"/><name role="" type="person">淸涼池</name>。故方。生佛均有。平等不二故等。觀經疏云。
<lb ed="X" n="0565c09"/><lb ed="R091" n="0777a06"/>體是主質。妙宗鈔云。名傍是賓。體正是主名是假
<lb ed="X" n="0565c10"/><lb ed="R091" n="0777a07"/>名。體是實質。一切名下。皆有其質。今辨假名下之
<lb ed="X" n="0565c11"/><lb ed="R091" n="0777a08"/>實質也。</p>
<lb ed="X" n="0565c12"/><lb ed="R091" n="0777a09"/><p xml:id="pX22p0565c1201">△二釋二。初引論明體。</p>
<lb ed="X" n="0565c13"/><lb ed="R091" n="0777a10"/><p xml:id="pX22p0565c1301">【疏】智度論云。諸大乘經。通以一實相。爲經正體。</p>
<lb ed="X" n="0565c14"/><lb ed="R091" n="0777a11"/><p xml:id="pX22p0565c1401">【鈔】妙宗鈔云。諸法不生不滅。非有非無。無能無所。
<lb ed="X" n="0565c15"/><lb ed="R091" n="0777a12"/>離言說相。離名字相。離心緣相。離此等相。名爲實
<lb ed="X" n="0565c16"/><lb ed="R091" n="0777a13"/>相無相之相也。若以彼義。會歸此經。則前段七重
<lb ed="X" n="0565c17"/><lb ed="R091" n="0777a14"/>欄楯去。至聞是音者。皆生念佛念法念僧之心。是
<lb ed="X" n="0565c18"/><lb ed="R091" n="0777a15"/>明惟心淨土。序云瓊林玉沼。直顯於心源是也。中
<lb ed="X" n="0565c19"/><lb ed="R091" n="0777a16"/>段彼佛何故。號阿彌陀去。至但可以無量無邊。阿
<lb ed="X" n="0565c20"/><lb ed="R091" n="0777a17"/>僧祗說。是明本性彌陀。序云壽量光明。全彰於自
<lb ed="X" n="0565c21"/><lb ed="R091" n="0777a18"/>性是也。瓊林玉沼。是明依報。該得四種淨土。壽量
<lb ed="X" n="0565c22"/><lb ed="R091" n="0777b01"/>光明等。是明正報。該得佛菩薩。九品往生之人。此
<lb ed="X" n="0565c23"/><lb ed="R091" n="0777b02"/>正法華。惟佛與佛。乃能究盡諸法實相。天台所謂
<lb ed="X" n="0565c24"/><lb ed="R091" n="0777b03"/>性具三千。無非實相之體也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0566a" n="0566a"/>
<lb ed="X" n="0566a01"/><lb ed="R091" n="0777b04"/><p xml:id="pX22p0566a0101">△二結成所詮。</p>
<lb ed="X" n="0566a02"/><lb ed="R091" n="0777b05"/><p xml:id="pX22p0566a0201">【疏】卽所詮之理也。</p>
<lb ed="X" n="0566a03"/><lb ed="R091" n="0777b06"/><p xml:id="pX22p0566a0301">△三明宗二。初標。</p>
<lb ed="X" n="0566a04"/><lb ed="R091" n="0777b07"/><p xml:id="pX22p0566a0401">【疏】三明宗。</p>
<lb ed="X" n="0566a05"/><lb ed="R091" n="0777b08"/><p xml:id="pX22p0566a0501">△二釋二。初引經證成。</p>
<lb ed="X" n="0566a06"/><lb ed="R091" n="0777b09"/><p xml:id="pX22p0566a0601">【疏】經云若有信者。應當發願。生彼國土。</p>
<lb ed="X" n="0566a07"/><lb ed="R091" n="0777b10"/><p xml:id="pX22p0566a0701">【鈔】前總列中云。信願淨業爲宗。故今引經證成。若
<lb ed="X" n="0566a08"/><lb ed="R091" n="0777b11"/>有信者。卽信門也。應當發願。卽願門也。若欲證成。
<lb ed="X" n="0566a09"/><lb ed="R091" n="0777b12"/>淨業行門。應具引下文。七日持名。一心不亂。求生
<lb ed="X" n="0566a10"/><lb ed="R091" n="0777b13"/>淨土。此爲三要之門。信則信有惟心淨土。本性彌
<lb ed="X" n="0566a11"/><lb ed="R091" n="0777b14"/>陀。如來願力。皆得往生。此當十乘中。第一觀不思
<lb ed="X" n="0566a12"/><lb ed="R091" n="0777b15"/>議境也。雖有其信。若無其願。則不得生。葢彌陀旣
<lb ed="X" n="0566a13"/><lb ed="R091" n="0777b16"/>以願力而攝生。我當誓願而求往。方得天性相關。
<lb ed="X" n="0566a14"/><lb ed="R091" n="0777b17"/>任運與拔。猶如磁石。自然吸取。十乘往判。此當第
<lb ed="X" n="0566a15"/><lb ed="R091" n="0777b18"/>二。眞正發菩提心也。四弘中。當佛道無上誓願成。
<lb ed="X" n="0566a16"/><lb ed="R091" n="0778a01"/>該得前之三願。雖有其願。若無行門。其願則狂。故
<lb ed="X" n="0566a17"/><lb ed="R091" n="0778a02"/>須七日持名。一心不亂。十乘往收。此當第三善巧
<lb ed="X" n="0566a18"/><lb ed="R091" n="0778a03"/>安心止觀也。七日持名。卽是觀。一心不亂卽是止。
<lb ed="X" n="0566a19"/><lb ed="R091" n="0778a04"/>方持名而一心。方一心而持名。是則止觀雙照。亦
<lb ed="X" n="0566a20"/><lb ed="R091" n="0778a05"/>復雙遮。善巧安心。方得成就略標上根三法。其餘
<lb ed="X" n="0566a21"/><lb ed="R091" n="0778a06"/>七乘。皆在中矣。</p>
<lb ed="X" n="0566a22"/><lb ed="R091" n="0778a07"/><p xml:id="pX22p0566a2201">△二結成宗要。</p>
<lb ed="X" n="0566a23"/><lb ed="R091" n="0778a08"/><p xml:id="pX22p0566a2301">【疏】一經之宗要也。</p>
<lb ed="X" n="0566a24"/><lb ed="R091" n="0778a09"/><p xml:id="pX22p0566a2401">△四明用二初牒。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0566b" n="0566b"/>
<lb ed="X" n="0566b01"/><lb ed="R091" n="0778a10"/><p xml:id="pX22p0566b0101">【疏】四論用。</p>
<lb ed="X" n="0566b02"/><lb ed="R091" n="0778a11"/><p xml:id="pX22p0566b0201">△二釋二。初引經證成。</p>
<lb ed="X" n="0566b03"/><lb ed="R091" n="0778a12"/><p xml:id="pX22p0566b0301">【疏】經云卽得往生。<name role="" type="person">極樂國</name>土。皆不退轉。於無上菩
<lb ed="X" n="0566b04"/><lb ed="R091" n="0778a13"/>提。</p>
<lb ed="X" n="0566b05"/><lb ed="R091" n="0778a14"/><p xml:id="pX22p0566b0501">【鈔】初二句。卽示以七日持名。一心不亂後之文。次
<lb ed="X" n="0566b06"/><lb ed="R091" n="0778a15"/>二句。卽此前經云。衆生生者。皆是阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">䟦</g>致之文。
<lb ed="X" n="0566b07"/><lb ed="R091" n="0778a16"/>前總列中云。捨苦得樂爲用。卽經云。卽得往生。云
<lb ed="X" n="0566b08"/><lb ed="R091" n="0778a17"/>云之文。若以後足前。則衆生生者。皆娑婆念佛之
<lb ed="X" n="0566b09"/><lb ed="R091" n="0778a18"/>人。必得不退菩提。以此二文合證。此經之力用也。</p>
<lb ed="X" n="0566b10"/><lb ed="R091" n="0778b01"/><p xml:id="pX22p0566b1001">△二結成力用。</p>
<lb ed="X" n="0566b11"/><lb ed="R091" n="0778b02"/><p xml:id="pX22p0566b1101">【疏】離生死苦。得解脫樂。此經之力用也。</p>
<lb ed="X" n="0566b12"/><lb ed="R091" n="0778b03"/><p xml:id="pX22p0566b1201">【鈔】餘之法門。莫不皆令衆生。竪出三界。離生死苦。
<lb ed="X" n="0566b13"/><lb ed="R091" n="0778b04"/>得解脫樂。如重臺九級。自下昇高。力勝則進。足疲
<lb ed="X" n="0566b14"/><lb ed="R091" n="0778b05"/>則墮。其登也難。惟淨土法門。令衆生橫出三界。離
<lb ed="X" n="0566b15"/><lb ed="R091" n="0778b06"/>生死苦得解脫樂。家庭咫尺。從東至西。擧目可觀。
<lb ed="X" n="0566b16"/><lb ed="R091" n="0778b07"/>彈指卽到。其去也易。經之力用。豈不大乎。</p>
<lb ed="X" n="0566b17"/><lb ed="R091" n="0778b08"/><p xml:id="pX22p0566b1701">△五判敎相二。初總標。</p>
<lb ed="X" n="0566b18"/><lb ed="R091" n="0778b09"/><p xml:id="pX22p0566b1801">○五判敎相。</p>
<lb ed="X" n="0566b19"/><lb ed="R091" n="0778b10"/><p xml:id="pX22p0566b1901">【鈔】敎者聖人被下之言。相者分別異同。如來五時
<lb ed="X" n="0566b20"/><lb ed="R091" n="0778b11"/>設敎。適時而進。大小漸頓。各有區分。天台約五時。
<lb ed="X" n="0566b21"/><lb ed="R091" n="0778b12"/>而分別之。各有攸存。故凡釋經。皆須判敎。</p>
<lb ed="X" n="0566b22"/><lb ed="R091" n="0778b13"/><p xml:id="pX22p0566b2201">△二釋相。</p>
<lb ed="X" n="0566b23"/><lb ed="R091" n="0778b14"/><p xml:id="pX22p0566b2301">【疏】部屬大乘方等敎攝。二藏明義。菩薩藏收。漸頓
<lb ed="X" n="0566b24"/><lb ed="R091" n="0778b15"/>分之。此屬頓敎。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0566c" n="0566c"/>
<lb ed="X" n="0566c01"/><lb ed="R091" n="0778b16"/><p xml:id="pX22p0566c0101">【鈔】判此敎相。而有三說。部屬大乘方等敎攝者。第
<lb ed="X" n="0566c02"/><lb ed="R091" n="0778b17"/>一約時判也。前總列云。大乘生酥爲敎相。生酥卽
<lb ed="X" n="0566c03"/><lb ed="R091" n="0778b18"/>方等時也。天台大師。用涅槃五時。生起次第。以判
<lb ed="X" n="0566c04"/><lb ed="R091" n="0779a01"/>如來一代之敎。初從牛出乳。譬從佛最初。三七日
<lb ed="X" n="0566c05"/><lb ed="R091" n="0779a02"/>說華嚴經。次從乳出酪。譬從十二部。出九部修多
<lb ed="X" n="0566c06"/><lb ed="R091" n="0779a03"/>羅。十二年中。說小乘四阿含經。次從酪出生酥。譬
<lb ed="X" n="0566c07"/><lb ed="R091" n="0779a04"/>從阿含出方等。八年之中。說維摩大集楞嚴楞伽
<lb ed="X" n="0566c08"/><lb ed="R091" n="0779a05"/>十六觀。幷此經等。彈偏斥小。歎大褒圓。聲聞之人。
<lb ed="X" n="0566c09"/><lb ed="R091" n="0779a06"/>得彈訶益。恥小。慕大。出入無難。如小乘偏空。出三
<lb ed="X" n="0566c10"/><lb ed="R091" n="0779a07"/>界外。無身無土。今則特吿身子。而云彌陀有土。菩
<lb ed="X" n="0566c11"/><lb ed="R091" n="0779a08"/>薩有身。衆生生者。皆不退轉。卽其事也。次從生酥
<lb ed="X" n="0566c12"/><lb ed="R091" n="0779a09"/>出熟酥。譬從方等出般若。二十二年。說大品般若
<lb ed="X" n="0566c13"/><lb ed="R091" n="0779a10"/>等諸經。以空慧水。洮汰二乘執情。令須菩提等。轉
<lb ed="X" n="0566c14"/><lb ed="R091" n="0779a11"/>敎般若。付財融通。次從熟酥出醍醐。譬從般若出
<lb ed="X" n="0566c15"/><lb ed="R091" n="0779a12"/>法華。涅槃。九界三乘。會權授記。無小無大。皆令作
<lb ed="X" n="0566c16"/><lb ed="R091" n="0779a13"/>佛。今是第三生酥。故曰部屬大乘方等敎攝。二藏
<lb ed="X" n="0566c17"/><lb ed="R091" n="0779a14"/>明義菩薩藏收者。第二約藏判也。葢佛所說經。有
<lb ed="X" n="0566c18"/><lb ed="R091" n="0779a15"/>聲聞藏。卽爲諸二乘人說者。明理但至眞諦。明惑
<lb ed="X" n="0566c19"/><lb ed="R091" n="0779a16"/>但破見思。明智但修空觀。明果無身無土。今經旣
<lb ed="X" n="0566c20"/><lb ed="R091" n="0779a17"/>明。出娑婆外。別有淨土。則果報有乎身土。豈不理
<lb ed="X" n="0566c21"/><lb ed="R091" n="0779a18"/>惑智果。皆屬菩薩藏收。漸頓分之。此屬頓敎者。第
<lb ed="X" n="0566c22"/><lb ed="R091" n="0779b01"/>三約敎判也。化儀之敎。有漸有頓。漸則經劫修行。
<lb ed="X" n="0566c23"/><lb ed="R091" n="0779b02"/>方階不退。頓則卽生成辦。位至阿<g ref="#CB16014">鞞</g>故結成云。以
<lb ed="X" n="0566c24"/><lb ed="R091" n="0779b03"/>令凡夫。不退菩提。然而令其卽生。位階不退。固是
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0567a" n="0567a"/>
<lb ed="X" n="0567a01"/><lb ed="R091" n="0779b04"/>圓頓法門。亦必須先開圓解。而次修圓行。破三惑。
<lb ed="X" n="0567a02"/><lb ed="R091" n="0779b05"/>而方證圓果。以階不退。今則但說。彼土依正二報。
<lb ed="X" n="0567a03"/><lb ed="R091" n="0779b06"/>以之爲開解生信。七日持名。一心不亂。以之爲造
<lb ed="X" n="0567a04"/><lb ed="R091" n="0779b07"/>修行門。臨命終時。卽得往生。以階<g ref="#CB02494">䟦</g>致。自非釋迦
<lb ed="X" n="0567a05"/><lb ed="R091" n="0779b08"/>之善權。彌陀之願力。行者之宿根。現前之三要。一
<lb ed="X" n="0567a06"/><lb ed="R091" n="0779b09"/>心不亂。而三惑圓伏頓斬業根。而直往無前。安能
<lb ed="X" n="0567a07"/><lb ed="R091" n="0779b10"/>克此。故知此經。爲五濁惡世之無上醍醐。涅槃經
<lb ed="X" n="0567a08"/><lb ed="R091" n="0779b11"/>云。置毒生酥中。食卽殺人。可不信諸。</p>
<lb ed="X" n="0567a09"/><lb ed="R091" n="0779b12"/><p xml:id="pX22p0567a0901">△二譯人二。初標科。</p>
<lb ed="X" n="0567a10"/><lb ed="R091" n="0779b13"/><p xml:id="pX22p0567a1001">○二譯人號。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0567a11"/><lb ed="R091" n="0779b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0567a1101">姚秦三藏法師鳩摩羅什奉詔譯</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0567a12"/><lb ed="R091" n="0779b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0567a1201">△二解義二。初明其生處。</p>
<lb ed="X" n="0567a13"/><lb ed="R091" n="0779b16"/><p xml:id="pX22p0567a1301">【疏】鳩摩羅什。此云童壽。丘慈國人也。</p>
<lb ed="X" n="0567a14"/><lb ed="R091" n="0779b17"/><p xml:id="pX22p0567a1401">△二明其翻譯。</p>
<lb ed="X" n="0567a15"/><lb ed="R091" n="0779b18"/><p xml:id="pX22p0567a1501">【疏】後秦姚氏據長安。尊爲國師。弘始年間。譯諸經
<lb ed="X" n="0567a16"/><lb ed="R091" n="0780a01"/>論。</p>
<lb ed="X" n="0567a17"/><lb ed="R091" n="0780a02"/><p xml:id="pX22p0567a1701">【鈔】姚秦者。簡非亡秦。前秦。乞伏秦。今是後秦姚氏
<lb ed="X" n="0567a18"/><lb ed="R091" n="0780a03"/>也。以弘始三年。方入長安。秦主勅僧<g ref="#CB16910">䂮</g>等。八百沙
<lb ed="X" n="0567a19"/><lb ed="R091" n="0780a04"/>門。資受什旨。於<name role="" type="person">草堂寺</name>所譯經論。凡九十八部。合
<lb ed="X" n="0567a20"/><lb ed="R091" n="0780a05"/>四百二十一卷。僧叡僧肇道常等筆受。</p>
<lb ed="X" n="0567a21"/><lb ed="R091" n="0780a06"/><p xml:id="pX22p0567a2101">△三證其功德。</p>
<lb ed="X" n="0567a22"/><lb ed="R091" n="0780a07"/><p xml:id="pX22p0567a2201">【疏】南山感通傳云。七佛以來。譯經師。</p>
<lb ed="X" n="0567a23"/><lb ed="R091" n="0780a08"/><p xml:id="pX22p0567a2301">【鈔】過去七佛。皆生於西天竺。<name role="" type="person">迦維羅衛國</name>。滅度之
<lb ed="X" n="0567a24"/><lb ed="R091" n="0780a09"/>後。或正法。或像法時。西天梵筴。必傳流震旦。譯梵
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0567b" n="0567b"/>
<lb ed="X" n="0567b01"/><lb ed="R091" n="0780a10"/>成華。譯經之師。歷代皆有。惟什師自七佛以來。常
<lb ed="X" n="0567b02"/><lb ed="R091" n="0780a11"/>爲我震旦。譯經之師。此乃南山律師。問費氏天人
<lb ed="X" n="0567b03"/><lb ed="R091" n="0780a12"/>所說。又有云什師位證三賢。是知非聊爾人也。</p>
<lb ed="X" n="0567b04"/><lb ed="R091" n="0780a13"/><p xml:id="pX22p0567b0401">△二釋經文二。初總別科判。二依科解釋。今初二。
<lb ed="X" n="0567b05"/><lb ed="R091" n="0780a14"/>初總科三分。</p>
<lb ed="X" n="0567b06"/><lb ed="R091" n="0780a15"/><p xml:id="pX22p0567b0601">○二釋經文三。從初至大衆俱爲序分。從爾時佛
<lb ed="X" n="0567b07"/><lb ed="R091" n="0780a16"/>吿至六方後。徵釋經題爲正宗分。從汝等皆當信
<lb ed="X" n="0567b08"/><lb ed="R091" n="0780a17"/>受我語。盡文爲流通分。</p>
<lb ed="X" n="0567b09"/><lb ed="R091" n="0780a18"/><p xml:id="pX22p0567b0901">【鈔】漢明以來。經至震旦。弘法之師。隨文講解。無有
<lb ed="X" n="0567b10"/><lb ed="R091" n="0780b01"/>科判。至晉道安法師。方判大小諸經。皆有三分。謂
<lb ed="X" n="0567b11"/><lb ed="R091" n="0780b02"/>序正流通。後西天親光論至。與其三分義同。又此
<lb ed="X" n="0567b12"/><lb ed="R091" n="0780b03"/>方出家之士。自漢以來。皆隨師姓。如三支之類。後
<lb ed="X" n="0567b13"/><lb ed="R091" n="0780b04"/>道安法師。謂旣捨俗姓。以從釋迦。宜合一切。俱從
<lb ed="X" n="0567b14"/><lb ed="R091" n="0780b05"/>釋姓。後增一阿含至。世尊果云。萬流入海。同一鹹
<lb ed="X" n="0567b15"/><lb ed="R091" n="0780b06"/>味。四姓出家。同稱釋氏。故後人讚道安法師云。分
<lb ed="X" n="0567b16"/><lb ed="R091" n="0780b07"/>經雅合於親光。釋姓頗同於增一。</p>
<lb ed="X" n="0567b17"/><lb ed="R091" n="0780b08"/><p xml:id="pX22p0567b1701">△二別明二序。</p>
<lb ed="X" n="0567b18"/><lb ed="R091" n="0780b09"/><p xml:id="pX22p0567b1801">【疏】諸經皆有通別二序。此經但有通序。證信而無
<lb ed="X" n="0567b19"/><lb ed="R091" n="0780b10"/>別序發起。卽十二部經中。無問自說也。</p>
<lb ed="X" n="0567b20"/><lb ed="R091" n="0780b11"/><p xml:id="pX22p0567b2001">【鈔】通別二序者。通者同也。如是等六事。諸經皆同。
<lb ed="X" n="0567b21"/><lb ed="R091" n="0780b12"/>故別者異也。諸經發起之緣。各各不同。故今經但
<lb ed="X" n="0567b22"/><lb ed="R091" n="0780b13"/>有通序。而無別序者。乃如來無問自說。葢淨土法
<lb ed="X" n="0567b23"/><lb ed="R091" n="0780b14"/>門。若被菩薩之機。正所當對。必須假問而說。如十
<lb ed="X" n="0567b24"/><lb ed="R091" n="0780b15"/>六觀經。是其類也。但此一經。是對上乘。及凡夫機。
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0567c" n="0567c"/>
<lb ed="X" n="0567c01"/><lb ed="R091" n="0780b16"/>令知微妙身土。卽生可獲。原非小乘凡夫境界。豈
<lb ed="X" n="0567c02"/><lb ed="R091" n="0780b17"/>能問之。故如來無問自說。稱性宣揚何須發起。</p>
<lb ed="X" n="0567c03"/><lb ed="R091" n="0780b18"/><p xml:id="pX22p0567c0301">△二依科解釋二。初釋通序二。初分科。</p>
<lb ed="X" n="0567c04"/><lb ed="R091" n="0781a01"/><p xml:id="pX22p0567c0401">○通序分二。初五句證信。</p>
<lb ed="X" n="0567c05"/><lb ed="R091" n="0781a02"/><p xml:id="pX22p0567c0501">【鈔】證信者。佛將滅度。阿難咨問。一切經首。當安何
<lb ed="X" n="0567c06"/><lb ed="R091" n="0781a03"/>語。佛答云。當安如是我聞等。豈惟我然。三世諸佛。
<lb ed="X" n="0567c07"/><lb ed="R091" n="0781a04"/>經初皆爾。</p>
<lb ed="X" n="0567c08"/><lb ed="R091" n="0781a05"/><p xml:id="pX22p0567c0801">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0567c09"/><lb ed="R091" n="0781a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0567c0901">如是我聞。一時佛在<name role="" type="person">舍衛國</name>。<name role="" type="person">祇樹給孤獨園</name>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0567c10"/><lb ed="R091" n="0781a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0567c1001">△二釋義五。初釋所指法體。</p>
<lb ed="X" n="0567c11"/><lb ed="R091" n="0781a08"/><p xml:id="pX22p0567c1101">【疏】如是者。指所聞之法體也。實相之理。古今不異。
<lb ed="X" n="0567c12"/><lb ed="R091" n="0781a09"/>名如如理。而說爲是。</p>
<lb ed="X" n="0567c13"/><lb ed="R091" n="0781a10"/><p xml:id="pX22p0567c1301">【鈔】如是者。指法之辭。所指者。卽所聞法體。實相之
<lb ed="X" n="0567c14"/><lb ed="R091" n="0781a11"/>理。如此之理。古今不異名如。卽眞如不動之體。亘
<lb ed="X" n="0567c15"/><lb ed="R091" n="0781a12"/>萬古而恒新。歷千差而不改。如來能稱此理而說。
<lb ed="X" n="0567c16"/><lb ed="R091" n="0781a13"/>無不當理。故稱如是。</p>
<lb ed="X" n="0567c17"/><lb ed="R091" n="0781a14"/><p xml:id="pX22p0567c1701">△二釋所顯能聞。</p>
<lb ed="X" n="0567c18"/><lb ed="R091" n="0781a15"/><p xml:id="pX22p0567c1801">【疏】我者阿難結集法藏。自言如是法門。我從佛聞。</p>
<lb ed="X" n="0567c19"/><lb ed="R091" n="0781a16"/><p xml:id="pX22p0567c1901">【鈔】佛地論云。謂結集時。共請言。如汝所聞。當如是
<lb ed="X" n="0567c20"/><lb ed="R091" n="0781a17"/>說。傳法菩薩。便許可言。如是當說。如我所聞。</p>
<lb ed="X" n="0567c21"/><lb ed="R091" n="0781a18"/><p xml:id="pX22p0567c2101">△三釋所明機感。</p>
<lb ed="X" n="0567c22"/><lb ed="R091" n="0781b01"/><p xml:id="pX22p0567c2201">【疏】一時者。機應和合之時也不言某年月日者。二
<lb ed="X" n="0567c23"/><lb ed="R091" n="0781b02"/>土正朔不同故也。</p>
<lb ed="X" n="0567c24"/><lb ed="R091" n="0781b03"/><p xml:id="pX22p0567c2401">【鈔】機卽阿難與千二百人。幷菩薩等衆。應卽釋迦
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0568a" n="0568a"/>
<lb ed="X" n="0568a01"/><lb ed="R091" n="0781b04"/>如來。能說敎主。機無應而不成。應無機而不就。砧
<lb ed="X" n="0568a02"/><lb ed="R091" n="0781b05"/>椎相叩。乃方成法器。機應合一。則此經方說。二土
<lb ed="X" n="0568a03"/><lb ed="R091" n="0781b06"/>正朔不同者。如此土四時。彼方三際。東夏以合朔
<lb ed="X" n="0568a04"/><lb ed="R091" n="0781b07"/>爲月旦。西方以旣望爲月旦。兩方旣爾。四夷可知。
