<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X22n0430">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 430 阿彌陀經要解便蒙鈔</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 430 阿彌陀經要解便蒙鈔</title>
			<author>明 智旭要解　淸 達默造鈔　達林參訂</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>3卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">22</idno>.<idno type="no">430</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-04-08 15:04:17 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">阿彌陀經要解便蒙鈔</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
						<witness xml:id="wit1">【卍續-CB】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00145">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00145</charName>
				<mapping cb:dec="983185" type="PUA">U+F0091</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3779</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[少/兔]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00501">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName>
				<mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>馱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[馬*犬]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00551">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00551</charName>
				<mapping cb:dec="983591" type="PUA">U+F0227</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7ABB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>窗</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[窗/心]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01199">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01199</charName>
				<mapping cb:dec="984239" type="PUA">U+F04AF</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+40AE</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(丰*力)/石]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB03685">
				<charName>CBETA CHARACTER CB03685</charName>
				<mapping cb:dec="986725" type="PUA">U+F0E65</mapping>
			<mapping type="unicode">U+27B82</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>譖</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[讚-貝+日]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15167">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15167</charName>
				<mapping cb:dec="998207" type="PUA">U+F3B3F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2C094</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>朦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[朦-卄+((並-(前-刖))-一)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15316">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15316</charName>
				<mapping cb:dec="998356" type="PUA">U+F3BD4</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9997</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[尬-介+首]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16014">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName>
				<mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-06-28T14:44:56">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0816a" n="0816a"/>
<lb ed="X" n="0816a01"/>
<lb ed="X" n="0816a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 430-A 彌陀要解便蒙鈔序</cb:mulu><head>No. 430-A
<lb ed="X" n="0816a03"/><lb ed="R091" n="0875a01"/> 彌陀要解便蒙鈔序</head>
<lb ed="X" n="0816a04"/>
<lb ed="X" n="0816a05"/><lb ed="R091" n="0875a02"/><p xml:id="pX22p0816a0501">切以。諸佛心要者。乃淨土妙門不可思議之境也。亦
<lb ed="X" n="0816a06"/><lb ed="R091" n="0875a03"/>復法藏秘髓菩薩之司南。誠然衆生迷背本有故鄕
<lb ed="X" n="0816a07"/><lb ed="R091" n="0875a04"/>安樂處所。是也。故我　釋迦大悲慈尊。傍觀不忍。運
<lb ed="X" n="0816a08"/><lb ed="R091" n="0875a05"/>用四心。肝腸吐露。將此親證無上正覺之法。直指當
<lb ed="X" n="0816a09"/><lb ed="R091" n="0875a06"/>人。似摩尼賜與窮子。類伽陀施於重病。橫截生死。急
<lb ed="X" n="0816a10"/><lb ed="R091" n="0875a07"/>救羣迷。亘古以來。獲益殊深。往生極樂者甚衆。譬如
<lb ed="X" n="0816a11"/><lb ed="R091" n="0875a08"/>大千塵點。難矧化往之數。雖然海藏浩瀚。汪洋無際
<lb ed="X" n="0816a12"/><lb ed="R091" n="0875a09"/>四十九秋。別無特示。可見彌陀一經。是九界暗中之
<lb ed="X" n="0816a13"/><lb ed="R091" n="0875a10"/>燈炬。彼岸之大津梁也。自以法流東震。蓮宗始創於
<lb ed="X" n="0816a14"/><lb ed="R091" n="0875a11"/>晉時遠公。以至宏揚註述。淨土諸祖。歷世如風。班班
<lb ed="X" n="0816a15"/><lb ed="R091" n="0875a12"/>列列。勝擧不盡也。明末靈峯老翁。忽現濁世。尤爲火
<lb ed="X" n="0816a16"/><lb ed="R091" n="0875a13"/>宅。湧一靑蓮。迷途道中。露大慧聚。日充九霄。息生盲
<lb ed="X" n="0816a17"/><lb ed="R091" n="0875a14"/>眇目之見。無暗不破。刪揀繁文。以著要解。看孔著楔。
<lb ed="X" n="0816a18"/><lb ed="R091" n="0875a15"/>無機不收。豈非良能巧匠也哉。今題名便蒙鈔者。何
<lb ed="X" n="0816a19"/><lb ed="R091" n="0875a16"/>耶。然係　資福淨業場亮公講師。繇深痛末進智微
<lb ed="X" n="0816a20"/><lb ed="R091" n="0875a17"/>慧淺。劣聞寡解。難徹藕益老人之心要。惟恐愚蒙沉
<lb ed="X" n="0816a21"/><lb ed="R091" n="0875a18"/>墜。空諸異見。執理廢事。特以善巧方便無作妙智。錦
<lb ed="X" n="0816a22"/><lb ed="R091" n="0875b01"/>上布花。引導迷蒙。開顯平坦。覺路鈔錄。以彰奧義。性
<lb ed="X" n="0816a23"/><lb ed="R091" n="0875b02"/>修兼詮。善哉善<anchor xml:id="nkr_note_add_0816a2301" n="0816a2301"/><anchor xml:id="beg0816a2301" n="0816a2301"/>已<anchor xml:id="end0816a2301"/>融通。金口誠言。契合祖之敎。意罷
<lb ed="X" n="0816a24"/><lb ed="R091" n="0875b03"/>座之暇。隨筆成帙矣。以友人啓弁言於<note place="inline">余</note>。<anchor xml:id="nkr_note_add_0816a2401" n="0816a2401"/><anchor xml:id="beg0816a2401" n="0816a2401"/>己<anchor xml:id="end0816a2401"/>量無能。
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0816b" n="0816b"/>
<lb ed="X" n="0816b01"/><lb ed="R091" n="0875b04"/>空腹自愧。口訥舌鈍。豈肯班門弄斧。事不獲<anchor xml:id="nkr_note_add_0816b0101" n="0816b0101"/><anchor xml:id="beg0816b0101" n="0816b0101"/>已<anchor xml:id="end0816b0101"/>。勉強
<lb ed="X" n="0816b02"/><lb ed="R091" n="0875b05"/>抖膽。撫懷轉思。不可以人而棄法也。寅請毛穎楮先
<lb ed="X" n="0816b03"/><lb ed="R091" n="0875b06"/>生。盜聽吐語。以助之詞也。仰冀高哲流通此鈔。庶不
<lb ed="X" n="0816b04"/><lb ed="R091" n="0875b07"/>昧　亮座主一片血心。潑於大地。且願人個迅至。謝
<lb ed="X" n="0816b05"/><lb ed="R091" n="0875b08"/>凡殻之玄宮。親到安慧命之神宅。穩當托化於蓮<g ref="#CB15131">邦</g>
<lb ed="X" n="0816b06"/><lb ed="R091" n="0875b09"/>者也。謹此爲序云爾。</p><p xml:id="pX22p0816b0609" cb:place="inline">時於
<lb ed="X" n="0816b07" type="honorific"/><lb ed="R091" n="0875b10"/>道光三十年孟夏廿一日紅螺山二有丈室淨業蓮
<lb ed="X" n="0816b08"/><lb ed="R091" n="0875b11"/>村氏沐手敬識</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0816b09"/>
<lb ed="X" n="0816b10"/>
<lb ed="X" n="0816b11"/>
<lb ed="X" n="0816b12"/>
<lb ed="X" n="0816b13"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 430-B 便蒙鈔自序</cb:mulu><head>No. 430-B
<lb ed="X" n="0816b14"/><lb ed="R091" n="0875b13"/> 便蒙鈔自序</head>
<lb ed="X" n="0816b15"/>
<lb ed="X" n="0816b16"/><lb ed="R091" n="0875b14"/><p xml:id="pX22p0816b1601">夫彌陀要解一書。大有功效於淨土法門中也。言言
<lb ed="X" n="0816b17"/><lb ed="R091" n="0875b15"/>見諦。語語眞誠。顯理則徹性徹相。雙眼圓明。談事則
<lb ed="X" n="0816b18"/><lb ed="R091" n="0875b16"/>吐心吐膽。肝腸盡裂。破緣影之虗妄。暢四土之唯心。
<lb ed="X" n="0816b19"/><lb ed="R091" n="0875b17"/>掃權小之偏計。明三身之一體。卽實事乃究竟實理。
<lb ed="X" n="0816b20"/><lb ed="R091" n="0875b18"/>文殊普賢莫越其閫。照性惡則全體性善。鸚鵡八哥
<lb ed="X" n="0816b21"/><lb ed="R091" n="0876a01"/>亦臻其域。所以不可思議之妙。盡向十惡處點示。希
<lb ed="X" n="0816b22"/><lb ed="R091" n="0876a02"/>有甚難之宗。全在五濁中發揮。故曰一聲阿彌陀佛。
<lb ed="X" n="0816b23"/><lb ed="R091" n="0876a03"/>乃釋迦本師。於五濁惡世。所得之阿耨多羅三藐三
<lb ed="X" n="0816b24"/><lb ed="R091" n="0876a04"/>菩提法。今以此果覺全體。授與濁惡衆生。乃諸佛所
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0816c" n="0816c"/>
<lb ed="X" n="0816c01"/><lb ed="R091" n="0876a05"/>行境界。唯佛與佛乃能究盡。非九界自力所能信解
<lb ed="X" n="0816c02"/><lb ed="R091" n="0876a06"/>也。噫。若非眞正佛眼。何以見此。何能說此。旣有如是
<lb ed="X" n="0816c03"/><lb ed="R091" n="0876a07"/>妙經。必要有如是妙解。誠爲苦海中大津梁也。<note place="inline">余</note>稟
<lb ed="X" n="0816c04"/><lb ed="R091" n="0876a08"/>性愚蠢。雖講此解十有餘座。累神累思。隨講隨忘。故
<lb ed="X" n="0816c05"/><lb ed="R091" n="0876a09"/>於己亥歲。結夏武昌<name role="" type="person">寶通</name>寺。共二三蓮友。敷揚此解。
<lb ed="X" n="0816c06"/><lb ed="R091" n="0876a10"/>隨解隨錄。次後漸集成帙。非敢謂宏法利生。實爲愚
<lb ed="X" n="0816c07"/><lb ed="R091" n="0876a11"/>蠢自便。故曰便蒙鈔也。讀是書者。莫作註解會也幸
<lb ed="X" n="0816c08"/><lb ed="R091" n="0876a12"/>甚。</p><p xml:id="pX22p0816c0802" cb:place="inline">慕蓮學人序於紅螺祖堂</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0816c09"/>
<lb ed="X" n="0816c10"/>
<lb ed="X" n="0816c11"/>
<lb ed="X" n="0816c12"/>
<lb ed="X" n="0816c13"/>
<lb ed="X" n="0816c14"/>
<lb ed="X" n="0816c15"/>
<lb ed="X" n="0816c16"/>
<lb ed="X" n="0816c17"/>
<lb ed="X" n="0816c18"/>
<lb ed="X" n="0816c19"/>
<lb ed="X" n="0816c20"/>
<lb ed="X" n="0816c21"/>
<lb ed="X" n="0816c22"/>
<lb ed="X" n="0816c23"/>
<lb ed="X" n="0816c24"/>
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0817a" n="0817a"/>
<lb ed="X" n="0817a01"/>
<lb ed="X" n="0817a02"/>
<lb ed="X" n="0817a03"/>
<lb ed="X" n="0817a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">阿彌陀經要解便蒙鈔</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0817a05"/><cb:docNumber>No. 430</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0817a06"/><lb ed="R091" n="0876b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>佛說阿彌陀經要解便蒙鈔卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0817a07"/>
<lb ed="X" n="0817a08"/><lb ed="R091" n="0876b02"/><byline cb:type="author">紅螺比丘　達默　造鈔</byline>
<lb ed="X" n="0817a09"/><lb ed="R091" n="0876b03"/><byline cb:type="other">資福沙門　達林　參訂</byline>
<lb ed="X" n="0817a10"/><lb ed="R091" n="0876b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0817a1001">△講釋此解。大章分三。初序義。二解經。三<g ref="#CB02494">䟦</g>語。初
<lb ed="X" n="0817a11"/><lb ed="R091" n="0876b05"/>中分四。初標題。二譯人。三疏主。四正序。標題又
<lb ed="X" n="0817a12"/><lb ed="R091" n="0876b06"/>二。初經題。二疏題。經題又三。初明通別。二明立
<lb ed="X" n="0817a13"/><lb ed="R091" n="0876b07"/>題。三正釋題。初又五。初約一化。二約一門。三約
<lb ed="X" n="0817a14"/><lb ed="R091" n="0876b08"/>一經。四約一題。五約一字。</p><p xml:id="pX22p0817a1411" cb:place="inline">△今初。</p>
<lb ed="X" n="0817a15"/><lb ed="R091" n="0876b09"/><p xml:id="pX22p0817a1501">【鈔】一切諸經。皆具通別二名。敎行理三。各論通別。
<lb ed="X" n="0817a16"/><lb ed="R091" n="0876b10"/>今佛說阿彌陀五字。名異衆典。故敎別。同名爲經。
<lb ed="X" n="0817a17"/><lb ed="R091" n="0876b11"/>故敎通。依敎起行。爲行不同。故行別。同歸寂光。故
<lb ed="X" n="0817a18"/><lb ed="R091" n="0876b12"/>行通。理雖無名。因門名理。理隨於門。四敎十六門
<lb ed="X" n="0817a19"/><lb ed="R091" n="0876b13"/>入理。故理別。門隨於理。一門所入之理。卽一切門
<lb ed="X" n="0817a20"/><lb ed="R091" n="0876b14"/>理。一切門所入之理。卽一門理。故理通。此約一化。</p>
<lb ed="X" n="0817a21"/><lb ed="R091" n="0876b15"/><p xml:id="pX22p0817a2101">△次約一門者。謂淨土一門也。淨土三經並行於
<lb ed="X" n="0817a22"/><lb ed="R091" n="0876b16"/>世。故敎別。同稱彌陀之經。故敎通。稱名觀想爲行
<lb ed="X" n="0817a23"/><lb ed="R091" n="0876b17"/>不同。故行別。同稱淨業。故行通。唯心四土。故理別。
<lb ed="X" n="0817a24"/><lb ed="R091" n="0876b18"/>四土唯心。故理通。此約一門。</p><p xml:id="pX22p0817a2412" cb:place="inline">△三約一經者。從如
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0817b" n="0817b"/>
<lb ed="X" n="0817b01"/><lb ed="R091" n="0877a01"/>是我聞。至作禮而去。序正流通三分不同。故敎別。
<lb ed="X" n="0817b02"/><lb ed="R091" n="0877a02"/>初中後總爲一善。故敎通。信願行三不同。故行別。
<lb ed="X" n="0817b03"/><lb ed="R091" n="0877a03"/>同歸淨土。故行通。極樂橫具四土。故理別。四土同
<lb ed="X" n="0817b04"/><lb ed="R091" n="0877a04"/>一極樂。故理通。此約一經。</p><p xml:id="pX22p0817b0411" cb:place="inline">△四約一題者。通別二
<lb ed="X" n="0817b05"/><lb ed="R091" n="0877a05"/>名。故敎別。總爲一題。故敎通。能說所說。故行別。同
<lb ed="X" n="0817b06"/><lb ed="R091" n="0877a06"/>爲一佛。故行通。釋迦彌陀。故理別。同一法身。故理
<lb ed="X" n="0817b07"/><lb ed="R091" n="0877a07"/>通。此約一題。</p><p xml:id="pX22p0817b0706" cb:place="inline">△五約一字者。華言梵語。故敎別。同
<lb ed="X" n="0817b08"/><lb ed="R091" n="0877a08"/>翻爲覺。故敎通。自覺覺他。故行別。覺滿。故行通。卽
<lb ed="X" n="0817b09"/><lb ed="R091" n="0877a09"/>而常六。故理別。六而常卽。故理通。初明通別竟。</p>
<lb ed="X" n="0817b10"/><lb ed="R091" n="0877a10"/><p xml:id="pX22p0817b1001">△二明立題者。一切諸經。別名無量。不出人法喩
<lb ed="X" n="0817b11"/><lb ed="R091" n="0877a11"/>三。此三。有單。複。具足。七種立題之別。單三者。謂
<lb ed="X" n="0817b12"/><lb ed="R091" n="0877a12"/>單人。單法。單喩。單人者。如此經能說所說皆是
<lb ed="X" n="0817b13"/><lb ed="R091" n="0877a13"/>人。佛是究竟人也。其中無法無喩。故曰單人。單
<lb ed="X" n="0817b14"/><lb ed="R091" n="0877a14"/>法者。如般若經。涅槃經等。無人亦無喩。故曰單
<lb ed="X" n="0817b15"/><lb ed="R091" n="0877a15"/>法。單喩者。如梵網經。瓔珞經等。無人亦無法。故
<lb ed="X" n="0817b16"/><lb ed="R091" n="0877a16"/>曰單喩。複三者。如妙法蓮華經。乃法喩爲名。如
<lb ed="X" n="0817b17"/><lb ed="R091" n="0877a17"/>來師子吼經。乃人喩爲名。文殊問般若經等。乃
<lb ed="X" n="0817b18"/><lb ed="R091" n="0877a18"/>人法爲名。具足一者。如大方廣佛華嚴經等。乃
<lb ed="X" n="0817b19"/><lb ed="R091" n="0877b01"/>人法喩具足爲名也。明立題竟。</p>
<lb ed="X" n="0817b20"/><lb ed="R091" n="0877b02"/><p xml:id="pX22p0817b2001">△三正釋題又二。初釋別名。二釋通名。初又二。初
<lb ed="X" n="0817b21"/><lb ed="R091" n="0877b03"/>分釋。二合釋。初又三。初釋佛字。二釋說字。三釋
<lb ed="X" n="0817b22"/><lb ed="R091" n="0877b04"/>阿彌陀。初又三。初明通別二號。二明單複三身。
<lb ed="X" n="0817b23"/><lb ed="R091" n="0877b05"/>三明六卽性修。初又二。初明通號。二明別號。言
<lb ed="X" n="0817b24"/><lb ed="R091" n="0877b06"/>通別二號者。諸佛皆具通別二名。通則十種通
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0817c" n="0817c"/>
<lb ed="X" n="0817c01"/><lb ed="R091" n="0877b07"/>號。別則釋迦彌陀。通顯究竟果德。別顯應機示
<lb ed="X" n="0817c02"/><lb ed="R091" n="0877b08"/>現。今先明通號又三。初明十號。二明華梵。三總
<lb ed="X" n="0817c03"/><lb ed="R091" n="0877b09"/>略釋。</p><p xml:id="pX22p0817c0303" cb:place="inline">△今初言十號者。如來。爲倣同先跡號。應
<lb ed="X" n="0817c04"/><lb ed="R091" n="0877b10"/>供。爲堪爲福田號。正徧知。爲徧知法界號。明行
<lb ed="X" n="0817c05"/><lb ed="R091" n="0877b11"/>足。爲果顯因德號。善逝。爲妙往菩提號。世間解。
<lb ed="X" n="0817c06"/><lb ed="R091" n="0877b12"/>爲達僞通眞號。無上士。爲攝化從道號。調御丈
<lb ed="X" n="0817c07"/><lb ed="R091" n="0877b13"/>夫天人師。爲應機授法號。佛爲覺悟歸眞號。世
<lb ed="X" n="0817c08"/><lb ed="R091" n="0877b14"/>尊。爲三界獨尊號。明十號竟。</p>
<lb ed="X" n="0817c09"/><lb ed="R091" n="0877b15"/><p xml:id="pX22p0817c0901">△二明華梵者。梵語多陀阿伽陀。亦云怛闥阿竭。
<lb ed="X" n="0817c10"/><lb ed="R091" n="0877b16"/>此翻如來。金剛經云。無所從來。亦無所去。故名
<lb ed="X" n="0817c11"/><lb ed="R091" n="0877b17"/>如來此約法身釋。轉法輪論云。第一義諦名如。
<lb ed="X" n="0817c12"/><lb ed="R091" n="0877b18"/>正覺名來。此以報身釋。成實論云。乘如實道。來
<lb ed="X" n="0817c13"/><lb ed="R091" n="0878a01"/>成正覺。故名如來。此約應身釋。</p><p xml:id="pX22p0817c1313" cb:place="inline">○梵語阿羅訶。
<lb ed="X" n="0817c14"/><lb ed="R091" n="0878a02"/>此云應供。應受十界供養故。亦翻殺賊。亦翻無
<lb ed="X" n="0817c15"/><lb ed="R091" n="0878a03"/>生。觀經疏云。天竺三名相近。阿羅訶。翻應供。阿
<lb ed="X" n="0817c16"/><lb ed="R091" n="0878a04"/>羅漢。翻無生。阿盧漢。翻殺賊。</p><p xml:id="pX22p0817c1612" cb:place="inline">○梵云三藐三佛
<lb ed="X" n="0817c17"/><lb ed="R091" n="0878a05"/>陀。此云正徧知覺。言法無差故言正。智無不周
<lb ed="X" n="0817c18"/><lb ed="R091" n="0878a06"/>故言遍。出生死夢故言覺。</p><p xml:id="pX22p0817c1811" cb:place="inline">○梵云<g ref="#CB16014">鞞</g>侈遮羅那
<lb ed="X" n="0817c19"/><lb ed="R091" n="0878a07"/>三般那。此云明行足。大論云。宿命。天眼。漏盡。名
<lb ed="X" n="0817c20"/><lb ed="R091" n="0878a08"/>爲三明。三乘雖得三明。而不滿足。佛悉滿足。是
<lb ed="X" n="0817c21"/><lb ed="R091" n="0878a09"/>爲異也。具足三明六通。故曰明行足。</p><p xml:id="pX22p0817c2115" cb:place="inline">○梵云修
<lb ed="X" n="0817c22"/><lb ed="R091" n="0878a10"/>伽陀。此云好去。或名修伽度。此云善逝。地持經
<lb ed="X" n="0817c23"/><lb ed="R091" n="0878a11"/>云。第一上升。永不復還。故云善逝。</p><p xml:id="pX22p0817c2314" cb:place="inline">○梵云路伽
<lb ed="X" n="0817c24"/><lb ed="R091" n="0878a12"/>憊。此云世間知。謂知二種世間。一衆生世間。二
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0818a" n="0818a"/>
<lb ed="X" n="0818a01"/><lb ed="R091" n="0878a13"/>非衆生世間。及如實相。地持經云世間解。</p><p xml:id="pX22p0818a0117" cb:place="inline">○梵
<lb ed="X" n="0818a02"/><lb ed="R091" n="0878a14"/>云阿耨多羅。此云無上。大論云。如諸法中涅槃
<lb ed="X" n="0818a03"/><lb ed="R091" n="0878a15"/>無上。衆生法中佛無上。地持經云。無上士。涅槃
<lb ed="X" n="0818a04"/><lb ed="R091" n="0878a16"/>云。有所斷者。名有上士。無所斷者。名無上士。</p><p xml:id="pX22p0818a0418" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0818a05"/><lb ed="R091" n="0878a17"/>梵云富樓沙曇藐婆羅提。此云可化丈夫。調御
<lb ed="X" n="0818a06"/><lb ed="R091" n="0878a18"/>師。大論云。佛以大慈大智。以善柔輭語。苦切之
<lb ed="X" n="0818a07"/><lb ed="R091" n="0878b01"/>語。雜語。令不失道。故云調御師。</p><p xml:id="pX22p0818a0713" cb:place="inline">○梵云舍多提
<lb ed="X" n="0818a08"/><lb ed="R091" n="0878b02"/>婆魔<g ref="#CB00145">㝹</g>舍喃。此云天人敎師。大論云。佛示導是
<lb ed="X" n="0818a09"/><lb ed="R091" n="0878b03"/>應作。是不應作。是善是不善。是人隨敎行。又云。
<lb ed="X" n="0818a10"/><lb ed="R091" n="0878b04"/>度餘道衆生少。度人天衆生多。故云天人師。</p><p xml:id="pX22p0818a1018" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0818a11"/><lb ed="R091" n="0878b05"/>梵云佛陀。此云覺者。謂自覺。覺他。覺滿。悟性眞
<lb ed="X" n="0818a12"/><lb ed="R091" n="0878b06"/>常。了惑虗妄。名自覺。運無緣慈。度有情界。名覺
<lb ed="X" n="0818a13"/><lb ed="R091" n="0878b07"/>他。窮源極底。行滿果圓。名覺滿。</p><p xml:id="pX22p0818a1313" cb:place="inline">○梵云路迦那
<lb ed="X" n="0818a14"/><lb ed="R091" n="0878b08"/>他。此云世間尊。具上九號。爲物欽重。故曰世尊。
<lb ed="X" n="0818a15"/><lb ed="R091" n="0878b09"/>天上人間。所共尊故。明華梵竟。</p>
<lb ed="X" n="0818a16"/><lb ed="R091" n="0878b10"/><p xml:id="pX22p0818a1601">△三總略釋者。翻譯名義集云。無虗妄。名如來。良
<lb ed="X" n="0818a17"/><lb ed="R091" n="0878b11"/>福田。名應供。知法界。名正徧知。具三明。名明行
<lb ed="X" n="0818a18"/><lb ed="R091" n="0878b12"/>足。不還來。名善逝。知衆生國土。名世間解。無與
<lb ed="X" n="0818a19"/><lb ed="R091" n="0878b13"/>等。名無上士。調他心。名調御丈夫。爲衆生眼。名
<lb ed="X" n="0818a20"/><lb ed="R091" n="0878b14"/>天人師。知三聚。名佛。具茲十德。名世間尊。明通
<lb ed="X" n="0818a21"/><lb ed="R091" n="0878b15"/>號竟。</p>
<lb ed="X" n="0818a22"/><lb ed="R091" n="0878b16"/><p xml:id="pX22p0818a2201">△二明別號者。名稱雖別。義亦互通。如釋迦翻能
<lb ed="X" n="0818a23"/><lb ed="R091" n="0878b17"/>仁。豈有一佛非能仁也。阿彌陀云無量壽。豈有
<lb ed="X" n="0818a24"/><lb ed="R091" n="0878b18"/>不佛非長壽也。但以逗機設化。隨世建立。今正
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0818b" n="0818b"/>
<lb ed="X" n="0818b01"/><lb ed="R091" n="0879a01"/>明能說敎主。釋迦牟尼佛也。梵云釋迦牟尼。此
<lb ed="X" n="0818b02"/><lb ed="R091" n="0879a02"/>云能仁寂默。能仁者。姓也。寂默者。字也。能仁是
<lb ed="X" n="0818b03"/><lb ed="R091" n="0879a03"/>姓者。佛有五姓。一云瞿曇。二云甘蔗。三云日種。
<lb ed="X" n="0818b04"/><lb ed="R091" n="0879a04"/>四云舍夷。五云釋迦。一瞿曇者。或云憍曇彌。此
<lb ed="X" n="0818b05"/><lb ed="R091" n="0879a05"/>云純淑。十二遊經云。過去阿僧祇時。大茅草王
<lb ed="X" n="0818b06"/><lb ed="R091" n="0879a06"/>捨位出家。師婆羅門。遂授其姓。名小瞿曇。二姓
<lb ed="X" n="0818b07"/><lb ed="R091" n="0879a07"/>甘蔗者。本行經云。大茅草王。得成王仙。壽命極
<lb ed="X" n="0818b08"/><lb ed="R091" n="0879a08"/>長。老不能行。時諸弟子出求飮食。以籠盛仙。懸
<lb ed="X" n="0818b09"/><lb ed="R091" n="0879a09"/>樹枝上。獵師遙見。謂鳥便射。滴血於地。生二甘
<lb ed="X" n="0818b10"/><lb ed="R091" n="0879a10"/>蔗。日炙開剖。一出童男。一出童女。占相師立男
<lb ed="X" n="0818b11"/><lb ed="R091" n="0879a11"/>名善生。卽灌其頂。名甘蔗王。女名善賢。爲第一
<lb ed="X" n="0818b12"/><lb ed="R091" n="0879a12"/>妃。三姓日種者。本行經云。又以日炙甘蔗出故。
<lb ed="X" n="0818b13"/><lb ed="R091" n="0879a13"/>亦名日種。四姓釋迦者。甘蔗王聽次妃之<g ref="#CB03685">𧮂</g>。擯
<lb ed="X" n="0818b14"/><lb ed="R091" n="0879a14"/>四太子。至雪山北。自立城居。以德歸人。父王悔
<lb ed="X" n="0818b15"/><lb ed="R091" n="0879a15"/>憶。遣使往召。四子辭過不還。父王嘆曰。我子釋
<lb ed="X" n="0818b16"/><lb ed="R091" n="0879a16"/>迦。以此命族。五姓舍夷者。林名也。本行經云。以
<lb ed="X" n="0818b17"/><lb ed="R091" n="0879a17"/>住舍夷大樹之林。故名舍夷。此以其處而立姓。
<lb ed="X" n="0818b18"/><lb ed="R091" n="0879a18"/>故曰舍夷。寂默是字者。本行經云。又諸釋種。立
<lb ed="X" n="0818b19"/><lb ed="R091" n="0879b01"/>性憍慢多言。及見太子。悉皆默然。王云。宜字牟
<lb ed="X" n="0818b20"/><lb ed="R091" n="0879b02"/>尼也。以上通別二號竟。</p>
<lb ed="X" n="0818b21"/><lb ed="R091" n="0879b03"/><p xml:id="pX22p0818b2101">△二明單複三身者。佛佛皆具三身。謂法報化也。
<lb ed="X" n="0818b22"/><lb ed="R091" n="0879b04"/>法身卽本覺性體。報身乃始覺智圓。化身則慈
<lb ed="X" n="0818b23"/><lb ed="R091" n="0879b05"/>悲應現。法身名毗盧遮那。此云徧一切處。報身
<lb ed="X" n="0818b24"/><lb ed="R091" n="0879b06"/>名盧舍那。此云淨滿。化身名釋迦牟尼。此云能
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0818c" n="0818c"/>
<lb ed="X" n="0818c01"/><lb ed="R091" n="0879b07"/>仁寂默。又三身皆具單複二義。法身單。唯指本
<lb ed="X" n="0818c02"/><lb ed="R091" n="0879b08"/>來淸淨理體。報身單。唯指無上功德智慧。化身
<lb ed="X" n="0818c03"/><lb ed="R091" n="0879b09"/>單。唯指應現如水中月。法身複者。一者自性淸
<lb ed="X" n="0818c04"/><lb ed="R091" n="0879b10"/>淨法身。卽衆生本源自性天眞佛也。二者離垢
<lb ed="X" n="0818c05"/><lb ed="R091" n="0879b11"/>妙極法身。卽諸佛所證究竟法界理也。報身複
<lb ed="X" n="0818c06"/><lb ed="R091" n="0879b12"/>者。一者自受用報身。卽諸佛智斷二德。究竟實
<lb ed="X" n="0818c07"/><lb ed="R091" n="0879b13"/>果。二他受用報身。卽地上菩薩。隨其心量。所見
<lb ed="X" n="0818c08"/><lb ed="R091" n="0879b14"/>刹塵相好。一一相好皆無分齊者也。化身複者。
<lb ed="X" n="0818c09"/><lb ed="R091" n="0879b15"/>一者應現身。示成八相。二變化身。無而倏有。又
<lb ed="X" n="0818c10"/><lb ed="R091" n="0879b16"/>化身。亦名應身。應物示現。如月印水故也。示現
<lb ed="X" n="0818c11"/><lb ed="R091" n="0879b17"/>八相者。復有三種。一者勝應。卽前他受用身。二
<lb ed="X" n="0818c12"/><lb ed="R091" n="0879b18"/>者帶劣勝應身。通敎三乘所見者。接入別圓故
<lb ed="X" n="0818c13"/><lb ed="R091" n="0880a01"/>勝。猶依事識故劣。三者劣應身。卽藏敎所見丈
<lb ed="X" n="0818c14"/><lb ed="R091" n="0880a02"/>六老比丘身。唯依事識。不達相海無邊之致。故
<lb ed="X" n="0818c15"/><lb ed="R091" n="0880a03"/>名劣。變化身又有二種。謂佛界化身。及隨類化
<lb ed="X" n="0818c16"/><lb ed="R091" n="0880a04"/>身。單複三身竟。</p>
<lb ed="X" n="0818c17"/><lb ed="R091" n="0880a05"/><p xml:id="pX22p0818c1701">△三明六卽性修者。六。顯因果之事相。卽。顯佛性
<lb ed="X" n="0818c18"/><lb ed="R091" n="0880a06"/>之理體。全性起修。故言六。全修在性。故言卽。何
<lb ed="X" n="0818c19"/><lb ed="R091" n="0880a07"/>名爲六卽。一者理卽。二者名字卽。三者觀行卽。
<lb ed="X" n="0818c20"/><lb ed="R091" n="0880a08"/>四者相似卽。五分證卽。六究竟卽。普潤大師。有
<lb ed="X" n="0818c21"/><lb ed="R091" n="0880a09"/>六卽佛頌曰。</p>
<lb ed="X" n="0818c22"/><lb ed="R091" n="0880a10"/><p xml:id="pX22p0818c2201">【鈔】動靜理全是。行藏事盡非。冥冥隨物去。杳杳不
<lb ed="X" n="0818c23"/><lb ed="R091" n="0880a11"/>知歸<note place="inline">此頌理卽佛也。動靜理全是者。謂一動一靜。約理全是佛性也。行藏事盡非者。行藏。卽動
<lb ed="X" n="0818c24"/><lb ed="R091" n="0880a12"/>靜也。由不達萬法唯心。故所作事動靜。約事全不合理也。冥冥隨物去者。謂佛性之體。隨六塵而流轉也。
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0819a" n="0819a"/>
<lb ed="X" n="0819a01"/><lb ed="R091" n="0880a13"/>杳杳不知歸者。無有覺照之功。故不知歸也</note>。</p>
<lb ed="X" n="0819a02"/><lb ed="R091" n="0880a14"/><p xml:id="pX22p0819a0201">【鈔】方聽無生曲。始聞不死歌。今知當體是。翻恨自
<lb ed="X" n="0819a03"/><lb ed="R091" n="0880a15"/>蹉跎<note place="inline">此頌名字卽佛也。方聽無生曲。始聞不死歌者。悟得佛性之理也。佛性本不生滅也。今知
<lb ed="X" n="0819a04"/><lb ed="R091" n="0880a16"/>當體是者。現在當體苦卽法身。惑卽般若。業卽解脫也。翻恨自蹉跎者。翻恨理卽位中。行藏事盡非也</note>。</p>
<lb ed="X" n="0819a05"/><lb ed="R091" n="0880a17"/><p xml:id="pX22p0819a0501">【鈔】念念照常理。心心息幻塵。徧觀諸法性。無假亦
<lb ed="X" n="0819a06"/><lb ed="R091" n="0880a18"/>無眞<note place="inline">此頌觀行卽佛也。念念照常理者。明觀照之功也。常理。卽不生不滅法身理也。心心息幻
<lb ed="X" n="0819a07"/><lb ed="R091" n="0880b01"/>塵者。幻塵。卽五住地惑也。謂正當照常理時。五住便息而不起也。遍觀諸法性者。謂二邊法性也。無假亦
<lb ed="X" n="0819a08"/><lb ed="R091" n="0880b02"/>無眞者。全體中道。故曰非假非眞也</note>。</p>
<lb ed="X" n="0819a09"/><lb ed="R091" n="0880b03"/><p xml:id="pX22p0819a0901">【鈔】四住雖先落。六塵未盡空。眼中猶有翳。空裏見
<lb ed="X" n="0819a10"/><lb ed="R091" n="0880b04"/>花紅<note place="inline">此頌相似卽佛也。四住。謂見思二惑。見爲一住。思爲三住。先落。謂法執後斷。我執先斷也。
<lb ed="X" n="0819a11"/><lb ed="R091" n="0880b05"/>六塵未空者。法執未忘也。由法執故。故曰眼中有翳。空裏見花紅也</note>。</p>
<lb ed="X" n="0819a12"/><lb ed="R091" n="0880b06"/><p xml:id="pX22p0819a1201">【鈔】豁爾心開悟。湛然一切通。窮源猶未盡。尙見月
<lb ed="X" n="0819a13"/><lb ed="R091" n="0880b07"/><g ref="#CB15167">𬂔</g>朧<note place="inline">豁爾心開悟者。以中道觀智。豁破無明一品也。湛然一切通者。六塵空也。窮源未盡者。還
<lb ed="X" n="0819a14"/><lb ed="R091" n="0880b08"/>有四十一品無明未盡。故曰尙見月朦朧也</note>。</p>
<lb ed="X" n="0819a15"/><lb ed="R091" n="0880b09"/><p xml:id="pX22p0819a1501">【鈔】從來眞是妄。今日妄皆眞。但復本時性。更無一
<lb ed="X" n="0819a16"/><lb ed="R091" n="0880b10"/>法新<note place="inline">從來。指前五位也。眞是妄者。三德之眞。全成三障之妄也。如水成冰也。今日者。指今究竟
<lb ed="X" n="0819a17"/><lb ed="R091" n="0880b11"/>位也。妄皆眞者。三障之妄。全成三德之眞也。但復本時性者。復還其本時之佛性也。更無一法新者。非從
<lb ed="X" n="0819a18"/><lb ed="R091" n="0880b12"/>冰外更得水也</note>。</p>
<lb ed="X" n="0819a19"/><lb ed="R091" n="0880b13"/><p xml:id="pX22p0819a1901">【鈔】此六卽義。四敎皆判。而有權實不同。前三敎是
<lb ed="X" n="0819a20"/><lb ed="R091" n="0880b14"/>權。唯圓敎是實。藏敎但六而不卽。二諦不相卽故。
<lb ed="X" n="0819a21"/><lb ed="R091" n="0880b15"/>通敎雖二諦相卽。而不能卽佛。不達中道故。別敎
<lb ed="X" n="0819a22"/><lb ed="R091" n="0880b16"/>雖談中道。而不能六卽佛。但中不卽二邊故。唯圓
<lb ed="X" n="0819a23"/><lb ed="R091" n="0880b17"/>敎六卽佛義全。故但約圓敎。判六卽佛義也。卽而
<lb ed="X" n="0819a24"/><lb ed="R091" n="0880b18"/>常六。如冰水之不同。六而常卽。如溼性之體一也。
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0819b" n="0819b"/>
<lb ed="X" n="0819b01"/><lb ed="R091" n="0881a01"/>釋佛字竟。</p>
<lb ed="X" n="0819b02"/><lb ed="R091" n="0881a02"/><p xml:id="pX22p0819b0201">△二釋說字分二。初明不可說。二明可說。問。法華
<lb ed="X" n="0819b03"/><lb ed="R091" n="0881a03"/>經云。諸法寂滅相。不可以言宣。云何而說也。答。
<lb ed="X" n="0819b04"/><lb ed="R091" n="0881a04"/>若執不可說。又墮絕言之見。若達說卽無說。不
<lb ed="X" n="0819b05"/><lb ed="R091" n="0881a05"/>妨無說而說也。</p><p xml:id="pX22p0819b0507" cb:place="inline">△今初明不可說者。若結四敎。
<lb ed="X" n="0819b06"/><lb ed="R091" n="0881a06"/>則有四不可說。謂生生不可說。生不生不可說。
<lb ed="X" n="0819b07"/><lb ed="R091" n="0881a07"/>不生生不可說。不生不生不可說。云何生生不
<lb ed="X" n="0819b08"/><lb ed="R091" n="0881a08"/>可說。生生者。因緣所生法也。不可說者。因緣卽
<lb ed="X" n="0819b09"/><lb ed="R091" n="0881a09"/>空。心行處滅。言語道斷。故不可說。乃藏敎義也。
<lb ed="X" n="0819b10"/><lb ed="R091" n="0881a10"/>云何生不生不可說。生不生者。乃諸法不生般
<lb ed="X" n="0819b11"/><lb ed="R091" n="0881a11"/>若生。此般若非自生。非他生。非共。非無因。故曰
