<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X22n0424">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 424 阿彌陀經疏鈔</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 424 阿彌陀經疏鈔</title>
			<author>明 袾宏述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>4卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">22</idno>.<idno type="no">424</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">阿彌陀經疏鈔</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
						<witness xml:id="wit1">【嘉興乙-CB】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00589">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00589</charName>
				<mapping cb:dec="983629" type="PUA">U+F024D</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3D4E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>澗</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[澗-日+月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01321">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01321</charName>
				<mapping cb:dec="984361" type="PUA">U+F0529</mapping>
			<mapping type="unicode">U+478B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>嚫</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[貝*親]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15035">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15035</charName>
				<mapping cb:dec="998075" type="PUA">U+F3ABB</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41B3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>邃</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/逐]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15179">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15179</charName>
				<mapping cb:dec="998219" type="PUA">U+F3B4B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>雀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[少/隹]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15210">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15210</charName>
				<mapping cb:dec="998250" type="PUA">U+F3B6A</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>恢</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[懨-猒+火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16014">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName>
				<mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-06-28T14:44:53">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0600a" n="0600a"/>
<lb ed="X" n="0600a01"/>
<cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 424-A 阿彌陀經疏鈔總科</cb:mulu><head>No. 424-A
<lb ed="X" n="0600a02"/><lb ed="R033" n="0326a01"/> 阿彌陀經疏鈔總科</head>
<lb ed="X" n="0600a03"/><lb ed="R033" n="0326a01"/>
<lb ed="X" n="0600a04"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><p xml:id="pX22p0600a0401">此經疏鈔大文分三初通序大意二開章釋文三結釋呪意云云。</p>
<lb ed="X" n="0600a05"/><lb ed="R033" n="0326a01"/>
<lb ed="X" n="0600a06"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0600a0601">○初通序大意<note place="inline">五</note>
<lb ed="X" n="0600a07"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0600a0701">初明性</item>
<lb ed="X" n="0600a08"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a0801">二讚經<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0600a09"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0600a0901">初總讚</item>
<lb ed="X" n="0600a10"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a1001">二別讚<note place="inline">四</note>
<lb ed="X" n="0600a11"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0600a1101">初先出說經所以</item>
<lb ed="X" n="0600a12"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a1201">二統論淨土功德</item>
<lb ed="X" n="0600a13"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a1301">三特示持名爲要<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0600a14"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0600a1401">初較輪要約</item>
<lb ed="X" n="0600a15"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a1501">二究明利益<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0600a16"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0600a1601">初因成</item>
<lb ed="X" n="0600a17"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a1701">二果證</item>
<lb ed="X" n="0600a18"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a1801">三總結</item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0600a19"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a1901">四廣顯持名所被</item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0600a20"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a2001">三感時<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0600a21"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0600a2101">初總嘆</item>
<lb ed="X" n="0600a22"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a2201">二別嘆</item>
<lb ed="X" n="0600a23"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a2301">三結嘆</item></list></item>
<lb ed="X" n="0600a24"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a2401">四述意<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0600a25"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0600a2501">初愧<anchor xml:id="nkr_note_add_0600a2501" n="0600a2501"/><anchor xml:id="beg0600a2501" n="0600a2501"/>己<anchor xml:id="end0600a2501"/>不聽</item>
<lb ed="X" n="0600a26"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a2601">二明<anchor xml:id="nkr_note_add_0600a2601" n="0600a2601"/><anchor xml:id="beg0600a2601" n="0600a2601"/>己<anchor xml:id="end0600a2601"/>所尙</item>
<lb ed="X" n="0600a27"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a2701">三原巳釋經</item></list></item>
<lb ed="X" n="0600a28"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a2801">五請加</item></list></item></list>
<lb ed="X" n="0600a29"/><lb ed="R033" n="0326a01"/>
<lb ed="X" n="0600a30"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0600a3001">○二開章釋文<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0600a31"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0600a3101">初略標</item>
<lb ed="X" n="0600a32"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a3201">二詳釋<note place="inline">十</note>
<lb ed="X" n="0600a33"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0600a3301">初敎起所因<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0600a34"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0600a3401">初總</item>
<lb ed="X" n="0600a35"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a3501">二別<note place="inline">十</note>
<lb ed="X" n="0600a36"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0600a3601">初大悲憫念末法爲作津梁故</item>
<lb ed="X" n="0600a37"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a3701">二特於無量法門出勝方便故</item>
<lb ed="X" n="0600a38"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a3801">三激揚生死凡夫令起忻厭故</item>
<lb ed="X" n="0600a39"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a3901">四化導二乘執空不修淨土故</item>
<lb ed="X" n="0600a40"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a4001">五勉進初心菩薩親近如來故</item>
<lb ed="X" n="0600a41"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a4101">六盡攝利鈍諸根悉皆度脫故</item>
<lb ed="X" n="0600a42"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a4201">七護持多障行人不遭墮落故</item>
<lb ed="X" n="0600a43"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a4301">八的指卽有念心得入無念故</item>
<lb ed="X" n="0600a44"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0600a4401">九巧示因於往生實悟無生故</item>
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0601a" n="0601a"/>
<lb ed="X" n="0601a01"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0601a0101">十復明徑路修行徑中之徑故　此有二義一者餘門學道<note place="inline">云云</note>二者無量壽經廣陳依正<note place="inline">云云</note></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0601a02"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0601a0201">二藏敎等攝<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0601a03"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0601a0301">初藏攝</item>
<lb ed="X" n="0601a04"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0601a0401">二敎攝</item>
<lb ed="X" n="0601a05"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0601a0501">三分攝</item></list></item>
<lb ed="X" n="0601a06"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0601a0601">三義理深廣<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0601a07"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0601a0701">初攝頓</item>
<lb ed="X" n="0601a08"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0601a0801">二分圓</item>
<lb ed="X" n="0601a09"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0601a0901">三旁通<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0601a10"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0601a1001">初觀經</item>
<lb ed="X" n="0601a11"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0601a1101">二諸經</item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0601a12"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0601a1201">四所被階品<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0601a13"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0601a1301">初料簡</item>
<lb ed="X" n="0601a14"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0601a1401">二總收</item></list></item>
<lb ed="X" n="0601a15"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><item xml:id="itemX22p0601a1501">五能詮體性<note place="inline">四</note>
<lb ed="X" n="0601a16"/><lb ed="R033" n="0326a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0601a1601">初隨相</item>
<lb ed="X" n="0601a17"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a1701">二唯識</item>
<lb ed="X" n="0601a18"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a1801">三歸性</item>
<lb ed="X" n="0601a19"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a1901">四無礙</item></list></item>
<lb ed="X" n="0601a20"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a2001">六宗起旨歸<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0601a21"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0601a2101">初總陳</item>
<lb ed="X" n="0601a22"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a2201">二異解</item>
<lb ed="X" n="0601a23"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a2301">三正意<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0601a24"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0601a2401">初總擧</item>
<lb ed="X" n="0601a25"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a2501">二別明</item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0601a26"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a2601">七部類差別<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0601a27"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0601a2701">初明部</item>
<lb ed="X" n="0601a28"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a2801">二明類</item>
<lb ed="X" n="0601a29"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a2901">三非部非類</item></list></item>
<lb ed="X" n="0601a30"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a3001">八譯釋誦持<note place="inline">五</note>
<lb ed="X" n="0601a31"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0601a3101">初明譯</item>
<lb ed="X" n="0601a32"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a3201">二明釋</item>
<lb ed="X" n="0601a33"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a3301">三明誦</item>
<lb ed="X" n="0601a34"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a3401">四明持</item>
<lb ed="X" n="0601a35"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a3501">五結勸</item></list></item>
<lb ed="X" n="0601a36"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a3601">九總釋名題<note place="inline">二</note><note place="inline">卷二</note>
<lb ed="X" n="0601a37"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0601a3701">初題義</item>
<lb ed="X" n="0601a38"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a3801">二譯人</item></list></item>
<lb ed="X" n="0601a39"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a3901">十別解文義<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0601a40"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0601a4001">初序分<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0601a41"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0601a4101">初五句證</item>
<lb ed="X" n="0601a42"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a4201">二列衆證<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0601a43"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0601a4301">初聲聞衆<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0601a44"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0601a4401">初明類數</item>
<lb ed="X" n="0601a45"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a4501">二表位德</item>
<lb ed="X" n="0601a46"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a4601">三出名號<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0601a47"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0601a4701">初衆名</item>
<lb ed="X" n="0601a48"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a4801">二總結</item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0601a49"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a4901">二菩薩衆<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0601a50"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0601a5001">初明類</item>
<lb ed="X" n="0601a51"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a5101">二列名</item>
<lb ed="X" n="0601a52"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a5201">三總結</item></list></item>
<lb ed="X" n="0601a53"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a5301">三人天衆</item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0601a54"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a5401">二正宗分<note place="inline">四</note>
<lb ed="X" n="0601a55"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0601a5501">初詳陳依正令生信樂<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0601a56"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0601a5601">初對機</item>
<lb ed="X" n="0601a57"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a5701">二示法<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0601a58"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0601a5801">初總標<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0601a59"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0601a5901">初標土顯依</item>
<lb ed="X" n="0601a60"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a6001">二標主顯正</item></list></item>
<lb ed="X" n="0601a61"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><item xml:id="itemX22p0601a6101">二別釋<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0601a62"/><lb ed="R033" n="0327a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0601a6201">初依報<note place="inline">二</note>
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0602a" n="0602a"/>
<lb ed="X" n="0602a01"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a0101">初總名極樂</item>
<lb ed="X" n="0602a02"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a0201">二別示莊嚴<note place="inline">四</note>
<lb ed="X" n="0602a03"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a0301">初欄網行樹<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0602a04"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a0401">初詳陳</item>
<lb ed="X" n="0602a05"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a0501">二總結</item></list></item>
<lb ed="X" n="0602a06"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a0601">二池閣蓮華<note place="inline">四</note>
<lb ed="X" n="0602a07"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a0701">初池水</item>
<lb ed="X" n="0602a08"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a0801">二階道</item>
<lb ed="X" n="0602a09"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a0901">三蓮華</item>
<lb ed="X" n="0602a10"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a1001">四總結</item></list></item>
<lb ed="X" n="0602a11"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a1101">三天樂雨華<note place="inline">四</note><note place="inline">卷三</note>
<lb ed="X" n="0602a12"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a1201">初天樂</item>
<lb ed="X" n="0602a13"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a1301">二金地</item>
<lb ed="X" n="0602a14"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a1401">三雨華<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0602a15"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a1501">初天雨妙華</item>
<lb ed="X" n="0602a16"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a1601">二持<anchor xml:id="nkr_note_add_0602a1601" n="0602a1601"/><anchor xml:id="beg0602a1601" n="0602a1601"/>已<anchor xml:id="end0602a1601"/>供佛</item>
<lb ed="X" n="0602a17"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a1701">三供<anchor xml:id="nkr_note_add_0602a1701" n="0602a1701"/><anchor xml:id="beg0602a1701" n="0602a1701"/>已<anchor xml:id="end0602a1701"/>自適</item></list></item>
<lb ed="X" n="0602a18"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a1801">四總結</item></list></item>
<lb ed="X" n="0602a19"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a1901">四化禽風樹<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0602a20"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a2001">初化禽演法<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0602a21"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a2101">初正示法音<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0602a22"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a2201">初宣音</item>
<lb ed="X" n="0602a23"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a2301">二獲益</item></list></item>
<lb ed="X" n="0602a24"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a2401">二釋無惡道</item></list></item>
<lb ed="X" n="0602a25"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a2501">二風樹演法</item>
<lb ed="X" n="0602a26"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a2601">三總結</item></list></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0602a27"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a2701">二正報<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0602a28"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a2801">初化主<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0602a29"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a2901">初徵名</item>
<lb ed="X" n="0602a30"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a3001">二顯德<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0602a31"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a3101">初名含多義<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0602a32"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a3201">初光明無量</item>
<lb ed="X" n="0602a33"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a3301">二壽命無量</item></list></item>
<lb ed="X" n="0602a34"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a3401">二道成遠劫</item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0602a35"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a3501">二化伴<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0602a36"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a3601">初見在<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0602a37"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a3701">初聲聞</item>
<lb ed="X" n="0602a38"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a3801">二菩薩</item>
<lb ed="X" n="0602a39"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a3901">三總結</item></list></item>
<lb ed="X" n="0602a40"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a4001">二往生<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0602a41"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a4101">初大衆</item>
<lb ed="X" n="0602a42"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a4201">二上衆</item></list></item></list></item></list></item></list></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0602a43"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a4301">二正示願行令知修證<note place="inline">四</note>
<lb ed="X" n="0602a44"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a4401">初發願<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0602a45"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a4501">初勸發願心</item>
<lb ed="X" n="0602a46"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a4601">二出其所以</item></list></item>
<lb ed="X" n="0602a47"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a4701">二起行<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0602a48"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a4801">初揀餘行</item>
<lb ed="X" n="0602a49"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a4901">二示正行</item></list></item>
<lb ed="X" n="0602a50"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a5001">三感果<note place="inline">二</note><note place="inline">卷三</note>
<lb ed="X" n="0602a51"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a5101">初佛現我前</item>
<lb ed="X" n="0602a52"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a5201">二我往佛處</item></list></item>
<lb ed="X" n="0602a53"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a5301">四結勸</item></list></item>
<lb ed="X" n="0602a54"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a5401">三交引佛言令斷疑惑<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0602a55"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a5501">初明佛同讚<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0602a56"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a5601">初本佛讚</item>
<lb ed="X" n="0602a57"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0602a5701">二他佛讚<note place="inline">六</note>