<lb ed="X" n="0568a05"/><lb ed="R091" n="0781b08"/>旣難準定。故但言一時。</p>
<lb ed="X" n="0568a06"/><lb ed="R091" n="0781b09"/><p xml:id="pX22p0568a0601">△四釋所稱化主。</p>
<lb ed="X" n="0568a07"/><lb ed="R091" n="0781b10"/><p xml:id="pX22p0568a0701">【疏】佛者覺也。自覺異凡夫之不覺。覺他異二乘之
<lb ed="X" n="0568a08"/><lb ed="R091" n="0781b11"/>獨覺。覺滿異菩薩之在因。衆聖中尊。故名曰佛。卽
<lb ed="X" n="0568a09"/><lb ed="R091" n="0781b12"/>釋迦敎主也。</p>
<lb ed="X" n="0568a10"/><lb ed="R091" n="0781b13"/><p xml:id="pX22p0568a1001">【鈔】梵語佛陀。此云覺者。謂覺了性相眞妄之者。卽
<lb ed="X" n="0568a11"/><lb ed="R091" n="0781b14"/>究竟本覺。亦究竟始覺。自覺異凡夫之不覺者。凡
<lb ed="X" n="0568a12"/><lb ed="R091" n="0781b15"/>夫則終朝昏擾。逐妄漂流。如來則寂照雙融。還源
<lb ed="X" n="0568a13"/><lb ed="R091" n="0781b16"/>返本。覺他異二乘之獨覺者。二乘則覺了生死。如
<lb ed="X" n="0568a14"/><lb ed="R091" n="0781b17"/>麞獨跳。如來則自登彼岸。慈航度人。覺滿異菩薩
<lb ed="X" n="0568a15"/><lb ed="R091" n="0781b18"/>之在因者。菩薩則三覺雖修。而三因未滿。如來則
<lb ed="X" n="0568a16"/><lb ed="R091" n="0782a01"/>三覺究竟。而三德圓彰。爲二乘菩薩。衆聖中尊。故
<lb ed="X" n="0568a17"/><lb ed="R091" n="0782a02"/>稱爲佛。以通從別。卽娑婆敎主。釋迦牟尼佛也。</p>
<lb ed="X" n="0568a18"/><lb ed="R091" n="0782a03"/><p xml:id="pX22p0568a1801">△五釋所述住處二。初釋<name role="" type="person">舍衛國</name>。</p>
<lb ed="X" n="0568a19"/><lb ed="R091" n="0782a04"/><p xml:id="pX22p0568a1901">【疏】舍衛。正云<name role="" type="person">室羅筏</name>悉底。此云聞物。言人物富庶。
<lb ed="X" n="0568a20"/><lb ed="R091" n="0782a05"/>遠聞諸國故。</p>
<lb ed="X" n="0568a21"/><lb ed="R091" n="0782a06"/><p xml:id="pX22p0568a2101">【鈔】人物富庶者。謂此國具足。欲塵財寶之物。多聞
<lb ed="X" n="0568a22"/><lb ed="R091" n="0782a07"/>解脫之人也。</p>
<lb ed="X" n="0568a23"/><lb ed="R091" n="0782a08"/><p xml:id="pX22p0568a2301">△二釋<name role="" type="person">祇樹給孤獨園</name>二。初出二人名德二。初祇
<lb ed="X" n="0568a24"/><lb ed="R091" n="0782a09"/>陀。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0568b" n="0568b"/>
<lb ed="X" n="0568b01"/><lb ed="R091" n="0782a10"/><p xml:id="pX22p0568b0101">【疏】梵語祇陀。此云戰勝。波斯匿王太子名也。</p>
<lb ed="X" n="0568b02"/><lb ed="R091" n="0782a11"/><p xml:id="pX22p0568b0201">【鈔】波斯匿王太子。初生之時。適與外國戰勝。因立
<lb ed="X" n="0568b03"/><lb ed="R091" n="0782a12"/>美名。</p>
<lb ed="X" n="0568b04"/><lb ed="R091" n="0782a13"/><p xml:id="pX22p0568b0401">△二須達。</p>
<lb ed="X" n="0568b05"/><lb ed="R091" n="0782a14"/><p xml:id="pX22p0568b0501">【疏】梵語須達。此云善施。長者名也。能惠施國之窮
<lb ed="X" n="0568b06"/><lb ed="R091" n="0782a15"/>民。名<name role="" type="person">給孤獨</name>。</p>
<lb ed="X" n="0568b07"/><lb ed="R091" n="0782a16"/><p xml:id="pX22p0568b0701">△二明二人並稱。</p>
<lb ed="X" n="0568b08"/><lb ed="R091" n="0782a17"/><p xml:id="pX22p0568b0801">【疏】側布黃金。從祇陀買園。建立精舍。請佛說法。祇
<lb ed="X" n="0568b09"/><lb ed="R091" n="0782a18"/>陀施樹。故並稱也。</p>
<lb ed="X" n="0568b10"/><lb ed="R091" n="0782b01"/><p xml:id="pX22p0568b1001">【鈔】須達長者。爲兒聘婦。往<name role="" type="person">王舍城</name>。得見如來。請佛
<lb ed="X" n="0568b11"/><lb ed="R091" n="0782b02"/>供養。佛命身子。同往相地。惟<name role="" type="person">祇陀太子</name>。園林茂盛。
<lb ed="X" n="0568b12"/><lb ed="R091" n="0782b03"/>可造精舍。祇陀戲許。須金磚側布其地。金錢掛滿
<lb ed="X" n="0568b13"/><lb ed="R091" n="0782b04"/>其林。便當與之。須達歡喜。命車載金。布地將滿。祇
<lb ed="X" n="0568b14"/><lb ed="R091" n="0782b05"/>陀見其精誠。便云地當屬卿。林屬於我。共施供佛。
<lb ed="X" n="0568b15"/><lb ed="R091" n="0782b06"/>不亦可乎。故後凡於此地說經。經家序處。必美二
<lb ed="X" n="0568b16"/><lb ed="R091" n="0782b07"/>人之德。而並稱之。</p>
<lb ed="X" n="0568b17"/><lb ed="R091" n="0782b08"/><p xml:id="pX22p0568b1701">△列衆同聞二。初分科。</p>
<lb ed="X" n="0568b18"/><lb ed="R091" n="0782b09"/><p xml:id="pX22p0568b1801">○二列衆同聞三。初聲聞衆二。初示數。</p>
<lb ed="X" n="0568b19"/><lb ed="R091" n="0782b10"/><p xml:id="pX22p0568b1901">△二釋經三。初聲聞。二示數二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0568b20"/><lb ed="R091" n="0782b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0568b2001">與大比丘僧。千二百五十人俱皆是大阿羅漢。衆所
<lb ed="X" n="0568b21"/><lb ed="R091" n="0782b12"/>知識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0568b22"/><lb ed="R091" n="0782b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0568b2201">△二解義爲四。初釋明類。</p>
<lb ed="X" n="0568b23"/><lb ed="R091" n="0782b14"/><p xml:id="pX22p0568b2301">【疏】比丘。此云乞士。乞食資身。乞法鍊心。又云怖魔
<lb ed="X" n="0568b24"/><lb ed="R091" n="0782b15"/>又云破惡。僧者具云僧伽。此云和合衆。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0568c" n="0568c"/>
<lb ed="X" n="0568c01"/><lb ed="R091" n="0782b16"/><p xml:id="pX22p0568c0101">【鈔】比丘梵語。而含三義。一乞士。外爲檀越乞食。以
<lb ed="X" n="0568c02"/><lb ed="R091" n="0782b17"/>資色身。永離四邪。內爲如來乞法。以鍊心性。常趣
<lb ed="X" n="0568c03"/><lb ed="R091" n="0782b18"/>八正。應供之因也。二破惡能破九十八種。煩惱惡
<lb ed="X" n="0568c04"/><lb ed="R091" n="0783a01"/>因。能破二十五有生死惡果。殺賊之因也。三怖魔
<lb ed="X" n="0568c05"/><lb ed="R091" n="0783a02"/>發心出家。魔王怖其出境。精進修行。波旬怖其離
<lb ed="X" n="0568c06"/><lb ed="R091" n="0783a03"/>欲無生之因也。衆和合者。凡爲僧者。須具六和。一
<lb ed="X" n="0568c07"/><lb ed="R091" n="0783a04"/>戒和同修。二見和同解。三身和同住。四利和同均。
<lb ed="X" n="0568c08"/><lb ed="R091" n="0783a05"/>五口和無諍。六意和同悅。具此六和。方可稱僧。</p>
<lb ed="X" n="0568c09"/><lb ed="R091" n="0783a06"/><p xml:id="pX22p0568c0901">△二釋示數。</p>
<lb ed="X" n="0568c10"/><lb ed="R091" n="0783a07"/><p xml:id="pX22p0568c1001">【疏】三迦葉。有千弟子。舍利目連。共二百五十人。最
<lb ed="X" n="0568c11"/><lb ed="R091" n="0783a08"/>初歸佛。常隨衆也。</p>
<lb ed="X" n="0568c12"/><lb ed="R091" n="0783a09"/><p xml:id="pX22p0568c1201">【鈔】三迦葉者。一<name role="" type="person">優樓頻螺迦葉</name>。二<name role="" type="person">伽耶迦葉</name>。三那
<lb ed="X" n="0568c13"/><lb ed="R091" n="0783a10"/>提迦葉若最初度憍陳如五人。合云千二百五十
<lb ed="X" n="0568c14"/><lb ed="R091" n="0783a11"/>五人經擧大數是故略之。得飡甘露。莫先於此。故
<lb ed="X" n="0568c15"/><lb ed="R091" n="0783a12"/>爲常隨衆也。</p>
<lb ed="X" n="0568c16"/><lb ed="R091" n="0783a13"/><p xml:id="pX22p0568c1601">△三釋顯位。</p>
<lb ed="X" n="0568c17"/><lb ed="R091" n="0783a14"/><p xml:id="pX22p0568c1701">【疏】阿羅漢含三義。一應供爲人天福田。乞士果也
<lb ed="X" n="0568c18"/><lb ed="R091" n="0783a15"/>二殺賊。斷煩惱盡。破惡果也三無生。不受後有。怖
<lb ed="X" n="0568c19"/><lb ed="R091" n="0783a16"/>魔果也。</p>
<lb ed="X" n="0568c20"/><lb ed="R091" n="0783a17"/><p xml:id="pX22p0568c2001">【鈔】比丘因名也。阿羅漢果號也。因果二名。一一主
<lb ed="X" n="0568c21"/><lb ed="R091" n="0783a18"/>對。如影隨形。略無差忒。故爲比丘。有乞士之因。方
<lb ed="X" n="0568c22"/><lb ed="R091" n="0783b01"/>獲羅漢應供福田之果。有破惡之因。方獲斷煩惱
<lb ed="X" n="0568c23"/><lb ed="R091" n="0783b02"/>盡殺賊之果。有怖魔之因。方獲無生。不受後有之
<lb ed="X" n="0568c24"/><lb ed="R091" n="0783b03"/>果。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0569a" n="0569a"/>
<lb ed="X" n="0569a01"/><lb ed="R091" n="0783b04"/><p xml:id="pX22p0569a0101">△四釋歎德。</p>
<lb ed="X" n="0569a02"/><lb ed="R091" n="0783b05"/><p xml:id="pX22p0569a0201">【疏】聞名欽德曰知。覩形敬奉曰識。</p>
<lb ed="X" n="0569a03"/><lb ed="R091" n="0783b06"/><p xml:id="pX22p0569a0301">【鈔】若但聞名。而未覩形。則知而未識。但覩形而不
<lb ed="X" n="0569a04"/><lb ed="R091" n="0783b07"/>聞名。則識而未知。今旣聞名而覩形。必欽德而敬
<lb ed="X" n="0569a05"/><lb ed="R091" n="0783b08"/>奉。阿難尊者與此輩等同聞。非惟見同列之德齊。
<lb ed="X" n="0569a06"/><lb ed="R091" n="0783b09"/>亦乃顯所聞之法眞。以之證信。誠可信也。</p>
<lb ed="X" n="0569a07"/><lb ed="R091" n="0783b10"/><p xml:id="pX22p0569a0701">△二列名二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0569a08"/><lb ed="R091" n="0783b11"/><p xml:id="pX22p0569a0801">○二列名。</p>
<lb ed="X" n="0569a09"/><lb ed="R091" n="0783b12"/><p xml:id="pX22p0569a0901">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0569a10"/><lb ed="R091" n="0783b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0569a1001">長老舍利弗。<name role="" type="person">摩訶目犍連</name>。<name role="" type="person">摩訶迦葉</name>。<name role="" type="person">摩訶迦旃延</name>。摩
<lb ed="X" n="0569a11"/><lb ed="R091" n="0783b14"/>訶拘絺羅。離婆多。周利槃陀伽。難陀。<name role="" type="person">阿難陀</name>。羅睺羅
<lb ed="X" n="0569a12"/><lb ed="R091" n="0783b15"/><name role="" type="person">憍梵波提</name>。<name role="" type="person">賓頭盧</name>頗羅墮。<name role="" type="person">迦留陀夷</name>。<name role="" type="person">摩訶劫賓那</name>。薄
<lb ed="X" n="0569a13"/><lb ed="R091" n="0783b16"/>拘羅。阿<g ref="#CB00145">㝹</g>樓<g ref="#CB00501">䭾</g>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0569a14"/><lb ed="R091" n="0783b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0569a1401">△二釋義二。初釋長老。</p>
<lb ed="X" n="0569a15"/><lb ed="R091" n="0783b18"/><p xml:id="pX22p0569a1501">【疏】耆年碩德。通稱長老。</p>
<lb ed="X" n="0569a16"/><lb ed="R091" n="0784a01"/><p xml:id="pX22p0569a1601">【鈔】此諸聖僧。有耆年者。必有碩德。有碩德者。未必
<lb ed="X" n="0569a17"/><lb ed="R091" n="0784a02"/>定是耆年。故長老者。乃耆年與碩德之通稱也。</p>
<lb ed="X" n="0569a18"/><lb ed="R091" n="0784a03"/><p xml:id="pX22p0569a1801">△二釋衆名十六。初釋舍利弗。</p>
<lb ed="X" n="0569a19"/><lb ed="R091" n="0784a04"/><p xml:id="pX22p0569a1901">【疏】舍利弗此云身子。其母身容端正。眼如鶖鷺。兼
<lb ed="X" n="0569a20"/><lb ed="R091" n="0784a05"/>母名之故。又名鶖子。智慧第一。</p>
<lb ed="X" n="0569a21"/><lb ed="R091" n="0784a06"/><p xml:id="pX22p0569a2101">△二釋目犍連。</p>
<lb ed="X" n="0569a22"/><lb ed="R091" n="0784a07"/><p xml:id="pX22p0569a2201">【疏】<name role="" type="person">摩訶目犍連</name>。此云大<anchor xml:id="nkr_note_add_0569a2201" n="0569a2201"/><anchor xml:id="beg0569a2201" n="0569a2201"/>采<anchor xml:id="end0569a2201"/>菽姓也。其族衆多。故以
<lb ed="X" n="0569a23"/><lb ed="R091" n="0784a08"/>大別之。神通第一。</p>
<lb ed="X" n="0569a24"/><lb ed="R091" n="0784a09"/><p xml:id="pX22p0569a2401">△三釋大迦葉。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0569b" n="0569b"/>
<lb ed="X" n="0569b01"/><lb ed="R091" n="0784a10"/><p xml:id="pX22p0569b0101">【疏】<name role="" type="person">摩訶迦葉</name>。此云大龜氏。其祖感靈龜負仙圖而
<lb ed="X" n="0569b02"/><lb ed="R091" n="0784a11"/>出。遂以名族。又云飮光。身光赫奕。映蔽餘光。毗婆
<lb ed="X" n="0569b03"/><lb ed="R091" n="0784a12"/>尸佛時爲治金師。貧女以金珠。同修塔像。從是以
<lb ed="X" n="0569b04"/><lb ed="R091" n="0784a13"/>來。身光金色。</p>
<lb ed="X" n="0569b05"/><lb ed="R091" n="0784a14"/><p xml:id="pX22p0569b0501">△四釋<name role="" type="person">摩訶迦旃延</name>。</p>
<lb ed="X" n="0569b06"/><lb ed="R091" n="0784a15"/><p xml:id="pX22p0569b0601">【疏】<name role="" type="person">摩訶迦旃延</name>。此云文飾。論議第一。</p>
<lb ed="X" n="0569b07"/><lb ed="R091" n="0784a16"/><p xml:id="pX22p0569b0701">△五釋<name role="" type="person">摩訶拘絺羅</name>。</p>
<lb ed="X" n="0569b08"/><lb ed="R091" n="0784a17"/><p xml:id="pX22p0569b0801">【疏】<name role="" type="person">摩訶拘絺羅</name>。此云大膝。從狀得名。舍利弗母舅。</p>
<lb ed="X" n="0569b09"/><lb ed="R091" n="0784a18"/><p xml:id="pX22p0569b0901">△六釋離婆多。</p>
<lb ed="X" n="0569b10"/><lb ed="R091" n="0784b01"/><p xml:id="pX22p0569b1001">【疏】離婆多。此云星宿。父母禱星而生。遂以爲名。</p>
<lb ed="X" n="0569b11"/><lb ed="R091" n="0784b02"/><p xml:id="pX22p0569b1101">△七釋周利槃陀伽。</p>
<lb ed="X" n="0569b12"/><lb ed="R091" n="0784b03"/><p xml:id="pX22p0569b1201">【疏】周利槃陀伽。此云繼道。其母省親。生於路傍故
<lb ed="X" n="0569b13"/><lb ed="R091" n="0784b04"/>姿性魯鈍。惟誦半偈。證羅漢果。</p>
<lb ed="X" n="0569b14"/><lb ed="R091" n="0784b05"/><p xml:id="pX22p0569b1401">△八釋難陀。</p>
<lb ed="X" n="0569b15"/><lb ed="R091" n="0784b06"/><p xml:id="pX22p0569b1501">【疏】難陀此云善歡喜。佛之親弟也。</p>
<lb ed="X" n="0569b16"/><lb ed="R091" n="0784b07"/><p xml:id="pX22p0569b1601">△九釋<name role="" type="person">阿難陀</name>。</p>
<lb ed="X" n="0569b17"/><lb ed="R091" n="0784b08"/><p xml:id="pX22p0569b1701">【疏】<name role="" type="person">阿難陀</name>此云慶喜。<name role="" type="person">白飯王</name>之子。佛之堂弟也。佛
<lb ed="X" n="0569b18"/><lb ed="R091" n="0784b09"/>成道日生。擧國忻慶。因立嘉名。多聞第一。</p>
<lb ed="X" n="0569b19"/><lb ed="R091" n="0784b10"/><p xml:id="pX22p0569b1901">△十釋羅睺羅。</p>
<lb ed="X" n="0569b20"/><lb ed="R091" n="0784b11"/><p xml:id="pX22p0569b2001">【疏】羅<g ref="#CB15527">𥈑</g>羅。此云覆障。本修羅之名。能障日月。佛爲
<lb ed="X" n="0569b21"/><lb ed="R091" n="0784b12"/>所障。不卽出家。故以爲名。</p>
<lb ed="X" n="0569b22"/><lb ed="R091" n="0784b13"/><p xml:id="pX22p0569b2201">△十一釋<name role="" type="person">憍梵波提</name>。</p>
<lb ed="X" n="0569b23"/><lb ed="R091" n="0784b14"/><p xml:id="pX22p0569b2301">【疏】<name role="" type="person">憍梵波提</name>。此云牛呞。宿生爲牛。食<anchor xml:id="nkr_note_add_0569b2301" n="0569b2301"/><anchor xml:id="beg0569b2301" n="0569b2301"/>已<anchor xml:id="end0569b2301"/>轉哨。故受
<lb ed="X" n="0569b24"/><lb ed="R091" n="0784b15"/>此名。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0569c" n="0569c"/>
<lb ed="X" n="0569c01"/><lb ed="R091" n="0784b16"/><p xml:id="pX22p0569c0101">△十二釋<name role="" type="person">賓頭盧</name>頗羅墮。</p>
<lb ed="X" n="0569c02"/><lb ed="R091" n="0784b17"/><p xml:id="pX22p0569c0201">【疏】<name role="" type="person">賓頭盧</name>。此云不動名也頗羅墮。此云利根姓也
<lb ed="X" n="0569c03"/><lb ed="R091" n="0784b18"/>別譯云。賓度羅<g ref="#CB02494">䟦</g>囉墮闍。</p>
<lb ed="X" n="0569c04"/><lb ed="R091" n="0785a01"/><p xml:id="pX22p0569c0401">△十三釋<name role="" type="person">迦留陀夷</name>。</p>
<lb ed="X" n="0569c05"/><lb ed="R091" n="0785a02"/><p xml:id="pX22p0569c0501">【疏】<name role="" type="person">迦留陀夷</name>。此云黑光。其形麤黑故。</p>
<lb ed="X" n="0569c06"/><lb ed="R091" n="0785a03"/><p xml:id="pX22p0569c0601">△十四釋<name role="" type="person">劫賓那</name>。</p>
<lb ed="X" n="0569c07"/><lb ed="R091" n="0785a04"/><p xml:id="pX22p0569c0701">【疏】<name role="" type="person">摩訶劫賓那</name>。此云房宿。母禱房星而生。</p>
<lb ed="X" n="0569c08"/><lb ed="R091" n="0785a05"/><p xml:id="pX22p0569c0801">△十五釋<name role="" type="person">薄拘羅</name>。</p>
<lb ed="X" n="0569c09"/><lb ed="R091" n="0785a06"/><p xml:id="pX22p0569c0901">【疏】<name role="" type="person">薄拘羅</name>。此云善容。形貌端正。昔施僧一訶梨
<lb ed="X" n="0569c10"/><lb ed="R091" n="0785a07"/>勒。感五不死報。</p>
<lb ed="X" n="0569c11"/><lb ed="R091" n="0785a08"/><p xml:id="pX22p0569c1101">△十六釋阿<g ref="#CB00145">㝹</g>樓<g ref="#CB00501">䭾</g>。</p>
<lb ed="X" n="0569c12"/><lb ed="R091" n="0785a09"/><p xml:id="pX22p0569c1201">【疏】阿<g ref="#CB00145">㝹</g>樓<g ref="#CB00501">䭾</g>。此云無貧。昔於饑世。以稗飯施辟支
<lb ed="X" n="0569c13"/><lb ed="R091" n="0785a10"/>佛。九十一劫。果報充足。天眼第一。</p>
<lb ed="X" n="0569c14"/><lb ed="R091" n="0785a11"/><p xml:id="pX22p0569c1401">【鈔】諸經列衆。皆有歎德。如法華楞嚴。是其例也。惟
<lb ed="X" n="0569c15"/><lb ed="R091" n="0785a12"/>此經無之非無也。葢譯人善巧。令顧名而思義也。
<lb ed="X" n="0569c16"/><lb ed="R091" n="0785a13"/>如大智舍利弗。<name role="" type="person">摩訶目犍連</name>等。顧何德而不彰。然
<lb ed="X" n="0569c17"/><lb ed="R091" n="0785a14"/>諸經嘆德。必隨緣起。如阿難以邪染之緣。浚發。楞
<lb ed="X" n="0569c18"/><lb ed="R091" n="0785a15"/>嚴。而經家嘆德特曰。佛子住持。善<anchor xml:id="nkr_note_orig_0569001" n="0569001"/>起諸有<note place="inline">云云</note>。同
<lb ed="X" n="0569c19"/><lb ed="R091" n="0785a16"/>列之衆。旣有是德。正顯當機。雖托緣于邪染。而實
<lb ed="X" n="0569c20"/><lb ed="R091" n="0785a17"/>無是過也。此經餘諸弟子。且無暇論。卽大智舍利
<lb ed="X" n="0569c21"/><lb ed="R091" n="0785a18"/>弗。位居其首。次之以<name role="" type="person">大目犍連</name>。<name role="" type="person">摩訶迦葉</name>。摩訶迦
<lb ed="X" n="0569c22"/><lb ed="R091" n="0785b01"/>旃延。三人者豈無意乎。葢極樂法門。微菩薩實智
<lb ed="X" n="0569c23"/><lb ed="R091" n="0785b02"/>而莫能信。微菩薩大神通而莫能往。微抖擻三惑。
<lb ed="X" n="0569c24"/><lb ed="R091" n="0785b03"/>而莫能淨。微四無礙辨而莫能論。此經說在方等。
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0570a" n="0570a"/>
<lb ed="X" n="0570a01"/><lb ed="R091" n="0785b04"/>意令聲聞。迴小智以成大智。迴小通以成大通。迴
<lb ed="X" n="0570a02"/><lb ed="R091" n="0785b05"/>小頭陀以成大頭陀。迴小議論以成大議論。淨土