<lb ed="X" n="0819b12"/><lb ed="R091" n="0881a12"/>生不生。言語道斷。故不可說。乃通敎義也。不生
<lb ed="X" n="0819b13"/><lb ed="R091" n="0881a13"/>生不可說者。不生者。法性也。生者。無明也。二乘
<lb ed="X" n="0819b14"/><lb ed="R091" n="0881a14"/>證不生。猶受法性生。故曰不生生。若法性。若無
<lb ed="X" n="0819b15"/><lb ed="R091" n="0881a15"/>明。皆言語道斷。故不可說。乃別敎義也。云何不
<lb ed="X" n="0819b16"/><lb ed="R091" n="0881a16"/>生不生不可說。以修道得故。謂智斷二德皆不
<lb ed="X" n="0819b17"/><lb ed="R091" n="0881a17"/>生。乃究竟極果所證。尙非十地所知。豈可言說。
<lb ed="X" n="0819b18"/><lb ed="R091" n="0881a18"/>乃圓敎義。此略明不可說。</p><p xml:id="pX22p0819b1811" cb:place="inline">△二明可說者。涅槃
<lb ed="X" n="0819b19"/><lb ed="R091" n="0881b01"/>云。雖皆不可說。而十因緣法爲生作因。亦可得
<lb ed="X" n="0819b20"/><lb ed="R091" n="0881b02"/>說。十因緣者。從無明支。乃至有支。立諸法也。立
<lb ed="X" n="0819b21"/><lb ed="R091" n="0881b03"/>有三義。謂立衆生。立機緣。立聲敎。此三互相建
<lb ed="X" n="0819b22"/><lb ed="R091" n="0881b04"/>立。若無衆生。則無機緣。無機緣。則無聲敎。無聲
<lb ed="X" n="0819b23"/><lb ed="R091" n="0881b05"/>敎。亦無衆生也。立衆生者。過去二因。現在五果。
<lb ed="X" n="0819b24"/><lb ed="R091" n="0881b06"/>更互爲因緣。而立五陰假名衆生。立機緣者。過
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0819c" n="0819c"/>
<lb ed="X" n="0819c01"/><lb ed="R091" n="0881b07"/>去或修析行。或修體行。或修漸行。或修頓行爲
<lb ed="X" n="0819c02"/><lb ed="R091" n="0881b08"/>業。無明潤之。致今五支之果。於此陰果。更起本
<lb ed="X" n="0819c03"/><lb ed="R091" n="0881b09"/>習。或起析行愛取有。或起體愛取有。或起漸愛
<lb ed="X" n="0819c04"/><lb ed="R091" n="0881b10"/>取有。或起頓愛取有。愛取有起故。得爲機緣也。
<lb ed="X" n="0819c05"/><lb ed="R091" n="0881b11"/>立聲敎者。析愛取有起。故感三藏敎。是爲生生
<lb ed="X" n="0819c06"/><lb ed="R091" n="0881b12"/>不可說。十因緣法爲生生作因。亦可得說。說藏
<lb ed="X" n="0819c07"/><lb ed="R091" n="0881b13"/>敎生生之敎理智斷行位因果也。體愛取有起。
<lb ed="X" n="0819c08"/><lb ed="R091" n="0881b14"/>感於通敎。是爲生不生不可說。十因緣法爲生
<lb ed="X" n="0819c09"/><lb ed="R091" n="0881b15"/>不生作因。亦可得說。說通敎八法也。漸愛取有
<lb ed="X" n="0819c10"/><lb ed="R091" n="0881b16"/>起。故感別敎。是爲不生生不可說。十因緣法爲
<lb ed="X" n="0819c11"/><lb ed="R091" n="0881b17"/>不生生作因。亦可得說。說不生生別敎八法也。
<lb ed="X" n="0819c12"/><lb ed="R091" n="0881b18"/>頓愛取有起。感於圓敎。是爲不生不生不可說。
<lb ed="X" n="0819c13"/><lb ed="R091" n="0882a01"/>十因緣法爲不生不生作因。亦可得說。說不生
<lb ed="X" n="0819c14"/><lb ed="R091" n="0882a02"/>不生圓敎八法也。此四可說。各具四門。四四十
<lb ed="X" n="0819c15"/><lb ed="R091" n="0882a03"/>六門。又各具四悉檀因緣。共六十四悉檀。又有
<lb ed="X" n="0819c16"/><lb ed="R091" n="0882a04"/>信法二行。共一百二十八悉檀。則分分無量也。
<lb ed="X" n="0819c17"/><lb ed="R091" n="0882a05"/>此彌陀經。乃圓敎有門。第一義悉檀。具下三悉
<lb ed="X" n="0819c18"/><lb ed="R091" n="0882a06"/>檀。衆生機緣所感聲敎也。釋說字竟。</p>
<lb ed="X" n="0819c19"/><lb ed="R091" n="0882a07"/><p xml:id="pX22p0819c1901">△三釋阿彌陀者。梵語阿彌陀。按無量壽經。含十
<lb ed="X" n="0819c20"/><lb ed="R091" n="0882a08"/>三義。謂無量壽。無量光。無邊光。無礙光。無對光。
<lb ed="X" n="0819c21"/><lb ed="R091" n="0882a09"/>光炎王。淸淨光。歡喜光。智慧光。不斷光。難思光。
<lb ed="X" n="0819c22"/><lb ed="R091" n="0882a10"/>無稱光。超日月光。名雖十三。不出光壽。故此經
<lb ed="X" n="0819c23"/><lb ed="R091" n="0882a11"/>但云光壽也。光。乃心性橫遍十方之義。十方原
<lb ed="X" n="0819c24"/><lb ed="R091" n="0882a12"/>無邊際。故云無量也。壽。乃心性豎窮三際之義。
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0820a" n="0820a"/>
<lb ed="X" n="0820a01"/><lb ed="R091" n="0882a13"/>三際又無始終。故云無量。又橫中有豎。豎中有
<lb ed="X" n="0820a02"/><lb ed="R091" n="0882a14"/>橫。橫豎交徹。不可思議。故云無量彌陀徹證心
<lb ed="X" n="0820a03"/><lb ed="R091" n="0882a15"/>性橫豎之源。故曰無量光壽也。三身光壽。如疏
<lb ed="X" n="0820a04"/><lb ed="R091" n="0882a16"/>中釋。分釋竟。</p>
<lb ed="X" n="0820a05"/><lb ed="R091" n="0882a17"/><p xml:id="pX22p0820a0501">△二合釋二。初合能說。二合所說。初又二。初明所
<lb ed="X" n="0820a06"/><lb ed="R091" n="0882a18"/>揀。二會通三身。</p><p xml:id="pX22p0820a0607" cb:place="inline">△今初。言佛說者。有所揀。謂經
<lb ed="X" n="0820a07"/><lb ed="R091" n="0882b01"/>有四人說。謂弟子。諸仙。諸天。化人也。若四人說。
<lb ed="X" n="0820a08"/><lb ed="R091" n="0882b02"/>如來印之。亦得稱經。今經始終皆出金口。故曰
<lb ed="X" n="0820a09"/><lb ed="R091" n="0882b03"/>佛說也。明所揀竟。</p>
<lb ed="X" n="0820a10"/><lb ed="R091" n="0882b04"/><p xml:id="pX22p0820a1001">△二會通三身。問。佛具三身。今言佛說。乃何身說
<lb ed="X" n="0820a11"/><lb ed="R091" n="0882b05"/>那。梵網合註答曰。三身旣非一異。自不容其偏
<lb ed="X" n="0820a12"/><lb ed="R091" n="0882b06"/>執何身說法。但爲對治有異。故使諸經所說不
<lb ed="X" n="0820a13"/><lb ed="R091" n="0882b07"/>同。或云報化非眞佛。亦非說法者。此則恐人執
<lb ed="X" n="0820a14"/><lb ed="R091" n="0882b08"/>相迷理。故唯示法性本覺以爲眞佛也。或云法
<lb ed="X" n="0820a15"/><lb ed="R091" n="0882b09"/>佛者。自覺聖境。無言無說。說法現儀。皆化佛耳。
<lb ed="X" n="0820a16"/><lb ed="R091" n="0882b10"/>此則恐人以法身墮在情量。故唯示化佛示三
<lb ed="X" n="0820a17"/><lb ed="R091" n="0882b11"/>輪也。實則說法度生。非法身。亦不離法身。非報
<lb ed="X" n="0820a18"/><lb ed="R091" n="0882b12"/>化。亦不離報化。若得四悉檀意。謂法身說法亦
<lb ed="X" n="0820a19"/><lb ed="R091" n="0882b13"/>可。如云報化非說法者。謂唯報化說法亦可。如
<lb ed="X" n="0820a20"/><lb ed="R091" n="0882b14"/>云法身無言說。謂三身合乃說法亦可。如云功
<lb ed="X" n="0820a21"/><lb ed="R091" n="0882b15"/>德和法身。處處應現往。謂三身各說法亦可。法
<lb ed="X" n="0820a22"/><lb ed="R091" n="0882b16"/>報佛爲地上菩薩說法。勝應佛爲地前。及聲聞
<lb ed="X" n="0820a23"/><lb ed="R091" n="0882b17"/>緣覺說法。劣應佛爲一切凡夫說法。謂三身總
<lb ed="X" n="0820a24"/><lb ed="R091" n="0882b18"/>無言說亦可。如四十九年不說一字。若不解四
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0820b" n="0820b"/>
<lb ed="X" n="0820b01"/><lb ed="R091" n="0883a01"/>悉檀因緣。隨執一句。皆名謗佛也。初合能說竟。</p>
<lb ed="X" n="0820b02"/><lb ed="R091" n="0883a02"/><p xml:id="pX22p0820b0201">△二合所說者。問。三身皆稱阿彌陀。乃的說何身。
<lb ed="X" n="0820b03"/><lb ed="R091" n="0883a03"/>答。寂光法身。說圓敎阿彌陀。實報報佛。說別敎
<lb ed="X" n="0820b04"/><lb ed="R091" n="0883a04"/>阿彌陀。方便勝應佛。說通敎阿彌陀。同居劣應。
<lb ed="X" n="0820b05"/><lb ed="R091" n="0883a05"/>說藏敎阿彌陀。又法佛能俱說四敎阿彌陀。報
<lb ed="X" n="0820b06"/><lb ed="R091" n="0883a06"/>佛能說三敎阿彌陀。謂藏通別。勝應能說二敎。
<lb ed="X" n="0820b07"/><lb ed="R091" n="0883a07"/>謂藏通。劣應能說一敎。唯三藏。又同居樹下。須
<lb ed="X" n="0820b08"/><lb ed="R091" n="0883a08"/>俱說四敎。根性雜故。帶劣勝應。唯說三敎。藏敎
<lb ed="X" n="0820b09"/><lb ed="R091" n="0883a09"/>機不能見故。方便勝應。止說別圓二敎。令見法
<lb ed="X" n="0820b10"/><lb ed="R091" n="0883a10"/>身故。界內絕分故。實報他受用。唯說圓敎。令諸
<lb ed="X" n="0820b11"/><lb ed="R091" n="0883a11"/>菩薩盡無明源故。合釋竟。初釋別名竟。</p>
<lb ed="X" n="0820b12"/><lb ed="R091" n="0883a12"/><p xml:id="pX22p0820b1201">△二釋通名者。梵云修多羅。或云修單蘭。或云修
<lb ed="X" n="0820b13"/><lb ed="R091" n="0883a13"/>妒路。皆彼方楚夏。此方翻譯不同耳。或言無翻。
<lb ed="X" n="0820b14"/><lb ed="R091" n="0883a14"/>或言有翻。天台釋此爲三。初明無翻。二明有翻。
<lb ed="X" n="0820b15"/><lb ed="R091" n="0883a15"/>三和融有無。</p><p xml:id="pX22p0820b1506" cb:place="inline">△今初。言無翻者。彼方語多含。此
<lb ed="X" n="0820b16"/><lb ed="R091" n="0883a16"/>方語單淺。不可以單翻複。應留本音。旣不可翻。
<lb ed="X" n="0820b17"/><lb ed="R091" n="0883a17"/>而含五義。一法本。亦云出生。二微發。三湧泉。四
<lb ed="X" n="0820b18"/><lb ed="R091" n="0883a18"/>繩墨。五結鬘。祗作五義。不可翻。今於一中各作
<lb ed="X" n="0820b19"/><lb ed="R091" n="0883b01"/>三。三五十五義。一敎法本。二行法本。三義法本。
<lb ed="X" n="0820b20"/><lb ed="R091" n="0883b02"/>今廣釋之。言法本者。一切皆不可說。以四悉檀
<lb ed="X" n="0820b21"/><lb ed="R091" n="0883b03"/>四緣則有言說。世界悉檀說爲敎本。爲人對治
<lb ed="X" n="0820b22"/><lb ed="R091" n="0883b04"/>則爲行本。第一義悉檀。則爲義本。所言敎本者。
<lb ed="X" n="0820b23"/><lb ed="R091" n="0883b05"/>金口所說一言爲本。派出無量言敎。故以佛言
<lb ed="X" n="0820b24"/><lb ed="R091" n="0883b06"/>爲本。經是行本者。示人無諍法。如敎修行。故經
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0820c" n="0820c"/>
<lb ed="X" n="0820c01"/><lb ed="R091" n="0883b07"/>是行本。經是義本者。尋一句詮一義。或一句詮
<lb ed="X" n="0820c02"/><lb ed="R091" n="0883b08"/>無量義。故經是義本。束此三種爲法門者。敎本
<lb ed="X" n="0820c03"/><lb ed="R091" n="0883b09"/>卽聞慧。行本卽思慧。義本卽修慧見眞。法本之
<lb ed="X" n="0820c04"/><lb ed="R091" n="0883b10"/>義尙<anchor xml:id="nkr_note_add_0820c0401" n="0820c0401"/><anchor xml:id="beg0820c0401" n="0820c0401"/>已<anchor xml:id="end0820c0401"/>多含。故不可翻也。</p><p xml:id="pX22p0820c0411" cb:place="inline">○二微發者。佛以四
<lb ed="X" n="0820c05"/><lb ed="R091" n="0883b11"/>悉檀說。言辭巧妙。悅可衆心。初聞世界悉檀。微
<lb ed="X" n="0820c06"/><lb ed="R091" n="0883b12"/>有解生。此約敎論微發。初聞爲人對治。生善破
<lb ed="X" n="0820c07"/><lb ed="R091" n="0883b13"/>惡。卽行微發。初聞第一義。入理。卽義微發。束此
<lb ed="X" n="0820c08"/><lb ed="R091" n="0883b14"/>三爲法門者。小乘卽三解脫。大乘卽三德秘藏。</p>
<lb ed="X" n="0820c09"/><lb ed="R091" n="0883b15"/><p xml:id="pX22p0820c0901">○三湧泉者。佛以四悉檀說法。文義無盡。法流
<lb ed="X" n="0820c10"/><lb ed="R091" n="0883b16"/>不絕。若聞世界悉檀。說一句解無量句。爲敎湧
<lb ed="X" n="0820c11"/><lb ed="R091" n="0883b17"/>泉。若聞爲人對治。起無量行恒沙法門。爲行湧
<lb ed="X" n="0820c12"/><lb ed="R091" n="0883b18"/>泉。若聞第一義。理若虗空。遍一切處。爲義湧泉。
<lb ed="X" n="0820c13"/><lb ed="R091" n="0884a01"/>束此三爲法門者。敎。卽法無礙。行。卽辭無礙。義
<lb ed="X" n="0820c14"/><lb ed="R091" n="0884a02"/>卽義無礙。樂說通三處。</p><p xml:id="pX22p0820c1410" cb:place="inline">○四繩墨者。佛以四悉
<lb ed="X" n="0820c15"/><lb ed="R091" n="0884a03"/>檀說法。初聞世界。裁愛見之邪敎。爲敎繩墨。若
<lb ed="X" n="0820c16"/><lb ed="R091" n="0884a04"/>聞爲人對治。遠離非道。入於正道。爲行繩墨。若
<lb ed="X" n="0820c17"/><lb ed="R091" n="0884a05"/>聞第一義裁愛見之此岸得至彼岸。爲義繩墨。
<lb ed="X" n="0820c18"/><lb ed="R091" n="0884a06"/>束此三爲法門者。敎。卽正語。行。卽正業。正精進。
<lb ed="X" n="0820c19"/><lb ed="R091" n="0884a07"/>正念。正定。義。卽正見。正思惟。</p><p xml:id="pX22p0820c1912" cb:place="inline">○五結鬘者。結敎
<lb ed="X" n="0820c20"/><lb ed="R091" n="0884a08"/>行理。如結華鬘。令不零落。世界悉檀結佛言敎。
<lb ed="X" n="0820c21"/><lb ed="R091" n="0884a09"/>爲人對治結行。第一義結義。束此爲法門者。結
<lb ed="X" n="0820c22"/><lb ed="R091" n="0884a10"/>敎。口無失。結行身無失。結義。意無失。舊云經含
<lb ed="X" n="0820c23"/><lb ed="R091" n="0884a11"/>五義。今則含十五義。豈可單漢翻梵。</p><p xml:id="pX22p0820c2315" cb:place="inline">○又此方
<lb ed="X" n="0820c24"/><lb ed="R091" n="0884a12"/>經訓常訓法。常者。不變義。天魔外道不能改壞。
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0821a" n="0821a"/>
<lb ed="X" n="0821a01"/><lb ed="R091" n="0884a13"/>名敎常。眞正無雜。無能踰過。名行常。湛然不動。
<lb ed="X" n="0821a02"/><lb ed="R091" n="0884a14"/>決無異趣。名理常。法者。可軌義。敎可軌。行可軌。
<lb ed="X" n="0821a03"/><lb ed="R091" n="0884a15"/>理可軌。今直言訓。<anchor xml:id="nkr_note_add_0821a0301" n="0821a0301"/><anchor xml:id="beg0821a0301" n="0821a0301"/>已<anchor xml:id="end0821a0301"/>含六義。況梵語重複。而可
<lb ed="X" n="0821a04"/><lb ed="R091" n="0884a16"/>單翻也。</p><p xml:id="pX22p0821a0404" cb:place="inline">△二明有翻者。亦爲五。一翻爲經。經以
<lb ed="X" n="0821a05"/><lb ed="R091" n="0884a17"/>由爲義。今亦作三釋。謂敎由。行由。理由。一切經
<lb ed="X" n="0821a06"/><lb ed="R091" n="0884a18"/>律論。皆由聖人心口。名爲敎由。一切契理行。相
<lb ed="X" n="0821a07"/><lb ed="R091" n="0884b01"/>似行等。皆由聖人心口。故以行爲由。一切世間
<lb ed="X" n="0821a08"/><lb ed="R091" n="0884b02"/>義。出世間義。方便義。究竟義。皆由聖人心口。故
<lb ed="X" n="0821a09"/><lb ed="R091" n="0884b03"/>以義爲由。敎由世界悉檀。行由爲人對治。義由
<lb ed="X" n="0821a10"/><lb ed="R091" n="0884b04"/>第一義悉檀。</p><p xml:id="pX22p0821a1006" cb:place="inline">○二翻爲契。謂契緣。契事。契理。世
<lb ed="X" n="0821a11"/><lb ed="R091" n="0884b05"/>界說契緣。爲人對治契事。第一義說契理。</p><p xml:id="pX22p0821a1117" cb:place="inline">○三
<lb ed="X" n="0821a12"/><lb ed="R091" n="0884b06"/>翻法本。如前釋。</p><p xml:id="pX22p0821a1207" cb:place="inline">○四翻爲線。線貫持敎行理。令
<lb ed="X" n="0821a13"/><lb ed="R091" n="0884b07"/>不零落。又線能縫義。謂縫敎縫行縫理。縫敎使
<lb ed="X" n="0821a14"/><lb ed="R091" n="0884b08"/>章句不亂。堪可說法。縫行則依經則行正。違經
<lb ed="X" n="0821a15"/><lb ed="R091" n="0884b09"/>則行邪。縫理則理所不印。墮六十二邪理。理所
<lb ed="X" n="0821a16"/><lb ed="R091" n="0884b10"/>印者。會一究竟道。</p><p xml:id="pX22p0821a1608" cb:place="inline">○五翻善語敎。亦是善行敎。
<lb ed="X" n="0821a17"/><lb ed="R091" n="0884b11"/>亦是善理敎。世界說善語敎。爲人對治善行敎。
<lb ed="X" n="0821a18"/><lb ed="R091" n="0884b12"/>第一義善理敎。是名修多羅有五翻也。</p><p xml:id="pX22p0821a1816" cb:place="inline">△三和
<lb ed="X" n="0821a19"/><lb ed="R091" n="0884b13"/>融有無者。若言無翻。名含五義。於一一義。更含
<lb ed="X" n="0821a20"/><lb ed="R091" n="0884b14"/>三義。彌見其美。若作有翻。於一一翻。亦具三義。
<lb ed="X" n="0821a21"/><lb ed="R091" n="0884b15"/>轉益旨深。任彼有無。何所乖諍。如此會通。於二
<lb ed="X" n="0821a22"/><lb ed="R091" n="0884b16"/>家無失。有理存焉。今且據一名以爲正翻。亦不
<lb ed="X" n="0821a23"/><lb ed="R091" n="0884b17"/>使二家有怨。何者。從古及今。釋梵爲華。皆題爲
<lb ed="X" n="0821a24"/><lb ed="R091" n="0884b18"/>經。若餘翻是正。何不改作線契。以此方周孔稱
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0821b" n="0821b"/>
<lb ed="X" n="0821b01"/><lb ed="R091" n="0885a01"/>爲五經。故以經字翻修多羅也。此略錄法華玄
<lb ed="X" n="0821b02"/><lb ed="R091" n="0885a02"/>義經字之釋。以便初學。釋通名竟。初釋經題竟。</p>
<lb ed="X" n="0821b03"/><lb ed="R091" n="0885a03"/><p xml:id="pX22p0821b0301">△二釋疏題者。卽要解二字也。要者。緊要也。疏中
<lb ed="X" n="0821b04"/><lb ed="R091" n="0885a04"/>要處雖多。略不出三。一者心要。二者境要。三者
<lb ed="X" n="0821b05"/><lb ed="R091" n="0885a05"/>法門要。心要。有破有立。破則破緣影之妄心。文
<lb ed="X" n="0821b06"/><lb ed="R091" n="0885a06"/>云。本非肉團。亦非緣影等。立則立卽境之眞心。
<lb ed="X" n="0821b07"/><lb ed="R091" n="0885a07"/>卽一念卽佛之心性。玄義中辯體一科。敎相云。
<lb ed="X" n="0821b08"/><lb ed="R091" n="0885a08"/>一切諸佛之心要。後文云。獨詮無上心要。<g ref="#CB02494">䟦</g>語
<lb ed="X" n="0821b09"/><lb ed="R091" n="0885a09"/>云。其斯爲無上心要<anchor xml:id="nkr_note_add_0821b0901" n="0821b0901"/><anchor xml:id="beg0821b0901" n="0821b0901"/>已<anchor xml:id="end0821b0901"/>乎。境要中。有破有立。破
<lb ed="X" n="0821b10"/><lb ed="R091" n="0885a10"/>則破緣影之妄土。卽末世積迷之習。將緣影之
<lb ed="X" n="0821b11"/><lb ed="R091" n="0885a11"/>妄想。喚作唯心淨土。立則立卽心之實境。卽一
<lb ed="X" n="0821b12"/><lb ed="R091" n="0885a12"/>句卽心之佛號。及四種唯心之身土。後文云。一
<lb ed="X" n="0821b13"/><lb ed="R091" n="0885a13"/>切莊嚴。皆導師願行所成。種智所現。吾人淨業
<lb ed="X" n="0821b14"/><lb ed="R091" n="0885a14"/>所感。唯識所變。佛心生心。互爲影質。奈何離此
<lb ed="X" n="0821b15"/><lb ed="R091" n="0885a15"/>淨土。別談唯心淨土。甘墮鼠卽鳥空之誚也。看
<lb ed="X" n="0821b16"/><lb ed="R091" n="0885a16"/>書者要具眼。法門要。有事有理。事則淨土橫超。
<lb ed="X" n="0821b17"/><lb ed="R091" n="0885a17"/>三根普攝。如天普蓋。似地均擎。勝過一切豎出
<lb ed="X" n="0821b18"/><lb ed="R091" n="0885a18"/>法門。理則心境圓妙。自具十乘觀法。明心要能
<lb ed="X" n="0821b19"/><lb ed="R091" n="0885b01"/>生正信。明境要能啓切願。明法門要能立實行。
<lb ed="X" n="0821b20"/><lb ed="R091" n="0885b02"/>此三法擧一卽三。全三卽一。一三圓融。不可思
<lb ed="X" n="0821b21"/><lb ed="R091" n="0885b03"/>議。故後文云。能念之心不可思議。卽佛故。心要
<lb ed="X" n="0821b22"/><lb ed="R091" n="0885b04"/>也。所念之佛不可思議。卽心故。境要也。念一聲
<lb ed="X" n="0821b23"/><lb ed="R091" n="0885b05"/>一聲不可思議。百千萬億聲。聲聲皆不可思議。
<lb ed="X" n="0821b24"/><lb ed="R091" n="0885b06"/>心佛不二故。法門要也。要雖言三。不思議一。祕
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0821c" n="0821c"/>
<lb ed="X" n="0821c01"/><lb ed="R091" n="0885b07"/>藏靈文。故曰要解也。疏題竟。序義中第一標題
<lb ed="X" n="0821c02"/><lb ed="R091" n="0885b08"/>一科<anchor xml:id="nkr_note_add_0821c0201" n="0821c0201"/><anchor xml:id="beg0821c0201" n="0821c0201"/>已<anchor xml:id="end0821c0201"/>竟。</p>
<lb ed="X" n="0821c03"/><lb ed="R091" n="0885b09"/><p xml:id="pX22p0821c0301">△二譯人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0821c04"/><lb ed="R091" n="0885b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0821c0401">【觧】三藏法師鳩摩羅什譯</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0821c05"/><lb ed="R091" n="0885b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0821c0501">【鈔】三藏者。一修多羅藏。此云經藏。二毗柰耶藏。或
<lb ed="X" n="0821c06"/><lb ed="R091" n="0885b12"/>云毗尼。此云滅。又云善治。又云律。三阿毗曇藏。又
<lb ed="X" n="0821c07"/><lb ed="R091" n="0885b13"/>云阿毗達摩。此云無比法。又翻論。法師者。以三藏
<lb ed="X" n="0821c08"/><lb ed="R091" n="0885b14"/>法而爲師故。又深通三藏。敎化人天故。法華有五
<lb ed="X" n="0821c09"/><lb ed="R091" n="0885b15"/>種法師。一受持。二讀。三誦。四解說。五書寫經卷。師
<lb ed="X" n="0821c10"/><lb ed="R091" n="0885b16"/>具五德。故曰法師也。鳩摩羅什。具足應云鳩摩羅
<lb ed="X" n="0821c11"/><lb ed="R091" n="0885b17"/>耆婆什。此云童壽。謂童年而有耆德也。按本傳。師
<lb ed="X" n="0821c12"/><lb ed="R091" n="0885b18"/>進關時。正姚秦弘始四年。東<name role="" type="person">晉安帝</name>隆安元年也。
<lb ed="X" n="0821c13"/><lb ed="R091" n="0886a01"/>師祖居印度。世爲王臣。父棄位捨家。遊學至龜兹
<lb ed="X" n="0821c14"/><lb ed="R091" n="0886a02"/>國。王聞其賢名。以女妻之。而生什。師居胎日。母增
<lb ed="X" n="0821c15"/><lb ed="R091" n="0886a03"/>慧辯。七歲出家。隨母至寺。見佛鉢甚喜。遂擧至頂。
<lb ed="X" n="0821c16"/><lb ed="R091" n="0886a04"/>俄念我身卑小。而鉢甚大。我何能擧。遂力不勝。而
<lb ed="X" n="0821c17"/><lb ed="R091" n="0886a05"/>倒於地。豁悟萬法唯心。日誦千偈。至年九歲。辯挫
<lb ed="X" n="0821c18"/><lb ed="R091" n="0886a06"/>邪鋒。咸皆愧伏。十二歲。遇羅漢奇之。謂母曰。當守
<lb ed="X" n="0821c19"/><lb ed="R091" n="0886a07"/>護之。若年三十五歲。當大興佛法。度人無量。又習
<lb ed="X" n="0821c20"/><lb ed="R091" n="0886a08"/>五明四圍等書。後學大乘。數破外道。遠近諸國。咸
<lb ed="X" n="0821c21"/><lb ed="R091" n="0886a09"/>謂神異。母生什後亦出家。聰拔衆尼。<anchor xml:id="nkr_note_add_0821c2101" n="0821c2101"/><anchor xml:id="beg0821c2101" n="0821c2101"/>已<anchor xml:id="end0821c2101"/>證三果。什
<lb ed="X" n="0821c22"/><lb ed="R091" n="0886a10"/>旣受具。母謂之曰。方等深經。應闡於秦都。但於汝
<lb ed="X" n="0821c23"/><lb ed="R091" n="0886a11"/>身不利何。什曰。菩薩之行。利物忘軀。大化必行。鑪
<lb ed="X" n="0821c24"/><lb ed="R091" n="0886a12"/>鑊無恨。符堅建元九年。太史奏曰。有德星現於西
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0822a" n="0822a"/>
<lb ed="X" n="0822a01"/><lb ed="R091" n="0886a13"/>國。當有智人入輔。堅曰。朕聞西域有羅什。襄陽有
<lb ed="X" n="0822a02"/><lb ed="R091" n="0886a14"/>道安。非此人耶。後遣將軍呂光。率兵七萬。西伐龜
<lb ed="X" n="0822a03"/><lb ed="R091" n="0886a15"/>茲。與什同歸。什在路。數言應變。光盡用之。光聞姚
<lb ed="X" n="0822a04"/><lb ed="R091" n="0886a16"/>萇殺堅。自據西涼。至姚興接位。呂光亦死。呂隆復
<lb ed="X" n="0822a05"/><lb ed="R091" n="0886a17"/>立。姚興滅涼。方入秦都。秦主厚加禮。延入西明閣。
<lb ed="X" n="0822a06"/><lb ed="R091" n="0886a18"/>敕僧<g ref="#CB01199">䂮</g>等八百沙門。諮受什旨。於<name role="" type="person">草堂寺</name>參定衆
<lb ed="X" n="0822a07"/><lb ed="R091" n="0886b01"/>經。後道宣律師。嘗問天人陸玄暢曰。什師一代所
<lb ed="X" n="0822a08"/><lb ed="R091" n="0886b02"/>譯經論。至今若新。受持轉勝。何耶。答曰。其人所譯。
<lb ed="X" n="0822a09"/><lb ed="R091" n="0886b03"/>以悟達爲先。得佛遺寄之意。又從毗婆尸佛以來
<lb ed="X" n="0822a10"/><lb ed="R091" n="0886b04"/>爲譯經師。又云。什位階三賢。文殊指授。令其刪定
<lb ed="X" n="0822a11"/><lb ed="R091" n="0886b05"/>耳。譯者。翻梵成華也。周禮掌四方語官。東方曰寄。
<lb ed="X" n="0822a12"/><lb ed="R091" n="0886b06"/>南方曰象。西方曰狄鞮。北方曰譯。騰蘭初至漢時。
<lb ed="X" n="0822a13"/><lb ed="R091" n="0886b07"/>北官兼善西語。故經雖西來。而稱爲譯。後代准此。
<lb ed="X" n="0822a14"/><lb ed="R091" n="0886b08"/>故仍稱譯也。譯人竟。</p>
<lb ed="X" n="0822a15"/><lb ed="R091" n="0886b09"/><p xml:id="pX22p0822a1501">△三疏主。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0822a16"/><lb ed="R091" n="0886b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0822a1601">【觧】西有沙門蕅益智旭解</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0822a17"/><lb ed="R091" n="0886b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0822a1701">【鈔】西有者。大師之別號也。謂西方依正二報。的確
<lb ed="X" n="0822a18"/><lb ed="R091" n="0886b12"/>是有。非徒論其偏理。撥其實事。更有多義。當看徹
<lb ed="X" n="0822a19"/><lb ed="R091" n="0886b13"/>祖西有解。恐繁不錄。沙門者。梵語或云桑門。正音
<lb ed="X" n="0822a20"/><lb ed="R091" n="0886b14"/>室摩那拏。此云功勞。謂修道有功故。西域不論佛
<lb ed="X" n="0822a21"/><lb ed="R091" n="0886b15"/>法外道。凡是出家者。皆稱沙門。乃出家之都稱也。
<lb ed="X" n="0822a22"/><lb ed="R091" n="0886b16"/>唐言以義訓云勤行。謂勤行涅槃道故。瑞應經云。
<lb ed="X" n="0822a23"/><lb ed="R091" n="0886b17"/>息心達本源。故號爲沙門。又有四種沙門。一謂勝
<lb ed="X" n="0822a24"/><lb ed="R091" n="0886b18"/>道沙門。卽佛菩薩等。二謂說道沙門。卽說正法者。
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0822b" n="0822b"/>
<lb ed="X" n="0822b01"/><lb ed="R091" n="0887a01"/>三謂活道沙門。卽修善品者。四謂汙道沙門。卽諸
<lb ed="X" n="0822b02"/><lb ed="R091" n="0887a02"/>邪行者。蕅益者。乃大師淨業之號。蕅。謂蓮具六卽
<lb ed="X" n="0822b03"/><lb ed="R091" n="0887a03"/>之位。蕅喩理卽。名字卽二位。荷喩觀行相似二位。
<lb ed="X" n="0822b04"/><lb ed="R091" n="0887a04"/>華喩分證位。蓮喩究竟位。師示居名字位中。故曰
<lb ed="X" n="0822b05"/><lb ed="R091" n="0887a05"/>蕅也。益者。四悉檀之益。解在後文。意謂現在五濁
<lb ed="X" n="0822b06"/><lb ed="R091" n="0887a06"/>淤泥。但得名字四益。若珍池華敷。則得蓮臺之四
<lb ed="X" n="0822b07"/><lb ed="R091" n="0887a07"/>益。故且稱蕅益也。智旭者。智譬東升之日。乃大師
<lb ed="X" n="0822b08"/><lb ed="R091" n="0887a08"/>之名也。按大師本傳。俗姓鍾。名際明。又名聲。字振
<lb ed="X" n="0822b09"/><lb ed="R091" n="0887a09"/>之。先世汴梁人。始祖南渡居古吳。母金氏。以父岐
<lb ed="X" n="0822b10"/><lb ed="R091" n="0887a10"/>仲公。持大悲呪十年。夢大士送子而生。七歲茹素。
<lb ed="X" n="0822b11"/><lb ed="R091" n="0887a11"/>十二歲就外傳。聞聖學。卽千古自任。誓滅釋老。開
<lb ed="X" n="0822b12"/><lb ed="R091" n="0887a12"/>腪酒。作論數十篇闢異端。十七歲閱自知錄序。及
<lb ed="X" n="0822b13"/><lb ed="R091" n="0887a13"/>竹<g ref="#CB00551">窻</g>隨筆。乃不謗佛。取所著論焚之。二十歲詮論
<lb ed="X" n="0822b14"/><lb ed="R091" n="0887a14"/>語。大悟孔顏心法。冬喪父。聞地藏本願。發出世心。
<lb ed="X" n="0822b15"/><lb ed="R091" n="0887a15"/>二十二歲專志念佛。焚窻稾二千餘篇。二十三歲
<lb ed="X" n="0822b16"/><lb ed="R091" n="0887a16"/>聽楞嚴經。二十四歲一月中三夢憨山。師往曹溪。
<lb ed="X" n="0822b17"/><lb ed="R091" n="0887a17"/>不能遠從。乃從雪嶺師出家。命名智旭。雪師。憨翁
<lb ed="X" n="0822b18"/><lb ed="R091" n="0887a18"/>門人也。二十五歲住徑山。悟道。二十六歲受菩薩
<lb ed="X" n="0822b19"/><lb ed="R091" n="0887b01"/>戒。二十八歲母病篤。四刲肱不救。痛切肺肝。葬事
<lb ed="X" n="0822b20"/><lb ed="R091" n="0887b02"/>畢。焚棄筆硯。矢往深山。遂掩關於松陵。關中大病。
<lb ed="X" n="0822b21"/><lb ed="R091" n="0887b03"/>乃以參禪工夫。求生淨土。三十歲出關。始述毗尼
<lb ed="X" n="0822b22"/><lb ed="R091" n="0887b04"/><note place="inline">事義</note>集要等。三十二歲究心台宗。三十七歲述盂蘭
<lb ed="X" n="0822b23"/><lb ed="R091" n="0887b05"/>新疏。三十九歲述梵網合註。四十一歲述大佛頂
<lb ed="X" n="0822b24"/><lb ed="R091" n="0887b06"/>文句。師所述諸書。如破空論。三經解。唯識心要。相
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0822c" n="0822c"/>
<lb ed="X" n="0822c01"/><lb ed="R091" n="0887b07"/>宗八要直解。彌陀要解。法華會義。楞伽義疏。起信
<lb ed="X" n="0822c02"/><lb ed="R091" n="0887b08"/>裂綱疏等。共四十八樣。約有三百餘卷。五十七歲
<lb ed="X" n="0822c03"/><lb ed="R091" n="0887b09"/>圓寂靈峰。越三年門人開龕茶毗。見趺坐巍然。髮
<lb ed="X" n="0822c04"/><lb ed="R091" n="0887b10"/>長覆耳。面貌如生。茶毗後。牙齒俱不壞。因不敢從
<lb ed="X" n="0822c05"/><lb ed="R091" n="0887b11"/>粉骴遺囑。奉骨塔於大殿之右。三疏主竟。</p>
<lb ed="X" n="0822c06"/><lb ed="R091" n="0887b12"/><p xml:id="pX22p0822c0601">△四正序分二。初序法門。二序註疏。初又二。初總
<lb ed="X" n="0822c07"/><lb ed="R091" n="0887b13"/>序多門。二別顯淨宗。</p><p xml:id="pX22p0822c0709" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0822c08"/><lb ed="R091" n="0887b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0822c0801">【序】原夫諸佛憫念羣迷。隨機施化。雖歸元無二。而方
<lb ed="X" n="0822c09"/><lb ed="R091" n="0887b15"/>便多門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0822c10"/><lb ed="R091" n="0887b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0822c1001">【鈔】原夫者。發語之辭也。諸佛者。法報應化也。化身
<lb ed="X" n="0822c11"/><lb ed="R091" n="0887b17"/>乃同居土諸佛。應身乃方便土諸佛。報身乃實報
<lb ed="X" n="0822c12"/><lb ed="R091" n="0887b18"/>土諸佛。法身乃寂光土諸佛。又一身各具四土。一
<lb ed="X" n="0822c13"/><lb ed="R091" n="0888a01"/>土各具四身。身土圓融。不可思議也。憫念者。諸佛
<lb ed="X" n="0822c14"/><lb ed="R091" n="0888a02"/>三緣慈也。謂生緣法緣。無緣也。生緣慈。緣假名。法
<lb ed="X" n="0822c15"/><lb ed="R091" n="0888a03"/>緣慈。緣實法。無緣慈緣法性。化身以生緣慈憫念
<lb ed="X" n="0822c16"/><lb ed="R091" n="0888a04"/>六凡衆生。應身以法緣慈憫念九界。法報以無緣
<lb ed="X" n="0822c17"/><lb ed="R091" n="0888a05"/>慈憫念十界衆生也。羣迷者。六凡迷於眞諦。三乘
<lb ed="X" n="0822c18"/><lb ed="R091" n="0888a06"/>迷於中道。迷眞故妄造幻有。故有分段生死。迷中
<lb ed="X" n="0822c19"/><lb ed="R091" n="0888a07"/>故妄執幻空。故有變易生死。以此二死之苦。故感
<lb ed="X" n="0822c20"/><lb ed="R091" n="0888a08"/>三慈而憫念也。隨機者。四悉檀之機也。悉檀者。悉
<lb ed="X" n="0822c21"/><lb ed="R091" n="0888a09"/>者普也。華言也。檀謂檀那。梵語。此云施也。華梵合
<lb ed="X" n="0822c22"/><lb ed="R091" n="0888a10"/>稱。故曰悉檀。而有四種。謂世界悉檀。爲人悉檀。對
<lb ed="X" n="0822c23"/><lb ed="R091" n="0888a11"/>治悉檀。第一義悉檀。機。謂根機。如來觀機逗敎。爲
<lb ed="X" n="0822c24"/><lb ed="R091" n="0888a12"/>未種善根令種善故。隨樂欲而說。爲世界悉檀。乃
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0823a" n="0823a"/>
<lb ed="X" n="0823a01"/><lb ed="R091" n="0888a13"/>歡喜機也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0823a0101" n="0823a0101"/><anchor xml:id="beg0823a0101" n="0823a0101"/>已<anchor xml:id="end0823a0101"/>種善根令增長故。隨便宜而說。乃爲
<lb ed="X" n="0823a02"/><lb ed="R091" n="0888a14"/>人悉檀。乃生善機。<anchor xml:id="nkr_note_add_0823a0201" n="0823a0201"/><anchor xml:id="beg0823a0201" n="0823a0201"/>已<anchor xml:id="end0823a0201"/>增長者令成熟。隨對治而說。
<lb ed="X" n="0823a03"/><lb ed="R091" n="0888a15"/>爲對治悉檀。乃破惡機。<anchor xml:id="nkr_note_add_0823a0301" n="0823a0301"/><anchor xml:id="beg0823a0301" n="0823a0301"/>已<anchor xml:id="end0823a0301"/>成熟者令解脫故。隨理
<lb ed="X" n="0823a04"/><lb ed="R091" n="0888a16"/>而說。爲第一義悉檀。乃入理機也。亦名四益。又名
<lb ed="X" n="0823a05"/><lb ed="R091" n="0888a17"/>四隨。因此四機。故感三身施設敎化也。歸元無二
<lb ed="X" n="0823a06"/><lb ed="R091" n="0888a18"/>者。歸於一極也。方便。乃四悉之方便。多門。謂四敎
<lb ed="X" n="0823a07"/><lb ed="R091" n="0888b01"/>十六門也。初總序多門竟。</p>
<lb ed="X" n="0823a08"/><lb ed="R091" n="0888b02"/><p xml:id="pX22p0823a0801">△二別顯淨宗二。初淨土橫超勝。二又顯持名勝。</p>
<lb ed="X" n="0823a09"/><lb ed="R091" n="0888b03"/><p xml:id="pX22p0823a0901">△今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0823a10"/><lb ed="R091" n="0888b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0823a1001">【序】然於一切方便之中。求其至直捷<note place="interlinear">卽心是佛</note>。至圓頓<note place="interlinear">卽佛是心</note>者。則莫
<lb ed="X" n="0823a11"/><lb ed="R091" n="0888b05"/>若念佛求生淨土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0823a12"/><lb ed="R091" n="0888b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0823a1201">【鈔】此從多門中。以直捷圓頓。顯出淨宗。淨土橫超
<lb ed="X" n="0823a13"/><lb ed="R091" n="0888b07"/>竟。</p>
<lb ed="X" n="0823a14"/><lb ed="R091" n="0888b08"/><p xml:id="pX22p0823a1401">△二又顯持名勝二。初正顯。二引證。</p><p xml:id="pX22p0823a1415" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0823a15"/><lb ed="R091" n="0888b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0823a1501">【序】又於一切念佛法門之中。求其至簡易<note place="interlinear">不簡機務</note>至穩當<note place="interlinear">不假方便</note>者。
