<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X24n0451">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 451 大品經義疏</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 451 大品經義疏</title>
			<author>胡 吉藏撰</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>9卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">24</idno>.<idno type="no">451</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-07-11 22:35:49 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">大品經義疏</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15164">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15164</charName>
				<mapping cb:dec="998204" type="PUA">U+F3B3C</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2EA07</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>顧</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(厂@((旣-旡)-日+口))*頁]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15845">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15845</charName>
				<mapping cb:dec="998885" type="PUA">U+F3DE5</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+4F07</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>役</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[仁-二+(儿/又)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16014">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName>
				<mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB28575">
				<charName>CBETA CHARACTER CB28575</charName>
				<mapping cb:dec="1011615" type="PUA">U+F6F9F</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+3E26</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>牙</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[牙-(必-心)+(乂-(必-心))]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-03T16:51:55">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0195a" n="0195a"/>
<lb ed="X" n="0195a01"/>
<lb ed="X" n="0195a02"/>
<lb ed="X" n="0195a03"/>
<lb ed="X" n="0195a04"/><lb ed="R038" n="0016a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大品經義疏目次</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0195001" n="0195001"/>大品經義疏目次</head>
<lb ed="X" n="0195a05"/><lb ed="R038" n="0016a02"/>
<lb ed="X" n="0195a06"/><lb ed="R038" n="0016a03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195a0601">卷第一
<lb ed="X" n="0195a07"/><lb ed="R038" n="0016a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195a0701">玄意</item></list></item>
<lb ed="X" n="0195a08"/><lb ed="R038" n="0016a05"/><item xml:id="itemX24p0195a0801">卷第二<note place="inline">但欠此卷</note>
<lb ed="X" n="0195a09"/><lb ed="R038" n="0016a06"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195a0901">序品第一</item><item xml:id="itemX24p0195a0905">奉鉢品第二</item></list></item>
<lb ed="X" n="0195a10"/><lb ed="R038" n="0016a07"/><item xml:id="itemX24p0195a1001">卷第三
<lb ed="X" n="0195a11"/><lb ed="R038" n="0016a08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195a1101">習應品第三</item><item xml:id="itemX24p0195a1106">往生品第四</item></list></item>
<lb ed="X" n="0195a12"/><lb ed="R038" n="0016a09"/><item xml:id="itemX24p0195a1201">卷第四
<lb ed="X" n="0195a13"/><lb ed="R038" n="0016a10"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195a1301">歎度品第五</item><item xml:id="itemX24p0195a1306">舌相品第六</item>
<lb ed="X" n="0195a14"/><lb ed="R038" n="0016a11"/><item xml:id="itemX24p0195a1401">三假品第七</item><item xml:id="itemX24p0195a1406">勸學品第八</item>
<lb ed="X" n="0195a15"/><lb ed="R038" n="0016a12"/><item xml:id="itemX24p0195a1501">集散品第九</item><item xml:id="itemX24p0195a1506">相行品第十</item>
<lb ed="X" n="0195a16"/><lb ed="R038" n="0016a13"/><item xml:id="itemX24p0195a1601">幻學品第十一</item><item xml:id="itemX24p0195a1607">句義品第十二</item></list></item>
<lb ed="X" n="0195a17"/><lb ed="R038" n="0016a14"/><item xml:id="itemX24p0195a1701">卷第五
<lb ed="X" n="0195a18"/><lb ed="R038" n="0016a15"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195a1801">金剛品第十三<note place="inline">亦名摩訶薩品</note></item>
<lb ed="X" n="0195a19"/><lb ed="R038" n="0016a16"/><item xml:id="itemX24p0195a1901">樂說品第十四<note place="inline">亦名斷耶品亦名富樓那品</note></item>
<lb ed="X" n="0195a20"/><lb ed="R038" n="0016a17"/><item xml:id="itemX24p0195a2001">辯才品第十五</item><item xml:id="itemX24p0195a2007">乘乘品第十六</item>
<lb ed="X" n="0195a21"/><lb ed="R038" n="0016a18"/><item xml:id="itemX24p0195a2101">莊嚴品第十七</item><item xml:id="itemX24p0195a2107">問乘品第十八</item>
<lb ed="X" n="0195a22"/><lb ed="R038" n="0016b01"/><item xml:id="itemX24p0195a2201">廣乘品第十九</item><item xml:id="itemX24p0195a2207">發趣品第二十</item>
<lb ed="X" n="0195a23"/><lb ed="R038" n="0016b02"/><item xml:id="itemX24p0195a2301">出到品第二十一<note place="inline">亦名出乘品</note></item>
<lb ed="X" n="0195a24"/><lb ed="R038" n="0016b03"/><item xml:id="itemX24p0195a2401">勝出品第二十二</item><item xml:id="itemX24p0195a2408">等空品第二十三</item>
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0195b" n="0195b"/>
<lb ed="X" n="0195b01"/><lb ed="R038" n="0016b04"/><item xml:id="itemX24p0195b0101">會宗品第二十四</item><item xml:id="itemX24p0195b0108">十無品第二十五</item>
<lb ed="X" n="0195b02"/><lb ed="R038" n="0016b05"/><item xml:id="itemX24p0195b0201">無生品第二十六</item></list></item>
<lb ed="X" n="0195b03"/><lb ed="R038" n="0016b06"/><item xml:id="itemX24p0195b0301">卷第六
<lb ed="X" n="0195b04"/><lb ed="R038" n="0016b07"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195b0401">問住品第二十七<note place="inline">亦云無生品</note></item>
<lb ed="X" n="0195b05"/><lb ed="R038" n="0016b08"/><item xml:id="itemX24p0195b0501">幻人聽品第二十八</item><item xml:id="itemX24p0195b0509">散華品第二十九</item>
<lb ed="X" n="0195b06"/><lb ed="R038" n="0016b09"/><item xml:id="itemX24p0195b0601">三歎品第三十</item><item xml:id="itemX24p0195b0607">滅諍品第三十一</item>
<lb ed="X" n="0195b07"/><lb ed="R038" n="0016b10"/><item xml:id="itemX24p0195b0701">大明品第三十二</item><item xml:id="itemX24p0195b0708">述成品第三十三</item>
<lb ed="X" n="0195b08"/><lb ed="R038" n="0016b11"/><item xml:id="itemX24p0195b0801">勸持品第三十四</item><item xml:id="itemX24p0195b0808">遣異品第三十五</item>
<lb ed="X" n="0195b09"/><lb ed="R038" n="0016b12"/><item xml:id="itemX24p0195b0901">尊導品第三十六<note place="inline">亦稱云譽品</note></item>
<lb ed="X" n="0195b10"/><lb ed="R038" n="0016b13"/><item xml:id="itemX24p0195b1001">法稱品第三十七<note place="inline">亦名舍品利</note></item>
<lb ed="X" n="0195b11"/><lb ed="R038" n="0016b14"/><item xml:id="itemX24p0195b1101">法施品第三十八</item></list></item>
<lb ed="X" n="0195b12"/><lb ed="R038" n="0016b15"/><item xml:id="itemX24p0195b1201">卷第七
<lb ed="X" n="0195b13"/><lb ed="R038" n="0016b16"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195b1301">隨喜品第三十九</item><item xml:id="itemX24p0195b1308">照明品第四十<note place="inline">亦云生般若品</note></item>
<lb ed="X" n="0195b14"/><lb ed="R038" n="0016b17"/><item xml:id="itemX24p0195b1401">信毀品第四十一</item><item xml:id="itemX24p0195b1408">歎淨品第四十二</item>
<lb ed="X" n="0195b15"/><lb ed="R038" n="0016b18"/><item xml:id="itemX24p0195b1501">無作品第四十三</item>
<lb ed="X" n="0195b16"/><lb ed="R038" n="0017a01"/><item xml:id="itemX24p0195b1601">遍歎品第四十四<note place="inline">亦云般羅蜜品</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0195b17"/><lb ed="R038" n="0017a02"/><item xml:id="itemX24p0195b1701">卷第八
<lb ed="X" n="0195b18"/><lb ed="R038" n="0017a03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195b1801">聞持品第四十五</item><item xml:id="itemX24p0195b1808">魔事品第四十六</item>
<lb ed="X" n="0195b19"/><lb ed="R038" n="0017a04"/><item xml:id="itemX24p0195b1901">兩過品第四十七</item><item xml:id="itemX24p0195b1908">佛母品第四十八</item>
<lb ed="X" n="0195b20"/><lb ed="R038" n="0017a05"/><item xml:id="itemX24p0195b2001">問相品第四十九</item><item xml:id="itemX24p0195b2008">成辦品第五十</item>
<lb ed="X" n="0195b21"/><lb ed="R038" n="0017a06"/><item xml:id="itemX24p0195b2101">譬喩品第五十一</item><item xml:id="itemX24p0195b2108">知識品第五十二</item>
<lb ed="X" n="0195b22"/><lb ed="R038" n="0017a07"/><item xml:id="itemX24p0195b2201">趣智品第五十三</item><item xml:id="itemX24p0195b2208">大如品第五十四</item></list></item>
<lb ed="X" n="0195b23"/><lb ed="R038" n="0017a08"/><item xml:id="itemX24p0195b2301">卷第九
<lb ed="X" n="0195b24"/><lb ed="R038" n="0017a09"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195b2401">不退品第五十五<note place="inline">舊云序品魔事品阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">䟦</g>致品</note></item>
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0195c" n="0195c"/>
<lb ed="X" n="0195c01"/><lb ed="R038" n="0017a10"/><item xml:id="itemX24p0195c0101">堅固品第五十六</item><item xml:id="itemX24p0195c0108">深奧品第五十七</item>
<lb ed="X" n="0195c02"/><lb ed="R038" n="0017a11"/><item xml:id="itemX24p0195c0201">夢行品第五十八</item><item xml:id="itemX24p0195c0208">河天品第五十九</item>
<lb ed="X" n="0195c03"/><lb ed="R038" n="0017a12"/><item xml:id="itemX24p0195c0301">不證品第六十</item><item xml:id="itemX24p0195c0307">夢誓品第六十一</item>
<lb ed="X" n="0195c04"/><lb ed="R038" n="0017a13"/><item xml:id="itemX24p0195c0401">魔愁品第六十二</item><item xml:id="itemX24p0195c0408">等學品第六十三</item>
<lb ed="X" n="0195c05"/><lb ed="R038" n="0017a14"/><item xml:id="itemX24p0195c0501">淨願品第六十四</item><item xml:id="itemX24p0195c0508">度空品第六十五</item>
<lb ed="X" n="0195c06"/><lb ed="R038" n="0017a15"/><item xml:id="itemX24p0195c0601">囑累品第六十六</item><item xml:id="itemX24p0195c0608">無盡品第六十七</item>
<lb ed="X" n="0195c07"/><lb ed="R038" n="0017a16"/><item xml:id="itemX24p0195c0701">攝五品第六十八</item><item xml:id="itemX24p0195c0708">方便品第六十九</item>
<lb ed="X" n="0195c08"/><lb ed="R038" n="0017a17"/><item xml:id="itemX24p0195c0801">三慧品第七十</item></list></item>
<lb ed="X" n="0195c09"/><lb ed="R038" n="0017a18"/><item xml:id="itemX24p0195c0901">卷第十
<lb ed="X" n="0195c10"/><lb ed="R038" n="0017b01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195c1001">道樹品第七十一</item><item xml:id="itemX24p0195c1008">道行品第七十二</item>
<lb ed="X" n="0195c11"/><lb ed="R038" n="0017b02"/><item xml:id="itemX24p0195c1101">三善品第七十三</item><item xml:id="itemX24p0195c1108">遍學品第七十四</item>
<lb ed="X" n="0195c12"/><lb ed="R038" n="0017b03"/><item xml:id="itemX24p0195c1201">三次品第七十五</item><item xml:id="itemX24p0195c1208">一念品第七十六</item>
<lb ed="X" n="0195c13"/><lb ed="R038" n="0017b04"/><item xml:id="itemX24p0195c1301">六喩品第七十七</item><item xml:id="itemX24p0195c1308">四攝品第七十八</item>
<lb ed="X" n="0195c14"/><lb ed="R038" n="0017b05"/><item xml:id="itemX24p0195c1401">善達品第七十九</item><item xml:id="itemX24p0195c1408">實際品第八十</item>
<lb ed="X" n="0195c15"/><lb ed="R038" n="0017b06"/><item xml:id="itemX24p0195c1501">具足品第八十一</item><item xml:id="itemX24p0195c1508">淨土品第八十二</item>
<lb ed="X" n="0195c16"/><lb ed="R038" n="0017b07"/><item xml:id="itemX24p0195c1601">畢定品第八十三</item><item xml:id="itemX24p0195c1608">差別品第八十四</item>
<lb ed="X" n="0195c17"/><lb ed="R038" n="0017b08"/><item xml:id="itemX24p0195c1701">七譬品第八十五<note place="inline">亦云性空品亦云法性非作品</note></item>
<lb ed="X" n="0195c18"/><lb ed="R038" n="0017b09"/><item xml:id="itemX24p0195c1801">平等品第八十六</item><item xml:id="itemX24p0195c1808">如化品第八十七</item>
<lb ed="X" n="0195c19"/><lb ed="R038" n="0017b10"/><item xml:id="itemX24p0195c1901">常啼品第八十八</item><item xml:id="itemX24p0195c1908">法尙品第八十九</item>
<lb ed="X" n="0195c20"/><lb ed="R038" n="0017b11"/><item xml:id="itemX24p0195c2001">囑累品第九十</item></list></item></list>
<lb ed="X" n="0195c21"/><lb ed="R038" n="0017b12"/>
<lb ed="X" n="0195c22"/><lb ed="R038" n="0017b13"/><p xml:id="pX24p0195c2201">大品經義疏目次<note place="inline">終</note></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0195c23"/>
<lb ed="X" n="0195c24"/>
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0196a" n="0196a"/>
<lb ed="X" n="0196a01"/>
<lb ed="X" n="0196a02"/>
<lb ed="X" n="0196a03"/>
<lb ed="X" n="0196a04"/>
<lb ed="X" n="0196a05"/>
<lb ed="X" n="0196a06"/><cb:docNumber>No. 451</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0196a07"/><lb ed="R038" n="0018a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大品經玄意<note place="inline">一</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0196a08"/><lb ed="R038" n="0018a02"/><byline cb:type="author">胡　吉藏法師　撰</byline>