<lb ed="X" n="0602a58"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a5801">初東方<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0602a59"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0602a5901">初列名顯廣</item>
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0603a" n="0603a"/>
<lb ed="X" n="0603a01"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0603a0101">二現相表眞</item>
<lb ed="X" n="0603a02"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0603a0201">三發言勸信</item></list></item>
<lb ed="X" n="0603a03"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0603a0301">二南方<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0603a04"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0603a0401">初列名顯廣</item>
<lb ed="X" n="0603a05"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0603a0501">二現相表眞</item>
<lb ed="X" n="0603a06"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0603a0601">三發言勸信</item></list></item>
<lb ed="X" n="0603a07"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0603a0701">三西方<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0603a08"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0603a0801">初列名顯廣</item>
<lb ed="X" n="0603a09"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0603a0901">二現相表眞</item>
<lb ed="X" n="0603a10"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0603a1001">三發言勸信</item></list></item>
<lb ed="X" n="0603a11"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0603a1101">四北方<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0603a12"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0603a1201">初列名顯廣</item>
<lb ed="X" n="0603a13"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0603a1301">二現相表眞</item>
<lb ed="X" n="0603a14"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0603a1401">三發言勸信</item></list></item>
<lb ed="X" n="0603a15"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0603a1501">五下方<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0603a16"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0603a1601">初列名顯廣</item>
<lb ed="X" n="0603a17"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0603a1701">二現相表眞</item>
<lb ed="X" n="0603a18"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0603a1801">三發言勸信</item></list></item>
<lb ed="X" n="0603a19"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0603a1901">六上方<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0603a20"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0603a2001">初列名顯廣</item>
<lb ed="X" n="0603a21"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0603a2101">二現相表眞</item>
<lb ed="X" n="0603a22"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0603a2201">三發言勸信</item></list></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0603a23"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0603a2301">二釋經應讚<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0603a24"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0603a2401">初徵名</item>
<lb ed="X" n="0603a25"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><item xml:id="itemX22p0603a2501">二釋義<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0603a26"/><lb ed="R033" n="0328a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0603a2601">初聞持</item>
<lb ed="X" n="0603a27"/><lb ed="R033" n="0329a01"/><item xml:id="itemX22p0603a2701">二利益</item>
<lb ed="X" n="0603a28"/><lb ed="R033" n="0329a01"/><item xml:id="itemX22p0603a2801">三勉信<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0603a29"/><lb ed="R033" n="0329a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0603a2901">初因聞信受</item>
<lb ed="X" n="0603a30"/><lb ed="R033" n="0329a01"/><item xml:id="itemX22p0603a3001">二隨願往生</item>
<lb ed="X" n="0603a31"/><lb ed="R033" n="0329a01"/><item xml:id="itemX22p0603a3101">三總結信願</item></list></item></list></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0603a32"/><lb ed="R033" n="0329a01"/><item xml:id="itemX22p0603a3201">四互彰難事令切感發<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0603a33"/><lb ed="R033" n="0329a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0603a3301">初<anchor xml:id="nkr_note_add_0603a3301" n="0603a3301"/><anchor xml:id="beg0603a3301" n="0603a3301"/>已<anchor xml:id="end0603a3301"/>讚諸佛</item>
<lb ed="X" n="0603a34"/><lb ed="R033" n="0329a01"/><item xml:id="itemX22p0603a3401">二諸佛讚巳<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0603a35"/><lb ed="R033" n="0329a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0603a3501">初得道難</item>
<lb ed="X" n="0603a36"/><lb ed="R033" n="0329a01"/><item xml:id="itemX22p0603a3601">二說法難</item></list></item>
<lb ed="X" n="0603a37"/><lb ed="R033" n="0329a01"/><item xml:id="itemX22p0603a3701">三總結難事</item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0603a38"/><lb ed="R033" n="0329a01"/><item xml:id="itemX22p0603a3801">三流通分<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0603a39"/><lb ed="R033" n="0329a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0603a3901">初重擧聽衆</item>
<lb ed="X" n="0603a40"/><lb ed="R033" n="0329a01"/><item xml:id="itemX22p0603a4001">二明悉奉行</item></list></item></list></item></list></item></list></item></list>
<lb ed="X" n="0603a41"/><lb ed="R033" n="0329a01"/>
<lb ed="X" n="0603a42"/><lb ed="R033" n="0329a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX22p0603a4201">○三結釋呪意</item></list>
<lb ed="X" n="0603a43"/><lb ed="R033" n="0329a01"/>
<lb ed="X" n="0603a44"/><lb ed="R033" n="0329a01"/><p xml:id="pX22p0603a4401">阿彌陀經疏鈔總科文<note place="inline">終</note></p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0604a" n="0604a"/>
<lb ed="X" n="0604a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">阿彌陀經疏鈔</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0604a02"/><cb:docNumber>No. 424</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0604a03"/><lb ed="R033" n="0330a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>佛說阿彌陀經疏鈔卷第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0604a04"/>
<lb ed="X" n="0604a05"/><lb ed="R033" n="0330a02"/><byline cb:type="author">明古<anchor xml:id="nkr_note_add_0604a0501" n="0604a0501"/><anchor xml:id="beg0604a0501" n="0604a0501"/>杭<anchor xml:id="end0604a0501"/><name role="" type="person">雲棲寺</name>沙門　袾宏　述</byline>
<lb ed="X" n="0604a06"/><lb ed="R033" n="0330a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0604a0601">此經疏鈔。大文分三。初通序大意。二開章釋文。三
<lb ed="X" n="0604a07"/><lb ed="R033" n="0330a04"/>結釋呪意。爲順諸經序正流通三分。亦順淨業信
<lb ed="X" n="0604a08"/><lb ed="R033" n="0330a05"/>行願故。</p>
<lb ed="X" n="0604a09"/><lb ed="R033" n="0330a06"/><p xml:id="pX22p0604a0901">○初通序大意<note place="inline">五</note>。</p><p xml:id="pX22p0604a0908" cb:place="inline">初明性二讚經三感時四述
<lb ed="X" n="0604a10"/><lb ed="R033" n="0330a07"/>意五請加。</p>
<lb ed="X" n="0604a11"/><lb ed="R033" n="0330a08"/><p xml:id="pX22p0604a1101">○初明性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0604a12"/><lb ed="R033" n="0330a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0604a1201">靈明洞徹。湛寂常恒。非濁非淸。無背無向。大哉眞體。
<lb ed="X" n="0604a13"/><lb ed="R033" n="0330a10"/>不可得而思議者。其唯自性歟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0604a14"/><lb ed="R033" n="0330a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0604a1401">通序經意。大文分五。自初明性。乃至五請加。今初
<lb ed="X" n="0604a15"/><lb ed="R033" n="0330a12"/>明性。此經蓋全彰自性。又諸經皆不離自性。故首
<lb ed="X" n="0604a16"/><lb ed="R033" n="0330a13"/>標也。靈者靈覺。明者明顯。日月雖明。不得稱靈。今
<lb ed="X" n="0604a17"/><lb ed="R033" n="0330a14"/>惟至明之中。神解不測。明不足以盡之。故曰靈明。
<lb ed="X" n="0604a18"/><lb ed="R033" n="0330a15"/>徹者通也。洞者徹之極也。日月雖徧。不照覆盆。是
<lb ed="X" n="0604a19"/><lb ed="R033" n="0330a16"/>徹而未徹。今此靈明。輝天地。透金石。四維上下。曾
<lb ed="X" n="0604a20"/><lb ed="R033" n="0330a17"/>無障礙。蓋洞然之徹。靡所不徹。非對隔說通之徹。
<lb ed="X" n="0604a21"/><lb ed="R033" n="0330a18"/>云洞徹也。湛者不染。寂者不搖。大地雖寂。不得稱
<lb ed="X" n="0604a22"/><lb ed="R033" n="0330b01"/>湛。今惟至寂之中。瑩淨無滓。寂不足以盡之。故曰
<lb ed="X" n="0604a23"/><lb ed="R033" n="0330b02"/>湛寂。恒者久也。常者恒之極也。大地雖堅。難逃壞
<lb ed="X" n="0604a24"/><lb ed="R033" n="0330b03"/>劫。是恒而未恒。今此湛寂。推之無始。引之無終。亘
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0604b" n="0604b"/>
<lb ed="X" n="0604b01"/><lb ed="R033" n="0330b04"/>古亘今。曾無變易。蓋常然之恒。無恒不恒。非對暫
<lb ed="X" n="0604b02"/><lb ed="R033" n="0330b05"/>說久之恒。云常恒也。非濁者。云有則不受一塵。非
<lb ed="X" n="0604b03"/><lb ed="R033" n="0330b06"/>淸者。云無則不捨一法。無背者。縱之則無所從去。
<lb ed="X" n="0604b04"/><lb ed="R033" n="0330b07"/>無向者。迎之則無所從來。言卽此靈明湛寂者。不
<lb ed="X" n="0604b05"/><lb ed="R033" n="0330b08"/>可以淸濁向背求也。擧淸濁向背。意該善惡聖凡
<lb ed="X" n="0604b06"/><lb ed="R033" n="0330b09"/>有無生滅增減一異等。大哉二句。讚辭。大者當體
<lb ed="X" n="0604b07"/><lb ed="R033" n="0330b10"/>得名。具徧常二義。以橫滿十方。豎極三際。更無有
<lb ed="X" n="0604b08"/><lb ed="R033" n="0330b11"/>法可與爲比。非對小言大之大也。眞者不妄。以三
<lb ed="X" n="0604b09"/><lb ed="R033" n="0330b12"/>界虗僞。唯此眞實。所謂非幻不滅。不可破壞。故云
<lb ed="X" n="0604b10"/><lb ed="R033" n="0330b13"/>眞也。體者。盡萬法不出一心之體。體該相用。總而
<lb ed="X" n="0604b11"/><lb ed="R033" n="0330b14"/>名之曰眞體也。不可思議者。如上明而復寂。寂而
<lb ed="X" n="0604b12"/><lb ed="R033" n="0330b15"/>復明。淸濁不形。向背莫得。則心言路絕。無容思議
<lb ed="X" n="0604b13"/><lb ed="R033" n="0330b16"/>者矣。不可思者。所謂法無相想。思則亂生。經云。汝
<lb ed="X" n="0604b14"/><lb ed="R033" n="0330b17"/>暫擧心。塵勞先起。是也。又法無相想。思亦徒勞。經
<lb ed="X" n="0604b15"/><lb ed="R033" n="0330b18"/>云。是法非思量分別之所能及。是也。故曰心欲緣
<lb ed="X" n="0604b16"/><lb ed="R033" n="0331a01"/>而慮亡也。不可議者。所謂理圓言偏。言生理喪。經
<lb ed="X" n="0604b17"/><lb ed="R033" n="0331a02"/>云。凡有言說。皆成戲論。是也。又理圓言偏。言不能
<lb ed="X" n="0604b18"/><lb ed="R033" n="0331a03"/>盡。經云。一一身具無量口。一一口出無量音。如善
<lb ed="X" n="0604b19"/><lb ed="R033" n="0331a04"/>天女。窮劫而說。終莫能盡。是也。故曰口欲談而詞
<lb ed="X" n="0604b20"/><lb ed="R033" n="0331a05"/>喪也。又此經原名不可思議。故用此四字總讚前
<lb ed="X" n="0604b21"/><lb ed="R033" n="0331a06"/>文。蓋是至理之極名也。末句結歸。言如是不可思
<lb ed="X" n="0604b22"/><lb ed="R033" n="0331a07"/>議者。當是何物。惟自性乃爾。言性有二。兼無情分
<lb ed="X" n="0604b23"/><lb ed="R033" n="0331a08"/>中。謂之法性。獨有情分中。謂之佛性。今云自性。且
<lb ed="X" n="0604b24"/><lb ed="R033" n="0331a09"/>指佛性而言也。性而曰自。法爾如然。非作得故。是
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0604c" n="0604c"/>
<lb ed="X" n="0604c01"/><lb ed="R033" n="0331a10"/>我自<anchor xml:id="nkr_note_add_0604c0101" n="0604c0101"/><anchor xml:id="beg0604c0101" n="0604c0101"/>己<anchor xml:id="end0604c0101"/>。非屬他故。此之自性。蓋有多名。亦名本心。
<lb ed="X" n="0604c02"/><lb ed="R033" n="0331a11"/>亦名本覺。亦名眞知。亦名眞識。亦名眞如。種種無
<lb ed="X" n="0604c03"/><lb ed="R033" n="0331a12"/>盡。統而言之。卽當人靈知靈覺本具之一心也。今
<lb ed="X" n="0604c04"/><lb ed="R033" n="0331a13"/>明不可思議者。惟此心耳。更無餘物有此不思議
<lb ed="X" n="0604c05"/><lb ed="R033" n="0331a14"/>體與心同也。若就當經。初句卽無量光。洞徹無礙
<lb ed="X" n="0604c06"/><lb ed="R033" n="0331a15"/>故。二句卽無量壽。常恒不變故。三四句卽靈心絕
<lb ed="X" n="0604c07"/><lb ed="R033" n="0331a16"/>待。光壽交融。一切功德皆無量故。五句總讚。卽經
<lb ed="X" n="0604c08"/><lb ed="R033" n="0331a17"/>云。如我稱讚阿彌陀佛不可思議功德。末句結歸。
<lb ed="X" n="0604c09"/><lb ed="R033" n="0331a18"/>言阿彌陀佛全體是當人自性也。又初句明無不
<lb ed="X" n="0604c10"/><lb ed="R033" n="0331b01"/>照。卽用大。二句靜無不含。卽相大。三四句迥絕二
<lb ed="X" n="0604c11"/><lb ed="R033" n="0331b02"/>邊。卽體大。五句總讚。所謂卽三卽一。雙泯雙存。辭
<lb ed="X" n="0604c12"/><lb ed="R033" n="0331b03"/>喪慮亡。不可思議。末句亦結歸自性也。又初句言
<lb ed="X" n="0604c13"/><lb ed="R033" n="0331b04"/>照。卽解脫德。二句言寂。卽般若德。三四句言寂照
<lb ed="X" n="0604c14"/><lb ed="R033" n="0331b05"/>不二。卽法身德。五句總讚。末句結歸。例上可知。又
<lb ed="X" n="0604c15"/><lb ed="R033" n="0331b06"/>以四法界會之。則淸濁向背。是事法界。靈明湛寂。
<lb ed="X" n="0604c16"/><lb ed="R033" n="0331b07"/>是理法界。靈明湛寂而不變隨緣。淸濁向背而隨
<lb ed="X" n="0604c17"/><lb ed="R033" n="0331b08"/>緣不變。是理事無礙法界。不可思議。是事事無礙
<lb ed="X" n="0604c18"/><lb ed="R033" n="0331b09"/>法界。以此經分攝於圓。亦得少分事事無礙故。末
<lb ed="X" n="0604c19"/><lb ed="R033" n="0331b10"/>言自性。亦是結屬四法界歸一心也。</p>
<lb ed="X" n="0604c20"/><lb ed="R033" n="0331b11"/><p xml:id="pX22p0604c2001">○二讚經<note place="inline">二</note>。</p><p xml:id="pX22p0604c2006" cb:place="inline">初總讚二別讚。</p>
<lb ed="X" n="0604c21"/><lb ed="R033" n="0331b12"/><p xml:id="pX22p0604c2101">○初總讚。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0604c22"/><lb ed="R033" n="0331b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0604c2201">澄濁而淸。返背而向。越三祇於一念。齊諸聖於片言。
<lb ed="X" n="0604c23"/><lb ed="R033" n="0331b14"/>至哉妙用。亦不可得而思議者。其惟佛說阿彌陀經
<lb ed="X" n="0604c24"/><lb ed="R033" n="0331b15"/>歟。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0605a" n="0605a"/>
<lb ed="X" n="0605a01"/><lb ed="R033" n="0331b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0605a0101">上言靈明湛寂之體。本無淸濁向背。畢竟平等。惟
<lb ed="X" n="0605a02"/><lb ed="R033" n="0331b17"/>是一心。今謂約生滅門。以不如實如眞知法一故。
<lb ed="X" n="0605a03"/><lb ed="R033" n="0331b18"/>不覺心起而有其念。則無明所覆。失本流末。渾亂
<lb ed="X" n="0605a04"/><lb ed="R033" n="0332a01"/>眞體。故名曰濁。如澄泥沙。復使淨潔。斯之謂淸。卽
<lb ed="X" n="0605a05"/><lb ed="R033" n="0332a02"/>指轉五濁而成淸泰也。無明所引。棄覺逐塵。違遠
<lb ed="X" n="0605a06"/><lb ed="R033" n="0332a03"/>眞體。故名曰背。返其去路。復使歸還。斯之謂向。卽
<lb ed="X" n="0605a07"/><lb ed="R033" n="0332a04"/>指背娑婆而向極樂也。然此且就衆生一期從迷
<lb ed="X" n="0605a08"/><lb ed="R033" n="0332a05"/>得悟而言。似有澄之返之之迹。而於自性。實無得
<lb ed="X" n="0605a09"/><lb ed="R033" n="0332a06"/>失。亦無增損。是故時濁時淸。水非易性。忽背忽向。
<lb ed="X" n="0605a10"/><lb ed="R033" n="0332a07"/>人無二身。所謂修證卽不無。汚染卽不得也。三祇
<lb ed="X" n="0605a11"/><lb ed="R033" n="0332a08"/>者。三阿僧祇劫也。僧祇解見後文。言三者。以釋迦
<lb ed="X" n="0605a12"/><lb ed="R033" n="0332a09"/>成道。從古釋迦至尸棄。歷七萬五千佛。從尸棄至
<lb ed="X" n="0605a13"/><lb ed="R033" n="0332a10"/>燃燈。歷七萬六千佛。從燃燈至毗婆尸。歷七萬七
<lb ed="X" n="0605a14"/><lb ed="R033" n="0332a11"/>千佛。云三祇也。備經多劫。遠之又遠。而今不越一
<lb ed="X" n="0605a15"/><lb ed="R033" n="0332a12"/>念。疾超生死。一念者。卽能念阿彌陀佛之一念也。
<lb ed="X" n="0605a16"/><lb ed="R033" n="0332a13"/>諸聖者。佛及菩薩也。自凡望聖。隔之又隔。而今不
<lb ed="X" n="0605a17"/><lb ed="R033" n="0332a14"/>出片言。直登不退。片言者。卽所念阿彌陀佛之片
<lb ed="X" n="0605a18"/><lb ed="R033" n="0332a15"/>言也。至哉二句。讚辭。至。極也。至極而無以加也。妙
<lb ed="X" n="0605a19"/><lb ed="R033" n="0332a16"/>者。卽上四句總明妙義。用者。力用也。夫垢心難淨。
<lb ed="X" n="0605a20"/><lb ed="R033" n="0332a17"/>混若黃河。妄想難收。逸如奔馬。歷恒沙無數量之
<lb ed="X" n="0605a21"/><lb ed="R033" n="0332a18"/>劫。輪轉未休。攻三藏十二部之文。覺路彌遠。而能
<lb ed="X" n="0605a22"/><lb ed="R033" n="0332b01"/>使濁者淸。背者向。一念頓超。片言卽證。力用之妙。
<lb ed="X" n="0605a23"/><lb ed="R033" n="0332b02"/>何可思議。用從體相而出。故止言妙用也。末句結
<lb ed="X" n="0605a24"/><lb ed="R033" n="0332b03"/>歸。言如是妙用當是何經。惟佛說阿彌陀經。足以
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0605b" n="0605b"/>
<lb ed="X" n="0605b01"/><lb ed="R033" n="0332b04"/>當之。或問小乘且置。只如諸大乘經。廣如山積。云
<lb ed="X" n="0605b02"/><lb ed="R033" n="0332b05"/>何妙用偏讚此經。答。脩多羅中雖具有此義。未有
<lb ed="X" n="0605b03"/><lb ed="R033" n="0332b06"/>如此經之明且簡者。故夫稱性而談。正直而說。非
<lb ed="X" n="0605b04"/><lb ed="R033" n="0332b07"/>不圓頓。而澄濁返背。方便未彰。其餘法門。或浩博
<lb ed="X" n="0605b05"/><lb ed="R033" n="0332b08"/>而難持。或幽深而罔措。今但片言名號。便入一心。
<lb ed="X" n="0605b06"/><lb ed="R033" n="0332b09"/>旣得往生。直至成佛。卽方便而成圓頓。神功勝力。
<lb ed="X" n="0605b07"/><lb ed="R033" n="0332b10"/>不歸此經。將誰歸乎。又前是性德。今是修德。前是
<lb ed="X" n="0605b08"/><lb ed="R033" n="0332b11"/>自性淸淨。今是離垢淸淨。乃至性盡障盡等。互融
<lb ed="X" n="0605b09"/><lb ed="R033" n="0332b12"/>不二。如敎中說。</p>
<lb ed="X" n="0605b10"/><lb ed="R033" n="0332b13"/><p xml:id="pX22p0605b1001">○二別讚<note place="inline">四</note>。</p><p xml:id="pX22p0605b1006" cb:place="inline">初先出說經所以二統論淨土功
<lb ed="X" n="0605b11"/><lb ed="R033" n="0332b14"/>德三特示持名爲要四廣顯持名所被。</p>
<lb ed="X" n="0605b12"/><lb ed="R033" n="0332b15"/><p xml:id="pX22p0605b1201">○初先出說經所以。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0605b13"/><lb ed="R033" n="0332b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0605b1301">故我世尊。乍說三乘。終歸一實。等頒珍賜。更錫殊恩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0605b14"/><lb ed="R033" n="0332b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0605b1401">承上。此經具有如是不可思議功德。故佛說此經。
<lb ed="X" n="0605b15"/><lb ed="R033" n="0332b18"/>良有以也。乍者暫也。暫時之說。非究竟也。三乘者。
<lb ed="X" n="0605b16"/><lb ed="R033" n="0333a01"/>乘本無三。權說有三。謂聲聞緣覺菩薩也。終者對
<lb ed="X" n="0605b17"/><lb ed="R033" n="0333a02"/>乍而言。實者對權而言。言世尊始成正覺。演大華
<lb ed="X" n="0605b18"/><lb ed="R033" n="0333a03"/>嚴。大敎難投。隨衆生根。說三乘法。後乃會權歸實。
<lb ed="X" n="0605b19"/><lb ed="R033" n="0333a04"/>悉。與大車。故曰等頒珍賜。此如來一代時敎之大
<lb ed="X" n="0605b20"/><lb ed="R033" n="0333a05"/>致也。而於其中。復出念佛一門。不論大根小根。但
<lb ed="X" n="0605b21"/><lb ed="R033" n="0333a06"/>念佛者。卽得往生。亦不待根熟。方乃會之歸實。但
<lb ed="X" n="0605b22"/><lb ed="R033" n="0333a07"/>往生者。卽得不退。喩如不次之擢。廕序之官。恩出
<lb ed="X" n="0605b23"/><lb ed="R033" n="0333a08"/>非常。名殊恩也。又殊恩復含二義。一者念佛是恩
<lb ed="X" n="0605b24"/><lb ed="R033" n="0333a09"/>中之殊。二者持名念佛。又殊恩中之殊也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0605c" n="0605c"/>
<lb ed="X" n="0605c01"/><lb ed="R033" n="0333a10"/><p xml:id="pX22p0605c0101">○二統論淨土功德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0605c02"/><lb ed="R033" n="0333a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0605c0201">指四十八之願門。開一十六之觀法。願願歸乎普度。
<lb ed="X" n="0605c03"/><lb ed="R033" n="0333a12"/>觀觀宗乎妙心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0605c04"/><lb ed="R033" n="0333a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0605c0401">上讚淨土法門之勝。今於淨土。先出餘經。然後較
<lb ed="X" n="0605c05"/><lb ed="R033" n="0333a14"/>量此經更爲殊勝。願門。觀法。具在二經。言從初願
<lb ed="X" n="0605c06"/><lb ed="R033" n="0333a15"/>以至願終。無非盡攝衆生同生淨土。自初觀以至
<lb ed="X" n="0605c07"/><lb ed="R033" n="0333a16"/>觀末。悉是空假中道圓極一心。繇此一心。出生大
<lb ed="X" n="0605c08"/><lb ed="R033" n="0333a17"/>願而成正覺。卽以本願還度衆生。而歸一心淨土
<lb ed="X" n="0605c09"/><lb ed="R033" n="0333a18"/>法門。二經大較。意蓋如此。</p>
<lb ed="X" n="0605c10"/><lb ed="R033" n="0333b01"/><p xml:id="pX22p0605c1001">○三特示持名爲要<note place="inline">二</note>。</p><p xml:id="pX22p0605c1010" cb:place="inline">初較論要約二究明利
<lb ed="X" n="0605c11"/><lb ed="R033" n="0333b02"/>益。</p>
<lb ed="X" n="0605c12"/><lb ed="R033" n="0333b03"/><p xml:id="pX22p0605c1201">○初較論要約。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0605c13"/><lb ed="R033" n="0333b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0605c1301">又以願門廣大。貴在知先。觀法深玄。尤應守約。知先
<lb ed="X" n="0605c14"/><lb ed="R033" n="0333b05"/>則務生彼國。守約則惟事持名。擧其名兮。兼衆德而
<lb ed="X" n="0605c15"/><lb ed="R033" n="0333b06"/>俱備。專乎持也。統百行以無遺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0605c16"/><lb ed="R033" n="0333b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0605c1601">卽前大本觀經。較而論之。知持名尤爲要約也。廣
<lb ed="X" n="0605c17"/><lb ed="R033" n="0333b08"/>大者。以四十八願。帲包幽顯。統括聖凡。廣大<g ref="#CB15210">恢</g>宏。
<lb ed="X" n="0605c18"/><lb ed="R033" n="0333b09"/>茫無畔岸。入之必有繇漸。故貴知先。傳曰。知所先
<lb ed="X" n="0605c19"/><lb ed="R033" n="0333b10"/>後。則近道矣。深玄者。以門分十六。事匪一端。而復
<lb ed="X" n="0605c20"/><lb ed="R033" n="0333b11"/>妙觀精微。初心靡及。操之必得其要。故應守約。軻
<lb ed="X" n="0605c21"/><lb ed="R033" n="0333b12"/>氏曰。守約而施博者。善道也。云何知先。繇生彼國。
<lb ed="X" n="0605c22"/><lb ed="R033" n="0333b13"/>近事如來。如是大願。庶可希冀。但得見彌陀。何愁
<lb ed="X" n="0605c23"/><lb ed="R033" n="0333b14"/>不開悟。故以求願往生爲先務之急也。云何守約。
<lb ed="X" n="0605c24"/><lb ed="R033" n="0333b15"/>良以觀雖十六。言佛便周。佛雖至極。惟心卽是。今
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0606a" n="0606a"/>
<lb ed="X" n="0606a01"/><lb ed="R033" n="0333b16"/>聞佛名。一心執持。可謂至簡至易。功不繁施。而萬
<lb ed="X" n="0606a02"/><lb ed="R033" n="0333b17"/>法惟心。心淸淨故。何事不辦。刹那運想。依正宛然。
<lb ed="X" n="0606a03"/><lb ed="R033" n="0333b18"/>擧念欲生。便登彼國。是則難成之觀。不習而成。故
<lb ed="X" n="0606a04"/><lb ed="R033" n="0334a01"/>以持名念佛。所守尤爲要約也。天如謂大聖悲憐。
<lb ed="X" n="0606a05"/><lb ed="R033" n="0334a02"/>直勸專持名號是也。擧名者。佛有無量德。今但四
<lb ed="X" n="0606a06"/><lb ed="R033" n="0334a03"/>字名號。足以該之。以彌陀卽是全體一心。心包衆
<lb ed="X" n="0606a07"/><lb ed="R033" n="0334a04"/>德。常樂我淨。本覺始覺。眞如佛性。菩提涅槃。百千
<lb ed="X" n="0606a08"/><lb ed="R033" n="0334a05"/>萬名。皆此一名攝無不盡。專持者。衆生學佛。亦有
<lb ed="X" n="0606a09"/><lb ed="R033" n="0334a06"/>無量行法。今但持名一法。足以該之。以持名卽是
<lb ed="X" n="0606a10"/><lb ed="R033" n="0334a07"/>持此一心。心該百行。四諦六度。乃至八萬四千恒
<lb ed="X" n="0606a11"/><lb ed="R033" n="0334a08"/>沙微塵一切行門攝無不盡。故名守約。</p>
<lb ed="X" n="0606a12"/><lb ed="R033" n="0334a09"/><p xml:id="pX22p0606a1201">○二究明利益<note place="inline">三</note>。</p><p xml:id="pX22p0606a1208" cb:place="inline">初因成二果證三總結。</p>
<lb ed="X" n="0606a13"/><lb ed="R033" n="0334a10"/><p xml:id="pX22p0606a1301">○初因成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0606a14"/><lb ed="R033" n="0334a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0606a1401">從茲而萬慮咸休。究極乎一心不亂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0606a15"/><lb ed="R033" n="0334a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0606a1501">不念佛前。念念塵勞。所謂一刹那間。九百生滅。生
<lb ed="X" n="0606a16"/><lb ed="R033" n="0334a13"/>住異滅。分劑頭數。無量無邊。天眼莫覰。名萬慮也。
<lb ed="X" n="0606a17"/><lb ed="R033" n="0334a14"/>此萬慮者。甲滅則乙生。俄去則倐返。百計除之。終
<lb ed="X" n="0606a18"/><lb ed="R033" n="0334a15"/>莫能得。今以持名之力。正念纔擧。雜想自除。喩如
<lb ed="X" n="0606a19"/><lb ed="R033" n="0334a16"/>師子出窟。百獸潛蹤。杲日照霜。千林失白。名咸休
<lb ed="X" n="0606a20"/><lb ed="R033" n="0334a17"/>也。故永明謂有人數息。覺觀不休。念佛稱名。卽破
<lb ed="X" n="0606a21"/><lb ed="R033" n="0334a18"/>覺觀。此其驗也。休之又休。窮其源本。故云究極。至
<lb ed="X" n="0606a22"/><lb ed="R033" n="0334b01"/>於一心不亂。是爲成就念佛三昧。</p>
<lb ed="X" n="0606a23"/><lb ed="R033" n="0334b02"/><p xml:id="pX22p0606a2301">○二果證。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0606a24"/><lb ed="R033" n="0334b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0606a2401">乃知匪離跬步。寶池涌四色之華。不出戶庭。金地遶
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0606b" n="0606b"/>
<lb ed="X" n="0606b01"/><lb ed="R033" n="0334b04"/>七重之樹。處處彌陀說法。時時蓮蕊化生。珍禽與庶
<lb ed="X" n="0606b02"/><lb ed="R033" n="0334b05"/>鳥偕音。瓊院共茆堂並彩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0606b03"/><lb ed="R033" n="0334b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0606b0301">旣得一心不亂。始知蓮華行樹。種種莊嚴。並非心
<lb ed="X" n="0606b04"/><lb ed="R033" n="0334b07"/>外。何必耳聽金言。方是彌陀說法。娑婆印壞。始名