<lb ed="X" n="0823a16"/><lb ed="R091" n="0888b10"/>則莫若信願專持名號。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0823a17"/><lb ed="R091" n="0888b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0823a1701">【鈔】此又從十六妙觀中。以簡易穩當。選重第十六
<lb ed="X" n="0823a18"/><lb ed="R091" n="0888b12"/>專持名號也。故後文專顯下品往生力用也。正顯
<lb ed="X" n="0823a19"/><lb ed="R091" n="0888b13"/>竟。</p>
<lb ed="X" n="0823a20"/><lb ed="R091" n="0888b14"/><p xml:id="pX22p0823a2001">△二引證。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0823a21"/><lb ed="R091" n="0888b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0823a2101">【序】是故淨土三經。並行於世。而古人獨以阿彌陀經。
<lb ed="X" n="0823a22"/><lb ed="R091" n="0888b16"/>列爲日課。豈非有見於持名一法。普被三根。攝事
<lb ed="X" n="0823a23"/><lb ed="R091" n="0888b17"/>理以無遺。統宗敎而無外。尤爲不可思議也哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0823a24"/><lb ed="R091" n="0888b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0823a2401">【鈔】攝事理者。一句洪名。四種淨土也。六字爲事。一
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0823b" n="0823b"/>
<lb ed="X" n="0823b01"/><lb ed="R091" n="0889a01"/>心爲理。卽一而六。卽六而一。不出一念。故曰攝。三
<lb ed="X" n="0823b02"/><lb ed="R091" n="0889a02"/>土爲事。寂光爲理。卽一而三。卽三而一。不出一念。
<lb ed="X" n="0823b03"/><lb ed="R091" n="0889a03"/>故曰攝。統宗敎者。一念心性。乃法界大綱宗。若人
<lb ed="X" n="0823b04"/><lb ed="R091" n="0889a04"/>但念彌陀佛。是名無上深妙禪。故曰統宗。橫該八
<lb ed="X" n="0823b05"/><lb ed="R091" n="0889a05"/>敎。豎徹五時。故曰統敎序法門竟。</p>
<lb ed="X" n="0823b06"/><lb ed="R091" n="0889a06"/><p xml:id="pX22p0823b0601">△二序註疏又二。初序古疏。二序今解。</p><p xml:id="pX22p0823b0616" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0823b07"/><lb ed="R091" n="0889a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0823b0701">【序】古來註疏。代不乏人。世遠就湮。所存無幾。雲棲和
<lb ed="X" n="0823b08"/><lb ed="R091" n="0889a08"/>尙。著爲疏鈔。廣大精微。幽溪師伯。述圓中鈔。高深
<lb ed="X" n="0823b09"/><lb ed="R091" n="0889a09"/>洪博。蓋如日月中天。有目皆覩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0823b10"/><lb ed="R091" n="0889a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0823b1001">【鈔】文有二段。初序古來雲棲下。序近代也。雲棲者。
<lb ed="X" n="0823b11"/><lb ed="R091" n="0889a11"/>杭州之山名。蓮池大師道場也。師名袾宏。字佛慧。
<lb ed="X" n="0823b12"/><lb ed="R091" n="0889a12"/>杭之仁和人。俗姓沈。三十一歲出家。參拈花徧融。
<lb ed="X" n="0823b13"/><lb ed="R091" n="0889a13"/>笑巖寶祖。有省。大明隆慶五年。乞食雲棲。見山水
<lb ed="X" n="0823b14"/><lb ed="R091" n="0889a14"/>秀雅而居焉。著彌陀疏鈔等書。示寂於萬歷四十
<lb ed="X" n="0823b15"/><lb ed="R091" n="0889a15"/>年。住壽八十一歲。和尙者。梵語又云和闍。正云鄔
<lb ed="X" n="0823b16"/><lb ed="R091" n="0889a16"/>波遮迦。傳至于闐國。翻爲和尙。什師翻爲力生。謂
<lb ed="X" n="0823b17"/><lb ed="R091" n="0889a17"/>以師之力。生我智慧故。稱雲棲爲和尙者。受戒於
<lb ed="X" n="0823b18"/><lb ed="R091" n="0889a18"/>雲棲也。疏鈔者。疏通經義。鈔復解疏也。廣大精微
<lb ed="X" n="0823b19"/><lb ed="R091" n="0889b01"/>者。讚其義理寬廣。文辭精細也。幽溪者。地名。卽天
<lb ed="X" n="0823b20"/><lb ed="R091" n="0889b02"/>台山。幽溪高明寺。傳燈大師道場也。師俗姓葉。少
<lb ed="X" n="0823b21"/><lb ed="R091" n="0889b03"/>從映庵禪師出家。著圓中鈔。無生論等。宏揚念佛
<lb ed="X" n="0823b22"/><lb ed="R091" n="0889b04"/>法門。每一登座。天樂鳴空。大衆俱聞。圓中鈔者。以
<lb ed="X" n="0823b23"/><lb ed="R091" n="0889b05"/>圓中之理。鈔釋蘇州<name role="" type="person">北禪寺</name>。大佑法師彌陀略解
<lb ed="X" n="0823b24"/><lb ed="R091" n="0889b06"/>也。高深洪博者。讚其圓理高深。中道廣博也。日月
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0823c" n="0823c"/>
<lb ed="X" n="0823c01"/><lb ed="R091" n="0889b07"/>中天。喩顯二書廣大高深之義。有目皆覩者。謂顯
<lb ed="X" n="0823c02"/><lb ed="R091" n="0889b08"/>二書但能益於宿學。不能利於初機。故非此經要
<lb ed="X" n="0823c03"/><lb ed="R091" n="0889b09"/>解。此經乃三根普攝之經故也。初序古疏竟。</p>
<lb ed="X" n="0823c04"/><lb ed="R091" n="0889b10"/><p xml:id="pX22p0823c0401">△二序今解二。初正序因緣。二明不同之致。</p><p xml:id="pX22p0823c0418" cb:place="inline">△今
<lb ed="X" n="0823c05"/><lb ed="R091" n="0889b11"/>初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0823c06"/><lb ed="R091" n="0889b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0823c0601">【序】特以文富義繁。邊涯莫測。或致初機淺識。信願難
<lb ed="X" n="0823c07"/><lb ed="R091" n="0889b13"/>階。故復弗揣庸愚。再述要解。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0823c08"/><lb ed="R091" n="0889b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0823c0801">△二明不同之致。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0823c09"/><lb ed="R091" n="0889b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0823c0901">【序】不敢與二翁競異。亦不必與二翁強同。譬如側看
<lb ed="X" n="0823c10"/><lb ed="R091" n="0889b16"/>成峯。橫看成嶺。縱皆不盡廬山眞境。要不失爲各
<lb ed="X" n="0823c11"/><lb ed="R091" n="0889b17"/>各親見廬山而<anchor xml:id="nkr_note_add_0823c1101" n="0823c1101"/><anchor xml:id="beg0823c1101" n="0823c1101"/>已<anchor xml:id="end0823c1101"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0823c12"/><lb ed="R091" n="0889b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0823c1201">【鈔】此中二段。初正明。二喩顯。於喩顯中。先明喩。蘇
<lb ed="X" n="0823c13"/><lb ed="R091" n="0890a01"/>東坡遊廬山詩曰。橫看成嶺側成峯。遠近高低各
<lb ed="X" n="0823c14"/><lb ed="R091" n="0890a02"/>不同。不識廬山眞面目。只緣身在此山中。詩中有
<lb ed="X" n="0823c15"/><lb ed="R091" n="0890a03"/>事有理。約事者。謂身在山中。不能盡見廬山全境。
<lb ed="X" n="0823c16"/><lb ed="R091" n="0890a04"/>故曰不識廬山眞面目。只緣身在此山中也。約理
<lb ed="X" n="0823c17"/><lb ed="R091" n="0890a05"/>者。東坡乃悟道之人。卽事以顯理也。側看成峯。橫
<lb ed="X" n="0823c18"/><lb ed="R091" n="0890a06"/>看成嶺。遠近高低各不同者。謂側看橫看。遠近高
<lb ed="X" n="0823c19"/><lb ed="R091" n="0890a07"/>低。皆是心性所成。不識廬山眞面目者。不識心性
<lb ed="X" n="0823c20"/><lb ed="R091" n="0890a08"/>本來面目也。只緣身在此山中者。身在此心性中
<lb ed="X" n="0823c21"/><lb ed="R091" n="0890a09"/>故也。楞嚴經云。一迷爲心。決定惑爲色身之內。不
<lb ed="X" n="0823c22"/><lb ed="R091" n="0890a10"/>知色身。外洎山河大地。皆是妙明心中所現物也。
<lb ed="X" n="0823c23"/><lb ed="R091" n="0890a11"/>此中側看成峯。橫看成嶺者。喩各家註疏。各闡佛
<lb ed="X" n="0823c24"/><lb ed="R091" n="0890a12"/>心。一總不盡。本是無盡藏故也。縱皆不盡。要不失
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0824a" n="0824a"/>
<lb ed="X" n="0824a01"/><lb ed="R091" n="0890a13"/>爲各各親見廬山而<anchor xml:id="nkr_note_add_0824a0101" n="0824a0101"/><anchor xml:id="beg0824a0101" n="0824a0101"/>已<anchor xml:id="end0824a0101"/>者。謂縱然不盡佛心。而亦
<lb ed="X" n="0824a02"/><lb ed="R091" n="0890a14"/>不失佛意也。佛意者何。謂各各念到一心不亂。親
<lb ed="X" n="0824a03"/><lb ed="R091" n="0890a15"/>悟心性眞面目。親生淨土。親見極樂眞境而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0824a0301" n="0824a0301"/><anchor xml:id="beg0824a0301" n="0824a0301"/>已<anchor xml:id="end0824a0301"/>
<lb ed="X" n="0824a04"/><lb ed="R091" n="0890a16"/>也。二序今解竟。結大科初序義竟。</p>
<lb ed="X" n="0824a05"/><lb ed="R091" n="0890a17"/><p xml:id="pX22p0824a0501">△二解經又二。初五重玄義。二正解經文。初又五。
<lb ed="X" n="0824a06"/><lb ed="R091" n="0890a18"/>初釋名。二辯體。三明宗。四明力用。五明敎相。先
<lb ed="X" n="0824a07"/><lb ed="R091" n="0890b01"/>明第一釋名。於中又二。初總標立題。二別釋通
<lb ed="X" n="0824a08"/><lb ed="R091" n="0890b02"/>別。</p><p xml:id="pX22p0824a0802" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0824a09"/><lb ed="R091" n="0890b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0824a0901">【觧】第一釋名。此經以能說所說人爲名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0824a10"/><lb ed="R091" n="0890b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0824a1001">【鈔】此總標七種立題中。單人爲名也。問能說所說
<lb ed="X" n="0824a11"/><lb ed="R091" n="0890b05"/>皆是佛也。何故名人。答。佛是究竟人也。</p>
<lb ed="X" n="0824a12"/><lb ed="R091" n="0890b06"/><p xml:id="pX22p0824a1201">△二別釋通別二。初釋別名。二釋通名。初又三。初
<lb ed="X" n="0824a13"/><lb ed="R091" n="0890b07"/>釋佛字。二釋說字。三釋阿彌陀。</p><p xml:id="pX22p0824a1313" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0824a14"/><lb ed="R091" n="0890b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0824a1401">【觧】佛者。此土能說之敎主。卽釋迦牟尼乘大悲願力。
<lb ed="X" n="0824a15"/><lb ed="R091" n="0890b09"/>生五濁惡世。以先覺<note place="interlinear">自覺</note>覺後覺<note place="interlinear">覺他</note>。無法不知。無法不見<note place="interlinear">覺滿</note>
<lb ed="X" n="0824a16"/><lb ed="R091" n="0890b10"/>者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0824a17"/><lb ed="R091" n="0890b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0824a1701">【鈔】敎主者。四敎之主也。卽釋迦佛三身也。大悲願
<lb ed="X" n="0824a18"/><lb ed="R091" n="0890b12"/>力者。三緣慈悲。喜。捨也。五濁惡世者。四種薉土也。
<lb ed="X" n="0824a19"/><lb ed="R091" n="0890b13"/>三覺者。四敎三覺也。謂藏敎以析空觀而自覺。轉
<lb ed="X" n="0824a20"/><lb ed="R091" n="0890b14"/>生滅諦緣度爲覺他。緣盡入滅爲覺滿。通敎以體
<lb ed="X" n="0824a21"/><lb ed="R091" n="0890b15"/>空觀而自覺。轉生滅無生二敎法輪爲覺他。緣盡
<lb ed="X" n="0824a22"/><lb ed="R091" n="0890b16"/>入滅爲覺滿。別敎則以次第三觀而自覺。轉三敎
<lb ed="X" n="0824a23"/><lb ed="R091" n="0890b17"/>法輪爲覺他。斷十二品無明盡爲覺滿。圓敎則以
<lb ed="X" n="0824a24"/><lb ed="R091" n="0890b18"/>一心三觀而自覺。轉四敎法輪爲覺他。斷四十二
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0824b" n="0824b"/>
<lb ed="X" n="0824b01"/><lb ed="R091" n="0891a01"/>品無明盡爲覺滿也。無法不知者。究竟一切種智。
<lb ed="X" n="0824b02"/><lb ed="R091" n="0891a02"/>無法不見者。究竟佛眼也。釋佛字竟。</p>
<lb ed="X" n="0824b03"/><lb ed="R091" n="0891a03"/><p xml:id="pX22p0824b0301">△二釋說字。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0824b04"/><lb ed="R091" n="0891a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0824b0401">【觧】說者。悅所懷也。佛以度生爲懷。衆生成佛機熟。爲
<lb ed="X" n="0824b05"/><lb ed="R091" n="0891a05"/>說難信法。令究竟脫。故悅也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0824b06"/><lb ed="R091" n="0891a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0824b0601">【鈔】成佛機熟者。非三乘權敎之機也。乃圓敎佛界
<lb ed="X" n="0824b07"/><lb ed="R091" n="0891a07"/>之機也。究竟脫者。一念相應一念佛也。釋說字竟。</p>
<lb ed="X" n="0824b08"/><lb ed="R091" n="0891a08"/><p xml:id="pX22p0824b0801">△三釋阿彌陀又二。初明導師。二明梵華。</p><p xml:id="pX22p0824b0817" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0824b09"/><lb ed="R091" n="0891a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0824b0901">【觧】阿彌陀。所說彼土之導師。以四十八願。接信願念
<lb ed="X" n="0824b10"/><lb ed="R091" n="0891a10"/>佛衆生。生<name role="" type="person">極樂世界</name>。永階不退者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0824b11"/><lb ed="R091" n="0891a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0824b1101">【鈔】彼土導師者。彼四種淨土引導之師也。永階不
<lb ed="X" n="0824b12"/><lb ed="R091" n="0891a12"/>退者。謂圓證三種不退也。不退。釋在後文。明導師
<lb ed="X" n="0824b13"/><lb ed="R091" n="0891a13"/>竟。</p>
<lb ed="X" n="0824b14"/><lb ed="R091" n="0891a14"/><p xml:id="pX22p0824b1401">△二明華梵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0824b15"/><lb ed="R091" n="0891a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0824b1501">【觧】梵語阿彌陀。此云無量壽。亦云無量光。要之功德
<lb ed="X" n="0824b16"/><lb ed="R091" n="0891a16"/>智慧。神通道力。依正莊嚴。說法化度。一一無量也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0824b17"/><lb ed="R091" n="0891a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0824b1701">【鈔】梵語者。梵天之語。天竺之語與梵天同。故云梵
<lb ed="X" n="0824b18"/><lb ed="R091" n="0891a18"/>語。劫初時。光音天人。下降於天竺。故語同梵天。光
<lb ed="X" n="0824b19"/><lb ed="R091" n="0891b01"/>壽。卽三身光壽。釋在後文。三身卽四土。四土卽四
<lb ed="X" n="0824b20"/><lb ed="R091" n="0891b02"/>敎。故功德智慧。皆通四敎也。功德智慧。謂四敎六
<lb ed="X" n="0824b21"/><lb ed="R091" n="0891b03"/>度也。前五度爲功德。般若爲智慧。神通。謂四敎六
<lb ed="X" n="0824b22"/><lb ed="R091" n="0891b04"/>通。道。謂四敎道品。力。謂四敎十力。依。謂四種淨土。
<lb ed="X" n="0824b23"/><lb ed="R091" n="0891b05"/>正。謂四土主伴。莊嚴。謂福慧二嚴。說法。謂依正皆
<lb ed="X" n="0824b24"/><lb ed="R091" n="0891b06"/>能說法。化度。謂能化所化。能度所度。無量者。不可
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0824c" n="0824c"/>
<lb ed="X" n="0824c01"/><lb ed="R091" n="0891b07"/>思議也。不可思故。不可以心量。不可議故。不可以
<lb ed="X" n="0824c02"/><lb ed="R091" n="0891b08"/>言量。非但上三土不可思議。卽同居土隨拈一法。
<lb ed="X" n="0824c03"/><lb ed="R091" n="0891b09"/>皆不可思議。不可思議。故曰四土圓融也。釋別名
<lb ed="X" n="0824c04"/><lb ed="R091" n="0891b10"/>竟。</p>
<lb ed="X" n="0824c05"/><lb ed="R091" n="0891b11"/><p xml:id="pX22p0824c0501">△二釋通名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0824c06"/><lb ed="R091" n="0891b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0824c0601">【觧】一切金口。通名爲經。對上五字。是通別合爲題也。
<lb ed="X" n="0824c07"/><lb ed="R091" n="0891b13"/>敎行理三。各論通別。廣如台藏所明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0824c08"/><lb ed="R091" n="0891b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0824c0801">【鈔】此釋通名經字。兼辯通別也。台藏所明。卽天台
<lb ed="X" n="0824c09"/><lb ed="R091" n="0891b15"/>敎解釋經字。卽指前文釋經字也。大科釋名竟。</p>
<lb ed="X" n="0824c10"/><lb ed="R091" n="0891b16"/><p xml:id="pX22p0824c1001">△二辯體。妙宗云。釋名者。釋能詮假名。辯體。謂顯
<lb ed="X" n="0824c11"/><lb ed="R091" n="0891b17"/>名下所詮實體。欲令學有所歸。此乃天台辯體
<lb ed="X" n="0824c12"/><lb ed="R091" n="0891b18"/>妙意也。於中又二。初標名。二正辯。</p><p xml:id="pX22p0824c1214" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0824c13"/><lb ed="R091" n="0892a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0824c1301">【觧】第二辯體。大乘經皆以實相爲正體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0824c14"/><lb ed="R091" n="0892a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0824c1401">【鈔】觀經疏云。體是主質。釋論云。除諸法實相。餘皆
<lb ed="X" n="0824c15"/><lb ed="R091" n="0892a03"/>魔事。大乘經以實相爲印。爲經正體。妙宗釋曰。諸
<lb ed="X" n="0824c16"/><lb ed="R091" n="0892a04"/>法當處不生不滅。非有非空。無能無所。離言說相。
<lb ed="X" n="0824c17"/><lb ed="R091" n="0892a05"/>離名字相。離心緣相。離此等相。名爲實相。無相之
<lb ed="X" n="0824c18"/><lb ed="R091" n="0892a06"/>相也。旣稱實相。亦名實體。實力。實作。乃至實本末
<lb ed="X" n="0824c19"/><lb ed="R091" n="0892a07"/>究竟等。十法旣實。卽是實生。實佛。實依。實正。一色
<lb ed="X" n="0824c20"/><lb ed="R091" n="0892a08"/>一香。無非實相。應知實相。全體照明。稱爲眞心。亦
<lb ed="X" n="0824c21"/><lb ed="R091" n="0892a09"/>名本覺。覺體徧故。諸法皆實。若指其要。不離現前
<lb ed="X" n="0824c22"/><lb ed="R091" n="0892a10"/>分別之念。念卽本覺。覺卽經體。故下文觀心辯體
<lb ed="X" n="0824c23"/><lb ed="R091" n="0892a11"/>也。又大乘經者。揀小乘經也。小乘三印。無常。無我。
<lb ed="X" n="0824c24"/><lb ed="R091" n="0892a12"/>此之二印。印於生死。寂滅一印。印於涅槃。小乘涅
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0825a" n="0825a"/>
<lb ed="X" n="0825a01"/><lb ed="R091" n="0892a13"/>槃生死異。故各印之。大乘生死卽涅槃。故只須一
<lb ed="X" n="0825a02"/><lb ed="R091" n="0892a14"/>實相印也。印者。信也。又符印也。所詮符此。大小二
<lb ed="X" n="0825a03"/><lb ed="R091" n="0892a15"/>乘皆可信也。初標名竟。</p>
<lb ed="X" n="0825a04"/><lb ed="R091" n="0892a16"/><p xml:id="pX22p0825a0401">△二正辯。統論諸法。皆卽實相。法華經云。諸法如
<lb ed="X" n="0825a05"/><lb ed="R091" n="0892a17"/>是相性等。華嚴云。心佛衆生。三無差別等。今云
<lb ed="X" n="0825a06"/><lb ed="R091" n="0892a18"/>現前一念者。乃觀心釋。此釋有三意。一者文句
<lb ed="X" n="0825a07"/><lb ed="R091" n="0892b01"/>云。謂若約佛法釋。則疑太高。若約衆生法釋。又
<lb ed="X" n="0825a08"/><lb ed="R091" n="0892b02"/>疑太廣。故約現前心法。最爲切近。二者乃正釋
<lb ed="X" n="0825a09"/><lb ed="R091" n="0892b03"/>一句萬德洪名。卽空假中。乃諸佛所證三德秘
<lb ed="X" n="0825a10"/><lb ed="R091" n="0892b04"/>藏。諸佛之心要。故後文云。一聲阿彌陀佛。乃本
<lb ed="X" n="0825a11"/><lb ed="R091" n="0892b05"/>師所得阿耨多羅三藐三菩提法也。三者又利
<lb ed="X" n="0825a12"/><lb ed="R091" n="0892b06"/>參禪者。易得悟入。諸法本閒。唯心自鬧。心若不
<lb ed="X" n="0825a13"/><lb ed="R091" n="0892b07"/>鬧。萬法自如。則實相體顯矣。於中又三。初明性
<lb ed="X" n="0825a14"/><lb ed="R091" n="0892b08"/>量無相。二明性體圓成。三明性具徧作。此三科。
<lb ed="X" n="0825a15"/><lb ed="R091" n="0892b09"/>唯是一念心性之性字。分體相用也。</p><p xml:id="pX22p0825a1515" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0825a16"/><lb ed="R091" n="0892b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0825a1601">【觧】吾人現前一念心性。不在內。不在外。不在中間。非
<lb ed="X" n="0825a17"/><lb ed="R091" n="0892b11"/>過去。非現在。非未來<note place="interlinear">學者須如此深研痛拶不可徒落在語言作道理領過</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0825a18"/><lb ed="R091" n="0892b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0825a1801">【鈔】現前一念心性者。正指一句佛號之體。無生論
<lb ed="X" n="0825a19"/><lb ed="R091" n="0892b13"/>云。法界圓融體。作我一念心。故我念佛心。全體卽
<lb ed="X" n="0825a20"/><lb ed="R091" n="0892b14"/>法界也。並及日用浩浩之平常心。卽妙宗謂分別
<lb ed="X" n="0825a21"/><lb ed="R091" n="0892b15"/>之念也。此乃三科之總題目。三科乃別顯三諦也。
<lb ed="X" n="0825a22"/><lb ed="R091" n="0892b16"/>心。乃不變隨緣之用。喩如水上之波。性。是隨緣不
<lb ed="X" n="0825a23"/><lb ed="R091" n="0892b17"/>變之體。喩如波之溼性也。卽下文寂照二義。後文
<lb ed="X" n="0825a24"/><lb ed="R091" n="0892b18"/>光壽二義。體用不二。故曰恒寂恒照也。不在三處。
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0825b" n="0825b"/>
<lb ed="X" n="0825b01"/><lb ed="R091" n="0893a01"/>非三世者。卽妙宗謂心法當處不生不滅也。當處。
<lb ed="X" n="0825b02"/><lb ed="R091" n="0893a02"/>卽當體也。心法當體不可得。故不在內外中間。喩
<lb ed="X" n="0825b03"/><lb ed="R091" n="0893a03"/>如全波卽溼。溼外覓波不可得。故不在溼外溼內
<lb ed="X" n="0825b04"/><lb ed="R091" n="0893a04"/>溼中間。心法當體不生不滅。故非三世。喩如海上
<lb ed="X" n="0825b05"/><lb ed="R091" n="0893a05"/>之波。似有過去未來。全波卽水。原無三世可得也。
<lb ed="X" n="0825b06"/><lb ed="R091" n="0893a06"/>又不在三處。故曰橫遍。原非三世。故能豎窮。豎窮
<lb ed="X" n="0825b07"/><lb ed="R091" n="0893a07"/>故曰寂。橫遍故曰照。照故曰光。寂故曰壽。古德云。
<lb ed="X" n="0825b08"/><lb ed="R091" n="0893a08"/>十世古今不離當念。無邊刹海不隔毫端。故曰無
<lb ed="X" n="0825b09"/><lb ed="R091" n="0893a09"/>量光壽也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0825b10"/><lb ed="R091" n="0893a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0825b1001">【觧】非靑黃赤白。長短方圓。非香。非味。非觸。非法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0825b11"/><lb ed="R091" n="0893a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0825b1101">【鈔】此卽妙宗謂無能所相也。能卽六根。所卽六塵。
<lb ed="X" n="0825b12"/><lb ed="R091" n="0893a12"/>喩如能起卽水。所起卽波。波水唯一溼性。故非能
<lb ed="X" n="0825b13"/><lb ed="R091" n="0893a13"/>所也。大佛頂經云。如來藏本妙圓心。非心。非空。非
<lb ed="X" n="0825b14"/><lb ed="R091" n="0893a14"/>地水火風。非六根。非六塵。非六識。非四諦。非十二
<lb ed="X" n="0825b15"/><lb ed="R091" n="0893a15"/>因緣。非六度。非四德等也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0825b16"/><lb ed="R091" n="0893a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0825b1601">【觧】覓之了不可得。而不可言其無。具造百界千如。而
<lb ed="X" n="0825b17"/><lb ed="R091" n="0893a17"/>不可言其有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0825b18"/><lb ed="R091" n="0893a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0825b1801">【鈔】此卽妙宗謂非有無相也。喩如水上之波。非有
<lb ed="X" n="0825b19"/><lb ed="R091" n="0893b01"/>非無。全波是水故非有。全水成波故非無也。有無
<lb ed="X" n="0825b20"/><lb ed="R091" n="0893b02"/>旣非。四句俱無。四句無故。百非俱離。故曰淸淨實
<lb ed="X" n="0825b21"/><lb ed="R091" n="0893b03"/>相也。覓之了不可得。承上文三處三世。覓之叵得
<lb ed="X" n="0825b22"/><lb ed="R091" n="0893b04"/>也。不可言無者。雖然無相。而有體用也。具造百界
<lb ed="X" n="0825b23"/><lb ed="R091" n="0893b05"/>千如者。具。謂理具。謂一念心中。本具百界千如也。
<lb ed="X" n="0825b24"/><lb ed="R091" n="0893b06"/>喩如水中具足波浪之理也。造。謂事造。謂心性隨
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0825c" n="0825c"/>
<lb ed="X" n="0825c01"/><lb ed="R091" n="0893b07"/>緣。造出百界千如之事也。喩如水遇風動。而起波
<lb ed="X" n="0825c02"/><lb ed="R091" n="0893b08"/>浪之事也。百界。謂十法界。各具十法界。則有百界
<lb ed="X" n="0825c03"/><lb ed="R091" n="0893b09"/>也。千如。謂如是相。如是性。如是體。如是力。如是作。
<lb ed="X" n="0825c04"/><lb ed="R091" n="0893b10"/>如是因。如是緣。如是果。如是報。如是本末究竟等。
<lb ed="X" n="0825c05"/><lb ed="R091" n="0893b11"/>百界各具十如是。則有一千如是。復有假名一千。
<lb ed="X" n="0825c06"/><lb ed="R091" n="0893b12"/>正報一千。依報一千。共有三千。復有理具三千。事
<lb ed="X" n="0825c07"/><lb ed="R091" n="0893b13"/>造三千。則有兩重三千。故古德云。理具事造兩重
<lb ed="X" n="0825c08"/><lb ed="R091" n="0893b14"/>三千。同居一念也。不可言有者。謂百界千法雖別。
<lb ed="X" n="0825c09"/><lb ed="R091" n="0893b15"/>唯一眞如。各無自體可得。喩如波浪雖別。唯一溼
<lb ed="X" n="0825c10"/><lb ed="R091" n="0893b16"/>性。各無自性可得。故曰不可言有也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0825c11"/><lb ed="R091" n="0893b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0825c1101">【觧】離一切緣慮分別。語言文字相。而緣慮分別。語言
<lb ed="X" n="0825c12"/><lb ed="R091" n="0893b18"/>文字。非離此別有自性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0825c13"/><lb ed="R091" n="0894a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0825c1301">【鈔】此妙宗謂心法當處離言說相。離名字相。離心
<lb ed="X" n="0825c14"/><lb ed="R091" n="0894a02"/>緣相也。喩如波水當體無言說。無名字。無心緣也。
<lb ed="X" n="0825c15"/><lb ed="R091" n="0894a03"/>離一切緣慮分別語言文字相者。謂總離上文在
<lb ed="X" n="0825c16"/><lb ed="R091" n="0894a04"/>內在外在中間等。一切攀緣思慮分別語言文字
<lb ed="X" n="0825c17"/><lb ed="R091" n="0894a05"/>相也。而緣慮分別語言文字。非離此別有自性者。
<lb ed="X" n="0825c18"/><lb ed="R091" n="0894a06"/>謂上來一切緣慮分別等。性本自離。非有性而離。
<lb ed="X" n="0825c19"/><lb ed="R091" n="0894a07"/>本自不可得故。故曰離此無性。若是有性。則又不
<lb ed="X" n="0825c20"/><lb ed="R091" n="0894a08"/>能離也。喩如水上之波。亦以溼爲自性。非離此溼
<lb ed="X" n="0825c21"/><lb ed="R091" n="0894a09"/>性。別有波性可得也。此是離凡夫徧計性。徧計本
<lb ed="X" n="0825c22"/><lb ed="R091" n="0894a10"/>虗故。非但離此。亦離二乘偏眞。一切緣慮分別語
<lb ed="X" n="0825c23"/><lb ed="R091" n="0894a11"/>言文字相。亦離菩薩<anchor xml:id="nkr_note_add_0825c2301" n="0825c2301"/><anchor xml:id="beg0825c2301" n="0825c2301"/>但<anchor xml:id="end0825c2301"/>中。一切緣慮分別語言文
<lb ed="X" n="0825c24"/><lb ed="R091" n="0894a12"/>字相。以此二種緣慮等。乃界外法執。爲聖人徧計。
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0826a" n="0826a"/>
<lb ed="X" n="0826a01"/><lb ed="R091" n="0894a13"/>總前凡夫。爲五住無明。此五住無明。性本自離。本
<lb ed="X" n="0826a02"/><lb ed="R091" n="0894a14"/>來不可得故。亦如水上之波。亦以溼爲自性。離溼
<lb ed="X" n="0826a03"/><lb ed="R091" n="0894a15"/>性。別無波性可得也。若是有性。則又不能離。不能
<lb ed="X" n="0826a04"/><lb ed="R091" n="0894a16"/>離故。衆生不能成佛也。法華經云。是法非思量分
<lb ed="X" n="0826a05"/><lb ed="R091" n="0894a17"/>別之所能解。起信論云。是故諸法。從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0826a0501" n="0826a0501"/><anchor xml:id="beg0826a0501" n="0826a0501"/>已<anchor xml:id="end0826a0501"/>來。性離
<lb ed="X" n="0826a06"/><lb ed="R091" n="0894a18"/>語言。一切文字。不能顯說。離心攀緣。無有諸相。究
<lb ed="X" n="0826a07"/><lb ed="R091" n="0894b01"/>竟平等。唯是一心。說名眞如。言眞如者。此亦無相。
<lb ed="X" n="0826a08"/><lb ed="R091" n="0894b02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0826a0801" n="0826a0801"/><anchor xml:id="beg0826a0801" n="0826a0801"/>但<anchor xml:id="end0826a0801"/>是言一切言說中極。以言遣言而<anchor xml:id="nkr_note_add_0826a0802" n="0826a0802"/><anchor xml:id="beg0826a0802" n="0826a0802"/>已<anchor xml:id="end0826a0802"/>。此上四段。
<lb ed="X" n="0826a09"/><lb ed="R091" n="0894b03"/>總以眞諦破凡情聖解。以顯性量。下一段。乃結成
<lb ed="X" n="0826a10"/><lb ed="R091" n="0894b04"/>實相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0826a11"/><lb ed="R091" n="0894b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0826a1101">【觧】要之離一切相。卽一切法。離故無相。卽故無不相。
<lb ed="X" n="0826a12"/><lb ed="R091" n="0894b06"/>不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0826a1201" n="0826a1201"/><anchor xml:id="beg0826a1201" n="0826a1201"/>已<anchor xml:id="end0826a1201"/>強名實相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0826a13"/><lb ed="R091" n="0894b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0826a1301">【鈔】此乃結成圓中實相也。要之者。以要而言也。離
<lb ed="X" n="0826a14"/><lb ed="R091" n="0894b08"/>一切相卽一切法者。謂上來談無相者。乃約眞諦
<lb ed="X" n="0826a15"/><lb ed="R091" n="0894b09"/>破凡情聖解相。非破壞俗諦一切法也。不壞俗諦。
<lb ed="X" n="0826a16"/><lb ed="R091" n="0894b10"/>故非偏眞。離情解。故非偏俗。非偏。故是圓義。離故
<lb ed="X" n="0826a17"/><lb ed="R091" n="0894b11"/>無相卽故無不相者。隨眞故無相。非偏無也。隨俗
<lb ed="X" n="0826a18"/><lb ed="R091" n="0894b12"/>故無不相。非偏有也。不偏二邊。故是中道。旣是圓
<lb ed="X" n="0826a19"/><lb ed="R091" n="0894b13"/>中。亦是圓眞。亦是圓俗也。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0826a1901" n="0826a1901"/><anchor xml:id="beg0826a1901" n="0826a1901"/>已<anchor xml:id="end0826a1901"/>強名實相者。實
<lb ed="X" n="0826a20"/><lb ed="R091" n="0894b14"/>相無名。亦無不名。強安名喚作實相也。初明性量
<lb ed="X" n="0826a21"/><lb ed="R091" n="0894b15"/>無相竟。</p>
<lb ed="X" n="0826a22"/><lb ed="R091" n="0894b16"/><p xml:id="pX22p0826a2201">△二明性體圓成。言性體者。統攝量具也。言圓成
<lb ed="X" n="0826a23"/><lb ed="R091" n="0894b17"/>者。乃顯衆生之本有。諸佛之圓證。圓滿成實之
<lb ed="X" n="0826a24"/><lb ed="R091" n="0894b18"/>體也。此中有三段。初總標。二別顯。三總結。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0826b" n="0826b"/>
<lb ed="X" n="0826b01"/><lb ed="R091" n="0895a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0826b0101">【觧】實相之體。非寂非照。而復寂而恒照。照而恒寂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0826b02"/><lb ed="R091" n="0895a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0826b0201">【鈔】此總標中道性體。雙遮二邊。雙照二諦也。遮照
<lb ed="X" n="0826b03"/><lb ed="R091" n="0895a03"/>同時。故曰而復。寂照不二。故曰恒寂恒照也。寂者
<lb ed="X" n="0826b04"/><lb ed="R091" n="0895a04"/>隨緣不變之體。卽上文性字。照者。不變隨緣之用。
<lb ed="X" n="0826b05"/><lb ed="R091" n="0895a05"/>卽上文心字。唯是一心。故曰雙遮。具足體用。故雙
<lb ed="X" n="0826b06"/><lb ed="R091" n="0895a06"/>照也。故大佛頂經云。如來藏妙明心元。離卽離非。
<lb ed="X" n="0826b07"/><lb ed="R091" n="0895a07"/>是卽非卽也。此總標。下八句乃別顯。於八句中。前
<lb ed="X" n="0826b08"/><lb ed="R091" n="0895a08"/>四。但論性德。中二句。性修合論。後二句。唯論修德。
<lb ed="X" n="0826b09"/><lb ed="R091" n="0895a09"/>言性德者。乃通於六卽。修德。有逆修順修。此唯論
<lb ed="X" n="0826b10"/><lb ed="R091" n="0895a10"/>順修。逆修攝在性德中。順修有因有果。此唯論果。
<lb ed="X" n="0826b11"/><lb ed="R091" n="0895a11"/>此境乃佛界爲緣起故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0826b12"/><lb ed="R091" n="0895a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0826b1201">【觧】照而寂。強名<name role="" type="person">常寂光土</name>。寂而照。強名淸淨法身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0826b13"/><lb ed="R091" n="0895a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0826b1301">【鈔】此二句。明衆生現前一念心性。乃如來身土也。
<lb ed="X" n="0826b14"/><lb ed="R091" n="0895a14"/>常寂光者。本具三德秘藏。常乃法身德。寂乃解脫
<lb ed="X" n="0826b15"/><lb ed="R091" n="0895a15"/>德。光乃般若德。此諸佛所證理體。故爲土。土有不
<lb ed="X" n="0826b16"/><lb ed="R091" n="0895a16"/>動義。故合照而寂也。此句。重寂字。淸淨法身者。乃