<lb ed="X" n="0196a09"/><lb ed="R038" n="0018a03"/><cb:div><p xml:id="pX24p0196a0901">開皇十五年正月二十日記</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0196a10"/><lb ed="R038" n="0018a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前文</cb:mulu><p xml:id="pX24p0196a1001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0196a1001" n="0196a1001"/><anchor xml:id="beg0196a1001" n="0196a1001"/>止<anchor xml:id="end0196a1001"/>觀師六年在山中不講餘經唯講大品臨無常年
<lb ed="X" n="0196a11"/><lb ed="R038" n="0018a05"/>諸學士請講涅槃師云諸人解般若那復欲講涅槃
<lb ed="X" n="0196a12"/><lb ed="R038" n="0018a06"/>耶但讀三論與般若自足不須復講餘經諸學士旣
<lb ed="X" n="0196a13"/><lb ed="R038" n="0018a07"/>苦請師遂爲商略涅槃大意釋本有今無偈而<anchor xml:id="nkr_note_add_0196a1301" n="0196a1301"/><anchor xml:id="beg0196a1301" n="0196a1301"/>已<anchor xml:id="end0196a1301"/>唯
<lb ed="X" n="0196a14"/><lb ed="R038" n="0018a08"/>留心於波若興皇初出講波若師北岸得大論文墨
<lb ed="X" n="0196a15"/><lb ed="R038" n="0018a09"/>還始講大論也然此經<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196001" n="0196001"/>好講而有兩論解釋故一者
<lb ed="X" n="0196a16"/><lb ed="R038" n="0018a10"/>三論通論此經之心髓二者大論釋此之本義此之
<lb ed="X" n="0196a17"/><lb ed="R038" n="0018a11"/>二論復是關中什師幷融叡等對翻論文言精要義
<lb ed="X" n="0196a18"/><lb ed="R038" n="0018a12"/>可依信爲此故留心尋講也今當得商略其意然山
<lb ed="X" n="0196a19"/><lb ed="R038" n="0018a13"/>門<anchor xml:id="nkr_note_add_0196a1901" n="0196a1901"/><anchor xml:id="beg0196a1901" n="0196a1901"/>已<anchor xml:id="end0196a1901"/>來道義不作章段唯興皇法師作二諦講開十
<lb ed="X" n="0196a20"/><lb ed="R038" n="0018a14"/>重者此是對開善二諦十重故作其外並無後人若
<lb ed="X" n="0196a21"/><lb ed="R038" n="0018a15"/>作章段者則非興皇門徒也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0196a22"/><lb ed="R038" n="0018a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第一釋此經題</cb:mulu><p xml:id="pX24p0196a2201">今前釋此經題。</p><p xml:id="pX24p0196a2207" cb:place="inline">言摩訶般若波羅蜜經者此有四
<lb ed="X" n="0196a23"/><lb ed="R038" n="0018a17"/>句一摩訶二般若三波羅蜜四修多羅雖有四句只
<lb ed="X" n="0196a24"/><lb ed="R038" n="0018a18"/>成一句今離爲四句釋之。</p>
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0196b" n="0196b"/>
<lb ed="X" n="0196b01"/><lb ed="R038" n="0018b01"/><p xml:id="pX24p0196b0101">初云摩訶者此是外國語外國語通今明正是中天
<lb ed="X" n="0196b02"/><lb ed="R038" n="0018b02"/>竺語故叡師云秦言謬者定之以字訓彼音失者正
<lb ed="X" n="0196b03"/><lb ed="R038" n="0018b03"/>之以天竺也彼國云摩訶或云摩醯或云優婆此言
<lb ed="X" n="0196b04"/><lb ed="R038" n="0018b04"/>大何以知之如<name role="" type="person">摩醯首羅</name>此云大自在云云然摩訶
<lb ed="X" n="0196b05"/><lb ed="R038" n="0018b05"/>是外國語此若爲翻譯解者不同凡有三釋一云摩
<lb ed="X" n="0196b06"/><lb ed="R038" n="0018b06"/>訶不可翻也用叡師語云不可翻者卽而書之旣卽
<lb ed="X" n="0196b07"/><lb ed="R038" n="0018b07"/>彼國語而書之故知不可翻也問旣不可翻何得云
<lb ed="X" n="0196b08"/><lb ed="R038" n="0018b08"/>大勝多耶解云此是三義訓釋非爲翻也第二解云
<lb ed="X" n="0196b09"/><lb ed="R038" n="0018b09"/>摩訶以三義翻譯論大勝多此解依大論言摩訶言
<lb ed="X" n="0196b10"/><lb ed="R038" n="0018b10"/>大或勝多云云第三解云以三義翻而有強弱大翻
<lb ed="X" n="0196b11"/><lb ed="R038" n="0018b11"/>則爲正勝多卽是義訓何以知然以數文證一者論
<lb ed="X" n="0196b12"/><lb ed="R038" n="0018b12"/>釋摩訶比丘僧摩訶言大不言勝多若勝多亦是正
<lb ed="X" n="0196b13"/><lb ed="R038" n="0018b13"/>翻者豈得獨言大耶次釋<name role="" type="person">摩訶薩埵</name>文云摩訶言大
<lb ed="X" n="0196b14"/><lb ed="R038" n="0018b14"/>薩埵或道心或衆生亦不言勝多也三者第十八卷
<lb ed="X" n="0196b15"/><lb ed="R038" n="0018b15"/>云摩訶秦言大波若言慧又金光明經第二王子名
<lb ed="X" n="0196b16"/><lb ed="R038" n="0018b16"/><name role="" type="person">摩訶提婆</name>偈中云大天諸處文旣並云大不言勝多
<lb ed="X" n="0196b17"/><lb ed="R038" n="0018b17"/>故知大爲正翻餘是義訓也。</p>
<lb ed="X" n="0196b18"/><lb ed="R038" n="0018b18"/><p xml:id="pX24p0196b1801">摩訶翻爲大問大有幾種解釋不同招提師明有十
<lb ed="X" n="0196b19"/><lb ed="R038" n="0019a01"/>種大一者境大卽是眞諦無相境亦名如法性法性
<lb ed="X" n="0196b20"/><lb ed="R038" n="0019a02"/>遍一切處故經云無有一法出法性者所以爲大也
<lb ed="X" n="0196b21"/><lb ed="R038" n="0019a03"/>如者一切皆如耳故開善云曠劫學於如今得如提
<lb ed="X" n="0196b22"/><lb ed="R038" n="0019a04"/>流天下遍只是甁處如也二者人大此法是大人法
<lb ed="X" n="0196b23"/><lb ed="R038" n="0019a05"/>行行此法故故名爲人大也三者體大此是何法謂
<lb ed="X" n="0196b24"/><lb ed="R038" n="0019a06"/>忘相知卽是般若故爲大四者用大五因大萬行中
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0196c" n="0196c"/>
<lb ed="X" n="0196c01"/><lb ed="R038" n="0019a07"/>般若最大六度中般若最大故是因大六果大者此
<lb ed="X" n="0196c02"/><lb ed="R038" n="0019a08"/>法能得大果報也七者導大能導一切萬行到佛果
<lb ed="X" n="0196c03"/><lb ed="R038" n="0019a09"/>八者離過大謂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196002" n="0196002"/>寂滅四重五逆九力用大謂能出生
<lb ed="X" n="0196c04"/><lb ed="R038" n="0019a10"/>人天五乘十者敎大此經通敎三乘也。</p>
<lb ed="X" n="0196c05"/><lb ed="R038" n="0019a11"/><p xml:id="pX24p0196c0501">次招提後人嫌十大太多故作五大五大者一境大
<lb ed="X" n="0196c06"/><lb ed="R038" n="0019a12"/>二體大三用大四因大五果大明前十大不出此五
<lb ed="X" n="0196c07"/><lb ed="R038" n="0019a13"/>大言五者人大者若是因人則屬因攝果人則屬果
<lb ed="X" n="0196c08"/><lb ed="R038" n="0019a14"/>攝何須別立人大力用等終是因果所攝不須十也
<lb ed="X" n="0196c09"/><lb ed="R038" n="0019a15"/>次有靈觀法師是地論師中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196003" n="0196003"/>好手經至東陽後還都
<lb ed="X" n="0196c10"/><lb ed="R038" n="0019a16"/>豐樂寺歸興皇法師假停三日講看之人疑其非是
<lb ed="X" n="0196c11"/><lb ed="R038" n="0019a17"/>靈觀觀恐其偷得靈觀之名彼師旣知<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196004" n="0196004"/>玄云若言非
<lb ed="X" n="0196c12"/><lb ed="R038" n="0019a18"/>者但<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196005" n="0196005"/>雖者也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196006" n="0196006"/>主<name role="" type="person">釋華嚴</name>大集涅槃大品四餘明四種
<lb ed="X" n="0196c13"/><lb ed="R038" n="0019b01"/>大若是涅槃卽是果果大華嚴是果大大集具果果
<lb ed="X" n="0196c14"/><lb ed="R038" n="0019b02"/>二大般若但是空慧此是因大都有三家解釋。</p>
<lb ed="X" n="0196c15"/><lb ed="R038" n="0019b03"/><p xml:id="pX24p0196c1501">問此解有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196007" n="0196007"/>病敗不今明亦有若初一家作十種大者
<lb ed="X" n="0196c16"/><lb ed="R038" n="0019b04"/>多則不足少則不收多則不足者大義無量何止十
<lb ed="X" n="0196c17"/><lb ed="R038" n="0019b05"/>種故不足少不收者明此十大攝大不盡若直作得
<lb ed="X" n="0196c18"/><lb ed="R038" n="0019b06"/>大離大此二攝大大則盡或待大絕大等人法境智
<lb ed="X" n="0196c19"/><lb ed="R038" n="0019b07"/>如此攝大皆盡何須作十種。</p>
<lb ed="X" n="0196c20"/><lb ed="R038" n="0019b08"/><p xml:id="pX24p0196c2001">問汝十種旣有因大果大相對者旣有境大何不立
<lb ed="X" n="0196c21"/><lb ed="R038" n="0019b09"/>智大旣有人大何不立法大耶彼云離人以外倂是
<lb ed="X" n="0196c22"/><lb ed="R038" n="0019b10"/>法故不立法大者亦離體以外倂是用何故別立用
<lb ed="X" n="0196c23"/><lb ed="R038" n="0019b11"/>大耶第二解五大亦同前家不須別責第三四種大
<lb ed="X" n="0196c24"/><lb ed="R038" n="0019b12"/>敢不可涅槃何得獨明果果大不明果大果果量改
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0197a" n="0197a"/>
<lb ed="X" n="0197a01"/><lb ed="R038" n="0019b13"/>德若用下文但云涅槃是果果大者前文正以三德
<lb ed="X" n="0197a02"/><lb ed="R038" n="0019b14"/>爲涅槃三德明般若法身等此卽是菩提豈非是果
<lb ed="X" n="0197a03"/><lb ed="R038" n="0019b15"/>而獨云是果果等是兩文前明果大後明果果豈得
<lb ed="X" n="0197a04"/><lb ed="R038" n="0019b16"/>棄前文而取後文耶華嚴何意復但是果大集大通
<lb ed="X" n="0197a05"/><lb ed="R038" n="0019b17"/>果與果果大般若是因大此並是無文故不可也。</p>
<lb ed="X" n="0197a06"/><lb ed="R038" n="0019b18"/><p xml:id="pX24p0197a0601">問今爲同此諸釋不但明不同不同者云何釋之今
<lb ed="X" n="0197a07"/><lb ed="R038" n="0020a01"/>明依經依論解者十二門論云六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0197001" n="0197001"/>家釋大初云摩訶
<lb ed="X" n="0197a08"/><lb ed="R038" n="0020a02"/>衍於二乘爲上故名爲大此是待小名大二乘智慧
<lb ed="X" n="0197a09"/><lb ed="R038" n="0020a03"/>名小菩薩智慧名爲大也二云諸佛乘最大此乘能
<lb ed="X" n="0197a10"/><lb ed="R038" n="0020a04"/>到故名爲大此是得果名大謂能到佛果三者諸佛
<lb ed="X" n="0197a11"/><lb ed="R038" n="0020a05"/>大人乘故名大此亦得果人乘故名大亦是得人名
<lb ed="X" n="0197a12"/><lb ed="R038" n="0020a06"/>大也四文殊等乘故名大此就因名大亦是約人明
<lb ed="X" n="0197a13"/><lb ed="R038" n="0020a07"/>大五滅衆生苦與大利樂此就得離明大六者盡諸
<lb ed="X" n="0197a14"/><lb ed="R038" n="0020a08"/>法邊底此則就境智名大諸法邊底卽是境能盡卽
<lb ed="X" n="0197a15"/><lb ed="R038" n="0020a09"/>是智雖有六大義而無所不包初一義是待義後五
<lb ed="X" n="0197a16"/><lb ed="R038" n="0020a10"/>卽是人義餘卽是法有境有智有能有所有得有離
<lb ed="X" n="0197a17"/><lb ed="R038" n="0020a11"/>如文可尋故遍攝一切也菩薩作論本爲通經論中
<lb ed="X" n="0197a18"/><lb ed="R038" n="0020a12"/>明大卽是釋經中之大而經亦明大義且就涅槃大
<lb ed="X" n="0197a19"/><lb ed="R038" n="0020a13"/>品爲語涅槃明二種大一者相待大二者絕待大待
<lb ed="X" n="0197a20"/><lb ed="R038" n="0020a14"/>義可明絕者如云有王大王有空大空不因少空名
<lb ed="X" n="0197a21"/><lb ed="R038" n="0020a15"/>爲大空等者卽是絕待也大品亦明二種十八空等
<lb ed="X" n="0197a22"/><lb ed="R038" n="0020a16"/>是相待空獨空卽是絕待故具相待大絕待大是以
<lb ed="X" n="0197a23"/><lb ed="R038" n="0020a17"/>一家釋大具有此二義云相待可解今具釋絕待大
<lb ed="X" n="0197a24"/><lb ed="R038" n="0020a18"/>問從來明待少明大未是好大絕待明大始是好大
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0197b" n="0197b"/>
<lb ed="X" n="0197b01"/><lb ed="R038" n="0020b01"/>何故爾尋是兩大待少旣非好大絕少亦非好大遂
<lb ed="X" n="0197b02"/><lb ed="R038" n="0020b02"/>語難云云次問何故辨絕待大耶今答前者明待少
<lb ed="X" n="0197b03"/><lb ed="R038" n="0020b03"/>是因他因他得大非是自大故未如好猶如因他仍
<lb ed="X" n="0197b04"/><lb ed="R038" n="0020b04"/>富貴故也絕待者不因於他分自是大猶如不藉他
<lb ed="X" n="0197b05"/><lb ed="R038" n="0020b05"/>得富貴故是好大也次者第二何故明絕待大者此
<lb ed="X" n="0197b06"/><lb ed="R038" n="0020b06"/>爲欲釋涅槃經云坻羅婆夷實不食油強名食油涅
<lb ed="X" n="0197b07"/><lb ed="R038" n="0020b07"/>槃亦爾無有因緣強爲立名故名涅槃此卽無因緣
<lb ed="X" n="0197b08"/><lb ed="R038" n="0020b08"/>強作名字故是絕待云云今次正明待絕兩種名從
<lb ed="X" n="0197b09"/><lb ed="R038" n="0020b09"/>來明相待大此是待小名大絕待大絕少大名爲大
<lb ed="X" n="0197b10"/><lb ed="R038" n="0020b10"/>今明此言大過若相待大旣待少明大者絕待大亦
<lb ed="X" n="0197b11"/><lb ed="R038" n="0020b11"/>應止絕小明大何得雙絕大小此義偏云一家從來
<lb ed="X" n="0197b12"/><lb ed="R038" n="0020b12"/>云相待大此則待少名大絕待大明絕少絕大故名
<lb ed="X" n="0197b13"/><lb ed="R038" n="0020b13"/>大然此語難解今難若絕待大旣大小雙絕者待少
<lb ed="X" n="0197b14"/><lb ed="R038" n="0020b14"/>大亦應大少雙待待大止待少不待大者絕大亦止
<lb ed="X" n="0197b15"/><lb ed="R038" n="0020b15"/>絕小不絕大並結之<note place="inline">云云</note>次問旣絕待<anchor xml:id="nkr_note_orig_0197002" n="0197002"/>亦絕名不以
<lb ed="X" n="0197b16"/><lb ed="R038" n="0020b16"/>待竝名結之<note place="inline">云云</note>解此問有例不例例者若名爲待
<lb ed="X" n="0197b17"/><lb ed="R038" n="0020b17"/>者絕待則絕名<note place="inline">云云</note>不例者分自有相待大有絕待
<lb ed="X" n="0197b18"/><lb ed="R038" n="0020b18"/>大何妨有相待名有絕待名若今絕待則絕名者絕
<lb ed="X" n="0197b19"/><lb ed="R038" n="0021a01"/>待旣無待絕名則無名此爲不可也次難待義若一
<lb ed="X" n="0197b20"/><lb ed="R038" n="0021a02"/>往則大止得待少不得待大者一往明空義止得空
<lb ed="X" n="0197b21"/><lb ed="R038" n="0021a03"/>有不得空空結之<note place="inline">云云</note>次掩問經云但假名與強名
<lb ed="X" n="0197b22"/><lb ed="R038" n="0021a04"/>何異彼云不異今難待義旣不自故是徵名者不待
<lb ed="X" n="0197b23"/><lb ed="R038" n="0021a05"/>義則應是自義<note place="inline">云云</note>前來有三難自患解<note place="inline">云云</note>今明
<lb ed="X" n="0197b24"/><lb ed="R038" n="0021a06"/>講體須出妨難自有須解有須不得倂解倂不解<note place="inline">云
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0197c" n="0197c"/>
<lb ed="X" n="0197c01"/><lb ed="R038" n="0021a07"/>云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0197c02"/><lb ed="R038" n="0021a08"/><p xml:id="pX24p0197c0201">今次釋明有四句一者非大非少二者非大非少結
<lb ed="X" n="0197c03"/><lb ed="R038" n="0021a09"/>皈大少三者非大非少偏結皈大四者非大非少偏
<lb ed="X" n="0197c04"/><lb ed="R038" n="0021a10"/>結皈少初句直云非大非少者此有二意一者洗病
<lb ed="X" n="0197c05"/><lb ed="R038" n="0021a11"/>二者釋中義言洗病者人聞大小定作大小解謂二
<lb ed="X" n="0197c06"/><lb ed="R038" n="0021a12"/>乘爲小大乘爲大今破此明正道未曾大小也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0197003" n="0197003"/>就中
<lb ed="X" n="0197c07"/><lb ed="R038" n="0021a13"/>者則明非大非少常行中道也大少旣爾常無常愚
<lb ed="X" n="0197c08"/><lb ed="R038" n="0021a14"/>智例然第二句非大非少結皈大少者此爲辨雙遊
<lb ed="X" n="0197c09"/><lb ed="R038" n="0021a15"/>義<note place="inline">云云</note>又則辨體用義非大非少卽是體大少則是
<lb ed="X" n="0197c10"/><lb ed="R038" n="0021a16"/>用也第三句非大非少偏結皈大者此是嘆美義則
<lb ed="X" n="0197c11"/><lb ed="R038" n="0021a17"/>是引進也非愚非知結爲智非常非無常結爲常皆
<lb ed="X" n="0197c12"/><lb ed="R038" n="0021a18"/>爾然涅槃經初辨常亦是治無常義亦是嘆美引進
<lb ed="X" n="0197c13"/><lb ed="R038" n="0021b01"/>義也第四句非大非少結皈少者如昔小乘乃至王
<lb ed="X" n="0197c14"/><lb ed="R038" n="0021b02"/>宮生非凡非聖名爲聖凡不名凡聖非愚非智名爲
<lb ed="X" n="0197c15"/><lb ed="R038" n="0021b03"/>智愚不名愚智也。</p>
<lb ed="X" n="0197c16"/><lb ed="R038" n="0021b04"/><p xml:id="pX24p0197c1601">問旣有初句明非大非少辨體而不名用者亦有雙
<lb ed="X" n="0197c17"/><lb ed="R038" n="0021b05"/>明大少用而不明雙捨以不解云亦得如昔明大少
<lb ed="X" n="0197c18"/><lb ed="R038" n="0021b06"/>此時不得非大非少兩捨也今次更成前意一家常
<lb ed="X" n="0197c19"/><lb ed="R038" n="0021b07"/>云待小明大未是好大無少無大乃是好大故經云
<lb ed="X" n="0197c20"/><lb ed="R038" n="0021b08"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0197004" n="0197004"/>對苦明樂樂還成苦無苦無樂乃是好大故經云對