<lb ed="X" n="0606b05"/><lb ed="R033" n="0334b08"/>淨土文成者哉。然則珍禽庶鳥。瓊院茆堂。何劣何
<lb ed="X" n="0606b06"/><lb ed="R033" n="0334b09"/>優。何淨何穢。故曰西方在目前也。</p>
<lb ed="X" n="0606b07"/><lb ed="R033" n="0334b10"/><p xml:id="pX22p0606b0701">○三總結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0606b08"/><lb ed="R033" n="0334b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0606b0801">蓋繇念空眞念。生入無生。念佛卽是念心。生彼不離
<lb ed="X" n="0606b09"/><lb ed="R033" n="0334b12"/>生此。心佛衆生一體。中流兩岸不居。故謂自性彌陀。
<lb ed="X" n="0606b10"/><lb ed="R033" n="0334b13"/>唯心淨土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0606b11"/><lb ed="R033" n="0334b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0606b1101">承上殊因妙果。正繇念佛至於一心。則念極而空。
<lb ed="X" n="0606b12"/><lb ed="R033" n="0334b15"/>無念之念。謂之眞念。又念體本空。念實無念。名眞
<lb ed="X" n="0606b13"/><lb ed="R033" n="0334b16"/>念也。生無生者。達生體不可得。則生而不生。不生
<lb ed="X" n="0606b14"/><lb ed="R033" n="0334b17"/>而生。是名以念佛心。入無生忍。如後敎起中辯。故
<lb ed="X" n="0606b15"/><lb ed="R033" n="0334b18"/>知終日念佛。終日念心。熾然往生。寂然無往矣。心
<lb ed="X" n="0606b16"/><lb ed="R033" n="0335a01"/>佛衆生者。經云。心佛及衆生。是三無差別。蓋心卽
<lb ed="X" n="0606b17"/><lb ed="R033" n="0335a02"/>是佛。佛卽是生。諸佛心內衆生。念衆生心中諸佛
<lb ed="X" n="0606b18"/><lb ed="R033" n="0335a03"/>也。故云一體。中流兩岸者。娑婆喩此。極樂喩彼。始
<lb ed="X" n="0606b19"/><lb ed="R033" n="0335a04"/>焉厭苦欣樂。旣焉苦樂雙亡。終焉亦不住於非苦
<lb ed="X" n="0606b20"/><lb ed="R033" n="0335a05"/>非樂。所謂二邊不著。中道不安也。自性彌陀。唯心
<lb ed="X" n="0606b21"/><lb ed="R033" n="0335a06"/>淨土。意蓋如是。是則禪宗淨土。殊途同歸。以不離
<lb ed="X" n="0606b22"/><lb ed="R033" n="0335a07"/>自心。卽是佛故。卽是禪故。彼執禪而謗淨土。是謗
<lb ed="X" n="0606b23"/><lb ed="R033" n="0335a08"/>自本心也。是謗佛也。是自謗其禪也。亦弗思而<anchor xml:id="nkr_note_add_0606b2301" n="0606b2301"/><anchor xml:id="beg0606b2301" n="0606b2301"/>已<anchor xml:id="end0606b2301"/>
<lb ed="X" n="0606b24"/><lb ed="R033" n="0335a09"/>矣。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0606c" n="0606c"/>
<lb ed="X" n="0606c01"/><lb ed="R033" n="0335a10"/><p xml:id="pX22p0606c0101">○四廣顯持名所被。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0606c02"/><lb ed="R033" n="0335a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0606c0201">此則理之一心。全歸上智。亦復通乎事相。曲爲鈍根。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0606c03"/><lb ed="R033" n="0335a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0606c0301">理事一心。詳見後文。今謂自性唯心。正指經中理
<lb ed="X" n="0606c04"/><lb ed="R033" n="0335a13"/>一心不亂言耳。上智乃克承當。鈍根未能領荷。故
<lb ed="X" n="0606c05"/><lb ed="R033" n="0335a14"/>此一心。不專主理而亦通事。以事一心。人皆可行。
<lb ed="X" n="0606c06"/><lb ed="R033" n="0335a15"/>所謂夫婦之愚不肖。而與知與能者也。如天普葢。
<lb ed="X" n="0606c07"/><lb ed="R033" n="0335a16"/>似地普擎。大造之中。無棄物故。</p>
<lb ed="X" n="0606c08"/><lb ed="R033" n="0335a17"/><p xml:id="pX22p0606c0801">○三感時<note place="inline">三</note>。</p><p xml:id="pX22p0606c0806" cb:place="inline">初總歎二別歎二結歎。</p>
<lb ed="X" n="0606c09"/><lb ed="R033" n="0335a18"/><p xml:id="pX22p0606c0901">○初總歎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0606c10"/><lb ed="R033" n="0335b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0606c1001">奈何守愚之輩。著事而理無聞。小慧之流。執理而事
<lb ed="X" n="0606c11"/><lb ed="R033" n="0335b02"/>遂廢。著事而迷理。類蒙童讀古聖之書。執理而遺事。
<lb ed="X" n="0606c12"/><lb ed="R033" n="0335b03"/>比貧士獲豪家之<anchor xml:id="nkr_note_add_0606c1201" n="0606c1201"/><anchor xml:id="beg0606c1201" n="0606c1201"/>券<anchor xml:id="end0606c1201"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0606c13"/><lb ed="R033" n="0335b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0606c1301">上言佛慈雙被智愚。今言衆生不體佛意。有善敎。
<lb ed="X" n="0606c14"/><lb ed="R033" n="0335b05"/>無善學。故可歎也。守愚者。愚而甘愚。小慧者。慧而
<lb ed="X" n="0606c15"/><lb ed="R033" n="0335b06"/>不慧。良以事依理起。理得事彰。事理交資。不可偏
<lb ed="X" n="0606c16"/><lb ed="R033" n="0335b07"/>廢。著此執彼。厥弊等耳。蒙童喩全愚。昏稺未開。僅
<lb ed="X" n="0606c17"/><lb ed="R033" n="0335b08"/>能讀文。了不解義。所謂終日念佛。不知佛念者也。
<lb ed="X" n="0606c18"/><lb ed="R033" n="0335b09"/>貧士喩小慧。昔有窘人。路獲遺券。見其所載田園
<lb ed="X" n="0606c19"/><lb ed="R033" n="0335b10"/>宮室。金帛米粟。種種數目。大喜過望。自云巨富。不
<lb ed="X" n="0606c20"/><lb ed="R033" n="0335b11"/>知數他人寶。於<anchor xml:id="nkr_note_add_0606c2001" n="0606c2001"/><anchor xml:id="beg0606c2001" n="0606c2001"/>己<anchor xml:id="end0606c2001"/>何涉。所謂雖知卽佛卽心。判然
<lb ed="X" n="0606c21"/><lb ed="R033" n="0335b12"/>心不是佛者也。是故約理則無可念。約事。則無可
<lb ed="X" n="0606c22"/><lb ed="R033" n="0335b13"/>念中吾固念之。以念卽無念。故理事雙修。卽本智
<lb ed="X" n="0606c23"/><lb ed="R033" n="0335b14"/>而求佛智。夫然後謂之大智也。</p>
<lb ed="X" n="0606c24"/><lb ed="R033" n="0335b15"/><p xml:id="pX22p0606c2401">○二別歎。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0607a" n="0607a"/>
<lb ed="X" n="0607a01"/><lb ed="R033" n="0335b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0607a0101">然著事而念能相繼。不虗入品之功。執理而心實未
<lb ed="X" n="0607a02"/><lb ed="R033" n="0335b17"/>明。反受落空之禍。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607a03"/><lb ed="R033" n="0335b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0607a0301">上文雙揭二病。今於二病。別擧其尤。謂著事而信
<lb ed="X" n="0607a04"/><lb ed="R033" n="0336a01"/>心不切。固無足論。假使專持名號。念念相繼。無有
<lb ed="X" n="0607a05"/><lb ed="R033" n="0336a02"/>間斷。雖或不明諦理。<anchor xml:id="nkr_note_add_0607a0501" n="0607a0501"/><anchor xml:id="beg0607a0501" n="0607a0501"/>已<anchor xml:id="end0607a0501"/>能成就淨身。品位縱卑。往
<lb ed="X" n="0607a06"/><lb ed="R033" n="0336a03"/>生必矣。所謂士人作榜尾登科亦不惡。但恐榜上
<lb ed="X" n="0607a07"/><lb ed="R033" n="0336a04"/>無名耳。安得以守愚病之。乃至執理而心實了明。
<lb ed="X" n="0607a08"/><lb ed="R033" n="0336a05"/>亦不必論。假使騁馳狂慧。耽著頑虗。於自本心。曾
<lb ed="X" n="0607a09"/><lb ed="R033" n="0336a06"/>未開悟。而輕談淨土。蔑視往生。爲害非細。所謂豁
<lb ed="X" n="0607a10"/><lb ed="R033" n="0336a07"/>達空撥因果。莽莽蕩蕩招殃禍者也。問。何故不咎
<lb ed="X" n="0607a11"/><lb ed="R033" n="0336a08"/>鈍人。反抑利者。答。利者恃才高擧。常謂遠勝鈍人。
<lb ed="X" n="0607a12"/><lb ed="R033" n="0336a09"/>今爲此說。使知畫虎弗就。反落一籌。冀彼知非。迴
<lb ed="X" n="0607a13"/><lb ed="R033" n="0336a10"/>心念佛。非曰抑之。實惜之耳。</p>
<lb ed="X" n="0607a14"/><lb ed="R033" n="0336a11"/><p xml:id="pX22p0607a1401">○三結歎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607a15"/><lb ed="R033" n="0336a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0607a1501">遂使垂手徒勤。倚門空望。上孤佛化。下負<anchor xml:id="nkr_note_add_0607a1501" n="0607a1501"/><anchor xml:id="beg0607a1501" n="0607a1501"/>己<anchor xml:id="end0607a1501"/>靈。今生
<lb ed="X" n="0607a16"/><lb ed="R033" n="0336a13"/>以及多生。一誤而成百誤。甘心苦趣。束手死門。無救
<lb ed="X" n="0607a17"/><lb ed="R033" n="0336a14"/>無歸。可悲可痛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607a18"/><lb ed="R033" n="0336a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0607a1801">垂手者。古云。嫂溺援之以手。倚門者。王孫賈母云。
<lb ed="X" n="0607a19"/><lb ed="R033" n="0336a16"/>汝朝出而不還。則吾倚門而望。今謂衆生沒於苦
<lb ed="X" n="0607a20"/><lb ed="R033" n="0336a17"/>趣。佛援之如垂手深淵。衆生背覺合塵。佛念之如
<lb ed="X" n="0607a21"/><lb ed="R033" n="0336a18"/>倚門望子。援之雖殷。念之雖切。深沈不起。遠逝無
<lb ed="X" n="0607a22"/><lb ed="R033" n="0336b01"/>還。是孤佛化也。下負者。凡厥有心。定當作佛。故佛
<lb ed="X" n="0607a23"/><lb ed="R033" n="0336b02"/>敎持名。欲人念我自心。成我自佛。而漠然不信。寧
<lb ed="X" n="0607a24"/><lb ed="R033" n="0336b03"/>不負<anchor xml:id="nkr_note_add_0607a2401" n="0607a2401"/><anchor xml:id="beg0607a2401" n="0607a2401"/>己<anchor xml:id="end0607a2401"/>靈乎。今生多生者。生生墮落。無有窮<anchor xml:id="nkr_note_add_0607a2402" n="0607a2402"/><anchor xml:id="beg0607a2402" n="0607a2402"/>已<anchor xml:id="end0607a2402"/>也。
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0607b" n="0607b"/>
<lb ed="X" n="0607b01"/><lb ed="R033" n="0336b04"/>一誤百誤者。此生蹉過。多劫難逢也。入苦趣。似蠅
<lb ed="X" n="0607b02"/><lb ed="R033" n="0336b05"/>蛆飫於廁中。赴死門。類牛羊就乎屠肆。莫爲救拔。
<lb ed="X" n="0607b03"/><lb ed="R033" n="0336b06"/>無可歸憑。豈不哀哉。</p>
<lb ed="X" n="0607b04"/><lb ed="R033" n="0336b07"/><p xml:id="pX22p0607b0401">○四述意<note place="inline">三</note>。</p><p xml:id="pX22p0607b0406" cb:place="inline">初愧<anchor xml:id="nkr_note_add_0607b0401" n="0607b0401"/><anchor xml:id="beg0607b0401" n="0607b0401"/>己<anchor xml:id="end0607b0401"/>不德二明<anchor xml:id="nkr_note_add_0607b0402" n="0607b0402"/><anchor xml:id="beg0607b0402" n="0607b0402"/>己<anchor xml:id="end0607b0402"/>所尙三原<anchor xml:id="nkr_note_add_0607b0403" n="0607b0403"/><anchor xml:id="beg0607b0403" n="0607b0403"/>已<anchor xml:id="end0607b0403"/>
<lb ed="X" n="0607b05"/><lb ed="R033" n="0336b08"/>釋經。</p>
<lb ed="X" n="0607b06"/><lb ed="R033" n="0336b09"/><p xml:id="pX22p0607b0601">○初愧<anchor xml:id="nkr_note_add_0607b0601" n="0607b0601"/><anchor xml:id="beg0607b0601" n="0607b0601"/>己<anchor xml:id="end0607b0601"/>不德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607b07"/><lb ed="R033" n="0336b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0607b0701">袾宏。末法下凡。窮陬晚學。罔通玄理。素鄙空談。畫餠
<lb ed="X" n="0607b08"/><lb ed="R033" n="0336b11"/>何益饑腸。燕石難誣賈目。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607b09"/><lb ed="R033" n="0336b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0607b0901">上明念佛獲如是益。不念佛招如是損。故述<anchor xml:id="nkr_note_add_0607b0901" n="0607b0901"/><anchor xml:id="beg0607b0901" n="0607b0901"/>己<anchor xml:id="end0607b0901"/>意。
<lb ed="X" n="0607b10"/><lb ed="R033" n="0336b13"/>惟崇念佛。今初先以鈍根自量也。末法。則生之不
<lb ed="X" n="0607b11"/><lb ed="R033" n="0336b14"/>時。下凡。則報之不勝。窮陬。則見之不廣。晚學。則智
<lb ed="X" n="0607b12"/><lb ed="R033" n="0336b15"/>之不深。事且未能。況復知理。明所言不足取信於
<lb ed="X" n="0607b13"/><lb ed="R033" n="0336b16"/>人也。素鄙者。自知淺劣。愧鄙空談。所謂恥其言而
<lb ed="X" n="0607b14"/><lb ed="R033" n="0336b17"/>過其行也。畫餠可知。喩空談也。燕石者。似玉而非
<lb ed="X" n="0607b15"/><lb ed="R033" n="0336b18"/>玉者也。賈胡者。西域賈人善別寶者也。昔有得燕
<lb ed="X" n="0607b16"/><lb ed="R033" n="0337a01"/>石者。自謂瑜瑾。驕眩俗目。冀得重售。以示賈胡。曰。
<lb ed="X" n="0607b17"/><lb ed="R033" n="0337a02"/>石也。大慚而返。喩依稀見道。彷<anchor xml:id="nkr_note_add_0607b1701" n="0607b1701"/><anchor xml:id="beg0607b1701" n="0607b1701"/>彿<anchor xml:id="end0607b1701"/>不眞。明眼人前。
<lb ed="X" n="0607b18"/><lb ed="R033" n="0337a03"/>堪作一笑。</p>
<lb ed="X" n="0607b19"/><lb ed="R033" n="0337a04"/><p xml:id="pX22p0607b1901">○二明<anchor xml:id="nkr_note_add_0607b1901" n="0607b1901"/><anchor xml:id="beg0607b1901" n="0607b1901"/>己<anchor xml:id="end0607b1901"/>所尙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607b20"/><lb ed="R033" n="0337a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0607b2001">祇承先勅。篤奉斯經。望樂國爲家鄕。仰慈尊如怙恃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607b21"/><lb ed="R033" n="0337a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0607b2101">旣揣鈍根。事必師古。祇者。敬也。世主玉音。法王金
<lb ed="X" n="0607b22"/><lb ed="R033" n="0337a07"/>口。均名曰勅。篤奉者。奉之至也。樂國言家鄕者。寂
<lb ed="X" n="0607b23"/><lb ed="R033" n="0337a08"/>滅淨土。乃當人安身立命處。而捨離故里。飄泊他
<lb ed="X" n="0607b24"/><lb ed="R033" n="0337a09"/>鄕。遊子伶仃。唯有思歸一念而<anchor xml:id="nkr_note_add_0607b2401" n="0607b2401"/><anchor xml:id="beg0607b2401" n="0607b2401"/>已<anchor xml:id="end0607b2401"/>。慈尊言怙恃者。
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0607c" n="0607c"/>
<lb ed="X" n="0607c01"/><lb ed="R033" n="0337a10"/>父曰吾怙。母曰吾恃。佛以大慈大悲。接引衆生。是
<lb ed="X" n="0607c02"/><lb ed="R033" n="0337a11"/>懷我以聖胎。飼我以法乳。卽今內外身心。莫不荷
<lb ed="X" n="0607c03"/><lb ed="R033" n="0337a12"/>其恩力而得成立。劬勞之德。昊天罔極。而乃叛棄
<lb ed="X" n="0607c04"/><lb ed="R033" n="0337a13"/>本生。螟蛉異姓。惟應懷慕終身。左右無方。定省不
<lb ed="X" n="0607c05"/><lb ed="R033" n="0337a14"/>違而<anchor xml:id="nkr_note_add_0607c0501" n="0607c0501"/><anchor xml:id="beg0607c0501" n="0607c0501"/>已<anchor xml:id="end0607c0501"/>。</p>
<lb ed="X" n="0607c06"/><lb ed="R033" n="0337a15"/><p xml:id="pX22p0607c0601">○三原<anchor xml:id="nkr_note_add_0607c0601" n="0607c0601"/><anchor xml:id="beg0607c0601" n="0607c0601"/>已<anchor xml:id="end0607c0601"/>釋經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607c07"/><lb ed="R033" n="0337a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0607c0701">仍以心懷兼利。道貴弘通。慨古疏尠見其全。惟數解
<lb ed="X" n="0607c08"/><lb ed="R033" n="0337a17"/>僅行於世。辭雖切而太簡。理微露而不彰。不極論其
<lb ed="X" n="0607c09"/><lb ed="R033" n="0337a18"/>宏功。儔發起乎眞信。頓忘膚見。旣竭心思。總收部類
<lb ed="X" n="0607c10"/><lb ed="R033" n="0337b01"/>五經。直據文殊一行。而復會歸玄旨。則分入雜華。貫
<lb ed="X" n="0607c11"/><lb ed="R033" n="0337b02"/>穿諸門。則博綜羣典。無一不消歸自<anchor xml:id="nkr_note_add_0607c1101" n="0607c1101"/><anchor xml:id="beg0607c1101" n="0607c1101"/>己<anchor xml:id="end0607c1101"/>。有願皆迴向
<lb ed="X" n="0607c12"/><lb ed="R033" n="0337b03"/>菩提。展此精誠。乞求加被。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607c13"/><lb ed="R033" n="0337b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0607c1301">未能自利。先能利人者。菩薩發心。故不忍獨善其
<lb ed="X" n="0607c14"/><lb ed="R033" n="0337b05"/>身。心懷兼利也。兼利之道。弘法爲先。而此經註疏。
<lb ed="X" n="0607c15"/><lb ed="R033" n="0337b06"/>今多泯沒。稽古無繇。雖一二僅存。略擧大端。未暢
<lb ed="X" n="0607c16"/><lb ed="R033" n="0337b07"/>厥旨。宏功者。卽不可思議功德也。不知此經具有
<lb ed="X" n="0607c17"/><lb ed="R033" n="0337b08"/>如是功德。則疑而不信。信亦不眞。疏鈔之作。不容
<lb ed="X" n="0607c18"/><lb ed="R033" n="0337b09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0607c1801" n="0607c1801"/><anchor xml:id="beg0607c1801" n="0607c1801"/>己<anchor xml:id="end0607c1801"/>也。膚見者。肌膚在表。所入不深。喩淺見也。淺見
<lb ed="X" n="0607c19"/><lb ed="R033" n="0337b10"/>奚能測佛深義。而以救世心殷。頓忘其陋也。心思
<lb ed="X" n="0607c20"/><lb ed="R033" n="0337b11"/>者。心之官則思。堯舜之聖。尙竭心思。我何人斯。庸
<lb ed="X" n="0607c21"/><lb ed="R033" n="0337b12"/>可忽也。部類者。專談極樂大本等五經也。文殊者。
<lb ed="X" n="0607c22"/><lb ed="R033" n="0337b13"/>文殊般若經。專稱名字一行三昧也。雜華者。以華
<lb ed="X" n="0607c23"/><lb ed="R033" n="0337b14"/>嚴性海爲宗。明敎非權淺也。羣典者。引諸經論以
<lb ed="X" n="0607c24"/><lb ed="R033" n="0337b15"/>證明。言非臆見也。詳如義理部類二門。及後經文
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0608a" n="0608a"/>
<lb ed="X" n="0608a01"/><lb ed="R033" n="0337b16"/>中辯。消歸自<anchor xml:id="nkr_note_add_0608a0101" n="0608a0101"/><anchor xml:id="beg0608a0101" n="0608a0101"/>己<anchor xml:id="end0608a0101"/>者。明不專事相。究其歸著。悉皆消
<lb ed="X" n="0608a02"/><lb ed="R033" n="0337b17"/>化融會。歸於我之本性。良繇世出世間。無一法出
<lb ed="X" n="0608a03"/><lb ed="R033" n="0337b18"/>於心外。淨土所有依報正報。一一皆是本覺妙明。
<lb ed="X" n="0608a04"/><lb ed="R033" n="0338a01"/>譬之甁環釵釧。器器唯金。溪<g ref="#CB00589">㵎</g>江河。流流入海。無
<lb ed="X" n="0608a05"/><lb ed="R033" n="0338a02"/>不從此法界流。無不還歸此法界也。迴向菩提者。
<lb ed="X" n="0608a06"/><lb ed="R033" n="0338a03"/>凡所修爲。咸願往生。是名迴向。而向無他向。迴向
<lb ed="X" n="0608a07"/><lb ed="R033" n="0338a04"/>西方者。迴向自性也。末二句。攝前起後。欲興善事。
<lb ed="X" n="0608a08"/><lb ed="R033" n="0338a05"/>必仗佛加。菩薩且然。況復凡品。精者無二。誠者不
<lb ed="X" n="0608a09"/><lb ed="R033" n="0338a06"/>虗。古謂精誠之極。鬼神與通。而況三寶大慈。憫念
<lb ed="X" n="0608a10"/><lb ed="R033" n="0338a07"/>衆生。猶如赤子。但有利於衆生。精誠求之。寧不加
<lb ed="X" n="0608a11"/><lb ed="R033" n="0338a08"/>被。</p>
<lb ed="X" n="0608a12"/><lb ed="R033" n="0338a09"/><p xml:id="pX22p0608a1201">○五請加。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0608a13"/><lb ed="R033" n="0338a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0608a1301">歸命娑婆說法主。西方接引大慈尊。不可思議佛護
<lb ed="X" n="0608a14"/><lb ed="R033" n="0338a11"/>經。舍利文殊諸聖者。二土六方<anchor xml:id="nkr_note_orig_0608001" n="0608001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0608001" n="0608001"/><anchor xml:id="beg0608001" n="0608001"/>徧<anchor xml:id="end0608001"/>塵刹。過去見在及
<lb ed="X" n="0608a15"/><lb ed="R033" n="0338a12"/>當來。無盡三寶咸證知。惟願慈悲攝受我。我今妄以
<lb ed="X" n="0608a16"/><lb ed="R033" n="0338a13"/>穢土見。蠡測如來淸淨心。仰承三寶大威神。加被凡
<lb ed="X" n="0608a17"/><lb ed="R033" n="0338a14"/>愚成勝智。使我言言符佛意。流通遐邇益含靈。見聞
<lb ed="X" n="0608a18"/><lb ed="R033" n="0338a15"/>隨喜悉往生。同證寂光無上果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0608a19"/><lb ed="R033" n="0338a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0608a1901">歸命。如波羅密例。倒語法也。歸義有二。一者歸投
<lb ed="X" n="0608a20"/><lb ed="R033" n="0338a17"/>義。言世人至重者身命。擧身命而歸依。誠敬之至。
<lb ed="X" n="0608a21"/><lb ed="R033" n="0338a18"/>無二心也。二者歸元義。擧身命而歸依。卽是總攝
<lb ed="X" n="0608a22"/><lb ed="R033" n="0338b01"/>六根還歸一心也。娑婆言釋迦。西方言彌陀。先釋
<lb ed="X" n="0608a23"/><lb ed="R033" n="0338b02"/>迦者。敎所繇興也。孺子封俟。尙不背本。凡夫入聖。
<lb ed="X" n="0608a24"/><lb ed="R033" n="0338b03"/>豈得辜恩。古有臨終焚香先供養釋迦者。正此意
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0608b" n="0608b"/>
<lb ed="X" n="0608b01"/><lb ed="R033" n="0338b04"/>也。說法主者。說法度生。一土之中。無二佛故。接引
<lb ed="X" n="0608b02"/><lb ed="R033" n="0338b05"/>者。衆生念佛。佛垂接引。喩如行路。弱者接而濟之。
<lb ed="X" n="0608b03"/><lb ed="R033" n="0338b06"/>迷者引而導之也。復有二義。見生接引。則資其道
<lb ed="X" n="0608b04"/><lb ed="R033" n="0338b07"/>心。臨終接引。則攝其神識。大慈尊者。如母憶子。名
<lb ed="X" n="0608b05"/><lb ed="R033" n="0338b08"/>之曰慈。慈無以加。名之曰大。尊卽主義。交互言之。
<lb ed="X" n="0608b06"/><lb ed="R033" n="0338b09"/>亦可釋迦此土之尊。彌陀彼土之主也。兼二如來。
<lb ed="X" n="0608b07"/><lb ed="R033" n="0338b10"/>是謂佛寶。不可思議佛護念經。此經原名也。是謂
<lb ed="X" n="0608b08"/><lb ed="R033" n="0338b11"/>法寶。舍利文殊等。聞經衆也。是謂僧寶。稱之爲寶。
<lb ed="X" n="0608b09"/><lb ed="R033" n="0338b12"/>略有六義。一希有義。二離垢義。三勢力義。四莊嚴
<lb ed="X" n="0608b10"/><lb ed="R033" n="0338b13"/>義。五最勝義。六不改義。具如要集中說。推而極之。
<lb ed="X" n="0608b11"/><lb ed="R033" n="0338b14"/>極樂娑婆二土。四維上下十方。以至微塵佛刹。則
<lb ed="X" n="0608b12"/><lb ed="R033" n="0338b15"/>徧一切處。過現未來。則徧一切時。於中三寶。橫該
<lb ed="X" n="0608b13"/><lb ed="R033" n="0338b16"/>豎徹。無窮盡也。又三寶者。復分事理。有別有同。如
<lb ed="X" n="0608b14"/><lb ed="R033" n="0338b17"/>後文辯。今是內外自他悉歸命也。古云佛滅度後。
<lb ed="X" n="0608b15"/><lb ed="R033" n="0338b18"/>凡諸弟子。所有著述。皆歸三寶。良繇聖境高玄。佛
<lb ed="X" n="0608b16"/><lb ed="R033" n="0339a01"/>言微妙。而欲以凡夫毫末之智。岡自評量。是乃用
<lb ed="X" n="0608b17"/><lb ed="R033" n="0339a02"/>蠡測海。持管窺天。漫自疲勞。所得幾何。故必歸命
<lb ed="X" n="0608b18"/><lb ed="R033" n="0339a03"/>三寶。冥希加被。威神者。如經言佛力不可思議。法
<lb ed="X" n="0608b19"/><lb ed="R033" n="0339a04"/>力不可思議。賢聖力不可思議。仗三寶力。能使愚
<lb ed="X" n="0608b20"/><lb ed="R033" n="0339a05"/>衷。忽成勝智。凡口所述。冥通聖心也。遐邇者。兼處
<lb ed="X" n="0608b21"/><lb ed="R033" n="0339a06"/>與時。處則繇一隅以至周徧十方。時則繇刹那以
<lb ed="X" n="0608b22"/><lb ed="R033" n="0339a07"/>至盡未來際。皆名自邇及遐也。含靈者。揀非木石。
<lb ed="X" n="0608b23"/><lb ed="R033" n="0339a08"/>謂一切有情也。見聞隨喜者。但於此經。目覽耳聽。
<lb ed="X" n="0608b24"/><lb ed="R033" n="0339a09"/>以至暫爾隨順生歡喜者。皆植善根。同生彼國也。
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0608c" n="0608c"/>
<lb ed="X" n="0608c01"/><lb ed="R033" n="0339a10"/>寂光者。如來眞淨土。生彼國<anchor xml:id="nkr_note_add_0608c0101" n="0608c0101"/><anchor xml:id="beg0608c0101" n="0608c0101"/>已<anchor xml:id="end0608c0101"/>。見佛聞法。悟無生
<lb ed="X" n="0608c02"/><lb ed="R033" n="0339a11"/>忍。得自本心。寂照不二。名常寂光。無上果者。佛證
<lb ed="X" n="0608c03"/><lb ed="R033" n="0339a12"/>圓滿大覺。超越二乘及諸菩薩。此果之上更無過
<lb ed="X" n="0608c04"/><lb ed="R033" n="0339a13"/>者。名無上果。是證佛一切種智也。經云。皆得不退
<lb ed="X" n="0608c05"/><lb ed="R033" n="0339a14"/>轉於阿耨多羅三藐三菩提。則知但得往生。畢竟
<lb ed="X" n="0608c06"/><lb ed="R033" n="0339a15"/>成佛。故云同證寂光無上果也。乞求加被。意蓋如
<lb ed="X" n="0608c07"/><lb ed="R033" n="0339a16"/>此。以上通序一經大意竟。</p>
<lb ed="X" n="0608c08"/><lb ed="R033" n="0339a17"/><p xml:id="pX22p0608c0801">○二開章釋文<note place="inline">二</note>。</p><p xml:id="pX22p0608c0808" cb:place="inline">初略標二詳釋。</p>
<lb ed="X" n="0608c09"/><lb ed="R033" n="0339a18"/><p xml:id="pX22p0608c0901">○初略標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0608c10"/><lb ed="R033" n="0339b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0608c1001">將釋此經。總啓十門。一敎起所因。二藏敎等攝。三義
<lb ed="X" n="0608c11"/><lb ed="R033" n="0339b02"/>理深廣。四所被階品。五能詮體性。六宗趣旨歸。七部
<lb ed="X" n="0608c12"/><lb ed="R033" n="0339b03"/>類差別。八譯釋誦持。九總釋名題。十別解文義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0608c13"/><lb ed="R033" n="0339b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0608c1301">此例華嚴疏旨。略爲十門。前八義門。後二正釋。又
<lb ed="X" n="0608c14"/><lb ed="R033" n="0339b05"/>此與天台五重玄義。大同小異。蓋開之成十。束之
<lb ed="X" n="0608c15"/><lb ed="R033" n="0339b06"/>成五。稍有詳略云爾。</p>
<lb ed="X" n="0608c16"/><lb ed="R033" n="0339b07"/><p xml:id="pX22p0608c1601">○二詳釋<note place="inline">十</note>。</p><p xml:id="pX22p0608c1606" cb:place="inline">初敎起所因<note place="inline">至</note>十別解文義。</p>
<lb ed="X" n="0608c17"/><lb ed="R033" n="0339b08"/><p xml:id="pX22p0608c1701">○初敎起所因<note place="inline">二</note>。</p><p xml:id="pX22p0608c1708" cb:place="inline">初總二別。</p>
<lb ed="X" n="0608c18"/><lb ed="R033" n="0339b09"/><p xml:id="pX22p0608c1801">○初總。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0608c19"/><lb ed="R033" n="0339b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0608c1901">先明總者。謂如來唯爲一大事因緣出現於世。則一
<lb ed="X" n="0608c20"/><lb ed="R033" n="0339b11"/>代時敎。總其大意。唯欲衆生開示悟入佛之知見。今
<lb ed="X" n="0608c21"/><lb ed="R033" n="0339b12"/>此經者。直指衆生以念佛心入佛知見故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0608c22"/><lb ed="R033" n="0339b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0608c2201">大事因緣者。引法華經文。彼經以如來出世。本欲
<lb ed="X" n="0608c23"/><lb ed="R033" n="0339b14"/>度諸衆生。悉皆成佛。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0608c2301" n="0608c2301"/><anchor xml:id="beg0608c2301" n="0608c2301"/>已<anchor xml:id="end0608c2301"/>故。權說三乘。後至機
<lb ed="X" n="0608c24"/><lb ed="R033" n="0339b15"/>熟。會三歸一。方酬本意。故知華嚴以後。法華以前。
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0609a" n="0609a"/>
<lb ed="X" n="0609a01"/><lb ed="R033" n="0339b16"/>雖有種種法門。淺深不一。無非爲此大事因緣。除
<lb ed="X" n="0609a02"/><lb ed="R033" n="0339b17"/>此一大事外。更無二事。今但一心持名。卽得不退。
<lb ed="X" n="0609a03"/><lb ed="R033" n="0339b18"/>此乃直指凡夫自心究竟成佛。若能諦信。何須徧
<lb ed="X" n="0609a04"/><lb ed="R033" n="0340a01"/>歷三乘。久經多劫。不越一念。頓證菩提。豈非大事。</p>
<lb ed="X" n="0609a05"/><lb ed="R033" n="0340a02"/><p xml:id="pX22p0609a0501">○二別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0609a06"/><lb ed="R033" n="0340a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0609a0601">別則專就此經。復有十義。一大悲憫念末法爲作津
<lb ed="X" n="0609a07"/><lb ed="R033" n="0340a04"/>梁故。二特於無量法門出勝方便故。三激揚生死凡
<lb ed="X" n="0609a08"/><lb ed="R033" n="0340a05"/>夫令起欣厭故。四化導二乘執空不修淨土故。五勉
<lb ed="X" n="0609a09"/><lb ed="R033" n="0340a06"/>進初心菩薩親近如來故。六盡攝利鈍諸根悉皆度
<lb ed="X" n="0609a10"/><lb ed="R033" n="0340a07"/>脫故。七護持多障行人不遭墮落故。八的指卽有念