<lb ed="X" n="0826b17"/><lb ed="R091" n="0895a17"/>自性淸淨法身。身有隨緣義。故合寂而照也。此句
<lb ed="X" n="0826b18"/><lb ed="R091" n="0895a18"/>重照字。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0826b19"/><lb ed="R091" n="0895b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0826b1901">【觧】又照寂強名法身。寂照強名報身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0826b20"/><lb ed="R091" n="0895b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0826b2001">【鈔】此二句。明心性又是如來法報二身也。上句指
<lb ed="X" n="0826b21"/><lb ed="R091" n="0895b03"/>寂字。故合法身。取法身無相義故。下句指照字。故
<lb ed="X" n="0826b22"/><lb ed="R091" n="0895b04"/>合報身。取報身有相義故。問。前二句以法身合照
<lb ed="X" n="0826b23"/><lb ed="R091" n="0895b05"/>字。此二句何以法身合寂。答。法身有隨緣無相二
<lb ed="X" n="0826b24"/><lb ed="R091" n="0895b06"/>義。前以身土論。讓土合寂。不變爲體故。今以法報
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0826c" n="0826c"/>
<lb ed="X" n="0826c01"/><lb ed="R091" n="0895b07"/>論。讓法身合寂。乃報身之體故。此四句。但論性德。
<lb ed="X" n="0826c02"/><lb ed="R091" n="0895b08"/>下二句。性修合論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0826c03"/><lb ed="R091" n="0895b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0826c0301">【觧】又性德寂照名法身。修德寂照名報身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0826c04"/><lb ed="R091" n="0895b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0826c0401">【鈔】性德者。心性本具之德體也。卽指前四句。雖分
<lb ed="X" n="0826c05"/><lb ed="R091" n="0895b11"/>身土法報。乃理具也。未遇修治之功。未成事用。如
<lb ed="X" n="0826c06"/><lb ed="R091" n="0895b12"/>金在礦中。未成受用。故若寂若照。總名法身。修德
<lb ed="X" n="0826c07"/><lb ed="R091" n="0895b13"/>者。乃始覺之智。照本覺之理。惑盡智圓。性德全顯。
<lb ed="X" n="0826c08"/><lb ed="R091" n="0895b14"/>如金出礦。若寂若照。總名報身。下二句。唯論修德
<lb ed="X" n="0826c09"/><lb ed="R091" n="0895b15"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0826c10"/><lb ed="R091" n="0895b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0826c1001">【觧】又修德照寂名受用身。修德寂照名應化身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0826c11"/><lb ed="R091" n="0895b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0826c1101">【鈔】受用身。乃自受用報身。卽四智心品。又名法門
<lb ed="X" n="0826c12"/><lb ed="R091" n="0895b18"/>身。妙宗云。八萬四千陀羅尼爲髮。第一義爲髻。種
<lb ed="X" n="0826c13"/><lb ed="R091" n="0896a01"/>智爲頭。慈悲爲眼。無漏爲鼻。四辯爲口。四十不共
<lb ed="X" n="0826c14"/><lb ed="R091" n="0896a02"/>法爲齒。二智爲手。如來藏爲腹。三三昧爲腰。定慧
<lb ed="X" n="0826c15"/><lb ed="R091" n="0896a03"/>爲足。唯獨自明了。餘人所不見。故合寂也。應化身。
<lb ed="X" n="0826c16"/><lb ed="R091" n="0896a04"/>乃他受用身。垂形十界。應化一切。故合照也。復次
<lb ed="X" n="0826c17"/><lb ed="R091" n="0896a05"/>若達前四句。則知衆生皆具如來身土智慧德相。
<lb ed="X" n="0826c18"/><lb ed="R091" n="0896a06"/>若達次二句。雖有理具。要借修顯。修顯還是性顯。
<lb ed="X" n="0826c19"/><lb ed="R091" n="0896a07"/>若達後二句。則知修德功不唐捐。又此雖明佛界。
<lb ed="X" n="0826c20"/><lb ed="R091" n="0896a08"/>九亦同彰。此乃別顯。下乃總結一心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0826c21"/><lb ed="R091" n="0896a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0826c2101">【觧】寂照不二。身土不二。性修不二。眞應不二。無非實
<lb ed="X" n="0826c22"/><lb ed="R091" n="0896a10"/>相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0826c23"/><lb ed="R091" n="0896a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0826c2301">【鈔】上來雖分寂照身土。性修眞應。理具事造。同居
<lb ed="X" n="0826c24"/><lb ed="R091" n="0896a12"/>一念心。故曰不二。此明性體圓成竟。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0827a" n="0827a"/>
<lb ed="X" n="0827a01"/><lb ed="R091" n="0896a13"/><p xml:id="pX22p0827a0101">△三明性具徧作。於中有二。初承前啓後。二正顯。</p>
<lb ed="X" n="0827a02"/><lb ed="R091" n="0896a14"/><p xml:id="pX22p0827a0201">△今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0827a03"/><lb ed="R091" n="0896a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0827a0301">【觧】實相無二。亦無不二。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0827a04"/><lb ed="R091" n="0896a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0827a0401">【鈔】此承前文無二之理。啓後文無不二之事。謂此
<lb ed="X" n="0827a05"/><lb ed="R091" n="0896a17"/>心性。非但無有二相。亦無不二之相也。</p>
<lb ed="X" n="0827a06"/><lb ed="R091" n="0896a18"/><p xml:id="pX22p0827a0601">△二正顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0827a07"/><lb ed="R091" n="0896b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0827a0701">【觧】是故擧體。作依作正。作法作報。作自作他。乃至能
<lb ed="X" n="0827a08"/><lb ed="R091" n="0896b02"/>說<note place="interlinear">釋迦</note>所說<note place="interlinear">彌陀</note>。能度<note place="interlinear">佛</note>所度<note place="interlinear">生</note>。能信<note place="interlinear">心</note>所信<note place="interlinear">法</note>。能願<note place="interlinear">欣厭</note>所願<note place="interlinear">極樂</note>。能持<note place="interlinear">三業</note>所持<note place="interlinear">名號</note>。
<lb ed="X" n="0827a09"/><lb ed="R091" n="0896b03"/>能生<note place="interlinear">三資糧</note>所生<note place="interlinear">四淨土</note>。能讚<note place="interlinear">釋迦諸佛</note>所讚<note place="interlinear">彌陀依正</note>。無非實相正印之所印也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0827a10"/><lb ed="R091" n="0896b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0827a1001">【鈔】言性具者。謂一切諸法。皆性所本具。性若不具。
<lb ed="X" n="0827a11"/><lb ed="R091" n="0896b05"/>事何所造。喩如木中具足諸器。而能遍作諸器。若
<lb ed="X" n="0827a12"/><lb ed="R091" n="0896b06"/>木中不具。則不能作。木能作諸器。則器器皆木。實
<lb ed="X" n="0827a13"/><lb ed="R091" n="0896b07"/>相作諸法。則法法皆實相也。故大佛頂經云。如來
<lb ed="X" n="0827a14"/><lb ed="R091" n="0896b08"/>藏元明心妙。卽心。卽空。卽地水火風等也。是故擧
<lb ed="X" n="0827a15"/><lb ed="R091" n="0896b09"/>體作依作正者。乃擧性體性量全體而作。非是少
<lb ed="X" n="0827a16"/><lb ed="R091" n="0896b10"/>分。無非實相正印之所印者。謂隨拈一法。乃至一
<lb ed="X" n="0827a17"/><lb ed="R091" n="0896b11"/>微塵。一芥子。一香。一華。皆是豎窮橫遍全體所印
<lb ed="X" n="0827a18"/><lb ed="R091" n="0896b12"/>之靈文。旣皆豎窮橫徧。故曰事事無礙。一微旣然。
<lb ed="X" n="0827a19"/><lb ed="R091" n="0896b13"/>則一句洪名。卽是豎窮橫徧全體而作。故後文云。
<lb ed="X" n="0827a20"/><lb ed="R091" n="0896b14"/>一聲阿彌陀佛。乃本師所證阿耨多羅三藐三菩
<lb ed="X" n="0827a21"/><lb ed="R091" n="0896b15"/>提法也。旣是如來所證。故是大乘經體。實相正印
<lb ed="X" n="0827a22"/><lb ed="R091" n="0896b16"/>也。故起信論云。大乘者。謂體相用三大。乃諸佛所
<lb ed="X" n="0827a23"/><lb ed="R091" n="0896b17"/>乘也。明性具徧作竟。五重玄義第二辯體究。</p>
<lb ed="X" n="0827a24"/><lb ed="R091" n="0896b18"/><p xml:id="pX22p0827a2401">△三明宗。天台師有簡宗體一科。今錄之以便學
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0827b" n="0827b"/>
<lb ed="X" n="0827b01"/><lb ed="R091" n="0897a01"/>者。有人言。宗卽是體。體卽是宗。今所不用。何者
<lb ed="X" n="0827b02"/><lb ed="R091" n="0897a02"/>宗旣是二。體卽不二。體若是二。體卽非體。宗若
<lb ed="X" n="0827b03"/><lb ed="R091" n="0897a03"/>不二。宗卽非宗。喩如梁柱是屋之綱維。屋空是
<lb ed="X" n="0827b04"/><lb ed="R091" n="0897a04"/>梁柱所取。不應以梁柱是屋空。屋空是梁柱。宗
<lb ed="X" n="0827b05"/><lb ed="R091" n="0897a05"/>體若一。其過如是。宗體異者。則二物孤調。宗非
<lb ed="X" n="0827b06"/><lb ed="R091" n="0897a06"/>顯體之宗。體非宗家之體。宗非體。則邪倒無印。
<lb ed="X" n="0827b07"/><lb ed="R091" n="0897a07"/>體非宗。則體狹不周。離法性外別有諸法。宗體
<lb ed="X" n="0827b08"/><lb ed="R091" n="0897a08"/>若異。其過如是。今言不異而異故有宗。不一而
<lb ed="X" n="0827b09"/><lb ed="R091" n="0897a09"/>一故有體也。今錄此文。以顯宗體之義。然而用
<lb ed="X" n="0827b10"/><lb ed="R091" n="0897a10"/>不用皆可。於中分三。初統論宗義。二正明經宗。
<lb ed="X" n="0827b11"/><lb ed="R091" n="0897a11"/>三結歸因果。</p><p xml:id="pX22p0827b1106" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0827b12"/><lb ed="R091" n="0897a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0827b1201">【觧】第三明宗。宗是修行要徑。會體樞機。而萬行之綱
<lb ed="X" n="0827b13"/><lb ed="R091" n="0897a13"/>領也。提綱則衆目張。挈領則襟袖至。故體後應須
<lb ed="X" n="0827b14"/><lb ed="R091" n="0897a14"/>辯宗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0827b15"/><lb ed="R091" n="0897a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0827b1501">【鈔】此統論辯宗之意。宗如門之樞。弩之機。門之開
<lb ed="X" n="0827b16"/><lb ed="R091" n="0897a16"/>合則由樞。箭之發動由機。故云會實相體之樞機
<lb ed="X" n="0827b17"/><lb ed="R091" n="0897a17"/>也。四敎皆論要徑。皆論樞機。皆論綱領。綱。喩四敎
<lb ed="X" n="0827b18"/><lb ed="R091" n="0897a18"/>之綱。領。喩三忍之衣。藏敎以析空觀爲修行要徑。
<lb ed="X" n="0827b19"/><lb ed="R091" n="0897b01"/>會偏眞體之樞機。乃藏敎三乘萬行之綱領。若提
<lb ed="X" n="0827b20"/><lb ed="R091" n="0897b02"/>此綱則藏敎八法衆目皆張。若挈此領。則藏敎生
<lb ed="X" n="0827b21"/><lb ed="R091" n="0897b03"/>法二忍衣襟袖自至。通敎以體空觀爲修行要徑。
<lb ed="X" n="0827b22"/><lb ed="R091" n="0897b04"/>會卽眞體之樞機。乃通敎三乘萬行綱領。若提此
<lb ed="X" n="0827b23"/><lb ed="R091" n="0897b05"/>綱。則通敎八法衆目皆張。若挈此領。則通敎生法
<lb ed="X" n="0827b24"/><lb ed="R091" n="0897b06"/>二忍衣襟袖自至。別敎以次第三觀。會但中實相
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0827c" n="0827c"/>
<lb ed="X" n="0827c01"/><lb ed="R091" n="0897b07"/>體。獨菩薩萬行。別敎八法。次第三忍衣襟袖自至。
<lb ed="X" n="0827c02"/><lb ed="R091" n="0897b08"/>圓敎以一心三觀。會圓中實相體。唯如來萬行。亦
<lb ed="X" n="0827c03"/><lb ed="R091" n="0897b09"/>名如來密因。圓敎八法。無生法忍爲衣。前三是權。
<lb ed="X" n="0827c04"/><lb ed="R091" n="0897b10"/>後一是實。爲實施權。故有四敎之別。開權顯實。唯
<lb ed="X" n="0827c05"/><lb ed="R091" n="0897b11"/>有一實。故云會實相體之樞機也。統論宗義竟。</p>
<lb ed="X" n="0827c06"/><lb ed="R091" n="0897b12"/><p xml:id="pX22p0827c0601">△二正明經宗分二。初略標三資。二廣釋三資。</p><p xml:id="pX22p0827c0619" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0827c07"/><lb ed="R091" n="0897b13"/>今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0827c08"/><lb ed="R091" n="0897b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0827c0801">【觧】此經以信願持名。爲修行之宗要。非信不足啓願。
<lb ed="X" n="0827c09"/><lb ed="R091" n="0897b15"/>非願不足導行。非持名妙行。不足滿所願。而證所
<lb ed="X" n="0827c10"/><lb ed="R091" n="0897b16"/>信。經中先陳依正以生信。次勸發願以導行。次示
<lb ed="X" n="0827c11"/><lb ed="R091" n="0897b17"/>持名以徑登不退。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0827c12"/><lb ed="R091" n="0897b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0827c1201">【鈔】文分二段。初則正標三資。缺一不可。經中下。乃
<lb ed="X" n="0827c13"/><lb ed="R091" n="0898a01"/>取證也。統論三資。四敎皆通。但所信所願所行則
<lb ed="X" n="0827c14"/><lb ed="R091" n="0898a02"/>別。藏敎以偏眞爲信願行。通敎以卽眞爲信願行。
<lb ed="X" n="0827c15"/><lb ed="R091" n="0898a03"/>別敎但中爲信願行。圓敎以圓中爲信願行。餘非
<lb ed="X" n="0827c16"/><lb ed="R091" n="0898a04"/>不信。但不逗其機也。此經獨以信願持名爲宗之
<lb ed="X" n="0827c17"/><lb ed="R091" n="0898a05"/>因。淨土爲宗之果。擧因以攝果。故以信願持名爲
<lb ed="X" n="0827c18"/><lb ed="R091" n="0898a06"/>宗要。餘非不信。但不合時宜。又是豎出。圓敎雖橫。
<lb ed="X" n="0827c19"/><lb ed="R091" n="0898a07"/>但接上根。獨此經合時。合機。又是橫超。又是三根
<lb ed="X" n="0827c20"/><lb ed="R091" n="0898a08"/>普攝。四敎並詮。又是宗要中之宗要也。</p>
<lb ed="X" n="0827c21"/><lb ed="R091" n="0898a09"/><p xml:id="pX22p0827c2101">△二廣釋三資二。初總標。二別釋。</p><p xml:id="pX22p0827c2114" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0827c22"/><lb ed="R091" n="0898a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0827c2201">【觧】信則信自。信他。信因。信果。信事。信理。願則厭離娑
<lb ed="X" n="0827c23"/><lb ed="R091" n="0898a11"/>婆。欣求極樂。行則執持名號。一心不亂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0827c24"/><lb ed="R091" n="0898a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0827c2401">△二別釋三。初釋六信。二釋二門。三釋妙行。初又
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0828a" n="0828a"/>
<lb ed="X" n="0828a01"/><lb ed="R091" n="0898a13"/>六。初信自至六信理。</p><p xml:id="pX22p0828a0109" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0828a02"/><lb ed="R091" n="0898a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0828a0201">【觧】信自者。信我現前一念之心<note place="interlinear">學者須從者裏死盡偷心不可草草</note>。本非肉團。亦非緣影。
<lb ed="X" n="0828a03"/><lb ed="R091" n="0898a15"/>豎無初後。橫絕邊涯。終日隨緣。終日不變。十方虗
<lb ed="X" n="0828a04"/><lb ed="R091" n="0898a16"/>空微塵國土。元我一念心中所現物。我雖昏迷倒
<lb ed="X" n="0828a05"/><lb ed="R091" n="0898a17"/>惑苟一念回心。決定得生自心本具極樂。更無疑
<lb ed="X" n="0828a06"/><lb ed="R091" n="0898a18"/>慮是名信自<note place="interlinear">心性爲自</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0828a07"/><lb ed="R091" n="0898b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0828a0701">【鈔】此六信中。有能有所。此信自者。正明一念能信
<lb ed="X" n="0828a08"/><lb ed="R091" n="0898b02"/>之信心所。故曰信自。乃以心性爲自。乃卽他之自。
<lb ed="X" n="0828a09"/><lb ed="R091" n="0898b03"/>卽境之心。非緣影之妄想也。下五信。乃所信也。此
<lb ed="X" n="0828a10"/><lb ed="R091" n="0898b04"/>信心所。亦全法界體。故曰豎窮橫遍。唯識論云。此
<lb ed="X" n="0828a11"/><lb ed="R091" n="0898b05"/>信心所。自性澄淸。性淨爲性。以離過絕非。故曰澄
<lb ed="X" n="0828a12"/><lb ed="R091" n="0898b06"/>淸。豎無橫絕。故曰性淨也。肉團者。腹內肉團心。此
<lb ed="X" n="0828a13"/><lb ed="R091" n="0898b07"/>乃五臟之心臟。乃四大合成假心。第八識之相分。
<lb ed="X" n="0828a14"/><lb ed="R091" n="0898b08"/>亦浮塵意根也。緣影者。緣。謂攀緣。指能緣見分。影。
<lb ed="X" n="0828a15"/><lb ed="R091" n="0898b09"/>謂所緣。指相分。八識皆有所緣。此正指第六意識
<lb ed="X" n="0828a16"/><lb ed="R091" n="0898b10"/>所緣之相分。乃自識所變法塵之影像。故曰緣影。
<lb ed="X" n="0828a17"/><lb ed="R091" n="0898b11"/>圓覺經云。妄認六塵緣影爲自心相。卽前文在內
<lb ed="X" n="0828a18"/><lb ed="R091" n="0898b12"/>在外等。楞嚴七處徵心。盡破此緣影妄想。衆生不
<lb ed="X" n="0828a19"/><lb ed="R091" n="0898b13"/>達能緣所緣義故。無始以來。總指所爲能。故曰認
<lb ed="X" n="0828a20"/><lb ed="R091" n="0898b14"/>賊爲子。認影迷頭也。大佛頂經云。阿難言。如來現
<lb ed="X" n="0828a21"/><lb ed="R091" n="0898b15"/>今徵心所在。而我以心推窮尋逐。卽能推者。我將
<lb ed="X" n="0828a22"/><lb ed="R091" n="0898b16"/>爲心。佛言咄。阿難。此非汝心。阿難白佛。此非我心。
<lb ed="X" n="0828a23"/><lb ed="R091" n="0898b17"/>當名何等。佛吿阿難。此是前塵虗妄相想。惑汝眞
<lb ed="X" n="0828a24"/><lb ed="R091" n="0898b18"/>性。由汝無始至於今生。認賊爲子。失汝元常。故受
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0828b" n="0828b"/>
<lb ed="X" n="0828b01"/><lb ed="R091" n="0899a01"/>輪轉。當看文句。阿難雖曰能推。其實早落所推。以
<lb ed="X" n="0828b02"/><lb ed="R091" n="0899a02"/>是所了知性故。又五塵落謝之影易知。唯靜守空
<lb ed="X" n="0828b03"/><lb ed="R091" n="0899a03"/>影最難破析。經云。縱滅見聞覺知。內守幽閒。猶爲
<lb ed="X" n="0828b04"/><lb ed="R091" n="0899a04"/>法塵分別影事。我非敕汝執爲非心。但汝於心微
<lb ed="X" n="0828b05"/><lb ed="R091" n="0899a05"/>細揣摩。若離前塵有分別性。卽眞汝心。<note place="inline">文</note>心性如
<lb ed="X" n="0828b06"/><lb ed="R091" n="0899a06"/>鏡。能緣見分如鏡光。所緣相分如鏡影。而有像之
<lb ed="X" n="0828b07"/><lb ed="R091" n="0899a07"/>影易明。無相之影最難曉。如鏡內有像之影易知。
<lb ed="X" n="0828b08"/><lb ed="R091" n="0899a08"/>有像外還虗空之影。不可不知。此是衆生根本無
<lb ed="X" n="0828b09"/><lb ed="R091" n="0899a09"/>明。不可草草也。豎無初後橫絕邊涯者。豎窮三際。
<lb ed="X" n="0828b10"/><lb ed="R091" n="0899a10"/>橫徧十方也。法華經云。觀彼久遠。猶若今日。謂過
<lb ed="X" n="0828b11"/><lb ed="R091" n="0899a11"/>去塵點劫前事。皆在現前一念之中。未來弟子成
<lb ed="X" n="0828b12"/><lb ed="R091" n="0899a12"/>佛事。亦在現前一念之中。豈非豎窮。又如迷人所
<lb ed="X" n="0828b13"/><lb ed="R091" n="0899a13"/>謂非東非南非西非北方向。元只一念迷塵所變。
<lb ed="X" n="0828b14"/><lb ed="R091" n="0899a14"/>而悟人所謂正東正南正西正北方向。豈非一念
<lb ed="X" n="0828b15"/><lb ed="R091" n="0899a15"/>悟情所變。可見一念橫遍十方。終日隨緣終日不
<lb ed="X" n="0828b16"/><lb ed="R091" n="0899a16"/>變者。謂終日隨我法二執之緣。起惑。造業。受報。故
<lb ed="X" n="0828b17"/><lb ed="R091" n="0899a17"/>有二種生死。而不被二種生死所變。喩如冰水隨
<lb ed="X" n="0828b18"/><lb ed="R091" n="0899a18"/>冷暖之緣。而溼性不改。虗空隨明闇之緣。而空性
<lb ed="X" n="0828b19"/><lb ed="R091" n="0899b01"/>不變也。十方虗空微塵國土。元我一念心中所現
<lb ed="X" n="0828b20"/><lb ed="R091" n="0899b02"/>物者。正謂一念迷悟之情。所變東南西北方相。謂
<lb ed="X" n="0828b21"/><lb ed="R091" n="0899b03"/>迷情現同居。悟情現方便。實報。寂光也。大佛頂經
<lb ed="X" n="0828b22"/><lb ed="R091" n="0899b04"/>云。空生大覺中。如海一漚發。有漏微塵國。皆依空
<lb ed="X" n="0828b23"/><lb ed="R091" n="0899b05"/>所生。漚滅空本無。況復諸三有。又云。十方虗空。生
<lb ed="X" n="0828b24"/><lb ed="R091" n="0899b06"/>汝心內。猶如片雲點太淸裏。昏迷倒惑者。昏謂無
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0828c" n="0828c"/>
<lb ed="X" n="0828c01"/><lb ed="R091" n="0899b07"/>明。卽我法二執。迷謂眞中二迷。倒謂凡聖八倒。惑
<lb ed="X" n="0828c02"/><lb ed="R091" n="0899b08"/>謂五住地惑。因我執故。迷於眞諦。則有凡夫四倒。
<lb ed="X" n="0828c03"/><lb ed="R091" n="0899b09"/>起見思二惑。因法執故。迷於中諦。則有聖人四倒。
<lb ed="X" n="0828c04"/><lb ed="R091" n="0899b10"/>起塵沙。無明。由此故有二種生死也。苟一念回心。
<lb ed="X" n="0828c05"/><lb ed="R091" n="0899b11"/>決定得生自心本具極樂者。若約四敎觀行回心。
<lb ed="X" n="0828c06"/><lb ed="R091" n="0899b12"/>則生四種穢土。今念佛回心。則橫超西方淨土。謂
<lb ed="X" n="0828c07"/><lb ed="R091" n="0899b13"/>若執持名號。至事一心不亂。則一念我執心回。決
<lb ed="X" n="0828c08"/><lb ed="R091" n="0899b14"/>定得生無我心中。本具方便同居二種極樂。若至
<lb ed="X" n="0828c09"/><lb ed="R091" n="0899b15"/>理一心不亂。則一念法執心回。決定得生無法心
<lb ed="X" n="0828c10"/><lb ed="R091" n="0899b16"/>中。本具寂光實報二種極樂。如此判者。於理決定。
<lb ed="X" n="0828c11"/><lb ed="R091" n="0899b17"/>於事無疑。是曰信自。初信自竟。</p>
<lb ed="X" n="0828c12"/><lb ed="R091" n="0899b18"/><p xml:id="pX22p0828c1201">△二信他。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0828c13"/><lb ed="R091" n="0900a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0828c1301">【觧】信他者。信釋迦如來。决無誑語。彌陀世尊。决無虗
<lb ed="X" n="0828c14"/><lb ed="R091" n="0900a02"/>願六方諸佛廣長舌。決無二言隨順諸佛眞實敎
<lb ed="X" n="0828c15"/><lb ed="R091" n="0900a03"/>誨。決志求生。更無疑惑。是名信他<note place="interlinear">以敎爲他</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0828c16"/><lb ed="R091" n="0900a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0828c1601">△三信因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0828c17"/><lb ed="R091" n="0900a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0828c1701">【觧】信因者。深信散亂稱名猶爲成佛種子。況一心不
<lb ed="X" n="0828c18"/><lb ed="R091" n="0900a06"/>亂。安得不生淨土。是名信因<note place="interlinear">以念佛爲因</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0828c19"/><lb ed="R091" n="0900a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0828c1901">△四信果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0828c20"/><lb ed="R091" n="0900a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0828c2001">【觧】信果者。深信淨土諸善聚會。皆從念佛三昧得生。
<lb ed="X" n="0828c21"/><lb ed="R091" n="0900a09"/>如種瓜得瓜種豆得豆。亦如影必隨形響必應聲。
<lb ed="X" n="0828c22"/><lb ed="R091" n="0900a10"/>決無虗棄。是名信果<note place="interlinear">以已生者爲果</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0828c23"/><lb ed="R091" n="0900a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0828c2301">△五信事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0828c24"/><lb ed="R091" n="0900a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0828c2401">【觧】信事者。深信只今現前一念不可盡故。依心所現
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0829a" n="0829a"/>
<lb ed="X" n="0829a01"/><lb ed="R091" n="0900a13"/>十方世界亦不可盡。實有<name role="" type="person">極樂國</name>。在十萬億土外。
<lb ed="X" n="0829a02"/><lb ed="R091" n="0900a14"/>最極淸淨莊嚴。不同莊生寓言。是名信事<note place="interlinear">以境爲事</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0829a03"/><lb ed="R091" n="0900a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0829a0301">【鈔】現前一念不可盡者。豎窮橫遍故。依心所現十
<lb ed="X" n="0829a04"/><lb ed="R091" n="0900a16"/>方世界亦不可盡者。若依一念我執心。則現同居
<lb ed="X" n="0829a05"/><lb ed="R091" n="0900a17"/>世界。若依善心。則現善世界。謂三善道。若依惡心。
<lb ed="X" n="0829a06"/><lb ed="R091" n="0900a18"/>則現惡世界。謂三惡道。此總喩迷人所見方相。亦
<lb ed="X" n="0829a07"/><lb ed="R091" n="0900b01"/>豎窮橫徧。故不可盡也。若依一念法執心。則現方
<lb ed="X" n="0829a08"/><lb ed="R091" n="0900b02"/>便世界。實報世界。法執有輕重。無明有厚薄。故方
<lb ed="X" n="0829a09"/><lb ed="R091" n="0900b03"/>便分九人。實報有四十二人。所見不同。此總喩悟
<lb ed="X" n="0829a10"/><lb ed="R091" n="0900b04"/>人所見方相。亦豎窮橫徧。故不可盡。若依無執之
<lb ed="X" n="0829a11"/><lb ed="R091" n="0900b05"/>心。則現寂光世界。亦無豎可窮無橫可徧。是名眞
<lb ed="X" n="0829a12"/><lb ed="R091" n="0900b06"/>豎窮橫徧也。故前文云。豎無初後。橫絕邊涯。喩如
<lb ed="X" n="0829a13"/><lb ed="R091" n="0900b07"/>非迷非悟人。原無豎橫可辯別也。實有<name role="" type="person">極樂國</name>。在
<lb ed="X" n="0829a14"/><lb ed="R091" n="0900b08"/>十萬億土外者。謂上來所說四土。唯依心所現。心
<lb ed="X" n="0829a15"/><lb ed="R091" n="0900b09"/>實有故。國土亦實有。故極樂實有四土。在十萬億
<lb ed="X" n="0829a16"/><lb ed="R091" n="0900b10"/>土外也。最極淸淨莊嚴者。四土圓融故。莊生。卽莊
<lb ed="X" n="0829a17"/><lb ed="R091" n="0900b11"/>子。姓莊。名周。寓言者。卽南華經。寓者。寄也。託也。卽
<lb ed="X" n="0829a18"/><lb ed="R091" n="0900b12"/>託彼說此之語。雖有是名。原無其事。如云。有人名
<lb ed="X" n="0829a19"/><lb ed="R091" n="0900b13"/>混沌。生而無七竅。人憐而鑿之。七竅有而混沌死
<lb ed="X" n="0829a20"/><lb ed="R091" n="0900b14"/>矣。如此。則雖有是名。實無其人。佛說西方極樂世
<lb ed="X" n="0829a21"/><lb ed="R091" n="0900b15"/>界。的確是有。故不同彼寓言也。信事竟。</p>
<lb ed="X" n="0829a22"/><lb ed="R091" n="0900b16"/><p xml:id="pX22p0829a2201">△六信理分二。初明心性無外。二明事事無礙。</p><p xml:id="pX22p0829a2219" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0829a23"/><lb ed="R091" n="0900b17"/>今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0829a24"/><lb ed="R091" n="0900b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0829a2401">【觧】信理者。深信十萬億土。實不出我今現前介爾一
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0829b" n="0829b"/>
<lb ed="X" n="0829b01"/><lb ed="R091" n="0901a01"/>念心外。以吾現前一念心性實無外故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0829b02"/><lb ed="R091" n="0901a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0829b0201">【鈔】此心性無外。亦是境性無外。心境無二性故。介
<lb ed="X" n="0829b03"/><lb ed="R091" n="0901a03"/>爾者。生無生論云。念佛之心。至微至劣。故稱介爾。
<lb ed="X" n="0829b04"/><lb ed="R091" n="0901a04"/>以吾下。明不出心外所以也。以此一念雖然微劣。
<lb ed="X" n="0829b05"/><lb ed="R091" n="0901a05"/>乃法界全體。本自豎窮橫徧。實無有外。故曰不出
<lb ed="X" n="0829b06"/><lb ed="R091" n="0901a06"/>也。初明心性無外竟。</p>
<lb ed="X" n="0829b07"/><lb ed="R091" n="0901a07"/><p xml:id="pX22p0829b0701">△二明事事無礙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0829b08"/><lb ed="R091" n="0901a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0829b0801">【觧】又深信西方依正主伴。皆吾現前一念心中所現
<lb ed="X" n="0829b09"/><lb ed="R091" n="0901a09"/>影。全事卽理。全妄卽眞。全修卽性。全他卽自。我心
<lb ed="X" n="0829b10"/><lb ed="R091" n="0901a10"/>徧故。佛心亦徧。一切衆生心性亦徧譬如一室千
<lb ed="X" n="0829b11"/><lb ed="R091" n="0901a11"/>燈。光光<anchor xml:id="nkr_note_add_0829b1101" n="0829b1101"/><anchor xml:id="beg0829b1101" n="0829b1101"/>互<anchor xml:id="end0829b1101"/>徧。重重交攝。不相妨礙。是名信理<note place="interlinear">以法界爲理</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0829b12"/><lb ed="R091" n="0901a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0829b1201">【鈔】文分二段。初正明譬如下喩顯。正明具四法界。
<lb ed="X" n="0829b13"/><lb ed="R091" n="0901a13"/>一念。卽理法界。影。卽事法界。全事卽理等。卽理事
<lb ed="X" n="0829b14"/><lb ed="R091" n="0901a14"/>無礙法界。我心徧故等。乃事事無礙法界也。亦顯
<lb ed="X" n="0829b15"/><lb ed="R091" n="0901a15"/>心佛衆生三無差別也。依。謂依報。卽四土莊嚴。正。
<lb ed="X" n="0829b16"/><lb ed="R091" n="0901a16"/>乃正報。卽四土主伴。主。卽彌陀三身。伴。乃人民等
<lb ed="X" n="0829b17"/><lb ed="R091" n="0901a17"/>也。影者。從喩得名。謂此一念心性有四分。依正主
<lb ed="X" n="0829b18"/><lb ed="R091" n="0901a18"/>伴乃相分。如鏡中之影。一念乃見分。如鏡光。心乃
<lb ed="X" n="0829b19"/><lb ed="R091" n="0901b01"/>自證分。如鏡面。性乃證自證分。如鏡銅。四分唯是
<lb ed="X" n="0829b20"/><lb ed="R091" n="0901b02"/>一心。故曰全事卽理等也。全事卽理者。全相分之
<lb ed="X" n="0829b21"/><lb ed="R091" n="0901b03"/>事。卽內三分之理。喩如全鏡影。卽鏡銅也。全妄卽
<lb ed="X" n="0829b22"/><lb ed="R091" n="0901b04"/>眞者。全見相二分之妄。卽內二分之眞。見相二分。
<lb ed="X" n="0829b23"/><lb ed="R091" n="0901b05"/>乃依他起性。依他如幻故。喩如鏡光鏡影。卽鏡面
<lb ed="X" n="0829b24"/><lb ed="R091" n="0901b06"/>故。全修卽性者。全三分之修德。卽證自證分之性
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0829c" n="0829c"/>
<lb ed="X" n="0829c01"/><lb ed="R091" n="0901b07"/>德。喩如鏡影。鏡光鏡面。卽鏡銅故。全他卽自者。謂
<lb ed="X" n="0829c02"/><lb ed="R091" n="0901b08"/>非唯我之相分。乃我心現。卽佛菩薩等相分。亦我
<lb ed="X" n="0829c03"/><lb ed="R091" n="0901b09"/>心現。謂共相識現也。共相識者。依報乃共中共。正
<lb ed="X" n="0829c04"/><lb ed="R091" n="0901b10"/>報乃不共中共。故曰我心徧故也。我心徧故等者。
<lb ed="X" n="0829c05"/><lb ed="R091" n="0901b11"/>謂我心王心所徧四土。佛心王心所亦徧四土。一
<lb ed="X" n="0829c06"/><lb ed="R091" n="0901b12"/>切衆生心王心所亦徧四土。此約全境卽心。故曰
<lb ed="X" n="0829c07"/><lb ed="R091" n="0901b13"/>我心徧故等也。若約全心卽境。則又曰我境徧故。
<lb ed="X" n="0829c08"/><lb ed="R091" n="0901b14"/>佛境亦徧。一切衆生境性亦徧。喩如餓鬼所見之
<lb ed="X" n="0829c09"/><lb ed="R091" n="0901b15"/>火。卽人見之水。亦卽天人所見琉璃。故曰事事無
<lb ed="X" n="0829c10"/><lb ed="R091" n="0901b16"/>礙也。譬如一室千燈者。喩顯事事無礙也。一室。喩
<lb ed="X" n="0829c11"/><lb ed="R091" n="0901b17"/>依報相分。千燈。喩正報相分。卽佛身我身衆生身
<lb ed="X" n="0829c12"/><lb ed="R091" n="0901b18"/>等。光。喩不變隨緣之心。室中虗空。喩隨緣不變之
<lb ed="X" n="0829c13"/><lb ed="R091" n="0902a01"/>性。光光互徧。喩佛相分上。有我心所變相分。我相
<lb ed="X" n="0829c14"/><lb ed="R091" n="0902a02"/>分上。又有衆生心所變相分。衆生相分上。又有佛
<lb ed="X" n="0829c15"/><lb ed="R091" n="0902a03"/>心所變相分。佛相分。乃寂光土。衆生相分。且指實
<lb ed="X" n="0829c16"/><lb ed="R091" n="0902a04"/>報土。及方便土。我相分。且指同居土。四土同在一
<lb ed="X" n="0829c17"/><lb ed="R091" n="0902a05"/>處。故曰重重交攝。不相妨礙。又四土同在一處。故
<lb ed="X" n="0829c18"/><lb ed="R091" n="0902a06"/>曰同居。四土皆爲衆生建立。則又同一方便。四土
<lb ed="X" n="0829c19"/><lb ed="R091" n="0902a07"/>皆是實行所感。則又同爲實報。四土唯是一心。則
<lb ed="X" n="0829c20"/><lb ed="R091" n="0902a08"/>又唯一寂光。故後文云。同居淨境。眞俗圓融。不可
<lb ed="X" n="0829c21"/><lb ed="R091" n="0902a09"/>限量。如此信者。方爲信理。初釋六信竟。</p>
<lb ed="X" n="0829c22"/><lb ed="R091" n="0902a10"/><p xml:id="pX22p0829c2201">△二釋二門分二。初正明二門。二明取捨事理。</p><p xml:id="pX22p0829c2219" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0829c23"/><lb ed="R091" n="0902a11"/>今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0829c24"/><lb ed="R091" n="0902a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0829c2401">【觧】<note place="inline">此下明願</note>如此信已。則娑婆卽自心所感之薉。而自心薉。理
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0830a" n="0830a"/>
<lb ed="X" n="0830a01"/><lb ed="R091" n="0902a13"/>應厭離。極樂卽自心所感之淨。而自心淨。理應欣
<lb ed="X" n="0830a02"/><lb ed="R091" n="0902a14"/>求<note place="interlinear">此卽理之事</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0830a03"/><lb ed="R091" n="0902a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0830a0301">【鈔】此正明願之欣厭二門也。此二門有橫有豎。夫