<lb ed="X" n="0570a03"/><lb ed="R091" n="0785b06"/>卽權而實。卽實而權者。斯可以照了實相。信受奉
<lb ed="X" n="0570a04"/><lb ed="R091" n="0785b07"/>行。卽近而遠。卽遠而近者。斯可以不速而疾。彈指
<lb ed="X" n="0570a05"/><lb ed="R091" n="0785b08"/>卽到。心淨土淨。卽穢而淨者。斯可以生卽無生。生
<lb ed="X" n="0570a06"/><lb ed="R091" n="0785b09"/>化兩冥。妙有卽空。眞空卽有者。斯可以妙用辯才。
<lb ed="X" n="0570a07"/><lb ed="R091" n="0785b10"/>剖析無礙。至於餘諸弟子。各有一德。以類而歎德。
<lb ed="X" n="0570a08"/><lb ed="R091" n="0785b11"/>卽事而回向。於此法門。成方等益。了無生而生。感
<lb ed="X" n="0570a09"/><lb ed="R091" n="0785b12"/>界外生。達無身而身。受變易身。竪出三界。固不可
<lb ed="X" n="0570a10"/><lb ed="R091" n="0785b13"/>思議。又有橫出三界。尤不可思議也。</p>
<lb ed="X" n="0570a11"/><lb ed="R091" n="0785b14"/><p xml:id="pX22p0570a1101">△二總結二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0570a12"/><lb ed="R091" n="0785b15"/><p xml:id="pX22p0570a1201">○三總結。</p>
<lb ed="X" n="0570a13"/><lb ed="R091" n="0785b16"/><p xml:id="pX22p0570a1301">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0570a14"/><lb ed="R091" n="0785b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0570a1401">如是等諸大弟子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0570a15"/><lb ed="R091" n="0785b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0570a1501">△二解義。</p>
<lb ed="X" n="0570a16"/><lb ed="R091" n="0786a01"/><p xml:id="pX22p0570a1601">【疏】學在師後。故稱弟。解從師生。故稱子。此總結前
<lb ed="X" n="0570a17"/><lb ed="R091" n="0786a02"/>文也。</p>
<lb ed="X" n="0570a18"/><lb ed="R091" n="0786a03"/><p xml:id="pX22p0570a1801">【鈔】弟則顯師之謙讓。師乃明資之尊敬。故夫子曰。
<lb ed="X" n="0570a19"/><lb ed="R091" n="0786a04"/>余也處回如弟。回也處余若父。</p>
<lb ed="X" n="0570a20"/><lb ed="R091" n="0786a05"/><p xml:id="pX22p0570a2001">△二菩薩衆二。初分科。</p>
<lb ed="X" n="0570a21"/><lb ed="R091" n="0786a06"/><p xml:id="pX22p0570a2101">○二菩薩衆三。初明類。</p>
<lb ed="X" n="0570a22"/><lb ed="R091" n="0786a07"/><p xml:id="pX22p0570a2201">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0570a23"/><lb ed="R091" n="0786a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0570a2301">幷諸菩薩摩訶薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0570a24"/><lb ed="R091" n="0786a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0570a2401">△二釋義。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0570b" n="0570b"/>
<lb ed="X" n="0570b01"/><lb ed="R091" n="0786a10"/><p xml:id="pX22p0570b0101">【疏】梵語菩提薩埵。此云覺有情。同佛所證曰覺。無
<lb ed="X" n="0570b02"/><lb ed="R091" n="0786a11"/>明未盡曰有情。摩訶薩。此云大道心衆生。</p>
<lb ed="X" n="0570b03"/><lb ed="R091" n="0786a12"/><p xml:id="pX22p0570b0301">【鈔】菩薩二字。梵語存略。若具足稱之。應云摩訶菩
<lb ed="X" n="0570b04"/><lb ed="R091" n="0786a13"/>提質帝薩埵。摩訶翻大。菩提翻道。質帝翻心。薩埵
<lb ed="X" n="0570b05"/><lb ed="R091" n="0786a14"/>翻衆生。亦翻有情。合爲大道心衆生。大道心則下
<lb ed="X" n="0570b06"/><lb ed="R091" n="0786a15"/>異衆生。有情則上異諸佛。葢<anchor xml:id="nkr_note_add_0570b0601" n="0570b0601"/><anchor xml:id="beg0570b0601" n="0570b0601"/>已<anchor xml:id="end0570b0601"/>離此岸。尙居中流。
<lb ed="X" n="0570b07"/><lb ed="R091" n="0786a16"/>此諸菩薩。乃又居其大者。故以摩訶薩別之。</p>
<lb ed="X" n="0570b08"/><lb ed="R091" n="0786a17"/><p xml:id="pX22p0570b0801">△二別名二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0570b09"/><lb ed="R091" n="0786a18"/><p xml:id="pX22p0570b0901">○二列名。</p>
<lb ed="X" n="0570b10"/><lb ed="R091" n="0786b01"/><p xml:id="pX22p0570b1001">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0570b11"/><lb ed="R091" n="0786b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0570b1101"><name role="" type="person">文殊師利</name>法王子。<name role="" type="person">阿逸多</name>菩薩。乾陀訶提菩薩。常精
<lb ed="X" n="0570b12"/><lb ed="R091" n="0786b03"/>進菩薩。與如是等。諸大菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0570b13"/><lb ed="R091" n="0786b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0570b1301">△二解義爲五。初釋文殊。</p>
<lb ed="X" n="0570b14"/><lb ed="R091" n="0786b05"/><p xml:id="pX22p0570b1401">【疏】<name role="" type="person">文殊師利</name>。此云妙德。以微妙三德。同佛所證故。
<lb ed="X" n="0570b15"/><lb ed="R091" n="0786b06"/>亦云<name role="" type="person">妙吉祥</name>菩薩。入法正位。名法王子。</p>
<lb ed="X" n="0570b16"/><lb ed="R091" n="0786b07"/><p xml:id="pX22p0570b1601">【鈔】微妙三德。同佛所證者。圓敎始從初住。終至等
<lb ed="X" n="0570b17"/><lb ed="R091" n="0786b08"/>覺。分破一品無明。分同佛證。微妙三德。若約文殊
<lb ed="X" n="0570b18"/><lb ed="R091" n="0786b09"/>菩薩。則有本迹之殊。本因如悲華經。對寶藏佛。發
<lb ed="X" n="0570b19"/><lb ed="R091" n="0786b10"/>弘誓願。蒙佛授記。字曰文殊。又于燈明佛所。爲八
<lb ed="X" n="0570b20"/><lb ed="R091" n="0786b11"/>王子之師。是釋迦九代之祖。昔太隣諸佛。今輔佐
<lb ed="X" n="0570b21"/><lb ed="R091" n="0786b12"/>釋迦。若論本果。現在北方。歡喜世界作佛。號歡喜
<lb ed="X" n="0570b22"/><lb ed="R091" n="0786b13"/>藏摩尼寶積佛。未來在南方。離垢世界成佛。號普
<lb ed="X" n="0570b23"/><lb ed="R091" n="0786b14"/>現如來。本迹如此。同佛所證。厥位相齊。亦名妙吉
<lb ed="X" n="0570b24"/><lb ed="R091" n="0786b15"/>祥者。惑業苦三。有少分在。皆未吉祥。位居究竟。三
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0570c" n="0570c"/>
<lb ed="X" n="0570c01"/><lb ed="R091" n="0786b16"/>德圓彰。故又號<name role="" type="person">妙吉祥</name>也。佛破二十五有。獲王三
<lb ed="X" n="0570c02"/><lb ed="R091" n="0786b17"/>昧。入法正位。名破有法王。文殊亦位隣等覺。爲佛
<lb ed="X" n="0570c03"/><lb ed="R091" n="0786b18"/>長子。名法王子也。</p>
<lb ed="X" n="0570c04"/><lb ed="R091" n="0787a01"/><p xml:id="pX22p0570c0401">△次釋<name role="" type="person">阿逸多</name>。</p>
<lb ed="X" n="0570c05"/><lb ed="R091" n="0787a02"/><p xml:id="pX22p0570c0501">【疏】<name role="" type="person">阿逸多</name>此云無勝。超出偏小。故慈氏之名也。</p>
<lb ed="X" n="0570c06"/><lb ed="R091" n="0787a03"/><p xml:id="pX22p0570c0601">【鈔】梵語<name role="" type="person">阿逸多</name>。翻爲無能勝名也。又名彌勒。翻爲
<lb ed="X" n="0570c07"/><lb ed="R091" n="0787a04"/>慈氏姓也。思益經云。若衆生見者。卽得慈心三昧。
<lb ed="X" n="0570c08"/><lb ed="R091" n="0787a05"/>合而言之。是則此菩薩。以地位證入隣極。慈心及
<lb ed="X" n="0570c09"/><lb ed="R091" n="0787a06"/>物。以受姓名也。</p>
<lb ed="X" n="0570c10"/><lb ed="R091" n="0787a07"/><p xml:id="pX22p0570c1001">△三釋乾陀訶提。</p>
<lb ed="X" n="0570c11"/><lb ed="R091" n="0787a08"/><p xml:id="pX22p0570c1101">【疏】乾陀訶提。此云不休息。勤修不懈故。</p>
<lb ed="X" n="0570c12"/><lb ed="R091" n="0787a09"/><p xml:id="pX22p0570c1201">【鈔】思益經云。恒河沙劫爲一日夜。是三十日爲一
<lb ed="X" n="0570c13"/><lb ed="R091" n="0787a10"/>月。十二月爲一歲。過百千萬億劫。得値一佛。如是
<lb ed="X" n="0570c14"/><lb ed="R091" n="0787a11"/>値恒河沙佛。行諸梵行。修習功德。然後授記。心不
<lb ed="X" n="0570c15"/><lb ed="R091" n="0787a12"/>休息。故號爲乾陀訶提。</p>
<lb ed="X" n="0570c16"/><lb ed="R091" n="0787a13"/><p xml:id="pX22p0570c1601">△四釋常精進。</p>
<lb ed="X" n="0570c17"/><lb ed="R091" n="0787a14"/><p xml:id="pX22p0570c1701">【疏】常精進者。乃法性常住。成無作正勤故。</p>
<lb ed="X" n="0570c18"/><lb ed="R091" n="0787a15"/><p xml:id="pX22p0570c1801">【鈔】寶積經云。是菩薩爲一切衆生。經無量劫。隨逐
<lb ed="X" n="0570c19"/><lb ed="R091" n="0787a16"/>不捨。猶不受化。無一念棄捨。以身心俱進。名常精
<lb ed="X" n="0570c20"/><lb ed="R091" n="0787a17"/>進。祇以見法性常住。成無作正勤。雖精進而無精
<lb ed="X" n="0570c21"/><lb ed="R091" n="0787a18"/>進相也。</p>
<lb ed="X" n="0570c22"/><lb ed="R091" n="0787b01"/><p xml:id="pX22p0570c2201">△五釋總結。</p>
<lb ed="X" n="0570c23"/><lb ed="R091" n="0787b02"/><p xml:id="pX22p0570c2301">【疏】大菩薩者。迥出偏小故。</p>
<lb ed="X" n="0570c24"/><lb ed="R091" n="0787b03"/><p xml:id="pX22p0570c2401">【鈔】靈芝云。菩薩名通初後。如是菩薩。莫非深位補
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0571a" n="0571a"/>
<lb ed="X" n="0571a01"/><lb ed="R091" n="0787b04"/>處。或權現影響。故稱大也。諸經列菩薩衆。亦有歎
<lb ed="X" n="0571a02"/><lb ed="R091" n="0787b05"/>德。如法華等是其通例。惟此經無之非無也。亦令
<lb ed="X" n="0571a03"/><lb ed="R091" n="0787b06"/>讀是經者。顧名而思義。仰德而受行也。何也。如文
<lb ed="X" n="0571a04"/><lb ed="R091" n="0787b07"/>殊以妙德吉祥。<name role="" type="person">阿逸多</name>以無能勝。慈氏。乾陀訶提。
<lb ed="X" n="0571a05"/><lb ed="R091" n="0787b08"/>以自強不息。勤修無懈。常精進。以悟法常住。成無
<lb ed="X" n="0571a06"/><lb ed="R091" n="0787b09"/>作正勤。顧何德而不具。經家獨列此四人者。意令
<lb ed="X" n="0571a07"/><lb ed="R091" n="0787b10"/>修行淨土者。先以微妙三德。卽吾心之三諦。爲能
<lb ed="X" n="0571a08"/><lb ed="R091" n="0787b11"/>觀三觀之本。卽所謂先觀不思議境是也。繼之以
<lb ed="X" n="0571a09"/><lb ed="R091" n="0787b12"/>無能勝之。無緣慈悲。而眞正發菩提心。以表今之
<lb ed="X" n="0571a10"/><lb ed="R091" n="0787b13"/>求生極樂者。一以化衆生。斷煩惱。學法門。成佛道。
<lb ed="X" n="0571a11"/><lb ed="R091" n="0787b14"/>而爲初志。然後加之以全性起修。自強不息。勤修
<lb ed="X" n="0571a12"/><lb ed="R091" n="0787b15"/>無懈。了法性常住。成無作正勤。庶捨穢能盡。取淨
<lb ed="X" n="0571a13"/><lb ed="R091" n="0787b16"/>窮源。卽娑婆之塞。以臻乎極樂之通。則道品自然
<lb ed="X" n="0571a14"/><lb ed="R091" n="0787b17"/>調適。對治法爾助開。九品可階。疑城不住。法愛不
<lb ed="X" n="0571a15"/><lb ed="R091" n="0787b18"/>生。金臺可陞。得預如是等。諸大菩薩之列矣。經家
<lb ed="X" n="0571a16"/><lb ed="R091" n="0788a01"/>之意。其在是乎。</p>
<lb ed="X" n="0571a17"/><lb ed="R091" n="0788a02"/><p xml:id="pX22p0571a1701">△三人天衆二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0571a18"/><lb ed="R091" n="0788a03"/><p xml:id="pX22p0571a1801">○三人天衆。</p>
<lb ed="X" n="0571a19"/><lb ed="R091" n="0788a04"/><p xml:id="pX22p0571a1901">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0571a20"/><lb ed="R091" n="0788a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0571a2001">及釋提桓因等。無量諸天大衆俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0571a21"/><lb ed="R091" n="0788a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0571a2101">△二釋義三。初釋提桓因。</p>
<lb ed="X" n="0571a22"/><lb ed="R091" n="0788a07"/><p xml:id="pX22p0571a2201">【疏】釋提桓因。此云能天帝。<name role="" type="person">忉利天</name>主也。</p>
<lb ed="X" n="0571a23"/><lb ed="R091" n="0788a08"/><p xml:id="pX22p0571a2301">【鈔】梵語具云釋提桓因陀羅。此翻能作天帝。忉利
<lb ed="X" n="0571a24"/><lb ed="R091" n="0788a09"/>天主也。忉利此翻三十三。<name role="" type="person">須彌山</name>頂。四面共八城。
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0571b" n="0571b"/>
<lb ed="X" n="0571b01"/><lb ed="R091" n="0788a10"/>每城居四天。天帝居善見城中。合三十三。因果莊
<lb ed="X" n="0571b02"/><lb ed="R091" n="0788a11"/>嚴。具俱舍頌說。</p>
<lb ed="X" n="0571b03"/><lb ed="R091" n="0788a12"/><p xml:id="pX22p0571b0301">△次釋無量諸天。</p>
<lb ed="X" n="0571b04"/><lb ed="R091" n="0788a13"/><p xml:id="pX22p0571b0401">【疏】無量諸天者。欲色界中。諸梵天王。護世四王等
<lb ed="X" n="0571b05"/><lb ed="R091" n="0788a14"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0571b06"/><lb ed="R091" n="0788a15"/><p xml:id="pX22p0571b0601">【鈔】欲界有六天。地居二天。卽下四王天。幷第二忉
<lb ed="X" n="0571b07"/><lb ed="R091" n="0788a16"/>利天。空居四天。卽夜摩。兜率。化樂。他化也。色界四
<lb ed="X" n="0571b08"/><lb ed="R091" n="0788a17"/>天。初禪。二禪。三禪。各三天。四禪九天。佛凡說經。皆
<lb ed="X" n="0571b09"/><lb ed="R091" n="0788a18"/>來會集。惟無色界天。旣無色質。故不云來。</p>
<lb ed="X" n="0571b10"/><lb ed="R091" n="0788b01"/><p xml:id="pX22p0571b1001">△三釋大衆。</p>
<lb ed="X" n="0571b11"/><lb ed="R091" n="0788b02"/><p xml:id="pX22p0571b1101">【疏】兼四衆八部。故言大衆俱。</p>
<lb ed="X" n="0571b12"/><lb ed="R091" n="0788b03"/><p xml:id="pX22p0571b1201">【鈔】四衆者。比丘比丘尼。優婆塞優婆夷也。八部者。
<lb ed="X" n="0571b13"/><lb ed="R091" n="0788b04"/>天龍。夜叉。乾闥婆。阿修羅。迦樓羅。緊那羅。摩呼羅
<lb ed="X" n="0571b14"/><lb ed="R091" n="0788b05"/>伽。人非人等也。</p>
<lb ed="X" n="0571b15"/><lb ed="R091" n="0788b06"/><p xml:id="pX22p0571b1501">△次釋正宗二。初總判三科。</p>
<lb ed="X" n="0571b16"/><lb ed="R091" n="0788b07"/><p xml:id="pX22p0571b1601">○二正宗分三。初依正莊嚴。二修證行法。三諸佛
<lb ed="X" n="0571b17"/><lb ed="R091" n="0788b08"/>稱讚。</p>
<lb ed="X" n="0571b18"/><lb ed="R091" n="0788b09"/><p xml:id="pX22p0571b1801">△二依經釋義二。初分科。</p>
<lb ed="X" n="0571b19"/><lb ed="R091" n="0788b10"/><p xml:id="pX22p0571b1901">○就初爲二。初總示。二別釋。初又二。初依報莊嚴。</p>
<lb ed="X" n="0571b20"/><lb ed="R091" n="0788b11"/><p xml:id="pX22p0571b2001">△二釋經爲二。初依正莊嚴二。初總示二。初依報
<lb ed="X" n="0571b21"/><lb ed="R091" n="0788b12"/>莊嚴二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0571b22"/><lb ed="R091" n="0788b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0571b2201">爾時佛吿長老舍利弗。從是西方過。十萬億佛土。有
<lb ed="X" n="0571b23"/><lb ed="R091" n="0788b14"/>世界名曰極樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0571b24"/><lb ed="R091" n="0788b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0571b2401">△二解義六。初釋爾時。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0571c" n="0571c"/>
<lb ed="X" n="0571c01"/><lb ed="R091" n="0788b16"/><p xml:id="pX22p0571c0101">【疏】爾時者。將說經之時也。</p>
<lb ed="X" n="0571c02"/><lb ed="R091" n="0788b17"/><p xml:id="pX22p0571c0201">【鈔】爾時卽前通序。機應合一之時。惟其合一。故將
<lb ed="X" n="0571c03"/><lb ed="R091" n="0788b18"/>說經。</p>
<lb ed="X" n="0571c04"/><lb ed="R091" n="0789a01"/><p xml:id="pX22p0571c0401">△二釋當機。</p>
<lb ed="X" n="0571c05"/><lb ed="R091" n="0789a02"/><p xml:id="pX22p0571c0501">【疏】以身子利根。故特吿之。不俟其請問也。</p>
<lb ed="X" n="0571c06"/><lb ed="R091" n="0789a03"/><p xml:id="pX22p0571c0601">【鈔】淨覺云。不吿菩薩天龍者。應有四悉意。一是左
<lb ed="X" n="0571c07"/><lb ed="R091" n="0789a04"/>面弟子。大小法集。多居其首故。二由智慧第一。四
<lb ed="X" n="0571c08"/><lb ed="R091" n="0789a05"/>衆八部罔不欽仰故。三爲令四衆聞佛淨土。自鄙
<lb ed="X" n="0571c09"/><lb ed="R091" n="0789a06"/>絕分故。四復欲小乘。未取證者。回心向大故。佛凡
<lb ed="X" n="0571c10"/><lb ed="R091" n="0789a07"/>說法。必獲四悉檀益。今謂於佛說十二部經中。此
<lb ed="X" n="0571c11"/><lb ed="R091" n="0789a08"/>當無問自說。以淨土法門。非小乘境界故。復欲令
<lb ed="X" n="0571c12"/><lb ed="R091" n="0789a09"/>彼回小向大故。此經唯無祗夜。伽陀。因緣。譬喩。優
<lb ed="X" n="0571c13"/><lb ed="R091" n="0789a10"/>波提舍。而長行。直說。方廣。受記。未曾有。此皆顯有。
<lb ed="X" n="0571c14"/><lb ed="R091" n="0789a11"/>若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0571001" n="0571001"/>未本生。本事。則以略望廣。於大彌陀經。亦復具
<lb ed="X" n="0571c15"/><lb ed="R091" n="0789a12"/>有。</p>
<lb ed="X" n="0571c16"/><lb ed="R091" n="0789a13"/><p xml:id="pX22p0571c1601">△三釋界數。</p>
<lb ed="X" n="0571c17"/><lb ed="R091" n="0789a14"/><p xml:id="pX22p0571c1701">【疏】一大千世界。稱一佛土。十疑論云。西方去此十
<lb ed="X" n="0571c18"/><lb ed="R091" n="0789a15"/>萬億刹。爲對凡夫肉眼。生死心量而言之耳。但使
<lb ed="X" n="0571c19"/><lb ed="R091" n="0789a16"/>衆生淨業成就。臨終在定之心。卽是淨土受生之
<lb ed="X" n="0571c20"/><lb ed="R091" n="0789a17"/>心。動念卽是生淨土時。實非遠也。</p>
<lb ed="X" n="0571c21"/><lb ed="R091" n="0789a18"/><p xml:id="pX22p0571c2101">【鈔】解中先依經明遠。次約理明不遠。一大千世界。
<lb ed="X" n="0571c22"/><lb ed="R091" n="0789b01"/>稱一佛土者。百億日月。百億須彌。百億四大海。百
<lb ed="X" n="0571c23"/><lb ed="R091" n="0789b02"/>億<name role="" type="person">鐵圍山</name>。名一佛土故。俱舍頌云。四大洲日月。須
<lb ed="X" n="0571c24"/><lb ed="R091" n="0789b03"/>盧六欲天。梵世各一千。名一小千世。此小千千倍。
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0572a" n="0572a"/>
<lb ed="X" n="0572a01"/><lb ed="R091" n="0789b04"/>說名爲中千。此千倍大千。皆同一成壞。是也。如此
<lb ed="X" n="0572a02"/><lb ed="R091" n="0789b05"/>觀之。<name role="" type="person">極樂世界</name>。去此甚遠。次引天台大師。十疑論
<lb ed="X" n="0572a03"/><lb ed="R091" n="0789b06"/>明不遠。葢言凡夫之人。以先世煩惱惑善惡業報。
<lb ed="X" n="0572a04"/><lb ed="R091" n="0789b07"/>得此生五陰苦果。所有凡夫肉眼。遠卽不見。乃以
<lb ed="X" n="0572a05"/><lb ed="R091" n="0789b08"/>不見者爲遠。所有生死心量。遠則不知。亦以不知
<lb ed="X" n="0572a06"/><lb ed="R091" n="0789b09"/>者爲遠。無怪其然。若念佛之人。一心不亂。則惑道
<lb ed="X" n="0572a07"/><lb ed="R091" n="0789b10"/>伏。淨業成就。則業道淸。臨終之時。娑婆印壞則苦
<lb ed="X" n="0572a08"/><lb ed="R091" n="0789b11"/>道脫。當爾之時。化肉眼爲天眼。變凡心爲聖心。故
<lb ed="X" n="0572a09"/><lb ed="R091" n="0789b12"/>臨終在定之心。卽是淨土受生之心。動念卽是生
<lb ed="X" n="0572a10"/><lb ed="R091" n="0789b13"/>淨土時。言動念者。乃垂終得見三寶。與夫見光見
<lb ed="X" n="0572a11"/><lb ed="R091" n="0789b14"/>華等。一有所見。便名動念。非妄念之念也。雖在此
<lb ed="X" n="0572a12"/><lb ed="R091" n="0789b15"/>土。得見<anchor xml:id="nkr_note_add_0572a1201" n="0572a1201"/><anchor xml:id="beg0572a1201" n="0572a1201"/>已<anchor xml:id="end0572a1201"/>是華池受生之時。故曰實非遠也。又般