<lb ed="X" n="0197c21"/><lb ed="R038" n="0021b09"/>苦明樂樂還成苦無苦無樂乃名大樂也復人雖誦
<lb ed="X" n="0197c22"/><lb ed="R038" n="0021b10"/>得師語而不得師意今且嘖汝意言待少明大未是
<lb ed="X" n="0197c23"/><lb ed="R038" n="0021b11"/>好大無大無小乃是好大對小明大大還成少無大
<lb ed="X" n="0197c24"/><lb ed="R038" n="0021b12"/>無少乃是好大耶等是大待少大旣非好大無少無
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0198a" n="0198a"/>
<lb ed="X" n="0198a01"/><lb ed="R038" n="0021b13"/>大亦非好大結耳今解云師依如此語釋經文則是
<lb ed="X" n="0198a02"/><lb ed="R038" n="0021b14"/>無苦無樂乃名爲樂故作此語經復作此語者正明
<lb ed="X" n="0198a03"/><lb ed="R038" n="0021b15"/>待少明大此大因待他故未是好大如五尺因三尺
<lb ed="X" n="0198a04"/><lb ed="R038" n="0021b16"/>之短故得長名此未是好長若望一大還復成短也
<lb ed="X" n="0198a05"/><lb ed="R038" n="0021b17"/>今若能無長無短乃是好長大少苦樂皆爾待苦明
<lb ed="X" n="0198a06"/><lb ed="R038" n="0021b18"/>樂未是好樂如人中樂望天樂此樂還成苦若能無
<lb ed="X" n="0198a07"/><lb ed="R038" n="0022a01"/>有生死中之苦樂者此乃名爲大樂也次明若一往
<lb ed="X" n="0198a08"/><lb ed="R038" n="0022a02"/>卽云相待大待小不待大絕待大無少復無大者此
<lb ed="X" n="0198a09"/><lb ed="R038" n="0022a03"/>語著前難今明自有有方待無方待四句有方絕無
<lb ed="X" n="0198a10"/><lb ed="R038" n="0022a04"/>方絕四句有方待無方待四句者自有大待小自有
<lb ed="X" n="0198a11"/><lb ed="R038" n="0022a05"/>小待大自有小待小自有大待大四句中初兩句是
<lb ed="X" n="0198a12"/><lb ed="R038" n="0022a06"/>有方待後兩句是無方待也有方絕無方絕四句者
<lb ed="X" n="0198a13"/><lb ed="R038" n="0022a07"/>自有大絕少自有少絕大此兩句是有方絕自有大
<lb ed="X" n="0198a14"/><lb ed="R038" n="0022a08"/>絕大自有少絕少此兩句是無方絕也。</p>
<lb ed="X" n="0198a15"/><lb ed="R038" n="0022a09"/><p xml:id="pX24p0198a1501">問旣言絕待義者絕義爲有幾種今依一師言方一
<lb ed="X" n="0198a16"/><lb ed="R038" n="0022a10"/>家有三種絕一者究竟絕今且約波若涅槃第一義
<lb ed="X" n="0198a17"/><lb ed="R038" n="0022a11"/>悉檀作之言波若絕者如論偈。</p>
<lb ed="X" n="0198a18"/><lb ed="R038" n="0022a12"/><lg type="regular" xml:id="lgX24p0198a1801"><l>波若波羅蜜</l><l>實法不顚倒</l><l>念想觀<anchor xml:id="nkr_note_add_0198a1801" n="0198a1801"/><anchor xml:id="beg0198a1801" n="0198a1801"/>已<anchor xml:id="end0198a1801"/>除</l>
<lb ed="X" n="0198a19"/><lb ed="R038" n="0022a13"/><l>言語法亦滅</l></lg>
<lb ed="X" n="0198a20"/><lb ed="R038" n="0022a14"/><p xml:id="pX24p0198a2001">此卽是究竟絕盡心行滅語言也言涅槃絕者如德
<lb ed="X" n="0198a21"/><lb ed="R038" n="0022a15"/>王文明明涅槃正體非常非無常等亦橫絕一切法
<lb ed="X" n="0198a22"/><lb ed="R038" n="0022a16"/>竪窮五句也言第一悉檀絕者還出大論云言論盡
<lb ed="X" n="0198a23"/><lb ed="R038" n="0022a17"/>竟心行亦訖不生不滅法如涅槃並是究竟二者漸
<lb ed="X" n="0198a24"/><lb ed="R038" n="0022a18"/>捨絕則如二諦義世諦絕性眞諦絕假世諦絕性生
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0198b" n="0198b"/>
<lb ed="X" n="0198b01"/><lb ed="R038" n="0022b01"/>滅眞諦絕假生滅眞諦雖絕假生滅而猶未絕不生
<lb ed="X" n="0198b02"/><lb ed="R038" n="0022b02"/>不滅故是漸捨絕也今言絕少名大此漸捨大何故
<lb ed="X" n="0198b03"/><lb ed="R038" n="0022b03"/>猶未絕大名猶有大名前直云波若絕待則是究竟
<lb ed="X" n="0198b04"/><lb ed="R038" n="0022b04"/>絕今言絕待大絕少猶存於大故是漸捨絕也三者
<lb ed="X" n="0198b05"/><lb ed="R038" n="0022b05"/>有待絕義言待絕者大少相待究竟然而絕也言絕
<lb ed="X" n="0198b06"/><lb ed="R038" n="0022b06"/>待者雖絕而常待也今次論只問此絕待大旣名爲
<lb ed="X" n="0198b07"/><lb ed="R038" n="0022b07"/>大此名爲當因無名故有名爲當不因無名故有此
<lb ed="X" n="0198b08"/><lb ed="R038" n="0022b08"/>名若不因那得此名若因卽是待何謂絕待二問此
<lb ed="X" n="0198b09"/><lb ed="R038" n="0022b09"/>名爲名體不旣云波若大豈不名體若波若不名波
<lb ed="X" n="0198b10"/><lb ed="R038" n="0022b10"/>若體空名應不名空體三問此名是敎不若是敎則
<lb ed="X" n="0198b11"/><lb ed="R038" n="0022b11"/>應表理若不表理何得名爲敎四問此敎爲緣不若
<lb ed="X" n="0198b12"/><lb ed="R038" n="0022b12"/>不爲緣何須說也五問此名是所不二智能說此敎
<lb ed="X" n="0198b13"/><lb ed="R038" n="0022b13"/>者敎是所說不若是所則對能不得絕也今次竝此
<lb ed="X" n="0198b14"/><lb ed="R038" n="0022b14"/>五種如大有二種一者待小大二者不待少大若爾
<lb ed="X" n="0198b15"/><lb ed="R038" n="0022b15"/>者名亦應有二種一者待無名故名後四類然問此
<lb ed="X" n="0198b16"/><lb ed="R038" n="0022b16"/>例不此極難解若初一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0198001" n="0198001"/>關亦可例自有待小名大自
<lb ed="X" n="0198b17"/><lb ed="R038" n="0022b17"/>有非小非大大者分亦有待無名名自有非名非無
<lb ed="X" n="0198b18"/><lb ed="R038" n="0022b18"/>名名也第二<anchor xml:id="note_star_1" n="0198001" type="star"/>關亦可例有詺體名有非名非體名故
<lb ed="X" n="0198b19"/><lb ed="R038" n="0023a01"/>相皇可見後三關則難只問得有爲緣敎復有非緣
<lb ed="X" n="0198b20"/><lb ed="R038" n="0023a02"/>非故故若不爲緣何須此敎表理亦然<note place="inline">云云</note>所義亦
<lb ed="X" n="0198b21"/><lb ed="R038" n="0023a03"/>然得有能所復有非體非所所不若有非能非所此
<lb ed="X" n="0198b22"/><lb ed="R038" n="0023a04"/>是誰說須思解之。</p>
<lb ed="X" n="0198b23"/><lb ed="R038" n="0023a05"/><p xml:id="pX24p0198b2301">次問論旣云四悉檀攝佛八萬四千法藏皆盡者此
<lb ed="X" n="0198b24"/><lb ed="R038" n="0023a06"/>絕待大是何悉檀所攝解云通而爲論通四悉檀攝
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0198c" n="0198c"/>
<lb ed="X" n="0198c01"/><lb ed="R038" n="0023a07"/>言第一悉檀攝者只此大則是勝莫過義言語盡竟
<lb ed="X" n="0198c02"/><lb ed="R038" n="0023a08"/>心行亦滅不生不滅法如涅槃云則是第一義悉檀
<lb ed="X" n="0198c03"/><lb ed="R038" n="0023a09"/>攝也言對治悉檀攝者或自有以常治無常無常治
<lb ed="X" n="0198c04"/><lb ed="R038" n="0023a10"/>常等或有以待治絕以絕治待也各各爲人攝者或
<lb ed="X" n="0198c05"/><lb ed="R038" n="0023a11"/>自有爲人說常說無常說待說絕等<note place="inline">云云</note>世界攝者
<lb ed="X" n="0198c06"/><lb ed="R038" n="0023a12"/>世智說分有亦說有世智說無我亦說無世智說待
<lb ed="X" n="0198c07"/><lb ed="R038" n="0023a13"/>分亦說待世智說絕我亦說絕也別論者正是第一
<lb ed="X" n="0198c08"/><lb ed="R038" n="0023a14"/>義悉檀也。</p>
<lb ed="X" n="0198c09"/><lb ed="R038" n="0023a15"/><p xml:id="pX24p0198c0901">次汝言絕待大者那得此大名何故名爲大解云強
<lb ed="X" n="0198c10"/><lb ed="R038" n="0023a16"/>名問那得此強名若言強名此便若似似等責次竝
<lb ed="X" n="0198c11"/><lb ed="R038" n="0023a17"/>若強名爲大應強名爲待等次責旣強名對少何所
<lb ed="X" n="0198c12"/><lb ed="R038" n="0023a18"/>復苦也次問非少非大名爲大此是絕大不解者云
<lb ed="X" n="0198c13"/><lb ed="R038" n="0023b01"/>是次更問非少非大名絕待大此大絕捨少不答理
<lb ed="X" n="0198c14"/><lb ed="R038" n="0023b02"/>然今且約涅槃波若兩種明大論論問槃涅絕少大
<lb ed="X" n="0198c15"/><lb ed="R038" n="0023b03"/>者此爲絕非涅槃之少大爲絕涅槃之少大耶旣言
<lb ed="X" n="0198c16"/><lb ed="R038" n="0023b04"/>涅槃非大非少理數應云絕涅槃少大則竝若涅槃
<lb ed="X" n="0198c17"/><lb ed="R038" n="0023b05"/>論絕還絕涅槃之大少者亦應涅槃論待還待涅槃
<lb ed="X" n="0198c18"/><lb ed="R038" n="0023b06"/>之大少若涅槃論待還自待涅槃大少便成自體涅
<lb ed="X" n="0198c19"/><lb ed="R038" n="0023b07"/>槃大少還自相待此不可<note place="inline">云云</note>波若大少亦爾
<lb ed="X" n="0198c20"/><lb ed="R038" n="0023b08"/>次問波若非少非大名爲絕待大者非何物大少爲
<lb ed="X" n="0198c21"/><lb ed="R038" n="0023b09"/>絕性大少故言非大非少爲絕假大少故言非大非
<lb ed="X" n="0198c22"/><lb ed="R038" n="0023b10"/>少名爲絕大耶解具有此義自有絕性大少名爲大
<lb ed="X" n="0198c23"/><lb ed="R038" n="0023b11"/>自有絕假大少名爲大少名爲大者只是一似大似
<lb ed="X" n="0198c24"/><lb ed="R038" n="0023b12"/>大非大似大非少非大非小名爲假大也絕絕假大
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0199a" n="0199a"/>
<lb ed="X" n="0199a01"/><lb ed="R038" n="0023b13"/>少名爲大者只波若非大非少名爲大此大則絕假
<lb ed="X" n="0199a02"/><lb ed="R038" n="0023b14"/>大小也。</p>
<lb ed="X" n="0199a03"/><lb ed="R038" n="0023b15"/><p xml:id="pX24p0199a0301">問旣絕假小大名爲大此大名爲假大不解云然竝
<lb ed="X" n="0199a04"/><lb ed="R038" n="0023b16"/>若說似大小名爲似大者亦應絕性大小應名爲性
<lb ed="X" n="0199a05"/><lb ed="R038" n="0023b17"/>大結<note place="inline">云云</note>解云我絕性大小名爲似大此是相待假
<lb ed="X" n="0199a06"/><lb ed="R038" n="0023b18"/>大分絕大小名爲假大此是絕待似大雖有兩種似
<lb ed="X" n="0199a07"/><lb ed="R038" n="0024a01"/>大而待絕不同也次竝汝似義有相待假大復有絕
<lb ed="X" n="0199a08"/><lb ed="R038" n="0024a02"/>待假大者性中亦應有相待性大絕待性大<note place="inline">云云</note>次
<lb ed="X" n="0199a09"/><lb ed="R038" n="0024a03"/>問相待是不自故可得是假絕待那得似<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0199a10"/><lb ed="R038" n="0024a04"/><p xml:id="pX24p0199a1001">次問旣云非性大小名爲大非似大小名爲大此得
<lb ed="X" n="0199a11"/><lb ed="R038" n="0024a05"/>云世諦絕性大小眞諦絕似大小此與一家<note place="inline">云云</note>世
<lb ed="X" n="0199a12"/><lb ed="R038" n="0024a06"/>諦破性生滅眞諦破假生滅者不若單言齊者則死
<lb ed="X" n="0199a13"/><lb ed="R038" n="0024a07"/>單不齊者亦死正答應云齊不齊齊者世諦絕性大
<lb ed="X" n="0199a14"/><lb ed="R038" n="0024a08"/>少眞諦絕假大少世諦破性生滅眞諦破似生滅是
<lb ed="X" n="0199a15"/><lb ed="R038" n="0024a09"/>齊不齊者世諦破性生滅辨不生不滅眞諦破假生
<lb ed="X" n="0199a16"/><lb ed="R038" n="0024a10"/>假滅辨不生不滅世諦絕性大小結爲大眞諦絕假
<lb ed="X" n="0199a17"/><lb ed="R038" n="0024a11"/>大小亦結名爲大不云非大非小故不齊也。</p>
<lb ed="X" n="0199a18"/><lb ed="R038" n="0024a12"/><p xml:id="pX24p0199a1801">次釋大義問以何爲義古有四釋一云大是廣博義
<lb ed="X" n="0199a19"/><lb ed="R038" n="0024a13"/>二云大是包含義二云大是常義四云大是莫先義四
<lb ed="X" n="0199a20"/><lb ed="R038" n="0024a14"/>釋中廣博之與常出涅槃文常者出涅槃第三卷名
<lb ed="X" n="0199a21"/><lb ed="R038" n="0024a15"/>字功德品云所言大者名之爲常廣博出四相品第
<lb ed="X" n="0199a22"/><lb ed="R038" n="0024a16"/>五卷云所言大者其性廣博也兩釋無文就此兩釋
<lb ed="X" n="0199a23"/><lb ed="R038" n="0024a17"/>還釋前兩文言包含者還是釋成廣博故包含包含
<lb ed="X" n="0199a24"/><lb ed="R038" n="0024a18"/>故所以廣博也莫先還是常義以無有在其前者所
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0199b" n="0199b"/>
<lb ed="X" n="0199b01"/><lb ed="R038" n="0024b01"/>以爲常今明旣以莫先釋大何不得以莫後釋大若
<lb ed="X" n="0199b02"/><lb ed="R038" n="0024b02"/>有先分者則不得是常以無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199001" n="0199001"/>先我者故得是常亦得
<lb ed="X" n="0199b03"/><lb ed="R038" n="0024b03"/>云若有後我者不得是常以無後我者所是常也此
<lb ed="X" n="0199b04"/><lb ed="R038" n="0024b04"/>四種釋大約涅槃大品兩種經釋大者若是涅槃有
<lb ed="X" n="0199b05"/><lb ed="R038" n="0024b05"/>此四種大<note place="inline">云云</note>若是波若唯得以廣博包含釋大何
<lb ed="X" n="0199b06"/><lb ed="R038" n="0024b06"/>故然波若有二種若是實相波若此是眞諦境正得
<lb ed="X" n="0199b07"/><lb ed="R038" n="0024b07"/>有四義若是空慧之波若唯得有廣博釋大包含釋
<lb ed="X" n="0199b08"/><lb ed="R038" n="0024b08"/>大何故此波若是空慧是因未得是常與之莫先也
<lb ed="X" n="0199b09"/><lb ed="R038" n="0024b09"/>所以得是廣博者所照實相性之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199002" n="0199002"/>與境旣廣博故此
<lb ed="X" n="0199b10"/><lb ed="R038" n="0024b10"/>慧亦廣故下文云緣無邊故般若亦無邊法性無邊
<lb ed="X" n="0199b11"/><lb ed="R038" n="0024b11"/>故般若無邊以緣無邊境廣博境廣博故智得稱廣
<lb ed="X" n="0199b12"/><lb ed="R038" n="0024b12"/>博博境包含故智包含而不得是常與莫先若境智
<lb ed="X" n="0199b13"/><lb ed="R038" n="0024b13"/>合論則具四也舊釋如是今云何耶解云備四種大
<lb ed="X" n="0199b14"/><lb ed="R038" n="0024b14"/>一者依名釋如前四義又過常釋四義乃至大以莫
<lb ed="X" n="0199b15"/><lb ed="R038" n="0024b15"/>後爲義無邊無量義無盡等義也二者竪釋論大以
<lb ed="X" n="0199b16"/><lb ed="R038" n="0024b16"/>不大爲義小以不少爲義餘例然。</p>
<lb ed="X" n="0199b17"/><lb ed="R038" n="0024b17"/><p xml:id="pX24p0199b1701">問此語出何處莊法師是彭城學士復聽長千講而
<lb ed="X" n="0199b18"/><lb ed="R038" n="0024b18"/>於張舍人宅發大品經釋摩訶云遊來釋大是廣博
<lb ed="X" n="0199b19"/><lb ed="R038" n="0025a01"/>等義今明不少不大是廣摩訶義建初問此語出何
<lb ed="X" n="0199b20"/><lb ed="R038" n="0025a02"/>處莊師不得今明此處處文經云無大莊嚴爲大豈
<lb ed="X" n="0199b21"/><lb ed="R038" n="0025a03"/>非不大爲大又云人身長大<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199003" n="0199003"/>有爲非大身是名大身
<lb ed="X" n="0199b22"/><lb ed="R038" n="0025a04"/>也又照明亦釋摩訶云不作大不作少不有力無力
<lb ed="X" n="0199b23"/><lb ed="R038" n="0025a05"/>等也三者橫釋大以少爲義少以大爲義空有例然
<lb ed="X" n="0199b24"/><lb ed="R038" n="0025a06"/><note place="inline">云云</note>四者無方釋大以空爲義少以有爲義乃至以
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0199c" n="0199c"/>
<lb ed="X" n="0199c01"/><lb ed="R038" n="0025a07"/>甁衣等爲義然此語太通漫今問大以一切萬法甁
<lb ed="X" n="0199c02"/><lb ed="R038" n="0025a08"/>衣爲義此法都有相關義作此釋而都不相關故作
<lb ed="X" n="0199c03"/><lb ed="R038" n="0025a09"/>此釋解云此亦相關故華嚴云一中解無量無量中
<lb ed="X" n="0199c04"/><lb ed="R038" n="0025a10"/>解一也問相品云一切法只是一法一法只是一切
<lb ed="X" n="0199c05"/><lb ed="R038" n="0025a11"/>法何故爾一切法只是一如只一如爲一切法故是
<lb ed="X" n="0199c06"/><lb ed="R038" n="0025a12"/>相關得相待相類也更簡四解中竪釋義大以不大
<lb ed="X" n="0199c07"/><lb ed="R038" n="0025a13"/>爲義有爲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199004" n="0199004"/>義此關疎密義。</p>
<lb ed="X" n="0199c08"/><lb ed="R038" n="0025a14"/><p xml:id="pX24p0199c0801">問有是不有義有是無義此兩何者是疎何者是密
<lb ed="X" n="0199c09"/><lb ed="R038" n="0025a15"/>解云一往有以無爲義則是密有以不爲義則是疎
<lb ed="X" n="0199c10"/><lb ed="R038" n="0025a16"/>何故爾有無正是相敵對故密若是有不有異有云
<lb ed="X" n="0199c11"/><lb ed="R038" n="0025a17"/>外皆爲不有乃至亦有亦不有非有非不有對有法
<lb ed="X" n="0199c12"/><lb ed="R038" n="0025a18"/>名不有此通故是疎也次復轉此語若是有無卽是
<lb ed="X" n="0199c13"/><lb ed="R038" n="0025b01"/>疎有不有卽是密何故爾解云若是有無相對無上
<lb ed="X" n="0199c14"/><lb ed="R038" n="0025b02"/>不帶有故是疎若是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199005" n="0199005"/>有不不有猶帶有此有名爲不
<lb ed="X" n="0199c15"/><lb ed="R038" n="0025b03"/>有故是密難言若不此有名爲不有故密者我亦只
<lb ed="X" n="0199c16"/><lb ed="R038" n="0025b04"/>無此有故名無無何意不密解云無雖無此有而無
<lb ed="X" n="0199c17"/><lb ed="R038" n="0025b05"/>上不帶有名故是疎不雖不此有而不上帶有名名
<lb ed="X" n="0199c18"/><lb ed="R038" n="0025b06"/>爲不有故是密也問此是何物不有解云至中假義
<lb ed="X" n="0199c19"/><lb ed="R038" n="0025b07"/>廣釋也。</p>