<lb ed="X" n="0830a04"/><lb ed="R091" n="0902a16"/>願者。四種宏誓也。四宏而依四諦而發。依苦諦。則
<lb ed="X" n="0830a05"/><lb ed="R091" n="0902a17"/>曰衆生無邊誓願度。依集諦。則曰煩惱無盡誓願
<lb ed="X" n="0830a06"/><lb ed="R091" n="0902a18"/>斷。依道諦。則曰法門無量誓願學。依滅諦。則曰佛
<lb ed="X" n="0830a07"/><lb ed="R091" n="0902b01"/>道無上誓願成。前二誓。乃厭離門。後二誓。乃欣求
<lb ed="X" n="0830a08"/><lb ed="R091" n="0902b02"/>門。四諦通四敎。故四宏亦通四敎。此則豎論。今淨
<lb ed="X" n="0830a09"/><lb ed="R091" n="0902b03"/>土橫論也。謂一厭離一切厭離。則娑婆四土圓捨。
<lb ed="X" n="0830a10"/><lb ed="R091" n="0902b04"/>一欣求一切欣求。則極樂四土圓取。圓捨則五住
<lb ed="X" n="0830a11"/><lb ed="R091" n="0902b05"/>地惑。不斷而斷。圓取則四敎佛果。不成而成。故後
<lb ed="X" n="0830a12"/><lb ed="R091" n="0902b06"/>文云。圓見三身。圓證三不退等也。如此信已者。依
<lb ed="X" n="0830a13"/><lb ed="R091" n="0902b07"/>信啓願也。旣信國土皆依心現。則知娑婆四種薉
<lb ed="X" n="0830a14"/><lb ed="R091" n="0902b08"/>土。乃依自<anchor xml:id="nkr_note_add_0830a1401" n="0830a1401"/><anchor xml:id="beg0830a1401" n="0830a1401"/>己<anchor xml:id="end0830a1401"/>本無之薉心所感。謂見思薉。塵沙薉。
<lb ed="X" n="0830a15"/><lb ed="R091" n="0902b09"/>無明薉。然而旣是本無之薉。理當厭離。非出分外。
<lb ed="X" n="0830a16"/><lb ed="R091" n="0902b10"/>又知極樂四種淨土。乃依自<anchor xml:id="nkr_note_add_0830a1601" n="0830a1601"/><anchor xml:id="beg0830a1601" n="0830a1601"/>己<anchor xml:id="end0830a1601"/>本有之淨心所感。
<lb ed="X" n="0830a17"/><lb ed="R091" n="0902b11"/>謂增上善業。感同居淨。卽空觀智。感方便淨。妙假
<lb ed="X" n="0830a18"/><lb ed="R091" n="0902b12"/>觀智。感實報淨。卽中觀智。感寂光淨。然而旣是本
<lb ed="X" n="0830a19"/><lb ed="R091" n="0902b13"/>有之淨。理當欣求。亦非出分外也。初正明二門竟。</p>
<lb ed="X" n="0830a20"/><lb ed="R091" n="0902b14"/><p xml:id="pX22p0830a2001">△二明取捨事理分二。初正明二破執。</p><p xml:id="pX22p0830a2016" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0830a21"/><lb ed="R091" n="0902b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0830a2101">【觧】厭薉須捨至究竟。方無可捨。欣淨須取至究竟。方
<lb ed="X" n="0830a22"/><lb ed="R091" n="0902b16"/>無可取<note place="interlinear">此卽事之理</note>。故妙宗云。取捨若極。與不取捨。亦非異轍。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0830a23"/><lb ed="R091" n="0902b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0830a2301">【鈔】文分二節。初正明。妙宗下引證。夫取捨者。乃以
<lb ed="X" n="0830a24"/><lb ed="R091" n="0902b18"/>道諦止觀之功。取其滅諦。捨其苦集二諦也。四敎
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0830b" n="0830b"/>
<lb ed="X" n="0830b01"/><lb ed="R091" n="0903a01"/>皆論取捨。而前三是權。置而不論。今約圓敎。須論
<lb ed="X" n="0830b02"/><lb ed="R091" n="0903a02"/>六卽。故云捨至究竟。取至究竟等也。然究竟二字。
<lb ed="X" n="0830b03"/><lb ed="R091" n="0903a03"/>亦有二義。若論六卽。須至妙覺。修德畢功。性德圓
<lb ed="X" n="0830b04"/><lb ed="R091" n="0903a04"/>顯。取捨情空。故曰方無。此乃豎論。若淨土門橫論
<lb ed="X" n="0830b05"/><lb ed="R091" n="0903a05"/>者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0830b0501" n="0830b0501"/><anchor xml:id="beg0830b0501" n="0830b0501"/>但<anchor xml:id="end0830b0501"/>得往生淨土。便名究竟。以娑婆之薉<anchor xml:id="nkr_note_add_0830b0502" n="0830b0502"/><anchor xml:id="beg0830b0502" n="0830b0502"/>已<anchor xml:id="end0830b0502"/>究竟
<lb ed="X" n="0830b06"/><lb ed="R091" n="0903a06"/>捨。淨土之淨便究竟取。以圓淨寂光。圓登妙覺故。
<lb ed="X" n="0830b07"/><lb ed="R091" n="0903a07"/>故後文明願中云。以下凡衆生。於念不退中。超盡
<lb ed="X" n="0830b08"/><lb ed="R091" n="0903a08"/>四十一因位也。此猶事論。若再理論者。豈止往生。
<lb ed="X" n="0830b09"/><lb ed="R091" n="0903a09"/>然正當念佛時。一念相應。一念究竟。念念相應。念
<lb ed="X" n="0830b10"/><lb ed="R091" n="0903a10"/>念究竟也。妙宗引證者。妙宗鈔問云。至理微妙。不
<lb ed="X" n="0830b11"/><lb ed="R091" n="0903a11"/>垢不淨。無取無捨。今立垢淨。令人取捨。旣乖妙理。
<lb ed="X" n="0830b12"/><lb ed="R091" n="0903a12"/>卽非上乘。故答云。取捨若極。與不取捨。亦非異轍。
<lb ed="X" n="0830b13"/><lb ed="R091" n="0903a13"/>此執別以難圓也。若約圓敎。則一取一捨。無非妙
<lb ed="X" n="0830b14"/><lb ed="R091" n="0903a14"/>理也。徹者。車路也。正明竟。</p>
<lb ed="X" n="0830b15"/><lb ed="R091" n="0903a15"/><p xml:id="pX22p0830b1501">△二破執。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0830b16"/><lb ed="R091" n="0903a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0830b1601">【觧】設不從事取捨。但尙不取不捨。卽執理廢事。旣廢
<lb ed="X" n="0830b17"/><lb ed="R091" n="0903a17"/>於事。理亦不圓。若達<note place="interlinear">信</note>全事卽理。則取<note place="interlinear">願</note>亦卽理。捨亦
<lb ed="X" n="0830b18"/><lb ed="R091" n="0903a18"/>卽理。一取一捨。無非法界。故次信而明願也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0830b19"/><lb ed="R091" n="0903b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0830b1901">【鈔】世有一類修行人。雖亦念佛。而不發願求生。多
<lb ed="X" n="0830b20"/><lb ed="R091" n="0903b02"/>是執偏理者也。却不知尙理。<anchor xml:id="nkr_note_add_0830b2001" n="0830b2001"/><anchor xml:id="beg0830b2001" n="0830b2001"/>已<anchor xml:id="end0830b2001"/>是取理。不願求生。
<lb ed="X" n="0830b21"/><lb ed="R091" n="0903b03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0830b2101" n="0830b2101"/><anchor xml:id="beg0830b2101" n="0830b2101"/>已<anchor xml:id="end0830b2101"/>是捨事。取捨宛然。何謂不取捨也。若達事事無
<lb ed="X" n="0830b22"/><lb ed="R091" n="0903b04"/>礙。信手拈出。無非是事。全體是理。故曰取亦卽理
<lb ed="X" n="0830b23"/><lb ed="R091" n="0903b05"/>捨亦卽理。一取一捨。無非事事無礙法界。故次信
<lb ed="X" n="0830b24"/><lb ed="R091" n="0903b06"/>事事無礙法界。而明取捨之願也。二釋二門竟。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0830c" n="0830c"/>
<lb ed="X" n="0830c01"/><lb ed="R091" n="0903b07"/><p xml:id="pX22p0830c0101">△三釋妙行分二。初正明行妙。二校量行妙。</p><p xml:id="pX22p0830c0118" cb:place="inline">△今
<lb ed="X" n="0830c02"/><lb ed="R091" n="0903b08"/>初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0830c03"/><lb ed="R091" n="0903b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0830c0301">【觧】言執持名號。一心不亂者。名以召德。德不可思議。
<lb ed="X" n="0830c04"/><lb ed="R091" n="0903b10"/>故名號亦不可思議。名號功德不可思議。故使散
<lb ed="X" n="0830c05"/><lb ed="R091" n="0903b11"/>稱爲佛種。執持登不退也<note place="interlinear">信則便信擬議則不堪</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0830c06"/><lb ed="R091" n="0903b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0830c0601">【鈔】名以召德者。名。謂假名。德。乃實德。召者。以名相
<lb ed="X" n="0830c07"/><lb ed="R091" n="0903b13"/>呼也。德不可思議者。謂阿彌陀佛功德。原不可心
<lb ed="X" n="0830c08"/><lb ed="R091" n="0903b14"/>思。不可言議也。實德旣不可思議。故佛之假名亦
<lb ed="X" n="0830c09"/><lb ed="R091" n="0903b15"/>不可思議。假名不可思議。方知吾人心性本不可
<lb ed="X" n="0830c10"/><lb ed="R091" n="0903b16"/>思議。心性不可思議。故使散稱爲成佛種子。若能
<lb ed="X" n="0830c11"/><lb ed="R091" n="0903b17"/>執持一心不亂。定登不退之位也。初正明行妙竟。</p>
<lb ed="X" n="0830c12"/><lb ed="R091" n="0903b18"/><p xml:id="pX22p0830c1201">△二校量行妙分二。初示諸行劣。二獨顯持名妙。</p>
<lb ed="X" n="0830c13"/><lb ed="R091" n="0904a01"/><p xml:id="pX22p0830c1301">△今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0830c14"/><lb ed="R091" n="0904a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0830c1401">【觧】然諸經示淨土行。萬別千差。如觀像。觀想。禮拜。供
<lb ed="X" n="0830c15"/><lb ed="R091" n="0904a03"/>養。五悔。六念等。一一行成。皆生淨土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0830c16"/><lb ed="R091" n="0904a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0830c1601">【鈔】觀像。卽般舟三昧經。觀想。卽十六觀經。禮拜供
<lb ed="X" n="0830c17"/><lb ed="R091" n="0904a05"/>養五悔。卽普賢行願品。十大願王。謂一者禮敬諸
<lb ed="X" n="0830c18"/><lb ed="R091" n="0904a06"/>佛。二者稱讚如來。三者廣修供養。四者懺悔業障。
<lb ed="X" n="0830c19"/><lb ed="R091" n="0904a07"/>五者隨喜功德。六者請轉法輪。七者請佛住世。八
<lb ed="X" n="0830c20"/><lb ed="R091" n="0904a08"/>者常隨佛學。九者恒順衆生。十者普皆回向。六念
<lb ed="X" n="0830c21"/><lb ed="R091" n="0904a09"/>者。一者念佛。慈悲導師。二者念法。三世佛母。三者
<lb ed="X" n="0830c22"/><lb ed="R091" n="0904a10"/>念僧。人天福田。四者念天。長壽安樂。五者念戒。淸
<lb ed="X" n="0830c23"/><lb ed="R091" n="0904a11"/>淨身心。六者念施。普濟貧窮。十六觀經云。有三種
<lb ed="X" n="0830c24"/><lb ed="R091" n="0904a12"/>衆生。當得往生。一者慈心不殺。具諸戒行。二者讀
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0831a" n="0831a"/>
<lb ed="X" n="0831a01"/><lb ed="R091" n="0904a13"/>誦大乘方等經典。三者修行六念。回向發願。具此
<lb ed="X" n="0831a02"/><lb ed="R091" n="0904a14"/>功德。乃至七日。卽得往生。然此諸行。全在回向。發
<lb ed="X" n="0831a03"/><lb ed="R091" n="0904a15"/>願求生。但得求生。卽是念佛也。此諸法門。收機不
<lb ed="X" n="0831a04"/><lb ed="R091" n="0904a16"/>廣。下手不易。故劣於持名。然執持名號者。亦不可
<lb ed="X" n="0831a05"/><lb ed="R091" n="0904a17"/>缺此諸行也。初示諸行劣竟。</p>
<lb ed="X" n="0831a06"/><lb ed="R091" n="0904a18"/><p xml:id="pX22p0831a0601">△二獨顯持名妙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0831a07"/><lb ed="R091" n="0904b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0831a0701">【觧】唯持名一法。收機最廣。下手最易。故釋迦慈尊。無
<lb ed="X" n="0831a08"/><lb ed="R091" n="0904b02"/>問自說。特向大智舍利弗拈出。可謂方便中第一
<lb ed="X" n="0831a09"/><lb ed="R091" n="0904b03"/>方便<note place="interlinear">行經</note>。了義中無上了義<note place="interlinear">敎經</note>。圓頓中最極圓頓<note place="interlinear">理經</note>。故云淸
<lb ed="X" n="0831a10"/><lb ed="R091" n="0904b04"/>珠投於濁水。濁水不得不淸。佛號投於亂心。亂心
<lb ed="X" n="0831a11"/><lb ed="R091" n="0904b05"/>不得不佛也<note place="interlinear">古人圓極語</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0831a12"/><lb ed="R091" n="0904b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0831a1201">【鈔】執持名號。有三種妙。收機廣。下手易。乃事妙。第
<lb ed="X" n="0831a13"/><lb ed="R091" n="0904b07"/>一方便等三句。乃理妙。又能圓收諸行。乃至三觀
<lb ed="X" n="0831a14"/><lb ed="R091" n="0904b08"/>十乘。七科道品。無量法門。乃爲圓妙。具此三妙。獨
<lb ed="X" n="0831a15"/><lb ed="R091" n="0904b09"/>爲勝妙也。第一方便者。以念念卽佛故。不落三乘
<lb ed="X" n="0831a16"/><lb ed="R091" n="0904b10"/>諸行。無上了義者。以念念卽佛故。了義。謂顯了第
<lb ed="X" n="0831a17"/><lb ed="R091" n="0904b11"/>一義諦。佛。卽無上第一義諦。最極圓頓者。以念念
<lb ed="X" n="0831a18"/><lb ed="R091" n="0904b12"/>卽佛故。不落漸次。淸珠者。水淸珠也。此珠有淸水
<lb ed="X" n="0831a19"/><lb ed="R091" n="0904b13"/>之功。故喩佛號有成佛之功也。三釋妙行竟。第二
<lb ed="X" n="0831a20"/><lb ed="R091" n="0904b14"/>正明經宗竟。</p>
<lb ed="X" n="0831a21"/><lb ed="R091" n="0904b15"/><p xml:id="pX22p0831a2101">△三結歸因果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0831a22"/><lb ed="R091" n="0904b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0831a2201">【觧】信願持名。以爲一乘眞因。四種淨土。以爲一乘妙
<lb ed="X" n="0831a23"/><lb ed="R091" n="0904b17"/>果。擧因則果必隨之。故以信願持名。爲經正宗。其
<lb ed="X" n="0831a24"/><lb ed="R091" n="0904b18"/>四種淨土之相。詳在妙宗鈔。及梵網玄義。茲不具
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0831b" n="0831b"/>
<lb ed="X" n="0831b01"/><lb ed="R091" n="0905a01"/>述。俟後釋依正文中。當略示耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0831b02"/><lb ed="R091" n="0905a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0831b0201">【鈔】法華玄義。以一乘因果爲宗。故此結歸因果也。
<lb ed="X" n="0831b03"/><lb ed="R091" n="0905a03"/>大科第三明宗竟。</p>
<lb ed="X" n="0831b04"/><lb ed="R091" n="0905a04"/><p xml:id="pX22p0831b0401">△四明力用分三。初總標力用。二別明力用。三較
<lb ed="X" n="0831b05"/><lb ed="R091" n="0905a05"/>判力用。</p><p xml:id="pX22p0831b0504" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0831b06"/><lb ed="R091" n="0905a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0831b0601">【觧】第四明力用。此經以往生不退爲力用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0831b07"/><lb ed="R091" n="0905a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0831b0701">【鈔】力用者。此經功德也。力者。言功。用者。言德。此經
<lb ed="X" n="0831b08"/><lb ed="R091" n="0905a08"/>以往生爲功。不退爲德。經云。衆生生者。皆是阿<g ref="#CB16014">鞞</g>
<lb ed="X" n="0831b09"/><lb ed="R091" n="0905a09"/><g ref="#CB02494">䟦</g>致。其中多有一生補處。其數甚多。非是算數所
<lb ed="X" n="0831b10"/><lb ed="R091" n="0905a10"/>能知之。但可以無量無邊阿僧祇說。乃此經大力
<lb ed="X" n="0831b11"/><lb ed="R091" n="0905a11"/>用也。總標力用竟。</p>
<lb ed="X" n="0831b12"/><lb ed="R091" n="0905a12"/><p xml:id="pX22p0831b1201">△二別明力用分二。初往生四相二不退四義初
<lb ed="X" n="0831b13"/><lb ed="R091" n="0905a13"/>又二。初總標二別顯。</p><p xml:id="pX22p0831b1309" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0831b14"/><lb ed="R091" n="0905a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0831b1401">【觧】往生有四土。各論九品。且略明得生四土之相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0831b15"/><lb ed="R091" n="0905a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0831b1501">【鈔】四土者。一凡聖同居土。二方便有餘土。三實報
<lb ed="X" n="0831b16"/><lb ed="R091" n="0905a16"/>無障礙土。四<name role="" type="person">常寂光土</name>。此四土淨穢橫豎二義。釋
<lb ed="X" n="0831b17"/><lb ed="R091" n="0905a17"/>在後文。今略釋名義。一凡聖同居者。若約此土。則
<lb ed="X" n="0831b18"/><lb ed="R091" n="0905a18"/>有三界。九地。二十五有。本是凡夫有漏善。不善不
<lb ed="X" n="0831b19"/><lb ed="R091" n="0905b01"/>動業之所招感。而聖人亦復同居。其同居者有二
<lb ed="X" n="0831b20"/><lb ed="R091" n="0905b02"/>種聖。一實。二權。實。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0831b2001" n="0831b2001"/><anchor xml:id="beg0831b2001" n="0831b2001"/>已<anchor xml:id="end0831b2001"/>證三乘果。未入涅槃者。權
<lb ed="X" n="0831b21"/><lb ed="R091" n="0905b03"/>謂上三土示現來者。以此二聖。與凡雜居。故曰凡
<lb ed="X" n="0831b22"/><lb ed="R091" n="0905b04"/>聖同居也。若約淨土則不然。凡夫純是念佛得生
<lb ed="X" n="0831b23"/><lb ed="R091" n="0905b05"/>者。則非有漏業。但有人天。無四惡趣。無四空天。外
<lb ed="X" n="0831b24"/><lb ed="R091" n="0905b06"/>道天。及魔王天。純入正定聚。無不定聚。及邪定聚。
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0831c" n="0831c"/>
<lb ed="X" n="0831c01"/><lb ed="R091" n="0905b07"/>但見思未盡。且名凡夫耳。聖人亦有權實。可知。二
<lb ed="X" n="0831c02"/><lb ed="R091" n="0905b08"/>方便有餘者。若約此土。出三界外。三乘聖衆。修方
<lb ed="X" n="0831c03"/><lb ed="R091" n="0905b09"/>便道之所遊居。但離分段。未免變易。但盡見思。未
<lb ed="X" n="0831c04"/><lb ed="R091" n="0905b10"/>除別惑。故名有餘。有九人生於此土。謂藏二乘。通
<lb ed="X" n="0831c05"/><lb ed="R091" n="0905b11"/>三乘。別三賢。圓十信。若約淨土。則但出娑婆三界。
<lb ed="X" n="0831c06"/><lb ed="R091" n="0905b12"/>不出極樂同居。圓離二死。圓斷五住。九人之中。純
<lb ed="X" n="0831c07"/><lb ed="R091" n="0905b13"/>是菩薩。雖有聲聞。而非定性。但斷同惑。名曰聲聞。
<lb ed="X" n="0831c08"/><lb ed="R091" n="0905b14"/>由其別惑未盡。且名方便有餘土耳。三實報無障
<lb ed="X" n="0831c09"/><lb ed="R091" n="0905b15"/>礙者。由於全性起修。稱性所感眞實果報。色心自
<lb ed="X" n="0831c10"/><lb ed="R091" n="0905b16"/>在。塵刹互含。四十一位菩薩之所遊居。身能現土。
<lb ed="X" n="0831c11"/><lb ed="R091" n="0905b17"/>土亦現身。不違法性。稱性莊嚴。且如華嚴法界安
<lb ed="X" n="0831c12"/><lb ed="R091" n="0905b18"/>立海也。四<name role="" type="person">常寂光土</name>者。卽如來所證三德秘藏。常
<lb ed="X" n="0831c13"/><lb ed="R091" n="0906a01"/>卽法身。寂卽解脫。光卽般若。又三德皆常。性無遷
<lb ed="X" n="0831c14"/><lb ed="R091" n="0906a02"/>故。三德皆寂。離塵勞故。三德皆光。極明淨故。乃淸
<lb ed="X" n="0831c15"/><lb ed="R091" n="0906a03"/>淨法身所居。約智名身。約理名土。身土一如。非有
<lb ed="X" n="0831c16"/><lb ed="R091" n="0906a04"/>二相。此無各各別異之致。而實徧周別異界中。以
<lb ed="X" n="0831c17"/><lb ed="R091" n="0906a05"/>別異界。離此別無安立處故。各論九品者。同居以
<lb ed="X" n="0831c18"/><lb ed="R091" n="0906a06"/>見思二惑分九品。方便以塵沙惑分九品。實報寂
<lb ed="X" n="0831c19"/><lb ed="R091" n="0906a07"/>光以無明分九品也。初總標竟。</p>
<lb ed="X" n="0831c20"/><lb ed="R091" n="0906a08"/><p xml:id="pX22p0831c2001">△二別顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0831c21"/><lb ed="R091" n="0906a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0831c2101">【觧】若執持名號。未斷見思。隨其或散或定。於同居土
<lb ed="X" n="0831c22"/><lb ed="R091" n="0906a10"/>分三輩九品。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0831c23"/><lb ed="R091" n="0906a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0831c2301">【鈔】此是同居土往生相也。見思者。見乃五利使。思
<lb ed="X" n="0831c24"/><lb ed="R091" n="0906a12"/>乃五鈍使。五利使者。一謂身見。卽妄認四大爲身。
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0832a" n="0832a"/>
<lb ed="X" n="0832a01"/><lb ed="R091" n="0906a13"/>二邊見。謂斷常二邊。不了此身本來無我。故起二
<lb ed="X" n="0832a02"/><lb ed="R091" n="0906a14"/>邊之見。三邪見。撥無善惡因果等。四戒取。謂雖不
<lb ed="X" n="0832a03"/><lb ed="R091" n="0906a15"/>撥因果。然而非因計因。不達正因。卽牛狗等戒。乃
<lb ed="X" n="0832a04"/><lb ed="R091" n="0906a16"/>至佛弟子執著戒相。不了我空。亦戒取攝。五見取。
<lb ed="X" n="0832a05"/><lb ed="R091" n="0906a17"/>謂非果計果。卽四禪四空無想等。以爲涅槃。五鈍
<lb ed="X" n="0832a06"/><lb ed="R091" n="0906a18"/>使者。謂貪嗔癡慢疑也。皆稱爲使者。乃心所使也。
<lb ed="X" n="0832a07"/><lb ed="R091" n="0906b01"/>八識爲王。此乃王之所使也。此乃總論。若別論。則
<lb ed="X" n="0832a08"/><lb ed="R091" n="0906b02"/>約三界歷四諦。則有八十八見惑。思惑約九地。則
<lb ed="X" n="0832a09"/><lb ed="R091" n="0906b03"/>有八十一品。當看法數。此非所要。故不錄之。若論
<lb ed="X" n="0832a10"/><lb ed="R091" n="0906b04"/>豎出三界。必要惑盡。此則橫出三界。帶業往生也。
<lb ed="X" n="0832a11"/><lb ed="R091" n="0906b05"/>或散或定者。散。卽名字位。定。乃觀行位也。三輩。謂
<lb ed="X" n="0832a12"/><lb ed="R091" n="0906b06"/>上中下。九品。卽三三共九品也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832a13"/><lb ed="R091" n="0906b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0832a1301">【觧】若持至事一心不亂。見思任運先落。則生方便有
<lb ed="X" n="0832a14"/><lb ed="R091" n="0906b08"/>餘淨土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832a15"/><lb ed="R091" n="0906b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0832a1501">【鈔】事一心不亂者。我執空。不爲見思所亂。見思任
<lb ed="X" n="0832a16"/><lb ed="R091" n="0906b10"/>運先落者。證入相似位也。行人意在念佛。無意斷
<lb ed="X" n="0832a17"/><lb ed="R091" n="0906b11"/>或。法執細故後斷。我執粗故先落也。則生方便淨
<lb ed="X" n="0832a18"/><lb ed="R091" n="0906b12"/>土者。從此同居薉土。橫超極樂方便淨土也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832a19"/><lb ed="R091" n="0906b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0832a1901">【觧】若至理一心不亂。豁破無明一品。乃至四十一品。
<lb ed="X" n="0832a20"/><lb ed="R091" n="0906b14"/>則生實報莊嚴淨土。亦分證<name role="" type="person">常寂光土</name>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832a21"/><lb ed="R091" n="0906b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0832a2101">【鈔】理一心不亂者。從事一心不亂。親見中道實相。
<lb ed="X" n="0832a22"/><lb ed="R091" n="0906b16"/>不爲二邊法執所亂也。無明者。愚癡也。愚於二邊。
<lb ed="X" n="0832a23"/><lb ed="R091" n="0906b17"/>不達實相。故曰無明若破一品。則入初發心住。若
<lb ed="X" n="0832a24"/><lb ed="R091" n="0906b18"/>至四十一品。則證圓等覺。皆分證位。則生實報莊
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0832b" n="0832b"/>
<lb ed="X" n="0832b01"/><lb ed="R091" n="0907a01"/>嚴淨土者。謂從此同居薉土。橫超極樂實報淨土
<lb ed="X" n="0832b02"/><lb ed="R091" n="0907a02"/>也。亦分證<name role="" type="person">常寂光土</name>者。約所證論。名<name role="" type="person">常寂光土</name>也。
<lb ed="X" n="0832b03"/><lb ed="R091" n="0907a03"/>卽此土<name role="" type="person">馬鳴</name>。龍樹。智者。永明。是其人也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832b04"/><lb ed="R091" n="0907a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0832b0401">【觧】若無明斷盡。則是上上實報。究竟寂光也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832b05"/><lb ed="R091" n="0907a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0832b0501">【鈔】上上實報者。實報土上上品也。究竟寂光者。登
<lb ed="X" n="0832b06"/><lb ed="R091" n="0907a06"/>圓妙覺。究竟三德秘藏也。前三土皆言往生。此則
<lb ed="X" n="0832b07"/><lb ed="R091" n="0907a07"/>言是者。前是因位。無明未盡。乃至等覺皆有生。所
<lb ed="X" n="0832b08"/><lb ed="R091" n="0907a08"/>以文殊普賢善財等。皆發願求生。今是果位永斷
<lb ed="X" n="0832b09"/><lb ed="R091" n="0907a09"/>無明。故曰則是也。往生四相竟。</p>
<lb ed="X" n="0832b10"/><lb ed="R091" n="0907a10"/><p xml:id="pX22p0832b1001">△二不退四義。若論不退。但有三種。今多一畢竟
<lb ed="X" n="0832b11"/><lb ed="R091" n="0907a11"/>不退。爲顯佛號功德。佛界緣起功德。不可思議
<lb ed="X" n="0832b12"/><lb ed="R091" n="0907a12"/>也。又三種不退。四敎皆通。然有縱有奪。若論縱
<lb ed="X" n="0832b13"/><lb ed="R091" n="0907a13"/>議。四敎各三。若奪而論之。藏通二敎。但有位不
<lb ed="X" n="0832b14"/><lb ed="R091" n="0907a14"/>退。別十向則證。行不退。登地則證念不退。圓初
<lb ed="X" n="0832b15"/><lb ed="R091" n="0907a15"/>住則圓證三不退。則與淨土門中帶業往生者。
<lb ed="X" n="0832b16"/><lb ed="R091" n="0907a16"/>齊也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832b17"/><lb ed="R091" n="0907a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0832b1701">【觧】不退有四義。一念不退。破無明。顯佛性。徑生實報。
<lb ed="X" n="0832b18"/><lb ed="R091" n="0907a18"/>分證寂光。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832b19"/><lb ed="R091" n="0907b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0832b1901">【鈔】念不退者。謂念念流入覺海。亦名同生性。同證
<lb ed="X" n="0832b20"/><lb ed="R091" n="0907b02"/>法身故。破無明顯佛性者。謂以中觀智。破根本無
<lb ed="X" n="0832b21"/><lb ed="R091" n="0907b03"/>明。顯三種佛性。法身顯。乃正因佛性。般若證。乃了
<lb ed="X" n="0832b22"/><lb ed="R091" n="0907b04"/>因佛性。解脫得。乃緣因佛性。又名三心圓發。三德
<lb ed="X" n="0832b23"/><lb ed="R091" n="0907b05"/>圓證。開佛知見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832b24"/><lb ed="R091" n="0907b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0832b2401">【觧】二行不退。見思旣落。塵沙亦破。生方便土。進趨極
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0832c" n="0832c"/>
<lb ed="X" n="0832c01"/><lb ed="R091" n="0907b07"/>果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832c02"/><lb ed="R091" n="0907b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0832c0201">【鈔】行不退者。謂恒度生。不墮二乘地也。塵沙亦破。
<lb ed="X" n="0832c03"/><lb ed="R091" n="0907b09"/>塵沙。乃二乘法執。以此法執。障於化道。化道多故。
<lb ed="X" n="0832c04"/><lb ed="R091" n="0907b10"/>猶如塵沙。故修假觀。正破此惑。此惑盡故。道種智
<lb ed="X" n="0832c05"/><lb ed="R091" n="0907b11"/>成。故恒度生。不墮二。乘地也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832c06"/><lb ed="R091" n="0907b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0832c0601">【觧】三位不退。帶業往生。在同居土。蓮華托質。永離退
<lb ed="X" n="0832c07"/><lb ed="R091" n="0907b13"/>緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832c08"/><lb ed="R091" n="0907b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0832c0801">【鈔】位不退者。若論此土。則要見思惑空。證二乘果。
<lb ed="X" n="0832c09"/><lb ed="R091" n="0907b15"/>不墮凡夫之地。名位不退。今念佛門中。挾帶無量
<lb ed="X" n="0832c10"/><lb ed="R091" n="0907b16"/>劫來善惡二業。從此同居薉土。橫超極樂同居淨
<lb ed="X" n="0832c11"/><lb ed="R091" n="0907b17"/>土。七寶池中。蓮華化生也。永離退緣者。謂常見佛。
<lb ed="X" n="0832c12"/><lb ed="R091" n="0907b18"/>永離念退緣。常聞法。永離行退緣。常與補處俱。永
<lb ed="X" n="0832c13"/><lb ed="R091" n="0908a01"/>離位退緣。故後文云。事是大因緣。理是秘密藏。故
<lb ed="X" n="0832c14"/><lb ed="R091" n="0908a02"/>爲圓證三不退也。下文正判較此位力用也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832c15"/><lb ed="R091" n="0908a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0832c1501">【觧】四畢竟不退。不論至心散心。有心無心。或解不解。
<lb ed="X" n="0832c16"/><lb ed="R091" n="0908a04"/>但彌陀名號。或六方佛名。此經名字。一經於耳。假
<lb ed="X" n="0832c17"/><lb ed="R091" n="0908a05"/>使千萬劫後。畢竟因斯度脫。如聞塗毒鼓。遠近皆
<lb ed="X" n="0832c18"/><lb ed="R091" n="0908a06"/>喪。食少金剛。決定不消也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832c19"/><lb ed="R091" n="0908a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0832c1901">【鈔】此別顯佛號功德。不可思議也。一經於耳。經者
<lb ed="X" n="0832c20"/><lb ed="R091" n="0908a08"/>歷也。畢竟因斯度脫者。如佛世一老人也。塗毒鼓。
<lb ed="X" n="0832c21"/><lb ed="R091" n="0908a09"/>乃波斯匿王所有。用以出征。鼓上塗毒。陣上鳴之。
<lb ed="X" n="0832c22"/><lb ed="R091" n="0908a10"/>自軍有解毒法。彼軍則無。聞聲皆喪。此喩證果不
<lb ed="X" n="0832c23"/><lb ed="R091" n="0908a11"/>虗。食少金剛。決定不消。喩佛種不虗也。第二別明
<lb ed="X" n="0832c24"/><lb ed="R091" n="0908a12"/>力用竟。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0833a" n="0833a"/>
<lb ed="X" n="0833a01"/><lb ed="R091" n="0908a13"/><p xml:id="pX22p0833a0101">△三較判力用有三段。初指出力用。二正判力用。
<lb ed="X" n="0833a02"/><lb ed="R091" n="0908a14"/>三較量力用。此三段之意。如官家斷案。先審定
<lb ed="X" n="0833a03"/><lb ed="R091" n="0908a15"/>其過。二乃案律治罪。三則較其輕重。好令人心
<lb ed="X" n="0833a04"/><lb ed="R091" n="0908a16"/>伏。若如此斷。乃成不可改鐵案。不然。則成瞎眼
<lb ed="X" n="0833a05"/><lb ed="R091" n="0908a17"/>官也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0833a06"/><lb ed="R091" n="0908a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0833a0601">【觧】復次祇帶業生同居淨。證位不退者。皆與補處俱。
<lb ed="X" n="0833a07"/><lb ed="R091" n="0908b01"/>亦皆一生必補佛位。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0833a08"/><lb ed="R091" n="0908b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0833a0801">【鈔】祇帶業生同居淨。證位不退者。乃指出其人也。
<lb ed="X" n="0833a09"/><lb ed="R091" n="0908b03"/>祇者。始也。謂不斷上三土力用。但判同居土中。始
<lb ed="X" n="0833a10"/><lb ed="R091" n="0908b04"/>帶業往生。證位不退者也。卽張鍾<anchor xml:id="nkr_note_add_0833a1001" n="0833a1001"/><anchor xml:id="beg0833a1001" n="0833a1001"/>馗<anchor xml:id="end0833a1001"/>等也。皆與下。
<lb ed="X" n="0833a11"/><lb ed="R091" n="0908b05"/>指出經中所示二種力用也。一者皆與補處俱。經
<lb ed="X" n="0833a12"/><lb ed="R091" n="0908b06"/>云。衆生聞者。應當發願。願生彼國。得與如是諸上
<lb ed="X" n="0833a13"/><lb ed="R091" n="0908b07"/>善人。俱會一處。二者亦皆一生必補佛位。經云。衆
<lb ed="X" n="0833a14"/><lb ed="R091" n="0908b08"/>生生者。皆是阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">䟦</g>致。其中多有一生補處。其數
<lb ed="X" n="0833a15"/><lb ed="R091" n="0908b09"/>甚多。非是算數所能知之。當詳讀後註。非但張鍾
<lb ed="X" n="0833a16"/><lb ed="R091" n="0908b10"/>馗等。乃至鸚鵡八哥等。亦如是也。此如審定其過
<lb ed="X" n="0833a17"/><lb ed="R091" n="0908b11"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0833a18"/><lb ed="R091" n="0908b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0833a1801">【觧】夫上善一處。是生同居。卽<anchor xml:id="nkr_note_add_0833a1801" n="0833a1801"/><anchor xml:id="beg0833a1801" n="0833a1801"/>已<anchor xml:id="end0833a1801"/>橫生上三土。一生補
<lb ed="X" n="0833a19"/><lb ed="R091" n="0908b13"/>佛。是位不退。卽<anchor xml:id="nkr_note_add_0833a1901" n="0833a1901"/><anchor xml:id="beg0833a1901" n="0833a1901"/>已<anchor xml:id="end0833a1901"/>圓證三不退<note place="interlinear">根據了了</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0833a20"/><lb ed="R091" n="0908b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0833a2001">【鈔】此乃正判力用也。謂第一上善俱會。乃橫生四
<lb ed="X" n="0833a21"/><lb ed="R091" n="0908b15"/>土義。第二一生補佛。乃圓證三不退義。旣橫生四
<lb ed="X" n="0833a22"/><lb ed="R091" n="0908b16"/>土。圓證不退。則圓轉五濁。圓斷五住。圓修萬行。圓
<lb ed="X" n="0833a23"/><lb ed="R091" n="0908b17"/>建立衆生。圓自在莊嚴。一切圓義。自在其中。當細