<lb ed="X" n="0572a13"/><lb ed="R091" n="0789b16"/>舟經。明衆生有三力。故得見彌陀。一者三昧力。卽
<lb ed="X" n="0572a14"/><lb ed="R091" n="0789b17"/>論中所明是也。二者佛力。四十八願。經云設我成
<lb ed="X" n="0572a15"/><lb ed="R091" n="0789b18"/>佛。十方衆生。至心信樂。欲生我國。乃至十念。若不
<lb ed="X" n="0572a16"/><lb ed="R091" n="0790a01"/>生者不取正覺。三者本功德力。此有二義。一者衆
<lb ed="X" n="0572a17"/><lb ed="R091" n="0790a02"/>生自無始來。曾有念佛求生淨土種子。當時未生。
<lb ed="X" n="0572a18"/><lb ed="R091" n="0790a03"/>今種<anchor xml:id="nkr_note_add_0572a1801" n="0572a1801"/><anchor xml:id="beg0572a1801" n="0572a1801"/>已<anchor xml:id="end0572a1801"/>熟。應得往生。二者衆生心性。本具塵刹。雖
<lb ed="X" n="0572a19"/><lb ed="R091" n="0790a04"/>十萬億之遙。無非性具。卽性體性量。如帝網之一
<lb ed="X" n="0572a20"/><lb ed="R091" n="0790a05"/>珠。影含衆珠。如大海之一浪。具全潮體。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0572a2001" n="0572a2001"/><anchor xml:id="beg0572a2001" n="0572a2001"/>但<anchor xml:id="end0572a2001"/>互具。
<lb ed="X" n="0572a21"/><lb ed="R091" n="0790a06"/>亦乃互卽。故四明云。若心性不具塵刹。則生無感
<lb ed="X" n="0572a22"/><lb ed="R091" n="0790a07"/>見之功。佛無應現之理也。</p>
<lb ed="X" n="0572a23"/><lb ed="R091" n="0790a08"/><p xml:id="pX22p0572a2301">△四釋極樂。</p>
<lb ed="X" n="0572a24"/><lb ed="R091" n="0790a09"/><p xml:id="pX22p0572a2401">【疏】梵語須摩提。此云安養。或云淸泰。又云極樂者。
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0572b" n="0572b"/>
<lb ed="X" n="0572b01"/><lb ed="R091" n="0790a10"/>猶言最勝也。</p>
<lb ed="X" n="0572b02"/><lb ed="R091" n="0790a11"/><p xml:id="pX22p0572b0201">【鈔】安養者。對娑婆八苦交煎。所養者非安也。淸泰
<lb ed="X" n="0572b03"/><lb ed="R091" n="0790a12"/>者。對娑婆五濁惡世。所處者非泰也。極樂者。對娑
<lb ed="X" n="0572b04"/><lb ed="R091" n="0790a13"/>婆衆苦之劇。所受者非樂也。</p>
<lb ed="X" n="0572b05"/><lb ed="R091" n="0790a14"/><p xml:id="pX22p0572b0501">△五出四土二。初總標。</p>
<lb ed="X" n="0572b06"/><lb ed="R091" n="0790a15"/><p xml:id="pX22p0572b0601">【疏】一切國土。隨機所感。有乎四種。</p>
<lb ed="X" n="0572b07"/><lb ed="R091" n="0790a16"/><p xml:id="pX22p0572b0701">△二別釋四。初寂光土。</p>
<lb ed="X" n="0572b08"/><lb ed="R091" n="0790a17"/><p xml:id="pX22p0572b0801">【疏】一<name role="" type="person">常寂光土</name>。諸佛究竟。極果所居。</p>
<lb ed="X" n="0572b09"/><lb ed="R091" n="0790a18"/><p xml:id="pX22p0572b0901">【鈔】觀經疏云。常寂光者。常卽法身。寂卽解脫。光卽
<lb ed="X" n="0572b10"/><lb ed="R091" n="0790b01"/>般若。是三點伊。不縱不橫。名秘密藏。妙宗鈔云。前
<lb ed="X" n="0572b11"/><lb ed="R091" n="0790b02"/>三在事。故從居人修斷因果而立土名。此土屬理。
<lb ed="X" n="0572b12"/><lb ed="R091" n="0790b03"/>故從本體三德爲名。私謂鈔中。旣有上品寂光之
<lb ed="X" n="0572b13"/><lb ed="R091" n="0790b04"/>名。則知彼土亦分九品。惟上上品爲極果所居。餘
<lb ed="X" n="0572b14"/><lb ed="R091" n="0790b05"/>之八品。皆圓聖分證人所居。爲分證寂光也。疏云
<lb ed="X" n="0572b15"/><lb ed="R091" n="0790b06"/>分證究竟。寂光淨穢是也。</p>
<lb ed="X" n="0572b16"/><lb ed="R091" n="0790b07"/><p xml:id="pX22p0572b1601">△二實報土。</p>
<lb ed="X" n="0572b17"/><lb ed="R091" n="0790b08"/><p xml:id="pX22p0572b1701">【疏】二實報土。法身大士所居。</p>
<lb ed="X" n="0572b18"/><lb ed="R091" n="0790b09"/><p xml:id="pX22p0572b1801">【鈔】觀經疏云。實報無障礙者。行眞實法。感得勝報。
<lb ed="X" n="0572b19"/><lb ed="R091" n="0790b10"/>色心不相妨。故言無障礙。純菩薩無有二乘。仁王
<lb ed="X" n="0572b20"/><lb ed="R091" n="0790b11"/>經云。三賢十聖住果報。卽是其義。釋論云。菩薩勝
<lb ed="X" n="0572b21"/><lb ed="R091" n="0790b12"/>妙五欲。能令迦葉起舞。華嚴云。無量香雲臺。卽其
<lb ed="X" n="0572b22"/><lb ed="R091" n="0790b13"/>土淨妙五塵。私謂諸佛亦有報土。何必定爲菩薩
<lb ed="X" n="0572b23"/><lb ed="R091" n="0790b14"/>所居。亦可準分九品。上上品爲佛所居。餘之八品。
<lb ed="X" n="0572b24"/><lb ed="R091" n="0790b15"/>隨菩薩所破無明多少。以爲差降爾。疏云次第頓
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0572c" n="0572c"/>
<lb ed="X" n="0572c01"/><lb ed="R091" n="0790b16"/>入。實報淨穢是也。</p>
<lb ed="X" n="0572c02"/><lb ed="R091" n="0790b17"/><p xml:id="pX22p0572c0201">△三方便土。</p>
<lb ed="X" n="0572c03"/><lb ed="R091" n="0790b18"/><p xml:id="pX22p0572c0301">【疏】三方便土。三乘人所居。</p>
<lb ed="X" n="0572c04"/><lb ed="R091" n="0791a01"/><p xml:id="pX22p0572c0401">【鈔】觀經疏云。方便有餘者。修方便道。斷四住惑。故
<lb ed="X" n="0572c05"/><lb ed="R091" n="0791a02"/>曰方便。無明未盡。故曰有餘。釋論云。出三界外。有
<lb ed="X" n="0572c06"/><lb ed="R091" n="0791a03"/>淨土聲聞辟支佛。出生其中。受法性身。非分段生。
<lb ed="X" n="0572c07"/><lb ed="R091" n="0791a04"/>法華云。若我滅度後。實得阿羅漢。若不信此法。若
<lb ed="X" n="0572c08"/><lb ed="R091" n="0791a05"/>遇餘佛。便得決了。就中復有利鈍。指上爲淨。指下
<lb ed="X" n="0572c09"/><lb ed="R091" n="0791a06"/>爲穢也。私謂旣曰。就中復有利鈍淨穢。是則準望
<lb ed="X" n="0572c10"/><lb ed="R091" n="0791a07"/>亦分九品。圓方便道。居上三品。別通方便道。居中
<lb ed="X" n="0572c11"/><lb ed="R091" n="0791a08"/>三品。藏方便道。居下三品。疏云體析巧拙。有餘淨
<lb ed="X" n="0572c12"/><lb ed="R091" n="0791a09"/>穢是也。</p>
<lb ed="X" n="0572c13"/><lb ed="R091" n="0791a10"/><p xml:id="pX22p0572c1301">△四同居土二。初出名。</p>
<lb ed="X" n="0572c14"/><lb ed="R091" n="0791a11"/><p xml:id="pX22p0572c1401">【疏】四同居土。六凡所居。</p>
<lb ed="X" n="0572c15"/><lb ed="R091" n="0791a12"/><p xml:id="pX22p0572c1501">【鈔】觀經疏云。娑婆雜惡。荆棘瓦礫。不淨充滿。同居
<lb ed="X" n="0572c16"/><lb ed="R091" n="0791a13"/>穢也。池流八德。樹列七珍。次於泥洹。皆正定聚。凡
<lb ed="X" n="0572c17"/><lb ed="R091" n="0791a14"/>聖同居上品淨土。</p>
<lb ed="X" n="0572c18"/><lb ed="R091" n="0791a15"/><p xml:id="pX22p0572c1801">△次釋義。</p>
<lb ed="X" n="0572c19"/><lb ed="R091" n="0791a16"/><p xml:id="pX22p0572c1901">【疏】以五濁輕重。而分淨穢。娑婆五濁重。故兼四惡
<lb ed="X" n="0572c20"/><lb ed="R091" n="0791a17"/>趣。輪迴不息。安養五濁輕。故惟有人天。皆得不退。
<lb ed="X" n="0572c21"/><lb ed="R091" n="0791a18"/>故名極樂。</p>
<lb ed="X" n="0572c22"/><lb ed="R091" n="0791b01"/><p xml:id="pX22p0572c2201">【鈔】以五濁下。標娑婆。下釋一往言之。娑婆衆生。以
<lb ed="X" n="0572c23"/><lb ed="R091" n="0791b02"/>五濁之因重。故名同居穢。是故感報兼四惡趣。此
<lb ed="X" n="0572c24"/><lb ed="R091" n="0791b03"/>由煩惱濁中五鈍使。隨其強者。而牽生四趣。人天
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0573a" n="0573a"/>
<lb ed="X" n="0573a01"/><lb ed="R091" n="0791b04"/>旣由戒善。故煩惱稍輕。安養五濁輕者。由在娑婆。
<lb ed="X" n="0573a02"/><lb ed="R091" n="0791b05"/>專修淨業。輕于五濁。故得往生極樂。受人天報。況
<lb ed="X" n="0573a03"/><lb ed="R091" n="0791b06"/>至彼<g ref="#CB15131">邦</g>。塵境輕淸。不生煩惱。故雖人天。皆得不退。
<lb ed="X" n="0573a04"/><lb ed="R091" n="0791b07"/>故名極樂。再往言之。<name role="" type="person">極樂國</name>土。亦分淨穢。如觀經
<lb ed="X" n="0573a05"/><lb ed="R091" n="0791b08"/>九品。大本三輩。品位旣分高下。所見亦自不同。故
<lb ed="X" n="0573a06"/><lb ed="R091" n="0791b09"/>妙宗鈔云。初五濁輕。爲同居淨者。此淨甚通。須知
<lb ed="X" n="0573a07"/><lb ed="R091" n="0791b10"/>別意。如戒善者。四敎凡位。皆悉能令。五濁輕薄。感
<lb ed="X" n="0573a08"/><lb ed="R091" n="0791b11"/>同居淨。而圓觀輕濁。感同居淨。依正最淨。如經中
<lb ed="X" n="0573a09"/><lb ed="R091" n="0791b12"/>說。地觀<anchor xml:id="nkr_note_add_0573a0901" n="0573a0901"/><anchor xml:id="beg0573a0901" n="0573a0901"/>已<anchor xml:id="end0573a0901"/>去。一一相狀。比于餘經。修衆善行。感安
<lb ed="X" n="0573a10"/><lb ed="R091" n="0791b13"/>養土。其相天殊。</p>
<lb ed="X" n="0573a11"/><lb ed="R091" n="0791b14"/><p xml:id="pX22p0573a1101">△六簡別。</p>
<lb ed="X" n="0573a12"/><lb ed="R091" n="0791b15"/><p xml:id="pX22p0573a1201">【疏】盡理言之。惟究竟寂光。是眞極樂。</p>
<lb ed="X" n="0573a13"/><lb ed="R091" n="0791b16"/><p xml:id="pX22p0573a1301">【鈔】盡理言之等者。此約四土展轉簡之。是則分證
<lb ed="X" n="0573a14"/><lb ed="R091" n="0791b17"/>寂光。猶如穢土苦域。惟究竟果人。所居之土。方得
<lb ed="X" n="0573a15"/><lb ed="R091" n="0791b18"/>名爲眞實極樂。故前序先明。眞源不二云。寂光眞
<lb ed="X" n="0573a16"/><lb ed="R091" n="0792a01"/>淨。初無苦樂之殊。此之謂也。</p>
<lb ed="X" n="0573a17"/><lb ed="R091" n="0792a02"/><p xml:id="pX22p0573a1701">△二正報莊嚴二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0573a18"/><lb ed="R091" n="0792a03"/><p xml:id="pX22p0573a1801">○次正報莊嚴。</p>
<lb ed="X" n="0573a19"/><lb ed="R091" n="0792a04"/><p xml:id="pX22p0573a1901">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0573a20"/><lb ed="R091" n="0792a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0573a2001">其土有佛。號阿彌陀。今現在說法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0573a21"/><lb ed="R091" n="0792a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0573a2101">△二釋義二。初釋三身二。初總標。</p>
<lb ed="X" n="0573a22"/><lb ed="R091" n="0792a07"/><p xml:id="pX22p0573a2201">【疏】佛有三身。</p>
<lb ed="X" n="0573a23"/><lb ed="R091" n="0792a08"/><p xml:id="pX22p0573a2301">△二別釋二。初法身。</p>
<lb ed="X" n="0573a24"/><lb ed="R091" n="0792a09"/><p xml:id="pX22p0573a2401">【疏】一法性身。居寂光土。身土一如。名秘密藏。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0573b" n="0573b"/>
<lb ed="X" n="0573b01"/><lb ed="R091" n="0792a10"/><p xml:id="pX22p0573b0101">【鈔】觀經疏云。法身者。師軌法性。還以法性爲身。此
<lb ed="X" n="0573b02"/><lb ed="R091" n="0792a11"/>身非色質。亦非心智。非陰界入之所攝持。強指法
<lb ed="X" n="0573b03"/><lb ed="R091" n="0792a12"/>性。爲法身耳。妙宗鈔云。師軌釋法。捨通從別。通則
<lb ed="X" n="0573b04"/><lb ed="R091" n="0792a13"/>生佛俱軌法性。然其九界。雖軌而違。如人依師。不
<lb ed="X" n="0573b05"/><lb ed="R091" n="0792a14"/>順師敎。唯有諸佛。從初發心。軌法而修。今能究竟。
<lb ed="X" n="0573b06"/><lb ed="R091" n="0792a15"/>冥合法性。故大經云。諸佛所師。所謂法也。以法常
<lb ed="X" n="0573b07"/><lb ed="R091" n="0792a16"/>故。諸佛亦常。順法性故。名法爲師。實非所師。與能
<lb ed="X" n="0573b08"/><lb ed="R091" n="0792a17"/>體別。故卽所師法。而爲其身。雖名爲身。<anchor xml:id="nkr_note_add_0573b0801" n="0573b0801"/><anchor xml:id="beg0573b0801" n="0573b0801"/>已<anchor xml:id="end0573b0801"/>出五陰。
<lb ed="X" n="0573b09"/><lb ed="R091" n="0792a18"/>故非色質。及非心智。色是初陰。心智卽四陰。旣其
<lb ed="X" n="0573b10"/><lb ed="R091" n="0792b01"/>非陰。亦非入界。故非三科。任持攝屬。此則<anchor xml:id="nkr_note_add_0573b1001" n="0573b1001"/><anchor xml:id="beg0573b1001" n="0573b1001"/>已<anchor xml:id="end0573b1001"/>簡。分
<lb ed="X" n="0573b11"/><lb ed="R091" n="0792b02"/>段變易。以示生死。陰等攝故。亦可色質簡應。心智
<lb ed="X" n="0573b12"/><lb ed="R091" n="0792b03"/>簡報。三科簡因。旣非此等。何以狀名。爲物機故強
<lb ed="X" n="0573b13"/><lb ed="R091" n="0792b04"/>指法性。名爲法身。此能居之身也。所居之土。正如
<lb ed="X" n="0573b14"/><lb ed="R091" n="0792b05"/>前釋。</p>
<lb ed="X" n="0573b15"/><lb ed="R091" n="0792b06"/><p xml:id="pX22p0573b1501">△二報身。</p>
<lb ed="X" n="0573b16"/><lb ed="R091" n="0792b07"/><p xml:id="pX22p0573b1601">【疏】二者報身。居實報土。</p>
<lb ed="X" n="0573b17"/><lb ed="R091" n="0792b08"/><p xml:id="pX22p0573b1701">【鈔】觀經疏云。報身者。修行所感。法華云。久修業所
<lb ed="X" n="0573b18"/><lb ed="R091" n="0792b09"/>得。涅槃云。大般涅槃修道得故。如如智。照如如境。
<lb ed="X" n="0573b19"/><lb ed="R091" n="0792b10"/>菩提智慧。與法性相應相冥。相應者。如函葢相應。
<lb ed="X" n="0573b20"/><lb ed="R091" n="0792b11"/>相冥者。如水乳相冥。法身非身非不身。智旣應冥。
<lb ed="X" n="0573b21"/><lb ed="R091" n="0792b12"/>亦非身非不身。強名此智爲報身。妙宗鈔云。報卽
<lb ed="X" n="0573b22"/><lb ed="R091" n="0792b13"/>酬報也。修行是因。感于妙報。而酬因也。法華證智
<lb ed="X" n="0573b23"/><lb ed="R091" n="0792b14"/>德。經云慧光照無量。久修業所得。大般涅槃證斷
<lb ed="X" n="0573b24"/><lb ed="R091" n="0792b15"/>德也。此二果德。酬答修因。是故名報。感報之時。其
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0573c" n="0573c"/>
<lb ed="X" n="0573c01"/><lb ed="R091" n="0792b16"/>相何似。故以一法。二喩顯之。如名不異。所觀差別。
<lb ed="X" n="0573c02"/><lb ed="R091" n="0792b17"/>不名如境。智外有境。不名如智。各二如者。境如如
<lb ed="X" n="0573c03"/><lb ed="R091" n="0792b18"/>智。智如如境。此之境智。故得應冥。智慧名通。故以
<lb ed="X" n="0573c04"/><lb ed="R091" n="0793a01"/>果覺。菩提簡之。卽是無上菩提之智。與法性境。相
<lb ed="X" n="0573c05"/><lb ed="R091" n="0793a02"/>應相冥。先擧函葢。喩其相應。恐謂函葢。雖際畔相
<lb ed="X" n="0573c06"/><lb ed="R091" n="0793a03"/>當。終存兩相。故重擧水乳。以喩相冥。令知始本。同
<lb ed="X" n="0573c07"/><lb ed="R091" n="0793a04"/>是覺性。其體泯然。正同水乳。則顯境外無智。智外
<lb ed="X" n="0573c08"/><lb ed="R091" n="0793a05"/>無境。水乳可見。言非身者。非應佛有分齊身。非不
<lb ed="X" n="0573c09"/><lb ed="R091" n="0793a06"/>身者。非報佛無分齊身。又非身。則非有。非不身。則
<lb ed="X" n="0573c10"/><lb ed="R091" n="0793a07"/>非空。中道法身。乃本覺體。始覺冥此。能冥亦忘。爲
<lb ed="X" n="0573c11"/><lb ed="R091" n="0793a08"/>成現故。強名報智。土義同前。</p>
<lb ed="X" n="0573c12"/><lb ed="R091" n="0793a09"/><p xml:id="pX22p0573c1201">△三應化身。</p>
<lb ed="X" n="0573c13"/><lb ed="R091" n="0793a10"/><p xml:id="pX22p0573c1301">【疏】三應化身。居不二土。隨九品機。所見不同。</p>
<lb ed="X" n="0573c14"/><lb ed="R091" n="0793a11"/><p xml:id="pX22p0573c1401">【鈔】觀經疏云。應身者。應同萬物爲身也。智與體冥。
<lb ed="X" n="0573c15"/><lb ed="R091" n="0793a12"/>能起大用。如水銀和眞金。能塗諸色像。功德和法
<lb ed="X" n="0573c16"/><lb ed="R091" n="0793a13"/>身。處處應現往。能爲身非身。然此三身。不可並別。
<lb ed="X" n="0573c17"/><lb ed="R091" n="0793a14"/>一異卽乖法體。卽一而三。卽三而一。乃會玄文。妙
<lb ed="X" n="0573c18"/><lb ed="R091" n="0793a15"/>宗鈔云。如谷答響。大小隨聲。如鑑現形。端醜在質。
<lb ed="X" n="0573c19"/><lb ed="R091" n="0793a16"/>應萬物感現勝劣身。智卽報身。體卽法身。此二冥
<lb ed="X" n="0573c20"/><lb ed="R091" n="0793a17"/>合。應用無方。眞金上色。須水銀和。方能塗物。闕此
<lb ed="X" n="0573c21"/><lb ed="R091" n="0793a18"/>一緣。金無塗用。報智功德。契會法身。隨有機處。應
<lb ed="X" n="0573c22"/><lb ed="R091" n="0793b01"/>無不往。上所說報。<anchor xml:id="nkr_note_add_0573c2201" n="0573c2201"/><anchor xml:id="beg0573c2201" n="0573c2201"/>但<anchor xml:id="end0573c2201"/>論冥法。卽自受用也。今明垂
<lb ed="X" n="0573c23"/><lb ed="R091" n="0793b02"/>應。以他受用。常住之應。對于生身。無常之應。示二
<lb ed="X" n="0573c24"/><lb ed="R091" n="0793b03"/>迹用。是故雙明身等。身卽生身。有分齊相。故名爲
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0574a" n="0574a"/>
<lb ed="X" n="0574a01"/><lb ed="R091" n="0793b04"/>身。非身是報。無分齊相。故曰非身。小般若云。佛說
<lb ed="X" n="0574a02"/><lb ed="R091" n="0793b05"/>非身。是名大身。大身者。乃他受用身也。他身者。一
<lb ed="X" n="0574a03"/><lb ed="R091" n="0793b06"/>時隨機。變化而有。義則同於應身。體用少有差別。
<lb ed="X" n="0574a04"/><lb ed="R091" n="0793b07"/>應身則從法報。冥合之體。以起應用。化身則從應
<lb ed="X" n="0574a05"/><lb ed="R091" n="0793b08"/>身之體。以起化用。乃從用而爲用也。更或從化而
<lb ed="X" n="0574a06"/><lb ed="R091" n="0793b09"/>化。則化化無窮。應身則八相始終。化身則倏起倏
<lb ed="X" n="0574a07"/><lb ed="R091" n="0793b10"/>滅。居不二土者。報身爲能證之智。法身爲所證之
<lb ed="X" n="0574a08"/><lb ed="R091" n="0793b11"/>理。是則寂光實報。皆能應之體。他受用土。及方便
<lb ed="X" n="0574a09"/><lb ed="R091" n="0793b12"/>同居。皆應身所居之土。機緣差別。有乎九品。故視
<lb ed="X" n="0574a10"/><lb ed="R091" n="0793b13"/>之爲異。佛應無差。則寂光實報。橫在三品。故云不
<lb ed="X" n="0574a11"/><lb ed="R091" n="0793b14"/>二。應準觀經疏。判九品往生人。須者往檢。又四土。
<lb ed="X" n="0574a12"/><lb ed="R091" n="0793b15"/>土土各分九品。隨土感見。三身有異。隨機感見。四
<lb ed="X" n="0574a13"/><lb ed="R091" n="0793b16"/>土不同。</p>
<lb ed="X" n="0574a14"/><lb ed="R091" n="0793b17"/><p xml:id="pX22p0574a1401">△次釋簡異。</p>
<lb ed="X" n="0574a15"/><lb ed="R091" n="0793b18"/><p xml:id="pX22p0574a1501">【疏】現在說法。揀非過未也。</p>
<lb ed="X" n="0574a16"/><lb ed="R091" n="0794a01"/><p xml:id="pX22p0574a1601">【鈔】下經云。阿彌陀佛。成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0574a1601" n="0574a1601"/><anchor xml:id="beg0574a1601" n="0574a1601"/>已<anchor xml:id="end0574a1601"/>來。於今十劫。則知彌
<lb ed="X" n="0574a17"/><lb ed="R091" n="0794a02"/>陀現在成佛。而爲衆生說法。非過去未來之諸佛
<lb ed="X" n="0574a18"/><lb ed="R091" n="0794a03"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0574a19"/><lb ed="R091" n="0794a04"/><p xml:id="pX22p0574a1901">△二別釋二。初分科。</p>
<lb ed="X" n="0574a20"/><lb ed="R091" n="0794a05"/><p xml:id="pX22p0574a2001">○二別釋二。初依報二。初總明極樂。</p>
<lb ed="X" n="0574a21"/><lb ed="R091" n="0794a06"/><p xml:id="pX22p0574a2101">△二釋經二。初依報二。初總明極樂二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0574a22"/><lb ed="R091" n="0794a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0574a2201">舍利弗。彼土何故。名爲極樂。其國衆生。無有衆苦。但
<lb ed="X" n="0574a23"/><lb ed="R091" n="0794a08"/>受諸樂。故名極樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0574a24"/><lb ed="R091" n="0794a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0574a2401">△二釋義。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0574b" n="0574b"/>
<lb ed="X" n="0574b01"/><lb ed="R091" n="0794a10"/><p xml:id="pX22p0574b0101">【疏】彼土下徵起。其國下總釋。無有衆苦者。無三途