<lb ed="X" n="0199c20"/><lb ed="R038" n="0025b08"/><p xml:id="pX24p0199c2001">次釋般若義。</p><p xml:id="pX24p0199c2006" cb:place="inline">波若是天竺梵音<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199006" n="0199006"/>若仁王經云世尊
<lb ed="X" n="0199c21"/><lb ed="R038" n="0025b09"/>二十九年中爲我說金剛波若摩訶般<note place="inline">鉢音</note>若波羅蜜
<lb ed="X" n="0199c22"/><lb ed="R038" n="0025b10"/>長有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199007" n="0199007"/>必字故云<anchor xml:id="note_star_2" n="0199007" type="star"/>必必波若復有餘字云摩訶般<note place="inline">鉢音</note><anchor xml:id="nkr_note_orig_0199008" n="0199008"/>羅
<lb ed="X" n="0199c23"/><lb ed="R038" n="0025b11"/>若波羅蜜若依餘部般若直云波若此當是彼國單
<lb ed="X" n="0199c24"/><lb ed="R038" n="0025b12"/>復緩切語不同也然只初般字若依涅槃經題則作
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0200a" n="0200a"/>
<lb ed="X" n="0200a01"/><lb ed="R038" n="0025b13"/><note place="inline">鉢音</note>此經則作<note place="inline">波音</note>若依三昧取則云般<note place="inline">密祥音</note>又作<note place="inline">鉢音</note>只是
<lb ed="X" n="0200a02"/><lb ed="R038" n="0025b14"/>一字四音不同然人讀此波若經是宗熈令法師云
<lb ed="X" n="0200a03"/><lb ed="R038" n="0025b15"/>般<note place="inline">鉢音</note>若復有人讀云般<note place="inline">答祥音</note>若復有人云班若是靈
<lb ed="X" n="0200a04"/><lb ed="R038" n="0025b16"/>根令正及招提所用云波若只是一字作四種音則
<lb ed="X" n="0200a05"/><lb ed="R038" n="0025b17"/>爲難解也今明若依涅槃經題則應作<note place="inline">鉢音</note>又若依此
<lb ed="X" n="0200a06"/><lb ed="R038" n="0025b18"/>經作<note place="inline">波音</note>者一題中有兩波字下則作水波字旣兩波
<lb ed="X" n="0200a07"/><lb ed="R038" n="0026a01"/>同一音何不同一字旣有兩字故應作<note place="inline">鉢音</note>又眞諦三
<lb ed="X" n="0200a08"/><lb ed="R038" n="0026a02"/>藏亦作鉢音讀故彼釋金剛般若云<g ref="#CB02494">䟦</g>闍羅侈履迦
<lb ed="X" n="0200a09"/><lb ed="R038" n="0026a03"/>鉢若波羅蜜修多羅也。</p>
<lb ed="X" n="0200a10"/><lb ed="R038" n="0026a04"/><p xml:id="pX24p0200a1001">次明此土翻者不同若是道安法師云波若此云淸
<lb ed="X" n="0200a11"/><lb ed="R038" n="0026a05"/>淨出放光經第二十二卷次敷法師云遠離出大品
<lb ed="X" n="0200a12"/><lb ed="R038" n="0026a06"/>第六卷無生品次有師云六度集經中翻波若爲明
<lb ed="X" n="0200a13"/><lb ed="R038" n="0026a07"/>度也第四解依大論十八卷云波若者秦言慧第五
<lb ed="X" n="0200a14"/><lb ed="R038" n="0026a08"/>解依大論四十三卷云波若者秦言智慧第六是招
<lb ed="X" n="0200a15"/><lb ed="R038" n="0026a09"/>提解用大論釋成辦品文云波若定<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200001" n="0200001"/>異實相甚深極
<lb ed="X" n="0200a16"/><lb ed="R038" n="0026a10"/>重智慧輕薄不可以秤波若此意明波若深重智慧
<lb ed="X" n="0200a17"/><lb ed="R038" n="0026a11"/>輕薄故不可翻又波若多智慧少故不可以小智慧
<lb ed="X" n="0200a18"/><lb ed="R038" n="0026a12"/>翻多波若也又取案涅槃師子吼文中云波若者謂
<lb ed="X" n="0200a19"/><lb ed="R038" n="0026a13"/>一切衆生毗婆舍那一切聖人闍那者諸佛菩薩者
<lb ed="X" n="0200a20"/><lb ed="R038" n="0026a14"/>波若眞云慧淺故名一切衆生毗婆舍那云見少深
<lb ed="X" n="0200a21"/><lb ed="R038" n="0026a15"/>故云一切聖人闍那翻爲智智最深故云諸佛菩薩
<lb ed="X" n="0200a22"/><lb ed="R038" n="0026a16"/>也闍那翻爲智出毗婆沙毗波沙云闍那者言智也
<lb ed="X" n="0200a23"/><lb ed="R038" n="0026a17"/>旣三種各自有翻若言以智慧翻波若者復以何翻
<lb ed="X" n="0200a24"/><lb ed="R038" n="0026a18"/>闍那耶故知波若不可翻問波若不可翻論那言波
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0200b" n="0200b"/>
<lb ed="X" n="0200b01"/><lb ed="R038" n="0026b01"/>者秦言慧等如前五釋耶彼解云此是波若所含不
<lb ed="X" n="0200b02"/><lb ed="R038" n="0026b02"/>得以一義翻也他釋如此。</p>
<lb ed="X" n="0200b03"/><lb ed="R038" n="0026b03"/><p xml:id="pX24p0200b0301">問今同若反今明如他所解並<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200002" n="0200002"/>所不讀波若何故以
<lb ed="X" n="0200b04"/><lb ed="R038" n="0026b04"/>其不見大論與三論故也今須次第嘖六家<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200003" n="0200003"/>明初翻
<lb ed="X" n="0200b05"/><lb ed="R038" n="0026b05"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0200004" n="0200004"/>家波若爲淸淨此出何處大論從初至後都無此文
<lb ed="X" n="0200b06"/><lb ed="R038" n="0026b06"/>但經中云波若波羅蜜是淸淨聚此是歎波若淸淨
<lb ed="X" n="0200b07"/><lb ed="R038" n="0026b07"/>爲翻也次嘖第二家云遠離者此是身子作三問云
<lb ed="X" n="0200b08"/><lb ed="R038" n="0026b08"/>何爲波若云何爲菩薩云何爲觀須菩提答波若
<lb ed="X" n="0200b09"/><lb ed="R038" n="0026b09"/>波羅蜜者名爲遠離此遠離自翻阿羅蜜非翻波若
<lb ed="X" n="0200b10"/><lb ed="R038" n="0026b10"/>此師但見經文不讀論故爾論云阿羅蜜云遠離波
<lb ed="X" n="0200b11"/><lb ed="R038" n="0026b11"/>羅蜜云到彼岸也第三家云六度集經翻爲明度者
<lb ed="X" n="0200b12"/><lb ed="R038" n="0026b12"/>未見彼經故不論也後三家左右自相破後一若言
<lb ed="X" n="0200b13"/><lb ed="R038" n="0026b13"/>波若深重不可翻者前何得云秦言慧秦言智慧耶
<lb ed="X" n="0200b14"/><lb ed="R038" n="0026b14"/>若用前兩文者復何得云深重不可翻耶又前兩文
<lb ed="X" n="0200b15"/><lb ed="R038" n="0026b15"/>自相破若言翻爲慧者復何得云翻爲智慧若言翻
<lb ed="X" n="0200b16"/><lb ed="R038" n="0026b16"/>爲智慧復那得翻爲慧也次更責招提論文云波若
<lb ed="X" n="0200b17"/><lb ed="R038" n="0026b17"/>甚深極重智輕薄故不可秤何時道不可翻不祥與
<lb ed="X" n="0200b18"/><lb ed="R038" n="0026b18"/>不翻異也<note place="inline">云云</note>次汝若言前五種並是波若所含者
<lb ed="X" n="0200b19"/><lb ed="R038" n="0027a01"/>並應秤秦言何得有秦言又若波若不可翻摩訶亦
<lb ed="X" n="0200b20"/><lb ed="R038" n="0027a02"/>多含亦應不可翻也次責若言波若深重者涅槃中
<lb ed="X" n="0200b21"/><lb ed="R038" n="0027a03"/>何得言波若者謂諸衆生也又波若深重者則應勝
<lb ed="X" n="0200b22"/><lb ed="R038" n="0027a04"/>闍那經便應言闍那者謂諸衆生波若謂諸佛菩薩
<lb ed="X" n="0200b23"/><lb ed="R038" n="0027a05"/>何得言波若謂衆生闍那謂佛菩薩耶。</p>
<lb ed="X" n="0200b24"/><lb ed="R038" n="0027a06"/><p xml:id="pX24p0200b2401">次明涅槃旣云波若者一切衆生毗波舍那一切聖
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0200c" n="0200c"/>
<lb ed="X" n="0200c01"/><lb ed="R038" n="0027a07"/>人闍那諸佛菩薩問何意言波若是一切衆生有解
<lb ed="X" n="0200c02"/><lb ed="R038" n="0027a08"/>者言一切衆生卽是波若波若平等故衆生卽是波
<lb ed="X" n="0200c03"/><lb ed="R038" n="0027a09"/>若故法尙品諸法等故波若亦等今明此亦非也何
<lb ed="X" n="0200c04"/><lb ed="R038" n="0027a10"/>故爾波名直云諸法等故波若亦等何時道衆生若
<lb ed="X" n="0200c05"/><lb ed="R038" n="0027a11"/>言平等卽有是衆生何不言諸聖人諸佛菩薩耶旣
<lb ed="X" n="0200c06"/><lb ed="R038" n="0027a12"/>平等何意不等聖人諸佛菩薩而獨言衆生也今明
<lb ed="X" n="0200c07"/><lb ed="R038" n="0027a13"/>此三句經初云波若謂諸衆生翻爲慧義最淺故云
<lb ed="X" n="0200c08"/><lb ed="R038" n="0027a14"/>一切衆生毗婆舍那此云見見義少深故言一切聖
<lb ed="X" n="0200c09"/><lb ed="R038" n="0027a15"/>人闇那此云智智是決斷最深故言佛菩薩也。</p>
<lb ed="X" n="0200c10"/><lb ed="R038" n="0027a16"/><p xml:id="pX24p0200c1001">涅槃旣言波若謂諸衆生此則是淺義何得言波若
<lb ed="X" n="0200c11"/><lb ed="R038" n="0027a17"/>定實故深重不可翻耶今明波若有二種一深重波
<lb ed="X" n="0200c12"/><lb ed="R038" n="0027a18"/>若二者輕薄波若慧亦二種一者深重智慧二者輕
<lb ed="X" n="0200c13"/><lb ed="R038" n="0027b01"/>薄智慧若是大論第七十二釋成辦品明波若定實
<lb ed="X" n="0200c14"/><lb ed="R038" n="0027b02"/>於相深重此則是深重波若是大經明波若謂諸衆
<lb ed="X" n="0200c15"/><lb ed="R038" n="0027b03"/>生卽是輕薄波若也今謂論盛明波若定實相深重
<lb ed="X" n="0200c16"/><lb ed="R038" n="0027b04"/>此是深重波若智慧不能秤是輕薄智慧輕薄智慧
<lb ed="X" n="0200c17"/><lb ed="R038" n="0027b05"/>故不能秤深重波若也若更論亦應言輕薄波若不
<lb ed="X" n="0200c18"/><lb ed="R038" n="0027b06"/>能秤深重智慧問何者是深重智慧文解只大經中
<lb ed="X" n="0200c19"/><lb ed="R038" n="0027b07"/>明毗婆舍那與闍那卽是也問旣有深重波若復有
<lb ed="X" n="0200c20"/><lb ed="R038" n="0027b08"/>輕薄故若者何意不言智慧深重輕薄波若不能秤
<lb ed="X" n="0200c21"/><lb ed="R038" n="0027b09"/>而言智慧輕薄不能秤波若解云是外國語故慧是
<lb ed="X" n="0200c22"/><lb ed="R038" n="0027b10"/>此間語則彼此<g ref="#CB28575">㸦</g>擧相兼也問論中何意明波若深
<lb ed="X" n="0200c23"/><lb ed="R038" n="0027b11"/>重經中何意云波若謂諸衆生解云論釋波若故歎
<lb ed="X" n="0200c24"/><lb ed="R038" n="0027b12"/>波若也經欲明三種差別故也旣云深重波若含前
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0201a" n="0201a"/>
<lb ed="X" n="0201a01"/><lb ed="R038" n="0027b13"/>淸淨等五義深重智慧亦復然也他云波若含愚含
<lb ed="X" n="0201a02"/><lb ed="R038" n="0027b14"/>智今但言智宜得智不得愚故輕今明不然我智慧
<lb ed="X" n="0201a03"/><lb ed="R038" n="0027b15"/>亦含般若非波若何意不重<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0201a04"/><lb ed="R038" n="0027b16"/><p xml:id="pX24p0201a0401">前來論翻不翻竟今翻爲智慧問三種波若盡得翻
<lb ed="X" n="0201a05"/><lb ed="R038" n="0027b17"/>爲智慧不今且明三種波若者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201001" n="0201001"/>持公解云一者實相
<lb ed="X" n="0201a06"/><lb ed="R038" n="0027b18"/>波若二者方便波若三者文字波若被以大論第百
<lb ed="X" n="0201a07"/><lb ed="R038" n="0028a01"/>卷卽文證云波若有二道一者波若道從初訖累敎
<lb ed="X" n="0201a08"/><lb ed="R038" n="0028a02"/>品二者方便道從無盡品去訖經是波若道則是實
<lb ed="X" n="0201a09"/><lb ed="R038" n="0028a03"/>相波若方便道則是方便波若文字通兩處也今明
<lb ed="X" n="0201a10"/><lb ed="R038" n="0028a04"/>作此判制者大爲失他不見論此事可矜彼師旣講
<lb ed="X" n="0201a11"/><lb ed="R038" n="0028a05"/>大論何得輙作此判汝若以波若道爲實相波若者
<lb ed="X" n="0201a12"/><lb ed="R038" n="0028a06"/>卽是含他兩種波若以爲一種但得實相境界失觀
<lb ed="X" n="0201a13"/><lb ed="R038" n="0028a07"/>照波若此則含他觀照則屬實相波若道中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201002" n="0201002"/>自但境
<lb ed="X" n="0201a14"/><lb ed="R038" n="0028a08"/>而無智以方便道爲方便波若此但智而無殊也今
<lb ed="X" n="0201a15"/><lb ed="R038" n="0028a09"/>明三種波若義只就波若道中自論三種境此則一
<lb ed="X" n="0201a16"/><lb ed="R038" n="0028a10"/>者實相波若則是境二觀照波若三者其文字波若
<lb ed="X" n="0201a17"/><lb ed="R038" n="0028a11"/>通論此二波若也實相波若卽是諸法實相境能生
<lb ed="X" n="0201a18"/><lb ed="R038" n="0028a12"/>觀照波若若以實相能生觀照故實相是因觀照是
<lb ed="X" n="0201a19"/><lb ed="R038" n="0028a13"/>果因從果作名實相亦名波若也文字旣通說此二
<lb ed="X" n="0201a20"/><lb ed="R038" n="0028a14"/>種波若文字是能詮從所詮得名亦得名波若也。</p>
<lb ed="X" n="0201a21"/><lb ed="R038" n="0028a15"/><p xml:id="pX24p0201a2101">問三種波若文出何處解云說智及智處皆名爲波
<lb ed="X" n="0201a22"/><lb ed="R038" n="0028a16"/>若若智處卽是實相境言觀照者如大經云因因者
<lb ed="X" n="0201a23"/><lb ed="R038" n="0028a17"/>如十二因緣所生觀智此則是觀照波若文字可明
<lb ed="X" n="0201a24"/><lb ed="R038" n="0028a18"/>也又只說智及智處名波若文具得證三波若說卽
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0201b" n="0201b"/>
<lb ed="X" n="0201b01"/><lb ed="R038" n="0028b01"/>是能說文字波若智卽是觀照波若智處卽是實相
<lb ed="X" n="0201b02"/><lb ed="R038" n="0028b02"/>波若也波若道旣具三波若者方便道亦明三種不
<lb ed="X" n="0201b03"/><lb ed="R038" n="0028b03"/>解云亦得方便波若旣有方便卽有境波若復有文
<lb ed="X" n="0201b04"/><lb ed="R038" n="0028b04"/>字故具三故波若道皆具三種不得爲四得有二也
<lb ed="X" n="0201b05"/><lb ed="R038" n="0028b05"/>方便是此間語外國云漚和拘舍羅此翻云善巧方
<lb ed="X" n="0201b06"/><lb ed="R038" n="0028b06"/>便也波若是外國語此翻爲智慧前三種波若通名
<lb ed="X" n="0201b07"/><lb ed="R038" n="0028b07"/>爲智慧彼國云漚和拘舍羅語此云善巧方便三種
<lb ed="X" n="0201b08"/><lb ed="R038" n="0028b08"/>通名善巧方便然波若在外國語方便取此間語<g ref="#CB28575">㸦</g>
<lb ed="X" n="0201b09"/><lb ed="R038" n="0028b09"/>相兼也。</p>
<lb ed="X" n="0201b10"/><lb ed="R038" n="0028b10"/><p xml:id="pX24p0201b1001">問何故毗曇有五名而波若有三名耶答不學者謂
<lb ed="X" n="0201b11"/><lb ed="R038" n="0028b11"/>此非問今明此是問何故今釋波若三名謂境界名
<lb ed="X" n="0201b12"/><lb ed="R038" n="0028b12"/>實相波若倂觀照文字也而毗曇中明有五種毗曇
<lb ed="X" n="0201b13"/><lb ed="R038" n="0028b13"/>一者自性毗曇二者共有三者方便四境界五者文
<lb ed="X" n="0201b14"/><lb ed="R038" n="0028b14"/>字言自性者卽是無漏慧根是毗曇正體卽是眞無
<lb ed="X" n="0201b15"/><lb ed="R038" n="0028b15"/>漏慧也共有者卽是與無漏慧同時共起心數及道
<lb ed="X" n="0201b16"/><lb ed="R038" n="0028b16"/>共色四相等卽具三有爲共有毗曇體方便者卽苦
<lb ed="X" n="0201b17"/><lb ed="R038" n="0028b17"/>忍前七種方便等體爲正無漏慧根作方便故名毗
<lb ed="X" n="0201b18"/><lb ed="R038" n="0028b18"/>曇境界者則四眞諦能生其無漏慧故名毗曇文字
<lb ed="X" n="0201b19"/><lb ed="R038" n="0029a01"/>者卽是說此四種文字能論此四種從所詮眞無漏
<lb ed="X" n="0201b20"/><lb ed="R038" n="0029a02"/>慧故名文字毗曇也而三種波若准得三種毗曇也
<lb ed="X" n="0201b21"/><lb ed="R038" n="0029a03"/>觀照波若則准自性毗曇實相波若則准境界毗曇
<lb ed="X" n="0201b22"/><lb ed="R038" n="0029a04"/>文字波若則是文字毗曇此三則同而兩異無有共
<lb ed="X" n="0201b23"/><lb ed="R038" n="0029a05"/>有波若方便波若然彼家旣取苦忍前七方便是有
<lb ed="X" n="0201b24"/><lb ed="R038" n="0029a06"/>漏爲方便毗曇苦忍去是無漏有自性者今從初地
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0201c" n="0201c"/>
<lb ed="X" n="0201c01"/><lb ed="R038" n="0029a07"/>去則無漏觀知波若地前三十心是有漏故爲方便
<lb ed="X" n="0201c02"/><lb ed="R038" n="0029a08"/>波若取此義時亦得而無共有波若然彼家立共有
<lb ed="X" n="0201c03"/><lb ed="R038" n="0029a09"/>同時心數故有共有毗曇問今時不言共有波若者
<lb ed="X" n="0201c04"/><lb ed="R038" n="0029a10"/>可得言無心數不解曰不然若言有心數非無心數
<lb ed="X" n="0201c05"/><lb ed="R038" n="0029a11"/>是大經諍論中應云說有心數不得我意說無心數
<lb ed="X" n="0201c06"/><lb ed="R038" n="0029a12"/>應得分意而今言有無並不得意故不可言無心數
<lb ed="X" n="0201c07"/><lb ed="R038" n="0029a13"/>爲是也故知今非是立無心數義所以無有共有波
<lb ed="X" n="0201c08"/><lb ed="R038" n="0029a14"/>若今明所以無者此明無定明波若不只有三四五
<lb ed="X" n="0201c09"/><lb ed="R038" n="0029a15"/>六無量名等也。</p>
<lb ed="X" n="0201c10"/><lb ed="R038" n="0029a16"/><p xml:id="pX24p0201c1001">今次更釋三波若者只就波若道中有三波若方便
<lb ed="X" n="0201c11"/><lb ed="R038" n="0029a17"/>道中有三方便也今亦兩道成兩般若是持公以波
<lb ed="X" n="0201c12"/><lb ed="R038" n="0029a18"/>若道爲實相波若方便<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201003" n="0201003"/>義爲方便波若者兩道並成
<lb ed="X" n="0201c13"/><lb ed="R038" n="0029b01"/>波若道則無方便道本有實慧方便慧是佛父母故
<lb ed="X" n="0201c14"/><lb ed="R038" n="0029b02"/>言智度菩薩母方便以爲父而今並成波若道者但
<lb ed="X" n="0201c15"/><lb ed="R038" n="0029b03"/>得有母義而無父也又論主開二道而今爲一波若