<lb ed="X" n="0833a24"/><lb ed="R091" n="0908b18"/>看後註。帶業往生者尙然。況上三土也。此非但往
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0833b" n="0833b"/>
<lb ed="X" n="0833b01"/><lb ed="R091" n="0909a01"/>生者如是。乃行人念佛時。念念成就如是功德也。
<lb ed="X" n="0833b02"/><lb ed="R091" n="0909a02"/>此乃要解眼目不可不知也。此如案律問罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0833b03"/><lb ed="R091" n="0909a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0833b0301">【觧】如斯力用。乃千經萬論所未曾有<note place="interlinear">從來未經道徹如此</note>。較彼頓悟正因。
<lb ed="X" n="0833b04"/><lb ed="R091" n="0909a04"/>僅爲出塵階漸。生生不退。始可期於佛階者。不可
<lb ed="X" n="0833b05"/><lb ed="R091" n="0909a05"/>同日語矣<note place="interlinear">鐵案</note>。宗敎之士。如何勿思。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0833b06"/><lb ed="R091" n="0909a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0833b0601">【鈔】此較量力用也。文有二節。初與敎中較量。二與
<lb ed="X" n="0833b07"/><lb ed="R091" n="0909a07"/>宗門較量。千經萬論。不出五時。五時中唯有華嚴。
<lb ed="X" n="0833b08"/><lb ed="R091" n="0909a08"/>法華。明一生成佛。華嚴成佛。看後文自知。法華則
<lb ed="X" n="0833b09"/><lb ed="R091" n="0909a09"/>龍女一人。淨土則非是算數所能知之。故曰所未
<lb ed="X" n="0833b10"/><lb ed="R091" n="0909a10"/>曾有也。較彼頓悟正因者。乃與宗門較量。潙山文
<lb ed="X" n="0833b11"/><lb ed="R091" n="0909a11"/>云。可中頓悟正因。便是出塵階漸。生生若能不退。
<lb ed="X" n="0833b12"/><lb ed="R091" n="0909a12"/>佛階決定可期。上句明不能橫生上三土。下句顯
<lb ed="X" n="0833b13"/><lb ed="R091" n="0909a13"/>不能圓證三不退。夫頓悟。則非漸悟也。正因則非
<lb ed="X" n="0833b14"/><lb ed="R091" n="0909a14"/>邪因也。漸悟尙少。況頓悟。又況頓悟正因佛性。就
<lb ed="X" n="0833b15"/><lb ed="R091" n="0909a15"/>便頓悟佛性。也僅爲出塵階漸。始入名字位中。何
<lb ed="X" n="0833b16"/><lb ed="R091" n="0909a16"/>若念佛橫生四土也。生生不退者。非但今生不退。
<lb ed="X" n="0833b17"/><lb ed="R091" n="0909a17"/>要保生生不退。始入觀。行相似等位。而能成佛有
<lb ed="X" n="0833b18"/><lb ed="R091" n="0909a18"/>期。何若七日功成。一生淨土。則便圓證三不退也。
<lb ed="X" n="0833b19"/><lb ed="R091" n="0909b01"/>不可同日語者。力用不齊也。第三較判力用竟。大
<lb ed="X" n="0833b20"/><lb ed="R091" n="0909b02"/>科第四明力用竟。</p>
<lb ed="X" n="0833b21"/><lb ed="R091" n="0909b03"/><p xml:id="pX22p0833b2101">△五明敎相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0833b22"/><lb ed="R091" n="0909b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0833b2201">【觧】第五敎相。此大乘菩薩藏攝。又是無問自說。徹底
<lb ed="X" n="0833b23"/><lb ed="R091" n="0909b05"/>大慈之所加持。能令末法多障有情。依斯徑登不
<lb ed="X" n="0833b24"/><lb ed="R091" n="0909b06"/>退。故當來經法滅盡。特留此經住世百年。廣度含
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0833c" n="0833c"/>
<lb ed="X" n="0833c01"/><lb ed="R091" n="0909b07"/>識。阿伽陀藥。萬病總持。絕待圓融。不可思議。華嚴<note place="interlinear">願王</note>
<lb ed="X" n="0833c02"/><lb ed="R091" n="0909b08"/>奧藏。法華<note place="interlinear">成佛</note>秘髓。一切諸佛之心要。菩薩萬行之司
<lb ed="X" n="0833c03"/><lb ed="R091" n="0909b09"/>南。皆不出於此矣。欲廣歎述。窮劫莫盡。智者自當
<lb ed="X" n="0833c04"/><lb ed="R091" n="0909b10"/>知之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0833c05"/><lb ed="R091" n="0909b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0833c0501">【鈔】敎者。聖人被下之慈訓。相者。敎中所詮法相。敎
<lb ed="X" n="0833c06"/><lb ed="R091" n="0909b12"/>海汪洋。非此所要。恐繁不錄。但隨文消釋。打通關
<lb ed="X" n="0833c07"/><lb ed="R091" n="0909b13"/>節耳。大乘菩薩藏攝者。觀經疏玄義云。大乘方等
<lb ed="X" n="0833c08"/><lb ed="R091" n="0909b14"/>敎攝。二藏明義。菩薩藏收。<note place="inline">文</note>夫藏通二敎。不聞他
<lb ed="X" n="0833c09"/><lb ed="R091" n="0909b15"/>方佛名。今言西方。信非藏通。橫生四土。圓證三不
<lb ed="X" n="0833c10"/><lb ed="R091" n="0909b16"/>退。一生成佛。又非別敎。可知是圓頓大乘。無問自
<lb ed="X" n="0833c11"/><lb ed="R091" n="0909b17"/>說。乃十二分敎中無問自說敎。徹底大慈。乃無緣
<lb ed="X" n="0833c12"/><lb ed="R091" n="0909b18"/>大慈加被攝持。末法者。佛法有三時。謂佛滅度後
<lb ed="X" n="0833c13"/><lb ed="R091" n="0910a01"/>五百年爲正法。又一千年爲像法。又一萬年爲末
<lb ed="X" n="0833c14"/><lb ed="R091" n="0910a02"/>法。此正當其末法也。多障者。五停心觀云。多障有
<lb ed="X" n="0833c15"/><lb ed="R091" n="0910a03"/>情念佛觀。正治業障報障煩惱障也。大無量壽經
<lb ed="X" n="0833c16"/><lb ed="R091" n="0910a04"/>云。當來經法滅後。特留此經住世百年。廣度含識。
<lb ed="X" n="0833c17"/><lb ed="R091" n="0910a05"/>梵云阿伽陀。此云普去。謂普治一切病。故云總持。
<lb ed="X" n="0833c18"/><lb ed="R091" n="0910a06"/>一句佛號。普治娑婆四土諸病。故曰總持。絕待圓
<lb ed="X" n="0833c19"/><lb ed="R091" n="0910a07"/>融者。唯佛界爲緣起。故曰絕待。三根普攝。故曰圓
<lb ed="X" n="0833c20"/><lb ed="R091" n="0910a08"/>融。華嚴奧藏者。後文云。華嚴所稟。却在此經。故曰
<lb ed="X" n="0833c21"/><lb ed="R091" n="0910a09"/>奧藏。法華秘髓者。經云。<anchor xml:id="nkr_note_add_0833c2101" n="0833c2101"/><anchor xml:id="beg0833c2101" n="0833c2101"/>但<anchor xml:id="end0833c2101"/>有聞法者。無一不成佛。
<lb ed="X" n="0833c22"/><lb ed="R091" n="0910a10"/>此則念佛者。無一不成佛者。諸佛心要。卽此一念
<lb ed="X" n="0833c23"/><lb ed="R091" n="0910a11"/>心性。萬行司南。亦此一念心性。故曰法界圓融體。
<lb ed="X" n="0833c24"/><lb ed="R091" n="0910a12"/>作我一念心。故我念佛心。全體是法界也。司南。卽
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0834a" n="0834a"/>
<lb ed="X" n="0834a01"/><lb ed="R091" n="0910a13"/>指南鍼也。法界本無盡。故歎述莫盡也。第五敎相
<lb ed="X" n="0834a02"/><lb ed="R091" n="0910a14"/>竟。解經科中。第一五重玄經竟。</p>
<lb ed="X" n="0834a03"/><lb ed="R091" n="0910a15"/><p xml:id="pX22p0834a0301">△二正解經文。</p>
<lb ed="X" n="0834a04"/><lb ed="R091" n="0910a16"/><p xml:id="pX22p0834a0401">○入文分三初序分二正宗分三流通分此三名
<lb ed="X" n="0834a05"/><lb ed="R091" n="0910a17"/>初善中善後善序如首。五官具存。正宗如身。臟
<lb ed="X" n="0834a06"/><lb ed="R091" n="0910a18"/>腑無闕流通如手足。運行不滯<note place="interlinear">解中判爾時下三十八字爲別序六方佛爲流通與古不同故科釋之</note>。故智者釋法華。
<lb ed="X" n="0834a07"/><lb ed="R091" n="0910b01"/>初一品皆爲序。後十一品半皆爲流通。又一時
<lb ed="X" n="0834a08"/><lb ed="R091" n="0910b02"/>迹本二門。各分三段。則法師等五品。皆爲迹門
<lb ed="X" n="0834a09"/><lb ed="R091" n="0910b03"/>流通。蓋序必提一經之綱。流通則法施不壅。關
<lb ed="X" n="0834a10"/><lb ed="R091" n="0910b04"/>係非小。後人不達。見經文稍涉義理。便判入正
<lb ed="X" n="0834a11"/><lb ed="R091" n="0910b05"/>宗。致序及流通。僅存故套。安所稱初語亦善。後
<lb ed="X" n="0834a12"/><lb ed="R091" n="0910b06"/>語亦善也哉。</p>
<lb ed="X" n="0834a13"/><lb ed="R091" n="0910b07"/><p xml:id="pX22p0834a1301">【鈔】序正流通三分。創自道安法師。前代講演。但隨
<lb ed="X" n="0834a14"/><lb ed="R091" n="0910b08"/>文消義。未敢分判。後道安在襄陽。始三科分釋。科
<lb ed="X" n="0834a15"/><lb ed="R091" n="0910b09"/>者。段落。衆心不肯。唐<name role="" type="person">玄奘</name>法師。東傳親光菩薩佛
<lb ed="X" n="0834a16"/><lb ed="R091" n="0910b10"/>地經論。亦分三分。初敎起因緣分。二聖敎所說分。
<lb ed="X" n="0834a17"/><lb ed="R091" n="0910b11"/>三依敎奉行分。後人稱彌天高判。今古同遵。分經
<lb ed="X" n="0834a18"/><lb ed="R091" n="0910b12"/>雅合於親光。後皆遵之。此三名下。明分科意。有三
<lb ed="X" n="0834a19"/><lb ed="R091" n="0910b13"/>段。初明三科之要。二故智者下。引證。三蓋序必下。
<lb ed="X" n="0834a20"/><lb ed="R091" n="0910b14"/>責今也。此因三科分文。與古不同。故首明三科皆
<lb ed="X" n="0834a21"/><lb ed="R091" n="0910b15"/>要。智者。乃天台智者大師。名智顗。字德安。姓陳。潁
<lb ed="X" n="0834a22"/><lb ed="R091" n="0910b16"/>川人。母孕時。夢五色彩煙縈懷。及誕。光明燭室。目
<lb ed="X" n="0834a23"/><lb ed="R091" n="0910b17"/>有重瞳。臥必合掌。坐必向西。十八歲出家。誦法華
<lb ed="X" n="0834a24"/><lb ed="R091" n="0910b18"/>經。詣光州大蘇山。禮慧思大師。思一見曰。昔日靈
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0834b" n="0834b"/>
<lb ed="X" n="0834b01"/><lb ed="R091" n="0911a01"/>山同聽法華。今復遇矣。卽示普賢道場。顗於此行
<lb ed="X" n="0834b02"/><lb ed="R091" n="0911a02"/>法華三昧。誦經至藥王品。是眞精進。是名眞法供
<lb ed="X" n="0834b03"/><lb ed="R091" n="0911a03"/>養。寂然入定。見靈山一會。儼然未散。得一旋陀羅
<lb ed="X" n="0834b04"/><lb ed="R091" n="0911a04"/>尼。後講法華等經。坐脫於石城寺。壽六十七歲。講
<lb ed="X" n="0834b05"/><lb ed="R091" n="0911a05"/>法華經二十八品。初品。爲序分。方便品。至十七分
<lb ed="X" n="0834b06"/><lb ed="R091" n="0911a06"/>別功德品十九行偈。名正宗分。從後盡經。名流通
<lb ed="X" n="0834b07"/><lb ed="R091" n="0911a07"/>分。又一時者。謂初次講在陳朝禎明元年。於金陵
<lb ed="X" n="0834b08"/><lb ed="R091" n="0911a08"/><name role="" type="person">光宅寺</name>講。二次在隋朝開皇十三年。於荆州玉泉
<lb ed="X" n="0834b09"/><lb ed="R091" n="0911a09"/>山講。迹本二門者。謂前十四品。乃迹門開權顯實。
<lb ed="X" n="0834b10"/><lb ed="R091" n="0911a10"/>迹者。乃如來示現成佛之迹。開權顯實。謂開三乘
<lb ed="X" n="0834b11"/><lb ed="R091" n="0911a11"/>之權敎。顯一乘之實理。後十四品。乃本門開近顯
<lb ed="X" n="0834b12"/><lb ed="R091" n="0911a12"/>遠。本者。乃如來塵點劫根本成佛之實事。開近顯
<lb ed="X" n="0834b13"/><lb ed="R091" n="0911a13"/>遠。乃開如來之近壽。顯本地之遠壽也。各分三段。
<lb ed="X" n="0834b14"/><lb ed="R091" n="0911a14"/>謂自方便品。至授學無學人記品。爲迹門正宗。法
<lb ed="X" n="0834b15"/><lb ed="R091" n="0911a15"/>師品。至安樂行品。乃迹門流通。自湧出品。至彌勒
<lb ed="X" n="0834b16"/><lb ed="R091" n="0911a16"/>菩薩<anchor xml:id="nkr_note_add_0834b1601" n="0834b1601"/><anchor xml:id="beg0834b1601" n="0834b1601"/>已<anchor xml:id="end0834b1601"/>問斯事。佛今答之。爲本門發起序。從佛吿
<lb ed="X" n="0834b17"/><lb ed="R091" n="0911a17"/><name role="" type="person">阿逸多</name>。至分別功德品偈。爲本門正宗。此後盡爲
<lb ed="X" n="0834b18"/><lb ed="R091" n="0911a18"/>流通。蓋序下。責後人之不達也。</p>
<lb ed="X" n="0834b19"/><lb ed="R091" n="0911b01"/><p xml:id="pX22p0834b1901">△初序分。二初通序。二別序。</p>
<lb ed="X" n="0834b20"/><lb ed="R091" n="0911b02"/><p xml:id="pX22p0834b2001">【鈔】此二序。各具四名。謂通序。別序。證信。發起。經後
<lb ed="X" n="0834b21"/><lb ed="R091" n="0911b03"/>序。經前序。自序。他序也。通序者。諸經皆用六種成
<lb ed="X" n="0834b22"/><lb ed="R091" n="0911b04"/>就。謂如是。乃信成就。我聞。乃聞成就。一時。乃時成
<lb ed="X" n="0834b23"/><lb ed="R091" n="0911b05"/>就。佛。乃主成就。<name role="" type="person">舍衛國</name>。乃處成就。千二百等。乃衆
<lb ed="X" n="0834b24"/><lb ed="R091" n="0911b06"/>成就。言成就者。此六種缺一不可。故曰成就。諸經
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0834c" n="0834c"/>
<lb ed="X" n="0834c01"/><lb ed="R091" n="0911b07"/>皆具。故曰通序。又名經後序。阿難尊者集經時序
<lb ed="X" n="0834c02"/><lb ed="R091" n="0911b08"/>入故。又名證信序。謂有此六種。信是佛說。若無六
<lb ed="X" n="0834c03"/><lb ed="R091" n="0911b09"/>種。便是外道經也。又名自序。謂佛臨涅槃。阿難問
<lb ed="X" n="0834c04"/><lb ed="R091" n="0911b10"/>佛。一切經首。當安何語。佛示云。如是我聞等。故曰
<lb ed="X" n="0834c05"/><lb ed="R091" n="0911b11"/>自序。言別序者。別在一經故。又名經前序。在正說
<lb ed="X" n="0834c06"/><lb ed="R091" n="0911b12"/>之前故。又名發起序。發起因緣故。又名他序。經家
<lb ed="X" n="0834c07"/><lb ed="R091" n="0911b13"/>序入故。</p>
<lb ed="X" n="0834c08"/><lb ed="R091" n="0911b14"/><p xml:id="pX22p0834c0801">△初中二。初標法會時處。二引大衆同聞。</p><p xml:id="pX22p0834c0817" cb:place="inline">△今初。</p>
<lb ed="X" n="0834c09"/><lb ed="R091" n="0911b15"/><p xml:id="pX22p0834c0901">【鈔】於中有經文。有疏義。先消經文。消文之法。詳略
<lb ed="X" n="0834c10"/><lb ed="R091" n="0911b16"/>隨宜。疏中意在於要。故刪詳取要。今爲學者略取
<lb ed="X" n="0834c11"/><lb ed="R091" n="0911b17"/>佛頂文句。以爲梗槪。若欲詳者。當閱全文。恐繁不
<lb ed="X" n="0834c12"/><lb ed="R091" n="0911b18"/>錄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0834c13"/><lb ed="R091" n="0912a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0834c1301">如是我聞。一時。佛在<name role="" type="person">舍衛國</name>。<name role="" type="person">祇樹給孤獨園</name>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0834c14"/><lb ed="R091" n="0912a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0834c1401">【鈔】佛頂文句云。如是者。指法之辭。通指下文之言。
<lb ed="X" n="0834c15"/><lb ed="R091" n="0912a03"/>亦信順之義。大凡信者則言如是。不信者則言不
<lb ed="X" n="0834c16"/><lb ed="R091" n="0912a04"/>如是。今言如是。卽顯信順也。我者。阿難自稱。此非
<lb ed="X" n="0834c17"/><lb ed="R091" n="0912a05"/>外道妄計之我。亦非凡夫妄執之我。乃深達八自
<lb ed="X" n="0834c18"/><lb ed="R091" n="0912a06"/>在我也。聞者。耳根發耳識。能達音聲現量體性也。
<lb ed="X" n="0834c19"/><lb ed="R091" n="0912a07"/>一時者。機應相符。說聽終竟。總名一時。佛者。自覺。
<lb ed="X" n="0834c20"/><lb ed="R091" n="0912a08"/>覺他。覺行圓滿。卽娑婆敎主。釋迦牟尼。在者。示迹
<lb ed="X" n="0834c21"/><lb ed="R091" n="0912a09"/>此間行住坐臥。總名爲在。<name role="" type="person">舍衛國</name>者。或云<name role="" type="person">室羅筏</name>
<lb ed="X" n="0834c22"/><lb ed="R091" n="0912a10"/>城。梵音楚夏不同。此翻豐德。亦翻聞物。謂國豐四
<lb ed="X" n="0834c23"/><lb ed="R091" n="0912a11"/>德。多聞。解脫。財寶。五欲。故曰豐德。以此四德遠聞
<lb ed="X" n="0834c24"/><lb ed="R091" n="0912a12"/>他方。故曰聞物。<name role="" type="person">祇樹給孤獨園</name>者。<name role="" type="person">祇陀太子</name>之樹。
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0835a" n="0835a"/>
<lb ed="X" n="0835a01"/><lb ed="R091" n="0912a13"/>給孤長者之園也。此消經文。</p>
<lb ed="X" n="0835a02"/><lb ed="R091" n="0912a14"/><p xml:id="pX22p0835a0201">△疏中分二。初總標。二別釋。</p><p xml:id="pX22p0835a0212" cb:place="inline">△今初。</p>
<lb ed="X" n="0835a03"/><lb ed="R091" n="0912a15"/><p xml:id="pX22p0835a0301">【觧】如是。標信順。我聞。標師承。一時。標機感。佛。標敎主。
<lb ed="X" n="0835a04"/><lb ed="R091" n="0912a16"/>舍衛等。標說經處也。</p>
<lb ed="X" n="0835a05"/><lb ed="R091" n="0912a17"/><p xml:id="pX22p0835a0501">【鈔】標者。表顯也。信順者。謂順於信心。則言如是也。
<lb ed="X" n="0835a06"/><lb ed="R091" n="0912a18"/>又有偏眞信順。卽眞信順。次第信順。圓頓信順。今
<lb ed="X" n="0835a07"/><lb ed="R091" n="0912b01"/>乃圓頓信順也。師承者。承。謂承受。謂親從佛聞也。
<lb ed="X" n="0835a08"/><lb ed="R091" n="0912b02"/>又從化佛聞。從應佛聞。從報佛聞。從法佛聞。機感
<lb ed="X" n="0835a09"/><lb ed="R091" n="0912b03"/>者。謂時無實法。東西正朔不同。故但標機感。又分
<lb ed="X" n="0835a10"/><lb ed="R091" n="0912b04"/>四敎機感。敎主者。四敎說法之主也。說經處者。謂
<lb ed="X" n="0835a11"/><lb ed="R091" n="0912b05"/>化佛則同居處。應佛則方便處。報佛則實報處。法
<lb ed="X" n="0835a12"/><lb ed="R091" n="0912b06"/>佛則寂光處。問。<name role="" type="person">舍衛國</name>。乃同居土彈丸之地。何得
<lb ed="X" n="0835a13"/><lb ed="R091" n="0912b07"/>通論四土。釋迦乃化身。何得通論四佛。阿難。乃有
<lb ed="X" n="0835a14"/><lb ed="R091" n="0912b08"/>學聲聞。何得通論四敎耶。答。卽此<name role="" type="person">舍衛國</name>。便是寂
<lb ed="X" n="0835a15"/><lb ed="R091" n="0912b09"/>光淨土。卽此化佛。便是法佛。卽此阿難。便是法身
<lb ed="X" n="0835a16"/><lb ed="R091" n="0912b10"/>大士。但衆生業感未盡。所見不同耳。故像法決疑
<lb ed="X" n="0835a17"/><lb ed="R091" n="0912b11"/>經云。一切大衆所見不同。或見<name role="" type="person">娑羅林</name>地。悉是土
<lb ed="X" n="0835a18"/><lb ed="R091" n="0912b12"/>砂草木石壁。或見七寶淸淨莊嚴。或見是三世諸
<lb ed="X" n="0835a19"/><lb ed="R091" n="0912b13"/>佛所遊居處。或見是不可思議諸佛境界。或見如
<lb ed="X" n="0835a20"/><lb ed="R091" n="0912b14"/>來丈六之身。或見小身大身。或見在蓮華臺。爲千
<lb ed="X" n="0835a21"/><lb ed="R091" n="0912b15"/>百億釋迦說心地法門。或見身同虗空。徧於法界。
<lb ed="X" n="0835a22"/><lb ed="R091" n="0912b16"/>無有分別。又正法念處經。明三阿難。一<name role="" type="person">阿難陀</name>。此
<lb ed="X" n="0835a23"/><lb ed="R091" n="0912b17"/>云歡喜。持小乘藏。二阿難<g ref="#CB02494">䟦</g>陀。此云歡喜賢。持雜
<lb ed="X" n="0835a24"/><lb ed="R091" n="0912b18"/>藏。三阿難娑伽。此云歡喜海。持佛藏。阿含經有典
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0835b" n="0835b"/>
<lb ed="X" n="0835b01"/><lb ed="R091" n="0913a01"/>藏阿難。持菩薩藏。蓋指一人具四德。持四法門耳。
<lb ed="X" n="0835b02"/><lb ed="R091" n="0913a02"/>空王佛所同時發心。方便示爲傳法之人。何所不
<lb ed="X" n="0835b03"/><lb ed="R091" n="0913a03"/>能也。又如是我聞等。具四悉檀。三世諸佛經初。皆
<lb ed="X" n="0835b04"/><lb ed="R091" n="0913a04"/>安如是我聞等。佛佛道同。不與世諍。世界悉檀。大
<lb ed="X" n="0835b05"/><lb ed="R091" n="0913a05"/>論云。擧時方令人生信。爲人悉檀。對破外道阿歐
<lb ed="X" n="0835b06"/><lb ed="R091" n="0913a06"/>二字。不如不是。對治悉檀。<note place="inline">阿歐。此云有無。謂外道經書前。皆安阿歐二字。
<lb ed="X" n="0835b07"/><lb ed="R091" n="0913a07"/>標其所計不出有無二見。部內所言。不出所計也</note>信順者。信則所聞理會。
<lb ed="X" n="0835b08"/><lb ed="R091" n="0913a08"/>順則師資道成。第一義悉檀也。此總標竟。</p>
<lb ed="X" n="0835b09"/><lb ed="R091" n="0913a09"/><p xml:id="pX22p0835b0901">△二別釋。</p>
<lb ed="X" n="0835b10"/><lb ed="R091" n="0913a10"/><p xml:id="pX22p0835b1001">【觧】實相妙理。古今不變。名如。依實相理。念佛求生淨
<lb ed="X" n="0835b11"/><lb ed="R091" n="0913a11"/>土。決定無非。曰是<note place="interlinear">悟此者少</note>。</p>
<lb ed="X" n="0835b12"/><lb ed="R091" n="0913a12"/><p xml:id="pX22p0835b1201">【鈔】總標中雖具四敎。而別釋唯約圓頓。刪繁取要
<lb ed="X" n="0835b13"/><lb ed="R091" n="0913a13"/>故也。實相妙理者。卽現前一念心之自性。卽辯體
<lb ed="X" n="0835b14"/><lb ed="R091" n="0913a14"/>中云。實相無二。亦無不二。是故擧體作依作正。乃
<lb ed="X" n="0835b15"/><lb ed="R091" n="0913a15"/>至能說所說等。無非實相正印。若在此中。則能信
<lb ed="X" n="0835b16"/><lb ed="R091" n="0913a16"/>所信。能聞所聞。能感所感。能住所住。亦無非實相。
<lb ed="X" n="0835b17"/><lb ed="R091" n="0913a17"/>故首提曰實相妙理。亦實性。實體。實力。實作等。一
<lb ed="X" n="0835b18"/><lb ed="R091" n="0913a18"/>一皆實也。古今不變名如者。如者。不變義。實相之
<lb ed="X" n="0835b19"/><lb ed="R091" n="0913b01"/>體。非古非今。然而古亦實相。今亦實相。不爲古今
<lb ed="X" n="0835b20"/><lb ed="R091" n="0913b02"/>所變。譬如虗空。非明非暗。然而明亦虗空。暗亦虗
<lb ed="X" n="0835b21"/><lb ed="R091" n="0913b03"/>空。不爲明暗所變。故強名曰眞如也。依實相理。念
<lb ed="X" n="0835b22"/><lb ed="R091" n="0913b04"/>佛求生淨土。決定無非曰是者。能念實相心。所念
<lb ed="X" n="0835b23"/><lb ed="R091" n="0913b05"/>實相佛。能求實相信願。所生實相土。能所同一實
<lb ed="X" n="0835b24"/><lb ed="R091" n="0913b06"/>相。本自無非。強名曰是。小字批云。悟此者少。眞實
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0835c" n="0835c"/>
<lb ed="X" n="0835c01"/><lb ed="R091" n="0913b07"/>不多也。世人但知實相無念。而不達無所不念。又
<lb ed="X" n="0835c02"/><lb ed="R091" n="0913b08"/>但知實相無生。而不達無所不生。今依此無所不
<lb ed="X" n="0835c03"/><lb ed="R091" n="0913b09"/>念故念佛。無所不生故求生也。</p>
<lb ed="X" n="0835c04"/><lb ed="R091" n="0913b10"/><p xml:id="pX22p0835c0401">【觧】實相非我非無我。阿難不壞假名。故仍稱我。耳根
<lb ed="X" n="0835c05"/><lb ed="R091" n="0913b11"/>發耳識。親聆圓音。如空印空。名聞。</p>
<lb ed="X" n="0835c06"/><lb ed="R091" n="0913b12"/><p xml:id="pX22p0835c0601">【鈔】實相離戲論。故非凡夫之有我。又非二乘之無
<lb ed="X" n="0835c07"/><lb ed="R091" n="0913b13"/>我也。阿難不壞假名者。有三種我。謂我見。我慢。及
<lb ed="X" n="0835c08"/><lb ed="R091" n="0913b14"/>名字我。阿難但壞我見。我慢。不壞名字我。故仍然
<lb ed="X" n="0835c09"/><lb ed="R091" n="0913b15"/>稱我。耳根發耳識者。有二種耳根。謂浮塵根。卽外
<lb ed="X" n="0835c10"/><lb ed="R091" n="0913b16"/>之粗相。乃第八識疎相分。二勝義根。卽內之細相。
<lb ed="X" n="0835c11"/><lb ed="R091" n="0913b17"/>乃第八識親相分。耳識依此勝義根發也。親聆圓
<lb ed="X" n="0835c12"/><lb ed="R091" n="0913b18"/>音者。謂親聞於佛也。親聆。乃耳識見分。圓音。乃耳
<lb ed="X" n="0835c13"/><lb ed="R091" n="0914a01"/>識相分。托佛本質自變相分。乃親所緣緣。故曰親
<lb ed="X" n="0835c14"/><lb ed="R091" n="0914a02"/>聆也。如空印空者。見分無相故如空。相分無生故
<lb ed="X" n="0835c15"/><lb ed="R091" n="0914a03"/>亦如空。二分唯是一心。云何於中有是非是。故曰
<lb ed="X" n="0835c16"/><lb ed="R091" n="0914a04"/>如空印空也。</p>
<lb ed="X" n="0835c17"/><lb ed="R091" n="0914a05"/><p xml:id="pX22p0835c1701">【觧】時無實法。以師資道合。說聽周足。名一時。</p>
<lb ed="X" n="0835c18"/><lb ed="R091" n="0914a06"/><p xml:id="pX22p0835c1801">【鈔】時無實法者。無實體可指也。但依色心等法假
<lb ed="X" n="0835c19"/><lb ed="R091" n="0914a07"/>立。卽此無實之實。卽實相也。又長短無定。循業發
<lb ed="X" n="0835c20"/><lb ed="R091" n="0914a08"/>現。如三更之夢。<anchor xml:id="nkr_note_add_0835c2001" n="0835c2001"/><anchor xml:id="beg0835c2001" n="0835c2001"/>已<anchor xml:id="end0835c2001"/>辦二十年事。洞中七日。世上<anchor xml:id="nkr_note_add_0835c2002" n="0835c2002"/><anchor xml:id="beg0835c2002" n="0835c2002"/>已<anchor xml:id="end0835c2002"/>
<lb ed="X" n="0835c21"/><lb ed="R091" n="0914a09"/>過千年。延促不定。故曰無實。以佛之敎。弟子之資
<lb ed="X" n="0835c22"/><lb ed="R091" n="0914a10"/>相扣。從如是我聞。至作禮而去。總名一時。</p>
<lb ed="X" n="0835c23"/><lb ed="R091" n="0914a11"/><p xml:id="pX22p0835c2301">【觧】自覺。覺他。覺行圓滿。人天大師。名佛。</p>
<lb ed="X" n="0835c24"/><lb ed="R091" n="0914a12"/><p xml:id="pX22p0835c2401">【鈔】疏中略釋在字。今補出。佛頂文句云。行住坐臥。
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0836a" n="0836a"/>
<lb ed="X" n="0836a01"/><lb ed="R091" n="0914a13"/>通名爲在。在。卽是住。今當以住釋在。有四住。謂天
<lb ed="X" n="0836a02"/><lb ed="R091" n="0914a14"/>住。梵住。聖住。佛住。佛爲能住。四法爲所住。法爲能
<lb ed="X" n="0836a03"/><lb ed="R091" n="0914a15"/>住。<name role="" type="person">舍衛國</name>等乃爲所住也。</p>
<lb ed="X" n="0836a04"/><lb ed="R091" n="0914a16"/><p xml:id="pX22p0836a0401">【觧】舍衛。此云聞物。<name role="" type="person">中印度</name>大國之名。波斯匿王所都
<lb ed="X" n="0836a05"/><lb ed="R091" n="0914a17"/>也。匿王太子名祇陀。此云戰勝。匿王大臣名須達
<lb ed="X" n="0836a06"/><lb ed="R091" n="0914a18"/>多。此云<name role="" type="person">給孤獨</name>。給孤長者布金買太子園。供佛及
<lb ed="X" n="0836a07"/><lb ed="R091" n="0914b01"/>僧。祇陀感歎。施餘未布少地。故並名祇樹<name role="" type="person">給孤獨</name>
<lb ed="X" n="0836a08"/><lb ed="R091" n="0914b02"/>園也。</p>
<lb ed="X" n="0836a09"/><lb ed="R091" n="0914b03"/><p xml:id="pX22p0836a0901">【鈔】<name role="" type="person">中印度</name>者。卽中天竺。名義集云。舊云身篤。或云
<lb ed="X" n="0836a10"/><lb ed="R091" n="0914b04"/>賢豆。今從正音。宜云印度。此云月<g ref="#CB15131">邦</g>。謂聖賢御物。
<lb ed="X" n="0836a11"/><lb ed="R091" n="0914b05"/>如月照臨。故謂印度。波斯匿者。此云勝軍王。軍馬
<lb ed="X" n="0836a12"/><lb ed="R091" n="0914b06"/>勝餘國故。祇陀。此云戰勝。謂匿王出兵得勝時生。
<lb ed="X" n="0836a13"/><lb ed="R091" n="0914b07"/>故云戰勝。給孤長者布金買園者。<name role="" type="person">王舍城</name>有長者。
<lb ed="X" n="0836a14"/><lb ed="R091" n="0914b08"/>名珊檀那。須達多長者與之爲友。一日爲兒娉婦。
<lb ed="X" n="0836a15"/><lb ed="R091" n="0914b09"/>至其家。見其忙亂異常。因問其故。珊檀那云。明晨
<lb ed="X" n="0836a16"/><lb ed="R091" n="0914b10"/>請佛齋僧。今預辦其供耳。須達云。何者名佛耶。珊
<lb ed="X" n="0836a17"/><lb ed="R091" n="0914b11"/>檀那云。汝不知耶。<name role="" type="person">淨飯王</name>太子悉達。雪山學道。證
<lb ed="X" n="0836a18"/><lb ed="R091" n="0914b12"/>得阿耨多羅三藐三菩提。三十二相。八十種好。具
<lb ed="X" n="0836a19"/><lb ed="R091" n="0914b13"/>足三明。及八解脫。十八不共。十力。四無所畏。有一
<lb ed="X" n="0836a20"/><lb ed="R091" n="0914b14"/>千二百五十弟子。現在城外竹園精舍說法。須達
<lb ed="X" n="0836a21"/><lb ed="R091" n="0914b15"/>聞佛。身毛皆豎。歡喜踴躍。睡不安枕。忽覩天亮。便
<lb ed="X" n="0836a22"/><lb ed="R091" n="0914b16"/>起出城。行之不遠。天忽黑暗。遂疑云。莫非妖邪惑
<lb ed="X" n="0836a23"/><lb ed="R091" n="0914b17"/>我耶。忽聞空中有神吿曰。汝善自前行。莫得遲緩。
<lb ed="X" n="0836a24"/><lb ed="R091" n="0914b18"/>前行一步功德。勝過七車七寶布施。須達前行未
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0836b" n="0836b"/>
<lb ed="X" n="0836b01"/><lb ed="R091" n="0915a01"/>遠。見如來金色晃耀。巍巍堂堂。在竹園林外經行。
<lb ed="X" n="0836b02"/><lb ed="R091" n="0915a02"/>忽見一人。遶佛三匝。禮佛三拜。須達亦遶佛三匝。
<lb ed="X" n="0836b03"/><lb ed="R091" n="0915a03"/>禮佛三拜。佛爲說法。卽證初果。便請世尊來年至
<lb ed="X" n="0836b04"/><lb ed="R091" n="0915a04"/><name role="" type="person">舍衛國</name>說法。佛云。來年<anchor xml:id="nkr_note_add_0836b0401" n="0836b0401"/><anchor xml:id="beg0836b0401" n="0836b0401"/>已<anchor xml:id="end0836b0401"/>受<name role="" type="person">甁沙王</name>請。復請後年。
<lb ed="X" n="0836b05"/><lb ed="R091" n="0915a05"/>世尊應許。復問<name role="" type="person">舍衛城</name>外。可有園林茂勝。遠離憒
<lb ed="X" n="0836b06"/><lb ed="R091" n="0915a06"/>鬧。可容我千衆處所否。須達云。但願世尊不棄。自
<lb ed="X" n="0836b07"/><lb ed="R091" n="0915a07"/>當辦之。須達回國。沿途宣吿。以至本國。徧想無好
<lb ed="X" n="0836b08"/><lb ed="R091" n="0915a08"/>處所。唯太子園可容千衆。園林茂好。圍一由旬。但
<lb ed="X" n="0836b09"/><lb ed="R091" n="0915a09"/>太子非賣園人。來日至太子所。爲說買園之事。太
<lb ed="X" n="0836b10"/><lb ed="R091" n="0915a10"/>子戲之曰。汝以金布滿園地。我便賣之。須達果如
<lb ed="X" n="0836b11"/><lb ed="R091" n="0915a11"/>其言。以金布地。布之將完。太子聞說須達布園以
<lb ed="X" n="0836b12"/><lb ed="R091" n="0915a12"/>至將終。太子遂異。親至園所。見金遍滿。唯剩一小
<lb ed="X" n="0836b13"/><lb ed="R091" n="0915a13"/>角。遂問須達曰。汝未布滿。我園不賣也。須達曰。非
<lb ed="X" n="0836b14"/><lb ed="R091" n="0915a14"/>謂不布。乃籌量用金多少耳。太子見須達並無一
<lb ed="X" n="0836b15"/><lb ed="R091" n="0915a15"/>念退志。遂問其因。須達稱讚如來功德。智慧。相貌
<lb ed="X" n="0836b16"/><lb ed="R091" n="0915a16"/>威神。不可思議。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0836b1601" n="0836b1601"/><anchor xml:id="beg0836b1601" n="0836b1601"/>已<anchor xml:id="end0836b1601"/>請佛後年至國說法。故我買
<lb ed="X" n="0836b17"/><lb ed="R091" n="0915a17"/>園。供佛及僧。太子感歎不<anchor xml:id="nkr_note_add_0836b1701" n="0836b1701"/><anchor xml:id="beg0836b1701" n="0836b1701"/>已<anchor xml:id="end0836b1701"/>云。旣然如是。汝我二
<lb ed="X" n="0836b18"/><lb ed="R091" n="0915a18"/>人共成此擧。此未布餘地。及一切樹木。作我所施。
<lb ed="X" n="0836b19"/><lb ed="R091" n="0915b01"/>故並云<name role="" type="person">祇樹給孤獨園</name>也。經文初標法會時處竟。</p>
<lb ed="X" n="0836b20"/><lb ed="R091" n="0915b02"/><p xml:id="pX22p0836b2001">△二引大衆同聞三。初聲聞衆。二菩薩衆。三天人
<lb ed="X" n="0836b21"/><lb ed="R091" n="0915b03"/>衆。</p>
<lb ed="X" n="0836b22"/><lb ed="R091" n="0915b04"/><p xml:id="pX22p0836b2201">【鈔】引大衆同聞者。謂非一人獨聞。故引大衆同聞。
<lb ed="X" n="0836b23"/><lb ed="R091" n="0915b05"/>六種成就。此乃衆成就也。聲聞有二種。一小乘聲
<lb ed="X" n="0836b24"/><lb ed="R091" n="0915b06"/>聞。謂聞佛四諦音聲而悟道者。二大乘聲聞。法華
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0836c" n="0836c"/>
<lb ed="X" n="0836c01"/><lb ed="R091" n="0915b07"/>云。以佛道聲。令一切聞也。菩薩者。正云菩提薩埵。
<lb ed="X" n="0836c02"/><lb ed="R091" n="0915b08"/>此方好略。故但云菩薩。此翻覺有情。有二釋。若約
<lb ed="X" n="0836c03"/><lb ed="R091" n="0915b09"/>自行。謂雖然覺悟。而情念未盡。故曰覺有情。若約
<lb ed="X" n="0836c04"/><lb ed="R091" n="0915b10"/>化他。則謂覺悟有情也。此三衆。總攝如來七衆弟
<lb ed="X" n="0836c05"/><lb ed="R091" n="0915b11"/>子。謂比丘。比丘尼。式叉摩那。沙彌。沙彌尼。優婆塞。
<lb ed="X" n="0836c06"/><lb ed="R091" n="0915b12"/>優婆夷。此七衆。又分大乘小乘。則有十四衆。十四
<lb ed="X" n="0836c07"/><lb ed="R091" n="0915b13"/>衆中。又各分四衆。一發起衆。謂發起玄化者。二當
<lb ed="X" n="0836c08"/><lb ed="R091" n="0915b14"/>機衆。謂聞法得益者。三影響衆。謂帶果行因者。四
<lb ed="X" n="0836c09"/><lb ed="R091" n="0915b15"/>結緣衆。結緣成種者。如法華經。大通智勝佛。王子
<lb ed="X" n="0836c10"/><lb ed="R091" n="0915b16"/>覆講。卽彼時發起衆。聞法得道。卽彼時當機衆。聞
<lb ed="X" n="0836c11"/><lb ed="R091" n="0915b17"/>法未度。而世世相値。卽彼時結緣衆。彼佛旣爾。今
<lb ed="X" n="0836c12"/><lb ed="R091" n="0915b18"/>佛亦然。四個十四。則有五十六衆。故曰大衆同聞
<lb ed="X" n="0836c13"/><lb ed="R091" n="0916a01"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0836c14"/><lb ed="R091" n="0916a02"/><p xml:id="pX22p0836c1401">【觧】聲聞居首者。出世相故。常隨從故。佛法賴僧傳故。
<lb ed="X" n="0836c15"/><lb ed="R091" n="0916a03"/>菩薩居中者。相不定故。不常隨故。表中道義故。天
<lb ed="X" n="0836c16"/><lb ed="R091" n="0916a04"/>人列後者。世間相故。凡聖品雜故。外護職故。</p>
<lb ed="X" n="0836c17"/><lb ed="R091" n="0916a05"/><p xml:id="pX22p0836c1701">【鈔】此明列衆所以也。問。聲聞乃小乘何意先列。菩
<lb ed="X" n="0836c18"/><lb ed="R091" n="0916a06"/>薩乃大乘何意在次。故云聲聞居首者。云云也。出
<lb ed="X" n="0836c19"/><lb ed="R091" n="0916a07"/>世相故者。謂剃除鬚髮。圓頂方袍。表出世間賢聖
<lb ed="X" n="0836c20"/><lb ed="R091" n="0916a08"/>幢相故也。常隨從者。此一千二百。先得道者。常隨
<lb ed="X" n="0836c21"/><lb ed="R091" n="0916a09"/>於佛。表師德故。佛法賴僧傳者。將來佛法二寶。賴
<lb ed="X" n="0836c22"/><lb ed="R091" n="0916a10"/>僧寶以弘傳故。菩薩居中相不定者。菩薩有出家