<lb ed="X" n="0574b02"/><lb ed="R091" n="0794a11"/>八難等諸苦也。對娑婆極苦言之。故云極樂。</p>
<lb ed="X" n="0574b03"/><lb ed="R091" n="0794a12"/><p xml:id="pX22p0574b0301">【鈔】<name role="" type="person">娑婆世界</name>。具乎六道。人天修羅。名三善道。以戒
<lb ed="X" n="0574b04"/><lb ed="R091" n="0794a13"/>善爲因。地獄餓鬼畜生。名三惡道。以惡逆爲因。道
<lb ed="X" n="0574b05"/><lb ed="R091" n="0794a14"/>卽能通之義。謂一切衆生。造作善業。能通人天等
<lb ed="X" n="0574b06"/><lb ed="R091" n="0794a15"/>處。造作惡業。能通地獄等處故也。又謂之三途者。
<lb ed="X" n="0574b07"/><lb ed="R091" n="0794a16"/>乃約果爲名。卽由惡業。而通至於火途。刀途。血途
<lb ed="X" n="0574b08"/><lb ed="R091" n="0794a17"/>也。一地獄道謂。此處在地之下。幷<name role="" type="person">鐵圍山</name>間。有八
<lb ed="X" n="0574b09"/><lb ed="R091" n="0794a18"/>寒八熱等獄。卽造作極重惡業衆生。墮于此道。故
<lb ed="X" n="0574b10"/><lb ed="R091" n="0794b01"/>名地獄道。二餓鬼道有三種。一謂罪業極重者。積
<lb ed="X" n="0574b11"/><lb ed="R091" n="0794b02"/>劫不聞漿水之名。其次者但伺求人間。蕩滌膿血
<lb ed="X" n="0574b12"/><lb ed="R091" n="0794b03"/>糞穢。又其次者。時或一飽。加以刀杖。驅逼塡河塞
<lb ed="X" n="0574b13"/><lb ed="R091" n="0794b04"/>海。卽造惡業衆生。由慳貪故。生於此道。三畜生道。
<lb ed="X" n="0574b14"/><lb ed="R091" n="0794b05"/>謂披毛戴角。鱗甲羽毛。四足多足。有足無足。水陸
<lb ed="X" n="0574b15"/><lb ed="R091" n="0794b06"/>空行等。卽造作惡業衆生。由愚癡故。生於此道。八
<lb ed="X" n="0574b16"/><lb ed="R091" n="0794b07"/>難者。八處皆障難也。此之八處。雖感報苦樂有異。
<lb ed="X" n="0574b17"/><lb ed="R091" n="0794b08"/>而皆不得見佛。不聞正法。故總稱爲難。一地獄難。
<lb ed="X" n="0574b18"/><lb ed="R091" n="0794b09"/>義釋同前。地獄之中。長夜冥冥。受苦無間。障於見
<lb ed="X" n="0574b19"/><lb ed="R091" n="0794b10"/>佛聞法。是故名難。二畜生難。義釋同前。畜生道中。
<lb ed="X" n="0574b20"/><lb ed="R091" n="0794b11"/>受苦無窮。障於見佛聞法。是故名難。三餓鬼難。義
<lb ed="X" n="0574b21"/><lb ed="R091" n="0794b12"/>釋同前。餓鬼道中。受苦無量。障於見佛聞法。是故
<lb ed="X" n="0574b22"/><lb ed="R091" n="0794b13"/>名難。四長壽天難。謂此天以五百劫爲壽。卽色界
<lb ed="X" n="0574b23"/><lb ed="R091" n="0794b14"/>第四禪中。無想天也。言無想者。以其心識不行。如
<lb ed="X" n="0574b24"/><lb ed="R091" n="0794b15"/>冰魚蟄蟲。外道修行。多生其處。障於見佛聞法。是
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0574c" n="0574c"/>
<lb ed="X" n="0574c01"/><lb ed="R091" n="0794b16"/>故名難。五北<g ref="#CB15106">鬱</g>單越難。梵語<g ref="#CB15106">鬱</g>單越。華言勝處。謂
<lb ed="X" n="0574c02"/><lb ed="R091" n="0794b17"/>此處感報。勝東西南三洲也。其人壽一千歲。命無
<lb ed="X" n="0574c03"/><lb ed="R091" n="0794b18"/>中夭。爲著樂故。不受敎化。是以聖人不出其中。不
<lb ed="X" n="0574c04"/><lb ed="R091" n="0795a01"/>得見佛聞法。故名爲難。六盲聾瘖瘂難。謂此等人
<lb ed="X" n="0574c05"/><lb ed="R091" n="0795a02"/>雖生中國。而業障深重。盲聾瘖瘂。諸根不具。値佛
<lb ed="X" n="0574c06"/><lb ed="R091" n="0795a03"/>出世。而不能見佛。雖說大法。亦不能聞。故名爲難。
<lb ed="X" n="0574c07"/><lb ed="R091" n="0795a04"/>七世智辯聰難。謂世間之人。邪智聰利者。惟務躭
<lb ed="X" n="0574c08"/><lb ed="R091" n="0795a05"/>習外道經書。不信出世正法。故名爲難。八生在佛
<lb ed="X" n="0574c09"/><lb ed="R091" n="0795a06"/>前佛後難。謂佛出現於世。爲大導師。令諸衆生。離
<lb ed="X" n="0574c10"/><lb ed="R091" n="0795a07"/>生死苦。得涅槃樂。人有緣者。乃得値遇。其生在佛
<lb ed="X" n="0574c11"/><lb ed="R091" n="0795a08"/>前佛後者。由業重緣薄。旣不見佛。亦不聞法。故名
<lb ed="X" n="0574c12"/><lb ed="R091" n="0795a09"/>生在佛前佛後難。等諸苦者。卽人間八苦也。一生
<lb ed="X" n="0574c13"/><lb ed="R091" n="0795a10"/>苦有五種。一者受胎。謂識托母胎之時。在母腹中
<lb ed="X" n="0574c14"/><lb ed="R091" n="0795a11"/>窄隘不淨。二者種子。謂識托父母遺體。其識種子。
<lb ed="X" n="0574c15"/><lb ed="R091" n="0795a12"/>隨母氣息出入。不得自在。三者增長。謂在母腹中。
<lb ed="X" n="0574c16"/><lb ed="R091" n="0795a13"/>經十月日。內熱煎煑。身形漸成。住在生藏之下。熟
<lb ed="X" n="0574c17"/><lb ed="R091" n="0795a14"/>藏之上。間夾如獄。四者出胎。謂初生下。有冷風熱
<lb ed="X" n="0574c18"/><lb ed="R091" n="0795a15"/>風吹身。及衣服等觸體。肌膚柔嫩。如被物<anchor xml:id="nkr_note_add_0574c1801" n="0574c1801"/><anchor xml:id="beg0574c1801" n="0574c1801"/>刺<anchor xml:id="end0574c1801"/>。五者
<lb ed="X" n="0574c19"/><lb ed="R091" n="0795a16"/>種類。謂人品有富貴貧賤。相貌有殘缺妍醜。是名
<lb ed="X" n="0574c20"/><lb ed="R091" n="0795a17"/>生苦。二老苦有二種。一者增長。謂從少至壯。從壯
<lb ed="X" n="0574c21"/><lb ed="R091" n="0795a18"/>至衰。氣力羸少。動止不寧。二者滅壞。謂盛去衰來。
<lb ed="X" n="0574c22"/><lb ed="R091" n="0795b01"/>精神耗減。其命日促。漸至朽壞。是名老苦。三病苦
<lb ed="X" n="0574c23"/><lb ed="R091" n="0795b02"/>有二種。一者身病。謂四大不調。衆病交攻。若地大
<lb ed="X" n="0574c24"/><lb ed="R091" n="0795b03"/>不調。擧身沉重。水大不調。擧身胖腫。火大不調。擧
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0575a" n="0575a"/>
<lb ed="X" n="0575a01"/><lb ed="R091" n="0795b04"/>身蒸熱。風大不調。擧身倔強。二者心病。謂心懷苦
<lb ed="X" n="0575a02"/><lb ed="R091" n="0795b05"/>惱。憂切悲哀。是名病苦。四死苦有二種。一者病死。
<lb ed="X" n="0575a03"/><lb ed="R091" n="0795b06"/>謂因疾病。壽盡而死。二者外緣。謂或遇惡緣。或遭
<lb ed="X" n="0575a04"/><lb ed="R091" n="0795b07"/>水火等難而死。是名死苦。五愛別離苦。謂常所親
<lb ed="X" n="0575a05"/><lb ed="R091" n="0795b08"/>愛之人。乖違離散。不得共處。是名愛別離苦。六怨
<lb ed="X" n="0575a06"/><lb ed="R091" n="0795b09"/>憎會苦。謂常所怨讐。憎惡之人。本求遠離。而反集
<lb ed="X" n="0575a07"/><lb ed="R091" n="0795b10"/>聚。是名恐憎會苦。七求不得苦。謂世間一切事物。
<lb ed="X" n="0575a08"/><lb ed="R091" n="0795b11"/>心所愛樂者。求之而不能得。是名求不得苦。八五
<lb ed="X" n="0575a09"/><lb ed="R091" n="0795b12"/>陰熾盛苦。五陰者。色受想行識也。陰卽覆葢之義。
<lb ed="X" n="0575a10"/><lb ed="R091" n="0795b13"/>謂能葢覆眞性。不令顯發也。盛卽盛大之義。謂前
<lb ed="X" n="0575a11"/><lb ed="R091" n="0795b14"/>生老病死等。衆苦聚集。故名五陰熾盛苦。對娑婆
<lb ed="X" n="0575a12"/><lb ed="R091" n="0795b15"/>極苦言之。故名極樂者。葢極樂衆生。無有如上娑
<lb ed="X" n="0575a13"/><lb ed="R091" n="0795b16"/>婆。種種極苦之事。故名極樂。若敵顯者。極樂衆生。
<lb ed="X" n="0575a14"/><lb ed="R091" n="0795b17"/>六根所對塵境。無非微妙。色聲香味觸。莫不生人
<lb ed="X" n="0575a15"/><lb ed="R091" n="0795b18"/>觀解。信念三寶。故無三毒之因。不造惡逆之業。故
<lb ed="X" n="0575a16"/><lb ed="R091" n="0796a01"/>無三途之苦果。無三道之障難也。聞法入定。不墮
<lb ed="X" n="0575a17"/><lb ed="R091" n="0796a02"/>無想。故無長壽天難也。雖受極樂。常受敎化。故無
<lb ed="X" n="0575a18"/><lb ed="R091" n="0796a03"/><name role="" type="person">北俱盧洲</name>難也。六根淸淨。明利黠慧。故無盲聾瘖
<lb ed="X" n="0575a19"/><lb ed="R091" n="0796a04"/>瘂難也。衆生生者。皆正定聚。故無世智辨聰難也。
<lb ed="X" n="0575a20"/><lb ed="R091" n="0796a05"/>阿彌陀佛。今現在說法。經無量劫。觀音卽補其處。
<lb ed="X" n="0575a21"/><lb ed="R091" n="0796a06"/>號普光功德山王佛。故無佛前佛後難也。蓮苞托
<lb ed="X" n="0575a22"/><lb ed="R091" n="0796a07"/>質。無生苦也。寒暑不遷。無老苦也。身非分段。無病
<lb ed="X" n="0575a23"/><lb ed="R091" n="0796a08"/>苦也。壽命無量。無死苦也。無父母妻子。無愛別離
<lb ed="X" n="0575a24"/><lb ed="R091" n="0796a09"/>苦也。諸上善人聚會。無怨憎會苦也。天花香食。自
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0575b" n="0575b"/>
<lb ed="X" n="0575b01"/><lb ed="R091" n="0796a10"/>然受用。無求不得苦也。觀照陰空。無蘊苦也。</p>
<lb ed="X" n="0575b02"/><lb ed="R091" n="0796a11"/><p xml:id="pX22p0575b0201">△二別二莊嚴二。初分科。</p>
<lb ed="X" n="0575b03"/><lb ed="R091" n="0796a12"/><p xml:id="pX22p0575b0301">○二別示莊嚴五。初欄網行樹。</p>
<lb ed="X" n="0575b04"/><lb ed="R091" n="0796a13"/><p xml:id="pX22p0575b0401">△二釋經二。初欄楯行樹二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0575b05"/><lb ed="R091" n="0796a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0575b0501">又舍利弗。<name role="" type="person">極樂國</name>土。七重欄楯。七重羅網。七重行樹。
<lb ed="X" n="0575b06"/><lb ed="R091" n="0796a15"/>皆是四寶。周帀圍繞。是故彼國。名爲極樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0575b07"/><lb ed="R091" n="0796a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0575b0701">△二解義四。初釋欄楯。</p>
<lb ed="X" n="0575b08"/><lb ed="R091" n="0796a17"/><p xml:id="pX22p0575b0801">【疏】欄。檻也。橫曰欄。縱曰楯。莊嚴寶樹。圍繞華叢也。</p>
<lb ed="X" n="0575b09"/><lb ed="R091" n="0796a18"/><p xml:id="pX22p0575b0901">△次釋羅網。</p>
<lb ed="X" n="0575b10"/><lb ed="R091" n="0796b01"/><p xml:id="pX22p0575b1001">【疏】羅網者。寶網羅覆。光色晃曜。周帀垂布。莊嚴校
<lb ed="X" n="0575b11"/><lb ed="R091" n="0796b02"/>飾也。</p>
<lb ed="X" n="0575b12"/><lb ed="R091" n="0796b03"/><p xml:id="pX22p0575b1201">△三釋行樹。</p>
<lb ed="X" n="0575b13"/><lb ed="R091" n="0796b04"/><p xml:id="pX22p0575b1301">【疏】行樹者。觀經云。一一樹高。八<anchor xml:id="nkr_note_add_0575b1301" n="0575b1301"/><anchor xml:id="beg0575b1301" n="0575b1301"/>千<anchor xml:id="end0575b1301"/>由旬。七寶華葉。
<lb ed="X" n="0575b14"/><lb ed="R091" n="0796b05"/>無不具足。</p>
<lb ed="X" n="0575b15"/><lb ed="R091" n="0796b06"/><p xml:id="pX22p0575b1501">△四釋四寶。</p>
<lb ed="X" n="0575b16"/><lb ed="R091" n="0796b07"/><p xml:id="pX22p0575b1601">【疏】四寶者。金銀琉璃玻璃也。</p>
<lb ed="X" n="0575b17"/><lb ed="R091" n="0796b08"/><p xml:id="pX22p0575b1701">【鈔】大略言之。極樂寶地之上。一一珍寶。樓閣之外。
<lb ed="X" n="0575b18"/><lb ed="R091" n="0796b09"/>莫不列以寶樹。寶樹之外。繞以欄楯。寶樹欄楯之
<lb ed="X" n="0575b19"/><lb ed="R091" n="0796b10"/>上。又覆以羅網。各以七重爲率者。所以表菩提分
<lb ed="X" n="0575b20"/><lb ed="R091" n="0796b11"/>也。然若樹若欄若網。皆以四寶者。所以表七覺。不
<lb ed="X" n="0575b21"/><lb ed="R091" n="0796b12"/>離四諦也。<name role="" type="person">娑婆世界</name>。王臣之家。非無此嚴。然以樹
<lb ed="X" n="0575b22"/><lb ed="R091" n="0796b13"/>言之。不過藂林。以欄言之。不過木石。以網言之。不
<lb ed="X" n="0575b23"/><lb ed="R091" n="0796b14"/>過絲蔴。以地言之。不過土石。以因言之。不過人力。
<lb ed="X" n="0575b24"/><lb ed="R091" n="0796b15"/>諸天雖復同之。非若淨土之演法音。淨土穢土之
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0575c" n="0575c"/>
<lb ed="X" n="0575c01"/><lb ed="R091" n="0796b16"/>不同。自然造作之各異。豈無其故哉。解引觀經。一
<lb ed="X" n="0575c02"/><lb ed="R091" n="0796b17"/>一樹高。八千由旬。七寶華葉。無不具足。以類明之。
<lb ed="X" n="0575c03"/><lb ed="R091" n="0796b18"/>則所莊嚴。不啻四寶。又可知也。今當具引大本。及
<lb ed="X" n="0575c04"/><lb ed="R091" n="0797a01"/>以觀經。一一具列。非曰好繁。亦所以助長。求生淨
<lb ed="X" n="0575c05"/><lb ed="R091" n="0797a02"/>土者。之信樂耳。觀經云。觀寶樹者。一一觀之。作七
<lb ed="X" n="0575c06"/><lb ed="R091" n="0797a03"/>寶行樹想。一一樹高。八千由旬。其諸寶樹。七寶華
<lb ed="X" n="0575c07"/><lb ed="R091" n="0797a04"/>葉。無不具足。一一華葉。作異寶色。琉璃色中。出金
<lb ed="X" n="0575c08"/><lb ed="R091" n="0797a05"/>色光。玻璃色中。出紅色光。瑪瑙色中。出硨磲光。硨
<lb ed="X" n="0575c09"/><lb ed="R091" n="0797a06"/>磲色中。出綠眞珠光。珊瑚琥珀。一切衆寶。以爲映
<lb ed="X" n="0575c10"/><lb ed="R091" n="0797a07"/>飾。妙眞珠網。彌覆樹上。一一樹上。有七重網。一一
<lb ed="X" n="0575c11"/><lb ed="R091" n="0797a08"/>網間。有五百億。妙華宮殿。如<name role="" type="person">梵王宮</name>。諸天童子。自
<lb ed="X" n="0575c12"/><lb ed="R091" n="0797a09"/>然在中。一一童子。五百億釋迦毗楞伽摩尼。以爲
<lb ed="X" n="0575c13"/><lb ed="R091" n="0797a10"/>瓔珞。其摩尼光。照百由旬。猶如和合。百億日月不
<lb ed="X" n="0575c14"/><lb ed="R091" n="0797a11"/>可具名。衆寶間錯。色中上者。此諸寶樹。行行相當。
<lb ed="X" n="0575c15"/><lb ed="R091" n="0797a12"/>葉葉相次。於衆葉間。生諸妙華。華上自然有七寶
<lb ed="X" n="0575c16"/><lb ed="R091" n="0797a13"/>果。一一樹葉。縱廣正等。二十五由旬。其葉千色。有
<lb ed="X" n="0575c17"/><lb ed="R091" n="0797a14"/>百種畫。如天瓔珞。有衆妙華。作閻浮檀金色。如旋
<lb ed="X" n="0575c18"/><lb ed="R091" n="0797a15"/>火輪。宛轉葉間。涌生諸果。如帝釋缾。有大光明。化
<lb ed="X" n="0575c19"/><lb ed="R091" n="0797a16"/>成幢幡。無論寶葢。是寶葢中。映現三千大千世界
<lb ed="X" n="0575c20"/><lb ed="R091" n="0797a17"/>一切佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0575c2001" n="0575c2001"/><anchor xml:id="beg0575c2001" n="0575c2001"/>事<anchor xml:id="end0575c2001"/>。十方佛國。亦於中現。又大本云。復有七
<lb ed="X" n="0575c21"/><lb ed="R091" n="0797a18"/>種寶樹。其純一寶樹者。根莖枝葉華果。皆以一寶。
<lb ed="X" n="0575c22"/><lb ed="R091" n="0797b01"/>二寶爲一樹者。根莖枝葉。花果間以二寶。三寶爲
<lb ed="X" n="0575c23"/><lb ed="R091" n="0797b02"/>一樹者。根莖枝葉。花果間以三寶。四寶爲一樹者。
<lb ed="X" n="0575c24"/><lb ed="R091" n="0797b03"/>根莖枝葉。各以一寶。其花與果。同於根莖。五寶爲
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0576a" n="0576a"/>
<lb ed="X" n="0576a01"/><lb ed="R091" n="0797b04"/>一樹者。根莖枝葉花。各以一寶。果則同於其根。六
<lb ed="X" n="0576a02"/><lb ed="R091" n="0797b05"/>寶爲一樹者。根莖枝葉華果。各以一寶。七寶爲一
<lb ed="X" n="0576a03"/><lb ed="R091" n="0797b06"/>樹者。亦復如是。惟加其節。益用一寶。如是諸樹。種
<lb ed="X" n="0576a04"/><lb ed="R091" n="0797b07"/>種各異。行行相値。莖莖相望。枝枝相准。葉葉相向。
<lb ed="X" n="0576a05"/><lb ed="R091" n="0797b08"/>華華相順。果果相當。如是行列。數百千重。間以寶
<lb ed="X" n="0576a06"/><lb ed="R091" n="0797b09"/>池。亦復如是。乃至周徧世界。榮色光耀。不可勝視。</p>
<lb ed="X" n="0576a07"/><lb ed="R091" n="0797b10"/><p xml:id="pX22p0576a0701">△二華池樓觀二。初分科。</p>
<lb ed="X" n="0576a08"/><lb ed="R091" n="0797b11"/><p xml:id="pX22p0576a0801">○二華池樓觀二。初正明。</p>
<lb ed="X" n="0576a09"/><lb ed="R091" n="0797b12"/><p xml:id="pX22p0576a0901">△二釋經二。初華池樓觀二。初正明二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0576a10"/><lb ed="R091" n="0797b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0576a1001">又舍利弗。<name role="" type="person">極樂國</name>土。有七寶池。八功德水。充滿其中。
<lb ed="X" n="0576a11"/><lb ed="R091" n="0797b14"/>池底純以金沙布地。四邊階道。金銀琉璃。玻璃合成。
<lb ed="X" n="0576a12"/><lb ed="R091" n="0797b15"/>上有樓閣。亦以金銀琉璃。玻璃硨磲。赤珠瑪瑙。而嚴
<lb ed="X" n="0576a13"/><lb ed="R091" n="0797b16"/>飾之。池中蓮華。大如車輪。靑色靑光。黃色黃光。赤色
<lb ed="X" n="0576a14"/><lb ed="R091" n="0797b17"/>赤光。白色白光。微妙香潔。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0576a15"/><lb ed="R091" n="0797b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0576a1501">△二釋義六。初釋七寶池。</p>
<lb ed="X" n="0576a16"/><lb ed="R091" n="0798a01"/><p xml:id="pX22p0576a1601">【疏】七寶池者。觀經云。一一池水。七寶所成。其寶柔
<lb ed="X" n="0576a17"/><lb ed="R091" n="0798a02"/>軟。從如意珠王生。</p>
<lb ed="X" n="0576a18"/><lb ed="R091" n="0798a03"/><p xml:id="pX22p0576a1801">【鈔】七寶池。從水得名。故引觀經池水。從七寶成而
<lb ed="X" n="0576a19"/><lb ed="R091" n="0798a04"/>釋。然<name role="" type="person">娑婆世界</name>。水豈無之。乃從天一而生。故體非
<lb ed="X" n="0576a20"/><lb ed="R091" n="0798a05"/>七寶。寶豈無之。乃從戊<anchor xml:id="nkr_note_add_0576a2001" n="0576a2001"/><anchor xml:id="beg0576a2001" n="0576a2001"/>己<anchor xml:id="end0576a2001"/>而生。故體非柔軟。淨土
<lb ed="X" n="0576a21"/><lb ed="R091" n="0798a06"/>之水柔而非陰。寶而不剛。淨穢所以異也。不特此
<lb ed="X" n="0576a22"/><lb ed="R091" n="0798a07"/>也。彼經又云。其摩尼水。流注華間。尋樹上下。正以
<lb ed="X" n="0576a23"/><lb ed="R091" n="0798a08"/>體非天一。故不特可下。而亦可上。粗妙所以分也。
<lb ed="X" n="0576a24"/><lb ed="R091" n="0798a09"/>又不特此也。彼經又云。其聲微妙。演說苦空。無常
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0576b" n="0576b"/>
<lb ed="X" n="0576b01"/><lb ed="R091" n="0798a10"/>無我。諸波羅密。復有讚嘆諸佛相好者。如意珠王。
<lb ed="X" n="0576b02"/><lb ed="R091" n="0798a11"/>涌出金色。微妙光明。其光化爲百寶色鳥。和鳴哀
<lb ed="X" n="0576b03"/><lb ed="R091" n="0798a12"/>雅。常讚念佛念法念僧。正以體卽唯心。無情說法
<lb ed="X" n="0576b04"/><lb ed="R091" n="0798a13"/>苦樂所以別也。</p>
<lb ed="X" n="0576b05"/><lb ed="R091" n="0798a14"/><p xml:id="pX22p0576b0501">△次釋八功德水。</p>
<lb ed="X" n="0576b06"/><lb ed="R091" n="0798a15"/><p xml:id="pX22p0576b0601">【疏】八德者。唐譯云。一澄淨。二淸涼。三甘美。四輕輭。
<lb ed="X" n="0576b07"/><lb ed="R091" n="0798a16"/>五潤澤。六安和。七除饑渴。八長養諸根。</p>
<lb ed="X" n="0576b08"/><lb ed="R091" n="0798a17"/><p xml:id="pX22p0576b0801">【鈔】此與觀經所列少異。彼云。輕。淸涼。耎。美。不臭。飮
<lb ed="X" n="0576b09"/><lb ed="R091" n="0798a18"/>時調適。飮<anchor xml:id="nkr_note_add_0576b0901" n="0576b0901"/><anchor xml:id="beg0576b0901" n="0576b0901"/>已<anchor xml:id="end0576b0901"/>無患。疏復以八德而對五入。淸是色
<lb ed="X" n="0576b10"/><lb ed="R091" n="0798b01"/>入。不臭香入。輕冷耎是觸入。美是味入。調適無患
<lb ed="X" n="0576b11"/><lb ed="R091" n="0798b02"/>是法入。妙宗鈔云。疏釋八德。而對五入。幷前說法。
<lb ed="X" n="0576b12"/><lb ed="R091" n="0798b03"/>卽聲入也。雖成六入。無非妙境。故令行者。速證無
<lb ed="X" n="0576b13"/><lb ed="R091" n="0798b04"/>生。又大本云。八功德水。湛然盈滿。淸淨香潔。味如
<lb ed="X" n="0576b14"/><lb ed="R091" n="0798b05"/>甘露。彼諸菩薩聲聞。諸上善人。若七寶池中。澡雪
<lb ed="X" n="0576b15"/><lb ed="R091" n="0798b06"/>形體。意欲令水沒足。水卽沒足。欲令至膝。水卽至
<lb ed="X" n="0576b16"/><lb ed="R091" n="0798b07"/>膝。欲令至腰至腋。以至於頸。水亦如是。欲淋灌其
<lb ed="X" n="0576b17"/><lb ed="R091" n="0798b08"/>身。悉如其意。欲令其水如初。卽亦如初。調和冷暖。
<lb ed="X" n="0576b18"/><lb ed="R091" n="0798b09"/>無不順適。開神脫體。滌蕩情慮。淸明澄潔。瑩若無
<lb ed="X" n="0576b19"/><lb ed="R091" n="0798b10"/>形。</p>
<lb ed="X" n="0576b20"/><lb ed="R091" n="0798b11"/><p xml:id="pX22p0576b2001">△三釋金沙布地。</p>
<lb ed="X" n="0576b21"/><lb ed="R091" n="0798b12"/><p xml:id="pX22p0576b2101">【疏】金沙布地者。觀經云。黃金爲渠。渠下皆以雜色