<lb ed="X" n="0609a11"/><lb ed="R033" n="0340a08"/>心得入無念故。九巧示因於往生實悟無生故。十復
<lb ed="X" n="0609a12"/><lb ed="R033" n="0340a09"/>明徑路修行徑中之徑故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0609a13"/><lb ed="R033" n="0340a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0609a1301">釋見下文。而生起有序。喩如鉤鎖。初以衆生迷溺。
<lb ed="X" n="0609a14"/><lb ed="R033" n="0340a11"/>爲作津梁。二所以能爲津梁者。爲有最勝方便故。
<lb ed="X" n="0609a15"/><lb ed="R033" n="0340a12"/>三何名最勝方便。以能直度凡夫故。四豈獨凡夫。
<lb ed="X" n="0609a16"/><lb ed="R033" n="0340a13"/>亦度二乘聖人故。五豈獨二乘。亦度菩薩故。六豈
<lb ed="X" n="0609a17"/><lb ed="R033" n="0340a14"/>獨人中。亦普度一切衆生故。七豈獨平處度生。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0609001" n="0609001"/>偏
<lb ed="X" n="0609a18"/><lb ed="R033" n="0340a15"/>度障難故。八雖云度生如是廣大。實不離衆生一
<lb ed="X" n="0609a19"/><lb ed="R033" n="0340a16"/>念得入無念故。九旣卽念得無念。亦卽生得無生
<lb ed="X" n="0609a20"/><lb ed="R033" n="0340a17"/>故。十通該前九。知此持名念佛。徑中之徑故。又繇
<lb ed="X" n="0609a21"/><lb ed="R033" n="0340a18"/>是徑中之徑。乃能津梁末法故。則後先次第。終始
<lb ed="X" n="0609a22"/><lb ed="R033" n="0340b01"/>循環。故云鉤鎖。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0609a23"/><lb ed="R033" n="0340b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0609a2301">初大悲憫念末法爲作津梁者。佛成道時。<anchor xml:id="nkr_note_add_0609a2301" n="0609a2301"/><anchor xml:id="beg0609a2301" n="0609a2301"/>已<anchor xml:id="end0609a2301"/>當濁世。
<lb ed="X" n="0609a24"/><lb ed="R033" n="0340b03"/>況今末法。正入鬬爭。轉展陵夷。後之又後。皆賴此經
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0609b" n="0609b"/>
<lb ed="X" n="0609b01"/><lb ed="R033" n="0340b04"/>神力。救拔餘生。豈非至極悲心。預垂濟度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0609b02"/><lb ed="R033" n="0340b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0609b0201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0609b0201" n="0609b0201"/><anchor xml:id="beg0609b0201" n="0609b0201"/>已<anchor xml:id="end0609b0201"/>當濁世者。人壽二萬歲時。卽入劫濁。釋迦出時。
<lb ed="X" n="0609b03"/><lb ed="R033" n="0340b06"/>人壽百歲。久經濁世。<anchor xml:id="nkr_note_add_0609b0301" n="0609b0301"/><anchor xml:id="beg0609b0301" n="0609b0301"/>已<anchor xml:id="end0609b0301"/>爲可憫。正入鬬爭者。前五
<lb ed="X" n="0609b04"/><lb ed="R033" n="0340b07"/>百年。解脫堅固。漸次五百。禪定多聞而及塔寺。今
<lb ed="X" n="0609b05"/><lb ed="R033" n="0340b08"/>當鬪爭堅固之時。更爲可憫。後之又後者。乃至法
<lb ed="X" n="0609b06"/><lb ed="R033" n="0340b09"/>滅。倍更可憫。故佛說此經。略而計之。大悲有三。一
<lb ed="X" n="0609b07"/><lb ed="R033" n="0340b10"/>者佛在世時。憐此五濁。說難信法。是爲第一重大
<lb ed="X" n="0609b08"/><lb ed="R033" n="0340b11"/>悲憫念衆生。二者佛滅度後。福慧日淺。罪障益深。
<lb ed="X" n="0609b09"/><lb ed="R033" n="0340b12"/>故說此經。咸令未來雖不見佛。佛滅法存。但有信
<lb ed="X" n="0609b10"/><lb ed="R033" n="0340b13"/>者。速超生死。是爲第二重大悲憫念衆生。三者如
<lb ed="X" n="0609b11"/><lb ed="R033" n="0340b14"/>大本言。佛滅久遠。當來之世。經道滅盡。獨留此經
<lb ed="X" n="0609b12"/><lb ed="R033" n="0340b15"/>住世度生。最後方滅。則知滔天之際。尙作慈航。大
<lb ed="X" n="0609b13"/><lb ed="R033" n="0340b16"/>夜方沈。猶稱法炬。是爲第三重大悲憫念衆生也。
<lb ed="X" n="0609b14"/><lb ed="R033" n="0340b17"/>譬之慈父。憂念後昆。心無盡故。置爲生計。能使遠
<lb ed="X" n="0609b15"/><lb ed="R033" n="0340b18"/>裔殘支。至於家破身貧。猶堪資藉。故曰至極悲心。
<lb ed="X" n="0609b16"/><lb ed="R033" n="0341a01"/>預垂濟度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0609b17"/><lb ed="R033" n="0341a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0609b1701">二特於無量法門出勝方便者。入道多門。本無揀擇。
<lb ed="X" n="0609b18"/><lb ed="R033" n="0341a03"/>險夷曲直。難易攸分。則無量門中。念佛一門。最爲方
<lb ed="X" n="0609b19"/><lb ed="R033" n="0341a04"/>便。略陳有四。一不値佛世。得常見佛方便。二不斷惑
<lb ed="X" n="0609b20"/><lb ed="R033" n="0341a05"/>業。得出輪迴方便。三不修餘行。得波羅密方便。四不
<lb ed="X" n="0609b21"/><lb ed="R033" n="0341a06"/>經多劫。得疾解脫方便。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0609b22"/><lb ed="R033" n="0341a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0609b2201">法門者。道體幽玄。從門始入。爲門不同。故云無量。
<lb ed="X" n="0609b23"/><lb ed="R033" n="0341a08"/>權巧接引。令得入門。名爲方便。而言勝者。方便中
<lb ed="X" n="0609b24"/><lb ed="R033" n="0341a09"/>方便也。卽觀經所謂異也。多門者。或謂門門可以
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0609c" n="0609c"/>
<lb ed="X" n="0609c01"/><lb ed="R033" n="0341a10"/>入道。何必念佛往生。而有易有難。不妨無揀擇中
<lb ed="X" n="0609c02"/><lb ed="R033" n="0341a11"/>而說揀擇。險者崎嶇難行。曲者紆迴難到。喩餘門
<lb ed="X" n="0609c03"/><lb ed="R033" n="0341a12"/>也。夷坦則易行。喩念佛人皆可爲。直捷則易到。喩
<lb ed="X" n="0609c04"/><lb ed="R033" n="0341a13"/>念佛速超生死。如韋提希。亦徧觀十方世界。而惟
<lb ed="X" n="0609c05"/><lb ed="R033" n="0341a14"/>願生極樂也。得常見佛者。起信論旣示眞如三昧。
<lb ed="X" n="0609c06"/><lb ed="R033" n="0341a15"/>及二門止觀竟。復云。有初學是法。其心怯弱。以娑
<lb ed="X" n="0609c07"/><lb ed="R033" n="0341a16"/>婆不常値佛。懼謂信心難就。如來有勝方便。攝護
<lb ed="X" n="0609c08"/><lb ed="R033" n="0341a17"/>信心。謂專意念佛。卽生佛土。常見於佛。如脩多羅
<lb ed="X" n="0609c09"/><lb ed="R033" n="0341a18"/>說。專念<name role="" type="person">西方極樂世界</name>阿彌陀佛。卽得往生。終無
<lb ed="X" n="0609c10"/><lb ed="R033" n="0341b01"/>有退。此經則七日一心。佛現在前。是也。故知靈山
<lb ed="X" n="0609c11"/><lb ed="R033" n="0341b02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0609c1101" n="0609c1101"/><anchor xml:id="beg0609c1101" n="0609c1101"/>已<anchor xml:id="end0609c1101"/>過。龍華未來。無佛世中。而得見佛。是名最勝第
<lb ed="X" n="0609c12"/><lb ed="R033" n="0341b03"/>一方便。得出輪迴者。繇惑起業。繇業感報。往來六
<lb ed="X" n="0609c13"/><lb ed="R033" n="0341b04"/>道。輪轉無窮。依餘法修。直至惑盡。始得出離。而託
<lb ed="X" n="0609c14"/><lb ed="R033" n="0341b05"/>質世間。升沈未保。唯茲念佛。帶惑往生。以<anchor xml:id="nkr_note_add_0609c1401" n="0609c1401"/><anchor xml:id="beg0609c1401" n="0609c1401"/>己<anchor xml:id="end0609c1401"/>念力。
<lb ed="X" n="0609c15"/><lb ed="R033" n="0341b06"/>及佛攝受大神力故。一生彼國。卽超三界。不受輪
<lb ed="X" n="0609c16"/><lb ed="R033" n="0341b07"/>轉。經云。衆生生者。皆是阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">䟦</g>致。是也。是爲最勝
<lb ed="X" n="0609c17"/><lb ed="R033" n="0341b08"/>第二方便。得波羅密者。諸菩薩衆。有恒沙劫中。修
<lb ed="X" n="0609c18"/><lb ed="R033" n="0341b09"/>六度萬行。未能滿足。而今一心念佛。萬緣自捨。卽
<lb ed="X" n="0609c19"/><lb ed="R033" n="0341b10"/>布施波羅密。一心念佛。諸惡自止。卽持戒波羅密。
<lb ed="X" n="0609c20"/><lb ed="R033" n="0341b11"/>一心念佛。心自柔輭。卽忍辱波羅密。一心念佛。永
<lb ed="X" n="0609c21"/><lb ed="R033" n="0341b12"/>不退墮。卽精進波羅密。一心念佛。餘想不生。卽禪
<lb ed="X" n="0609c22"/><lb ed="R033" n="0341b13"/>定波羅密。一心念佛。正念分明。卽般若波羅密。推
<lb ed="X" n="0609c23"/><lb ed="R033" n="0341b14"/>而極之。不出一心。萬行具足。如大本法藏願云。若
<lb ed="X" n="0609c24"/><lb ed="R033" n="0341b15"/>我成佛。國中有情。不獲神通自在波羅密多。不取
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0610a" n="0610a"/>
<lb ed="X" n="0610a01"/><lb ed="R033" n="0341b16"/>正覺。是爲第三最勝方便。得疾解脫者。智論云。有
<lb ed="X" n="0610a02"/><lb ed="R033" n="0341b17"/>諸菩薩。自念謗大般若。墮惡道中。歷無量劫。雖修
<lb ed="X" n="0610a03"/><lb ed="R033" n="0341b18"/>餘行。不能滅罪。後遇知識。敎念阿彌陀佛。乃得滅
<lb ed="X" n="0610a04"/><lb ed="R033" n="0342a01"/>障。超生淨土。又十住斷結經云。是時座中。有四億
<lb ed="X" n="0610a05"/><lb ed="R033" n="0342a02"/>衆。自知死此生彼。牽連不斷。欲爲之源。樂生無欲
<lb ed="X" n="0610a06"/><lb ed="R033" n="0342a03"/>國土。佛言西方去此無數國土。有佛名無量壽。其
<lb ed="X" n="0610a07"/><lb ed="R033" n="0342a04"/>土淸淨。無淫怒癡。蓮華化生。不繇父母。汝當生彼。
<lb ed="X" n="0610a08"/><lb ed="R033" n="0342a05"/>故大本云。菩薩欲令衆生速疾安住無上菩提者。
<lb ed="X" n="0610a09"/><lb ed="R033" n="0342a06"/>應當起精進力。聽此法門。是知蟻山風水。遲疾天
<lb ed="X" n="0610a10"/><lb ed="R033" n="0342a07"/>殊。古謂欲得一生取辦。便於是法留心。是名最勝
<lb ed="X" n="0610a11"/><lb ed="R033" n="0342a08"/>第四方便。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610a12"/><lb ed="R033" n="0342a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0610a1201">三激揚生死凡夫令起欣厭者。以諸衆生沈迷自性。
<lb ed="X" n="0610a13"/><lb ed="R033" n="0342a10"/>甘受輪迴。曠劫至今。曾無省勵。故示苦樂兩土。爰開
<lb ed="X" n="0610a14"/><lb ed="R033" n="0342a11"/>折攝二門。激之揚之。俾欣俾厭。勝心旣發。淨業斯成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610a15"/><lb ed="R033" n="0342a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0610a1501">若據平等法門。非垢非淨。則欣厭無地。折攝何施。
<lb ed="X" n="0610a16"/><lb ed="R033" n="0342a13"/>但今生死凡夫。迷心逐境。備歷輪迴。頭出頭沒。甘
<lb ed="X" n="0610a17"/><lb ed="R033" n="0342a14"/>心忍受。曾無一念省發奮勵。求願出離。而復遮其
<lb ed="X" n="0610a18"/><lb ed="R033" n="0342a15"/>欣厭。欲令直悟自心。是猶田蛙井鮒。不與之水。而
<lb ed="X" n="0610a19"/><lb ed="R033" n="0342a16"/>反責以沖霄。祇益沈淪。於事何濟。於是無苦樂中。
<lb ed="X" n="0610a20"/><lb ed="R033" n="0342a17"/>示苦示樂。苦以折伏。樂以攝受。折則激其頑迷。而
<lb ed="X" n="0610a21"/><lb ed="R033" n="0342a18"/>令起厭離。攝則揚其懈怠。而俾生欣樂。然後久在
<lb ed="X" n="0610a22"/><lb ed="R033" n="0342b01"/>泥塗。始嫌汚穢。乍聞淨妙。浚起願求。此大火聚。彼
<lb ed="X" n="0610a23"/><lb ed="R033" n="0342b02"/><name role="" type="person">淸涼池</name>。炎燒衆生。不得不避此而趨彼矣。方便度
<lb ed="X" n="0610a24"/><lb ed="R033" n="0342b03"/>生。法自應爾。生彼國<anchor xml:id="nkr_note_add_0610a2401" n="0610a2401"/><anchor xml:id="beg0610a2401" n="0610a2401"/>已<anchor xml:id="end0610a2401"/>。見佛聞法。得無生忍。方悟
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0610b" n="0610b"/>
<lb ed="X" n="0610b01"/><lb ed="R033" n="0342b04"/>此心本來平等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610b02"/><lb ed="R033" n="0342b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0610b0201">四化導二乘執空不修淨土者。良以乍得我空。卽生
<lb ed="X" n="0610b03"/><lb ed="R033" n="0342b06"/>耽滯。聞說淨佛國土。敎化衆生。心不喜樂。故令迴小
<lb ed="X" n="0610b04"/><lb ed="R033" n="0342b07"/>向大。發意往生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610b05"/><lb ed="R033" n="0342b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0610b0501">乍得我空者。小乘但悟蘊中無我。不知蘊亦是空。
<lb ed="X" n="0610b06"/><lb ed="R033" n="0342b09"/>執境爲有。唯欲避境趨寂。故聞淨土化生。心不喜
<lb ed="X" n="0610b07"/><lb ed="R033" n="0342b10"/>樂。如諸聲聞。不見舍那神力。不與菩薩大會。以本
<lb ed="X" n="0610b08"/><lb ed="R033" n="0342b11"/>不讚說十方佛刹淸淨功德故。古謂小乘無他佛
<lb ed="X" n="0610b09"/><lb ed="R033" n="0342b12"/>之說。大敎有刹海之談。斯名獨善之流。亦號鈍阿
<lb ed="X" n="0610b10"/><lb ed="R033" n="0342b13"/>羅漢。是以敎令迴斷滅心。修淨土行。乃知諸佛菩
<lb ed="X" n="0610b11"/><lb ed="R033" n="0342b14"/>薩。悲智行願。如是廣大。如是無盡。心不礙境。境不
<lb ed="X" n="0610b12"/><lb ed="R033" n="0342b15"/>礙心。一切諸法。本性自空。終日度生。終日無度。而
<lb ed="X" n="0610b13"/><lb ed="R033" n="0342b16"/>單修禪定。不願往生。是爲大失矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610b14"/><lb ed="R033" n="0342b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0610b1401">五勉進初心菩薩親近如來者。初發心菩薩。大心雖
<lb ed="X" n="0610b15"/><lb ed="R033" n="0342b18"/>建。勝忍未成。所謂弱羽止可纏枝。嬰兒猶應傍母。入
<lb ed="X" n="0610b16"/><lb ed="R033" n="0343a01"/>正定聚。親彼世尊。方得忍證無生。終成佛果。乘大願
<lb ed="X" n="0610b17"/><lb ed="R033" n="0343a02"/>筏。苦海度生。如智論中說。且夫六心墮落。塵劫聲聞。
<lb ed="X" n="0610b18"/><lb ed="R033" n="0343a03"/>魚子菴羅。足爲明鏡。故知念佛菩薩之父。生育法身。
<lb ed="X" n="0610b19"/><lb ed="R033" n="0343a04"/>乃至十地始終。不離念佛。何得初心自足。不願往生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610b20"/><lb ed="R033" n="0343a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0610b2001">智論云。具縛凡夫。有大悲心。欲生惡世救苦衆生。
<lb ed="X" n="0610b21"/><lb ed="R033" n="0343a06"/>無有是處。何以故。煩惱強故。未得忍力。心隨境轉。
<lb ed="X" n="0610b22"/><lb ed="R033" n="0343a07"/>聲色所縛。自墮三途。焉能救彼。假令得生人中。聖
<lb ed="X" n="0610b23"/><lb ed="R033" n="0343a08"/>道難得。以施戒福力。或作王臣。富貴自在。縱遇知
<lb ed="X" n="0610b24"/><lb ed="R033" n="0343a09"/>識。不肯信從。荒迷放逸。廣作衆罪。繇此墮落。又喩
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0610c" n="0610c"/>
<lb ed="X" n="0610c01"/><lb ed="R033" n="0343a10"/>二人救溺。直入水救。彼此俱溺。有方便者。往取船
<lb ed="X" n="0610c02"/><lb ed="R033" n="0343a11"/>筏。乘之救接。皆得免難。新發意菩薩。亦復如是。要
<lb ed="X" n="0610c03"/><lb ed="R033" n="0343a12"/>須近佛。得無生忍<anchor xml:id="nkr_note_add_0610c0301" n="0610c0301"/><anchor xml:id="beg0610c0301" n="0610c0301"/>已<anchor xml:id="end0610c0301"/>。方能苦海救度衆生。如得船
<lb ed="X" n="0610c04"/><lb ed="R033" n="0343a13"/>者。又云。譬如嬰兒離母。或墮坑井。或渴乳死。又如
<lb ed="X" n="0610c05"/><lb ed="R033" n="0343a14"/>弱羽。祇可依樹纏枝。翅翮成就。方能飛空自在無
<lb ed="X" n="0610c06"/><lb ed="R033" n="0343a15"/>礙。凡夫無力。唯應專念阿彌陀佛。使成三昧。臨終
<lb ed="X" n="0610c07"/><lb ed="R033" n="0343a16"/>正念。決定往生。見佛得忍。還來三界救度衆生。正
<lb ed="X" n="0610c08"/><lb ed="R033" n="0343a17"/>定聚者。揀異邪定不定。以凡夫邪外<anchor xml:id="nkr_note_add_0610c0801" n="0610c0801"/><anchor xml:id="beg0610c0801" n="0610c0801"/>已<anchor xml:id="end0610c0801"/>定。初心進
<lb ed="X" n="0610c09"/><lb ed="R033" n="0343a18"/>退未定。今生安養。無論高下。皆不退轉故。聚者會
<lb ed="X" n="0610c10"/><lb ed="R033" n="0343b01"/>也。卽文中諸上善人之會。今謂入此聚中。見佛聞
<lb ed="X" n="0610c11"/><lb ed="R033" n="0343b02"/>法故。六心墮落者。身子發菩薩心。<anchor xml:id="nkr_note_add_0610c1101" n="0610c1101"/><anchor xml:id="beg0610c1101" n="0610c1101"/>已<anchor xml:id="end0610c1101"/>證別敎六住。
<lb ed="X" n="0610c12"/><lb ed="R033" n="0343b03"/>因逢乞眼。遂退大心。沈淪五道。塵劫聲聞者。有於
<lb ed="X" n="0610c13"/><lb ed="R033" n="0343b04"/>大通佛世發心。皆因退大。塵點劫來。墮聲聞位。故
<lb ed="X" n="0610c14"/><lb ed="R033" n="0343b05"/>經云。魚子菴羅華。菩薩初發心。三事因中多。及其
<lb ed="X" n="0610c15"/><lb ed="R033" n="0343b06"/>結果少。引此以明初心菩薩。猶宜親近如來。得所
<lb ed="X" n="0610c16"/><lb ed="R033" n="0343b07"/>依歸。終無退轉故。菩薩父者。華嚴十一經。威光童
<lb ed="X" n="0610c17"/><lb ed="R033" n="0343b08"/>子。覩如來相獲十種益。首云得念佛三昧。名無邊
<lb ed="X" n="0610c18"/><lb ed="R033" n="0343b09"/>海藏門。疏謂以念佛三昧。菩薩之父。故首明之。良
<lb ed="X" n="0610c19"/><lb ed="R033" n="0343b10"/>繇菩薩以方便爲父。念佛卽眞涉事。是方便故。又
<lb ed="X" n="0610c20"/><lb ed="R033" n="0343b11"/>念佛成佛。是親種故。十地始終者。十地文中。從初
<lb ed="X" n="0610c21"/><lb ed="R033" n="0343b12"/>至末。地地皆云一切所作不離念佛。又云。遠行地
<lb ed="X" n="0610c22"/><lb ed="R033" n="0343b13"/>菩薩。雖知一切國土猶如虗空。而能以淸淨妙行
<lb ed="X" n="0610c23"/><lb ed="R033" n="0343b14"/>莊嚴佛土。如來不思議境界經云。菩薩了知諸佛。
<lb ed="X" n="0610c24"/><lb ed="R033" n="0343b15"/>及一切法。皆唯心量。得隨順忍。或入初地。捨身速
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0611a" n="0611a"/>
<lb ed="X" n="0611a01"/><lb ed="R033" n="0343b16"/>生妙喜世界。極樂淨佛土中。故龍樹以初地往生。
<lb ed="X" n="0611a02"/><lb ed="R033" n="0343b17"/>摩差末以得忍往生。至如文殊普賢等諸大菩薩。
<lb ed="X" n="0611a03"/><lb ed="R033" n="0343b18"/>發願往生。莫可勝數。況初心乎。永明謂欲託質蓮
<lb ed="X" n="0611a04"/><lb ed="R033" n="0344a01"/>臺。永離胎藏。生極樂等諸佛國土遊戲神通者。皆
<lb ed="X" n="0611a05"/><lb ed="R033" n="0344a02"/>能了達自心。無不化往。天如謂汝若悟心。則淨土
<lb ed="X" n="0611a06"/><lb ed="R033" n="0344a03"/>往生。萬牛不能挽矣。然則初心菩薩。雖曰了明。去
<lb ed="X" n="0611a07"/><lb ed="R033" n="0344a04"/>佛尙遠。正爾求生不可後也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611a08"/><lb ed="R033" n="0344a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0611a0801">六盡攝利鈍諸根悉皆度脫者。諸餘法門。高之則下
<lb ed="X" n="0611a09"/><lb ed="R033" n="0344a06"/>機絕分。卑之則不被上根。是以華藏如盲。螢光增結。
<lb ed="X" n="0611a10"/><lb ed="R033" n="0344a07"/>唯此一法。上下兼收。可謂萬病愈於阿伽。千器成於
<lb ed="X" n="0611a11"/><lb ed="R033" n="0344a08"/>巨冶。豈不慈門廣大。普度無遺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611a12"/><lb ed="R033" n="0344a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0611a1201">如盲者。如來於逝多林中。演大華嚴。彼時上德聲
<lb ed="X" n="0611a13"/><lb ed="R033" n="0344a10"/>聞。身子目連等。如盲如聾杜視絕聽。乃至積行菩
<lb ed="X" n="0611a14"/><lb ed="R033" n="0344a11"/>薩。猶云曝顋。明高之則道大機小故。增結者。淨名
<lb ed="X" n="0611a15"/><lb ed="R033" n="0344a12"/>經云。有二比丘犯根本戒。發露求懺。優波離爲依
<lb ed="X" n="0611a16"/><lb ed="R033" n="0344a13"/>律定罪。疑心不釋。淨名言。汝毋以常法擾亂其心。
<lb ed="X" n="0611a17"/><lb ed="R033" n="0344a14"/>重增此二比丘罪。永嘉擬之螢光。謂不能開其迷
<lb ed="X" n="0611a18"/><lb ed="R033" n="0344a15"/>暗。而反增益之也。明卑之則機深敎淺故。他若不
<lb ed="X" n="0611a19"/><lb ed="R033" n="0344a16"/>淨錯施爐韛。數息不利冢人。彼此爲門。亦復各異。
<lb ed="X" n="0611a20"/><lb ed="R033" n="0344a17"/>而淺深小大。勢不兼宜。惟此念佛法門。三輩九品。
<lb ed="X" n="0611a21"/><lb ed="R033" n="0344a18"/>悉皆度脫。徹上。則三心圓發。直入無生。徹下。則十
<lb ed="X" n="0611a22"/><lb ed="R033" n="0344b01"/>念成功。亦生彼國。所謂不離一法。巧被諸根。豪傑
<lb ed="X" n="0611a23"/><lb ed="R033" n="0344b02"/>無下抑之羞。庸愚有仰攀之益。蓋無機不收。有情
<lb ed="X" n="0611a24"/><lb ed="R033" n="0344b03"/>皆攝者也。阿伽陀者。西域藥名。能以一藥總治諸
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0611b" n="0611b"/>
<lb ed="X" n="0611b01"/><lb ed="R033" n="0344b04"/>疾。喩但持佛名。五欲三毒。無量煩惱。乃至偏乘外
<lb ed="X" n="0611b02"/><lb ed="R033" n="0344b05"/>道。一切見病。悉斷除故。巨冶者。一冶之中。陶鑄萬
<lb ed="X" n="0611b03"/><lb ed="R033" n="0344b06"/>物。各成其器。喩但持佛名。隨彼根行。九品往生。皆
<lb ed="X" n="0611b04"/><lb ed="R033" n="0344b07"/>不退故。廣大者。周易乾曰大生。坤曰廣生。今無所
<lb ed="X" n="0611b05"/><lb ed="R033" n="0344b08"/>不度。喩如天覆地載。並育兼容。至慈無擇。名普門
<lb ed="X" n="0611b06"/><lb ed="R033" n="0344b09"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611b07"/><lb ed="R033" n="0344b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0611b0701">七護持多障行人不遭墮落者。末世修行。多諸障難。
<lb ed="X" n="0611b08"/><lb ed="R033" n="0344b11"/>一虧正見。卽陷羣邪。彼佛願力威神加被行人。大光
<lb ed="X" n="0611b09"/><lb ed="R033" n="0344b12"/>明中。不遭魔事。能爲護念。直至道場。故知澤圖辟怪。
<lb ed="X" n="0611b10"/><lb ed="R033" n="0344b13"/>寶鏡遁妖。正念分明。無能嬈者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611b11"/><lb ed="R033" n="0344b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0611b1101">多諸障難者。行人於禪觀中。擊發陰魔。如楞嚴開
<lb ed="X" n="0611b12"/><lb ed="R033" n="0344b15"/>五十種。皆云不作聖心。名善境界。若作聖解。卽受
<lb ed="X" n="0611b13"/><lb ed="R033" n="0344b16"/>羣邪。故知正見稍虧。邪魔遂熾。無益更損。求升反
<lb ed="X" n="0611b14"/><lb ed="R033" n="0344b17"/>沈。繇此淺根怖道不學。今念佛者。以佛大願攝受。
<lb ed="X" n="0611b15"/><lb ed="R033" n="0344b18"/>大力匡持。威莫敢干。神不可測。雖有魔事。行將自
<lb ed="X" n="0611b16"/><lb ed="R033" n="0345a01"/>消。又經云。念佛之人。有四十里光明燭身。魔不能
<lb ed="X" n="0611b17"/><lb ed="R033" n="0345a02"/>犯。以阿彌陀佛及十方佛。常護念故。從今發心。直
<lb ed="X" n="0611b18"/><lb ed="R033" n="0345a03"/>至道場。自始至終。吉無不利。良繇正念分明。縱魔
<lb ed="X" n="0611b19"/><lb ed="R033" n="0345a04"/>來者。易識易遣。非比耽靜著空。中無主宰。逢魔不
<lb ed="X" n="0611b20"/><lb ed="R033" n="0345a05"/>覺。遂至入心者也。澤圖寶鏡者。以此二喩。明非但
<lb ed="X" n="0611b21"/><lb ed="R033" n="0345a06"/>佛力。卽是自<anchor xml:id="nkr_note_add_0611b2101" n="0611b2101"/><anchor xml:id="beg0611b2101" n="0611b2101"/>己<anchor xml:id="end0611b2101"/>念力也。有神獸名白澤。能人言。辨
<lb ed="X" n="0611b22"/><lb ed="R033" n="0345a07"/>萬物之情。諸邪望影而避。故曰家有白澤之圖。必
<lb ed="X" n="0611b23"/><lb ed="R033" n="0345a08"/>無如是妖怪。又山精野魅。能變形種種。誑惑於人。
<lb ed="X" n="0611b24"/><lb ed="R033" n="0345a09"/>而不能變鏡中之形。喩念佛者。正念現前。智照精
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0611c" n="0611c"/>
<lb ed="X" n="0611c01"/><lb ed="R033" n="0345a10"/>朗。一切天魔心魔不得便故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611c02"/><lb ed="R033" n="0345a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0611c0201">八的指卽有念心得入無念者。心本無念。念起卽乖。
<lb ed="X" n="0611c03"/><lb ed="R033" n="0345a12"/>而衆生無始以來。妄想慣習。未易卒遣。今敎念佛。是
<lb ed="X" n="0611c04"/><lb ed="R033" n="0345a13"/>乃以毒攻毒。用兵止兵。病愈寇平。則捨病體更無自
<lb ed="X" n="0611c05"/><lb ed="R033" n="0345a14"/>身。卽寇盜原吾赤子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611c06"/><lb ed="R033" n="0345a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0611c0601">起信論云。心體離念。而起念念佛。豈不反擾其心。
<lb ed="X" n="0611c07"/><lb ed="R033" n="0345a16"/>佛藏經云。無覺無觀。名爲念佛。無想無語。是名念
<lb ed="X" n="0611c08"/><lb ed="R033" n="0345a17"/>佛。而起念念佛。豈不反背於佛。今謂滅諸覺觀。實
<lb ed="X" n="0611c09"/><lb ed="R033" n="0345a18"/>相念佛。理則誠然。但以心雖離念。而無明染心。念
<lb ed="X" n="0611c10"/><lb ed="R033" n="0345b01"/>念相續。如七年之病。久亂之民。故曰慣習。茲欲勉
<lb ed="X" n="0611c11"/><lb ed="R033" n="0345b02"/>強遏捺。立使空寂。而止動歸止。止更彌動。縱麤念
<lb ed="X" n="0611c12"/><lb ed="R033" n="0345b03"/>暫息。細念猶存。便謂相應。錯謬非小。旣居凡地。未
<lb ed="X" n="0611c13"/><lb ed="R033" n="0345b04"/>能絕慮忘緣。何不卽緣慮而作修進。故以念還攻
<lb ed="X" n="0611c14"/><lb ed="R033" n="0345b05"/>於念。念一佛名。換彼百千萬億之雜念也。而妄從
<lb ed="X" n="0611c15"/><lb ed="R033" n="0345b06"/>眞起。波逐水生。卽念卽空。居然本體。非於念外別
<lb ed="X" n="0611c16"/><lb ed="R033" n="0345b07"/>得菩提。故云萬法虗僞。唯是一心。了悟自心。觸目
<lb ed="X" n="0611c17"/><lb ed="R033" n="0345b08"/>菩提矣。喩如病體瘳時。便名健體。亂民定後。卽是
<lb ed="X" n="0611c18"/><lb ed="R033" n="0345b09"/>良民。去念而求心。是醫必滅身而療病。將必屠國
<lb ed="X" n="0611c19"/><lb ed="R033" n="0345b10"/>而安民也。豈理也哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611c20"/><lb ed="R033" n="0345b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0611c2001">九巧示因於往生實悟無生者。七地僅名現相。八地
<lb ed="X" n="0611c21"/><lb ed="R033" n="0345b12"/>乃得無生。而亟欲滅生以求無生。彌求彌遠。今以來
<lb ed="X" n="0611c22"/><lb ed="R033" n="0345b13"/>生淨土。乃悟無生。入有得空。卽凡成聖。可謂通玄祕
<lb ed="X" n="0611c23"/><lb ed="R033" n="0345b14"/>訣。換骨神丹。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611c24"/><lb ed="R033" n="0345b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0611c2401">僅名現相者。華嚴地地皆曰無生。而正得乃歸八
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0612a" n="0612a"/>
<lb ed="X" n="0612a01"/><lb ed="R033" n="0345b16"/>地。其七地云。淨無量身口意。得無生法忍光明。疏
<lb ed="X" n="0612a02"/><lb ed="R033" n="0345b17"/>謂無生法忍。八地所得。今茲七地。於彼法忍明相
<lb ed="X" n="0612a03"/><lb ed="R033" n="0345b18"/>現前。未爲眞得。如觀經疏。以無生卽屬初住。意略
<lb ed="X" n="0612a04"/><lb ed="R033" n="0346a01"/>同此。乃至八地。離一切心意識分別。始名眞得無
<lb ed="X" n="0612a05"/><lb ed="R033" n="0346a02"/>生法忍也。故知無生。聖且難之。況凡輩乎。彌遠者。
<lb ed="X" n="0612a06"/><lb ed="R033" n="0346a03"/>厭生爲患。亟欲滅生以歸於無。而滅非眞滅。祇益
<lb ed="X" n="0612a07"/><lb ed="R033" n="0346a04"/>劬勞。終成輪轉。如牛壞車。古有明喩。今專念佛。發
<lb ed="X" n="0612a08"/><lb ed="R033" n="0346a05"/>願往生。生彼國<anchor xml:id="nkr_note_add_0612a0801" n="0612a0801"/><anchor xml:id="beg0612a0801" n="0612a0801"/>已<anchor xml:id="end0612a0801"/>。華開見佛。識自本心。本自不生。
<lb ed="X" n="0612a09"/><lb ed="R033" n="0346a06"/>生亦何礙。所謂熾然求生。而不乖於無生之理。終
<lb ed="X" n="0612a10"/><lb ed="R033" n="0346a07"/>日生而未嘗生者。乃所以爲眞無生也。有生而悟
<lb ed="X" n="0612a11"/><lb ed="R033" n="0346a08"/>無生。故云入有得空。生屬凡夫。而因生無生。故云
<lb ed="X" n="0612a12"/><lb ed="R033" n="0346a09"/>卽凡成聖。就路還家。潛超密度。難思難議。故云通
<lb ed="X" n="0612a13"/><lb ed="R033" n="0346a10"/>玄倐爾轉移。如平地升僊。白衣驟貴。故云換骨。捨
<lb ed="X" n="0612a14"/><lb ed="R033" n="0346a11"/>祕訣而耕空言。棄神丹而服狂藥。豈不大可哀哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0612a15"/><lb ed="R033" n="0346a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0612a1501">十復明徑路修行徑中之徑者。此有二義。一者。餘門
<lb ed="X" n="0612a16"/><lb ed="R033" n="0346a13"/>學道。萬里迢遙。念佛往生。古稱徑路。而念佛一法。復
<lb ed="X" n="0612a17"/><lb ed="R033" n="0346a14"/>有多門。今此持名。是爲徑路之中。徑而又徑。鶴沖鵬
<lb ed="X" n="0612a18"/><lb ed="R033" n="0346a15"/>擧。驥驟龍飛。不疾不行。而速而至。徑中徑矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0612a19"/><lb ed="R033" n="0346a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0612a1901">二義者。一是較量於多種淨業。二是揀別於本部
<lb ed="X" n="0612a20"/><lb ed="R033" n="0346a17"/>大本。故云徑路之徑路也。徑路者。路小而捷名徑。
<lb ed="X" n="0612a21"/><lb ed="R033" n="0346a18"/>小喩念佛爲力之簡易。捷喩念佛成功之迅速。善
<lb ed="X" n="0612a22"/><lb ed="R033" n="0346b01"/>導大師偈云。唯有徑路修行。但念阿彌陀佛。是也。