<lb ed="X" n="0201c16"/><lb ed="R038" n="0029b04"/>道者便應本迹身爲一身二諦爲一事等<note place="inline">云云</note>次責
<lb ed="X" n="0201c17"/><lb ed="R038" n="0029b05"/>汝旣並成無方便二者何意作此釋三嘖出何處文
<lb ed="X" n="0201c18"/><lb ed="R038" n="0029b06"/>四者反竝若兩道並慧者亦應兩道並方便也我今
<lb ed="X" n="0201c19"/><lb ed="R038" n="0029b07"/>依論主開兩道兩道各開三初三卽波若<note place="inline">云云</note>後三
<lb ed="X" n="0201c20"/><lb ed="R038" n="0029b08"/>卽方便<note place="inline">云云</note>初波若卽三波若此云慧後三漚和拘
<lb ed="X" n="0201c21"/><lb ed="R038" n="0029b09"/>舍羅卽三方便也作此釋兩道成父母義二諦等皆
<lb ed="X" n="0201c22"/><lb ed="R038" n="0029b10"/>成也若他釋者此是無方便等意亦得有此義論主
<lb ed="X" n="0201c23"/><lb ed="R038" n="0029b11"/>正開二道則不得也然復有云非愚非智爲實相波
<lb ed="X" n="0201c24"/><lb ed="R038" n="0029b12"/>若愚智是方便波若明此二事文言是文字波若此
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0202a" n="0202a"/>
<lb ed="X" n="0202a01"/><lb ed="R038" n="0029b13"/>別是一義欲示體用明非愚智爲是體愚智爲用此
<lb ed="X" n="0202a02"/><lb ed="R038" n="0029b14"/>非二道意也今旣依論用二道<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202001" n="0202001"/>有是實慧道方便道
<lb ed="X" n="0202a03"/><lb ed="R038" n="0029b15"/>依淨名經作慧方便相對前有是慧後有方便然此
<lb ed="X" n="0202a04"/><lb ed="R038" n="0029b16"/>二種什師云直照實相空邊名爲慧若行空不證涉
<lb ed="X" n="0202a05"/><lb ed="R038" n="0029b17"/>有不著此是方便肇師云直照空照有是慧行空不
<lb ed="X" n="0202a06"/><lb ed="R038" n="0029b18"/>證涉有無著此是方便有是兩道論云共波若道三
<lb ed="X" n="0202a07"/><lb ed="R038" n="0030a01"/>乘共說方便道獨菩薩所行有應關中釋空有二義
<lb ed="X" n="0202a08"/><lb ed="R038" n="0030a02"/>二乘亦能故云共若行空不證涉有無礙此伇菩薩
<lb ed="X" n="0202a09"/><lb ed="R038" n="0030a03"/>然你云獨菩薩所行此則共不共義成他卽不成也。</p>
<lb ed="X" n="0202a10"/><lb ed="R038" n="0030a04"/><p xml:id="pX24p0202a1001">問智慧何異次問慧見智何異又問忍見智何異今
<lb ed="X" n="0202a11"/><lb ed="R038" n="0030a05"/>答智慧者有一異義如成論云眞慧名爲智此則不
<lb ed="X" n="0202a12"/><lb ed="R038" n="0030a06"/>異此眞無漏慧卽是智也若依大論有二文初云波
<lb ed="X" n="0202a13"/><lb ed="R038" n="0030a07"/>若秦言慧次又云智慧問論有文云波若秦<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202002" n="0202002"/>主智不
<lb ed="X" n="0202a14"/><lb ed="R038" n="0030a08"/>解云論無別文但論題云大智度有是爲智何故爾
<lb ed="X" n="0202a15"/><lb ed="R038" n="0030a09"/>遠法師依大論造問論云摩訶般若波羅蜜優波提
<lb ed="X" n="0202a16"/><lb ed="R038" n="0030a10"/>舍今大論秤爲大智度卽是以智翻波若也旣具有
<lb ed="X" n="0202a17"/><lb ed="R038" n="0030a11"/>三文卽是有一異前單言慧之與智此則是異義具
<lb ed="X" n="0202a18"/><lb ed="R038" n="0030a12"/>智慧卽是不異義也良由義不定故翻則不定<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0202a19"/><lb ed="R038" n="0030a13"/><p xml:id="pX24p0202a1901">次就經中辨智慧義若是涅槃經就凡聖判智慧波
<lb ed="X" n="0202a20"/><lb ed="R038" n="0030a14"/>若者謂諸衆生此卽是約凡夫名慧闍那者諸佛菩
<lb ed="X" n="0202a21"/><lb ed="R038" n="0030a15"/>薩此是就聖人名爲智問凡夫那得名慧解云凡夫
<lb ed="X" n="0202a22"/><lb ed="R038" n="0030a16"/>名慧者此如毗曇明數之慧故偈云想欲及觸慧也
<lb ed="X" n="0202a23"/><lb ed="R038" n="0030a17"/>何以得知是心數慧如大經判定有三種上定則金
<lb ed="X" n="0202a24"/><lb ed="R038" n="0030a18"/>剛三昧中定則四禪以上下定者謂衆生心數定也
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0202b" n="0202b"/>
<lb ed="X" n="0202b01"/><lb ed="R038" n="0030b01"/>若爾故知凡夫明慧則是心數之慧也問何得以數
<lb ed="X" n="0202b02"/><lb ed="R038" n="0030b02"/>義釋經解云必是數人用經義非經用數語也次大
<lb ed="X" n="0202b03"/><lb ed="R038" n="0030b03"/>品經就因果判智慧菩薩名道慧道種慧此則是因
<lb ed="X" n="0202b04"/><lb ed="R038" n="0030b04"/>名爲慧佛得一切智一切種智則是就果名故也次
<lb ed="X" n="0202b05"/><lb ed="R038" n="0030b05"/>就淨名經就空有判智慧照有名爲智故照空一切
<lb ed="X" n="0202b06"/><lb ed="R038" n="0030b06"/>名爲慧彼經善得章中云知一切衆生心念如應說
<lb ed="X" n="0202b07"/><lb ed="R038" n="0030b07"/>法起於智業知一切法不取不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202003" n="0202003"/>捨入一相門起於慧
<lb ed="X" n="0202b08"/><lb ed="R038" n="0030b08"/>業也問何故如此今明前兩正約決斷竪釋智慧異
<lb ed="X" n="0202b09"/><lb ed="R038" n="0030b09"/>凡夫則劣故與其慧名慧則通正取心數慧也聖人
<lb ed="X" n="0202b10"/><lb ed="R038" n="0030b10"/>則勝故與智名智能決斷此就高下竪論因果亦爾
<lb ed="X" n="0202b11"/><lb ed="R038" n="0030b11"/>因勝故未得決斷之名所以名慧果勝故能決斷所
<lb ed="X" n="0202b12"/><lb ed="R038" n="0030b12"/>以名智也。</p>
<lb ed="X" n="0202b13"/><lb ed="R038" n="0030b13"/><p xml:id="pX24p0202b1301">後就空有論者此是橫論照空照有有旣決斷照空
<lb ed="X" n="0202b14"/><lb ed="R038" n="0030b14"/>亦斷但今就差別無差別判智慧照有有差別故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202004" n="0202004"/>愛
<lb ed="X" n="0202b15"/><lb ed="R038" n="0030b15"/>智名照空則無異相故與其慧稱此亦是決斷強弱
<lb ed="X" n="0202b16"/><lb ed="R038" n="0030b16"/>故辨智慧也今問此三義得通不凡亦得有相聖人
<lb ed="X" n="0202b17"/><lb ed="R038" n="0030b17"/>得有慧因果空有亦然以不解云通論亦得今言凡
<lb ed="X" n="0202b18"/><lb ed="R038" n="0030b18"/>夫得有智者一切衆生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202005" n="0202005"/>皆有三種等智又云世智辨
<lb ed="X" n="0202b19"/><lb ed="R038" n="0031a01"/>聰卽是凡夫智也因果判智慧者佛亦得有慧義故
<lb ed="X" n="0202b20"/><lb ed="R038" n="0031a02"/>如五分法身中佛與羅漢同得五分法身五分法身
<lb ed="X" n="0202b21"/><lb ed="R038" n="0031a03"/>中有戒定慧豈非佛有慧又淨名螺髻呵身子云如
<lb ed="X" n="0202b22"/><lb ed="R038" n="0031a04"/>仁者心有高下不依佛慧又法華中多寶嘆云善哉
<lb ed="X" n="0202b23"/><lb ed="R038" n="0031a05"/>釋迦牟尼能以平等大慧度諸衆生此皆是佛慧文
<lb ed="X" n="0202b24"/><lb ed="R038" n="0031a06"/>也因中亦得有智者如仁王經列衆中歎菩薩德云
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0202c" n="0202c"/>
<lb ed="X" n="0202c01"/><lb ed="R038" n="0031a07"/>實智功德方便功德故菩薩亦有智也智慧通空有
<lb ed="X" n="0202c02"/><lb ed="R038" n="0031a08"/>者道慧道種慧道慧則照空道種慧照有一切智照
<lb ed="X" n="0202c03"/><lb ed="R038" n="0031a09"/>空一切種智照有也此是智慧有因<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202006" n="0202006"/>異通別也次忍
<lb ed="X" n="0202c04"/><lb ed="R038" n="0031a10"/>見智同異者若是數人明忍智異彼家見諦道中有
<lb ed="X" n="0202c05"/><lb ed="R038" n="0031a11"/>八忍八智忍則非智何故爾忍<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202007" n="0202007"/>智未出惑外未得證
<lb ed="X" n="0202c06"/><lb ed="R038" n="0031a12"/>故不名智若是智<anchor xml:id="nkr_note_add_0202c0601" n="0202c0601"/><anchor xml:id="beg0202c0601" n="0202c0601"/>已<anchor xml:id="end0202c0601"/>出惑外故名智此則異彼偈云。</p>
<lb ed="X" n="0202c07"/><lb ed="R038" n="0031a13"/><lg type="regular" xml:id="lgX24p0202c0701"><l>諸忍則非智</l><l>盡無生非見</l><l>餘一切聖慧</l>
<lb ed="X" n="0202c08"/><lb ed="R038" n="0031a14"/><l>當知三種生</l></lg>
<lb ed="X" n="0202c09"/><lb ed="R038" n="0031a15"/><p xml:id="pX24p0202c0901">此正明異義明忍非是智盡無生二智又非是見何
<lb ed="X" n="0202c10"/><lb ed="R038" n="0031a16"/>故見是推求義盡無生二智是無學心息不復推求
<lb ed="X" n="0202c11"/><lb ed="R038" n="0031a17"/>非見也除此八忍二智外則通三種謂忍智見也此
<lb ed="X" n="0202c12"/><lb ed="R038" n="0031a18"/>是小乘根本義三百年中出世若成論佛滅後八百
<lb ed="X" n="0202c13"/><lb ed="R038" n="0031b01"/>餘年出則是小乘之末餘他義也論人解忍智不異
<lb ed="X" n="0202c14"/><lb ed="R038" n="0031b02"/>破數人異義彼忍智只是心上解知故引慧義經中
<lb ed="X" n="0202c15"/><lb ed="R038" n="0031b03"/>說解智是慧義旣不異但義分爲二心上解初<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202008" n="0202008"/>未決
<lb ed="X" n="0202c16"/><lb ed="R038" n="0031b04"/><g ref="#CB15845">伇</g>名忍決則名智實非異也今所明無礙忍智未曾
<lb ed="X" n="0202c17"/><lb ed="R038" n="0031b05"/>一異不一異而得有一異者一不同成論之一異不
<lb ed="X" n="0202c18"/><lb ed="R038" n="0031b06"/>同數人之異也忍智一者佛菩薩同名忍如仁王經
<lb ed="X" n="0202c19"/><lb ed="R038" n="0031b07"/>明五忍無生寂滅佛與菩薩同下忍名菩薩上忍卽
<lb ed="X" n="0202c20"/><lb ed="R038" n="0031b08"/>是佛忍智異者佛名爲智得一切種智降此前悟道
<lb ed="X" n="0202c21"/><lb ed="R038" n="0031b09"/>並云得無生忍也智同者佛得一切種智大品發趣
<lb ed="X" n="0202c22"/><lb ed="R038" n="0031b10"/>品亦明七地菩薩得智也。</p>
<lb ed="X" n="0202c23"/><lb ed="R038" n="0031b11"/><p xml:id="pX24p0202c2301">次釋以何爲波若解云佛滅後龍樹未出之前凡有
<lb ed="X" n="0202c24"/><lb ed="R038" n="0031b12"/>六解兩病合爲八家次出晚人南北非解釋今前論
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0203a" n="0203a"/>
<lb ed="X" n="0203a01"/><lb ed="R038" n="0031b13"/>龍樹未出之前六解者第一家以無漏慧根爲波若
<lb ed="X" n="0203a02"/><lb ed="R038" n="0031b14"/>問無漏慧根此爲取相似無漏爲取眞無漏爲波若
<lb ed="X" n="0203a03"/><lb ed="R038" n="0031b15"/>答舊有兩釋初家云此取相似無漏爲波若問相似
<lb ed="X" n="0203a04"/><lb ed="R038" n="0031b16"/>無漏位在何處解云小乘取四善根以爲波若數家
<lb ed="X" n="0203a05"/><lb ed="R038" n="0031b17"/>七方便不取前三但取後四論家五方便不取初四
<lb ed="X" n="0203a06"/><lb ed="R038" n="0031b18"/>念處但取四善根爲相似無漏何故爾以前未依諦
<lb ed="X" n="0203a07"/><lb ed="R038" n="0032a01"/>觀故後四善根始作諦觀也若大乘者卽是三十心
<lb ed="X" n="0203a08"/><lb ed="R038" n="0032a02"/>內凡夫爲相似無漏此中名波若也次解云取眞無
<lb ed="X" n="0203a09"/><lb ed="R038" n="0032a03"/>漏爲波若小乘從苦忍<anchor xml:id="nkr_note_add_0203a0901" n="0203a0901"/><anchor xml:id="beg0203a0901" n="0203a0901"/>已<anchor xml:id="end0203a0901"/>去大乘登地<anchor xml:id="nkr_note_add_0203a0902" n="0203a0902"/><anchor xml:id="beg0203a0902" n="0203a0902"/>已<anchor xml:id="end0203a0902"/>去也第二
<lb ed="X" n="0203a10"/><lb ed="R038" n="0032a04"/>解云以有漏爲波若小乘苦忍<anchor xml:id="nkr_note_add_0203a1001" n="0203a1001"/><anchor xml:id="beg0203a1001" n="0203a1001"/>已<anchor xml:id="end0203a1001"/>前皆是有漏大乘
<lb ed="X" n="0203a11"/><lb ed="R038" n="0032a05"/>三十前是有漏問與初家相似無漏何異解云初家
<lb ed="X" n="0203a12"/><lb ed="R038" n="0032a06"/>相似無漏位則短少乘俱取苦忍前四善根不通餘
<lb ed="X" n="0203a13"/><lb ed="R038" n="0032a07"/>大乘但取地前三十心若是今第二家則長從初發
<lb ed="X" n="0203a14"/><lb ed="R038" n="0032a08"/>心<anchor xml:id="nkr_note_add_0203a1401" n="0203a1401"/><anchor xml:id="beg0203a1401" n="0203a1401"/>已<anchor xml:id="end0203a1401"/>來至苦忍大乘至三十心皆是有漏也第三解
<lb ed="X" n="0203a15"/><lb ed="R038" n="0032a09"/>從初發心訖至金剛三昧<anchor xml:id="nkr_note_add_0203a1501" n="0203a1501"/><anchor xml:id="beg0203a1501" n="0203a1501"/>已<anchor xml:id="end0203a1501"/>來是因位皆是波若至
<lb ed="X" n="0203a16"/><lb ed="R038" n="0032a10"/>佛時轉名薩婆若此就因果判因名波若果名薩婆
<lb ed="X" n="0203a17"/><lb ed="R038" n="0032a11"/>若此異前兩解者初家位最短第二家處中第三解
<lb ed="X" n="0203a18"/><lb ed="R038" n="0032a12"/>位最長也第四家解合取漏無漏爲波若此位從初
<lb ed="X" n="0203a19"/><lb ed="R038" n="0032a13"/>發心至苦忍前倂地前也但緣涅槃佛果佛果涅槃
<lb ed="X" n="0203a20"/><lb ed="R038" n="0032a14"/>此是無漏境心緣此境名無漏只此心卽未斷煩惱
<lb ed="X" n="0203a21"/><lb ed="R038" n="0032a15"/>則是有漏故以有漏無漏爲波若問此解與第一解
<lb ed="X" n="0203a22"/><lb ed="R038" n="0032a16"/>相似無漏爲波若何異解云第一家位則短但取四
<lb ed="X" n="0203a23"/><lb ed="R038" n="0032a17"/>善根今則從發心<anchor xml:id="nkr_note_add_0203a2301" n="0203a2301"/><anchor xml:id="beg0203a2301" n="0203a2301"/>已<anchor xml:id="end0203a2301"/>來也問與第二家解何異第二
<lb ed="X" n="0203a24"/><lb ed="R038" n="0032a18"/>家只從初<anchor xml:id="nkr_note_add_0203a2401" n="0203a2401"/><anchor xml:id="beg0203a2401" n="0203a2401"/>已<anchor xml:id="end0203a2401"/>來皆是有漏雖是有漏彼亦緣涅槃佛
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0203b" n="0203b"/>
<lb ed="X" n="0203b01"/><lb ed="R038" n="0032b01"/>果旣爲菩薩定不緣涅槃佛果者則此爲難今明前
<lb ed="X" n="0203b02"/><lb ed="R038" n="0032b02"/>第二解則短但取百劫種相好身佛相顯<anchor xml:id="nkr_note_add_0203b0201" n="0203b0201"/><anchor xml:id="beg0203b0201" n="0203b0201"/>已<anchor xml:id="end0203b0201"/>來名菩
<lb ed="X" n="0203b03"/><lb ed="R038" n="0032b03"/>薩正是迦栴延子義若是第四家<anchor xml:id="nkr_note_orig_0203001" n="0203001"/>傷長通取初發心
<lb ed="X" n="0203b04"/><lb ed="R038" n="0032b04"/>也第五解云波若通漏無漏爲無爲並取漏無漏爲
<lb ed="X" n="0203b05"/><lb ed="R038" n="0032b05"/>無爲爲波若問波若是因那得是無爲無爲是佛果
<lb ed="X" n="0203b06"/><lb ed="R038" n="0032b06"/>今明波若是無相境波若得是無爲若是觀照波若
<lb ed="X" n="0203b07"/><lb ed="R038" n="0032b07"/>不得是無爲今言無爲者非是凝然常住無爲此是
<lb ed="X" n="0203b08"/><lb ed="R038" n="0032b08"/>無依無得名無爲也第六解波若非漏無漏非爲無
<lb ed="X" n="0203b09"/><lb ed="R038" n="0032b09"/>爲離四句絕百非雖有此六解今大判者初四解是
<lb ed="X" n="0203b10"/><lb ed="R038" n="0032b10"/>有爲第五解通爲無爲第六一解但是無爲也次意
<lb ed="X" n="0203b11"/><lb ed="R038" n="0032b11"/>前五解則是四句內第六一解四句外也次解前四
<lb ed="X" n="0203b12"/><lb ed="R038" n="0032b12"/>是小乘後二則是大乘也問此六解云何何者爲是
<lb ed="X" n="0203b13"/><lb ed="R038" n="0032b13"/>今明具四句一者倂非二者倂是三者初是後非四
<lb ed="X" n="0203b14"/><lb ed="R038" n="0032b14"/>者後是初非言倂非者若作定解者則倂非倂須破
<lb ed="X" n="0203b15"/><lb ed="R038" n="0032b15"/>如三論破外人引經亦破引論亦破一切不留以其
<lb ed="X" n="0203b16"/><lb ed="R038" n="0032b16"/>心有所依著故也言倂是者若識此皆是如來方便
<lb ed="X" n="0203b17"/><lb ed="R038" n="0032b17"/>敎門赴緣之說法者則能得道此則皆是不可破也
<lb ed="X" n="0203b18"/><lb ed="R038" n="0032b18"/>初是後非者如來昔敎小根緣說小乘敎爲是大乘
<lb ed="X" n="0203b19"/><lb ed="R038" n="0033a01"/>則非也後是初非者後說大乘是法不可示言辭相
<lb ed="X" n="0203b20"/><lb ed="R038" n="0033a02"/>寂滅卽是爲說大乘<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0203b21"/><lb ed="R038" n="0033a03"/><p xml:id="pX24p0203b2101">次出論意佛去世後人解古今南北不同今前出南
<lb ed="X" n="0203b22"/><lb ed="R038" n="0033a04"/>土解釋正以空解爲波若波若是智慧空有兩解卽
<lb ed="X" n="0203b23"/><lb ed="R038" n="0033a05"/>是解智故以空解爲波若何故如此爲空解能斷惑
<lb ed="X" n="0203b24"/><lb ed="R038" n="0033a06"/>有解不能斷惑但能伏惑斷故是眞波若伏故是相
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0203c" n="0203c"/>