<lb ed="X" n="0576b22"/><lb ed="R091" n="0798b13"/>金剛。而爲底沙。</p>
<lb ed="X" n="0576b23"/><lb ed="R091" n="0798b14"/><p xml:id="pX22p0576b2301">【鈔】此經但云金沙布地。觀經云金剛以爲底沙。其
<lb ed="X" n="0576b24"/><lb ed="R091" n="0798b15"/>文猶略。具足言之。應如大本云。黃金池者。底白銀
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0576c" n="0576c"/>
<lb ed="X" n="0576c01"/><lb ed="R091" n="0798b16"/>沙。水晶池者。底琉璃沙。珊瑚池者。底琥珀沙。有二
<lb ed="X" n="0576c02"/><lb ed="R091" n="0798b17"/>寶爲一池者。其底亦以二寶。若黃金白銀池者。底
<lb ed="X" n="0576c03"/><lb ed="R091" n="0798b18"/>沙則以珊瑚琥珀。若珊瑚琥珀池者。底沙則以硨
<lb ed="X" n="0576c04"/><lb ed="R091" n="0799a01"/>磲瑪瑙。若三寶四寶。以至七寶。共爲一池。則底沙
<lb ed="X" n="0576c05"/><lb ed="R091" n="0799a02"/>亦如是。此諸寶池。有方四十里者。有方五十里者。
<lb ed="X" n="0576c06"/><lb ed="R091" n="0799a03"/>有方六十里者。如是展轉漸大。以至於方二萬四
<lb ed="X" n="0576c07"/><lb ed="R091" n="0799a04"/>百八十里。若大海然。是諸池者。皆菩薩聲聞。諸上
<lb ed="X" n="0576c08"/><lb ed="R091" n="0799a05"/>善人。生長之所。有時浴於其間。若彼佛池。其方倍
<lb ed="X" n="0576c09"/><lb ed="R091" n="0799a06"/>此。皆七寶相間而成。白月珠。明月珠。摩尼珠爲之
<lb ed="X" n="0576c10"/><lb ed="R091" n="0799a07"/>底沙。</p>
<lb ed="X" n="0576c11"/><lb ed="R091" n="0799a08"/><p xml:id="pX22p0576c1101">△四釋四寶。</p>
<lb ed="X" n="0576c12"/><lb ed="R091" n="0799a09"/><p xml:id="pX22p0576c1201">【疏】琉璃此云不遠。去波羅奈城不遠。有此寶故以
<lb ed="X" n="0576c13"/><lb ed="R091" n="0799a10"/>爲名。玻璃此云水玉。</p>
<lb ed="X" n="0576c14"/><lb ed="R091" n="0799a11"/><p xml:id="pX22p0576c1401">【鈔】琉璃梵語。具云吠琉璃。此云不遠。是故字體。古
<lb ed="X" n="0576c15"/><lb ed="R091" n="0799a12"/>作流離。以是梵語。故後人見是玉類故改從琉璃
<lb ed="X" n="0576c16"/><lb ed="R091" n="0799a13"/>玻璃亦是梵語。具足應云<anchor xml:id="nkr_note_add_0576c1601" n="0576c1601"/><anchor xml:id="beg0576c1601" n="0576c1601"/>窣<anchor xml:id="end0576c1601"/>坡致迦。其狀似此方
<lb ed="X" n="0576c17"/><lb ed="R091" n="0799a14"/>水晶。有赤白靑三色。字體亦應從坡離。人見似玉
<lb ed="X" n="0576c18"/><lb ed="R091" n="0799a15"/>故改從玻璃。硨磲梵語。具足應云牟浴揭拉婆。此
<lb ed="X" n="0576c19"/><lb ed="R091" n="0799a16"/>云靑白色寶。尙書大傳曰。大貝。如大車之渠。渠謂
<lb ed="X" n="0576c20"/><lb ed="R091" n="0799a17"/>車輞赤珠。佛地論云。赤虫所出。智論云。眞珠出魚
<lb ed="X" n="0576c21"/><lb ed="R091" n="0799a18"/>腹中。竹中。蛇腦中。不必唯生蚌胎也。瑪瑙梵語摩
<lb ed="X" n="0576c22"/><lb ed="R091" n="0799b01"/>婆羅伽隷。此翻瑪瑙寶色。如馬之腦故名。字體舊
<lb ed="X" n="0576c23"/><lb ed="R091" n="0799b02"/>作馬腦。後人改從玉石。</p>
<lb ed="X" n="0576c24"/><lb ed="R091" n="0799b03"/><p xml:id="pX22p0576c2401">△五釋樓閣。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0577a" n="0577a"/>
<lb ed="X" n="0577a01"/><lb ed="R091" n="0799b04"/><p xml:id="pX22p0577a0101">【疏】樓閣者。觀經云。衆寶國土。一一界上。有五百億
<lb ed="X" n="0577a02"/><lb ed="R091" n="0799b05"/>寶樓。大本云。其講堂精舍。宮殿樓觀。皆七寶莊嚴。
<lb ed="X" n="0577a03"/><lb ed="R091" n="0799b06"/>自然化成。復以眞珠。明月摩尼衆寶。以爲交絡覆
<lb ed="X" n="0577a04"/><lb ed="R091" n="0799b07"/>葢其上。</p>
<lb ed="X" n="0577a05"/><lb ed="R091" n="0799b08"/><p xml:id="pX22p0577a0501">【鈔】大本又云。阿彌陀佛。講堂精舍。皆自然七寶。相
<lb ed="X" n="0577a06"/><lb ed="R091" n="0799b09"/>間而成。復有七寶以爲樓觀欄楯。復有七寶爲之
<lb ed="X" n="0577a07"/><lb ed="R091" n="0799b10"/>纓絡。懸飾其側。復以白珠。明月珠。摩尼珠爲之交
<lb ed="X" n="0577a08"/><lb ed="R091" n="0799b11"/>絡。徧覆其上。殊特妙好。淸淨光輝。不可勝言。其餘
<lb ed="X" n="0577a09"/><lb ed="R091" n="0799b12"/>菩薩聲聞。所居宮宇。亦復如是。彼諸天及世人。所
<lb ed="X" n="0577a10"/><lb ed="R091" n="0799b13"/>居宮宇樓閣。稱其形色高下大小。或以一寶二寶
<lb ed="X" n="0577a11"/><lb ed="R091" n="0799b14"/>乃至無量衆寶。悉化現而成。</p>
<lb ed="X" n="0577a12"/><lb ed="R091" n="0799b15"/><p xml:id="pX22p0577a1201">△六釋四華。</p>
<lb ed="X" n="0577a13"/><lb ed="R091" n="0799b16"/><p xml:id="pX22p0577a1301">【疏】靈芝云。車輪大小。難爲定準。十住婆沙論云。輪
<lb ed="X" n="0577a14"/><lb ed="R091" n="0799b17"/>王千輻輪。周圍十五里。靑色下。觀經云。一一池中。
<lb ed="X" n="0577a15"/><lb ed="R091" n="0799b18"/>有六十億七寶蓮華。則非止四色。一一蓮華。團圓
<lb ed="X" n="0577a16"/><lb ed="R091" n="0800a01"/>正等。十二由旬。非止如車輪也。大本云。池中蓮華。
<lb ed="X" n="0577a17"/><lb ed="R091" n="0800a02"/>或一由旬。乃<anchor xml:id="nkr_note_orig_0577001" n="0577001"/>知百千由旬。是知隨機所見優劣不
<lb ed="X" n="0577a18"/><lb ed="R091" n="0800a03"/>同耳。</p>
<lb ed="X" n="0577a19"/><lb ed="R091" n="0800a04"/><p xml:id="pX22p0577a1901">【鈔】寶池蓮華者。一以爲淨土中之莊嚴。一以爲念
<lb ed="X" n="0577a20"/><lb ed="R091" n="0800a05"/>佛人之托生。以極樂衆生無有婬欲。故無男女。無
<lb ed="X" n="0577a21"/><lb ed="R091" n="0800a06"/>有男女。故無父母。無有父母。故無胎生。尙無胎生。
<lb ed="X" n="0577a22"/><lb ed="R091" n="0800a07"/>豈有卵生。濕生。宜其皆爲化生。第今所談極樂。乃
<lb ed="X" n="0577a23"/><lb ed="R091" n="0800a08"/>橫出三界。正與<name role="" type="person">娑婆世界</name>平。是以衆生生者。以化
<lb ed="X" n="0577a24"/><lb ed="R091" n="0800a09"/>爲主。而三義似兼有之。以其托質蓮胎而花居水
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0577b" n="0577b"/>
<lb ed="X" n="0577b01"/><lb ed="R091" n="0800a10"/>上故也。故大本云。十方無央數世界。諸天人民。以
<lb ed="X" n="0577b02"/><lb ed="R091" n="0800a11"/>至蜎飛蝡動之類。往生阿彌陀佛刹者。皆於七寶
<lb ed="X" n="0577b03"/><lb ed="R091" n="0800a12"/>池蓮花中化生。自然長大。亦無乳養之者。皆食自
<lb ed="X" n="0577b04"/><lb ed="R091" n="0800a13"/>然之食。其容貌形色。端正淨好。固非世人可比。亦
<lb ed="X" n="0577b05"/><lb ed="R091" n="0800a14"/>非天人可比。皆受自然淸虗之身。無極之壽。然約
<lb ed="X" n="0577b06"/><lb ed="R091" n="0800a15"/>下八品言之可也。若上上品生。乘金剛臺。到卽見
<lb ed="X" n="0577b07"/><lb ed="R091" n="0800a16"/>佛。不涉蓮生。而卽悟無生。良有以也。卽解云隨機
<lb ed="X" n="0577b08"/><lb ed="R091" n="0800a17"/>所見。優劣不同。亦由乎此。</p>
<lb ed="X" n="0577b09"/><lb ed="R091" n="0800a18"/><p xml:id="pX22p0577b0901">△二結成二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0577b10"/><lb ed="R091" n="0800b01"/><p xml:id="pX22p0577b1001">○次結成。</p>
<lb ed="X" n="0577b11"/><lb ed="R091" n="0800b02"/><p xml:id="pX22p0577b1101">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0577b12"/><lb ed="R091" n="0800b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0577b1201">舍利弗<name role="" type="person">極樂國</name>土。成就如是。功德莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0577b13"/><lb ed="R091" n="0800b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0577b1301">△二釋義二。初正釋經文。</p>
<lb ed="X" n="0577b14"/><lb ed="R091" n="0800b05"/><p xml:id="pX22p0577b1401">【疏】國界嚴飾。皆是彌陀。積劫熏脩。菩提行願之所
<lb ed="X" n="0577b15"/><lb ed="R091" n="0800b06"/>成就。</p>
<lb ed="X" n="0577b16"/><lb ed="R091" n="0800b07"/><p xml:id="pX22p0577b1601">【鈔】釋成如上。種種嚴飾。皆彌陀功德之所莊嚴。功
<lb ed="X" n="0577b17"/><lb ed="R091" n="0800b08"/>之言力。德之言用。此皆如來果上解脫大用。以攝
<lb ed="X" n="0577b18"/><lb ed="R091" n="0800b09"/>受衆生者。遠討其因。乃始心所發四十八願。誓取
<lb ed="X" n="0577b19"/><lb ed="R091" n="0800b10"/>樂<g ref="#CB15131">邦</g>。嗣後經無量劫修行塡願。行滿而後願成。願
<lb ed="X" n="0577b20"/><lb ed="R091" n="0800b11"/>成而後土淨也。</p>
<lb ed="X" n="0577b21"/><lb ed="R091" n="0800b12"/><p xml:id="pX22p0577b2101">△次指所引文。</p>
<lb ed="X" n="0577b22"/><lb ed="R091" n="0800b13"/><p xml:id="pX22p0577b2201">【疏】引文中言。大本卽無量壽經二卷。廣談淨境。言
<lb ed="X" n="0577b23"/><lb ed="R091" n="0800b14"/>觀經卽十六觀經。廣明行相。今經略說。世稱小本。
<lb ed="X" n="0577b24"/><lb ed="R091" n="0800b15"/>卽對大本而言也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0577c" n="0577c"/>
<lb ed="X" n="0577c01"/><lb ed="R091" n="0800b16"/><p xml:id="pX22p0577c0101">△三金地天華二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0577c02"/><lb ed="R091" n="0800b17"/><p xml:id="pX22p0577c0201">○三金地天華。</p>
<lb ed="X" n="0577c03"/><lb ed="R091" n="0800b18"/><p xml:id="pX22p0577c0301">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0577c04"/><lb ed="R091" n="0801a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0577c0401">又舍利弗。彼佛國土。常作天樂。黃金爲地。晝夜六時
<lb ed="X" n="0577c05"/><lb ed="R091" n="0801a02"/>雨天曼陀羅華。其土衆生。常以淸旦。各以衣裓。盛衆
<lb ed="X" n="0577c06"/><lb ed="R091" n="0801a03"/>妙華。供養他方。十萬億佛。卽以食時。還到本國。飯食
<lb ed="X" n="0577c07"/><lb ed="R091" n="0801a04"/>經行。舍利弗。<name role="" type="person">極樂國</name>土。成就如是。功德莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0577c08"/><lb ed="R091" n="0801a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0577c0801">△二釋義六。初釋天樂。</p>
<lb ed="X" n="0577c09"/><lb ed="R091" n="0801a06"/><p xml:id="pX22p0577c0901">【疏】天樂者。觀經云。無量諸天。作天伎樂。又有樂器。
<lb ed="X" n="0577c10"/><lb ed="R091" n="0801a07"/>懸處虗空。如天寶幢。不鼓自鳴。大本云。亦有自然
<lb ed="X" n="0577c11"/><lb ed="R091" n="0801a08"/>萬種伎樂。又有樂音。無非法音。淸揚哀亮。微妙和
<lb ed="X" n="0577c12"/><lb ed="R091" n="0801a09"/>雅。一切音聲。所不能及。</p>
<lb ed="X" n="0577c13"/><lb ed="R091" n="0801a10"/><p xml:id="pX22p0577c1301">【鈔】一切音聲。所不能及者。大本云。如世間帝王。有
<lb ed="X" n="0577c14"/><lb ed="R091" n="0801a11"/>萬種音樂。不如轉輪聖王。諸音樂中一音之美。百
<lb ed="X" n="0577c15"/><lb ed="R091" n="0801a12"/>千萬倍。如轉輪聖王。萬種音樂。不如<name role="" type="person">忉利天</name>王。諸
<lb ed="X" n="0577c16"/><lb ed="R091" n="0801a13"/>音樂中一音之美。百千萬倍。如<name role="" type="person">忉利天</name>王。萬種音
<lb ed="X" n="0577c17"/><lb ed="R091" n="0801a14"/>樂。不如第六天王諸音樂中一音之美。百千萬倍。
<lb ed="X" n="0577c18"/><lb ed="R091" n="0801a15"/>如第六天王。萬種音樂。不如阿彌陀佛刹中。諸七
<lb ed="X" n="0577c19"/><lb ed="R091" n="0801a16"/>寶樹。一音之美。百千萬倍。復有自然。種種妙樂。而
<lb ed="X" n="0577c20"/><lb ed="R091" n="0801a17"/>其音聲。無非妙法。淸揚嘹亮。微妙和雅。十方世界。
<lb ed="X" n="0577c21"/><lb ed="R091" n="0801a18"/>音聲之中。最爲第一。</p>
<lb ed="X" n="0577c22"/><lb ed="R091" n="0801b01"/><p xml:id="pX22p0577c2201">△二釋黃金爲地。</p>
<lb ed="X" n="0577c23"/><lb ed="R091" n="0801b02"/><p xml:id="pX22p0577c2301">【疏】黃金爲地者。觀經云。琉璃地上。以黃金繩。雜廁
<lb ed="X" n="0577c24"/><lb ed="R091" n="0801b03"/>間錯。兼以七寶。界其分齊。今言黃金。乃地面莊嚴
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0578a" n="0578a"/>
<lb ed="X" n="0578a01"/><lb ed="R091" n="0801b04"/>耳。</p>
<lb ed="X" n="0578a02"/><lb ed="R091" n="0801b05"/><p xml:id="pX22p0578a0201">【鈔】今經小本從略。若廣明者。如大本云。阿彌陀佛
<lb ed="X" n="0578a03"/><lb ed="R091" n="0801b06"/>刹中。皆有自然七寶。所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0578001" n="0578001"/>爲黃金白銀水晶琉璃珊
<lb ed="X" n="0578a04"/><lb ed="R091" n="0801b07"/>瑚琥珀硨磲。其體性溫柔。以是七寶。相間爲地。或
<lb ed="X" n="0578a05"/><lb ed="R091" n="0801b08"/>純以一寶爲地。光色照耀。奇妙淸淨。超越十方。一
<lb ed="X" n="0578a06"/><lb ed="R091" n="0801b09"/>切世界。其國<g ref="#CB15210">恢</g>廓。曠蕩不可窮盡。地皆平正。無須
<lb ed="X" n="0578a07"/><lb ed="R091" n="0801b10"/>彌山。及金剛銕圍。一切諸山。亦無大海小海。及坑
<lb ed="X" n="0578a08"/><lb ed="R091" n="0801b11"/>坎井谷。亦無幽暗之所。</p>
<lb ed="X" n="0578a09"/><lb ed="R091" n="0801b12"/><p xml:id="pX22p0578a0901">△三釋曼陀羅華。</p>
<lb ed="X" n="0578a10"/><lb ed="R091" n="0801b13"/><p xml:id="pX22p0578a1001">【疏】曼陀羅華。此云白華。亦云適意。然彼國光明常
<lb ed="X" n="0578a11"/><lb ed="R091" n="0801b14"/>照。不假日月。則無晝夜。準大本經。以華開鳥鳴爲
<lb ed="X" n="0578a12"/><lb ed="R091" n="0801b15"/>曉。蓮合鳥棲爲夜。亦無四時。春秋冬夏。不寒不熱。
<lb ed="X" n="0578a13"/><lb ed="R091" n="0801b16"/>常和調適。</p>
<lb ed="X" n="0578a14"/><lb ed="R091" n="0801b17"/><p xml:id="pX22p0578a1401">【鈔】白華適意。乃四華中。略擧其一。具足應如法華。
<lb ed="X" n="0578a15"/><lb ed="R091" n="0801b18"/>天雨四華。一曼陀羅華。此小白華。二摩訶曼陀羅
<lb ed="X" n="0578a16"/><lb ed="R091" n="0802a01"/>華。此云大白華。曼殊沙華。此云小赤華。摩訶曼殊
<lb ed="X" n="0578a17"/><lb ed="R091" n="0802a02"/>沙華。此云大赤花。大本又云。有天優鉢羅華。鉢頭
<lb ed="X" n="0578a18"/><lb ed="R091" n="0802a03"/>摩花。拘物頭花。芬陀利花。皆天花也。以彼佛國土。
<lb ed="X" n="0578a19"/><lb ed="R091" n="0802a04"/>主伴依正。皆有光明。故無日月陰陽。寒暑四時。然
<lb ed="X" n="0578a20"/><lb ed="R091" n="0802a05"/>而以花開鳥鳴爲曉。蓮合鳥棲爲夜。竊恐猶是凡
<lb ed="X" n="0578a21"/><lb ed="R091" n="0802a06"/>聖同居淨土氣分。與穢土將忘未忘之間。以衆生
<lb ed="X" n="0578a22"/><lb ed="R091" n="0802a07"/>生者。多帶業往生故。若上之三土。則無此相也。</p>
<lb ed="X" n="0578a23"/><lb ed="R091" n="0802a08"/><p xml:id="pX22p0578a2301">△四釋衣裓。</p>
<lb ed="X" n="0578a24"/><lb ed="R091" n="0802a09"/><p xml:id="pX22p0578a2401">【疏】衣裓卽衣襟。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0578b" n="0578b"/>
<lb ed="X" n="0578b01"/><lb ed="R091" n="0802a10"/><p xml:id="pX22p0578b0101">【鈔】眞諦云。外國盛花器也。解存兩釋。初釋爲正。以
<lb ed="X" n="0578b02"/><lb ed="R091" n="0802a11"/>裓本衣襟。況天花雨時。何必尋器。卽以衣裓而盛
<lb ed="X" n="0578b03"/><lb ed="R091" n="0802a12"/>之。就襟拾花而散之。散<anchor xml:id="nkr_note_add_0578b0301" n="0578b0301"/><anchor xml:id="beg0578b0301" n="0578b0301"/>已<anchor xml:id="end0578b0301"/>放襟而忘之。此淨土。最
<lb ed="X" n="0578b04"/><lb ed="R091" n="0802a13"/>適意之事也。</p>
<lb ed="X" n="0578b05"/><lb ed="R091" n="0802a14"/><p xml:id="pX22p0578b0501">△五釋供養。</p>
<lb ed="X" n="0578b06"/><lb ed="R091" n="0802a15"/><p xml:id="pX22p0578b0601">【疏】供養十萬億佛者。大本云。承佛威力。一食之頃。
<lb ed="X" n="0578b07"/><lb ed="R091" n="0802a16"/>往詣十方無量世界。恭敬供養諸佛。</p>
<lb ed="X" n="0578b08"/><lb ed="R091" n="0802a17"/><p xml:id="pX22p0578b0801">【鈔】此猶略文。若具引者。經云阿彌陀佛刹中。諸菩
<lb ed="X" n="0578b09"/><lb ed="R091" n="0802a18"/>薩承佛威神。一食之頃。遍至十方無量世界。供養
<lb ed="X" n="0578b10"/><lb ed="R091" n="0802b01"/>諸佛。隨心所欲。花香伎樂。衣葢幢幡。無數供養之
<lb ed="X" n="0578b11"/><lb ed="R091" n="0802b02"/>具。自然化現在前。珍妙殊特。非世所有。輒以奉佛。
<lb ed="X" n="0578b12"/><lb ed="R091" n="0802b03"/>及諸菩薩。聲聞之衆。或欲獻華者。卽於空中。化成
<lb ed="X" n="0578b13"/><lb ed="R091" n="0802b04"/>華葢。小者周圍四十里。或五十里。或六十里。如是
<lb ed="X" n="0578b14"/><lb ed="R091" n="0802b05"/>展轉漸大。有至於六百萬里。各隨其小大。停於空
<lb ed="X" n="0578b15"/><lb ed="R091" n="0802b06"/>中。以成圓像。勢皆下向。以成供養。光色照耀。香氣
<lb ed="X" n="0578b16"/><lb ed="R091" n="0802b07"/>普熏不可勝言。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0578b1601" n="0578b1601"/><anchor xml:id="beg0578b1601" n="0578b1601"/>已<anchor xml:id="end0578b1601"/>用<anchor xml:id="nkr_note_add_0578b1602" n="0578b1602"/><anchor xml:id="beg0578b1602" n="0578b1602"/>已<anchor xml:id="end0578b1602"/>。隨其前後。以次化沒。諸
<lb ed="X" n="0578b17"/><lb ed="R091" n="0802b08"/>菩薩復於空中。共奏天樂。以微妙音。歌歎佛德。聽
<lb ed="X" n="0578b18"/><lb ed="R091" n="0802b09"/>受經法。喜悅無量。旣供養<anchor xml:id="nkr_note_add_0578b1801" n="0578b1801"/><anchor xml:id="beg0578b1801" n="0578b1801"/>已<anchor xml:id="end0578b1801"/>。忽然輕擧。還至本刹。
<lb ed="X" n="0578b19"/><lb ed="R091" n="0802b10"/>猶爲未食之前。</p>
<lb ed="X" n="0578b20"/><lb ed="R091" n="0802b11"/><p xml:id="pX22p0578b2001">△六釋食時。</p>
<lb ed="X" n="0578b21"/><lb ed="R091" n="0802b12"/><p xml:id="pX22p0578b2101">【疏】食時者。午前也。大本云。若欲食時。七寶鉢器。自
<lb ed="X" n="0578b22"/><lb ed="R091" n="0802b13"/>然在前。百味飮食。自然盈滿。見色聞香。自然飽足。
<lb ed="X" n="0578b23"/><lb ed="R091" n="0802b14"/>身心柔輭。無所味著。食<anchor xml:id="nkr_note_add_0578b2301" n="0578b2301"/><anchor xml:id="beg0578b2301" n="0578b2301"/>已<anchor xml:id="end0578b2301"/>化去。時至復現。</p>
<lb ed="X" n="0578b24"/><lb ed="R091" n="0802b15"/><p xml:id="pX22p0578b2401">【鈔】大本具云。其飯食時。有欲銀鉢者。有欲金鉢者。
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0578c" n="0578c"/>
<lb ed="X" n="0578c01"/><lb ed="R091" n="0802b16"/>有欲琉璃水晶鉢者。有欲珊瑚琥珀硨磲瑪瑙鉢
<lb ed="X" n="0578c02"/><lb ed="R091" n="0802b17"/>者。或欲明月珠。摩尼珠。白玉紫金等鉢。皆隨其意。
<lb ed="X" n="0578c03"/><lb ed="R091" n="0802b18"/>化現在前。百味飮食。充滿其中。酸醎辛淡。各如所
<lb ed="X" n="0578c04"/><lb ed="R091" n="0803a01"/>欲。多亦不餘。少亦不缺。亦不以美故。過量而食。惟
<lb ed="X" n="0578c05"/><lb ed="R091" n="0803a02"/>以資益氣力。食<anchor xml:id="nkr_note_add_0578c0501" n="0578c0501"/><anchor xml:id="beg0578c0501" n="0578c0501"/>已<anchor xml:id="end0578c0501"/>自然消散。而無遺滓。或<anchor xml:id="nkr_note_add_0578c0502" n="0578c0502"/><anchor xml:id="beg0578c0502" n="0578c0502"/>但<anchor xml:id="end0578c0502"/>見色
<lb ed="X" n="0578c06"/><lb ed="R091" n="0803a03"/>聞香。意以爲食。自然飽適。無所味著。身心淸利。旣