<lb ed="X" n="0612a23"/><lb ed="R033" n="0346b02"/>故云。餘門學道。名豎出三界。念佛往生。名橫出三
<lb ed="X" n="0612a24"/><lb ed="R033" n="0346b03"/>界。如蟲在竹。豎則歷節難通。橫則一時透脫。餘門
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0612b" n="0612b"/>
<lb ed="X" n="0612b01"/><lb ed="R033" n="0346b04"/>之比念佛。則念佛爲速矣。念佛復有多門者。如後
<lb ed="X" n="0612b02"/><lb ed="R033" n="0346b05"/>文中所開實相念佛四種。乃至萬行迴向等。實相
<lb ed="X" n="0612b03"/><lb ed="R033" n="0346b06"/>之佛。雖云本具。而衆生障重。解悟者希。下此數門。
<lb ed="X" n="0612b04"/><lb ed="R033" n="0346b07"/>觀像。則像去還無。因成間斷。觀想。則心麤境細。妙
<lb ed="X" n="0612b05"/><lb ed="R033" n="0346b08"/>觀難成。萬行。則所作繁多。重處偏墜。唯此持名一
<lb ed="X" n="0612b06"/><lb ed="R033" n="0346b09"/>法。簡要直捷。但能繼念。便得往生。古人謂旣得見
<lb ed="X" n="0612b07"/><lb ed="R033" n="0346b10"/>彌陀。何愁不開悟。則不期實相而實相契焉。故念
<lb ed="X" n="0612b08"/><lb ed="R033" n="0346b11"/>佛爲修行徑路。而持名又念佛中之徑路也。鶴沖
<lb ed="X" n="0612b09"/><lb ed="R033" n="0346b12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0612b0901" n="0612b0901"/><anchor xml:id="beg0612b0901" n="0612b0901"/>已<anchor xml:id="end0612b0901"/>過凡禽。爭如鵬擧。驥驟雖超羣馬。未及龍飛。皆
<lb ed="X" n="0612b10"/><lb ed="R033" n="0346b13"/>上喩念佛。下喩持名念佛也。不疾不行者。易繫詞
<lb ed="X" n="0612b11"/><lb ed="R033" n="0346b14"/>曰。易無思也。無爲也。寂然不動。感而遂通天下之
<lb ed="X" n="0612b12"/><lb ed="R033" n="0346b15"/>故。非天下之至神。其孰能與於此。唯神也。不疾而
<lb ed="X" n="0612b13"/><lb ed="R033" n="0346b16"/>速。不行而至。意謂疾而後速。行而後至者。物之常
<lb ed="X" n="0612b14"/><lb ed="R033" n="0346b17"/>也。蓍卦之體。寂無思爲。而有感卽通。是不疾而速。
<lb ed="X" n="0612b15"/><lb ed="R033" n="0346b18"/>不行而至。妙萬物而謂之神也。引此以明諸門念
<lb ed="X" n="0612b16"/><lb ed="R033" n="0347a01"/>佛。雖同曰往生。而爲力稍難。爲時稍久。是須行須
<lb ed="X" n="0612b17"/><lb ed="R033" n="0347a02"/>疾。乃至乃速也。今則不稽歲月。不假作爲。七日一
<lb ed="X" n="0612b18"/><lb ed="R033" n="0347a03"/>心。卽生彼國。何其神妙一至是也。故普賢行願品
<lb ed="X" n="0612b19"/><lb ed="R033" n="0347a04"/>鈔云。大藏中數百餘本。或經或論。說修彼因。然皆
<lb ed="X" n="0612b20"/><lb ed="R033" n="0347a05"/>勤積。乃得往生。今但稱名。便登不退。豈非徑而復
<lb ed="X" n="0612b21"/><lb ed="R033" n="0347a06"/>徑者哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0612b22"/><lb ed="R033" n="0347a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0612b2201">二者。無量壽經。廣陳依正。備載修持。今此經者。崇簡
<lb ed="X" n="0612b23"/><lb ed="R033" n="0347a08"/>去繁。擧約該博。更無他說。單指持名。但得一心。便生
<lb ed="X" n="0612b24"/><lb ed="R033" n="0347a09"/>彼國。可謂愈簡愈約。愈妙愈玄。徑中徑矣。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0612c" n="0612c"/>
<lb ed="X" n="0612c01"/><lb ed="R033" n="0347a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0612c0101">無量壽經。詳見部類譯釋二門。以對今經。世稱大
<lb ed="X" n="0612c02"/><lb ed="R033" n="0347a11"/>本。蓋部同而廣略異也。彼爲樂廣者說。此爲樂略
<lb ed="X" n="0612c03"/><lb ed="R033" n="0347a12"/>者說。然辭簡而理益明。事約而功倍勝。如大本廣
<lb ed="X" n="0612c04"/><lb ed="R033" n="0347a13"/>談諸福。而此經謂但持名號。卽爲多福多善。大本
<lb ed="X" n="0612c05"/><lb ed="R033" n="0347a14"/>猶分三輩。而此經謂但生彼國。俱得不退菩提。是
<lb ed="X" n="0612c06"/><lb ed="R033" n="0347a15"/>則不獨爲種種念佛門中之要。又於本部中轉更
<lb ed="X" n="0612c07"/><lb ed="R033" n="0347a16"/>爲要。可謂妙中之妙。玄中之玄。徑而復徑者矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0612c08"/><lb ed="R033" n="0347a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0612c0801">如上別中十義。復以前九爲通。後一爲別。兼前總義。
<lb ed="X" n="0612c09"/><lb ed="R033" n="0347a18"/>爲此經敎起之所因故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0612c10"/><lb ed="R033" n="0347b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0612c1001">通者。通明淨土諸經。皆同此因故。別者。別明此經
<lb ed="X" n="0612c11"/><lb ed="R033" n="0347b02"/>專重持名。以持名爲因故。總者。卽前總明一切諸
<lb ed="X" n="0612c12"/><lb ed="R033" n="0347b03"/>經。皆一大事以爲因故。言佛說此經。爲敎衆生念
<lb ed="X" n="0612c13"/><lb ed="R033" n="0347b04"/>佛。爲敎衆生持名念佛。爲敎衆生持名念佛而入
<lb ed="X" n="0612c14"/><lb ed="R033" n="0347b05"/>佛知見。以了此一心大事而<anchor xml:id="nkr_note_add_0612c1401" n="0612c1401"/><anchor xml:id="beg0612c1401" n="0612c1401"/>已<anchor xml:id="end0612c1401"/>。合之爲此經敎起
<lb ed="X" n="0612c15"/><lb ed="R033" n="0347b06"/>之所因也。</p>
<lb ed="X" n="0612c16"/><lb ed="R033" n="0347b07"/><p xml:id="pX22p0612c1601">○二藏敎等攝<note place="inline">三</note>。</p><p xml:id="pX22p0612c1608" cb:place="inline">初藏攝二敎攝三分攝。</p>
<lb ed="X" n="0612c17"/><lb ed="R033" n="0347b08"/><p xml:id="pX22p0612c1701">○初藏攝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0612c18"/><lb ed="R033" n="0347b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0612c1801"><anchor xml:id="nkr_note_add_0612c1801" n="0612c1801"/><anchor xml:id="beg0612c1801" n="0612c1801"/>已<anchor xml:id="end0612c1801"/>知佛說此經。有如是因。未知此經藏敎分中。各何
<lb ed="X" n="0612c19"/><lb ed="R033" n="0347b10"/>攝屬。言藏有二。一三藏。二二藏。且初三藏者。一脩多
<lb ed="X" n="0612c20"/><lb ed="R033" n="0347b11"/>羅藏。二毗奈耶藏。三阿毗達磨藏。今此經者。是脩多
<lb ed="X" n="0612c21"/><lb ed="R033" n="0347b12"/>羅攝。諸經亦有互相攝者。今非彼故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0612c22"/><lb ed="R033" n="0347b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0612c2201">梵語脩多羅。此云契經。名爲經藏。解見後釋題中。
<lb ed="X" n="0612c23"/><lb ed="R033" n="0347b14"/>毗柰耶。此云調伏。卽律藏。阿毗達磨。此云對法。卽
<lb ed="X" n="0612c24"/><lb ed="R033" n="0347b15"/>論藏。上二俱有多義。非急不引。脩多羅攝者。此經
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0613a" n="0613a"/>
<lb ed="X" n="0613a01"/><lb ed="R033" n="0347b16"/>在經律論三藏中。屬經藏故。互攝者。如華嚴則經
<lb ed="X" n="0613a02"/><lb ed="R033" n="0347b17"/>攝而兼律論。以十藏等品顯戒律。問明等品顯論
<lb ed="X" n="0613a03"/><lb ed="R033" n="0347b18"/>議故。梵網則律攝而兼經。以心地品之上。廣談菩
<lb ed="X" n="0613a04"/><lb ed="R033" n="0348a01"/>薩階位故。餘可例知。此經不兼戒律。亦無論議。自
<lb ed="X" n="0613a05"/><lb ed="R033" n="0348a02"/>始至終。專說念佛求生淨土。故云今非彼也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613a06"/><lb ed="R033" n="0348a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0613a0601">二藏者。一菩薩藏。二聲聞藏。今此經者。菩薩藏攝。亦
<lb ed="X" n="0613a07"/><lb ed="R033" n="0348a04"/>有互攝。今非彼故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613a08"/><lb ed="R033" n="0348a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0613a0801">菩薩聲聞。詳見後釋文中。藏分二者。以經有大乘
<lb ed="X" n="0613a09"/><lb ed="R033" n="0348a06"/>小乘。故二藏分攝。若約人有三乘。亦合分三。以緣
<lb ed="X" n="0613a10"/><lb ed="R033" n="0348a07"/>覺人多不藉敎。攝歸聲聞。故止二藏。今菩薩藏攝
<lb ed="X" n="0613a11"/><lb ed="R033" n="0348a08"/>者。此經演說大乘。如依正莊嚴。信願往生等。皆自
<lb ed="X" n="0613a12"/><lb ed="R033" n="0348a09"/>利利他菩薩淨佛國土。敎化衆生之道故。互攝者。
<lb ed="X" n="0613a13"/><lb ed="R033" n="0348a10"/>如華嚴菩薩藏攝。亦通聲聞。以能包含無量乘故。
<lb ed="X" n="0613a14"/><lb ed="R033" n="0348a11"/>今經二乘種不生。故云非彼。或問。何得文中。彼佛
<lb ed="X" n="0613a15"/><lb ed="R033" n="0348a12"/>有聲聞弟子。答。此暫有終無。至下釋文中當辯。又
<lb ed="X" n="0613a16"/><lb ed="R033" n="0348a13"/>問。厭苦趨樂。以專自利。何名菩薩。答。求生淨土。正
<lb ed="X" n="0613a17"/><lb ed="R033" n="0348a14"/>爲見佛聞法。得無生忍<anchor xml:id="nkr_note_add_0613a1701" n="0613a1701"/><anchor xml:id="beg0613a1701" n="0613a1701"/>已<anchor xml:id="end0613a1701"/>。還來此世。救苦衆生。是
<lb ed="X" n="0613a18"/><lb ed="R033" n="0348a15"/>菩薩行。非聲聞道。如天台十疑論中說。</p>
<lb ed="X" n="0613a19"/><lb ed="R033" n="0348a16"/><p xml:id="pX22p0613a1901">○二敎攝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613a20"/><lb ed="R033" n="0348a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0613a2001">敎者。依賢首判敎分五。謂小。始。終。頓。圓。今此經者。頓
<lb ed="X" n="0613a21"/><lb ed="R033" n="0348a18"/>敎所攝。亦復兼通前後二敎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613a22"/><lb ed="R033" n="0348b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0613a2201">五敎者。一小乘敎。所說唯是人空。縱少說法空。亦
<lb ed="X" n="0613a23"/><lb ed="R033" n="0348b02"/>不明顯。以依六識三毒。建立染淨根本。未盡法源
<lb ed="X" n="0613a24"/><lb ed="R033" n="0348b03"/>故。二。大乘始敎。繇第二時。但明於空。第三時定說
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0613b" n="0613b"/>
<lb ed="X" n="0613b01"/><lb ed="R033" n="0348b04"/>三乘。不許定性闡提成佛。未盡大乘至極之說。故
<lb ed="X" n="0613b02"/><lb ed="R033" n="0348b05"/>名爲始。有成佛有不成佛。復名分敎。所說則廣談
<lb ed="X" n="0613b03"/><lb ed="R033" n="0348b06"/>法相。少及法性。其所云性。亦是相數。以依生滅八
<lb ed="X" n="0613b04"/><lb ed="R033" n="0348b07"/>識。建立生死及涅槃因諸義類故。三。大乘終敎。繇
<lb ed="X" n="0613b05"/><lb ed="R033" n="0348b08"/>出中道妙有。定性闡提。皆當作佛。方盡大乘至極
<lb ed="X" n="0613b06"/><lb ed="R033" n="0348b09"/>之說。故名爲終。稱實理故。復名實敎。所說則多談
<lb ed="X" n="0613b07"/><lb ed="R033" n="0348b10"/>法性。少及法相。其所云相。亦會歸性。以依如來藏
<lb ed="X" n="0613b08"/><lb ed="R033" n="0348b11"/>八識。隨緣成立諸義類故。四。頓敎。總不說法相。唯
<lb ed="X" n="0613b09"/><lb ed="R033" n="0348b12"/>說眞性。一念不生。卽名爲佛。無漸次故。五。圓敎。統
<lb ed="X" n="0613b10"/><lb ed="R033" n="0348b13"/>該前四。圓滿具足。所說唯是無盡法界。性海圓融。
<lb ed="X" n="0613b11"/><lb ed="R033" n="0348b14"/>緣起無礙。相卽相入。帝網重重。主伴交參。無盡無
<lb ed="X" n="0613b12"/><lb ed="R033" n="0348b15"/>盡故。以上詳如華嚴玄中。恐煩不叙。言頓敎攝者。
<lb ed="X" n="0613b13"/><lb ed="R033" n="0348b16"/>如後義理中辯。亦通前後者。通前終敎。以一切衆
<lb ed="X" n="0613b14"/><lb ed="R033" n="0348b17"/>生念佛。定當成佛。卽定性闡提皆作佛故。通後圓
<lb ed="X" n="0613b15"/><lb ed="R033" n="0348b18"/>敎者。亦義理中辯。</p>
<lb ed="X" n="0613b16"/><lb ed="R033" n="0349a01"/><p xml:id="pX22p0613b1601">○三分攝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613b17"/><lb ed="R033" n="0349a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0613b1701">分者。十二分敎。如脩多羅祇夜等。今此經者。脩多羅。
<lb ed="X" n="0613b18"/><lb ed="R033" n="0349a03"/>優陀那。二分攝故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613b19"/><lb ed="R033" n="0349a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0613b1901">分者。分齊。以一代時敎。別其分齊。各有所屬也。祇
<lb ed="X" n="0613b20"/><lb ed="R033" n="0349a05"/>夜。此云重頌。優陀那。此云無問自說。十二部。恐煩
<lb ed="X" n="0613b21"/><lb ed="R033" n="0349a06"/>不叙。言二分攝者。一。脩多羅攝。以是契經故。二。優
<lb ed="X" n="0613b22"/><lb ed="R033" n="0349a07"/>陀那攝。以不待請問。自吿身子故。</p>
<lb ed="X" n="0613b23"/><lb ed="R033" n="0349a08"/><p xml:id="pX22p0613b2301">○三義理深廣<note place="inline">三</note>。</p><p xml:id="pX22p0613b2308" cb:place="inline">初攝頓二分圓三旁通。</p>
<lb ed="X" n="0613b24"/><lb ed="R033" n="0349a09"/><p xml:id="pX22p0613b2401">○初攝頓。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0613c" n="0613c"/>
<lb ed="X" n="0613c01"/><lb ed="R033" n="0349a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0613c0101"><anchor xml:id="nkr_note_add_0613c0101" n="0613c0101"/><anchor xml:id="beg0613c0101" n="0613c0101"/>已<anchor xml:id="end0613c0101"/>知此經攝於頓敎。少分屬圓。未知所具義理。當復
<lb ed="X" n="0613c02"/><lb ed="R033" n="0349a11"/>云何。先明此經攝於頓者。蓋謂持名卽生。疾超速證。
<lb ed="X" n="0613c03"/><lb ed="R033" n="0349a12"/>無迂曲故。正屬於頓。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613c04"/><lb ed="R033" n="0349a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0613c0401">正屬頓義者。以博地凡夫。欲登聖地。其事甚難。其
<lb ed="X" n="0613c05"/><lb ed="R033" n="0349a14"/>道甚遠。今但持名。卽得往生。旣往生<anchor xml:id="nkr_note_add_0613c0501" n="0613c0501"/><anchor xml:id="beg0613c0501" n="0613c0501"/>已<anchor xml:id="end0613c0501"/>。卽得不退。
<lb ed="X" n="0613c06"/><lb ed="R033" n="0349a15"/>可謂彈指圓成。一生取辦。如將寶位。直授凡庸。不
<lb ed="X" n="0613c07"/><lb ed="R033" n="0349a16"/>歷階級。非漸敎迂迴屈曲之比。故屬頓義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613c08"/><lb ed="R033" n="0349a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0613c0801">或難。頓敎一念不生。卽名爲佛。五法三自性皆空。八
<lb ed="X" n="0613c09"/><lb ed="R033" n="0349a18"/>識二無我俱遣。今持名念佛。是爲有念。云何名頓。答。
<lb ed="X" n="0613c10"/><lb ed="R033" n="0349b01"/>以一心不亂。正謂無念。若有念者。不名一心。但得一
<lb ed="X" n="0613c11"/><lb ed="R033" n="0349b02"/>心。何法不寂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613c12"/><lb ed="R033" n="0349b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0613c1201">五法者。謂一名。二相。三妄想。四正智。五如如。三自
<lb ed="X" n="0613c13"/><lb ed="R033" n="0349b04"/>性者。名。相。是妄計性。妄想。是緣起性。正智。如如。是
<lb ed="X" n="0613c14"/><lb ed="R033" n="0349b05"/>圓成性。八識者。賴耶。末那。及眼等六。合之成八。二
<lb ed="X" n="0613c15"/><lb ed="R033" n="0349b06"/>無我者。人無我。法無我。以上亦皆入五法中。詳見
<lb ed="X" n="0613c16"/><lb ed="R033" n="0349b07"/>入楞伽諸經。悉空悉遣。所謂佛身無爲。不墮諸數。
<lb ed="X" n="0613c17"/><lb ed="R033" n="0349b08"/>一念不生。卽名爲佛者。頓敎之旨也。今言念佛。則
<lb ed="X" n="0613c18"/><lb ed="R033" n="0349b09"/>所稱佛號屬名。所對佛身屬相。憶念彼佛屬妄想。
<lb ed="X" n="0613c19"/><lb ed="R033" n="0349b10"/>縱使淨念相繼。入三摩地。亦屬正智如如。而復分
<lb ed="X" n="0613c20"/><lb ed="R033" n="0349b11"/>別是佛。屬識情。能念所念。屬人法。尙未遣有我。況
<lb ed="X" n="0613c21"/><lb ed="R033" n="0349b12"/>無我亦遣耶。彼敎所空所遣此皆有之。以其有念。
<lb ed="X" n="0613c22"/><lb ed="R033" n="0349b13"/>故難非頓。正謂無念者。良繇一心不亂。則不以有
<lb ed="X" n="0613c23"/><lb ed="R033" n="0349b14"/>心念。不以無心念。不以亦有亦無心念。不以非有
<lb ed="X" n="0613c24"/><lb ed="R033" n="0349b15"/>非無心念。離此四句。更有何念。雖名念佛。蓋無念
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0614a" n="0614a"/>
<lb ed="X" n="0614a01"/><lb ed="R033" n="0349b16"/>之念也。念而無念。是名一心。如是之心。心無其心。
<lb ed="X" n="0614a02"/><lb ed="R033" n="0349b17"/>強名曰一。尙無一相。安求所謂五者三者八者二
<lb ed="X" n="0614a03"/><lb ed="R033" n="0349b18"/>者。然則一心不亂。不異一念不生。焉得非頓。</p>
<lb ed="X" n="0614a04"/><lb ed="R033" n="0350a01"/><p xml:id="pX22p0614a0401">○二分圓。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0614a05"/><lb ed="R033" n="0350a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0614a0501">分屬圓敎者。圓之爲義。謂四法界中。前三通於諸敎。
<lb ed="X" n="0614a06"/><lb ed="R033" n="0350a03"/>後一獨擅乎圓。今此經者。圓全攝此。此分攝圓。得圓
<lb ed="X" n="0614a07"/><lb ed="R033" n="0350a04"/>少分。分屬圓故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0614a08"/><lb ed="R033" n="0350a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0614a0801">四法界者。一。事法界。二。理法界。三。事理無礙法界。
<lb ed="X" n="0614a09"/><lb ed="R033" n="0350a06"/>此三諸敎所有。四。事事無礙法界。唯華嚴一經有
<lb ed="X" n="0614a10"/><lb ed="R033" n="0350a07"/>之。名爲別敎一乘。以事理無礙。同頓同終。事事無
<lb ed="X" n="0614a11"/><lb ed="R033" n="0350a08"/>礙。不同彼二。揀乎同敎一乘。故名爲別。非藏通別
<lb ed="X" n="0614a12"/><lb ed="R033" n="0350a09"/>圓之別也。今謂分攝乎圓者。以華嚴全圓。今得少
<lb ed="X" n="0614a13"/><lb ed="R033" n="0350a10"/>分。略說有十。一。華嚴器界塵毛。形無形物。皆悉演
<lb ed="X" n="0614a14"/><lb ed="R033" n="0350a11"/>出妙法言音。此則水鳥樹林。咸宣根力覺道諸法
<lb ed="X" n="0614a15"/><lb ed="R033" n="0350a12"/>門故。二。華嚴一微塵中。具足十方法界。無盡莊嚴。
<lb ed="X" n="0614a16"/><lb ed="R033" n="0350a13"/>此則如大本云。於寶樹中。見十方佛刹。猶如鏡像
<lb ed="X" n="0614a17"/><lb ed="R033" n="0350a14"/>故。三。華嚴不動寂場。徧周法界。故云體相如本無
<lb ed="X" n="0614a18"/><lb ed="R033" n="0350a15"/>差別。無等無量悉周徧。此則如大本云。阿彌陀佛
<lb ed="X" n="0614a19"/><lb ed="R033" n="0350a16"/>常在西方。而亦徧十方故。四。華嚴喩藥王樹。若有
<lb ed="X" n="0614a20"/><lb ed="R033" n="0350a17"/>見者。眼得淸淨。乃至耳鼻六根無不淸淨。衆生見
<lb ed="X" n="0614a21"/><lb ed="R033" n="0350a18"/>佛。亦復如是。以見圓覺佛。聞普門法。神力乃爾。此
<lb ed="X" n="0614a22"/><lb ed="R033" n="0350b01"/>則阿彌陀佛道場寶樹。見者聞者。六根淸淨故。五。
<lb ed="X" n="0614a23"/><lb ed="R033" n="0350b02"/>華嚴。八難超十地之階。此則地獄鬼畜。但念佛者。
<lb ed="X" n="0614a24"/><lb ed="R033" n="0350b03"/>悉往生故。六。華嚴一卽一切故。如來能於一身現
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0614b" n="0614b"/>
<lb ed="X" n="0614b01"/><lb ed="R033" n="0350b04"/>不可說佛刹微塵數頭。一一頭出爾所舌。一一舌
<lb ed="X" n="0614b02"/><lb ed="R033" n="0350b05"/>出爾所音聲。乃至文字句義。充滿法界。此則如大
<lb ed="X" n="0614b03"/><lb ed="R033" n="0350b06"/>本云。彼國無量寶華。一一華中。出三十六億那由
<lb ed="X" n="0614b04"/><lb ed="R033" n="0350b07"/>他百千光明。一一光明。出三十六億那由他百千
<lb ed="X" n="0614b05"/><lb ed="R033" n="0350b08"/>佛普爲十方說一切法故。七。華嚴舍那釋迦。雙垂
<lb ed="X" n="0614b06"/><lb ed="R033" n="0350b09"/>兩相。此則如觀經云。阿彌陀佛現六十萬億那由
<lb ed="X" n="0614b07"/><lb ed="R033" n="0350b10"/>他恒河沙由旬之身。而又見丈六之身。於池水上
<lb ed="X" n="0614b08"/><lb ed="R033" n="0350b11"/>故。八。華嚴以<name role="" type="person">盧舍那佛</name>爲敎主。此則如淸涼云。阿
<lb ed="X" n="0614b09"/><lb ed="R033" n="0350b12"/>彌陀佛卽本師盧舍那故。九。華嚴名大不思議。淨
<lb ed="X" n="0614b10"/><lb ed="R033" n="0350b13"/>名諸經名小不思議。此則亦名不可思議功德故。
<lb ed="X" n="0614b11"/><lb ed="R033" n="0350b14"/>十。華嚴爲敎。卽凡夫心。便成諸佛不動智。此則不
<lb ed="X" n="0614b12"/><lb ed="R033" n="0350b15"/>越稱名。佛現前故。是則齊等淨名諸經。同爲華嚴
<lb ed="X" n="0614b13"/><lb ed="R033" n="0350b16"/>流類。圓敎全攝此經。此經分攝圓敎。以少分義。故
<lb ed="X" n="0614b14"/><lb ed="R033" n="0350b17"/>名分圓也。</p>
<lb ed="X" n="0614b15"/><lb ed="R033" n="0350b18"/><p xml:id="pX22p0614b1501">○三旁通<note place="inline">二</note>。</p><p xml:id="pX22p0614b1506" cb:place="inline">初觀經二諸經。</p>
<lb ed="X" n="0614b16"/><lb ed="R033" n="0351a01"/><p xml:id="pX22p0614b1601">○初觀經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0614b17"/><lb ed="R033" n="0351a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0614b1701">先明通觀經者。有言十六觀門。名爲定善。執持名號。
<lb ed="X" n="0614b18"/><lb ed="R033" n="0351a03"/>名爲散善。今爲通之。於中有二。一總。二別。先明總者。
<lb ed="X" n="0614b19"/><lb ed="R033" n="0351a04"/>彼經妙觀。宗乎一心。此經一心。正符彼意。一心作觀。
<lb ed="X" n="0614b20"/><lb ed="R033" n="0351a05"/>一心稱名。何得同歸一心。揚彼抑此。詳如淨覺疏中
<lb ed="X" n="0614b21"/><lb ed="R033" n="0351a06"/>說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0614b22"/><lb ed="R033" n="0351a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0614b2201">旁通者。不別頓圓。但取諸大乘經義理相通。以十
<lb ed="X" n="0614b23"/><lb ed="R033" n="0351a08"/>六觀。是淨土專經。故先擧也。定散者。孤山判十六
<lb ed="X" n="0614b24"/><lb ed="R033" n="0351a09"/>觀爲定善。此經持名爲散善。今謂一心不亂。有事
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0614c" n="0614c"/>
<lb ed="X" n="0614c01"/><lb ed="R033" n="0351a10"/>有理。卽事一心。<anchor xml:id="nkr_note_add_0614c0101" n="0614c0101"/><anchor xml:id="beg0614c0101" n="0614c0101"/>已<anchor xml:id="end0614c0101"/>非全散。何況理一。正符彼意者。
<lb ed="X" n="0614c02"/><lb ed="R033" n="0351a11"/>彼經三觀。卽空卽假卽中。超乎次第。是爲一心。今
<lb ed="X" n="0614c03"/><lb ed="R033" n="0351a12"/>經執持名號。一心不亂。則能持所持。了不可得。是
<lb ed="X" n="0614c04"/><lb ed="R033" n="0351a13"/>名空觀。正當空時。能所歷然。是名假觀。非假非空。
<lb ed="X" n="0614c05"/><lb ed="R033" n="0351a14"/>常空常假。不可思議。是名中觀。良以單提聖號。直
<lb ed="X" n="0614c06"/><lb ed="R033" n="0351a15"/>下一心。有何次第。正三觀圓修之義也。是則彼經
<lb ed="X" n="0614c07"/><lb ed="R033" n="0351a16"/>以心觀爲宗。此經以心念爲宗。觀卽念也。念卽觀
<lb ed="X" n="0614c08"/><lb ed="R033" n="0351a17"/>也。兩經所說。旣同一心。何獨此經抑之爲散。故此
<lb ed="X" n="0614c09"/><lb ed="R033" n="0351a18"/>法門名念佛三昧。亦名一行三昧。亦名諸佛現前
<lb ed="X" n="0614c10"/><lb ed="R033" n="0351b01"/>三昧。亦名般若三昧。亦名普等三昧。三昧之言定
<lb ed="X" n="0614c11"/><lb ed="R033" n="0351b02"/>也。旣通多種三昧。何得爲散。大要觀想若非一心。
<lb ed="X" n="0614c12"/><lb ed="R033" n="0351b03"/>觀亦成散。持名若得一心。持卽成定。不在觀想持
<lb ed="X" n="0614c13"/><lb ed="R033" n="0351b04"/>名。而在一心。與不一心也。如淨覺疏者。疏云。智者
<lb ed="X" n="0614c14"/><lb ed="R033" n="0351b05"/>大師於觀經。以三種淨業屬散。十六妙觀屬定。未
<lb ed="X" n="0614c15"/><lb ed="R033" n="0351b06"/>聞以持名爲散也。孤山判此經爲散善。予不韙彼
<lb ed="X" n="0614c16"/><lb ed="R033" n="0351b07"/>說。且普門品疏。釋一心稱名。有事有理。存念觀音。
<lb ed="X" n="0614c17"/><lb ed="R033" n="0351b08"/>無有間斷。名事一心。若達此心。四性不生。與空慧
<lb ed="X" n="0614c18"/><lb ed="R033" n="0351b09"/>相應。名理一心。普門無不亂二字。智者尙作空慧
<lb ed="X" n="0614c19"/><lb ed="R033" n="0351b10"/>釋之。今云一心不亂。何得貶爲散善。愚按智者入
<lb ed="X" n="0614c20"/><lb ed="R033" n="0351b11"/>滅。唱三寶名。章安臨終。亦稱彌陀。及二大士。彼師
<lb ed="X" n="0614c21"/><lb ed="R033" n="0351b12"/>資自行如斯。必不散判稱名。於是益信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0614c22"/><lb ed="R033" n="0351b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0614c2201">次明別者。或謂此經但聞佛名。或謂此經佛是劣應。
<lb ed="X" n="0614c23"/><lb ed="R033" n="0351b14"/>或謂此經華局車輪。或謂此經五逆不生。或謂此經
<lb ed="X" n="0614c24"/><lb ed="R033" n="0351b15"/>止屬下品。不知二經實一義故。不知此經尤獨要故。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0615a" n="0615a"/>
<lb ed="X" n="0615a01"/><lb ed="R033" n="0351b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0615a0101">但名者。或謂觀經敎想彼佛相好。此經但持四字
<lb ed="X" n="0615a02"/><lb ed="R033" n="0351b17"/>空名。則不見佛身。故名散善。然經云。阿彌陀佛。與
<lb ed="X" n="0615a03"/><lb ed="R033" n="0351b18"/>諸聖衆。現在其前。旣佛現。則寧無相好。況與衆。則
<lb ed="X" n="0615a04"/><lb ed="R033" n="0352a01"/>主伴齊彰。蓋彼以作觀見佛。此以持名見佛。爲因
<lb ed="X" n="0615a05"/><lb ed="R033" n="0352a02"/>不同。見佛則一。劣應者。或謂觀經言佛身高六十
<lb ed="X" n="0615a06"/><lb ed="R033" n="0352a03"/>萬億那由他恒河沙由旬。此經不說。疑是劣應。故
<lb ed="X" n="0615a07"/><lb ed="R033" n="0352a04"/>名散善。然大本云。爾時阿彌陀佛。放大光明。普照
<lb ed="X" n="0615a08"/><lb ed="R033" n="0352a05"/>一切世界。阿難見佛。容體巍巍。如黃金山。高出一
<lb ed="X" n="0615a09"/><lb ed="R033" n="0352a06"/>切諸世界上。則觀經所說。猶一世界。今言一切世
<lb ed="X" n="0615a10"/><lb ed="R033" n="0352a07"/>界。則更爲高大。何得言劣。又大本言。阿彌陀佛道
<lb ed="X" n="0615a11"/><lb ed="R033" n="0352a08"/>場寶樹。純以衆寶。自然合成。則非木菩提樹下之
<lb ed="X" n="0615a12"/><lb ed="R033" n="0352a09"/>身。何得言劣。又觀經言。彼佛或現丈六八尺。或現
<lb ed="X" n="0615a13"/><lb ed="R033" n="0352a10"/>大身。滿虗空中。則隨機所見。大小無定。故古謂卽
<lb ed="X" n="0615a14"/><lb ed="R033" n="0352a11"/>劣卽勝。生法不二。而況今經。不出大小。何得定指
<lb ed="X" n="0615a15"/><lb ed="R033" n="0352a12"/>爲劣。華局車輪者。或謂觀經華大十二由旬。此經
<lb ed="X" n="0615a16"/><lb ed="R033" n="0352a13"/>車輪。華局於小。故名散善。不知車輪之義。大小無
<lb ed="X" n="0615a17"/><lb ed="R033" n="0352a14"/>定。大本車輪大至百千由旬。何止十二。詳如後文
<lb ed="X" n="0615a18"/><lb ed="R033" n="0352a15"/>中辯。五逆不生者。或謂觀經言五逆得生。大本唯
<lb ed="X" n="0615a19"/><lb ed="R033" n="0352a16"/>除五逆。則濟度功狹。故名散善。不知唯除五逆下。
<lb ed="X" n="0615a20"/><lb ed="R033" n="0352a17"/>有誹謗正法四字。五逆而兼謗法。乃在所除。雖具
<lb ed="X" n="0615a21"/><lb ed="R033" n="0352a18"/>五逆。不謗法者。未必不生也。良繇謗則不信。不信
<lb ed="X" n="0615a22"/><lb ed="R033" n="0352b01"/>不生。故所謂疑則華不開是也。觀經不言謗法。如
<lb ed="X" n="0615a23"/><lb ed="R033" n="0352b02"/>兼謗者。亦不生也。又觀經下下品五逆文中。謂其
<lb ed="X" n="0615a24"/><lb ed="R033" n="0352b03"/>人十聲稱名。遂得往生。則觀想未成。唯資十念。五
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0615b" n="0615b"/>
<lb ed="X" n="0615b01"/><lb ed="R033" n="0352b04"/>逆之生。正稱名得生耳。況大本云。地獄鬼畜生。亦
<lb ed="X" n="0615b02"/><lb ed="R033" n="0352b05"/>生我刹中。墮地獄者。非五逆人而何。止屬下品者。
<lb ed="X" n="0615b03"/><lb ed="R033" n="0352b06"/>或謂觀經下之三品。初言智者敎令合掌叉手。稱
<lb ed="X" n="0615b04"/><lb ed="R033" n="0352b07"/>南無阿彌陀佛。三言善友敎云。汝若不能念彼佛
<lb ed="X" n="0615b05"/><lb ed="R033" n="0352b08"/>者。應稱名號。則持名往生。似唯下品。不知持有事
<lb ed="X" n="0615b06"/><lb ed="R033" n="0352b09"/>理。理復淺深。今下生者。僅是事善。若成理觀。則與
<lb ed="X" n="0615b07"/><lb ed="R033" n="0352b10"/>彼經三觀圓修。冥契不二。何慮品位之不高也。況
<lb ed="X" n="0615b08"/><lb ed="R033" n="0352b11"/>下品文中。乃指惡人愚人。非謂善人智人持名。亦
<lb ed="X" n="0615b09"/><lb ed="R033" n="0352b12"/>居下品也。故知二經。其義一也。獨要者。略有三意。
<lb ed="X" n="0615b10"/><lb ed="R033" n="0352b13"/>一者。觀經所明佛身。雖云卽報卽法。而那由恒沙。
<lb ed="X" n="0615b11"/><lb ed="R033" n="0352b14"/>不無數計。生身尊特。猶待辯疑。此經但曰光明無
<lb ed="X" n="0615b12"/><lb ed="R033" n="0352b15"/>量。壽命無量。則不屬諸數。直指法身。獨要一也。二
<lb ed="X" n="0615b13"/><lb ed="R033" n="0352b16"/>者。十六妙門。雖云卽觀卽心。而先日。次水。次地。次