<lb ed="X" n="0203c01"/><lb ed="R038" n="0033a07"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0203002" n="0203002"/>從般若也就空解中復有二種一者眞解二者似解
<lb ed="X" n="0203c02"/><lb ed="R038" n="0033a08"/>問空解旣有眞似二種有解亦有眞似二種以不有
<lb ed="X" n="0203c03"/><lb ed="R038" n="0033a09"/>人答例今明不然舊解但空解有眞似有解無眞似
<lb ed="X" n="0203c04"/><lb ed="R038" n="0033a10"/>空解有眞似者未見眞空但能伏而未斷故是似見
<lb ed="X" n="0203c05"/><lb ed="R038" n="0033a11"/>眞空方能斷惑故是眞解也何者是眞似兩解位耶
<lb ed="X" n="0203c06"/><lb ed="R038" n="0033a12"/>若是古來通法師宋照令法師明慶禪師等解從發
<lb ed="X" n="0203c07"/><lb ed="R038" n="0033a13"/>心至六地<anchor xml:id="nkr_note_add_0203c0701" n="0203c0701"/><anchor xml:id="beg0203c0701" n="0203c0701"/>已<anchor xml:id="end0203c0701"/>來幷是似解至七地去是眞解彼用大
<lb ed="X" n="0203c08"/><lb ed="R038" n="0033a14"/>論文云菩薩至七地中不見衆生等可度故云以夢
<lb ed="X" n="0203c09"/><lb ed="R038" n="0033a15"/>中欲度大河集草木爲筏運手動足而度至中流則
<lb ed="X" n="0203c10"/><lb ed="R038" n="0033a16"/>覺不見有河筏等今菩薩亦爾從初來見有衆生可
<lb ed="X" n="0203c11"/><lb ed="R038" n="0033a17"/>度以入七地得無生忍都不見有衆生等此是彼家
<lb ed="X" n="0203c12"/><lb ed="R038" n="0033a18"/>辨頓悟義也次從三大法師及至今人所用並云小
<lb ed="X" n="0203c13"/><lb ed="R038" n="0033b01"/>乘五方便爲似苦忍去爲眞大乘三十心爲似登地
<lb ed="X" n="0203c14"/><lb ed="R038" n="0033b02"/>去爲眞此引大論釋三乘共十地文性地者小乘暖
<lb ed="X" n="0203c15"/><lb ed="R038" n="0033b03"/>法乃至世第一法以五方便爲性地大乘則三十心
<lb ed="X" n="0203c16"/><lb ed="R038" n="0033b04"/>也次斷八忍地小乘苦忍<anchor xml:id="nkr_note_add_0203c1601" n="0203c1601"/><anchor xml:id="beg0203c1601" n="0203c1601"/>已<anchor xml:id="end0203c1601"/>上大乘則無生忍位此
<lb ed="X" n="0203c17"/><lb ed="R038" n="0033b05"/>解文亦相應也兩種判眞似如此。</p>
<lb ed="X" n="0203c18"/><lb ed="R038" n="0033b06"/><p xml:id="pX24p0203c1801">問若爲名眞似解釋約斷惑判眞似開善云若是眞
<lb ed="X" n="0203c19"/><lb ed="R038" n="0033b07"/>解則洞亡都遣能斷惑故名眞若是似猶未洞亡都
<lb ed="X" n="0203c20"/><lb ed="R038" n="0033b08"/>遣猶帶微相求未斷故名似也若是莊嚴解云並洞
<lb ed="X" n="0203c21"/><lb ed="R038" n="0033b09"/>亡都遣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0203003" n="0203003"/>俱眞解能斷故名眞似解未能斷故名似此
<lb ed="X" n="0203c22"/><lb ed="R038" n="0033b10"/>則難解<anchor xml:id="nkr_note_orig_0203004" n="0203004"/>脫洞亡都遣何意不斷不斷那都遣耶若開
<lb ed="X" n="0203c23"/><lb ed="R038" n="0033b11"/>善解初地至六地空有不竝入空則不照有照有則
<lb ed="X" n="0203c24"/><lb ed="R038" n="0033b12"/>不觀空有則伏空則斷從七地上空有竝觀有伏空
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0204a" n="0204a"/>
<lb ed="X" n="0204a01"/><lb ed="R038" n="0033b13"/>斷亦得有卽空空卽有空旣斷有亦斷也從初地至
<lb ed="X" n="0204a02"/><lb ed="R038" n="0033b14"/>六地此則斷伏取相或七地不復斷取相但斷伏枝
<lb ed="X" n="0204a03"/><lb ed="R038" n="0033b15"/>條煩惱也南土大解釋意如此。</p>
<lb ed="X" n="0204a04"/><lb ed="R038" n="0033b16"/><p xml:id="pX24p0204a0401">問今云何解釋耶山中舊云他種種解竟表今復更
<lb ed="X" n="0204a05"/><lb ed="R038" n="0033b17"/>作一解此則是足載<note place="inline">云云</note>若是富博無所不有者何
<lb ed="X" n="0204a06"/><lb ed="R038" n="0033b18"/>所不得猶如家有如意寶珠應於求者隨意皆有也
<lb ed="X" n="0204a07"/><lb ed="R038" n="0034a01"/>但此語非是前家所解故興皇師東府城爲王太子
<lb ed="X" n="0204a08"/><lb ed="R038" n="0034a02"/>講金剛般若榮法師問般若爲空解爲是有解耶師
<lb ed="X" n="0204a09"/><lb ed="R038" n="0034a03"/>答波若未曾空有榮師云莫作崑崙文語向分今明
<lb ed="X" n="0204a10"/><lb ed="R038" n="0034a04"/>波若非汝所解空有等若如君所解解空有還是斷
<lb ed="X" n="0204a11"/><lb ed="R038" n="0034a05"/>常等諸見故云如此等四句一向洗破設引經論亦
<lb ed="X" n="0204a12"/><lb ed="R038" n="0034a06"/>須破爲人有所得心皆成有得智也洗如此事畢竟
<lb ed="X" n="0204a13"/><lb ed="R038" n="0034a07"/>淨復則得論假名義也<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0204a14"/><lb ed="R038" n="0034a08"/><p xml:id="pX24p0204a1401">前出他解眞似波若又約兩種判眞似位又明空解
<lb ed="X" n="0204a15"/><lb ed="R038" n="0034a09"/>斷有解伏問今有此義不得眞似以不兩位判云何
<lb ed="X" n="0204a16"/><lb ed="R038" n="0034a10"/>又有斷伏義不答此者今明那得無眞似故涅槃中
<lb ed="X" n="0204a17"/><lb ed="R038" n="0034a11"/>有眞無漏似無漏大品有相似波若金光明見有一
<lb ed="X" n="0204a18"/><lb ed="R038" n="0034a12"/>人似婆羅門此卽是地前三十心人若以此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204001" n="0204001"/>見者故
<lb ed="X" n="0204a19"/><lb ed="R038" n="0034a13"/>自有眞似若有眞似者與他何異答云一家有兩徹
<lb ed="X" n="0204a20"/><lb ed="R038" n="0034a14"/>義則理內外理外自有眞有似理內自有眞有似理
<lb ed="X" n="0204a21"/><lb ed="R038" n="0034a15"/>外眞似如他所辨何故名理外以其無有眞可眞有
<lb ed="X" n="0204a22"/><lb ed="R038" n="0034a16"/>似可似此眞似則是心上解知旣有此眞可眞似可
<lb ed="X" n="0204a23"/><lb ed="R038" n="0034a17"/>似故是有所得有所得故名理外今明理內者只除
<lb ed="X" n="0204a24"/><lb ed="R038" n="0034a18"/>他如此有所得若眞若似畢意表淸淨無依無得觀
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0204b" n="0204b"/>
<lb ed="X" n="0204b01"/><lb ed="R038" n="0034b01"/>行明淨者爲眞若習觀猶淺者名爲似似此是無所
<lb ed="X" n="0204b02"/><lb ed="R038" n="0034b02"/>得眞似則理內外得無得相對也次攝理外若眞若
<lb ed="X" n="0204b03"/><lb ed="R038" n="0034b03"/>似皆名似理內若眞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204002" n="0204002"/>似皆名眞理外眞似名似者以
<lb ed="X" n="0204b04"/><lb ed="R038" n="0034b04"/>其同是有所得斷常生滅爲似如波若中修行色若
<lb ed="X" n="0204b05"/><lb ed="R038" n="0034b05"/>常若無常是名相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204003" n="0204003"/>求似般若波羅蜜<note place="inline">云云</note>理內若眞
<lb ed="X" n="0204b06"/><lb ed="R038" n="0034b06"/>若似皆名眞者以其同是無所得雖復觀有明晦而
<lb ed="X" n="0204b07"/><lb ed="R038" n="0034b07"/>從發支心同習無所得觀故同是眞波若也次第三
<lb ed="X" n="0204b08"/><lb ed="R038" n="0034b08"/>轉者理外都無眞似何故爾此是有所得心都不與
<lb ed="X" n="0204b09"/><lb ed="R038" n="0034b09"/>波若相似旣無似何得有眞他云水手似蜺猶有髣
<lb ed="X" n="0204b10"/><lb ed="R038" n="0034b10"/>髴有所得與無所得都不相關故不得有眞似無所
<lb ed="X" n="0204b11"/><lb ed="R038" n="0034b11"/>得理內義得有眞似爲除如有所得眞似義方得無
<lb ed="X" n="0204b12"/><lb ed="R038" n="0034b12"/>所得眞似故云一切法不生波若生不住一切法住
<lb ed="X" n="0204b13"/><lb ed="R038" n="0034b13"/>波若也今判眞似者觀解明者爲眞小未明者爲似
<lb ed="X" n="0204b14"/><lb ed="R038" n="0034b14"/>也<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0204b15"/><lb ed="R038" n="0034b15"/><p xml:id="pX24p0204b1501">次答眞似位義與他同不今明他用大論兩文判文
<lb ed="X" n="0204b16"/><lb ed="R038" n="0034b16"/>判眞似若用五方便爲似苦忍爲眞者此是漸悟義
<lb ed="X" n="0204b17"/><lb ed="R038" n="0034b17"/>若用初地至六地爲似七地爲眞者此是頓悟義頓
<lb ed="X" n="0204b18"/><lb ed="R038" n="0034b18"/>悟家破漸悟家漸悟家破頓悟家互有是非今明此
<lb ed="X" n="0204b19"/><lb ed="R038" n="0035a01"/>兩文無妨論中具有此義若依論解三乘共十地文
<lb ed="X" n="0204b20"/><lb ed="R038" n="0035a02"/>云性地則小乘五方便准大乘兼順忍以此爲似釋
<lb ed="X" n="0204b21"/><lb ed="R038" n="0035a03"/>八人地云則小乘苦法忍准大乘無生忍爲眞者此
<lb ed="X" n="0204b22"/><lb ed="R038" n="0035a04"/>就悟未悟判眞似前是未悟故所以爲似登地生是
<lb ed="X" n="0204b23"/><lb ed="R038" n="0035a05"/>悟爲眞若是用初地至六地爲似七地爲眞者論有
<lb ed="X" n="0204b24"/><lb ed="R038" n="0035a06"/>兩文一如前至七地中如夢覺不見一切衆生可得
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0204c" n="0204c"/>
<lb ed="X" n="0204c01"/><lb ed="R038" n="0035a07"/>又第十二卷釋檀波羅蜜中云七地菩薩捨內身得
<lb ed="X" n="0204c02"/><lb ed="R038" n="0035a08"/>法性生身者此就悟有淺深判眞似初地至六地習
<lb ed="X" n="0204c03"/><lb ed="R038" n="0035a09"/>觀猶淺雖得無生而未深柔順忍故爲似七地得無
<lb ed="X" n="0204c04"/><lb ed="R038" n="0035a10"/>生觀行深故爲眞也次明初地至六地未竝觀故是
<lb ed="X" n="0204c05"/><lb ed="R038" n="0035a11"/>似七地竝觀故所以爲眞也然一家常云初發心至
<lb ed="X" n="0204c06"/><lb ed="R038" n="0035a12"/>佛則竝觀者此就竝觀有淺深約如此義名順忍約
<lb ed="X" n="0204c07"/><lb ed="R038" n="0035a13"/>如此義名無生皆是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204004" n="0204004"/>點空故一家云位義如今諸官
<lb ed="X" n="0204c08"/><lb ed="R038" n="0035a14"/>也<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0204c09"/><lb ed="R038" n="0035a15"/><p xml:id="pX24p0204c0901">次明斷伏義問有此斷義不今明經中說爲斷伏何
<lb ed="X" n="0204c10"/><lb ed="R038" n="0035a16"/>言無但一家有似中伏中似斷義有中似伏中斷義
<lb ed="X" n="0204c11"/><lb ed="R038" n="0035a17"/>今明似中伏中似者與他碩反至中似義中當廣述
<lb ed="X" n="0204c12"/><lb ed="R038" n="0035a18"/><note place="inline">云云</note>波若義多種不可一時具述今辨其要者略述
<lb ed="X" n="0204c13"/><lb ed="R038" n="0035b01"/>道義此則所常行也故經中處處辨道義波若一部
<lb ed="X" n="0204c14"/><lb ed="R038" n="0035b02"/>皆論之故發初卽云以不住法住波若中無所捨具
<lb ed="X" n="0204c15"/><lb ed="R038" n="0035b03"/>足檀此則道義次照明品云譬如盲人不能趣道入
<lb ed="X" n="0204c16"/><lb ed="R038" n="0035b04"/>城五度亦爾以波若道有故方能至薩婆若也又下
<lb ed="X" n="0204c17"/><lb ed="R038" n="0035b05"/>云如轉輪王輪寶常在前道諸度亦爾波若在前導
<lb ed="X" n="0204c18"/><lb ed="R038" n="0035b06"/><note place="inline">云云</note>故知有道義今明道有三種一者引導之導二
<lb ed="X" n="0204c19"/><lb ed="R038" n="0035b07"/>者開導之導三者導成之導言引導者則如盲人不
<lb ed="X" n="0204c20"/><lb ed="R038" n="0035b08"/>識正路若無人引導則墮諸嶮導中<note place="inline">云云</note>今衆行亦
<lb ed="X" n="0204c21"/><lb ed="R038" n="0035b09"/>爾且就檀爲語如布施等若無波若導引則不能得
<lb ed="X" n="0204c22"/><lb ed="R038" n="0035b10"/>至薩婆若多墮餘道一者若無波若引道則墮三有
<lb ed="X" n="0204c23"/><lb ed="R038" n="0035b11"/>之中二者墮二乘地何故爾若是凡夫布施則墮於
<lb ed="X" n="0204c24"/><lb ed="R038" n="0035b12"/>三有若是二乘布施則墮二乘地此約二人爲論若
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0205a" n="0205a"/>
<lb ed="X" n="0205a01"/><lb ed="R038" n="0035b13"/>就一人爲語若就世諦心中行施此則有於三事此
<lb ed="X" n="0205a02"/><lb ed="R038" n="0035b14"/>則是有若言無三事者此是眞諦遣正是今人義此
<lb ed="X" n="0205a03"/><lb ed="R038" n="0035b15"/>只是有無之見有卽是三有無則是邪見大經云若
<lb ed="X" n="0205a04"/><lb ed="R038" n="0035b16"/>以聲聞心言無布施卽是邪見爲是故須波若導引
<lb ed="X" n="0205a05"/><lb ed="R038" n="0035b17"/>方得免於二路也次開導者若不依波若行施戒等
<lb ed="X" n="0205a06"/><lb ed="R038" n="0035b18"/>卽是顚倒擁塞不成諸行不能得至佛道今以波若
<lb ed="X" n="0205a07"/><lb ed="R038" n="0036a01"/>開除如此有無二見擁塞通至佛道故云開道也第
<lb ed="X" n="0205a08"/><lb ed="R038" n="0036a02"/>三道成者若無波若道諸行則不成猶波若導故衆
<lb ed="X" n="0205a09"/><lb ed="R038" n="0036a03"/>行得成何故爾若無波若之時則不識體故行不成
<lb ed="X" n="0205a10"/><lb ed="R038" n="0036a04"/>如施若不得波若則不識施體若不識施體則成有
<lb ed="X" n="0205a11"/><lb ed="R038" n="0036a05"/>所得故不成施猶有波若故識施體所以然離斷常
<lb ed="X" n="0205a12"/><lb ed="R038" n="0036a06"/>諸見故始成無所得施也二者若無波若此施則狹
<lb ed="X" n="0205a13"/><lb ed="R038" n="0036a07"/>狹不得成施以得波若心故所以能廣施施始得成
<lb ed="X" n="0205a14"/><lb ed="R038" n="0036a08"/>故是導成也然<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205001" n="0205001"/>施有導前義導後義導前後義若是
<lb ed="X" n="0205a15"/><lb ed="R038" n="0036a09"/>古來諸師准有導後義導後者菩薩前波若空慧<anchor xml:id="nkr_note_add_0205a1501" n="0205a1501"/><anchor xml:id="beg0205a1501" n="0205a1501"/>妄<anchor xml:id="end0205a1501"/>
<lb ed="X" n="0205a16"/><lb ed="R038" n="0036a10"/>想之心然後依此心行萬行心有波若心導衆行故
<lb ed="X" n="0205a17"/><lb ed="R038" n="0036a11"/>衆行則無復相惑故是道後也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205002" n="0205002"/>脫後開善學士龍光
<lb ed="X" n="0205a18"/><lb ed="R038" n="0036a12"/>綽師作導前義明未得波若之前所行衆行並帶相
<lb ed="X" n="0205a19"/><lb ed="R038" n="0036a13"/>或得波若眞無相慧乃道前來所行之行悉是無相
<lb ed="X" n="0205a20"/><lb ed="R038" n="0036a14"/>或此名導前也問前衆行滅去而道不滅而是依開
<lb ed="X" n="0205a21"/><lb ed="R038" n="0036a15"/>善解者此行附心來現在<note place="inline">云云</note>第三導前後者前來
<lb ed="X" n="0205a22"/><lb ed="R038" n="0036a16"/>行行得悟波若眞慧道前來所行之行而復更行後
<lb ed="X" n="0205a23"/><lb ed="R038" n="0036a17"/>衆行<note place="inline">云云</note>他解如此今汝波若空解導於衆行衆行
<lb ed="X" n="0205a24"/><lb ed="R038" n="0036a18"/>隨波若成空爲猶是有彼義衆行是空者則失有中
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0205b" n="0205b"/>
<lb ed="X" n="0205b01"/><lb ed="R038" n="0036b01"/>萬行旣不得是空者若爲道耶彼解云我只道萬行
<lb ed="X" n="0205b02"/><lb ed="R038" n="0036b02"/>令不著相惑何時新令有成空耶今明若爾者此終
<lb ed="X" n="0205b03"/><lb ed="R038" n="0036b03"/>是空卽兩異旣是有無兩見只是此解義故大論云
<lb ed="X" n="0205b04"/><lb ed="R038" n="0036b04"/>有無二見爲此岸破有無見爲彼岸汝今只是有無
<lb ed="X" n="0205b05"/><lb ed="R038" n="0036b05"/>見常不得中流豈能到彼岸<note place="inline">云云</note>故不成導義也
<lb ed="X" n="0205b06"/><lb ed="R038" n="0036b06"/>問今云何解云分破如此道義者卽是道義何故爾
<lb ed="X" n="0205b07"/><lb ed="R038" n="0036b07"/>只除此有無相令其畢竟淸淨菩薩從發心<anchor xml:id="nkr_note_add_0205b0701" n="0205b0701"/><anchor xml:id="beg0205b0701" n="0205b0701"/>已<anchor xml:id="end0205b0701"/>來常
<lb ed="X" n="0205b08"/><lb ed="R038" n="0036b08"/>作此行卽是導故經云如輪王輪寶常在前導今菩
<lb ed="X" n="0205b09"/><lb ed="R038" n="0036b09"/>薩亦爾從初發心<anchor xml:id="nkr_note_add_0205b0901" n="0205b0901"/><anchor xml:id="beg0205b0901" n="0205b0901"/>已<anchor xml:id="end0205b0901"/>來常行無依無得波若正觀所
<lb ed="X" n="0205b10"/><lb ed="R038" n="0036b10"/>行衆行並是波若行旣是波若行卽離有無等四句
<lb ed="X" n="0205b11"/><lb ed="R038" n="0036b11"/><note place="inline">云云</note>若如他家空有異然後將空觀來導有中諸行
<lb ed="X" n="0205b12"/><lb ed="R038" n="0036b12"/>不相著也次句經中之燃燈佛前値八百萬億那由
<lb ed="X" n="0205b13"/><lb ed="R038" n="0036b13"/>他佛悉皆承事無空過者分爾時未得授記後値燃
<lb ed="X" n="0205b14"/><lb ed="R038" n="0036b14"/>燈佛方得授記作佛者前所修功德更何所感召爲
<lb ed="X" n="0205b15"/><lb ed="R038" n="0036b15"/>當同數人之非數緣滅生不得果爲當得果然復無
<lb ed="X" n="0205b16"/><lb ed="R038" n="0036b16"/>有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205003" n="0205003"/>同非數滅理若然者此爲得何物果旣得無生忍