<lb ed="X" n="0836c23"/><lb ed="R091" n="0916a11"/>菩薩。有在家菩薩。有此土受生菩薩。有他方應來
<lb ed="X" n="0836c24"/><lb ed="R091" n="0916a12"/>菩薩。故相不定也。不常隨者。菩薩以利生爲務。此
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0837a" n="0837a"/>
<lb ed="X" n="0837a01"/><lb ed="R091" n="0916a13"/>方有益則隨。此處無益則不隨。表中道者。聲聞欣
<lb ed="X" n="0837a02"/><lb ed="R091" n="0916a14"/>涅槃。天人樂生死。菩薩不偏。故表中道也。天人列
<lb ed="X" n="0837a03"/><lb ed="R091" n="0916a15"/>後表世間相者。聲聞表出世相。今卽表世間相。品
<lb ed="X" n="0837a04"/><lb ed="R091" n="0916a16"/>雜者。其中天龍八部。多是菩薩應世也。外護職者。
<lb ed="X" n="0837a05"/><lb ed="R091" n="0916a17"/>聲聞爲內護。天人爲外護也。</p>
<lb ed="X" n="0837a06"/><lb ed="R091" n="0916a18"/><p xml:id="pX22p0837a0601">△初聲聞衆又三。初明類標數。二表位歎德。三列
<lb ed="X" n="0837a07"/><lb ed="R091" n="0916b01"/>上首名。</p><p xml:id="pX22p0837a0704" cb:place="inline">△今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837a08"/><lb ed="R091" n="0916b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0837a0801">與大比丘僧。千二百五十人俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837a09"/><lb ed="R091" n="0916b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0837a0901">【鈔】與者。共也。釋論以七一解共。謂一時。一處。一戒。
<lb ed="X" n="0837a10"/><lb ed="R091" n="0916b04"/>一心。一見。一道。一解脫也。約四敎。則藏一七一。謂
<lb ed="X" n="0837a11"/><lb ed="R091" n="0916b05"/>同感佛時。同鹿苑處。同別解脫戒。同一切智。同無
<lb ed="X" n="0837a12"/><lb ed="R091" n="0916b06"/>漏正見。同道品。同涅槃。通二七一。分利鈍故。別無
<lb ed="X" n="0837a13"/><lb ed="R091" n="0916b07"/>量七一。自行化他故。圓一七一。發心畢竟二不別
<lb ed="X" n="0837a14"/><lb ed="R091" n="0916b08"/>故。大者。梵云摩訶。此云大多勝。天王大人所敬。故
<lb ed="X" n="0837a15"/><lb ed="R091" n="0916b09"/>言大。<note place="inline">梵王師陳如。帝釋師迦葉</note>通內外典。識解多。故言多。出九
<lb ed="X" n="0837a16"/><lb ed="R091" n="0916b10"/>十五知見上。故言勝。今言大者。卽攝多勝。千二百
<lb ed="X" n="0837a17"/><lb ed="R091" n="0916b11"/>五十人者。本是法身大士。迹來輔佛行化。引凡入
<lb ed="X" n="0837a18"/><lb ed="R091" n="0916b12"/>聖。先示作愛見外道。欲引乳入酪。又示作三藏一
<lb ed="X" n="0837a19"/><lb ed="R091" n="0916b13"/>千二百五。引酪入酥。又作方等般若一千二百五。
<lb ed="X" n="0837a20"/><lb ed="R091" n="0916b14"/>引酥入醍醐又作法華一千二百五。今引染歸淨。
<lb ed="X" n="0837a21"/><lb ed="R091" n="0916b15"/>又作淨土一千二百五也。</p>
<lb ed="X" n="0837a22"/><lb ed="R091" n="0916b16"/><p xml:id="pX22p0837a2201">△疏中分二。初明類。二標數。初又二。初總標。二別
<lb ed="X" n="0837a23"/><lb ed="R091" n="0916b17"/>釋。</p><p xml:id="pX22p0837a2302" cb:place="inline">△今初。</p>
<lb ed="X" n="0837a24"/><lb ed="R091" n="0916b18"/><p xml:id="pX22p0837a2401">【觧】大比丘。受具足戒出家人也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0837b" n="0837b"/>
<lb ed="X" n="0837b01"/><lb ed="R091" n="0917a01"/><p xml:id="pX22p0837b0101">【鈔】具足戒者。具足三諦戒也。智度論有十種戒。謂
<lb ed="X" n="0837b02"/><lb ed="R091" n="0917a02"/>一不缺戒。若犯根本。缺壞不任。不犯則名不缺。二
<lb ed="X" n="0837b03"/><lb ed="R091" n="0917a03"/>不破戒。若犯僧殘。如器殘破。不犯則名不破。三不
<lb ed="X" n="0837b04"/><lb ed="R091" n="0917a04"/>穿戒。若犯捨墮。如器穿漏。不犯則名不穿。四不雜
<lb ed="X" n="0837b05"/><lb ed="R091" n="0917a05"/>戒。念破戒事。名之爲雜。不念則名不雜。五隨道戒
<lb ed="X" n="0837b06"/><lb ed="R091" n="0917a06"/>初果隨順諦理。自然無犯。六無著戒。二乘見思<anchor xml:id="nkr_note_add_0837b0601" n="0837b0601"/><anchor xml:id="beg0837b0601" n="0837b0601"/>已<anchor xml:id="end0837b0601"/>
<lb ed="X" n="0837b07"/><lb ed="R091" n="0917a07"/>盡。無所染著。七自在戒。菩薩化他妙用。得自在故。
<lb ed="X" n="0837b08"/><lb ed="R091" n="0917a08"/>八智所讚戒。菩薩篇聚無虧。常爲智者所讚。九隨
<lb ed="X" n="0837b09"/><lb ed="R091" n="0917a09"/>定戒。住定現儀。任運常靜。自然無犯。十具足戒。用
<lb ed="X" n="0837b10"/><lb ed="R091" n="0917a10"/>中道。慧徧入諸法。無戒不備。此十戒。前六。乃二乘
<lb ed="X" n="0837b11"/><lb ed="R091" n="0917a11"/>眞諦戒。七八。乃菩薩俗諦戒。九十。乃諸佛中諦戒
<lb ed="X" n="0837b12"/><lb ed="R091" n="0917a12"/>也。出家人者。眞諦戒具足。出同居之家。俗諦戒具
<lb ed="X" n="0837b13"/><lb ed="R091" n="0917a13"/>足。出方便之家。中諦戒具足。出實報之家也。總標
<lb ed="X" n="0837b14"/><lb ed="R091" n="0917a14"/>竟。</p>
<lb ed="X" n="0837b15"/><lb ed="R091" n="0917a15"/><p xml:id="pX22p0837b1501">△二別釋二。初釋比丘三義。二釋僧居六和。</p><p xml:id="pX22p0837b1518" cb:place="inline">△今
<lb ed="X" n="0837b16"/><lb ed="R091" n="0917a16"/>初。</p>
<lb ed="X" n="0837b17"/><lb ed="R091" n="0917a17"/><p xml:id="pX22p0837b1701">【觧】比丘。梵語含三義。一乞士。一鉢資身。無所蓄藏。專
<lb ed="X" n="0837b18"/><lb ed="R091" n="0917a18"/>求出要。二破惡。正慧觀察。破煩惱惡。不墮愛見。三
<lb ed="X" n="0837b19"/><lb ed="R091" n="0917b01"/>怖魔。發心受戒。羯磨成就。魔卽怖也。</p>
<lb ed="X" n="0837b20"/><lb ed="R091" n="0917b02"/><p xml:id="pX22p0837b2001">【鈔】一鉢資身者。常行乞食以資身命。無所蓄藏者。
<lb ed="X" n="0837b21"/><lb ed="R091" n="0917b03"/>唯乞法食以資慧命也。專求出要者。出同居。出方
<lb ed="X" n="0837b22"/><lb ed="R091" n="0917b04"/>便。出實報。出寂光也。正慧觀察者。三觀正慧也。破
<lb ed="X" n="0837b23"/><lb ed="R091" n="0917b05"/>煩惱惡者。破五住地惡也。不墮愛見者。愛。卽思惑。
<lb ed="X" n="0837b24"/><lb ed="R091" n="0917b06"/>見。卽見惑。有同居見思。方便見思。實報見思也。魔
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0837c" n="0837c"/>
<lb ed="X" n="0837c01"/><lb ed="R091" n="0917b07"/>有四種。謂煩惱魔。五陰魔。死魔。天魔。梵云羯磨。此
<lb ed="X" n="0837c02"/><lb ed="R091" n="0917b08"/>云作法。謂登壇受戒。白四羯磨<anchor xml:id="nkr_note_add_0837c0201" n="0837c0201"/><anchor xml:id="beg0837c0201" n="0837c0201"/>已<anchor xml:id="end0837c0201"/>。四魔皆怖也。</p>
<lb ed="X" n="0837c03"/><lb ed="R091" n="0917b09"/><p xml:id="pX22p0837c0301">△二釋僧居六和。</p>
<lb ed="X" n="0837c04"/><lb ed="R091" n="0917b10"/><p xml:id="pX22p0837c0401">【觧】僧者。具云僧伽。此翻和合衆。同證無爲解脫。名理
<lb ed="X" n="0837c05"/><lb ed="R091" n="0917b11"/>和。身同住。口無諍。意同悅。見同解。戒同修。利同均。
<lb ed="X" n="0837c06"/><lb ed="R091" n="0917b12"/>名事和也。</p>
<lb ed="X" n="0837c07"/><lb ed="R091" n="0917b13"/><p xml:id="pX22p0837c0701">【鈔】天竺大小乘分門。則理和事和。則皆分大小也。
<lb ed="X" n="0837c08"/><lb ed="R091" n="0917b14"/>又有四種僧。一無漸僧。謂破戒者。二啞羊僧。不解
<lb ed="X" n="0837c09"/><lb ed="R091" n="0917b15"/>法律者。三淸淨僧。七方便人。四眞實僧。<anchor xml:id="nkr_note_add_0837c0901" n="0837c0901"/><anchor xml:id="beg0837c0901" n="0837c0901"/>已<anchor xml:id="end0837c0901"/>入聖位
<lb ed="X" n="0837c10"/><lb ed="R091" n="0917b16"/>者也。初明類竟。</p>
<lb ed="X" n="0837c11"/><lb ed="R091" n="0917b17"/><p xml:id="pX22p0837c1101">△二標數。</p>
<lb ed="X" n="0837c12"/><lb ed="R091" n="0917b18"/><p xml:id="pX22p0837c1201">【觧】千二百五十人者。三迦葉師資共千人。身子目連
<lb ed="X" n="0837c13"/><lb ed="R091" n="0918a01"/>師資二百人。耶舍子等五十人。皆佛成道先得度
<lb ed="X" n="0837c14"/><lb ed="R091" n="0918a02"/>脫。感佛深恩。常隨從也。</p>
<lb ed="X" n="0837c15"/><lb ed="R091" n="0918a03"/><p xml:id="pX22p0837c1501">【鈔】迦葉。此云大龜氏。姓也。三弟兄。一<name role="" type="person">優樓頻</name>螺迦
<lb ed="X" n="0837c16"/><lb ed="R091" n="0918a04"/>葉。此云木瓜林。在此林住故。又云木瓜癃。胸前有
<lb ed="X" n="0837c17"/><lb ed="R091" n="0918a05"/>癃如木瓜故。二<name role="" type="person">伽耶迦葉</name>。山名。卽<name role="" type="person">象頭山</name>。在王舍
<lb ed="X" n="0837c18"/><lb ed="R091" n="0918a06"/>城外。在此山學道故。三<name role="" type="person">那提迦葉</name>。此云河。在河邊
<lb ed="X" n="0837c19"/><lb ed="R091" n="0918a07"/>學道。以河彰名。三人在迦葉佛時。共立刹柱。故今
<lb ed="X" n="0837c20"/><lb ed="R091" n="0918a08"/>結爲弟兄。初爲事火外道。後遇佛化。而證道果。師
<lb ed="X" n="0837c21"/><lb ed="R091" n="0918a09"/>資者。師爲聖匠。徒稟天資也。舍利弗。此云身子。又
<lb ed="X" n="0837c22"/><lb ed="R091" n="0918a10"/>云鶖鷺。目連。此云<anchor xml:id="nkr_note_add_0837c2201" n="0837c2201"/><anchor xml:id="beg0837c2201" n="0837c2201"/>采<anchor xml:id="end0837c2201"/>菽氏。婆羅門姓也。耶舍。卽耶
<lb ed="X" n="0837c23"/><lb ed="R091" n="0918a11"/>舍長者子。再加憍陳如等五人。則一千二百五十
<lb ed="X" n="0837c24"/><lb ed="R091" n="0918a12"/>五人。此乃言其大數耳。當看釋迦譜。或妙珍集等。
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0838a" n="0838a"/>
<lb ed="X" n="0838a01"/><lb ed="R091" n="0918a13"/>茲不具錄。經文初明類標數竟。</p>
<lb ed="X" n="0838a02"/><lb ed="R091" n="0918a14"/><p xml:id="pX22p0838a0201">△二表位歎德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838a03"/><lb ed="R091" n="0918a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0838a0301">皆是大阿羅漢。<note place="inline">之位。其德爲</note>衆所知識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838a04"/><lb ed="R091" n="0918a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0838a0401">【鈔】衆所知識者。初爲愛見衆所知識。出家時。爲藏
<lb ed="X" n="0838a05"/><lb ed="R091" n="0918a17"/>敎衆所知識。方等時。又爲四敎衆所知識。般若時。
<lb ed="X" n="0838a06"/><lb ed="R091" n="0918a18"/>又爲三敎衆所知識。法華涅槃時。唯圓敎衆所知
<lb ed="X" n="0838a07"/><lb ed="R091" n="0918b01"/>識。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0838a0701" n="0838a0701"/><anchor xml:id="beg0838a0701" n="0838a0701"/>但<anchor xml:id="end0838a0701"/>是同居衆所知識。亦是方便實報衆所知
<lb ed="X" n="0838a08"/><lb ed="R091" n="0918b02"/>識。究竟本是寂光衆所知識也。</p>
<lb ed="X" n="0838a09"/><lb ed="R091" n="0918b03"/><p xml:id="pX22p0838a0901">△疏中分二。初表位。二歎德。</p><p xml:id="pX22p0838a0912" cb:place="inline">△今初。</p>
<lb ed="X" n="0838a10"/><lb ed="R091" n="0918b04"/><p xml:id="pX22p0838a1001">【觧】阿羅漢。亦含三義。一應供。卽乞士果。二殺賊。卽破
<lb ed="X" n="0838a11"/><lb ed="R091" n="0918b05"/>惡果。三無生。卽怖魔果。復有慧解脫。俱解脫。無疑
<lb ed="X" n="0838a12"/><lb ed="R091" n="0918b06"/>解脫。三種不同。今是無疑解脫。故名大。又本是法。
<lb ed="X" n="0838a13"/><lb ed="R091" n="0918b07"/>身大士。示作聲聞。證此淨土不思議法。故名大也。</p>
<lb ed="X" n="0838a14"/><lb ed="R091" n="0918b08"/><p xml:id="pX22p0838a1401">【鈔】文分三段。初羅漢三義。復有下。明三種羅漢中
<lb ed="X" n="0838a15"/><lb ed="R091" n="0918b09"/>大。又本是下。乃開迹顯本釋大也。初段中亦含三
<lb ed="X" n="0838a16"/><lb ed="R091" n="0918b10"/>義者。前比丘乃因名。今羅漢乃果號。因果相稱。因
<lb ed="X" n="0838a17"/><lb ed="R091" n="0918b11"/>旣具三。故果亦含三。又羅漢分六卽。佛乃究竟大
<lb ed="X" n="0838a18"/><lb ed="R091" n="0918b12"/>阿羅漢。故十號中有阿羅訶。亦究竟比丘也。慧解
<lb ed="X" n="0838a19"/><lb ed="R091" n="0918b13"/>脫羅漢者。緣空直入。<anchor xml:id="nkr_note_add_0838a1901" n="0838a1901"/><anchor xml:id="beg0838a1901" n="0838a1901"/>但<anchor xml:id="end0838a1901"/>證無學。因中修性念處觀。
<lb ed="X" n="0838a20"/><lb ed="R091" n="0918b14"/>能破一切智外道。俱解脫者。帶事兼修。具三明八
<lb ed="X" n="0838a21"/><lb ed="R091" n="0918b15"/>解。因中修共念處觀。能破五通外道。無疑解脫者。
<lb ed="X" n="0838a22"/><lb ed="R091" n="0918b16"/>通達三藏四圍。天文地理。因中修緣念處觀。能破
<lb ed="X" n="0838a23"/><lb ed="R091" n="0918b17"/>圍陀外道。亦名三種念處。念處。卽四念處觀。性念
<lb ed="X" n="0838a24"/><lb ed="R091" n="0918b18"/>處。謂但修四念處。七科道品。斷惑證眞而<anchor xml:id="nkr_note_add_0838a2401" n="0838a2401"/><anchor xml:id="beg0838a2401" n="0838a2401"/>已<anchor xml:id="end0838a2401"/>。不修
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0838b" n="0838b"/>
<lb ed="X" n="0838b01"/><lb ed="R091" n="0919a01"/>諸禪定。共念處。謂諸禪三昧。與四念處共修。故具
<lb ed="X" n="0838b02"/><lb ed="R091" n="0919a02"/>足三明八解脫也。緣念處。謂又能通世出世法。能
<lb ed="X" n="0838b03"/><lb ed="R091" n="0919a03"/>決衆疑。故能破圍陀外道。外道亦分三種。謂小中
<lb ed="X" n="0838b04"/><lb ed="R091" n="0919a04"/>大。一切智外道。乃小外道。但假稱一切智人。神通
<lb ed="X" n="0838b05"/><lb ed="R091" n="0919a05"/>外道。但得有漏五通。圍陀外道。乃大外道。通達天
<lb ed="X" n="0838b06"/><lb ed="R091" n="0919a06"/>文地理。四圍陀典。兼得五通也。圍陀。此云智書。有
<lb ed="X" n="0838b07"/><lb ed="R091" n="0919a07"/>四種。故曰四圍陀也。開迹顯本者。若約現迹。則聲
<lb ed="X" n="0838b08"/><lb ed="R091" n="0919a08"/>聞衆。若約本門。實不可量。如須菩提。乃靑龍陀佛
<lb ed="X" n="0838b09"/><lb ed="R091" n="0919a09"/>示現。故曰本是法身大士示作也。表位竟。</p>
<lb ed="X" n="0838b10"/><lb ed="R091" n="0919a10"/><p xml:id="pX22p0838b1001">△二歎德。</p>
<lb ed="X" n="0838b11"/><lb ed="R091" n="0919a11"/><p xml:id="pX22p0838b1101">【觧】從佛轉輪。廣利人天。故爲衆所知識。</p>
<lb ed="X" n="0838b12"/><lb ed="R091" n="0919a12"/><p xml:id="pX22p0838b1201">【鈔】轉輪者。約喩爲名。而有金銀銅鐵四輪。輪王亦
<lb ed="X" n="0838b13"/><lb ed="R091" n="0919a13"/>有四王。喩佛有法報應化四佛。輪有四敎法輪也。
<lb ed="X" n="0838b14"/><lb ed="R091" n="0919a14"/>從佛轉輪者。或從化佛。轉生滅四諦。或從應佛。轉
<lb ed="X" n="0838b15"/><lb ed="R091" n="0919a15"/>無生四諦。或從報佛。轉無量四諦。或從法佛。轉無
<lb ed="X" n="0838b16"/><lb ed="R091" n="0919a16"/>作四諦。或頓轉。或漸轉。或秘密轉。或不定轉。或現
<lb ed="X" n="0838b17"/><lb ed="R091" n="0919a17"/>佛形。或現菩薩等形。或人間轉四種四諦。或天上
<lb ed="X" n="0838b18"/><lb ed="R091" n="0919a18"/>轉三種四諦。謂通別圓。或在方便轉二種四諦。謂
<lb ed="X" n="0838b19"/><lb ed="R091" n="0919b01"/>別圓。或在實報寂光。轉一種四諦。廣利人天者。天
<lb ed="X" n="0838b20"/><lb ed="R091" n="0919b02"/>有四種。一世間天。諸國王等。二生天。三界諸天。三
<lb ed="X" n="0838b21"/><lb ed="R091" n="0919b03"/>淨天。卽二乘。四義天。卽菩薩。此等大士。或在人中。
<lb ed="X" n="0838b22"/><lb ed="R091" n="0919b04"/>或在四天。發起如來四益。廣利一切。故爲四土大
<lb ed="X" n="0838b23"/><lb ed="R091" n="0919b05"/>衆眞善知識。聞名曰知。見面曰識也。經文二表位
<lb ed="X" n="0838b24"/><lb ed="R091" n="0919b06"/>歎德竟。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0838c" n="0838c"/>
<lb ed="X" n="0838c01"/><lb ed="R091" n="0919b07"/><p xml:id="pX22p0838c0101">△三列上首名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838c02"/><lb ed="R091" n="0919b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0838c0201">長老舍利弗<note place="inline">此云身子</note>。<name role="" type="person">摩訶目犍連</name><note place="inline">大<anchor xml:id="nkr_note_add_0838c0201" n="0838c0201"/><anchor xml:id="beg0838c0201" n="0838c0201"/>采<anchor xml:id="end0838c0201"/>菽氏</note>。<name role="" type="person">摩訶迦葉</name><note place="inline"><name role="" type="person">大飮光</name></note>。
<lb ed="X" n="0838c03"/><lb ed="R091" n="0919b09"/><name role="" type="person">摩訶迦旃延</name><note place="inline">大文飾</note>。<name role="" type="person">摩訶拘絺羅</name><note place="inline">大膝</note>。離婆多<note place="inline">星宿</note>。周利槃
<lb ed="X" n="0838c04"/><lb ed="R091" n="0919b10"/>陀伽<note place="inline">繼道</note>。難陀<note place="inline">喜</note>。<name role="" type="person">阿難陀</name><note place="inline">慶喜</note>。羅睺羅<note place="inline">覆障</note>。<name role="" type="person">憍梵波提</name><note place="inline">牛呞</note>。賓
<lb ed="X" n="0838c05"/><lb ed="R091" n="0919b11"/>頭盧婆羅墮<note place="inline">不動利根</note>。<name role="" type="person">迦留陀夷</name><note place="inline">黑光</note>。<name role="" type="person">摩訶劫賓那</name><note place="inline">房宿</note>。薄拘
<lb ed="X" n="0838c06"/><lb ed="R091" n="0919b12"/>羅<note place="inline">善容</note>。阿<g ref="#CB00145">㝹</g>樓<g ref="#CB00501">䭾</g><note place="inline">無貧</note>。如是等諸大弟子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838c07"/><lb ed="R091" n="0919b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0838c0701">【鈔】舍利弗。此云身子。又云珠子。以母彰名。以母女
<lb ed="X" n="0838c08"/><lb ed="R091" n="0919b14"/>中聰明。聰明相在眼珠。珠之所生。故曰珠子。身子
<lb ed="X" n="0838c09"/><lb ed="R091" n="0919b15"/>者。母形身好。身之所生。故言身子。父爲作名。名優
<lb ed="X" n="0838c10"/><lb ed="R091" n="0919b16"/>波提舍。此翻論義。論義得妻。因論名子。標父德也。
<lb ed="X" n="0838c11"/><lb ed="R091" n="0919b17"/>舍。標父。利。標母。雙顯父母。故曰舍利弗。弗。子也。</p><p xml:id="pX22p0838c1119" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0838c12"/><lb ed="R091" n="0919b18"/><name role="" type="person">摩訶目犍連</name>。大<anchor xml:id="nkr_note_add_0838c1201" n="0838c1201"/><anchor xml:id="beg0838c1201" n="0838c1201"/>采<anchor xml:id="end0838c1201"/>菽氏者。姓也。又翻萊茯根。乃古
<lb ed="X" n="0838c13"/><lb ed="R091" n="0920a01"/>仙人所食。因以命族。名拘律陀。拘律陀樹名。禱樹
<lb ed="X" n="0838c14"/><lb ed="R091" n="0920a02"/>神得子。因以名焉。同名者多故。故擧大也。</p><p xml:id="pX22p0838c1417" cb:place="inline">○摩訶
<lb ed="X" n="0838c15"/><lb ed="R091" n="0920a03"/>迦葉。<name role="" type="person">大飮光</name>者。又翻光波。古仙人身光災湧。能映
<lb ed="X" n="0838c16"/><lb ed="R091" n="0920a04"/>餘光使不現。故言光波。迦葉身光亦能映物。又翻
<lb ed="X" n="0838c17"/><lb ed="R091" n="0920a05"/>大龜氏。姓也。先代學道。靈龜負圖而應。從德命族。
<lb ed="X" n="0838c18"/><lb ed="R091" n="0920a06"/>故言龜氏。名畢鉢羅。畢鉢羅樹名。禱樹得子。以樹
<lb ed="X" n="0838c19"/><lb ed="R091" n="0920a07"/>爲名。付法藏經言。毗婆尸佛滅後。塔像金色缺壞。
<lb ed="X" n="0838c20"/><lb ed="R091" n="0920a08"/>時有貧女。匃得金珠。倩匠爲薄。金師歡喜。治瑩佛
<lb ed="X" n="0838c21"/><lb ed="R091" n="0920a09"/>畢。立誓爲夫婦。九十一劫。人中天上身恒金色。心
<lb ed="X" n="0838c22"/><lb ed="R091" n="0920a10"/>恒受樂。最後身。託<name role="" type="person">摩竭提國</name>。尼拘律陀婆羅門家。
<lb ed="X" n="0838c23"/><lb ed="R091" n="0920a11"/>貧女。卽紫金光比丘尼也。</p><p xml:id="pX22p0838c2311" cb:place="inline">○<name role="" type="person">摩訶迦旃延</name>。大文飾
<lb ed="X" n="0838c24"/><lb ed="R091" n="0920a12"/>者。又翻扇繩。又云好肩。亦名柯羅。柯羅。此云思勝。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0839a" n="0839a"/>
<lb ed="X" n="0839a01"/><lb ed="R091" n="0920a13"/><p xml:id="pX22p0839a0101">○<name role="" type="person">摩訶拘絺羅</name>。大膝者。舍利弗舅。由來論勝姊。姊
<lb ed="X" n="0839a02"/><lb ed="R091" n="0920a14"/>懷孕。論則不勝。知所懷者智人。寄辯尙爾。況出胎
<lb ed="X" n="0839a03"/><lb ed="R091" n="0920a15"/>也。卽棄家往南天竺。讀十八大經。無暇翦爪。世人
<lb ed="X" n="0839a04"/><lb ed="R091" n="0920a16"/>呼爲長爪梵志。學訖還家。問甥所在。人云爲佛弟
<lb ed="X" n="0839a05"/><lb ed="R091" n="0920a17"/>子。卽大憍慢。我甥八歲。聲震五天。彼沙門者。有何
<lb ed="X" n="0839a06"/><lb ed="R091" n="0920a18"/>道術。誘我姊子。徑往佛所。思惟良久。不得一法入
<lb ed="X" n="0839a07"/><lb ed="R091" n="0920b01"/>心。語佛云。一切法不忍。佛問。汝見是忍不。此墮兩
<lb ed="X" n="0839a08"/><lb ed="R091" n="0920b02"/>負處。若我見忍。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0839a0801" n="0839a0801"/><anchor xml:id="beg0839a0801" n="0839a0801"/>已<anchor xml:id="end0839a0801"/>云一切不忍。若我不見忍。無
<lb ed="X" n="0839a09"/><lb ed="R091" n="0920b03"/>以勝佛。卽低頭。得法眼淨。</p><p xml:id="pX22p0839a0911" cb:place="inline">○離婆多。云星宿者。父
<lb ed="X" n="0839a10"/><lb ed="R091" n="0920b04"/>母禱星宿而生。又云離越。又云假和合。釋論云。夜
<lb ed="X" n="0839a11"/><lb ed="R091" n="0920b05"/>宿空亭。見二鬼爭屍。吿其分判。設依理枉理。俱不
<lb ed="X" n="0839a12"/><lb ed="R091" n="0920b06"/>免害。故隨實答。大鬼拔其手足。小鬼取其屍補之。
<lb ed="X" n="0839a13"/><lb ed="R091" n="0920b07"/>食竟。拭口而去。其因煩惱不知誰身。遂疑此身。若
<lb ed="X" n="0839a14"/><lb ed="R091" n="0920b08"/>我本身。眼見拔去。若他身者。復隨我行。逢人卽問。
<lb ed="X" n="0839a15"/><lb ed="R091" n="0920b09"/>汝見我身不。衆僧云。此人易度。語云。此身本是他
<lb ed="X" n="0839a16"/><lb ed="R091" n="0920b10"/>遺體。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0839a1601" n="0839a1601"/><anchor xml:id="beg0839a1601" n="0839a1601"/>己<anchor xml:id="end0839a1601"/>有也。卽得道。故云假和合。</p><p xml:id="pX22p0839a1615" cb:place="inline">○周利槃陀
<lb ed="X" n="0839a17"/><lb ed="R091" n="0920b11"/>伽。云繼道者。此兄弟二人。兄名繼道。西域風俗。母
<lb ed="X" n="0839a18"/><lb ed="R091" n="0920b12"/>孕時還娘家。遂生於道。故取名繼道。槃陀伽。云小
<lb ed="X" n="0839a19"/><lb ed="R091" n="0920b13"/>繼道。乃弟也。</p><p xml:id="pX22p0839a1906" cb:place="inline">○難陀。云喜者。乃<name role="" type="person">孫陀羅難陀</name>。孫陀
<lb ed="X" n="0839a20"/><lb ed="R091" n="0920b14"/>羅。此云好愛。亦云端正。乃妻也。四月九日生。短佛
<lb ed="X" n="0839a21"/><lb ed="R091" n="0920b15"/>四指。若人衆中有不識者。謂言佛來。<name role="" type="person">摩竭提國</name>有
<lb ed="X" n="0839a22"/><lb ed="R091" n="0920b16"/>裸形外道。大聰明。國人號爲智者。共身子論義結
<lb ed="X" n="0839a23"/><lb ed="R091" n="0920b17"/>舌。善心生。欲於佛法出家。見難陀色貌殊偉。嘆曰。
<lb ed="X" n="0839a24"/><lb ed="R091" n="0920b18"/>短小比丘。智慧難槩。況堂堂者乎。難陀卽度出家。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0839b" n="0839b"/>
<lb ed="X" n="0839b01"/><lb ed="R091" n="0921a01"/><p xml:id="pX22p0839b0101">○<name role="" type="person">阿難陀</name>。云慶喜者。或云歡喜。或無染。如來成道
<lb ed="X" n="0839b02"/><lb ed="R091" n="0921a02"/>時生。王大歡喜。<name role="" type="person">白飯王</name>奏云生兒。擧國欣慶。因名
<lb ed="X" n="0839b03"/><lb ed="R091" n="0921a03"/>慶喜。阿難隨佛入龍宮天上。見龍女天女。心無染
<lb ed="X" n="0839b04"/><lb ed="R091" n="0921a04"/>著。故曰無染。</p><p xml:id="pX22p0839b0406" cb:place="inline">○羅睺羅。云覆障者。往昔塞鼠穴六
<lb ed="X" n="0839b05"/><lb ed="R091" n="0921a05"/>日。今在母胎六年。故言覆障。耶輸有娠。諸釋皆嗔。
<lb ed="X" n="0839b06"/><lb ed="R091" n="0921a06"/>何因有此。欲治欲殺。惡聲盈路。寶女劬毗羅證之
<lb ed="X" n="0839b07"/><lb ed="R091" n="0921a07"/>小差。因焚火坑發大誓言。我若爲非母子俱滅。若
<lb ed="X" n="0839b08"/><lb ed="R091" n="0921a08"/>眞遺體。天當爲證。抱子投坑。火變爲池。蓮花捧體。
<lb ed="X" n="0839b09"/><lb ed="R091" n="0921a09"/>王及國人。始復不疑。後佛還國。耶輸令羅云奉佛
<lb ed="X" n="0839b10"/><lb ed="R091" n="0921a10"/>歡喜丸。羅云以幼稚之年。於大衆中。徑持上佛。耶
<lb ed="X" n="0839b11"/><lb ed="R091" n="0921a11"/>輸以此息謗。謗由子有。故言覆障。</p><p xml:id="pX22p0839b1114" cb:place="inline">○<name role="" type="person">憍梵波提</name>。云
<lb ed="X" n="0839b12"/><lb ed="R091" n="0921a12"/>牛呞者。亦云牛王。因前世輕弄沙門。出一惡言。五
<lb ed="X" n="0839b13"/><lb ed="R091" n="0921a13"/>百世爲牛。牛若食後。恒事虗哨。餘報未夷。時人稱
<lb ed="X" n="0839b14"/><lb ed="R091" n="0921a14"/>爲牛呞。</p><p xml:id="pX22p0839b1404" cb:place="inline">○<name role="" type="person">賓頭盧</name>頗羅墮。云不動利根者。不動。名
<lb ed="X" n="0839b15"/><lb ed="R091" n="0921a15"/>也。利根。姓也。或翻重幢。婆羅門凡十八姓。此居其
<lb ed="X" n="0839b16"/><lb ed="R091" n="0921a16"/>一。</p><p xml:id="pX22p0839b1602" cb:place="inline">○<name role="" type="person">迦留陀夷</name>。云黑光者。顏容粗黑故。又黑色光
<lb ed="X" n="0839b17"/><lb ed="R091" n="0921a17"/>耀。異於常黑。夜行乞食。人見驚駭。故佛禁夜行。</p><p xml:id="pX22p0839b1719" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0839b18"/><lb ed="R091" n="0921a18"/><name role="" type="person">摩訶劫賓那</name>。云房宿者。父母禱房星而生。又與佛
<lb ed="X" n="0839b19"/><lb ed="R091" n="0921b01"/>同房而宿陶師家。故云房宿。</p><p xml:id="pX22p0839b1912" cb:place="inline">○<name role="" type="person">薄拘羅</name>。云善容者。
<lb ed="X" n="0839b20"/><lb ed="R091" n="0921b02"/>或云偉形。或云大肥盛。色貌端正。故言善容。</p><p xml:id="pX22p0839b2018" cb:place="inline">○阿
<lb ed="X" n="0839b21"/><lb ed="R091" n="0921b03"/><g ref="#CB00145">㝹</g>樓<g ref="#CB00501">䭾</g>。云無貧者。亦云如意。賢愚經云。弗沙佛末
<lb ed="X" n="0839b22"/><lb ed="R091" n="0921b04"/>法中。時世饑饉。有辟支佛行乞空鉢無獲。貧人見
<lb ed="X" n="0839b23"/><lb ed="R091" n="0921b05"/>而悲悼。白言勝士。受稗米飯不。卽以所啖奉之。食
<lb ed="X" n="0839b24"/><lb ed="R091" n="0921b06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0839b2401" n="0839b2401"/><anchor xml:id="beg0839b2401" n="0839b2401"/>已<anchor xml:id="end0839b2401"/>。作十八變相。後更採稗。有兔跳抱其背。變爲死
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0839c" n="0839c"/>
<lb ed="X" n="0839c01"/><lb ed="R091" n="0921b07"/>人。無伴得脫。待闇還家。委地卽成金人。拔指用脚。
<lb ed="X" n="0839c02"/><lb ed="R091" n="0921b08"/>取之無盡。九十一劫果報充足。故號無貧。</p>
<lb ed="X" n="0839c03"/><lb ed="R091" n="0921b09"/><p xml:id="pX22p0839c0301">【觧】德臘俱尊。故名長老。身子尊者。聲聞衆中。智慧第
<lb ed="X" n="0839c04"/><lb ed="R091" n="0921b10"/>一。目連尊者。神通第一。飮光尊者。身有金光。傳佛
<lb ed="X" n="0839c05"/><lb ed="R091" n="0921b11"/>心印爲初祖。頭陀行第一。文飾尊者。婆羅門種。論
<lb ed="X" n="0839c06"/><lb ed="R091" n="0921b12"/>議第一。大膝尊者。答問第一。星宿尊者。無倒亂第
<lb ed="X" n="0839c07"/><lb ed="R091" n="0921b13"/>一。繼道尊者。因根鈍僅持一偈。辯才無盡。義持第
<lb ed="X" n="0839c08"/><lb ed="R091" n="0921b14"/>一。喜尊者。佛之親弟。儀容第一。慶喜尊者。佛之堂
<lb ed="X" n="0839c09"/><lb ed="R091" n="0921b15"/>弟。復爲侍者。多聞第一。覆障尊者。佛之太子。密行
<lb ed="X" n="0839c10"/><lb ed="R091" n="0921b16"/>第一。牛呞尊者。宿世惡口。感此餘報。受天供養第
<lb ed="X" n="0839c11"/><lb ed="R091" n="0921b17"/>一。不動尊者。久住世間。應末世供。福田第一。黑光
<lb ed="X" n="0839c12"/><lb ed="R091" n="0921b18"/>尊者。爲佛使者。敎化第一。房宿尊者。知星宿第一。
<lb ed="X" n="0839c13"/><lb ed="R091" n="0922a01"/>善容尊者。壽命第一。無貧尊者。亦佛堂弟。天眼第
<lb ed="X" n="0839c14"/><lb ed="R091" n="0922a02"/>一。此等常隨衆。本法身大士。示作聲聞爲影響衆。
<lb ed="X" n="0839c15"/><lb ed="R091" n="0922a03"/>今聞淨土攝受功德。得第一義悉檀之益。增道損
<lb ed="X" n="0839c16"/><lb ed="R091" n="0922a04"/>生。自淨佛土。復名當機衆矣。</p>
<lb ed="X" n="0839c17"/><lb ed="R091" n="0922a05"/><p xml:id="pX22p0839c1701">【鈔】德臘俱尊故名長老者。謂德臘俱長俱老也。有
<lb ed="X" n="0839c18"/><lb ed="R091" n="0922a06"/>三種長老。謂耆年長老。法性長老。作長老。今乃耆
<lb ed="X" n="0839c19"/><lb ed="R091" n="0922a07"/>年法性二種。故曰德臘俱尊也。</p><p xml:id="pX22p0839c1913" cb:place="inline">○身子尊者智慧
<lb ed="X" n="0839c20"/><lb ed="R091" n="0922a08"/>第一者。在母胎日。智寄母口。八歲登座。論議無雙。
<lb ed="X" n="0839c21"/><lb ed="R091" n="0922a09"/>七日之內。徧達佛法。故云第一。又一切智第一。道
<lb ed="X" n="0839c22"/><lb ed="R091" n="0922a10"/>種智第一。一切種智第一。言第一者。乃各擧一德。
<lb ed="X" n="0839c23"/><lb ed="R091" n="0922a11"/>引諸偏好耳。</p><p xml:id="pX22p0839c2306" cb:place="inline">○目連尊者神通第一者。神。名天心。
<lb ed="X" n="0839c24"/><lb ed="R091" n="0922a12"/>通。名慧性。天然之慧。照徹無礙。故名神通。而有六
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0840a" n="0840a"/>
<lb ed="X" n="0840a01"/><lb ed="R091" n="0922a13"/>種。一如意通。亦名神足。二天眼通。三天耳通。四他
<lb ed="X" n="0840a02"/><lb ed="R091" n="0922a14"/>心通。五宿命通。六無漏通。前五。外道凡夫鬼神皆
<lb ed="X" n="0840a03"/><lb ed="R091" n="0922a15"/>具。第六。唯聖人有。言第一者。如降龍。燒<name role="" type="person">善法堂</name>等。
<lb ed="X" n="0840a04"/><lb ed="R091" n="0922a16"/>故言第一。</p><p xml:id="pX22p0840a0405" cb:place="inline">○飮光尊者傳佛心印。頭陀行第一者。
<lb ed="X" n="0840a05"/><lb ed="R091" n="0922a17"/><name role="" type="person">王荆公</name>。問佛慧泉禪師曰。拈華示衆。出自何典。泉
<lb ed="X" n="0840a06"/><lb ed="R091" n="0922a18"/>答曰。藏中不載。公曰。余在翰苑。偶見大梵天王問
<lb ed="X" n="0840a07"/><lb ed="R091" n="0922b01"/>佛決疑經三卷。云。梵王至靈山。以金色鉢羅華獻
<lb ed="X" n="0840a08"/><lb ed="R091" n="0922b02"/>佛。舍身爲座。請佛爲衆生說法。世尊登座。拈華示
<lb ed="X" n="0840a09"/><lb ed="R091" n="0922b03"/>衆。人天百萬悉皆罔措。獨有金色頭陀破顏微笑。
<lb ed="X" n="0840a10"/><lb ed="R091" n="0922b04"/>世尊云。吾有正法眼藏。涅槃妙心。實相無相。分付
<lb ed="X" n="0840a11"/><lb ed="R091" n="0922b05"/><name role="" type="person">摩訶迦葉</name>。此經多談帝王事佛請問。所以秘藏。世
<lb ed="X" n="0840a12"/><lb ed="R091" n="0922b06"/>無聞者。頭陀。正云杜多。此云抖搜。謂能抖搜塵勞
<lb ed="X" n="0840a13"/><lb ed="R091" n="0922b07"/>故也。而有十二行。一住阿蘭若處。<note place="inline">此云寂靜處</note>二常行
<lb ed="X" n="0840a14"/><lb ed="R091" n="0922b08"/>乞食。三次第乞。四日中一食。五節量食。六過中不
<lb ed="X" n="0840a15"/><lb ed="R091" n="0922b09"/>飮漿。七著糞掃衣。八但三衣。九塚間坐。十樹下宿。
<lb ed="X" n="0840a16"/><lb ed="R091" n="0922b10"/>十一露地坐。十二但坐不臥。迦葉年老。不捨頭陀。
<lb ed="X" n="0840a17"/><lb ed="R091" n="0922b11"/>佛憫其老。勸令休息。迦葉頭陀如故。佛乃深讚。有
<lb ed="X" n="0840a18"/><lb ed="R091" n="0922b12"/>頭陀行。我法久存。故曰頭陀第一。</p><p xml:id="pX22p0840a1814" cb:place="inline">○文飾尊者婆