<lb ed="X" n="0578c07"/><lb ed="R091" n="0803a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0578c0701" n="0578c0701"/><anchor xml:id="beg0578c0701" n="0578c0701"/>已<anchor xml:id="end0578c0701"/>用<anchor xml:id="nkr_note_add_0578c0702" n="0578c0702"/><anchor xml:id="beg0578c0702" n="0578c0702"/>已<anchor xml:id="end0578c0702"/>。自然化去。再欲食時。復現如前。極彼刹中。
<lb ed="X" n="0578c08"/><lb ed="R091" n="0803a05"/>淸淨安穩。微妙快樂。次於無爲。泥洹之道。</p>
<lb ed="X" n="0578c09"/><lb ed="R091" n="0803a06"/><p xml:id="pX22p0578c0901">△四靈禽說法二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0578c10"/><lb ed="R091" n="0803a07"/><p xml:id="pX22p0578c1001">○四靈禽說法。</p>
<lb ed="X" n="0578c11"/><lb ed="R091" n="0803a08"/><p xml:id="pX22p0578c1101">△二釋經二。初牒科。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0578c12"/><lb ed="R091" n="0803a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0578c1201">復次舍利弗。彼國常有。種種奇妙。雜色之鳥。白鶴孔
<lb ed="X" n="0578c13"/><lb ed="R091" n="0803a10"/><g ref="#CB15179">雀</g>。鸚鵡舍利。迦陵頻伽。共命之鳥。是諸衆鳥。晝夜六
<lb ed="X" n="0578c14"/><lb ed="R091" n="0803a11"/>時。出和雅音。其音演暢。五根五力。七菩提分。八聖道
<lb ed="X" n="0578c15"/><lb ed="R091" n="0803a12"/>分。如是等法。其土衆生。聞是音<anchor xml:id="nkr_note_add_0578c1501" n="0578c1501"/><anchor xml:id="beg0578c1501" n="0578c1501"/>已<anchor xml:id="end0578c1501"/>。皆悉念佛念法念
<lb ed="X" n="0578c16"/><lb ed="R091" n="0803a13"/>僧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0578c17"/><lb ed="R091" n="0803a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0578c1701">△二釋義五。初釋奇妙。</p>
<lb ed="X" n="0578c18"/><lb ed="R091" n="0803a15"/><p xml:id="pX22p0578c1801">【疏】淨土珍禽。與娑婆羽族不同。故云奇妙。如來順
<lb ed="X" n="0578c19"/><lb ed="R091" n="0803a16"/>世而說。譯人取類而翻。</p>
<lb ed="X" n="0578c20"/><lb ed="R091" n="0803a17"/><p xml:id="pX22p0578c2001">【鈔】娑婆羽族。雖有珍禽。旣非光明所化。的係罪業
<lb ed="X" n="0578c21"/><lb ed="R091" n="0803a18"/>所生。安得稱爲奇妙。或者疑曰。旣非罪業。何以同
<lb ed="X" n="0578c22"/><lb ed="R091" n="0803b01"/>名。故釋之曰。葢如來順世而說。故譯人取類而翻。
<lb ed="X" n="0578c23"/><lb ed="R091" n="0803b02"/>其實不可以此方者比也。</p>
<lb ed="X" n="0578c24"/><lb ed="R091" n="0803b03"/><p xml:id="pX22p0578c2401">△次別釋衆鳥。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0579a" n="0579a"/>
<lb ed="X" n="0579a01"/><lb ed="R091" n="0803b04"/><p xml:id="pX22p0579a0101">【疏】白鶴等三可解。舍利。此云春鶯。或云鶖鷺。迦陵
<lb ed="X" n="0579a02"/><lb ed="R091" n="0803b05"/>頻伽。此云妙音。鳥在<g ref="#CB00592">㲉</g>中。其音<anchor xml:id="nkr_note_add_0579a0201" n="0579a0201"/><anchor xml:id="beg0579a0201" n="0579a0201"/>已<anchor xml:id="end0579a0201"/>超衆鳥。共命兩
<lb ed="X" n="0579a03"/><lb ed="R091" n="0803b06"/>首一身。報同識異。法華云命命是也。</p>
<lb ed="X" n="0579a04"/><lb ed="R091" n="0803b07"/><p xml:id="pX22p0579a0401">【鈔】餘如文釋。妙音鳥。<g ref="#CB00592">㲉</g>字正書應從<g ref="#CB00592">㲉</g>。有作鷇者
<lb ed="X" n="0579a05"/><lb ed="R091" n="0803b08"/>非。鷇音<g ref="#CB02480">𡨥</g>。大論云。頻伽在<g ref="#CB00592">㲉</g>。聲逾衆鳥是也。頻伽
<lb ed="X" n="0579a06"/><lb ed="R091" n="0803b09"/>共命。此之二鳥。東方所無。</p>
<lb ed="X" n="0579a07"/><lb ed="R091" n="0803b10"/><p xml:id="pX22p0579a0701">△三釋和雅。</p>
<lb ed="X" n="0579a08"/><lb ed="R091" n="0803b11"/><p xml:id="pX22p0579a0801">【疏】和雅者音聲悅人。演暢者說法無滯。</p>
<lb ed="X" n="0579a09"/><lb ed="R091" n="0803b12"/><p xml:id="pX22p0579a0901">【鈔】音聲雖悅人。而不惑耳牽心。說法旣無滯。則能
<lb ed="X" n="0579a10"/><lb ed="R091" n="0803b13"/>生慧思修。衆生皆不退者以此。</p>
<lb ed="X" n="0579a11"/><lb ed="R091" n="0803b14"/><p xml:id="pX22p0579a1101">△四釋道品二。初正釋四。初五根。</p>
<lb ed="X" n="0579a12"/><lb ed="R091" n="0803b15"/><p xml:id="pX22p0579a1201">【疏】五根者。一信。二精進。三念。四定。五慧。能生聖道。
<lb ed="X" n="0579a13"/><lb ed="R091" n="0803b16"/>故名爲根。</p>
<lb ed="X" n="0579a14"/><lb ed="R091" n="0803b17"/><p xml:id="pX22p0579a1401">【鈔】三十七品助道之法。譬猶樹焉。始以聞法爲種
<lb ed="X" n="0579a15"/><lb ed="R091" n="0803b18"/>子。以思修爲種漑。卽四念處。四正勤。四如意足。三
<lb ed="X" n="0579a16"/><lb ed="R091" n="0804a01"/>者不失其候。因緣成就。則能生五根。根旣得力。則
<lb ed="X" n="0579a17"/><lb ed="R091" n="0804a02"/>能排厚地之五障。布七覺支之枝葉。以生八正道
<lb ed="X" n="0579a18"/><lb ed="R091" n="0804a03"/>三昧之華果。始娑婆而作淸涼大樹也。故法界次
<lb ed="X" n="0579a19"/><lb ed="R091" n="0804a04"/>第初門釋云。一信根。謂信於正道。及助道法。則能
<lb ed="X" n="0579a20"/><lb ed="R091" n="0804a05"/>出生一切。無漏禪定解脫。是名信根。二精進根。謂
<lb ed="X" n="0579a21"/><lb ed="R091" n="0804a06"/>旣信四念處正觀。及諸助道善法。倍<g ref="#CB15081">䇿</g>精進。勤求
<lb ed="X" n="0579a22"/><lb ed="R091" n="0804a07"/>不息。是名精進根。三念根。謂但念正道。及諸助道。
<lb ed="X" n="0579a23"/><lb ed="R091" n="0804a08"/>一心觀想。不令邪妄得入。是名念根。四定根。謂攝
<lb ed="X" n="0579a24"/><lb ed="R091" n="0804a09"/>心正道。及諸助道。一心寂定。相應不散。是名定根。
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0579b" n="0579b"/>
<lb ed="X" n="0579b01"/><lb ed="R091" n="0804a10"/>五慧根。謂四念之慧。爲定法所攝。內性自照。不從
<lb ed="X" n="0579b02"/><lb ed="R091" n="0804a11"/>他知。是名慧根。</p>
<lb ed="X" n="0579b03"/><lb ed="R091" n="0804a12"/><p xml:id="pX22p0579b0301">△次釋五力。</p>
<lb ed="X" n="0579b04"/><lb ed="R091" n="0804a13"/><p xml:id="pX22p0579b0401">【疏】五力同上根名。能排業障。故名爲力。</p>
<lb ed="X" n="0579b05"/><lb ed="R091" n="0804a14"/><p xml:id="pX22p0579b0501">【鈔】一信力。謂信正道。及助道法。若信根增長。則能
<lb ed="X" n="0579b06"/><lb ed="R091" n="0804a15"/>遮諸煩惱。不爲偏小諸疑所動。故名信力。二精進
<lb ed="X" n="0579b07"/><lb ed="R091" n="0804a16"/>力。謂行此正道。及助道法時。若精進根增長。則能
<lb ed="X" n="0579b08"/><lb ed="R091" n="0804a17"/>破諸懈怠放逸。令一切正助道法成辨。是爲精進
<lb ed="X" n="0579b09"/><lb ed="R091" n="0804a18"/>力。三念力。謂念此正道。及助道法時。若念根增長。
<lb ed="X" n="0579b10"/><lb ed="R091" n="0804b01"/>則能破諸邪想。成就一切。出世正念功德。是爲念
<lb ed="X" n="0579b11"/><lb ed="R091" n="0804b02"/>力。四定力。謂攝心正道。及助道法。若定根增長。則
<lb ed="X" n="0579b12"/><lb ed="R091" n="0804b03"/>能破諸亂想。發諸事理禪定。是爲定力。五慧力。謂
<lb ed="X" n="0579b13"/><lb ed="R091" n="0804b04"/>四念處之慧。照了一切諸法。若慧根增長。則能除
<lb ed="X" n="0579b14"/><lb ed="R091" n="0804b05"/>一切邪妄之執。破一切偏小之慧。故名慧力。</p>
<lb ed="X" n="0579b15"/><lb ed="R091" n="0804b06"/><p xml:id="pX22p0579b1501">△三七菩提分。</p>
<lb ed="X" n="0579b16"/><lb ed="R091" n="0804b07"/><p xml:id="pX22p0579b1601">【疏】菩提此云覺分。或云支也。一念覺。二擇法覺。三
<lb ed="X" n="0579b17"/><lb ed="R091" n="0804b08"/>精進覺。四喜覺。五輕安覺。六定覺。七捨覺。</p>
<lb ed="X" n="0579b18"/><lb ed="R091" n="0804b09"/><p xml:id="pX22p0579b1801">【鈔】一念覺。念卽思念。謂修諸道法之時。善能覺了。
<lb ed="X" n="0579b19"/><lb ed="R091" n="0804b10"/>常使定慧均平。若心昏沉之時。當念用擇法精進
<lb ed="X" n="0579b20"/><lb ed="R091" n="0804b11"/>喜三覺分。觀察諸法。令不昏沉。若心浮動之時。當
<lb ed="X" n="0579b21"/><lb ed="R091" n="0804b12"/>念用除覺分。除身口之過。非用捨覺分。捨於觀智。
<lb ed="X" n="0579b22"/><lb ed="R091" n="0804b13"/>用定覺分。入正禪定。攝其散心。令不浮動。是名覺
<lb ed="X" n="0579b23"/><lb ed="R091" n="0804b14"/>分。二擇法覺。擇卽揀擇。謂用智慧。觀察諸法之時。
<lb ed="X" n="0579b24"/><lb ed="R091" n="0804b15"/>善能簡別眞僞。而不謬取虗僞之法。故名擇法覺
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0579c" n="0579c"/>
<lb ed="X" n="0579c01"/><lb ed="R091" n="0804b16"/>分。三精進覺。不雜名精。無間名進。謂修諸道法之
<lb ed="X" n="0579c02"/><lb ed="R091" n="0804b17"/>時。善能覺了。不行無益苦行。而於諸正法中。常能
<lb ed="X" n="0579c03"/><lb ed="R091" n="0804b18"/>用心專一。無有間歇。故名精進分。四喜覺。喜卽懽
<lb ed="X" n="0579c04"/><lb ed="R091" n="0805a01"/>喜。謂心契悟眞法。得懽喜時。善能覺了。此喜不從
<lb ed="X" n="0579c05"/><lb ed="R091" n="0805a02"/>顚倒法生。住眞法喜。故名喜覺分。五輕安。一名除
<lb ed="X" n="0579c06"/><lb ed="R091" n="0805a03"/>覺分。除卽斷除。謂斷除諸見煩惱之時。善能覺了。
<lb ed="X" n="0579c07"/><lb ed="R091" n="0805a04"/>除去虗僞之法。增長眞正善根。故名除覺分。六定
<lb ed="X" n="0579c08"/><lb ed="R091" n="0805a05"/>覺。定卽禪定。謂發禪定之時。善能覺了諸禪。不生
<lb ed="X" n="0579c09"/><lb ed="R091" n="0805a06"/>煩惱妄想。是名定覺分。七捨覺。謂離所見念著之
<lb ed="X" n="0579c10"/><lb ed="R091" n="0805a07"/>境。善能覺了虗僞不實永不追憶。故名捨覺分。</p>
<lb ed="X" n="0579c11"/><lb ed="R091" n="0805a08"/><p xml:id="pX22p0579c1101">△四八聖道分。</p>
<lb ed="X" n="0579c12"/><lb ed="R091" n="0805a09"/><p xml:id="pX22p0579c1201">【疏】八聖道。諸經或云八正道。一正見。二正思惟。三
<lb ed="X" n="0579c13"/><lb ed="R091" n="0805a10"/>正語。四正業。五正命。六正精進。七正念。八正定。</p>
<lb ed="X" n="0579c14"/><lb ed="R091" n="0805a11"/><p xml:id="pX22p0579c1401">【鈔】謂此八法。不依偏邪而行。故名爲正。復能通至
<lb ed="X" n="0579c15"/><lb ed="R091" n="0805a12"/>涅槃。故名爲道。一正見。謂人修無漏道。見四諦分
<lb ed="X" n="0579c16"/><lb ed="R091" n="0805a13"/>明。破外道有無等種種邪見。是爲正見。二正思惟。
<lb ed="X" n="0579c17"/><lb ed="R091" n="0805a14"/>謂人見四諦時。正念思惟。觀察籌量。令觀增長。是
<lb ed="X" n="0579c18"/><lb ed="R091" n="0805a15"/>謂正思惟。三正語。謂人以無漏智慧。常攝口業。遠
<lb ed="X" n="0579c19"/><lb ed="R091" n="0805a16"/>離一切。虗妄不實之語。是爲正語。四正業。謂人以
<lb ed="X" n="0579c20"/><lb ed="R091" n="0805a17"/>無漏智慧。修攝其心。住於淸淨正業。斷除一切邪
<lb ed="X" n="0579c21"/><lb ed="R091" n="0805a18"/>妄之行。是爲正業。五正命。謂出家之人。常離五種
<lb ed="X" n="0579c22"/><lb ed="R091" n="0805b01"/>邪命利養。常以乞食。而活其命。是爲正命。六正精
<lb ed="X" n="0579c23"/><lb ed="R091" n="0805b02"/>進。謂人勤修戒定慧之道。一心專精。無有間斷。是
<lb ed="X" n="0579c24"/><lb ed="R091" n="0805b03"/>名正精進。七正念。謂人思念戒定慧正道。及五停
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0580a" n="0580a"/>
<lb ed="X" n="0580a01"/><lb ed="R091" n="0805b04"/>心。助道之法。堪能進至涅槃。是名正念。八正定。謂
<lb ed="X" n="0580a02"/><lb ed="R091" n="0805b05"/>人攝諸散亂。身心寂靜。正住眞空之理。決定不移。
<lb ed="X" n="0580a03"/><lb ed="R091" n="0805b06"/>是名正定。</p>
<lb ed="X" n="0580a04"/><lb ed="R091" n="0805b07"/><p xml:id="pX22p0580a0401">△二指闕。</p>
<lb ed="X" n="0580a05"/><lb ed="R091" n="0805b08"/><p xml:id="pX22p0580a0501">【疏】三十七品。闕四念處。四正勤。四如意足。三科。故
<lb ed="X" n="0580a06"/><lb ed="R091" n="0805b09"/>云等法。</p>
<lb ed="X" n="0580a07"/><lb ed="R091" n="0805b10"/><p xml:id="pX22p0580a0701">【鈔】經旣闕略。解雖不補。今當備出其義。以爲後學。
<lb ed="X" n="0580a08"/><lb ed="R091" n="0805b11"/>思脩之助。四念處者。念卽能觀之觀。處卽所觀之
<lb ed="X" n="0580a09"/><lb ed="R091" n="0805b12"/>境也。謂諸衆生。於色受想行識五陰起四顚倒。於
<lb ed="X" n="0580a10"/><lb ed="R091" n="0805b13"/>色多起淨倒。於受多起樂倒。於想行多起我倒。於
<lb ed="X" n="0580a11"/><lb ed="R091" n="0805b14"/>心多起常倒。爲令衆生。修此四觀。以除四倒。故名
<lb ed="X" n="0580a12"/><lb ed="R091" n="0805b15"/>四念處也。一觀身不淨。身有內外。<anchor xml:id="nkr_note_add_0580a1201" n="0580a1201"/><anchor xml:id="beg0580a1201" n="0580a1201"/>己<anchor xml:id="end0580a1201"/>身名內身。他
<lb ed="X" n="0580a13"/><lb ed="R091" n="0805b16"/>人之身名外身。此內外身。皆攬父母。遺體而成。從
<lb ed="X" n="0580a14"/><lb ed="R091" n="0805b17"/>頭至足。一一觀之純是穢物。衆生顚倒。執之爲淨。
<lb ed="X" n="0580a15"/><lb ed="R091" n="0805b18"/>而生貪著。故令觀身不淨也。二觀受是苦領納名
<lb ed="X" n="0580a16"/><lb ed="R091" n="0806a01"/>受。有內受外受。意根受名內受。五根受名外受。一
<lb ed="X" n="0580a17"/><lb ed="R091" n="0806a02"/>一根有順受違受。不違不順受。于順情之境。則生
<lb ed="X" n="0580a18"/><lb ed="R091" n="0806a03"/>樂受。於違情之境則生苦受。于不違不順之境。則
<lb ed="X" n="0580a19"/><lb ed="R091" n="0806a04"/>生不苦不樂受。樂受是壞苦。苦受是苦苦。不苦不
<lb ed="X" n="0580a20"/><lb ed="R091" n="0806a05"/>樂受。是行苦。衆生顚倒。以苦爲樂。故令觀受是苦
<lb ed="X" n="0580a21"/><lb ed="R091" n="0806a06"/>也。三觀心無常。心卽第六識也。謂此識心體性流
<lb ed="X" n="0580a22"/><lb ed="R091" n="0806a07"/>動。若麤若細。若內若外。念念生滅。皆悉無常也。四
<lb ed="X" n="0580a23"/><lb ed="R091" n="0806a08"/>觀法無我。法有善法惡法。人皆約法計我。謂我能
<lb ed="X" n="0580a24"/><lb ed="R091" n="0806a09"/>行善行惡也。善惡法中。本無有我。若善法是我。惡
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0580b" n="0580b"/>
<lb ed="X" n="0580b01"/><lb ed="R091" n="0806a10"/>法應無我若惡法是我。善法應無我。衆生顚倒。妄
<lb ed="X" n="0580b02"/><lb ed="R091" n="0806a11"/>計有我。故令觀法無我也。四正勤者。一<anchor xml:id="nkr_note_add_0580b0201" n="0580b0201"/><anchor xml:id="beg0580b0201" n="0580b0201"/>已<anchor xml:id="end0580b0201"/>生惡令
<lb ed="X" n="0580b03"/><lb ed="R091" n="0806a12"/>永斷謂五葢等煩惱覆心。離五種善根。故一心勤
<lb ed="X" n="0580b04"/><lb ed="R091" n="0806a13"/>精進。方便斷除。不令更生也。二未生惡令不生。謂
<lb ed="X" n="0580b05"/><lb ed="R091" n="0806a14"/>五葢等煩惱惡法。今雖未生。後若生時。能遮五種
<lb ed="X" n="0580b06"/><lb ed="R091" n="0806a15"/>善根。故一心勤精進。方便修習。令永不生也三<anchor xml:id="nkr_note_add_0580b0601" n="0580b0601"/><anchor xml:id="beg0580b0601" n="0580b0601"/>已<anchor xml:id="end0580b0601"/>
<lb ed="X" n="0580b07"/><lb ed="R091" n="0806a16"/>生善令增長。謂五種善根等。善法。雖<anchor xml:id="nkr_note_add_0580b0701" n="0580b0701"/><anchor xml:id="beg0580b0701" n="0580b0701"/>已<anchor xml:id="end0580b0701"/>生。當守護
<lb ed="X" n="0580b08"/><lb ed="R091" n="0806a17"/>令增長。故一心勤精進。方便修習。令不退失也。四
<lb ed="X" n="0580b09"/><lb ed="R091" n="0806a18"/>未生善令得生。謂五種善根。雖未生爲令生故。一
<lb ed="X" n="0580b10"/><lb ed="R091" n="0806b01"/>心勤精進。方便修習令得生也。四如意足者。一欲
<lb ed="X" n="0580b11"/><lb ed="R091" n="0806b02"/>如意足。欲者希向慕樂莊嚴彼法。故名爲欲。謂凡
<lb ed="X" n="0580b12"/><lb ed="R091" n="0806b03"/>所修習。一切諸法。若無樂欲之心。事必不遂。若能
<lb ed="X" n="0580b13"/><lb ed="R091" n="0806b04"/>樂欲。所願皆得。是爲欲如意足。二念如意足念者
<lb ed="X" n="0580b14"/><lb ed="R091" n="0806b05"/>事注彼境。一心正住。故名爲念。謂若非一心。觀法
<lb ed="X" n="0580b15"/><lb ed="R091" n="0806b06"/>斷絕若能一心。所願皆得。是爲念如意足。三精進
<lb ed="X" n="0580b16"/><lb ed="R091" n="0806b07"/>如意足。謂唯專觀理。使無間雜。故曰精進。凡所修
<lb ed="X" n="0580b17"/><lb ed="R091" n="0806b08"/>習。一切諸法。若無精進。事必不成。若能精進。所願
<lb ed="X" n="0580b18"/><lb ed="R091" n="0806b09"/>皆得。是爲精進如意足。四思惟如意足。謂於彼境
<lb ed="X" n="0580b19"/><lb ed="R091" n="0806b10"/>籌量審度。故名思惟凡所修習。一切諸法。若無思
<lb ed="X" n="0580b20"/><lb ed="R091" n="0806b11"/>惟。則無所得。悉不成就。若能思惟。所願皆得。是爲
<lb ed="X" n="0580b21"/><lb ed="R091" n="0806b12"/>思惟如意足。</p>
<lb ed="X" n="0580b22"/><lb ed="R091" n="0806b13"/><p xml:id="pX22p0580b2201">△五釋正念。</p>
<lb ed="X" n="0580b23"/><lb ed="R091" n="0806b14"/><p xml:id="pX22p0580b2301">【疏】孤山曰。念佛如醫王。念法如良醫。念僧如瞻視
<lb ed="X" n="0580b24"/><lb ed="R091" n="0806b15"/>人。三者旣備。煩惱之病可瘥。又觀自心。寂而常照
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0580c" n="0580c"/>
<lb ed="X" n="0580c01"/><lb ed="R091" n="0806b16"/>則諸法炳然名念佛。照而常寂。無法可得名念法。
<lb ed="X" n="0580c02"/><lb ed="R091" n="0806b17"/>寂照不二。卽存而亡名念僧。此一體三寶也。</p>
<lb ed="X" n="0580c03"/><lb ed="R091" n="0806b18"/><p xml:id="pX22p0580c0301">【鈔】孤山約二義而釋三寶。一別相。二一體。於別相
<lb ed="X" n="0580c04"/><lb ed="R091" n="0807a01"/>中。又但出應念所以不云三寶之相。言醫王等者。
<lb ed="X" n="0580c05"/><lb ed="R091" n="0807a02"/>葢衆生生死之病根。於煩惱欲治其疾。非佛之大
<lb ed="X" n="0580c06"/><lb ed="R091" n="0807a03"/>醫王。不能知病而識藥應病而與藥。故首之以念
<lb ed="X" n="0580c07"/><lb ed="R091" n="0807a04"/>佛寶。然而雖見之矣。苟不聞法。以求其治方。合而
<lb ed="X" n="0580c08"/><lb ed="R091" n="0807a05"/>服之。則病不能愈。故次之以念法寶。雖能依法而
<lb ed="X" n="0580c09"/><lb ed="R091" n="0807a06"/>思修。苟無菩薩良友。爲同行。爲外護。爲節飮食。示
<lb ed="X" n="0580c10"/><lb ed="R091" n="0807a07"/>其忌諱。而病亦莫能愈。故又次加之以念僧寶。若
<lb ed="X" n="0580c11"/><lb ed="R091" n="0807a08"/>欲知。其所念則以具足。三身四智者爲佛寶。所說
<lb ed="X" n="0580c12"/><lb ed="R091" n="0807a09"/>十二分敎爲法寶。四十一位菩薩爲僧寶。佛滅度
<lb ed="X" n="0580c13"/><lb ed="R091" n="0807a10"/>後。又有住持三寶則範金刻木爲佛寶。西來貝葉
<lb ed="X" n="0580c14"/><lb ed="R091" n="0807a11"/>爲法寶剃<g ref="#CB00993">𩬊</g>染衣爲僧寶。如此二種。若能歸之念
<lb ed="X" n="0580c15"/><lb ed="R091" n="0807a12"/>之。則煩惱之病本可瘥。生死之病果可痊矣。二。一
<lb ed="X" n="0580c16"/><lb ed="R091" n="0807a13"/>體者卽文云。又觀自心寂而常照。<note place="inline">云云</note>等是也。葢
<lb ed="X" n="0580c17"/><lb ed="R091" n="0807a14"/>佛名爲覺覺卽照也。故以此心寂而常照。諸法炳
<lb ed="X" n="0580c18"/><lb ed="R091" n="0807a15"/>然者名佛寶。法名不覺。不覺卽寂。故以照而常寂。
<lb ed="X" n="0580c19"/><lb ed="R091" n="0807a16"/>無法可得者名法寶。僧名和合。寂照不二。卽和合
<lb ed="X" n="0580c20"/><lb ed="R091" n="0807a17"/>義。故以寂照不二。卽存卽亡者名僧寶。</p>
<lb ed="X" n="0580c21"/><lb ed="R091" n="0807a18"/><p xml:id="pX22p0580c2101">△六釋生心。</p>
<lb ed="X" n="0580c22"/><lb ed="R091" n="0807b01"/><p xml:id="pX22p0580c2201">【疏】靈芝云。此界心垢。常思五欲。彼土心淨。專念三
<lb ed="X" n="0580c23"/><lb ed="R091" n="0807b02"/>寶兩土升沉。於斯可見。</p>
<lb ed="X" n="0580c24"/><lb ed="R091" n="0807b03"/><p xml:id="pX22p0580c2401">【鈔】夫對境生心。雖佛聖賢。亦不能無。惟求其正焉