<lb ed="X" n="0205b17"/><lb ed="R038" n="0036b17"/>竟云何更受有所得果若言此得無所得果者旣是
<lb ed="X" n="0205b18"/><lb ed="R038" n="0036b18"/>有所得因云何得無所得果難解云彼解云我是有
<lb ed="X" n="0205b19"/><lb ed="R038" n="0037a01"/>所得因而變爲無所得果今問變時爲除爲得故言
<lb ed="X" n="0205b20"/><lb ed="R038" n="0037a02"/>變爲不除而言變若除有所得言變若不除者云何
<lb ed="X" n="0205b21"/><lb ed="R038" n="0037a03"/>言變<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0205b22"/><lb ed="R038" n="0037a04"/><p xml:id="pX24p0205b2201">次釋波羅蜜。</p><p xml:id="pX24p0205b2206" cb:place="inline">彼有三音一者論釋婆伽多種號其
<lb ed="X" n="0205b23"/><lb ed="R038" n="0037a05"/>中云波羅伽此云度彼岸二者釋檀波羅蜜云波羅
<lb ed="X" n="0205b24"/><lb ed="R038" n="0037a06"/>蜜此云彼岸到三者論釋無生品中云阿羅蜜此云
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0205c" n="0205c"/>
<lb ed="X" n="0205c01"/><lb ed="R038" n="0037a07"/>遠離雖有三文餘二但有一翻若是波羅蜜有三翻
<lb ed="X" n="0205c02"/><lb ed="R038" n="0037a08"/>一云彼岸到如前二云事究竟亦出釋論無生品三
<lb ed="X" n="0205c03"/><lb ed="R038" n="0037a09"/>者賢劫經翻爲度無極也然經論辨波羅蜜少多不
<lb ed="X" n="0205c04"/><lb ed="R038" n="0037a10"/>定或三波羅蜜或四五六七十百八萬四千波羅蜜
<lb ed="X" n="0205c05"/><lb ed="R038" n="0037a11"/>等也所言三者卽如前旣有三種波若實相觀照文
<lb ed="X" n="0205c06"/><lb ed="R038" n="0037a12"/>字<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205004" n="0205004"/>者卽有三波羅蜜謂實相觀照文字也何故有此
<lb ed="X" n="0205c07"/><lb ed="R038" n="0037a13"/>三明得實境旣能生波若故欲說智及智處皆名爲
<lb ed="X" n="0205c08"/><lb ed="R038" n="0037a14"/>波若者得實相亦能生波羅蜜故名波羅蜜故有實
<lb ed="X" n="0205c09"/><lb ed="R038" n="0037a15"/>相波羅蜜觀照波羅蜜文字波羅蜜能論兩波羅蜜
<lb ed="X" n="0205c10"/><lb ed="R038" n="0037a16"/>故名<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205005" n="0205005"/>字波羅蜜此是則前三波若故有三波羅蜜也
<lb ed="X" n="0205c11"/><lb ed="R038" n="0037a17"/>次明一家復有時作三波<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205006" n="0205006"/>羅若有非愚非智故名實
<lb ed="X" n="0205c12"/><lb ed="R038" n="0037a18"/>相波若愚智爲方便波若論於二種名文字波若此
<lb ed="X" n="0205c13"/><lb ed="R038" n="0037b01"/>明體用義今波羅蜜亦得如此不明非彼非此名實
<lb ed="X" n="0205c14"/><lb ed="R038" n="0037b02"/>相波若波羅蜜從此到彼名方便波羅蜜論此二卽
<lb ed="X" n="0205c15"/><lb ed="R038" n="0037b03"/>是文字波羅蜜以不解云此得例非彼此卽是永免
<lb ed="X" n="0205c16"/><lb ed="R038" n="0037b04"/>義從此到彼卽是方便論此二卽是文字<note place="inline">云云</note>次約
<lb ed="X" n="0205c17"/><lb ed="R038" n="0037b05"/>二慧判旣有實慧方便慧卽是觀照波若方便波若
<lb ed="X" n="0205c18"/><lb ed="R038" n="0037b06"/>論此二種名文字者約此二般若爲三波羅蜜者此
<lb ed="X" n="0205c19"/><lb ed="R038" n="0037b07"/>還依關中釋法師解直照空名爲實慧行空不證涉
<lb ed="X" n="0205c20"/><lb ed="R038" n="0037b08"/>有無礙名方便慧今約此辨波羅蜜者亦然直照空
<lb ed="X" n="0205c21"/><lb ed="R038" n="0037b09"/>名波羅蜜此卽實慧波羅蜜以雖照空能得度於有
<lb ed="X" n="0205c22"/><lb ed="R038" n="0037b10"/>彼岸行空不證涉有無礙名方便者卽得名方便波
<lb ed="X" n="0205c23"/><lb ed="R038" n="0037b11"/>羅蜜以其能度有無也文字可知。</p>
<lb ed="X" n="0205c24"/><lb ed="R038" n="0037b12"/><p xml:id="pX24p0205c2401">次問度彼岸與到彼岸兩語爲同爲異耶若不前安
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0206a" n="0206a"/>
<lb ed="X" n="0206a01"/><lb ed="R038" n="0037b13"/>處之卽爲難今答此語明異不異不異者到彼岸亦
<lb ed="X" n="0206a02"/><lb ed="R038" n="0037b14"/>是從此到彼名爲到度彼岸亦是從此度彼名爲度
<lb ed="X" n="0206a03"/><lb ed="R038" n="0037b15"/><note place="inline">云云</note>言異者到彼岸必到彼岸竟始名爲到若是度
<lb ed="X" n="0206a04"/><lb ed="R038" n="0037b16"/>者在中流中亦名爲度如今度江<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0206a05"/><lb ed="R038" n="0037b17"/><p xml:id="pX24p0206a0501">次問度彼岸何<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206001" n="0206001"/>者爲能度何事者爲所度到彼岸何
<lb ed="X" n="0206a06"/><lb ed="R038" n="0037b18"/>者爲能到何事者爲所到此二能所齊不今明不齊
<lb ed="X" n="0206a07"/><lb ed="R038" n="0038a01"/>若是能度所度卽以波若爲能度煩惱是所度故論
<lb ed="X" n="0206a08"/><lb ed="R038" n="0038a02"/>釋檀波羅中云六波羅蜜能度煩惱大海也若是能
<lb ed="X" n="0206a09"/><lb ed="R038" n="0038a03"/>到所到者則以波若爲能到佛道爲所到此兩能所
<lb ed="X" n="0206a10"/><lb ed="R038" n="0038a04"/>夫互殊也。</p>
<lb ed="X" n="0206a11"/><lb ed="R038" n="0038a05"/><p xml:id="pX24p0206a1101">次問爲是永免秤度爲是究竟秤度解云具有此義
<lb ed="X" n="0206a12"/><lb ed="R038" n="0038a06"/>言永免者此是去離以釋度離煩惱以前云六波羅
<lb ed="X" n="0206a13"/><lb ed="R038" n="0038a07"/>蜜能度煩惱也究竟釋度者此者作事究竟滿足秤
<lb ed="X" n="0206a14"/><lb ed="R038" n="0038a08"/>度如云舍利弗不能度布施河者以其無行施不能
<lb ed="X" n="0206a15"/><lb ed="R038" n="0038a09"/>得究竟能一切時一切種一切人常施故名爲不度
<lb ed="X" n="0206a16"/><lb ed="R038" n="0038a10"/>若能如此究竟之施則得名度非是越度之度此是
<lb ed="X" n="0206a17"/><lb ed="R038" n="0038a11"/>究竟名度也如言度深忍心淨<anchor xml:id="nkr_note_add_0206a1701" n="0206a1701"/><anchor xml:id="beg0206a1701" n="0206a1701"/>已<anchor xml:id="end0206a1701"/>度禪定等並是法
<lb ed="X" n="0206a18"/><lb ed="R038" n="0038a12"/>忍禪究竟故名度也若是前永免秤度此是越度煩
<lb ed="X" n="0206a19"/><lb ed="R038" n="0038a13"/>惱此就離以釋度若是今究竟哀名度此就作事滿
<lb ed="X" n="0206a20"/><lb ed="R038" n="0038a14"/>足以釋度也<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0206a21"/><lb ed="R038" n="0038a15"/><p xml:id="pX24p0206a2101">次問波若與波羅蜜爲一爲異答具有此義言其同
<lb ed="X" n="0206a22"/><lb ed="R038" n="0038a16"/>者只是一正觀取其淨照義則名波若取聖永免顚
<lb ed="X" n="0206a23"/><lb ed="R038" n="0038a17"/>倒義名爲波羅蜜只是淨照故永免永免故淨照約
<lb ed="X" n="0206a24"/><lb ed="R038" n="0038a18"/>義<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206002" n="0206002"/>到於二種竟無有異也言其異者波若則是因波
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0206b" n="0206b"/>
<lb ed="X" n="0206b01"/><lb ed="R038" n="0038b01"/>羅蜜則是果何故爾波羅蜜云到彼岸彼岸則是果
<lb ed="X" n="0206b02"/><lb ed="R038" n="0038b02"/>也若爾者波若何得波羅蜜耶今明波若能到彼岸
<lb ed="X" n="0206b03"/><lb ed="R038" n="0038b03"/>今從此功用爲名名波羅蜜又因帶果也旨次解釋
<lb ed="X" n="0206b04"/><lb ed="R038" n="0038b04"/>度義不同一者大論云從此到彼名波羅蜜次釋成
<lb ed="X" n="0206b05"/><lb ed="R038" n="0038b05"/>辨品云遠離此彼岸是檀波羅蜜相此則是永免以
<lb ed="X" n="0206b06"/><lb ed="R038" n="0038b06"/>釋度次集散品先尼梵志復問云此彼岸不度故是
<lb ed="X" n="0206b07"/><lb ed="R038" n="0038b07"/>波羅蜜相也四者若有彼有此猶名爲此無彼無此
<lb ed="X" n="0206b08"/><lb ed="R038" n="0038b08"/>乃名爲彼此類如涅槃云有苦有樂猶名爲苦無苦
<lb ed="X" n="0206b09"/><lb ed="R038" n="0038b09"/>無樂乃名大樂也而一家常云有此有彼未爲好度
<lb ed="X" n="0206b10"/><lb ed="R038" n="0038b10"/>無此無彼乃名好度此則是約世出世論有彼此是
<lb ed="X" n="0206b11"/><lb ed="R038" n="0038b11"/>世間度故經具有二文大品云有世間檀波羅蜜此
<lb ed="X" n="0206b12"/><lb ed="R038" n="0038b12"/>則明世出世俱有波羅蜜若是涅槃德王中云云何
<lb ed="X" n="0206b13"/><lb ed="R038" n="0038b13"/>是施非波羅蜜見有乞者然後乃與是名爲施非波
<lb ed="X" n="0206b14"/><lb ed="R038" n="0038b14"/>羅蜜若無乞者開心自施是則名爲檀波羅蜜此則
<lb ed="X" n="0206b15"/><lb ed="R038" n="0038b15"/>明世間有檀而無波羅蜜出世間有檀有波羅蜜然
<lb ed="X" n="0206b16"/><lb ed="R038" n="0038b16"/>出世間有檀有波羅蜜可解世間何故有檀無波羅
<lb ed="X" n="0206b17"/><lb ed="R038" n="0038b17"/>蜜解云世間小小行施故得名爲檀未能到佛道彼
<lb ed="X" n="0206b18"/><lb ed="R038" n="0038b18"/>岸故非波羅蜜而大品云有世間檀波羅蜜者此是
<lb ed="X" n="0206b19"/><lb ed="R038" n="0039a01"/>隨心相理解義隨聖謂情得度故言波羅蜜。</p>
<lb ed="X" n="0206b20"/><lb ed="R038" n="0039a02"/><p xml:id="pX24p0206b2001">問旣言世間有檀<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206003" n="0206003"/>可非波羅蜜亦應有波羅蜜而非
<lb ed="X" n="0206b21"/><lb ed="R038" n="0039a03"/>檀解云具四句一者有檀非波羅蜜卽世間檀二者
<lb ed="X" n="0206b22"/><lb ed="R038" n="0039a04"/>有波羅蜜非檀則如餘五度是波羅蜜而不名檀也
<lb ed="X" n="0206b23"/><lb ed="R038" n="0039a05"/>三者檀亦波羅蜜則出世間檀四者非檀非波羅蜜
<lb ed="X" n="0206b24"/><lb ed="R038" n="0039a06"/>者有二義一者泯三句未曾檀未曾波羅蜜也二者
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0206c" n="0206c"/>
<lb ed="X" n="0206c01"/><lb ed="R038" n="0039a07"/>則是惡法非是檀亦非波羅蜜也。</p>
<lb ed="X" n="0206c02"/><lb ed="R038" n="0039a08"/><p xml:id="pX24p0206c0201">問波羅蜜云度彼岸者若爲是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206004" n="0206004"/>此彼岸中流等若是
<lb ed="X" n="0206c03"/><lb ed="R038" n="0039a09"/>從來解約二約約涅槃所明生死爲此岸涅槃彼岸
<lb ed="X" n="0206c04"/><lb ed="R038" n="0039a10"/>煩惱爲中流八聖爲栰也波若則以有相爲此岸無
<lb ed="X" n="0206c05"/><lb ed="R038" n="0039a11"/>相爲彼岸似解滯相惑爲中流滯相似解爲栰也言
<lb ed="X" n="0206c06"/><lb ed="R038" n="0039a12"/>有相者正是外凡無相卽是發地似解卽三十心似
<lb ed="X" n="0206c07"/><lb ed="R038" n="0039a13"/>解滯相義卽是中流帶相似解卽是栰義此是開善
<lb ed="X" n="0206c08"/><lb ed="R038" n="0039a14"/>解也若莊嚴解有數種彼此岸一者二乘爲此岸佛
<lb ed="X" n="0206c09"/><lb ed="R038" n="0039a15"/>道爲彼岸二者生死爲此岸涅槃爲彼岸三者因爲
<lb ed="X" n="0206c10"/><lb ed="R038" n="0039a16"/>此岸果爲彼岸四者約二諦浮虗則爲此岸無生爲
<lb ed="X" n="0206c11"/><lb ed="R038" n="0039a17"/>彼岸也今明此解並無出處故不用今大論釋波羅
<lb ed="X" n="0206c12"/><lb ed="R038" n="0039a18"/>蜜中有兩復次初云慳貪爲此岸佛道爲彼岸施爲
<lb ed="X" n="0206c13"/><lb ed="R038" n="0039b01"/>河中後復次云有無見爲此岸破有無見爲彼岸懃
<lb ed="X" n="0206c14"/><lb ed="R038" n="0039b02"/>修布施爲河中此之兩釋同是釋善法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206005" n="0206005"/>何義同以布
<lb ed="X" n="0206c15"/><lb ed="R038" n="0039b03"/>施爲河中也復有文云此六波羅蜜能令人度慳貪
<lb ed="X" n="0206c16"/><lb ed="R038" n="0039b04"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0206006" n="0206006"/>尊大海卽是惡法河義故一家具有善法惡法二河
<lb ed="X" n="0206c17"/><lb ed="R038" n="0039b05"/>也惡法河以惡法爲此岸惡法爲中流通佛道爲彼
<lb ed="X" n="0206c18"/><lb ed="R038" n="0039b06"/>岸。</p>
<lb ed="X" n="0206c19"/><lb ed="R038" n="0039b07"/><p xml:id="pX24p0206c1901">問惡法河旣以惡法爲此岸以惡法爲中流者善法
<lb ed="X" n="0206c20"/><lb ed="R038" n="0039b08"/>河應以善法爲此岸善法爲中流而今善法河以善
<lb ed="X" n="0206c21"/><lb ed="R038" n="0039b09"/>法爲中流以惡法爲此岸者惡法河以惡法爲中流
<lb ed="X" n="0206c22"/><lb ed="R038" n="0039b10"/>應以善法爲此岸也解云義河必皆例今明欲例者
<lb ed="X" n="0206c23"/><lb ed="R038" n="0039b11"/>惡法河以重惡爲此岸輕惡爲中流善法河<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206007" n="0206007"/>五以輕
<lb ed="X" n="0206c24"/><lb ed="R038" n="0039b12"/>善爲中流重善爲彼岸也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0207a" n="0207a"/>
<lb ed="X" n="0207a01"/><lb ed="R038" n="0039b13"/><p xml:id="pX24p0207a0101">問惡法河旣重惡爲此岸輕惡爲中流者善法河亦
<lb ed="X" n="0207a02"/><lb ed="R038" n="0039b14"/>應重善爲此岸輕善爲中流解云此不例如從來兩
<lb ed="X" n="0207a03"/><lb ed="R038" n="0039b15"/>種度度生死河度涅槃河明此兩度異若是生死河
<lb ed="X" n="0207a04"/><lb ed="R038" n="0039b16"/>中七人俱度生死河永離生死去而有方便無方便
<lb ed="X" n="0207a05"/><lb ed="R038" n="0039b17"/>故有七人不同有方便者離生死名爲度無方便者
<lb ed="X" n="0207a06"/><lb ed="R038" n="0039b18"/>不離生死不名爲度此就離義明度若是涅槃河亦
<lb ed="X" n="0207a07"/><lb ed="R038" n="0040a01"/>同求涅槃約有方便無方便無方便者不得涅槃故
<lb ed="X" n="0207a08"/><lb ed="R038" n="0040a02"/>不名度者九方便者得涅槃故名爲度此就得以明
<lb ed="X" n="0207a09"/><lb ed="R038" n="0040a03"/>度故兩河雖但明度而義不同然經中明顚倒不顚
<lb ed="X" n="0207a10"/><lb ed="R038" n="0040a04"/>倒無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207001" n="0207001"/>豪釐差別而多顚倒少不顚倒以多顚倒故於
<lb ed="X" n="0207a11"/><lb ed="R038" n="0040a05"/>其有彼此顚倒爲此岸不顚倒爲彼岸只此顚倒深
<lb ed="X" n="0207a12"/><lb ed="R038" n="0040a06"/>廣卽是大河以漂深義卽是中流也惡旣爾善法亦
<lb ed="X" n="0207a13"/><lb ed="R038" n="0040a07"/>爾取善法深廣義卽是河能流轉行人到佛道善卽
<lb ed="X" n="0207a14"/><lb ed="R038" n="0040a08"/>是流義也。</p>
<lb ed="X" n="0207a15"/><lb ed="R038" n="0040a09"/><p xml:id="pX24p0207a1501">問旣得以生死爲此岸涅槃爲彼岸者亦得以涅槃
<lb ed="X" n="0207a16"/><lb ed="R038" n="0040a10"/>爲此岸生死爲彼岸不解云只得約凡聖二人相望
<lb ed="X" n="0207a17"/><lb ed="R038" n="0040a11"/>作凡夫以生死爲此岸涅槃爲彼岸聖人以涅槃爲
<lb ed="X" n="0207a18"/><lb ed="R038" n="0040a12"/>此岸生死爲彼岸如江兩岸人互相望<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0207a19"/><lb ed="R038" n="0040a13"/><p xml:id="pX24p0207a1901">次明修多羅。</p><p xml:id="pX24p0207a1906" cb:place="inline">所言經者自上<anchor xml:id="nkr_note_add_0207a1901" n="0207a1901"/><anchor xml:id="beg0207a1901" n="0207a1901"/>已<anchor xml:id="end0207a1901"/>來明所論之理今
<lb ed="X" n="0207a20"/><lb ed="R038" n="0040a14"/>明論理之敎卽理敎一雙也如涅槃七善中釋知法
<lb ed="X" n="0207a21"/><lb ed="R038" n="0040a15"/>知義知法者謂十二部經知義謂十二部經所明之
<lb ed="X" n="0207a22"/><lb ed="R038" n="0040a16"/>義卽理敎之明證也言經者天竺名修多羅此方隨
<lb ed="X" n="0207a23"/><lb ed="R038" n="0040a17"/>義翻譯非一傳者多用綖本二名以翻修多羅若依
<lb ed="X" n="0207a24"/><lb ed="R038" n="0040a18"/>分別功德論及四分律<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207002" n="0207002"/>字幷驗現今天竺僧謂縫衣
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0207b" n="0207b"/>
<lb ed="X" n="0207b01"/><lb ed="R038" n="0040b01"/>之綖爲修多羅則以綖翻修多羅若依仁王經及留
<lb ed="X" n="0207b02"/><lb ed="R038" n="0040b02"/>支三藏所云則以本翻修多羅若綖若本並有文
<lb ed="X" n="0207b03"/><lb ed="R038" n="0040b03"/>證但驗方言難可偏定所言綖者以世間綖有貫穿
<lb ed="X" n="0207b04"/><lb ed="R038" n="0040b04"/>攝持之用諸佛言敎亦有貫法相攝人之能與綖大
<lb ed="X" n="0207b05"/><lb ed="R038" n="0040b05"/>同故從喩立稱所言本者以敎能顯理敎爲理本敎
<lb ed="X" n="0207b06"/><lb ed="R038" n="0040b06"/>能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207003" n="0207003"/>超行故爲行本今秤爲經不言綖本者蓋是翻譯
<lb ed="X" n="0207b07"/><lb ed="R038" n="0040b07"/>之家隨方音便故以經名代於綖本類如毗尼藏正