<lb ed="X" n="0615b14"/><lb ed="R033" n="0352b17"/>樹。次座。方入佛觀。則不無次第。猶覺繁長。此經不
<lb ed="X" n="0615b15"/><lb ed="R033" n="0352b18"/>修餘業。單事持名。倐爾一心。便得佛現。獨要二也。
<lb ed="X" n="0615b16"/><lb ed="R033" n="0353a01"/>三者。上三品生。乃能遊歷十方。承事諸佛。中下二
<lb ed="X" n="0615b17"/><lb ed="R033" n="0353a02"/>品。皆無此文。今持名往生。便得供佛諸方。食時還
<lb ed="X" n="0615b18"/><lb ed="R033" n="0353a03"/>國。獨要三也。聞說一義。尙恐生疑。更聞獨要。必致
<lb ed="X" n="0615b19"/><lb ed="R033" n="0353a04"/>深駭。故云難信之法。又云不可思議功德經也。</p>
<lb ed="X" n="0615b20"/><lb ed="R033" n="0353a05"/><p xml:id="pX22p0615b2001">○二諸經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615b21"/><lb ed="R033" n="0353a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0615b2101">復明通諸經者。與諸大乘經意義相通。如淨名法華
<lb ed="X" n="0615b22"/><lb ed="R033" n="0353a07"/>等。旁通如是。乃知此經。義理所該。深<g ref="#CB15035">䆳</g>廣遠。不應視
<lb ed="X" n="0615b23"/><lb ed="R033" n="0353a08"/>同淺近。自取愆尤。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615b24"/><lb ed="R033" n="0353a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0615b2401">淨名法華等者。此一心持名。得生彼國。卽隨其心
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0615c" n="0615c"/>
<lb ed="X" n="0615c01"/><lb ed="R033" n="0353a10"/>淨。則佛土淨。是淨名義。又此一心持名。卽以深心
<lb ed="X" n="0615c02"/><lb ed="R033" n="0353a11"/>念佛。乃至獨入他家。一心念佛。乞食無侶。一心念
<lb ed="X" n="0615c03"/><lb ed="R033" n="0353a12"/>佛。一稱南無佛。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0615c0301" n="0615c0301"/><anchor xml:id="beg0615c0301" n="0615c0301"/>已<anchor xml:id="end0615c0301"/>成佛道。是法華義。等者。略擧
<lb ed="X" n="0615c04"/><lb ed="R033" n="0353a13"/>餘經。如文殊所云。一行三昧。大品所云。若人散心
<lb ed="X" n="0615c05"/><lb ed="R033" n="0353a14"/>念佛。乃至畢苦。其福不盡。是般若義。如經三七日。
<lb ed="X" n="0615c06"/><lb ed="R033" n="0353a15"/>稽首十方諸佛名字。是圓覺義。如五百長者子。稱
<lb ed="X" n="0615c07"/><lb ed="R033" n="0353a16"/>七佛名。遂得見金色之身。成阿羅漢。是觀佛三昧
<lb ed="X" n="0615c08"/><lb ed="R033" n="0353a17"/>義。如菩薩六念。念佛第一。又云。繫念思惟因緣力
<lb ed="X" n="0615c09"/><lb ed="R033" n="0353a18"/>故。得斷煩惱。是涅槃義。如佛吿父王。汝今當念西
<lb ed="X" n="0615c10"/><lb ed="R033" n="0353b01"/>方<name role="" type="person">極樂世界</name>阿彌陀佛。常勤精進。當得佛道。又云。
<lb ed="X" n="0615c11"/><lb ed="R033" n="0353b02"/>十心向往。命終必生彼佛國土。是寶積義。至如華
<lb ed="X" n="0615c12"/><lb ed="R033" n="0353b03"/>嚴圓義相通。<anchor xml:id="nkr_note_add_0615c1201" n="0615c1201"/><anchor xml:id="beg0615c1201" n="0615c1201"/>已<anchor xml:id="end0615c1201"/>見前文。念佛之義。不可勝擧。如上
<lb ed="X" n="0615c13"/><lb ed="R033" n="0353b04"/>且就一經大旨而言。泛論經義。則維摩丈室。容八
<lb ed="X" n="0615c14"/><lb ed="R033" n="0353b05"/>萬四千師子之座。今此淨土。十方往生。猶如雨點。
<lb ed="X" n="0615c15"/><lb ed="R033" n="0353b06"/>皆生七寶池中。曾無窄隘。卽淨名義。如來神力品。
<lb ed="X" n="0615c16"/><lb ed="R033" n="0353b07"/>釋迦與十方諸佛。同出廣長舌相。乃至梵天。爲讚
<lb ed="X" n="0615c17"/><lb ed="R033" n="0353b08"/>歎法華故。今此六方讚歎亦復如是。卽法華義。略
<lb ed="X" n="0615c18"/><lb ed="R033" n="0353b09"/>擧少分。通諸大乘。餘不繁叙。又起信因緣分疏。明
<lb ed="X" n="0615c19"/><lb ed="R033" n="0353b10"/>信位初心。有四種機。以禮懺滅罪被初機。以修習
<lb ed="X" n="0615c20"/><lb ed="R033" n="0353b11"/>止觀被中機。以求生淨土被上機。初謂業障衆生。
<lb ed="X" n="0615c21"/><lb ed="R033" n="0353b12"/>中謂凡夫二乘。則知淨土是大乘菩薩所修矣。義
<lb ed="X" n="0615c22"/><lb ed="R033" n="0353b13"/>理所該。總結上文。愆尤者。輕毀此經。卽輕毀大乘。
<lb ed="X" n="0615c23"/><lb ed="R033" n="0353b14"/>獲罪無量故。</p>
<lb ed="X" n="0615c24"/><lb ed="R033" n="0353b15"/><p xml:id="pX22p0615c2401">○四所被階品<note place="inline">二</note>。</p><p xml:id="pX22p0615c2408" cb:place="inline">初料簡二總收。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0616a" n="0616a"/>
<lb ed="X" n="0616a01"/><lb ed="R033" n="0353b16"/><p xml:id="pX22p0616a0101">○初料簡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616a02"/><lb ed="R033" n="0353b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0616a0201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0616a0201" n="0616a0201"/><anchor xml:id="beg0616a0201" n="0616a0201"/>已<anchor xml:id="end0616a0201"/>知此經。文略義豐。言近旨遠。未委被何根器。有何
<lb ed="X" n="0616a03"/><lb ed="R033" n="0353b18"/>階等。先明料簡。前三非器。謂無信者。無願者。無行者。
<lb ed="X" n="0616a04"/><lb ed="R033" n="0354a01"/>反是皆器。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616a05"/><lb ed="R033" n="0354a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0616a0501">先明根器。有是有非。次別階等。有勝有劣。欲令捨
<lb ed="X" n="0616a06"/><lb ed="R033" n="0354a03"/>非從是。棄劣取勝也。信。謂信生佛不二。衆生念佛。
<lb ed="X" n="0616a07"/><lb ed="R033" n="0354a04"/>定得往生。究竟成佛故。如經所云。汝等皆當信受
<lb ed="X" n="0616a08"/><lb ed="R033" n="0354a05"/>我語。是也。願。謂信非徒信。如子憶母。瞻依向慕。必
<lb ed="X" n="0616a09"/><lb ed="R033" n="0354a06"/>欲往生故。如經所云。應當發願。生彼國土。是也。行。
<lb ed="X" n="0616a10"/><lb ed="R033" n="0354a07"/>謂願非虗願。常行精進。念念相續。無有間斷故。如
<lb ed="X" n="0616a11"/><lb ed="R033" n="0354a08"/>經所云。執持名號。一心不亂。是也。此之三事。號爲
<lb ed="X" n="0616a12"/><lb ed="R033" n="0354a09"/>資糧。資糧不充。罔克前進。又復此三。如鼎三足。或
<lb ed="X" n="0616a13"/><lb ed="R033" n="0354a10"/>俱無。或具一缺二。或具二缺一。皆不可也。又以喩
<lb ed="X" n="0616a14"/><lb ed="R033" n="0354a11"/>明。譬之五穀。其無信者。不信卽種是穀。栽培此種。
<lb ed="X" n="0616a15"/><lb ed="R033" n="0354a12"/>定得成穀者也。信而無願者。雖知佳種。無心求穀
<lb ed="X" n="0616a16"/><lb ed="R033" n="0354a13"/>者也。願而無行者。雖望得穀。不事耕耨者也。俱無
<lb ed="X" n="0616a17"/><lb ed="R033" n="0354a14"/>互缺。準上可知。此三者。皆羸劣破漏之器。不堪承
<lb ed="X" n="0616a18"/><lb ed="R033" n="0354a15"/>受甘露法味。故名非器。又復世人雖行衆善。於彼
<lb ed="X" n="0616a19"/><lb ed="R033" n="0354a16"/>佛土。無信行願。亦名非器。雖有諸過。於彼佛土。有
<lb ed="X" n="0616a20"/><lb ed="R033" n="0354a17"/>信行願。亦名爲器。反是皆器。如下所明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616a21"/><lb ed="R033" n="0354a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0616a2101">於是器中。輩之品之。成三成九。九之又九。三之又三。
<lb ed="X" n="0616a22"/><lb ed="R033" n="0354b01"/>又細分之。復應無量。如二部中說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616a23"/><lb ed="R033" n="0354b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0616a2301">次明階等也。輩者。大本三輩。品者。觀經九品。故曰
<lb ed="X" n="0616a24"/><lb ed="R033" n="0354b03"/>三九。三輩之中。復三輩之。則成九輩。九品之中。復
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0616b" n="0616b"/>
<lb ed="X" n="0616b01"/><lb ed="R033" n="0354b04"/>九品之。則成八十一品。輩之無窮。品之不<anchor xml:id="nkr_note_add_0616b0101" n="0616b0101"/><anchor xml:id="beg0616b0101" n="0616b0101"/>已<anchor xml:id="end0616b0101"/>。則成
<lb ed="X" n="0616b02"/><lb ed="R033" n="0354b05"/>百千萬億輩品。故曰復應無量。所以然者。均名念
<lb ed="X" n="0616b03"/><lb ed="R033" n="0354b06"/>佛。同一往生。而修有事理。功有勤惰。隨因感果。地
<lb ed="X" n="0616b04"/><lb ed="R033" n="0354b07"/>位自別。故涅槃說十二因緣。曾無二法。而下智觀
<lb ed="X" n="0616b05"/><lb ed="R033" n="0354b08"/>者。得聲聞菩提。中智觀者。得緣覺菩提。上智觀者。
<lb ed="X" n="0616b06"/><lb ed="R033" n="0354b09"/>得菩薩菩提。上上智觀者。得佛菩提。是則諸天共
<lb ed="X" n="0616b07"/><lb ed="R033" n="0354b10"/>器。食有精麤。三獸同河。渡分深淺。焉可誣也。儻其
<lb ed="X" n="0616b08"/><lb ed="R033" n="0354b11"/>自負利根。聞說念佛若將浼焉。寧知輩品天淵。存
<lb ed="X" n="0616b09"/><lb ed="R033" n="0354b12"/>乎其人而<anchor xml:id="nkr_note_add_0616b0901" n="0616b0901"/><anchor xml:id="beg0616b0901" n="0616b0901"/>已<anchor xml:id="end0616b0901"/>。終不念佛鈍置汝也。好奇負勝之士。
<lb ed="X" n="0616b10"/><lb ed="R033" n="0354b13"/>幸平氣而思之。</p>
<lb ed="X" n="0616b11"/><lb ed="R033" n="0354b14"/><p xml:id="pX22p0616b1101">○二總收。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616b12"/><lb ed="R033" n="0354b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0616b1201">總收者。但持佛名。必生彼國。則或高或下。或聖或凡。
<lb ed="X" n="0616b13"/><lb ed="R033" n="0354b16"/>乃至或信或疑。或讚或毀。知有彼佛。便成善根。多劫
<lb ed="X" n="0616b14"/><lb ed="R033" n="0354b17"/>多生。俱蒙解脫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616b15"/><lb ed="R033" n="0354b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0616b1501">高下者。以下品卽登彼岸。下品猶勝天宮。則品位
<lb ed="X" n="0616b16"/><lb ed="R033" n="0355a01"/>雖殊。皆得不退故。聖凡者。以具縛凡夫。但得往生。
<lb ed="X" n="0616b17"/><lb ed="R033" n="0355a02"/>卽與諸大菩薩俱會一處。則終當成聖故。此專擧
<lb ed="X" n="0616b18"/><lb ed="R033" n="0355a03"/>其順者。下言信疑讚毀。則兼違順。無不獲益也。問。
<lb ed="X" n="0616b19"/><lb ed="R033" n="0355a04"/>信讚應爾。云何疑毀亦曰善根。答。常不輕授記諸
<lb ed="X" n="0616b20"/><lb ed="R033" n="0355a05"/>人。皆當作佛。人疑不信。乃至打罵。因墮地獄。從地
<lb ed="X" n="0616b21"/><lb ed="R033" n="0355a06"/>獄出。終得成道。豈非罵打從疑而生。疑從知生。知
<lb ed="X" n="0616b22"/><lb ed="R033" n="0355a07"/>從聞生。聞知有佛。然後生疑。曾未聞知。疑從何發。
<lb ed="X" n="0616b23"/><lb ed="R033" n="0355a08"/>因聞知故。佛之一字。<anchor xml:id="nkr_note_add_0616b2301" n="0616b2301"/><anchor xml:id="beg0616b2301" n="0616b2301"/>已<anchor xml:id="end0616b2301"/>蘊識田。投種土中。雨露忽
<lb ed="X" n="0616b24"/><lb ed="R033" n="0355a09"/>滋。終有生日。彼毀佛者。義亦如是。故曰但知有佛。
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0616c" n="0616c"/>
<lb ed="X" n="0616c01"/><lb ed="R033" n="0355a10"/>皆成善根。畢竟解脫。不聞不知。則不成種。</p>
<lb ed="X" n="0616c02"/><lb ed="R033" n="0355a11"/><p xml:id="pX22p0616c0201">○五能詮體性<note place="inline">四</note>。</p><p xml:id="pX22p0616c0208" cb:place="inline">初隨相二唯識三歸性四無
<lb ed="X" n="0616c03"/><lb ed="R033" n="0355a12"/>礙。</p>
<lb ed="X" n="0616c04"/><lb ed="R033" n="0355a13"/><p xml:id="pX22p0616c0401">○初隨相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616c05"/><lb ed="R033" n="0355a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0616c0501"><anchor xml:id="nkr_note_add_0616c0501" n="0616c0501"/><anchor xml:id="beg0616c0501" n="0616c0501"/>已<anchor xml:id="end0616c0501"/>知此經被機普徧。未知能詮。何爲體性。依古展轉
<lb ed="X" n="0616c06"/><lb ed="R033" n="0355a15"/>十門推本。約之成四。先明隨相。於中復二。一謂聲名
<lb ed="X" n="0616c07"/><lb ed="R033" n="0355a16"/>句文。二謂所詮義。以文與義。皆屬相故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616c08"/><lb ed="R033" n="0355a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0616c0801">十門展轉。詳見華嚴玄談。圭峯復於中約而束之。
<lb ed="X" n="0616c09"/><lb ed="R033" n="0355a18"/>遂爲四門。初聲名句文者。據大小乘敎。或以聲爲
<lb ed="X" n="0616c10"/><lb ed="R033" n="0355b01"/>敎體。或以名句文身而爲敎體。今依淸涼大師。通
<lb ed="X" n="0616c11"/><lb ed="R033" n="0355b02"/>收四者。以聲爲敎主。名者次第行列。詮法自性。句
<lb ed="X" n="0616c12"/><lb ed="R033" n="0355b03"/>者次第安布。詮法差別。文者次第聯合。上二所依。
<lb ed="X" n="0616c13"/><lb ed="R033" n="0355b04"/>此名句文三者。屈曲爲聲上詮表。唯聲。則不能詮
<lb ed="X" n="0616c14"/><lb ed="R033" n="0355b05"/>義。唯名句文。則無自體。兼此四事。是謂敎體。以假
<lb ed="X" n="0616c15"/><lb ed="R033" n="0355b06"/>實體用兼資也。二所詮義者。此聲名句文。若無所
<lb ed="X" n="0616c16"/><lb ed="R033" n="0355b07"/>詮之義。則同乎篇韻。殊無意況。若徒義無文。妙理
<lb ed="X" n="0616c17"/><lb ed="R033" n="0355b08"/>憑何而得顯示。良以文隨於義。義隨於文。文義相
<lb ed="X" n="0616c18"/><lb ed="R033" n="0355b09"/>資。乃成敎體。故今此經。從如是我聞。至作禮而退。
<lb ed="X" n="0616c19"/><lb ed="R033" n="0355b10"/>是聲名句文體。而其中所說依正二報。信願往生
<lb ed="X" n="0616c20"/><lb ed="R033" n="0355b11"/>等。是所詮義也。以是二者。交相隨故。而爲敎體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616c21"/><lb ed="R033" n="0355b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0616c2101">又若據法所顯義。則無非佛事。如香飯光明等。當知
<lb ed="X" n="0616c22"/><lb ed="R033" n="0355b13"/>法法皆爲敎體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616c23"/><lb ed="R033" n="0355b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0616c2301">法能顯義。則法法自彰。不俟文字。如華嚴雲臺寶
<lb ed="X" n="0616c24"/><lb ed="R033" n="0355b15"/>網。毛孔光明。皆能說法。淨名云。有佛世界。以香飯
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0617a" n="0617a"/>
<lb ed="X" n="0617a01"/><lb ed="R033" n="0355b16"/>而作佛事。有佛世界。以光明而作佛事。乃至一色
<lb ed="X" n="0617a02"/><lb ed="R033" n="0355b17"/>一香。一擧一動。無有一法而非佛事等。今此經者。
<lb ed="X" n="0617a03"/><lb ed="R033" n="0355b18"/>水鳥樹林。咸宣妙法。則隨擧一法。皆成敎體。</p>
<lb ed="X" n="0617a04"/><lb ed="R033" n="0356a01"/><p xml:id="pX22p0617a0401">○二唯識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617a05"/><lb ed="R033" n="0356a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0617a0501">唯識者。此文此義。皆識所變。而有本影四句。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617a06"/><lb ed="R033" n="0356a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0617a0601">四句者。一唯本無影。卽小乘敎。不知敎法皆唯識
<lb ed="X" n="0617a07"/><lb ed="R033" n="0356a04"/>現。謂如來實有說法故。二亦本亦影。卽始敎。以佛
<lb ed="X" n="0617a08"/><lb ed="R033" n="0356a05"/>自宣說。若文若義。皆從妙觀察智淨識所現。名本
<lb ed="X" n="0617a09"/><lb ed="R033" n="0356a06"/>質敎。聞者識上所變文義。名影像敎。諸佛衆生互
<lb ed="X" n="0617a10"/><lb ed="R033" n="0356a07"/>爲增上故。三唯影無本。卽終敎。以離衆生心。更無
<lb ed="X" n="0617a11"/><lb ed="R033" n="0356a08"/>有佛。唯大悲大智爲增上緣。令彼根熟衆生。心中
<lb ed="X" n="0617a12"/><lb ed="R033" n="0356a09"/>現佛說法。是故佛敎全是衆生心中影像。四非本
<lb ed="X" n="0617a13"/><lb ed="R033" n="0356a10"/>非影。卽頓敎。非唯心外無佛。衆生心中影像亦空。
<lb ed="X" n="0617a14"/><lb ed="R033" n="0356a11"/>以性本絕言。卽不敎之敎。所謂尊者無說。我乃無
<lb ed="X" n="0617a15"/><lb ed="R033" n="0356a12"/>聞。說聽皆無。唯識而<anchor xml:id="nkr_note_add_0617a1501" n="0617a1501"/><anchor xml:id="beg0617a1501" n="0617a1501"/>已<anchor xml:id="end0617a1501"/>。是以識爲敎體也。今此經
<lb ed="X" n="0617a16"/><lb ed="R033" n="0356a13"/>者。且約終頓二敎。則衆生心樂出離。自於心中見
<lb ed="X" n="0617a17"/><lb ed="R033" n="0356a14"/>佛爲說極樂依正。信願往生。而實無說無聽。故識
<lb ed="X" n="0617a18"/><lb ed="R033" n="0356a15"/>爲敎體。</p>
<lb ed="X" n="0617a19"/><lb ed="R033" n="0356a16"/><p xml:id="pX22p0617a1901">○三歸性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617a20"/><lb ed="R033" n="0356a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0617a2001">歸性者。前以所變之萬境。攝歸能變之八識。今以所
<lb ed="X" n="0617a21"/><lb ed="R033" n="0356a18"/>現之八識。復攝歸能現之一心。則性爲敎體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617a22"/><lb ed="R033" n="0356b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0617a2201">一心者。卽眞如自體也。從此眞如。流出敎法。故會
<lb ed="X" n="0617a23"/><lb ed="R033" n="0356b02"/>相歸性。則所謂重頌如。授記如。十二分敎。一切皆
<lb ed="X" n="0617a24"/><lb ed="R033" n="0356b03"/>如。以上展轉推尋眞實之理極至於此。譬之物不
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0617b" n="0617b"/>
<lb ed="X" n="0617b01"/><lb ed="R033" n="0356b04"/>離夢。夢不離人。圓覺疏云。生法本無。一切唯識。識
<lb ed="X" n="0617b02"/><lb ed="R033" n="0356b05"/>如幻夢。但是一心。則以自心爲敎體也。今此經者。
<lb ed="X" n="0617b03"/><lb ed="R033" n="0356b06"/>依正信願等法。若文。若義。究極皆歸一心眞如。故
<lb ed="X" n="0617b04"/><lb ed="R033" n="0356b07"/>古德云。諸大乘經。皆以一實相印。爲經敎體。此經
<lb ed="X" n="0617b05"/><lb ed="R033" n="0356b08"/>一心不亂。卽是實相。卽是眞如。則合前二種。會歸
<lb ed="X" n="0617b06"/><lb ed="R033" n="0356b09"/>一心。而爲敎體。</p>
<lb ed="X" n="0617b07"/><lb ed="R033" n="0356b10"/><p xml:id="pX22p0617b0701">○四無礙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617b08"/><lb ed="R033" n="0356b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0617b0801">無礙者。心境理事。本自交徹。境及事者。是名隨相。心
<lb ed="X" n="0617b09"/><lb ed="R033" n="0356b12"/>者唯識。理者歸性。俱交徹故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617b10"/><lb ed="R033" n="0356b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0617b1001">交徹者。以一心原有眞如生滅二門。眞如卽是生
<lb ed="X" n="0617b11"/><lb ed="R033" n="0356b14"/>滅。故理不礙事境心。生滅卽是眞如。故事境心不
<lb ed="X" n="0617b12"/><lb ed="R033" n="0356b15"/>礙理。今此經者。心卽是土。則一念無爲。而不妨池
<lb ed="X" n="0617b13"/><lb ed="R033" n="0356b16"/>樓鳥樹昭布森列。衆生信樂。隨願往生。土卽是心。
<lb ed="X" n="0617b14"/><lb ed="R033" n="0356b17"/>則七寶莊嚴。而不妨全體空寂。不立一塵。實無衆
<lb ed="X" n="0617b15"/><lb ed="R033" n="0356b18"/>生生彼國者。則心境理事。互相融攝。而爲敎體也。</p>
<lb ed="X" n="0617b16"/><lb ed="R033" n="0357a01"/><p xml:id="pX22p0617b1601">○六宗趣旨歸<note place="inline">三</note>。</p><p xml:id="pX22p0617b1608" cb:place="inline">初總陳二異解三正意。</p>
<lb ed="X" n="0617b17"/><lb ed="R033" n="0357a02"/><p xml:id="pX22p0617b1701">○初總陳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617b18"/><lb ed="R033" n="0357a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0617b1801"><anchor xml:id="nkr_note_add_0617b1801" n="0617b1801"/><anchor xml:id="beg0617b1801" n="0617b1801"/>已<anchor xml:id="end0617b1801"/>知此經能詮之體。如是該羅。未審所宗。當在何者。
<lb ed="X" n="0617b19"/><lb ed="R033" n="0357a04"/>夫語之所尙曰宗。宗之所歸曰趣。而有通別。通論佛
<lb ed="X" n="0617b20"/><lb ed="R033" n="0357a05"/>敎因緣爲宗。別則依古十門。自我法俱有。至圓融具
<lb ed="X" n="0617b21"/><lb ed="R033" n="0357a06"/>德。後後前前。次第深淺。是故諸經。各有宗趣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617b22"/><lb ed="R033" n="0357a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0617b2201">尙者崇也。聖人立敎。一部語言。何所崇尙。所崇尙
<lb ed="X" n="0617b23"/><lb ed="R033" n="0357a08"/>者。名之曰宗。歸者至也。立此爲宗。爲求何事。究所
<lb ed="X" n="0617b24"/><lb ed="R033" n="0357a09"/>歸至。名之曰趣。因緣者。揀異無因邪因。一代時敎。
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0617c" n="0617c"/>
<lb ed="X" n="0617c01"/><lb ed="R033" n="0357a10"/>不出因緣。如所謂因緣故生滅。因緣故卽空。因緣
<lb ed="X" n="0617c02"/><lb ed="R033" n="0357a11"/>故卽假。因緣故卽中。佛敎所宗。因緣攝盡。故云通
<lb ed="X" n="0617c03"/><lb ed="R033" n="0357a12"/>也。十門者第一我法俱有宗。內執有我。外執有法。
<lb ed="X" n="0617c04"/><lb ed="R033" n="0357a13"/>名爲附佛法外道。第二法有我無宗。則異外道。繇
<lb ed="X" n="0617c05"/><lb ed="R033" n="0357a14"/>是從前至後。繇淺入深。乃至第十圓融具德。十門
<lb ed="X" n="0617c06"/><lb ed="R033" n="0357a15"/>分別。詳具華嚴玄談。若約之爲五。不出有空法相
<lb ed="X" n="0617c07"/><lb ed="R033" n="0357a16"/>法性圓融。今此經者。宗乎法性。以淨土依正信願
<lb ed="X" n="0617c08"/><lb ed="R033" n="0357a17"/>等。皆歸一心。一心不亂。卽法性故。</p>
<lb ed="X" n="0617c09"/><lb ed="R033" n="0357a18"/><p xml:id="pX22p0617c0901">○二異解。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617c10"/><lb ed="R033" n="0357b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0617c1001">今明此經。古有多解。有謂信願爲宗。有謂超過三界
<lb ed="X" n="0617c11"/><lb ed="R033" n="0357b02"/>二種淸淨爲宗。令諸衆生得不退轉爲趣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617c12"/><lb ed="R033" n="0357b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0617c1201">信願爲宗者。諸解多同。以經中屢言。若有信者。應
<lb ed="X" n="0617c13"/><lb ed="R033" n="0357b04"/>當發願。生彼國土故。二種淸淨者。論言<name role="" type="person">極樂世界</name>。
<lb ed="X" n="0617c14"/><lb ed="R033" n="0357b05"/>依正二報。淸淨莊嚴。非三界所及。故以爲宗。而要
<lb ed="X" n="0617c15"/><lb ed="R033" n="0357b06"/>其所歸。爲令衆生。生彼淸淨<name role="" type="person">極樂國</name>土。生彼國<anchor xml:id="nkr_note_add_0617c1501" n="0617c1501"/><anchor xml:id="beg0617c1501" n="0617c1501"/>已<anchor xml:id="end0617c1501"/>。
<lb ed="X" n="0617c16"/><lb ed="R033" n="0357b07"/>卽不退轉。以此爲趣。</p>
<lb ed="X" n="0617c17"/><lb ed="R033" n="0357b08"/><p xml:id="pX22p0617c1701">○三正意<note place="inline">二</note>。</p><p xml:id="pX22p0617c1706" cb:place="inline">初總擧二別明。</p>
<lb ed="X" n="0617c18"/><lb ed="R033" n="0357b09"/><p xml:id="pX22p0617c1801">○初總擧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617c19"/><lb ed="R033" n="0357b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0617c1901">此經宗乎法性。於法性中。復分總別。總而合之。謂是
<lb ed="X" n="0617c20"/><lb ed="R033" n="0357b11"/>依正淸淨。信願往生。以爲宗趣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617c21"/><lb ed="R033" n="0357b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0617c2101">取前二說兼合言之。總爲宗趣。以前說不該依正。
<lb ed="X" n="0617c22"/><lb ed="R033" n="0357b13"/>後說未詳信願。故須兼合。始得無遺。良繇依正信
<lb ed="X" n="0617c23"/><lb ed="R033" n="0357b14"/>願。兼備交資而得往生。皆不出自心故。其總爲宗
<lb ed="X" n="0617c24"/><lb ed="R033" n="0357b15"/>趣者。如華嚴例。彼經亦兼衆說。總因果緣起理實
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0618a" n="0618a"/>
<lb ed="X" n="0618a01"/><lb ed="R033" n="0357b16"/>法界以爲宗趣故。若欲分之。上句爲宗。下句爲趣。
<lb ed="X" n="0618a02"/><lb ed="R033" n="0357b17"/>義亦自明。若欲加之。彼經加不思議。今經亦爾。</p>
<lb ed="X" n="0618a03"/><lb ed="R033" n="0357b18"/><p xml:id="pX22p0618a0301">○二別明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618a04"/><lb ed="R033" n="0358a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0618a0401">又別明之。則成五對。一敎義。二事理。三境行。四行寂。
<lb ed="X" n="0618a05"/><lb ed="R033" n="0358a02"/>五寂用。以爲宗趣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618a06"/><lb ed="R033" n="0358a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0618a0601">一敎義一對者。以敎爲宗。令達義爲趣。言崇尙此
<lb ed="X" n="0618a07"/><lb ed="R033" n="0358a04"/>念佛往生之敎。其意云何。正欲曉會經中所說阿
<lb ed="X" n="0618a08"/><lb ed="R033" n="0358a05"/>彌陀佛正報依報淸淨莊嚴。信之願之。則生彼國。
<lb ed="X" n="0618a09"/><lb ed="R033" n="0358a06"/>敎中有如是義。是其趣也。不徒爲語言文字而<anchor xml:id="nkr_note_add_0618a0901" n="0618a0901"/><anchor xml:id="beg0618a0901" n="0618a0901"/>已<anchor xml:id="end0618a0901"/>。
<lb ed="X" n="0618a10"/><lb ed="R033" n="0358a07"/>二事理一對者。以事爲宗。令顯理爲趣。承上一經
<lb ed="X" n="0618a11"/><lb ed="R033" n="0358a08"/>言敎。俱約所詮之義。而義中復有事理。言崇尙此
<lb ed="X" n="0618a12"/><lb ed="R033" n="0358a09"/>依正信願等事。其意云何。正欲顯發事中所具至
<lb ed="X" n="0618a13"/><lb ed="R033" n="0358a10"/>理。是其趣也。不徒爲事緣之迹而<anchor xml:id="nkr_note_add_0618a1301" n="0618a1301"/><anchor xml:id="beg0618a1301" n="0618a1301"/>已<anchor xml:id="end0618a1301"/>。三境行一對
<lb ed="X" n="0618a14"/><lb ed="R033" n="0358a11"/>者。以境爲宗。令起行爲趣。境卽是所觀之理。對能
<lb ed="X" n="0618a15"/><lb ed="R033" n="0358a12"/>觀之智。故名爲境。言崇尙此理。其意云何。旣知彌
<lb ed="X" n="0618a16"/><lb ed="R033" n="0358a13"/>陀自性。淨土唯心。正欲卽此以爲眞境。而起觀行。
<lb ed="X" n="0618a17"/><lb ed="R033" n="0358a14"/>執持名號。一心不亂。是其趣也。不徒爲曉達此理
<lb ed="X" n="0618a18"/><lb ed="R033" n="0358a15"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0618a1801" n="0618a1801"/><anchor xml:id="beg0618a1801" n="0618a1801"/>已<anchor xml:id="end0618a1801"/>。四行寂一對者。以行爲宗。令至寂爲趣。言崇
<lb ed="X" n="0618a19"/><lb ed="R033" n="0358a16"/>尙此念佛觀行。其意云何。良繇心雖本寂。多生習
<lb ed="X" n="0618a20"/><lb ed="R033" n="0358a17"/>染。觸境生心。若不修觀行。縱令強抑妄心。終非定
<lb ed="X" n="0618a21"/><lb ed="R033" n="0358a18"/>慧平等。今依正觀。執持名號。至於一心。則復還空
<lb ed="X" n="0618a22"/><lb ed="R033" n="0358b01"/>寂之體。是其趣也。不徒爲有作妄計而<anchor xml:id="nkr_note_add_0618a2201" n="0618a2201"/><anchor xml:id="beg0618a2201" n="0618a2201"/>已<anchor xml:id="end0618a2201"/>。五寂用
<lb ed="X" n="0618a23"/><lb ed="R033" n="0358b02"/>一對者。以寂爲宗。令發用爲趣。言崇尙此寂。其意
<lb ed="X" n="0618a24"/><lb ed="R033" n="0358b03"/>云何。良繇妄想執著。無繇解脫。妄盡心一。則淨極
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0618b" n="0618b"/>
<lb ed="X" n="0618b01"/><lb ed="R033" n="0358b04"/>光通。喩如塵盡鏡明。無像不現。所謂旣生本國。得
<lb ed="X" n="0618b02"/><lb ed="R033" n="0358b05"/>無生忍<anchor xml:id="nkr_note_add_0618b0201" n="0618b0201"/><anchor xml:id="beg0618b0201" n="0618b0201"/>已<anchor xml:id="end0618b0201"/>。還入生死。以無數方便。大作佛事。度脫
<lb ed="X" n="0618b03"/><lb ed="R033" n="0358b06"/>衆生。妙用恒沙。是其趣也。不徒爲沈空滯寂而<anchor xml:id="nkr_note_add_0618b0301" n="0618b0301"/><anchor xml:id="beg0618b0301" n="0618b0301"/>已<anchor xml:id="end0618b0301"/>。