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0581a" n="0581a"/>
<lb ed="X" n="0581a01"/><lb ed="R091" n="0807b04"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0581a0101" n="0581a0101"/><anchor xml:id="beg0581a0101" n="0581a0101"/>已<anchor xml:id="end0581a0101"/>。<name role="" type="person">娑婆世界</name>。塵境粗強。故對境所生之心。住而
<lb ed="X" n="0581a02"/><lb ed="R091" n="0807b05"/>非正。惟淨土耳中所聞。無非妙聲。故聞是音者皆
<lb ed="X" n="0581a03"/><lb ed="R091" n="0807b06"/>悉生深念三寶之心。正所謂生心而無住。無住而
<lb ed="X" n="0581a04"/><lb ed="R091" n="0807b07"/>生心者也。</p>
<lb ed="X" n="0581a05"/><lb ed="R091" n="0807b08"/><p xml:id="pX22p0581a0501">△二釋疑二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0581a06"/><lb ed="R091" n="0807b09"/><p xml:id="pX22p0581a0601">○二釋疑。</p>
<lb ed="X" n="0581a07"/><lb ed="R091" n="0807b10"/><p xml:id="pX22p0581a0701">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0581a08"/><lb ed="R091" n="0807b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0581a0801">舍利弗。汝勿謂此鳥。實是罪報所生。所以者何。彼佛
<lb ed="X" n="0581a09"/><lb ed="R091" n="0807b12"/>國土。無三惡道。舍利弗。其佛國土。尙無惡道之名。何
<lb ed="X" n="0581a10"/><lb ed="R091" n="0807b13"/>況有實。是諸衆鳥。皆是阿彌陀佛。欲令法音。宣流變
<lb ed="X" n="0581a11"/><lb ed="R091" n="0807b14"/>化所作。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0581a12"/><lb ed="R091" n="0807b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0581a1201">△二釋義二。初釋淨土惡道有名無體。</p>
<lb ed="X" n="0581a13"/><lb ed="R091" n="0807b16"/><p xml:id="pX22p0581a1301">【疏】濁世禽畜罪業所招。淨土何緣有此。故云勿謂
<lb ed="X" n="0581a14"/><lb ed="R091" n="0807b17"/>罪報所生。故大本法藏比丘本願云。設我得佛國
<lb ed="X" n="0581a15"/><lb ed="R091" n="0807b18"/>中有地獄。餓鬼畜生者。不取正覺。</p>
<lb ed="X" n="0581a16"/><lb ed="R091" n="0808a01"/><p xml:id="pX22p0581a1601">【鈔】濁世禽畜下疑問。故云下釋疑。故大本下引證。</p>
<lb ed="X" n="0581a17"/><lb ed="R091" n="0808a02"/><p xml:id="pX22p0581a1701">△次釋淨土惡道名體俱無。</p>
<lb ed="X" n="0581a18"/><lb ed="R091" n="0808a03"/><p xml:id="pX22p0581a1801">【疏】然彼土淸淨。尙無惡道之名字。況有罪報所生
<lb ed="X" n="0581a19"/><lb ed="R091" n="0808a04"/>之實體乎。皆是彼佛變化所作也。故觀經云。如意
<lb ed="X" n="0581a20"/><lb ed="R091" n="0808a05"/>珠王。湧出金色微妙光明。其光化爲百寶色鳥。和
<lb ed="X" n="0581a21"/><lb ed="R091" n="0808a06"/>鳴哀雅讚佛法僧。靈芝云。當知衆鳥。卽是如來神
<lb ed="X" n="0581a22"/><lb ed="R091" n="0808a07"/>力。欲使法音宣暢耳。知非罪報所生也。</p>
<lb ed="X" n="0581a23"/><lb ed="R091" n="0808a08"/><p xml:id="pX22p0581a2301">【鈔】然彼下正明其無。皆是下明今有。所以。故觀經
<lb ed="X" n="0581a24"/><lb ed="R091" n="0808a09"/>下引證。靈芝下引同。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0581b" n="0581b"/>
<lb ed="X" n="0581b01"/><lb ed="R091" n="0808a10"/><p xml:id="pX22p0581b0101">△五風樹樂音二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0581b02"/><lb ed="R091" n="0808a11"/><p xml:id="pX22p0581b0201">○五風樹樂音。</p>
<lb ed="X" n="0581b03"/><lb ed="R091" n="0808a12"/><p xml:id="pX22p0581b0301">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0581b04"/><lb ed="R091" n="0808a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0581b0401">舍利弗。彼佛國土。微風吹動。諸寶行樹。及寶羅網。出
<lb ed="X" n="0581b05"/><lb ed="R091" n="0808a14"/>微妙音。譬如百千種樂同時俱作聞是音者。自然皆
<lb ed="X" n="0581b06"/><lb ed="R091" n="0808a15"/>生念佛念法念僧之心。舍利弗。<name role="" type="person">極樂國</name>土。成就如是
<lb ed="X" n="0581b07"/><lb ed="R091" n="0808a16"/>功德莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0581b08"/><lb ed="R091" n="0808a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0581b0801">△二釋義二。初引經類明。</p>
<lb ed="X" n="0581b09"/><lb ed="R091" n="0808a18"/><p xml:id="pX22p0581b0901">【疏】大本云。微風徐動。吹諸寶樹。演出無量妙法音
<lb ed="X" n="0581b10"/><lb ed="R091" n="0808b01"/>聲其聲流布。徧諸佛國聞其音者得深忍法。觀經
<lb ed="X" n="0581b11"/><lb ed="R091" n="0808b02"/>又云其摩尼水。流注華間。演說苦空。無常無我諸
<lb ed="X" n="0581b12"/><lb ed="R091" n="0808b03"/>波羅密。</p>
<lb ed="X" n="0581b13"/><lb ed="R091" n="0808b04"/><p xml:id="pX22p0581b1301">△次引文明淨。</p>
<lb ed="X" n="0581b14"/><lb ed="R091" n="0808b05"/><p xml:id="pX22p0581b1401">【疏】孤山云雖寶樓金池。爲悅目之翫。而非惑蕩之
<lb ed="X" n="0581b15"/><lb ed="R091" n="0808b06"/>色。而能達唯心無境矣。雖風樹鳥聲。有入耳之娛
<lb ed="X" n="0581b16"/><lb ed="R091" n="0808b07"/>而非惉懘之音。而能念三寶有歸矣。</p>
<lb ed="X" n="0581b17"/><lb ed="R091" n="0808b08"/><p xml:id="pX22p0581b1701">【鈔】世人厭煩擾者。必杜視聽于見聞。以墮偏枯之
<lb ed="X" n="0581b18"/><lb ed="R091" n="0808b09"/>失樂繁華者。必恣任逸于聲色。以縈紛擾之勞。總
<lb ed="X" n="0581b19"/><lb ed="R091" n="0808b10"/>之五濁惡世。根塵皆穢。苟無體空之觀。又無析色
<lb ed="X" n="0581b20"/><lb ed="R091" n="0808b11"/>之門。進之退之。孰能免過何如淨土。不乏寶樓金
<lb ed="X" n="0581b21"/><lb ed="R091" n="0808b12"/>池之翫。兼風樹鳥聲之娛。見色而不惑蕩。聞聲而
<lb ed="X" n="0581b22"/><lb ed="R091" n="0808b13"/>非惉懘。無分別之勞矣。而又能達境惟心。深念三
<lb ed="X" n="0581b23"/><lb ed="R091" n="0808b14"/>寶無偏枯之失矣。淨土之妙。從容中道。聞而不求
<lb ed="X" n="0581b24"/><lb ed="R091" n="0808b15"/>生者非夫也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0581c" n="0581c"/>
<lb ed="X" n="0581c01"/><lb ed="R091" n="0808b16"/>
<lb ed="X" n="0581c02"/><lb ed="R091" n="0808b17"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>彌陀略解圓中鈔卷上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0559c1701" to="#end0559c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0560a0201" to="#end0560a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">方<note type="cf1">T37n1762_p0367c10</note></lem><rdg wit="#wit.orig">之</rdg></app>
<app from="#beg0560a0701" to="#end0560a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0560a1701" to="#end0560a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0560b1201" to="#end0560b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0560c0401" to="#end0560c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0561b2401" to="#end0561b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0562a0601" to="#end0562a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0562b0701" to="#end0562b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0562b1001" to="#end0562b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0562b1701" to="#end0562b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0562b1901" to="#end0562b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0563c2101" to="#end0563c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0563c2201" to="#end0563c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0569a2201" to="#end0569a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
<app from="#beg0569b2301" to="#end0569b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0570b0601" to="#end0570b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0572a1201" to="#end0572a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0572a1801" to="#end0572a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0572a2001" to="#end0572a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0573a0901" to="#end0573a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0573b0801" to="#end0573b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0573b1001" to="#end0573b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0573c2201" to="#end0573c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0574a1601" to="#end0574a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0574c1801" to="#end0574c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0575b1301" to="#end0575b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">千</lem><rdg wit="#wit.orig">干</rdg></app>
<app from="#beg0575c2001" to="#end0575c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">事<note type="cf1">X22n0424_p0638a24</note><note type="cf2">X22n0434_p0917c24</note></lem><rdg wit="#wit.orig">子</rdg></app>
<app from="#beg0576a2001" to="#end0576a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0576b0901" to="#end0576b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0576c1601" to="#end0576c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">窣</lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB15694">𡨔</g></rdg></app>
<app from="#beg0578b0301" to="#end0578b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0578b1601" to="#end0578b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0578b1602" to="#end0578b1602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0578b1801" to="#end0578b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0578b2301" to="#end0578b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0578c0501" to="#end0578c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0578c0502" to="#end0578c0502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0578c0701" to="#end0578c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0578c0702" to="#end0578c0702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0578c1501" to="#end0578c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0579a0201" to="#end0579a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0580a1201" to="#end0580a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0580b0201" to="#end0580b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0580b0601" to="#end0580b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0580b0701" to="#end0580b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0581a0101" to="#end0581a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0559001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0559001">（便宜上、表題ヲ插入。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note>
<note n="0569001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0569001">起當作超</note>
<note n="0571001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0571001">未疑夫</note>
<note n="0577001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0577001">知疑至</note>
<note n="0578001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0578001">爲疑謂</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0559c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0559c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0560a0201" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X22.0560a02.02" target="#nkr_note_add_0560a0201">方【CB】，之【卍續】</note>
<note n="0560a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0560a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0560a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0560a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0560b1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0560b1201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0560c0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0560c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0561b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0561b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0562a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0562a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0562b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0562b0701">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0562b1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0562b1001">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0562b1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0562b1701">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0562b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0562b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0563c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0563c2101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0563c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0563c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0569a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0569a2201">采【CB】，釆【卍續】</note>
<note n="0569b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0569b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0570b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0570b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0572a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0572a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0572a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0572a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0572a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0572a2001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0573a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0573a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0573b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0573b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0573b1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0573b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0573c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0573c2201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0574a1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0574a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0574c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0574c1801">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0575b1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0575b1301">千【CB】，干【卍續】</note>
<note n="0575c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0575c2001">事【CB】，子【卍續】</note>
<note n="0576a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0576a2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0576b0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0576b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0576c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0576c1601">窣【CB】，<g ref="#CB15694">𡨔</g>【卍續】</note>
<note n="0578b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0578b1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0578b1602" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578b1602">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0578b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0578b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0578c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0578c0502" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578c0502">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0578c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0578c0702" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578c0702">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0578c1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0579a0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0579a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0580a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0580a1201">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0580b0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0580b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0580b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0580b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0580b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0580b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0581a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0581a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>