<lb ed="X" n="0840a19"/><lb ed="R091" n="0922b13"/>羅門種論義第一者。迦旃延。南天竺婆羅門種。梵
<lb ed="X" n="0840a20"/><lb ed="R091" n="0922b14"/>語婆羅門。此云淨裔。乃梵天苗裔。善解契經。阿含
<lb ed="X" n="0840a21"/><lb ed="R091" n="0922b15"/>云。有外道執斷見。問曰。我見人死不還。云何說其
<lb ed="X" n="0840a22"/><lb ed="R091" n="0922b16"/>受苦。故知無他世。答云。如罪人被駐。甯得歸否。又
<lb ed="X" n="0840a23"/><lb ed="R091" n="0922b17"/>問。若生天上。何故不歸。答云。如人墮廁得出。甯肯
<lb ed="X" n="0840a24"/><lb ed="R091" n="0922b18"/>更入廁否。又天上一日。當此百年。生彼三二日。未
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0840b" n="0840b"/>
<lb ed="X" n="0840b01"/><lb ed="R091" n="0923a01"/>遑歸心。設有歸者。而汝<anchor xml:id="nkr_note_add_0840b0101" n="0840b0101"/><anchor xml:id="beg0840b0101" n="0840b0101"/>已<anchor xml:id="end0840b0101"/>死。甯得知之。如是種種
<lb ed="X" n="0840b02"/><lb ed="R091" n="0923a02"/>妙說。故云論議第一。</p><p xml:id="pX22p0840b0209" cb:place="inline">○大膝尊者答問第一者。由
<lb ed="X" n="0840b03"/><lb ed="R091" n="0923a03"/>精勤故。得妙辯才。觸問能答。故云答問第一。</p><p xml:id="pX22p0840b0318" cb:place="inline">○星
<lb ed="X" n="0840b04"/><lb ed="R091" n="0923a04"/>宿尊者無倒亂第一者。離婆多。又云離越。坐禪入
<lb ed="X" n="0840b05"/><lb ed="R091" n="0923a05"/>定。心無顚倒。意不散亂第一。</p><p xml:id="pX22p0840b0512" cb:place="inline">○繼道尊者因根鈍。
<lb ed="X" n="0840b06"/><lb ed="R091" n="0923a06"/>僅持一偈。辯才無盡。義持第一。僅持一偈者。根本
<lb ed="X" n="0840b07"/><lb ed="R091" n="0923a07"/>律中云。身語意業不造惡。不惱世間諸有情。正念
<lb ed="X" n="0840b08"/><lb ed="R091" n="0923a08"/>觀知欲境空。無益之苦當遠離。辯才無盡者。有四
<lb ed="X" n="0840b09"/><lb ed="R091" n="0923a09"/>辯才。一義無礙辯。二法無礙辯。三詞無礙辯。四樂
<lb ed="X" n="0840b10"/><lb ed="R091" n="0923a10"/>說無礙辯。義持第一。卽義無礙辯才也。</p><p xml:id="pX22p0840b1016" cb:place="inline">○喜尊者
<lb ed="X" n="0840b11"/><lb ed="R091" n="0923a11"/>佛之親弟。儀容第一者。身具三十相。短佛四指。故
<lb ed="X" n="0840b12"/><lb ed="R091" n="0923a12"/>儀容第一。</p><p xml:id="pX22p0840b1205" cb:place="inline">○慶喜尊者。佛之堂弟。復爲侍者。多聞
<lb ed="X" n="0840b13"/><lb ed="R091" n="0923a13"/>第一者。<name role="" type="person">白飯王</name>之子。故爲佛堂弟。有八不思議。一
<lb ed="X" n="0840b14"/><lb ed="R091" n="0923a14"/>不受別請。二不受佛故衣。三見不非時。四不生欲
<lb ed="X" n="0840b15"/><lb ed="R091" n="0923a15"/>心。五法不再問。六知佛入定。七知衆得益。八知佛
<lb ed="X" n="0840b16"/><lb ed="R091" n="0923a16"/>說法。故爲侍者。佛法大海水。流入阿難心。故多聞
<lb ed="X" n="0840b17"/><lb ed="R091" n="0923a17"/>第一。</p><p xml:id="pX22p0840b1703" cb:place="inline">○覆障尊者。佛之太子。密行第一者。法華云。
<lb ed="X" n="0840b18"/><lb ed="R091" n="0923a18"/>羅睺羅密行。唯我能知之。密行者。秘藏之行。乃佛
<lb ed="X" n="0840b19"/><lb ed="R091" n="0923b01"/>行也。故曰唯佛能知。七方便人所不能知。故云第
<lb ed="X" n="0840b20"/><lb ed="R091" n="0923b02"/>一。</p><p xml:id="pX22p0840b2002" cb:place="inline">○牛呞尊者宿世惡口。感此餘報。受天供第一
<lb ed="X" n="0840b21"/><lb ed="R091" n="0923b03"/>者。昔五百雁。一雁常得華果。供於雁王。佛一夏受
<lb ed="X" n="0840b22"/><lb ed="R091" n="0923b04"/><name role="" type="person">阿耆達</name>王請。五百比丘。皆噉馬麥。而<name role="" type="person">憍梵波提</name>。獨
<lb ed="X" n="0840b23"/><lb ed="R091" n="0923b05"/>天上尸利沙園受天供養。故云受天供養第一。</p><p xml:id="pX22p0840b2319" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0840b24"/><lb ed="R091" n="0923b06"/>不動尊者。久住世間。應末世供。福田第一者。律云。
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0840c" n="0840c"/>
<lb ed="X" n="0840c01"/><lb ed="R091" n="0923b07"/>樹提長者。以旃檀鉢置刹杆頂上。號於衆云。神力
<lb ed="X" n="0840c02"/><lb ed="R091" n="0923b08"/>能取者與之。尊者現通取鉢。佛呵責<anchor xml:id="nkr_note_add_0840c0201" n="0840c0201"/><anchor xml:id="beg0840c0201" n="0840c0201"/>已<anchor xml:id="end0840c0201"/>。敕令不得
<lb ed="X" n="0840c03"/><lb ed="R091" n="0923b09"/>入滅。留身久住。應末世供。爲大福田。故云第一。</p><p xml:id="pX22p0840c0319" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0840c04"/><lb ed="R091" n="0923b10"/>黑光尊者爲佛使者。敎化第一者。<name role="" type="person">迦留陀夷</name>。乃摩
<lb ed="X" n="0840c05"/><lb ed="R091" n="0923b11"/>利夫人之師。敎化夫婦同證聖果者。數滿一千。一
<lb ed="X" n="0840c06"/><lb ed="R091" n="0923b12"/>人證果者無數。故云第一。</p><p xml:id="pX22p0840c0611" cb:place="inline">○房宿尊者知星宿第
<lb ed="X" n="0840c07"/><lb ed="R091" n="0923b13"/>一者。<name role="" type="person">劫賓那</name>。本是父母禱房宿而生。房宿。乃二十
<lb ed="X" n="0840c08"/><lb ed="R091" n="0923b14"/>八宿中第四星也。故知星宿第一。</p><p xml:id="pX22p0840c0814" cb:place="inline">○善容尊者壽
<lb ed="X" n="0840c09"/><lb ed="R091" n="0923b15"/>命第一者。<name role="" type="person">薄拘羅</name>。壽一百六十歲。毗婆尸佛時。以
<lb ed="X" n="0840c10"/><lb ed="R091" n="0923b16"/>訶梨勒。施辟支佛。自爾九十一劫。無病無夭。由昔
<lb ed="X" n="0840c11"/><lb ed="R091" n="0923b17"/>持不殺戒急。感五不死。母置熬盤。燒不死。復置釜
<lb ed="X" n="0840c12"/><lb ed="R091" n="0923b18"/>中。煑不死。又推落水。渰不死。被大魚吞。咬不死。刀
<lb ed="X" n="0840c13"/><lb ed="R091" n="0924a01"/>破魚腹。殺不死。故壽命第一。</p><p xml:id="pX22p0840c1312" cb:place="inline">○無貧尊者亦佛堂
<lb ed="X" n="0840c14"/><lb ed="R091" n="0924a02"/>弟。天眼第一者。阿<g ref="#CB00145">㝹</g>樓<g ref="#CB00501">䭾</g>。乃<name role="" type="person">斛飯王</name>次子。因中爲
<lb ed="X" n="0840c15"/><lb ed="R091" n="0924a03"/>獵師。入古寺內。見佛前燈欲滅以箭剔之。今感天
<lb ed="X" n="0840c16"/><lb ed="R091" n="0924a04"/>眼之報。觀大千世界。如觀掌果。故云第一。</p><p xml:id="pX22p0840c1617" cb:place="inline">○此等
<lb ed="X" n="0840c17"/><lb ed="R091" n="0924a05"/>常隨衆下。乃開迹顯本也。約迹。爲常隨衆。約本。則
<lb ed="X" n="0840c18"/><lb ed="R091" n="0924a06"/>是法身示作。爲影響衆。若約得第一義悉檀。又爲
<lb ed="X" n="0840c19"/><lb ed="R091" n="0924a07"/>當機衆。增道損生者。道。卽中道法身。卽第一義諦。
<lb ed="X" n="0840c20"/><lb ed="R091" n="0924a08"/>損生。謂破一品無明。增一分中道也。經文初聲聞
<lb ed="X" n="0840c21"/><lb ed="R091" n="0924a09"/>衆竟。</p>
<lb ed="X" n="0840c22"/><lb ed="R091" n="0924a10"/><p xml:id="pX22p0840c2201">△二菩薩衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840c23"/><lb ed="R091" n="0924a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0840c2301">幷諸菩薩摩訶薩。<name role="" type="person">文殊師利</name><note place="inline">此云妙德</note>法王子。<name role="" type="person">阿逸多</name><note place="inline">此云
<lb ed="X" n="0840c24"/><lb ed="R091" n="0924a12"/>無能勝彌勒菩薩之名</note>菩薩。乾陀訶提<note place="inline">此云不休息</note>菩薩。常精進菩
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0841a" n="0841a"/>
<lb ed="X" n="0841a01"/><lb ed="R091" n="0924a13"/>薩。與如是等諸大菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841a02"/><lb ed="R091" n="0924a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0841a0201">【鈔】幷者。承前文義。非但聲聞與會。菩薩亦所同聞
<lb ed="X" n="0841a03"/><lb ed="R091" n="0924a15"/>也。<name role="" type="person">文殊師利</name>。又云妙首。又云<name role="" type="person">妙吉祥</name>。生時有十種
<lb ed="X" n="0841a04"/><lb ed="R091" n="0924a16"/>瑞相。故名<name role="" type="person">妙吉祥</name>。</p>
<lb ed="X" n="0841a05"/><lb ed="R091" n="0924a17"/><p xml:id="pX22p0841a0501">【觧】菩薩摩訶薩。此云大道心成就有情。乃悲智雙運。
<lb ed="X" n="0841a06"/><lb ed="R091" n="0924a18"/>自他兼利之稱。佛爲法王。文殊紹佛家業。名法王
<lb ed="X" n="0841a07"/><lb ed="R091" n="0924b01"/>子。菩薩衆中。智慧第一。非勇猛實智。不能證解淨
<lb ed="X" n="0841a08"/><lb ed="R091" n="0924b02"/>土法門。故居初。彌勒當來成佛。現居等覺。以究竟
<lb ed="X" n="0841a09"/><lb ed="R091" n="0924b03"/>嚴淨佛國爲要務。故次列。不休息者。曠劫修行不
<lb ed="X" n="0841a10"/><lb ed="R091" n="0924b04"/>暫停故。常精進者。自利利他無疲倦故此等深位
<lb ed="X" n="0841a11"/><lb ed="R091" n="0924b05"/>菩薩必皆求生淨土。以不離見佛。不離聞法。不離
<lb ed="X" n="0841a12"/><lb ed="R091" n="0924b06"/>親近供養衆僧。乃能速疾圓滿菩提故<note place="interlinear">事是大因緣理是秘密藏不可忽過</note>。</p>
<lb ed="X" n="0841a13"/><lb ed="R091" n="0924b07"/><p xml:id="pX22p0841a1301">【鈔】文有三。初釋通名。佛爲法王下。釋別名。此等下。
<lb ed="X" n="0841a14"/><lb ed="R091" n="0924b08"/>明得益。初中悲智雙運者。以大道心乃大智。成就
<lb ed="X" n="0841a15"/><lb ed="R091" n="0924b09"/>有情乃大悲。或理卽悲智。名字悲智。乃至究竟悲
<lb ed="X" n="0841a16"/><lb ed="R091" n="0924b10"/>智。文殊等乃究竟悲智。如文殊三世成佛。例可知
<lb ed="X" n="0841a17"/><lb ed="R091" n="0924b11"/>也。第二段中佛爲法王者。佛是四國之王也。王有
<lb ed="X" n="0841a18"/><lb ed="R091" n="0924b12"/>三子。菩薩是眞子。二乘是庶子。凡夫是外子。於眞
<lb ed="X" n="0841a19"/><lb ed="R091" n="0924b13"/>子中。文殊居長。故紹佛家業。名法王子。智慧第一
<lb ed="X" n="0841a20"/><lb ed="R091" n="0924b14"/>者。表佛根本智故。此經是難信之法。若非第一勇
<lb ed="X" n="0841a21"/><lb ed="R091" n="0924b15"/>猛根本實智。不能證解。故文殊居初也。彌勒居次
<lb ed="X" n="0841a22"/><lb ed="R091" n="0924b16"/>者。以當來成佛。現居等覺之位。必以究竟嚴淨佛
<lb ed="X" n="0841a23"/><lb ed="R091" n="0924b17"/>國爲要務故。嚴淨佛國者。破根本無明。嚴淨常寂
<lb ed="X" n="0841a24"/><lb ed="R091" n="0924b18"/>光佛國也。不休息等。隨文可知。第三明得益者。以
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0841b" n="0841b"/>
<lb ed="X" n="0841b01"/><lb ed="R091" n="0925a01"/>三寶之境。乃菩薩所證三德秘藏。卽究竟第一義
<lb ed="X" n="0841b02"/><lb ed="R091" n="0925a02"/>悉檀。故云圓滿菩提也。經文二菩薩衆竟。</p>
<lb ed="X" n="0841b03"/><lb ed="R091" n="0925a03"/><p xml:id="pX22p0841b0301">△三天人衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841b04"/><lb ed="R091" n="0925a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0841b0401">及釋提桓因等。無量諸天大衆俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841b05"/><lb ed="R091" n="0925a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0841b0501">【觧】釋提桓因。此云能爲主。卽<name role="" type="person">忉利天</name>王。等者。下等四
<lb ed="X" n="0841b06"/><lb ed="R091" n="0925a06"/>王。上等夜摩。兜兜。化樂。他化。色。無色。無量諸天也。
<lb ed="X" n="0841b07"/><lb ed="R091" n="0925a07"/>大衆俱。謂十方天人八部修羅。人非人等。無不與
<lb ed="X" n="0841b08"/><lb ed="R091" n="0925a08"/>會。無非淨土法門所攝之機也<note place="interlinear">唯廣大故微妙</note>。通序竟。</p>
<lb ed="X" n="0841b09"/><lb ed="R091" n="0925a09"/><p xml:id="pX22p0841b0901">【鈔】能爲主者。能爲<name role="" type="person">三十三天</name>主也。忉利。此云三十
<lb ed="X" n="0841b10"/><lb ed="R091" n="0925a10"/>三。迦葉佛時。有一女人發心修塔。三十二人助修。
<lb ed="X" n="0841b11"/><lb ed="R091" n="0925a11"/>故感<name role="" type="person">三十三天</name>之報。佛爲授記。號無著尊佛。四王。
<lb ed="X" n="0841b12"/><lb ed="R091" n="0925a12"/>卽四王天。在<name role="" type="person">須彌山</name>腰。須彌。此云妙高。四寶所成。
<lb ed="X" n="0841b13"/><lb ed="R091" n="0925a13"/>在<name role="" type="person">香水海</name>中間。入水八萬四千由旬。出水高亦然。
<lb ed="X" n="0841b14"/><lb ed="R091" n="0925a14"/>四王天在山腰四面。四萬二千由旬高。與日月齊。
<lb ed="X" n="0841b15"/><lb ed="R091" n="0925a15"/>山東面有黃金埵。有持國天王宮殿。山南面琉璃
<lb ed="X" n="0841b16"/><lb ed="R091" n="0925a16"/>埵。有<name role="" type="person">增長天王</name>宮殿。山西面有白銀埵。有廣目天
<lb ed="X" n="0841b17"/><lb ed="R091" n="0925a17"/>王宮殿。山北面有水晶埵。有多聞天王宮殿。此四
<lb ed="X" n="0841b18"/><lb ed="R091" n="0925a18"/>天王。統領八部鬼神。護持世間。故爲護世四王也。
<lb ed="X" n="0841b19"/><lb ed="R091" n="0925b01"/>再上四萬二千由旬至山頂。卽<name role="" type="person">三十三天</name>。至此爲
<lb ed="X" n="0841b20"/><lb ed="R091" n="0925b02"/>地居天。<name role="" type="person">夜摩天</name>等。乃空居天也。夜摩。此云時分。以
<lb ed="X" n="0841b21"/><lb ed="R091" n="0925b03"/>五欲知時故。兜率陀。此云知足。以五欲知足故。菩
<lb ed="X" n="0841b22"/><lb ed="R091" n="0925b04"/>薩居內院。三災不到。外院天人居。有三災。化樂天。
<lb ed="X" n="0841b23"/><lb ed="R091" n="0925b05"/>變化五欲而娛樂故。他化自在者。奪他五欲而娛
<lb ed="X" n="0841b24"/><lb ed="R091" n="0925b06"/>樂故。至此爲欲界六天。以五欲爲界故。色無色者。
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0841c" n="0841c"/>
<lb ed="X" n="0841c01"/><lb ed="R091" n="0925b07"/>色界十八梵天。梵者。淨也。以此十八天中。以色蘊
<lb ed="X" n="0841c02"/><lb ed="R091" n="0925b08"/>爲界。無五欲。以禪定爲樂故。又名四禪天。無色。乃
<lb ed="X" n="0841c03"/><lb ed="R091" n="0925b09"/>四空天。以無色蘊。<anchor xml:id="nkr_note_add_0841c0301" n="0841c0301"/><anchor xml:id="beg0841c0301" n="0841c0301"/>但<anchor xml:id="end0841c0301"/>有受想行識四蘊。故曰無色
<lb ed="X" n="0841c04"/><lb ed="R091" n="0925b10"/>界。無量諸天者。三千大千世界無量諸天也。十方
<lb ed="X" n="0841c05"/><lb ed="R091" n="0925b11"/>天人者。十方各有三千世界天人也。八部者。卽護
<lb ed="X" n="0841c06"/><lb ed="R091" n="0925b12"/>法八部也。一提婆。此云天。二龍。三夜叉。此云勇健
<lb ed="X" n="0841c07"/><lb ed="R091" n="0925b13"/>能飛行守天城。四乾闥婆。此云香陰。以香資身。天
<lb ed="X" n="0841c08"/><lb ed="R091" n="0925b14"/>之樂神。五阿修羅。此云無端正。男醜女美。六迦樓
<lb ed="X" n="0841c09"/><lb ed="R091" n="0925b15"/>羅。此云金翅鳥。七緊那羅。此云疑人。似人非人。天
<lb ed="X" n="0841c10"/><lb ed="R091" n="0925b16"/>之伎神。八摩睺羅伽。此云大腹行。蟒神也。復有四
<lb ed="X" n="0841c11"/><lb ed="R091" n="0925b17"/>天王所統八部鬼神。卽非人等也。問。天人龍鬼。皆
<lb ed="X" n="0841c12"/><lb ed="R091" n="0925b18"/>見佛聞法。地獄一道。何其苦耶。答。法華文句云。夫
<lb ed="X" n="0841c13"/><lb ed="R091" n="0926a01"/>諸道升沈。由戒有持毀。見佛不見佛。由乘有緩急。
<lb ed="X" n="0841c14"/><lb ed="R091" n="0926a02"/>然持戒有粗細。故報有優劣。持乘有小大。故見佛
<lb ed="X" n="0841c15"/><lb ed="R091" n="0926a03"/>有權實。且略判乘戒各爲三品。再以緩急四句判
<lb ed="X" n="0841c16"/><lb ed="R091" n="0926a04"/>之。其義則顯。四句者。一戒乘俱急。二戒緩乘急。三
<lb ed="X" n="0841c17"/><lb ed="R091" n="0926a05"/>戒急乘緩。四戒乘俱緩。若戒乘俱急者。持下品戒。
<lb ed="X" n="0841c18"/><lb ed="R091" n="0926a06"/>戒急。報在人中。持小乘。乘急。以人報身。於三藏敎
<lb ed="X" n="0841c19"/><lb ed="R091" n="0926a07"/>時。見佛聞法。持中乘。乘急。以人報身。於通敎大乘。
<lb ed="X" n="0841c20"/><lb ed="R091" n="0926a08"/>乃至帶方便諸大乘經時。見佛聞法。持上乘。乘急。
<lb ed="X" n="0841c21"/><lb ed="R091" n="0926a09"/>以人報身。於華嚴法華等敎。及諸經中圓見佛聞
<lb ed="X" n="0841c22"/><lb ed="R091" n="0926a10"/>法。預列爲同聞衆者。是也。若持中品戒。戒急。報在
<lb ed="X" n="0841c23"/><lb ed="R091" n="0926a11"/>欲界天。持小乘。乘急。以欲界天身。於三藏時。見佛
<lb ed="X" n="0841c24"/><lb ed="R091" n="0926a12"/>聞法。餘如上說。若持上品戒。戒急。加修禪定。報在
<pb ed="X" xml:id="X22.0430.0842a" n="0842a"/>
<lb ed="X" n="0842a01"/><lb ed="R091" n="0926a13"/>色無色天等。持小乘。乘急。以色無色天身。於三藏
<lb ed="X" n="0842a02"/><lb ed="R091" n="0926a14"/>中。見佛聞法。餘如上說。第一句竟。若戒緩乘急者。
<lb ed="X" n="0842a03"/><lb ed="R091" n="0926a15"/>三品戒皆緩。報墮三途。持小乘。乘急。以三途身。於
<lb ed="X" n="0842a04"/><lb ed="R091" n="0926a16"/>三藏中。見佛聞法。餘如上說。第二句竟。若戒急乘
<lb ed="X" n="0842a05"/><lb ed="R091" n="0926a17"/>緩者。三戒急故。受欲界人天。及色無色天身。三乘
<lb ed="X" n="0842a06"/><lb ed="R091" n="0926a18"/>緩故。佛雖出世。說三乘法。愛著樂報。耽荒五欲。不
<lb ed="X" n="0842a07"/><lb ed="R091" n="0926b01"/>見佛不聞法。舍衛三億家。及諸不見聞者。三界著
<lb ed="X" n="0842a08"/><lb ed="R091" n="0926b02"/>樂諸天等是也。第三句竟。若戒乘俱緩者。受三途
<lb ed="X" n="0842a09"/><lb ed="R091" n="0926b03"/>報。不見佛不聞法也。第四句竟。經中不列地獄衆
<lb ed="X" n="0842a10"/><lb ed="R091" n="0926b04"/>者。由其戒緩。苦重報隔。佛乘又緩。所以不見不聞。
<lb ed="X" n="0842a11"/><lb ed="R091" n="0926b05"/>餘經有列者。餘乘急耳。不列無色天者。上戒急故。
<lb ed="X" n="0842a12"/><lb ed="R091" n="0926b06"/>受天身。著定味。由乘緩故。不見佛不聞法。餘經有
<lb ed="X" n="0842a13"/><lb ed="R091" n="0926b07"/>列者。餘乘急耳。若得此意。則識列衆來不來義。亦
<lb ed="X" n="0842a14"/><lb ed="R091" n="0926b08"/>識自<anchor xml:id="nkr_note_add_0842a1401" n="0842a1401"/><anchor xml:id="beg0842a1401" n="0842a1401"/>己<anchor xml:id="end0842a1401"/>聞經聽法。有緣無緣。三世因果。朗然可識
<lb ed="X" n="0842a15"/><lb ed="R091" n="0926b09"/>也。經文二引大衆同聞竟。大科初通序<anchor xml:id="nkr_note_add_0842a1501" n="0842a1501"/><anchor xml:id="beg0842a1501" n="0842a1501"/>已<anchor xml:id="end0842a1501"/>竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842a16"/><lb ed="R091" n="0926b10"/>
<lb ed="X" n="0842a17"/><lb ed="R091" n="0926b11"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>佛說阿彌陀經要解便蒙鈔卷上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0816a2301" to="#end0816a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0816a2401" to="#end0816a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0816b0101" to="#end0816b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0820c0401" to="#end0820c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0821a0301" to="#end0821a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0821b0901" to="#end0821b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0821c0201" to="#end0821c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0821c2101" to="#end0821c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0823a0101" to="#end0823a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0823a0201" to="#end0823a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0823a0301" to="#end0823a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0823c1101" to="#end0823c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0824a0101" to="#end0824a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0824a0301" to="#end0824a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0825c2301" to="#end0825c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0826a0501" to="#end0826a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0826a0801" to="#end0826a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0826a0802" to="#end0826a0802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0826a1201" to="#end0826a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0826a1901" to="#end0826a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0829b1101" to="#end0829b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">互</lem><rdg wit="#wit.orig">瓦</rdg></app>
<app from="#beg0830a1401" to="#end0830a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0830a1601" to="#end0830a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0830b0501" to="#end0830b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0830b0502" to="#end0830b0502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0830b2001" to="#end0830b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0830b2101" to="#end0830b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0831b2001" to="#end0831b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0833a1001" to="#end0833a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">馗</lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB15316">馗</g></rdg></app>
<app from="#beg0833a1801" to="#end0833a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0833a1901" to="#end0833a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0833c2101" to="#end0833c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0834b1601" to="#end0834b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0835c2001" to="#end0835c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0835c2002" to="#end0835c2002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0836b0401" to="#end0836b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0836b1601" to="#end0836b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0836b1701" to="#end0836b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0837b0601" to="#end0837b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0837c0201" to="#end0837c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0837c0901" to="#end0837c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0837c2201" to="#end0837c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
<app from="#beg0838a0701" to="#end0838a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0838a1901" to="#end0838a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0838a2401" to="#end0838a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0838c0201" to="#end0838c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
<app from="#beg0838c1201" to="#end0838c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
<app from="#beg0839a0801" to="#end0839a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0839a1601" to="#end0839a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0839b2401" to="#end0839b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0840b0101" to="#end0840b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0840c0201" to="#end0840c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0841c0301" to="#end0841c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0842a1401" to="#end0842a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0842a1501" to="#end0842a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0816a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0816a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0816a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0816a2401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0816b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0816b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0820c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0820c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0821a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0821a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0821b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0821b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0821c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0821c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0821c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0821c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0823a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0823a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0823a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0823a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0823a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0823a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0823c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0823c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0824a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0824a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0824a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0824a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0825c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0825c2301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0826a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0826a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0826a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0826a0801">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0826a0802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0826a0802">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0826a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0826a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0826a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0826a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0829b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829b1101">互【CB】，瓦【卍續】</note>
<note n="0830a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830a1401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0830a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830a1601">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0830b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830b0501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0830b0502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830b0502">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0830b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0830b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0831b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0831b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0833a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833a1001">馗【CB】，<g ref="#CB15316">馗</g>【卍續】</note>
<note n="0833a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0833a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0833c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833c2101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0834b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0834b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0835c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0835c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0835c2002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0835c2002">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0836b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0836b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0836b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0837b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0837c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0837c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0837c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837c2201">采【CB】，釆【卍續】</note>
<note n="0838a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838a0701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0838a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838a1901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0838a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0838c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838c0201">采【CB】，釆【卍續】</note>
<note n="0838c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838c1201">采【CB】，釆【卍續】</note>
<note n="0839a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0839a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839a1601">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0839b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0840b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0840c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0841c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841c0301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0842a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0842a1401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0842a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0842a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>