<lb ed="X" n="0618b04"/><lb ed="R033" n="0358b07"/>如是十門。展轉生起。以爲宗趣。</p>
<lb ed="X" n="0618b05"/><lb ed="R033" n="0358b08"/><p xml:id="pX22p0618b0501">○七部類差別<note place="inline">三</note>。</p><p xml:id="pX22p0618b0508" cb:place="inline">初明部二明類三非部非類。</p>
<lb ed="X" n="0618b06"/><lb ed="R033" n="0358b09"/><p xml:id="pX22p0618b0601">○初明部。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618b07"/><lb ed="R033" n="0358b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0618b0701"><anchor xml:id="nkr_note_add_0618b0701" n="0618b0701"/><anchor xml:id="beg0618b0701" n="0618b0701"/>已<anchor xml:id="end0618b0701"/>知此經。宗趣沖深。未審當部等類。爲有幾種。初先
<lb ed="X" n="0618b08"/><lb ed="R033" n="0358b11"/>明部者。部有二種。一謂大本。二謂此經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618b09"/><lb ed="R033" n="0358b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0618b0901">部者。以是總歸一部。而有詳略。詳爲大本。略爲此
<lb ed="X" n="0618b10"/><lb ed="R033" n="0358b13"/>經。大本有六。一名無量平等淸淨覺經。後漢支婁
<lb ed="X" n="0618b11"/><lb ed="R033" n="0358b14"/>迦讖譯。二名無量壽經。曹魏康僧愷譯。三名阿彌
<lb ed="X" n="0618b12"/><lb ed="R033" n="0358b15"/>陀經。與今經同名。吳<name role="" type="person">支謙</name>譯。四名無量壽莊嚴經。
<lb ed="X" n="0618b13"/><lb ed="R033" n="0358b16"/>宋法賢譯。五出寶積第十八經。名無量壽如來會。
<lb ed="X" n="0618b14"/><lb ed="R033" n="0358b17"/>元魏<name role="" type="person">菩提流志</name>譯。六名佛說大阿彌陀經。宋龍舒
<lb ed="X" n="0618b15"/><lb ed="R033" n="0358b18"/>居士<name role="" type="person">王日休</name>者。總取前之四譯。參而會之。唯除寶
<lb ed="X" n="0618b16"/><lb ed="R033" n="0359a01"/>積。彼所未及。然上五譯。互有異同。漢吳二譯。四十
<lb ed="X" n="0618b17"/><lb ed="R033" n="0359a02"/>八願。止存其半。爲二十四。其餘文中。大同小異。王
<lb ed="X" n="0618b18"/><lb ed="R033" n="0359a03"/>氏所會。較之五譯。簡易明顯。流通今世。利益甚大。
<lb ed="X" n="0618b19"/><lb ed="R033" n="0359a04"/>但其不繇梵本。唯酌華文。未順譯法。若以梵本重
<lb ed="X" n="0618b20"/><lb ed="R033" n="0359a05"/>翻而成六譯。卽無議矣。故彼不言譯而言校正也。
<lb ed="X" n="0618b21"/><lb ed="R033" n="0359a06"/>又其中去取舊文。亦有未盡。如三輩往生。魏譯皆
<lb ed="X" n="0618b22"/><lb ed="R033" n="0359a07"/>曰發菩提心。而王氏唯中輩發菩提心。下曰不發。
<lb ed="X" n="0618b23"/><lb ed="R033" n="0359a08"/>上竟不言。則高下失次。且文中多善根。全在發菩
<lb ed="X" n="0618b24"/><lb ed="R033" n="0359a09"/>提心。而三輩不同。同一發心。正往生要旨。乃反略
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0618c" n="0618c"/>
<lb ed="X" n="0618c01"/><lb ed="R033" n="0359a10"/>之。故云未盡。然今疏鈔所引。義則兼收五譯。語則
<lb ed="X" n="0618c02"/><lb ed="R033" n="0359a11"/>多就王文。以王本世所通行。人習見故。餘五間取。
<lb ed="X" n="0618c03"/><lb ed="R033" n="0359a12"/>而槩以大本標之。故上六種皆名大本。今此經者。
<lb ed="X" n="0618c04"/><lb ed="R033" n="0359a13"/>名爲小本。文有繁簡。義無勝劣。判屬同部。</p>
<lb ed="X" n="0618c05"/><lb ed="R033" n="0359a14"/><p xml:id="pX22p0618c0501">○二明類。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618c06"/><lb ed="R033" n="0359a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0618c0601">二明類者。自有三種。一觀經。二鼓音王經。三後出阿
<lb ed="X" n="0618c07"/><lb ed="R033" n="0359a16"/>彌陀偈經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618c08"/><lb ed="R033" n="0359a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0618c0801">類者。不同其部。而同其類。如從昆弟。雖不同父。而
<lb ed="X" n="0618c09"/><lb ed="R033" n="0359a18"/>同其祖。亦名比肩。相爲等夷。故曰同類。觀經者。觀
<lb ed="X" n="0618c10"/><lb ed="R033" n="0359b01"/>無量壽佛經。具談十六妙門。一心三觀。詳本疏鈔。
<lb ed="X" n="0618c11"/><lb ed="R033" n="0359b02"/>鼓音王經者。佛在<anchor xml:id="nkr_note_add_0618c1101" n="0618c1101"/><anchor xml:id="beg0618c1101" n="0618c1101"/>瞻<anchor xml:id="end0618c1101"/>波大城。伽伽靈池。與比丘百
<lb ed="X" n="0618c12"/><lb ed="R033" n="0359b03"/>人說。中云。若有四衆。受持阿彌陀佛名號。臨命終
<lb ed="X" n="0618c13"/><lb ed="R033" n="0359b04"/>時。佛與聖衆。接引往生等。後出偈經者。始終唯偈。
<lb ed="X" n="0618c14"/><lb ed="R033" n="0359b05"/>是伽陀部。中云。發願喩諸佛。誓二十四章。願止存
<lb ed="X" n="0618c15"/><lb ed="R033" n="0359b06"/>半。與漢吳二譯同。而四十八願。自古及今。傳揚<anchor xml:id="nkr_note_add_0618c1501" n="0618c1501"/><anchor xml:id="beg0618c1501" n="0618c1501"/>已<anchor xml:id="end0618c1501"/>
<lb ed="X" n="0618c16"/><lb ed="R033" n="0359b07"/>久。二十四者。或梵本缺略。未可知也。或問鼓音亦
<lb ed="X" n="0618c17"/><lb ed="R033" n="0359b08"/>說持名。云何不與今經同部。答。以有呪故。彼經雖
<lb ed="X" n="0618c18"/><lb ed="R033" n="0359b09"/>說持名。重持呪故。</p>
<lb ed="X" n="0618c19"/><lb ed="R033" n="0359b10"/><p xml:id="pX22p0618c1901">○三非部非類。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618c20"/><lb ed="R033" n="0359b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0618c2001">三明非部類者。帶說淨土。如華嚴法華。及起信等。又
<lb ed="X" n="0618c21"/><lb ed="R033" n="0359b12"/>非部類。而中說專持名號。如文殊般若。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618c22"/><lb ed="R033" n="0359b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0618c2201">帶說者。諸同部同類之外。復有諸經。雖不專談淨
<lb ed="X" n="0618c23"/><lb ed="R033" n="0359b14"/>土。其中帶及勸讚往生也。華嚴。如行願品。旣明十
<lb ed="X" n="0618c24"/><lb ed="R033" n="0359b15"/>大願王。而末言以此十願導歸極樂是也。法華。如
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0619a" n="0619a"/>
<lb ed="X" n="0619a01"/><lb ed="R033" n="0359b16"/>云誦斯經者。命終當生阿彌陀佛<name role="" type="person">極樂世界</name>是也。
<lb ed="X" n="0619a02"/><lb ed="R033" n="0359b17"/>起信。如前敎起中所明是也。等者。如觀佛三昧。十
<lb ed="X" n="0619a03"/><lb ed="R033" n="0359b18"/>住斷結諸經。帶說淨土。層疊非一。詳如後釋文中
<lb ed="X" n="0619a04"/><lb ed="R033" n="0360a01"/>雜引。文殊般若。詳後執持名號文中。</p>
<lb ed="X" n="0619a05"/><lb ed="R033" n="0360a02"/><p xml:id="pX22p0619a0501">○八譯釋誦持<note place="inline">五</note>。</p><p xml:id="pX22p0619a0508" cb:place="inline">初明譯二明釋三明誦四明
<lb ed="X" n="0619a06"/><lb ed="R033" n="0360a03"/>持五結勸。</p>
<lb ed="X" n="0619a07"/><lb ed="R033" n="0360a04"/><p xml:id="pX22p0619a0701">○初明譯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619a08"/><lb ed="R033" n="0360a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0619a0801"><anchor xml:id="nkr_note_add_0619a0801" n="0619a0801"/><anchor xml:id="beg0619a0801" n="0619a0801"/>已<anchor xml:id="end0619a0801"/>知此經。爲部爲類。詳略同別。未委譯自何時。凡有
<lb ed="X" n="0619a09"/><lb ed="R033" n="0360a06"/>幾譯。以至註釋闡揚。讀誦受持。有何靈驗。初明譯者
<lb ed="X" n="0619a10"/><lb ed="R033" n="0360a07"/>有二。一名佛說阿彌陀經。卽今經。姚秦三藏法師鳩
<lb ed="X" n="0619a11"/><lb ed="R033" n="0360a08"/>摩羅什譯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619a12"/><lb ed="R033" n="0360a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0619a1201">姚秦者。周有嬴秦。南北朝有苻秦。姚秦。今言姚者。
<lb ed="X" n="0619a13"/><lb ed="R033" n="0360a10"/>揀非餘秦也。三藏者。通經律論。兼善華梵故。法師
<lb ed="X" n="0619a14"/><lb ed="R033" n="0360a11"/>者。佛法所屬。演揚誨衆。爲表範故。鳩摩羅什者。梵
<lb ed="X" n="0619a15"/><lb ed="R033" n="0360a12"/>語具云鳩摩羅耆婆什。上五字。此云童壽。什者。深
<lb ed="X" n="0619a16"/><lb ed="R033" n="0360a13"/>善此方文字之什。華梵合擧。稱羅什也。譯者。易也。
<lb ed="X" n="0619a17"/><lb ed="R033" n="0360a14"/>易梵成華也。周禮。掌四方之語。各有其官。北方曰
<lb ed="X" n="0619a18"/><lb ed="R033" n="0360a15"/>譯。今經自西來。而言譯者。漢之北官。兼善西語。摩
<lb ed="X" n="0619a19"/><lb ed="R033" n="0360a16"/>騰始至。遂稱爲譯。今仍之也。按本傳。師。中天竺國
<lb ed="X" n="0619a20"/><lb ed="R033" n="0360a17"/>人。父名鳩摩羅琰。家世相國。棄榮出遊。龜兹王以
<lb ed="X" n="0619a21"/><lb ed="R033" n="0360a18"/>妹妻之。生師。師生而神靈。七歲隨母入寺。見鐵鉢。
<lb ed="X" n="0619a22"/><lb ed="R033" n="0360b01"/>試取加頂。俄念此鉢甚重。我何能擧。卽不勝重。遂
<lb ed="X" n="0619a23"/><lb ed="R033" n="0360b02"/>悟萬法惟心。博學強記。人莫能及。以沖年高德。故
<lb ed="X" n="0619a24"/><lb ed="R033" n="0360b03"/>云童壽。旣通三藏。東遊龜兹。王設金獅子座處之。
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0619b" n="0619b"/>
<lb ed="X" n="0619b01"/><lb ed="R033" n="0360b04"/>苻堅據秦。將事西討。適太史奏異星現於西域分
<lb ed="X" n="0619b02"/><lb ed="R033" n="0360b05"/>野。當有大德智人。入輔中國。堅云。朕聞龜兹有羅
<lb ed="X" n="0619b03"/><lb ed="R033" n="0360b06"/>什者。得非此耶。遣將呂光。臨發。謂曰。朕非貪地用
<lb ed="X" n="0619b04"/><lb ed="R033" n="0360b07"/>兵。聞羅什深解法相。爲後學宗。若克龜兹。卽宜馳
<lb ed="X" n="0619b05"/><lb ed="R033" n="0360b08"/>驛送什。及破龜兹。載什以歸。中道聞堅<anchor xml:id="nkr_note_add_0619b0501" n="0619b0501"/><anchor xml:id="beg0619b0501" n="0619b0501"/>已<anchor xml:id="end0619b0501"/>爲姚萇
<lb ed="X" n="0619b06"/><lb ed="R033" n="0360b09"/>所害。遂止不返。什師因不至秦。後萇亦聞師名。要
<lb ed="X" n="0619b07"/><lb ed="R033" n="0360b10"/>請。而光不允。萇亡。子興復請。亦不允。因遣兵伐光。
<lb ed="X" n="0619b08"/><lb ed="R033" n="0360b11"/>光姪降秦。方得迎師入關。奉爲國師。師閱舊經。義
<lb ed="X" n="0619b09"/><lb ed="R033" n="0360b12"/>多紕僻。不與梵本相應。乃集沙門肇叡等。八百餘
<lb ed="X" n="0619b10"/><lb ed="R033" n="0360b13"/>人。新譯經論三百九十餘卷。並暢神源。發揮幽致。
<lb ed="X" n="0619b11"/><lb ed="R033" n="0360b14"/>師未終少日。集衆謂曰。願所宣譯。傳之後世。咸共
<lb ed="X" n="0619b12"/><lb ed="R033" n="0360b15"/>流通。今於衆前。發誠實誓。若所傳無謬。當使焚身
<lb ed="X" n="0619b13"/><lb ed="R033" n="0360b16"/>之後。舌不焦爛。以弘始十一年八月二十日。卒於
<lb ed="X" n="0619b14"/><lb ed="R033" n="0360b17"/>長安。闍維薪滅形盡。舌根儼然。今此經者。譯於什
<lb ed="X" n="0619b15"/><lb ed="R033" n="0360b18"/>師。而舌根不壞。與諸佛出廣長舌。讚歎此經。合而
<lb ed="X" n="0619b16"/><lb ed="R033" n="0361a01"/>觀之。佛語不虗。於是益信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619b17"/><lb ed="R033" n="0361a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0619b1701">二名稱讚淨土佛攝受經。唐三藏法師玄<anchor xml:id="nkr_note_add_0619b1701" n="0619b1701"/><anchor xml:id="beg0619b1701" n="0619b1701"/>奘<anchor xml:id="end0619b1701"/>譯。二經
<lb ed="X" n="0619b18"/><lb ed="R033" n="0361a03"/>聯比。小異大同。時所宗尙。皆弘秦本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619b19"/><lb ed="R033" n="0361a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0619b1901"><name role="" type="person">玄奘</name>法師者。唐洛州緱氏人。姓陳氏。少罹患難。隨
<lb ed="X" n="0619b20"/><lb ed="R033" n="0361a05"/>兄長腱法師。出家於淨住寺。年十一。誦維摩法華
<lb ed="X" n="0619b21"/><lb ed="R033" n="0361a06"/>卓然自立。不偶時流。年二十一。講心論。不窺文相。
<lb ed="X" n="0619b22"/><lb ed="R033" n="0361a07"/>涌注不窮。時號神人。貞觀三年。往西域取經。備經
<lb ed="X" n="0619b23"/><lb ed="R033" n="0361a08"/>險難。歷百五十國。遂至舍衛。取經六百餘部。貞觀
<lb ed="X" n="0619b24"/><lb ed="R033" n="0361a09"/>十九年還京。於玉華臺翻譯經論。總一千三百三
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0619c" n="0619c"/>
<lb ed="X" n="0619c01"/><lb ed="R033" n="0361a10"/>十卷。旣臥疾。見大白蓮華。及佛相。右脅累足而逝。
<lb ed="X" n="0619c02"/><lb ed="R033" n="0361a11"/>兩月。色貌如生。先是西行之日。撫<name role="" type="person">靈巖寺</name>松而作
<lb ed="X" n="0619c03"/><lb ed="R033" n="0361a12"/>誓言。吾西去。汝西長。吾東歸。汝東向。師去。松西長
<lb ed="X" n="0619c04"/><lb ed="R033" n="0361a13"/>至於數丈。一日忽東迴。門弟子喜曰。師歸矣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0619c0401" n="0619c0401"/><anchor xml:id="beg0619c0401" n="0619c0401"/>已<anchor xml:id="end0619c0401"/>而
<lb ed="X" n="0619c05"/><lb ed="R033" n="0361a14"/>果然。時號摩頂松云。按師誓言自要。不爽如是。眞
<lb ed="X" n="0619c06"/><lb ed="R033" n="0361a15"/>語實語。亦什師舌根不壞。諸佛舌相。廣長意也。所
<lb ed="X" n="0619c07"/><lb ed="R033" n="0361a16"/>譯此經。焉可不信。聯比者。先後重譯也。小異大同
<lb ed="X" n="0619c08"/><lb ed="R033" n="0361a17"/>者。梵音稍別。及語有繁簡。如恒河殑伽。六方十方
<lb ed="X" n="0619c09"/><lb ed="R033" n="0361a18"/>之類。而大意一無相乖也。皆弘者。法華三譯。秦本
<lb ed="X" n="0619c10"/><lb ed="R033" n="0361b01"/>盛行。此經二譯。亦復如是。</p>
<lb ed="X" n="0619c11"/><lb ed="R033" n="0361b02"/><p xml:id="pX22p0619c1101">○二明釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619c12"/><lb ed="R033" n="0361b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0619c1201">次明釋此經者。論則有天親菩薩無量壽經論。解則
<lb ed="X" n="0619c13"/><lb ed="R033" n="0361b04"/>有慈恩通贊。海東疏。孤山疏。乃至大佑略解等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619c14"/><lb ed="R033" n="0361b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0619c1401">天親菩薩者。常入日光定。昇<name role="" type="person">兜率天</name>宮內院。親覲
<lb ed="X" n="0619c15"/><lb ed="R033" n="0361b06"/>慈氏。造無量壽經優婆提舍。優婆提舍者。此云分
<lb ed="X" n="0619c16"/><lb ed="R033" n="0361b07"/>別義。慈恩法師者。諱窺基。姓尉遲氏。敬德猶子也。
<lb ed="X" n="0619c17"/><lb ed="R033" n="0361b08"/>奘師度之出家。學通大小。造疏計可百卷。釋彌勒
<lb ed="X" n="0619c18"/><lb ed="R033" n="0361b09"/>下生經。筆鋒得舍利二七粒。復示西方要義。有彌
<lb ed="X" n="0619c19"/><lb ed="R033" n="0361b10"/>陀經通贊一卷。海東法師者。諱元曉。其疏此經。大
<lb ed="X" n="0619c20"/><lb ed="R033" n="0361b11"/>率依論爲主。孤山圓法師者。十疏流通。此疏居一。
<lb ed="X" n="0619c21"/><lb ed="R033" n="0361b12"/>義淵。淨覺。越溪等。歷代諸師。種種解釋。率多散沒。
<lb ed="X" n="0619c22"/><lb ed="R033" n="0361b13"/>至元大佑師者。乃有略解。今唯海東越溪大佑所
<lb ed="X" n="0619c23"/><lb ed="R033" n="0361b14"/>解僅存而<anchor xml:id="nkr_note_add_0619c2301" n="0619c2301"/><anchor xml:id="beg0619c2301" n="0619c2301"/>已<anchor xml:id="end0619c2301"/>。世遠人亡。經殘敎弛。遂令如是廣大
<lb ed="X" n="0619c24"/><lb ed="R033" n="0361b15"/>深遠法門。不得人人曉了。寧不悲夫。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0620a" n="0620a"/>
<lb ed="X" n="0620a01"/><lb ed="R033" n="0361b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0620a0101">若夫遠承佛旨。弘闡祕宗。爲論爲文。爲集爲錄。爲傳
<lb ed="X" n="0620a02"/><lb ed="R033" n="0361b17"/>爲偈。爲賦爲詩。交讚互揚。其麗不億。莫不叮嚀懇吿。
<lb ed="X" n="0620a03"/><lb ed="R033" n="0361b18"/>感慨悲歌。普勸迷流。同歸覺路。一曾過目。可弗銘心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620a04"/><lb ed="R033" n="0362a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0620a0401">上文專指註釋此經。今謂其餘讚詠淨土。所有言
<lb ed="X" n="0620a05"/><lb ed="R033" n="0362a02"/>辭。不可勝紀。爲論。如十疑寶王等。爲文。如龍舒無
<lb ed="X" n="0620a06"/><lb ed="R033" n="0362a03"/>盡等。爲集。如決疑指歸等。爲錄。如淨土自信等。爲
<lb ed="X" n="0620a07"/><lb ed="R033" n="0362a04"/>傳。如淨土略傳等。爲偈。如徑路修行等。爲賦。如神
<lb ed="X" n="0620a08"/><lb ed="R033" n="0362a05"/>棲安養等。爲詩。如諸家懷淨土等。吿而曰懇。眞誠
<lb ed="X" n="0620a09"/><lb ed="R033" n="0362a06"/>之語。冀其信受而奉行也。歌而曰悲。淒楚之辭。或
<lb ed="X" n="0620a10"/><lb ed="R033" n="0362a07"/>能感發而興起也。麗。數也。不億者。億不足以盡之。
<lb ed="X" n="0620a11"/><lb ed="R033" n="0362a08"/>言多也。此皆淨土聖賢。千言萬語。不厭繁重。直欲
<lb ed="X" n="0620a12"/><lb ed="R033" n="0362a09"/>生死海中。盡挈衆生於彼岸而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0620a1201" n="0620a1201"/><anchor xml:id="beg0620a1201" n="0620a1201"/>已<anchor xml:id="end0620a1201"/>。我等應當銜
<lb ed="X" n="0620a13"/><lb ed="R033" n="0362a10"/>恩報德。鏤骨銘心。展轉流通。遞相勸導。如其置而
<lb ed="X" n="0620a14"/><lb ed="R033" n="0362a11"/>不覽。覽而不信。不曰愚蒙之訓。則曰寄寓之談。獨
<lb ed="X" n="0620a15"/><lb ed="R033" n="0362a12"/>且奈之何哉。</p>
<lb ed="X" n="0620a16"/><lb ed="R033" n="0362a13"/><p xml:id="pX22p0620a1601">○三明誦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620a17"/><lb ed="R033" n="0362a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0620a1701">次明誦此經者。如舌根不壞。天樂西迎。方解冤而往
<lb ed="X" n="0620a18"/><lb ed="R033" n="0362a15"/>生。未終卷而坐脫。歸如入定。終覩白蓮。銀臺而易金
<lb ed="X" n="0620a19"/><lb ed="R033" n="0362a16"/>臺。麤樂而來細樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620a20"/><lb ed="R033" n="0362a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0620a2001">舌根不壞者。智論云。有比丘誦彌陀經。命欲終時。
<lb ed="X" n="0620a21"/><lb ed="R033" n="0362a18"/>語弟子言。阿彌陀佛。與諸大衆。俱來迎我。後從火
<lb ed="X" n="0620a22"/><lb ed="R033" n="0362b01"/>化。舌根不<g ref="#CB01926">灰</g>。色相自若。天樂西迎者。宋唐世良。誦
<lb ed="X" n="0620a23"/><lb ed="R033" n="0362b02"/>彌陀經十萬過。一日謂家人曰。佛來迎我。言<anchor xml:id="nkr_note_add_0620a2301" n="0620a2301"/><anchor xml:id="beg0620a2301" n="0620a2301"/>已<anchor xml:id="end0620a2301"/>。作
<lb ed="X" n="0620a24"/><lb ed="R033" n="0362b03"/>禮坐逝。其夜有利行人。在道味山上。夢西方異光。
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0620b" n="0620b"/>
<lb ed="X" n="0620b01"/><lb ed="R033" n="0362b04"/>旛華繽紛。音樂嘹喨。空中聲云。唐世良<anchor xml:id="nkr_note_add_0620b0101" n="0620b0101"/><anchor xml:id="beg0620b0101" n="0620b0101"/>已<anchor xml:id="end0620b0101"/>生淨土。
<lb ed="X" n="0620b02"/><lb ed="R033" n="0362b05"/>解冤往生者。宋上虞民馮珉。少事遊獵。見巨蛇。持
<lb ed="X" n="0620b03"/><lb ed="R033" n="0362b06"/>矟將往刺之。時蛇在巖下。欲噬黃犢。珉推巖石壓
<lb ed="X" n="0620b04"/><lb ed="R033" n="0362b07"/>之至死。蛇屢爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0620b0401" n="0620b0401"/><anchor xml:id="beg0620b0401" n="0620b0401"/>祟<anchor xml:id="end0620b0401"/>。珉修懺念佛經年。蛇不能害。一
<lb ed="X" n="0620b05"/><lb ed="R033" n="0362b08"/>日請同社淨侶。誦彌陀經。合掌而化。未終坐脫者。
<lb ed="X" n="0620b06"/><lb ed="R033" n="0362b09"/>晉智仙法師。號眞敎。住<name role="" type="person">白蓮寺</name>。十三年西向十念。
<lb ed="X" n="0620b07"/><lb ed="R033" n="0362b10"/>十二時不暫廢。一夕微疾。命觀堂行人誦彌陀經。
<lb ed="X" n="0620b08"/><lb ed="R033" n="0362b11"/>未終卷。安然坐脫。歸如入定者。宋釋處謙。精修淨
<lb ed="X" n="0620b09"/><lb ed="R033" n="0362b12"/>土。一夕。誦彌陀經畢。稱讚淨土。吿衆曰。吾以無生
<lb ed="X" n="0620b10"/><lb ed="R033" n="0362b13"/>而生淨土。如入禪定。奄然而化。終覩白蓮者。宋嘉
<lb ed="X" n="0620b11"/><lb ed="R033" n="0362b14"/>禾郡鍾嫗。日誦彌陀經十徧。念佛不輟。一日語其
<lb ed="X" n="0620b12"/><lb ed="R033" n="0362b15"/>子曰。見白蓮華無數。衆聖迎我。遂端坐聳身化去。
<lb ed="X" n="0620b13"/><lb ed="R033" n="0362b16"/>銀臺金臺者。懷玉禪師。台州人。布衣一食。常坐不
<lb ed="X" n="0620b14"/><lb ed="R033" n="0362b17"/>臥。精進念佛。誦彌陀經三十萬徧。一日見西方聖
<lb ed="X" n="0620b15"/><lb ed="R033" n="0362b18"/>衆。多若恒沙。一擎銀臺。從窗而入。玉曰。吾一生精
<lb ed="X" n="0620b16"/><lb ed="R033" n="0363a01"/>進。誓取金臺。何爲得此。銀臺遂隱。玉感激。倍復精
<lb ed="X" n="0620b17"/><lb ed="R033" n="0363a02"/>進。三七日後。見佛滿空中。乃謂弟子曰。金臺來迎。
<lb ed="X" n="0620b18"/><lb ed="R033" n="0363a03"/>吾生淨土矣。說偈含笑而逝。郡守段公異之。作詩
<lb ed="X" n="0620b19"/><lb ed="R033" n="0363a04"/>讚美。有枝低只爲罣金臺之句云。麤樂細樂者。元
<lb ed="X" n="0620b20"/><lb ed="R033" n="0363a05"/>子華禪師。大歷九年。於潤州<name role="" type="person">觀音寺</name>。誦彌陀經六
<lb ed="X" n="0620b21"/><lb ed="R033" n="0363a06"/>月。忽得疾。夜聞香氣樂音。空中吿曰。麤樂<anchor xml:id="nkr_note_add_0620b2101" n="0620b2101"/><anchor xml:id="beg0620b2101" n="0620b2101"/>已<anchor xml:id="end0620b2101"/>過。細
<lb ed="X" n="0620b22"/><lb ed="R033" n="0363a07"/>樂續來。君當往生。良久念佛而化。異香連日不散。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620b23"/><lb ed="R033" n="0363a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0620b2301">又若書寫則化被蒼生。講演則祥符白鶴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620b24"/><lb ed="R033" n="0363a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0620b2401">書寫者。唐善導大師。凡得<g ref="#CB01321">䞋</g>施。用寫彌陀經十萬
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0620c" n="0620c"/>
<lb ed="X" n="0620c01"/><lb ed="R033" n="0363a10"/>卷。勸人受持。亦有讀誦至十萬徧者。五十萬徧者。
<lb ed="X" n="0620c02"/><lb ed="R033" n="0363a11"/>僧俗歸仰。至有感極焚身供養。得念佛三昧者。不
<lb ed="X" n="0620c03"/><lb ed="R033" n="0363a12"/>可勝紀。講演者。宋沈三郞。晚歲迴心念佛。因病。請
<lb ed="X" n="0620c04"/><lb ed="R033" n="0363a13"/>僧講彌陀經。易衣而終。縮膝欲起。二子局於名敎。
<lb ed="X" n="0620c05"/><lb ed="R033" n="0363a14"/>以易龕爲難。曳其脛直之。將入殮。忽擧首出衣被。
<lb ed="X" n="0620c06"/><lb ed="R033" n="0363a15"/>矍然而坐。擧家大驚。二子急前扶衛。乃以肘節捶
<lb ed="X" n="0620c07"/><lb ed="R033" n="0363a16"/>之。子曰。助父坐脫耳。竟坐逝。茶毗。有白鶴二十九
<lb ed="X" n="0620c08"/><lb ed="R033" n="0363a17"/>隻。飛鳴雲表。久之西去。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620c09"/><lb ed="R033" n="0363a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0620c0901">現前感應。則寶地遙觀。剋取往生。則涅槃非比。如斯
<lb ed="X" n="0620c10"/><lb ed="R033" n="0363b01"/>感應。屢見古今。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620c11"/><lb ed="R033" n="0363b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0620c1101">寶地遙觀者。唐大行禪師。初修普賢懺。後入大藏。
<lb ed="X" n="0620c12"/><lb ed="R033" n="0363b03"/>隨手取卷。得彌陀經。日夜誦詠。至三七日。覩瑠璃
<lb ed="X" n="0620c13"/><lb ed="R033" n="0363b04"/>地上。佛及二大士現前。僖宗聞其事。詔入內庭。賜
<lb ed="X" n="0620c14"/><lb ed="R033" n="0363b05"/>號<name role="" type="person">常精進菩薩</name>。後瑠璃地復見。卽日命終。異香經
<lb ed="X" n="0620c15"/><lb ed="R033" n="0363b06"/>旬。肉身不壞。涅槃非比者。梁道珍法師。講涅槃經。
<lb ed="X" n="0620c16"/><lb ed="R033" n="0363b07"/>天監中。憩錫廬山。慕遠公淨業。禪坐中。忽見海上
<lb ed="X" n="0620c17"/><lb ed="R033" n="0363b08"/>數百人乘寶舫前邁。師問何之。答曰。往<name role="" type="person">極樂國</name>。因
<lb ed="X" n="0620c18"/><lb ed="R033" n="0363b09"/>求附載。報云。法師雖善講涅槃經。亦大不可思議。
<lb ed="X" n="0620c19"/><lb ed="R033" n="0363b10"/>然未誦彌陀經。豈得同往。師遂廢講念佛。誦彌陀
<lb ed="X" n="0620c20"/><lb ed="R033" n="0363b11"/>經及二萬徧。將終四七日前。夜四皷。見西方銀臺
<lb ed="X" n="0620c21"/><lb ed="R033" n="0363b12"/>來至。空中皎如白日。聲云。法師當乘此臺往生。時
<lb ed="X" n="0620c22"/><lb ed="R033" n="0363b13"/>衆咸聞天樂異香。數日香猶未散。其夜峯頂寺僧。
<lb ed="X" n="0620c23"/><lb ed="R033" n="0363b14"/>遙見谷口火炬數十。明燎徹夜。次日乃知師逝。如
<lb ed="X" n="0620c24"/><lb ed="R033" n="0363b15"/>上所錄。皆修因證果。此感彼應。疊見層出。自古及
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0621a" n="0621a"/>
<lb ed="X" n="0621a01"/><lb ed="R033" n="0363b16"/>今。未及枚擧。</p>
<lb ed="X" n="0621a02"/><lb ed="R033" n="0363b17"/><p xml:id="pX22p0621a0201">○四明持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621a03"/><lb ed="R033" n="0363b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0621a0301">若持名者。或一念而飛一光。或一聲而出一佛。或響
<lb ed="X" n="0621a04"/><lb ed="R033" n="0364a01"/>彌林谷。或音徹宮闈。或六時繫念。而依正盈空。或十
<lb ed="X" n="0621a05"/><lb ed="R033" n="0364a02"/>字標心。而聖賢入會。洎乎昭代。續有名流。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621a06"/><lb ed="R033" n="0364a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0621a0601">此正明執持名號也。淨業諸賢。多不繁載。姑擧昭
<lb ed="X" n="0621a07"/><lb ed="R033" n="0364a04"/>灼世人耳目者一二。以爲激勸。飛光者。唐善導大
<lb ed="X" n="0621a08"/><lb ed="R033" n="0364a05"/>師。人問念佛得生淨土否。答曰。如汝所念。遂汝所
<lb ed="X" n="0621a09"/><lb ed="R033" n="0364a06"/>願。於是導乃自念阿彌陀佛一聲。則有一光從其
<lb ed="X" n="0621a10"/><lb ed="R033" n="0364a07"/>口出。十聲至百。光亦如之。光明滿室。帝聞其事。勅
<lb ed="X" n="0621a11"/><lb ed="R033" n="0364a08"/>所居爲<name role="" type="person">光明寺</name>。後登柳樹端坐而化。出佛者。少康
<lb ed="X" n="0621a12"/><lb ed="R033" n="0364a09"/>法師。在烏龍山。建淨土道場。勸人念佛。衆見師念
<lb ed="X" n="0621a13"/><lb ed="R033" n="0364a10"/>佛一聲。口出一佛。至於十念。十佛次出。猶若連珠。
<lb ed="X" n="0621a14"/><lb ed="R033" n="0364a11"/>臨終之日。口旋異光數道。奄然而逝。響彌者。唐道
<lb ed="X" n="0621a15"/><lb ed="R033" n="0364a12"/>綽禪師。平居爲衆講無量壽經。將二百徧。人各掐
<lb ed="X" n="0621a16"/><lb ed="R033" n="0364a13"/>珠。口稱佛號。或時散席。聲播林谷。音徹者。唐法照。
<lb ed="X" n="0621a17"/><lb ed="R033" n="0364a14"/>於幷州五會念佛。感代宗皇帝宮中聞念佛聲。遣
<lb ed="X" n="0621a18"/><lb ed="R033" n="0364a15"/>使遙尋。見師勸化之盛。遂詔入宮。宮人念佛。亦及
<lb ed="X" n="0621a19"/><lb ed="R033" n="0364a16"/>五會。號五會法師。六時者。晉慧遠法師。居廬山。製
<lb ed="X" n="0621a20"/><lb ed="R033" n="0364a17"/>蓮華漏。六時念佛。澄心繫想。後十九年。七月晦夕。
<lb ed="X" n="0621a21"/><lb ed="R033" n="0364a18"/>於<name role="" type="person">般若臺</name>。方從定起。見阿彌陀佛。身徧虗空。圓光
<lb ed="X" n="0621a22"/><lb ed="R033" n="0364b01"/>之中。無量化佛。及菩薩衆。水流光明。演說妙法。佛
<lb ed="X" n="0621a23"/><lb ed="R033" n="0364b02"/>言。我以本願力故。來安慰汝。汝七日後。當生我國。
<lb ed="X" n="0621a24"/><lb ed="R033" n="0364b03"/>至期。端坐而逝。十字者。宋長蘆宗賾禪師。禪理洞
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0621b" n="0621b"/>
<lb ed="X" n="0621b01"/><lb ed="R033" n="0364b04"/>悟。宗說兼通。而遠遵廬阜之規。建蓮華勝會。其法
<lb ed="X" n="0621b02"/><lb ed="R033" n="0364b05"/>日念阿彌陀佛。或千聲萬聲。各於日下。以十字記
<lb ed="X" n="0621b03"/><lb ed="R033" n="0364b06"/>之。一夕。夢一男子。烏巾白衣。風貌淸美。謂賾曰。欲
<lb ed="X" n="0621b04"/><lb ed="R033" n="0364b07"/>入公彌陀會。乞書一名。賾問公何名。曰。普慧。又云。
<lb ed="X" n="0621b05"/><lb ed="R033" n="0364b08"/>家兄普賢。亦乞登名。言訖遂隱。賾覺而語諸尊宿。
<lb ed="X" n="0621b06"/><lb ed="R033" n="0364b09"/>皆云華嚴離世間品。有二菩薩名。乃知聖賢幽贊。
<lb ed="X" n="0621b07"/><lb ed="R033" n="0364b10"/>以二大士書於錄首。昭代者。今代也。如西齋。空谷。
<lb ed="X" n="0621b08"/><lb ed="R033" n="0364b11"/>天奇。毒峯等。皆近世高僧。篤信精修。匹休前古。相
<lb ed="X" n="0621b09"/><lb ed="R033" n="0364b12"/>續不絕。稍詳往生集中。蓋千萬中。紀其一二而<anchor xml:id="nkr_note_add_0621b0901" n="0621b0901"/><anchor xml:id="beg0621b0901" n="0621b0901"/>已<anchor xml:id="end0621b0901"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621b10"/><lb ed="R033" n="0364b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0621b1001">至於感護則宿冤得度。惡鬼不侵。靈應則瞽目重明。
<lb ed="X" n="0621b11"/><lb ed="R033" n="0364b14"/>俘囚脫難。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621b12"/><lb ed="R033" n="0364b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0621b1201">冤度者。唐邵彪。鎭江人。爲諸生時。夢至一公府。主
<lb ed="X" n="0621b13"/><lb ed="R033" n="0364b16"/>者問汝知所以不第否。彪對不知。因使人引彪前
<lb ed="X" n="0621b14"/><lb ed="R033" n="0364b17"/>行。見大鑊中。有蛤蜊作人語。呼彪名。彪怖。遂念阿
<lb ed="X" n="0621b15"/><lb ed="R033" n="0364b18"/>彌陀佛。蛤蜊變黃<g ref="#CB15179">雀</g>飛去。彪後及第。官至安撫使。
<lb ed="X" n="0621b16"/><lb ed="R033" n="0365a01"/>鬼却者。佛世有一國鄰於羅刹。羅刹食人無度。王
<lb ed="X" n="0621b17"/><lb ed="R033" n="0365a02"/>約。自今國中。家以一人。次第送與。勿得枉殺。有奉
<lb ed="X" n="0621b18"/><lb ed="R033" n="0365a03"/>佛家。止生一子。次第充行。父母哀號。囑令至心念
<lb ed="X" n="0621b19"/><lb ed="R033" n="0365a04"/>佛。以佛威力。鬼不得近。明晨往視。見子尙在。將之
<lb ed="X" n="0621b20"/><lb ed="R033" n="0365a05"/>而還。自是羅刹之患遂息。目明者。宋崇氏女。雙瞽。
<lb ed="X" n="0621b21"/><lb ed="R033" n="0365a06"/>念佛三年。精勤不替。雙目重明如故。難脫者。元末
<lb ed="X" n="0621b22"/><lb ed="R033" n="0365a07"/>張士誠攻湖州。江浙丞相與戰。擒四十人。囚檻送
<lb ed="X" n="0621b23"/><lb ed="R033" n="0365a08"/>戮。夜宿西湖鳥窠寺。大猷謀禪師。徐步廊下。囚見
<lb ed="X" n="0621b24"/><lb ed="R033" n="0365a09"/>師神觀閒雅。持誦不輟。因求救拔。師敎令至心念
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0621c" n="0621c"/>
<lb ed="X" n="0621c01"/><lb ed="R033" n="0365a10"/>南無救苦救難阿彌陀佛。中有三人信受其語。念
<lb ed="X" n="0621c02"/><lb ed="R033" n="0365a11"/>不絕口。天曉發囚。易枷鎖。至三人。刑具不足。惟繫
<lb ed="X" n="0621c03"/><lb ed="R033" n="0365a12"/>以繩。旣而審鞫。知良民被虜者。遂得釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621c04"/><lb ed="R033" n="0365a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0621c0401">又復惡人則善和十念。地獄現而化佛空迎。畜生則
<lb ed="X" n="0621c05"/><lb ed="R033" n="0365a14"/>鴝鵒稱名。形骸掩而蓮華地發。何況身無重慝。報在
<lb ed="X" n="0621c06"/><lb ed="R033" n="0365a15"/>最靈。信願熏修。寧成虗棄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621c07"/><lb ed="R033" n="0365a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0621c0701">惡人者。唐張善和。屠牛爲業。臨終。見羣牛索命。於
<lb ed="X" n="0621c08"/><lb ed="R033" n="0365a17"/>是大怖。喚其妻云。速延僧爲我念佛。僧至。諭云。經
<lb ed="X" n="0621c09"/><lb ed="R033" n="0365a18"/>中說臨終惡相現者。至心念佛。卽得往生。和云。地
<lb ed="X" n="0621c10"/><lb ed="R033" n="0365b01"/>獄至。急取香鑪來。卽以右手擎火。左手拈香。面西
<lb ed="X" n="0621c11"/><lb ed="R033" n="0365b02"/>專切念佛。未滿十聲。自言佛來迎我。卽化去。畜生
<lb ed="X" n="0621c12"/><lb ed="R033" n="0365b03"/>者。宋黃巖正等寺觀公。畜鴝鵒。常念佛不絕。一日
<lb ed="X" n="0621c13"/><lb ed="R033" n="0365b04"/>立化籠上。觀葬之。<anchor xml:id="nkr_note_add_0621c1301" n="0621c1301"/><anchor xml:id="beg0621c1301" n="0621c1301"/>已<anchor xml:id="end0621c1301"/>而土上出紫蓮華一朵。尋土
<lb ed="X" n="0621c14"/><lb ed="R033" n="0365b05"/>中。則華從舌端而發。靈芝照律師。爲之讚。有立亡
<lb ed="X" n="0621c15"/><lb ed="R033" n="0365b06"/>籠閉渾閒事。化紫蓮華也太奇之句。如上持名所
<lb ed="X" n="0621c16"/><lb ed="R033" n="0365b07"/>擧。自飛光出佛至此。亦千萬中紀一而<anchor xml:id="nkr_note_add_0621c1601" n="0621c1601"/><anchor xml:id="beg0621c1601" n="0621c1601"/>已<anchor xml:id="end0621c1601"/>。慝者。惡
<lb ed="X" n="0621c17"/><lb ed="R033" n="0365b08"/>之匿於心者也。最靈者。人爲萬物之靈也。末復結
<lb ed="X" n="0621c18"/><lb ed="R033" n="0365b09"/>言。惡人念佛。尙得往生。何況惡未必如善和。畜生
<lb ed="X" n="0621c19"/><lb ed="R033" n="0365b10"/>念佛。尙得往生。何況靈而號爲人類。以此比況。知
<lb ed="X" n="0621c20"/><lb ed="R033" n="0365b11"/>必生也。信願熏修。所作唐捐。無有是處。</p>
<lb ed="X" n="0621c21"/><lb ed="R033" n="0365b12"/><p xml:id="pX22p0621c2101">○五結勸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621c22"/><lb ed="R033" n="0365b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0621c2201">是以一音始唱。千佛同賡。三學高僧。九流名德。若幽
<lb ed="X" n="0621c23"/><lb ed="R033" n="0365b14"/>若顯。若聖若凡。如萬水無不朝東。似羣星悉皆拱北。
<lb ed="X" n="0621c24"/><lb ed="R033" n="0365b15"/>方之捷徑。號曰普門。豈虗語哉。決志求生。無容擬議
<pb ed="X" xml:id="X22.0424.0622a" n="0622a"/>
<lb ed="X" n="0622a01"/><lb ed="R033" n="0365b16"/>者矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622a02"/><lb ed="R033" n="0365b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0622a0201">此總結淨土法門。一切衆生所皈依也。唱者導也。
<lb ed="X" n="0622a03"/><lb ed="R033" n="0365b18"/>賡者續也。始唱者釋迦開示西方。衆生始知淨業。
<lb ed="X" n="0622a04"/><lb ed="R033" n="0366a01"/>是引而導之也。同賡者。六方讚歎。詳如經文中說。
<lb ed="X" n="0622a05"/><lb ed="R033" n="0366a02"/>是續而和之也。三學者。謂禪敎律三宗也。禪如永
<lb ed="X" n="0622a06"/><lb ed="R033" n="0366a03"/>明。以宗門柱石。而上上品生。圓照以獨秉單傳。而
<lb ed="X" n="0622a07"/><lb ed="R033" n="0366a04"/>標名蓮境。敎如僧叡弘輔什師。而蓮華出榻。四明
<lb ed="X" n="0622a08"/><lb ed="R033" n="0366a05"/>中興台敎。而西向坐亡。律如靈芝。生弘毗尼。而死
<lb ed="X" n="0622a09"/><lb ed="R033" n="0366a06"/>生安養。淸照大闡律學。而說偈西歸。若廣擧者。不
<lb ed="X" n="0622a10"/><lb ed="R033" n="0366a07"/>可勝數。九流者。謂儒道農工醫卜等也。儒如文潞
<lb ed="X" n="0622a11"/><lb ed="R033" n="0366a08"/>公。德業滿朝。而結十萬同生之緣。蘇長公文行絕
<lb ed="X" n="0622a12"/><lb ed="R033" n="0366a09"/>世。而有西方公據之說。道如葛濟之。捨仙學而迴
<lb ed="X" n="0622a13"/><lb ed="R033" n="0366a10"/>心淨業。鸞法師焚仙經而專修觀經。乃至子章之
<lb ed="X" n="0622a14"/><lb ed="R033" n="0366a11"/>業岐黃而念佛。張銓之荷耒耜而稱名。幽如冥君
<lb ed="X" n="0622a15"/><lb ed="R033" n="0366a12"/>敬禮。羅刹休心。聖如文殊求生。普賢願往。況顯與
<lb ed="X" n="0622a16"/><lb ed="R033" n="0366a13"/>凡。不待論矣。朝東者。會極義。拱北者。宗本義。喩淨
<lb ed="X" n="0622a17"/><lb ed="R033" n="0366a14"/>土爲眞際所詣。勢必向往。非強之使然也。捷徑普
<lb ed="X" n="0622a18"/><lb ed="R033" n="0366a15"/>門。解見前文。重言結之。明不虗也。決志者。大本云。
<lb ed="X" n="0622a19"/><lb ed="R033" n="0366a16"/>設有大火。充滿三千大千世界。要當過此。生彼國
<lb ed="X" n="0622a20"/><lb ed="R033" n="0366a17"/>土。則決定其志。無退怯也。擬議者。易曰。擬之而後
<lb ed="X" n="0622a21"/><lb ed="R033" n="0366a18"/>言。議之而後動。今謂不須擬議。昔人有言。卜以決
<lb ed="X" n="0622a22"/><lb ed="R033" n="0366b01"/>疑。不疑何卜。念佛往生。但諦信不疑而<anchor xml:id="nkr_note_add_0622a2201" n="0622a2201"/><anchor xml:id="beg0622a2201" n="0622a2201"/>已<anchor xml:id="end0622a2201"/>。何復擬
<lb ed="X" n="0622a23"/><lb ed="R033" n="0366b02"/>議爲哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622a24"/><lb ed="R033" n="0366b04"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>佛說阿彌陀經疏鈔卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0600a2501" to="#end0600a2501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0600a2601" to="#end0600a2601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0602a1601" to="#end0602a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0602a1701" to="#end0602a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0603a3301" to="#end0603a3301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0604a0501" to="#end0604a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">杭</lem><rdg wit="#wit.orig">抗</rdg></app>
<app from="#beg0604c0101" to="#end0604c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0606b2301" to="#end0606b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0606c1201" to="#end0606c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">券<note type="cf1">X22n0427_p0778a15</note></lem><rdg wit="#wit.orig">劵</rdg></app>
<app from="#beg0606c2001" to="#end0606c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607a0501" to="#end0607a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607a1501" to="#end0607a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607a2401" to="#end0607a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607a2402" to="#end0607a2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607b0401" to="#end0607b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607b0402" to="#end0607b0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607b0403" to="#end0607b0403"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607b0601" to="#end0607b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607b0901" to="#end0607b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607b1701" to="#end0607b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">彿</lem><rdg wit="#wit.orig">佛</rdg></app>
<app from="#beg0607b1901" to="#end0607b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607b2401" to="#end0607b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607c0501" to="#end0607c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607c0601" to="#end0607c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607c1101" to="#end0607c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607c1801" to="#end0607c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0608a0101" to="#end0608a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0608001" to="#end0608001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="來函：吳 志偉 (2022-09-27)">徧</lem><rdg wit="#wit.orig">偏</rdg></app>
<app from="#beg0608c0101" to="#end0608c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0608c2301" to="#end0608c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0609a2301" to="#end0609a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0609b0201" to="#end0609b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0609b0301" to="#end0609b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0609c1101" to="#end0609c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0609c1401" to="#end0609c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0610a2401" to="#end0610a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0610c0301" to="#end0610c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0610c0801" to="#end0610c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0610c1101" to="#end0610c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0611b2101" to="#end0611b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0612a0801" to="#end0612a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0612b0901" to="#end0612b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0612c1401" to="#end0612c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0612c1801" to="#end0612c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0613a1701" to="#end0613a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0613c0101" to="#end0613c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0613c0501" to="#end0613c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0614c0101" to="#end0614c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0615c0301" to="#end0615c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0615c1201" to="#end0615c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0616a0201" to="#end0616a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0616b0101" to="#end0616b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0616b0901" to="#end0616b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0616b2301" to="#end0616b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0616c0501" to="#end0616c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0617a1501" to="#end0617a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0617b1801" to="#end0617b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0617c1501" to="#end0617c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0618a0901" to="#end0618a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0618a1301" to="#end0618a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0618a1801" to="#end0618a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0618a2201" to="#end0618a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0618b0201" to="#end0618b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0618b0301" to="#end0618b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0618b0701" to="#end0618b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0618c1101" to="#end0618c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">瞻</lem><rdg wit="#wit.orig">贍</rdg></app>
<app from="#beg0618c1501" to="#end0618c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0619a0801" to="#end0619a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0619b0501" to="#end0619b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0619b1701" to="#end0619b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">奘</lem><rdg wit="#wit.orig">裝</rdg></app>
<app from="#beg0619c0401" to="#end0619c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0619c2301" to="#end0619c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0620a1201" to="#end0620a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0620a2301" to="#end0620a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0620b0101" to="#end0620b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0620b0401" to="#end0620b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp6">祟<note type="cf1">X22n0428_p0809b07</note></lem><rdg wit="#wit.orig">崇</rdg></app>
<app from="#beg0620b2101" to="#end0620b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0621b0901" to="#end0621b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0621c1301" to="#end0621c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0621c1601" to="#end0621c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0622a2201" to="#end0622a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0608001" resp="#resp2" type="mod" cb:note_key="X22.0608a14.13" target="#nkr_note_mod_0608001">徧【CB】，偏【卍續】，偏異作徧</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0608001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0608001">偏異作徧</note>
<note n="0609001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0609001">偏疑徧</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0600a2501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0600a2501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0600a2601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0600a2601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0602a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0602a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0602a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0602a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0603a3301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0603a3301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0604a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0604a0501">杭【CB】，抗【卍續】</note>
<note n="0604c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0604c0101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0606b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0606b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0606c1201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X22.0606c12.08" target="#nkr_note_add_0606c1201">券【CB】，劵【卍續】</note>
<note n="0606c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0606c2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607a1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607a2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607a2402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607a2402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607b0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607b0402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607b0402">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607b0403" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607b0403">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607b0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607b0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607b1701">彿【CB】，佛【卍續】</note>
<note n="0607b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607b1901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607c1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607c1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0608a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0608a0101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0608c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0608c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0608c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0608c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0609a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0609a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0609b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0609b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0609b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0609b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0609c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0609c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0609c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0609c1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0610a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0610a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0610c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0610c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0610c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0610c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0610c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0610c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0611b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0611b2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0612a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0612a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0612b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0612b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0612c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0612c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0612c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0612c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0613a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0613c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0613c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0614c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0615c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0615c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0616a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0616a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0616b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0616b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0616b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0616b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0616b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0616b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0616c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0616c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0617a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0617b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0617c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0618a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0618a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0618a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0618a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0618b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0618b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0618b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0618c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618c1101">瞻【CB】，贍【卍續】</note>
<note n="0618c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0619a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0619a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0619b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0619b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0619b1701" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X22.0619b17.17" target="#nkr_note_add_0619b1701">奘【CB】，裝【卍續】</note>
<note n="0619c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0619c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0619c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0619c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0620a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0620a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0620a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0620a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0620b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0620b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0620b0401" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X22.0620b04.07" target="#nkr_note_add_0620b0401">祟【CB】，崇【卍續】</note>
<note n="0620b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0620b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0621b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0621b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0621c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0621c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0621c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0621c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0622a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0622a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>