<lb ed="X" n="0207b08"/><lb ed="R038" n="0040b08"/>翻爲滅若依根本翻名應言四分滅十誦滅等但翻
<lb ed="X" n="0207b09"/><lb ed="R038" n="0040b09"/>譯之家見此方俗法制罪敎門名之爲律是以佛法
<lb ed="X" n="0207b10"/><lb ed="R038" n="0040b10"/>制罪敎門亦名爲律故名四分律十誦律等此亦如
<lb ed="X" n="0207b11"/><lb ed="R038" n="0040b11"/>是若依根本翻名以爲綖本應言涅槃綖法華綖等
<lb ed="X" n="0207b12"/><lb ed="R038" n="0040b12"/>是翻譯之家以見此方先傳國禮訓世敎門爲五經
<lb ed="X" n="0207b13"/><lb ed="R038" n="0040b13"/>是以佛法訓世敎門亦秤爲經故言涅槃經法華經
<lb ed="X" n="0207b14"/><lb ed="R038" n="0040b14"/>等旣隨俗代名還依隨俗釋義俗言經者常也雖先
<lb ed="X" n="0207b15"/><lb ed="R038" n="0040b15"/>賢後聖而<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207004" n="0207004"/>故範古今恒然故名爲常佛法亦爾雖三
<lb ed="X" n="0207b16"/><lb ed="R038" n="0040b16"/>世諸佛隨感去留故範古今不可改易故名爲常故
<lb ed="X" n="0207b17"/><lb ed="R038" n="0040b17"/>言爲摩訶波若波羅蜜經也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0207b18"/><lb ed="R038" n="0040b18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第二序說經意</cb:mulu><head>第二序說經意</head><p xml:id="pX24p0207b1807" cb:place="inline">問佛以種種因緣說摩訶波若請
<lb ed="X" n="0207b19"/><lb ed="R038" n="0041a01"/>爲陳之答佛法無量略說因果總攝一切因者所謂
<lb ed="X" n="0207b20"/><lb ed="R038" n="0041a02"/>菩薩眞實大願眞實大行如經中說若不以般若心
<lb ed="X" n="0207b21"/><lb ed="R038" n="0041a03"/>發願願不成願若不以波若心修行則行不成行是
<lb ed="X" n="0207b22"/><lb ed="R038" n="0041a04"/>故菩薩欲修願行要須般若是名因義所言果者菩
<lb ed="X" n="0207b23"/><lb ed="R038" n="0041a05"/>薩以行無所得因故得無所得果無所得果則是如
<lb ed="X" n="0207b24"/><lb ed="R038" n="0041a06"/>來實相法身亦如經中說今欲爲諸大人說此因果
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0207c" n="0207c"/>
<lb ed="X" n="0207c01"/><lb ed="R038" n="0041a07"/>故說是經復次爲現在未來一切衆生眞實分別利
<lb ed="X" n="0207c02"/><lb ed="R038" n="0041a08"/>益功德故說是經復次欲說第一義悉檀故說是經
<lb ed="X" n="0207c03"/><lb ed="R038" n="0041a09"/>復次以大悲心受請說法故說是經復次欲集諸佛
<lb ed="X" n="0207c04"/><lb ed="R038" n="0041a10"/>法藥愈難喩病故說是經病有二種一者身病謂老
<lb ed="X" n="0207c05"/><lb ed="R038" n="0041a11"/>病死二者心病謂貪瞋癡自有生死以來不得波若
<lb ed="X" n="0207c06"/><lb ed="R038" n="0041a12"/>藥故無人能除此病佛以摩訶波若摧破二病故說
<lb ed="X" n="0207c07"/><lb ed="R038" n="0041a13"/>是經復次欲增諸菩薩念佛三昧故說是經一切衆
<lb ed="X" n="0207c08"/><lb ed="R038" n="0041a14"/>生雖欲念佛不識如來多隨耶觀不見法身法身者
<lb ed="X" n="0207c09"/><lb ed="R038" n="0041a15"/>以正法爲身故秤法身故華嚴云正法性遠離一切
<lb ed="X" n="0207c10"/><lb ed="R038" n="0041a16"/>語言道爲一切趣非趣悉皆寂滅相斯經盛明實相
<lb ed="X" n="0207c11"/><lb ed="R038" n="0041a17"/>卽是盛明法身故云觀身實相觀佛亦然今欲令念
<lb ed="X" n="0207c12"/><lb ed="R038" n="0041a18"/>此正法身故說是經復次欲顯示中道拔二邊見故
<lb ed="X" n="0207c13"/><lb ed="R038" n="0041b01"/>說是經復次欲說異法門異念<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207005" n="0207005"/>處故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207006" n="0207006"/>故說是經昔說
<lb ed="X" n="0207c14"/><lb ed="R038" n="0041b02"/>善門不善門無記門常無常苦樂等念處今欲說非
<lb ed="X" n="0207c15"/><lb ed="R038" n="0041b03"/>善非不善門非常非無常念處故說是經復次欲轉
<lb ed="X" n="0207c16"/><lb ed="R038" n="0041b04"/>衆生深重障故說是經如是種種因緣並是依經文
<lb ed="X" n="0207c17"/><lb ed="R038" n="0041b05"/>影識龍樹大論故說般若因緣。</p>
<lb ed="X" n="0207c18"/><lb ed="R038" n="0041b06"/><p xml:id="pX24p0207c1801">問爲何等位人說是經耶答有人言般若是高位行
<lb ed="X" n="0207c19"/><lb ed="R038" n="0041b07"/>我等凡夫豈祈斯事故望<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207007" n="0207007"/>岸自絕今謂不然此人乃
<lb ed="X" n="0207c20"/><lb ed="R038" n="0041b08"/>是無礙法中自作鄣礙可不悲乎爲言波若必在高
<lb ed="X" n="0207c21"/><lb ed="R038" n="0041b09"/>位高位之人本自不墮惡道何俟習行方得離耶今
<lb ed="X" n="0207c22"/><lb ed="R038" n="0041b10"/>經言欲不墮惡道不生卑賤家欲世世人天淨土受
<lb ed="X" n="0207c23"/><lb ed="R038" n="0041b11"/>樂乃至究竟大般涅槃須學波若此意乃明應墮惡
<lb ed="X" n="0207c24"/><lb ed="R038" n="0041b12"/>道者行波若故不墮也所以從博地凡夫以上乃至
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0208a" n="0208a"/>
<lb ed="X" n="0208a01"/><lb ed="R038" n="0041b13"/>十地以還皆須學波若也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0208a02"/><lb ed="R038" n="0041b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第三明部儻多少</cb:mulu><head>第三明部儻多少</head><p xml:id="pX24p0208a0208" cb:place="inline">問波若波羅蜜凡有幾種答通
<lb ed="X" n="0208a03"/><lb ed="R038" n="0041b15"/>撿經論部類不同第一有二種出大智論第四十一
<lb ed="X" n="0208a04"/><lb ed="R038" n="0041b16"/>及九十九卷云波若有二種一共聲聞說二但爲十
<lb ed="X" n="0208a05"/><lb ed="R038" n="0041b17"/>地諸大菩薩說今諸部波若多是共聲聞說也第二
<lb ed="X" n="0208a06"/><lb ed="R038" n="0041b18"/>三種者釋論第六十七卷云波若部儻有多有少有
<lb ed="X" n="0208a07"/><lb ed="R038" n="0042a01"/>上中下謂光讚放光道行又釋論第七十九卷云般
<lb ed="X" n="0208a08"/><lb ed="R038" n="0042a02"/>若義乃無邊卷數有限謂小品放光光讚旣列餘二
<lb ed="X" n="0208a09"/><lb ed="R038" n="0042a03"/>同前而以小品名代道行處故知道行卽是小品也
<lb ed="X" n="0208a10"/><lb ed="R038" n="0042a04"/>第三四種者長安叡法師小品序云斯經正文凡有
<lb ed="X" n="0208a11"/><lb ed="R038" n="0042a05"/>四多則十萬偈小則六百偈此云大品故是外國中
<lb ed="X" n="0208a12"/><lb ed="R038" n="0042a06"/>品耳隨宜之言復何足計其多小雖唱四名而不列
<lb ed="X" n="0208a13"/><lb ed="R038" n="0042a07"/>數也第四五時波若者出仁王經初云釋迦牟尼入
<lb ed="X" n="0208a14"/><lb ed="R038" n="0042a08"/>大寂定衆相謂佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0208a1401" n="0208a1401"/><anchor xml:id="beg0208a1401" n="0208a1401"/>已<anchor xml:id="end0208a1401"/>爲我等二十九年說摩訶波若
<lb ed="X" n="0208a15"/><lb ed="R038" n="0042a09"/>金剛波若天王問波若光讚波若今復放光斯作何
<lb ed="X" n="0208a16"/><lb ed="R038" n="0042a10"/>事旣列四種於前第五說最後仁王波若故有五味
<lb ed="X" n="0208a17"/><lb ed="R038" n="0042a11"/>般若也第五八部般若者流支三藏云波若應有八
<lb ed="X" n="0208a18"/><lb ed="R038" n="0042a12"/>部第一部有十萬偈第二部有二萬五千偈此之二
<lb ed="X" n="0208a19"/><lb ed="R038" n="0042a13"/>部猶在外國第三部有二萬二千偈卽是大品第四
<lb ed="X" n="0208a20"/><lb ed="R038" n="0042a14"/>部有八千偈卽是小品第五部有四千偈第六部有
<lb ed="X" n="0208a21"/><lb ed="R038" n="0042a15"/>二千五百偈此之二部亦未傳漢地第七部有六百
<lb ed="X" n="0208a22"/><lb ed="R038" n="0042a16"/>偈卽是<name role="" type="person">文殊師利</name>問般若第八部有三百偈卽是金
<lb ed="X" n="0208a23"/><lb ed="R038" n="0042a17"/>剛般若又犬論第百卷云如此中波若或有二萬五
<lb ed="X" n="0208a24"/><lb ed="R038" n="0042a18"/>千偈大波若有十萬偈諸龍天宮有千億萬偈以其
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0208b" n="0208b"/>
<lb ed="X" n="0208b01"/><lb ed="R038" n="0042b01"/>壽命長遠念力堅強故堪聞多說人中壽命短促憶
<lb ed="X" n="0208b02"/><lb ed="R038" n="0042b02"/>識力弱止有少許文字爲爾豈局在五時限於八部
<lb ed="X" n="0208b03"/><lb ed="R038" n="0042b03"/>耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0208b04"/><lb ed="R038" n="0042b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第四辨開合</cb:mulu><head>第四辨開合</head><p xml:id="pX24p0208b0406" cb:place="inline">問曰餘經更無再說何故波若諸部
<lb ed="X" n="0208b05"/><lb ed="R038" n="0042b05"/>無量答佛經無量來漢地者蓋不足言但今唯見波
<lb ed="X" n="0208b06"/><lb ed="R038" n="0042b06"/>若多部未見<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208001" n="0208001"/>餘經多耳而今且論般若多部者衆生
<lb ed="X" n="0208b07"/><lb ed="R038" n="0042b07"/>入道多由般若所以者何一切凡夫不得道者皆由
<lb ed="X" n="0208b08"/><lb ed="R038" n="0042b08"/>有依著般若正破衆生有所依著故說無依無著之
<lb ed="X" n="0208b09"/><lb ed="R038" n="0042b09"/>法般若亦是眞實懺悔故諸大乘經辨眞實懺悔皆
<lb ed="X" n="0208b10"/><lb ed="R038" n="0042b10"/>依波若如普賢觀經云一切業障海皆從妄想生若
<lb ed="X" n="0208b11"/><lb ed="R038" n="0042b11"/>欲懺悔者端坐念實相涅槃亦云若聞無作無受王
<lb ed="X" n="0208b12"/><lb ed="R038" n="0042b12"/>之重罪必得除滅是以波若有多部不同取其大要
<lb ed="X" n="0208b13"/><lb ed="R038" n="0042b13"/>衆生常有依著之病故佛說無依得法如二夜經云
<lb ed="X" n="0208b14"/><lb ed="R038" n="0042b14"/>從得道夜至泥洹夜常說波若五時八部何足爲多。</p>
<lb ed="X" n="0208b15"/><lb ed="R038" n="0042b15"/><p xml:id="pX24p0208b1501">問波若五時旣爲五部華嚴八會何不八部八會旣
<lb ed="X" n="0208b16"/><lb ed="R038" n="0042b16"/>合一部五時何不合耶。</p><p xml:id="pX24p0208b1610" cb:place="inline">答通而爲論皆得相類今
<lb ed="X" n="0208b17"/><lb ed="R038" n="0042b17"/>不然者華嚴八會此義則前後相成如前說十信十
<lb ed="X" n="0208b18"/><lb ed="R038" n="0042b18"/>住十行十迴向十地及大小相海此則淺深次第因
<lb ed="X" n="0208b19"/><lb ed="R038" n="0043a01"/>果相成故得爲一部五時波若非是淺深次第前後
<lb ed="X" n="0208b20"/><lb ed="R038" n="0043a02"/>相成故各開五時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0208b21"/><lb ed="R038" n="0043a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第五明前後</cb:mulu><head>第五明前後</head><p xml:id="pX24p0208b2106" cb:place="inline">問摩訶波若金剛波若何者前說答
<lb ed="X" n="0208b22"/><lb ed="R038" n="0043a04"/>有人言前說摩訶次說金剛有人言前說金剛後說
<lb ed="X" n="0208b23"/><lb ed="R038" n="0043a05"/>大品各以文證義唯成二見也今明此之二釋未可
<lb ed="X" n="0208b24"/><lb ed="R038" n="0043a06"/>准判隨宜之言復何可定一其前後或可一時具說
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0208c" n="0208c"/>
<lb ed="X" n="0208c01"/><lb ed="R038" n="0043a07"/>多部或可一部亦具經多時至大論中更當委釋二
<lb ed="X" n="0208c02"/><lb ed="R038" n="0043a08"/>經前後旣爾五時八部亦復不定非但波若前後不
<lb ed="X" n="0208c03"/><lb ed="R038" n="0043a09"/>定一切經敎例此可解故經中云八相成道一一相
<lb ed="X" n="0208c04"/><lb ed="R038" n="0043a10"/>中具足八相豈得定其時耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0208c05"/><lb ed="R038" n="0043a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第六辨經宗</cb:mulu><head>第六辨經宗</head><p xml:id="pX24p0208c0506" cb:place="inline">南北古今波若宗體不同或以境爲
<lb ed="X" n="0208c06"/><lb ed="R038" n="0043a12"/>宗或以智爲宗或以因爲宗或以果爲宗今略而不
<lb ed="X" n="0208c07"/><lb ed="R038" n="0043a13"/>陳也問山門解釋與他爲同爲異答求由來衆解若
<lb ed="X" n="0208c08"/><lb ed="R038" n="0043a14"/>得可門同異求其不得將誰同異耶能如是不同不
<lb ed="X" n="0208c09"/><lb ed="R038" n="0043a15"/>異不自不他無依無得一無所住卽是波若之玄宗
<lb ed="X" n="0208c10"/><lb ed="R038" n="0043a16"/>有所依住皆非波若宗也今明波若無有定相隨緣
<lb ed="X" n="0208c11"/><lb ed="R038" n="0043a17"/>善巧義無不通而正波若未曾境與不境智與不智
<lb ed="X" n="0208c12"/><lb ed="R038" n="0043a18"/>乃至因與不因果與不果方便隨緣在因名因在果
<lb ed="X" n="0208c13"/><lb ed="R038" n="0043b01"/>名果在境名境在智名智故肇師云原夫能所境智
<lb ed="X" n="0208c14"/><lb ed="R038" n="0043b02"/>因果者豈境智因果之所能良以非境非智能境能
<lb ed="X" n="0208c15"/><lb ed="R038" n="0043b03"/>智非因非果能因能果耳而今就文而論一往方言
<lb ed="X" n="0208c16"/><lb ed="R038" n="0043b04"/>波若非因非果正以因果爲宗故云因名波若果名
<lb ed="X" n="0208c17"/><lb ed="R038" n="0043b05"/>薩婆若此因果表其正體非因非果也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0208c18"/><lb ed="R038" n="0043b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第七明顯密</cb:mulu><head>第七明顯密</head><p xml:id="pX24p0208c1806" cb:place="inline">大明一化凡有四門一顯敎菩薩不
<lb ed="X" n="0208c19"/><lb ed="R038" n="0043b07"/>密聲聞卽華嚴也二顯<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208002" n="0208002"/>故聲聞不密化菩薩卽三藏
<lb ed="X" n="0208c20"/><lb ed="R038" n="0043b08"/>也三顯故菩薩密化聲聞卽般若也四顯故菩薩顯
<lb ed="X" n="0208c21"/><lb ed="R038" n="0043b09"/>化聲聞卽法華故也復有傍正四門一正顯眞實傍
<lb ed="X" n="0208c22"/><lb ed="R038" n="0043b10"/>開方便卽華嚴也二正開方便正隱眞實卽三藏也
<lb ed="X" n="0208c23"/><lb ed="R038" n="0043b11"/>三正顯眞實傍開方便卽波若等故也四正開方便
<lb ed="X" n="0208c24"/><lb ed="R038" n="0043b12"/>正顯眞實卽法華之敎也問法華明三乘是權可得
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0209a" n="0209a"/>
<lb ed="X" n="0209a01"/><lb ed="R038" n="0043b13"/>顯一乘是眞實大品未辨三乘是權云何得顯一乘
<lb ed="X" n="0209a02"/><lb ed="R038" n="0043b14"/>是眞實耶答法華對權顯實大品辨二乘爲劣大乘
<lb ed="X" n="0209a03"/><lb ed="R038" n="0043b15"/>爲勝故大乘爲眞實問何文辨大品<anchor xml:id="nkr_note_add_0209a0301" n="0209a0301"/><anchor xml:id="beg0209a0301" n="0209a0301"/>已<anchor xml:id="end0209a0301"/>明眞實答法
<lb ed="X" n="0209a04"/><lb ed="R038" n="0043b16"/>華信解品云一切諸佛所有秘藏但爲菩薩演其實
<lb ed="X" n="0209a05"/><lb ed="R038" n="0043b17"/>事而不爲我說斯眞要此文則指此經明之故知大
<lb ed="X" n="0209a06"/><lb ed="R038" n="0043b18"/>品<anchor xml:id="nkr_note_add_0209a0601" n="0209a0601"/><anchor xml:id="beg0209a0601" n="0209a0601"/>已<anchor xml:id="end0209a0601"/>顯眞實也問若大品明小乘爲劣菩薩爲勝名
<lb ed="X" n="0209a07"/><lb ed="R038" n="0044a01"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0209a0701" n="0209a0701"/><anchor xml:id="beg0209a0701" n="0209a0701"/>已<anchor xml:id="end0209a0701"/>顯眞實者三藏之故亦明二乘爲劣大乘爲勝亦
<lb ed="X" n="0209a08"/><lb ed="R038" n="0044a02"/>應<anchor xml:id="nkr_note_add_0209a0801" n="0209a0801"/><anchor xml:id="beg0209a0801" n="0209a0801"/>已<anchor xml:id="end0209a0801"/>顯佛乘是眞實答大品等故正明大乘傍及小
<lb ed="X" n="0209a09"/><lb ed="R038" n="0044a03"/>乘故正顯眞實三藏之故正明小乘傍及大乘故不
<lb ed="X" n="0209a10"/><lb ed="R038" n="0044a04"/>正顯眞實又大品故具足顯了說佛故正顯眞實三
<lb ed="X" n="0209a11"/><lb ed="R038" n="0044a05"/>藏故雖明佛乘猶是隱覆之說故不正顯眞如三藏
<lb ed="X" n="0209a12"/><lb ed="R038" n="0044a06"/>故明王宮實生雙林實滅從凡得聖樹王成佛法華
<lb ed="X" n="0209a13"/><lb ed="R038" n="0044a07"/>弊衣長者正喩此佛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209001" n="0209001"/>佛故知猶未顯眞實也。</p>
<lb ed="X" n="0209a14"/><lb ed="R038" n="0044a08"/><p xml:id="pX24p0209a1401">次明別擧此經對法華論顯密問大論第百卷云波
<lb ed="X" n="0209a15"/><lb ed="R038" n="0044a09"/>若非秘密法故付囑聲聞法華是秘密法故至菩薩
<lb ed="X" n="0209a16"/><lb ed="R038" n="0044a10"/>云何秤秘非秘耶答秘密不秘密凡有二門一以大
<lb ed="X" n="0209a17"/><lb ed="R038" n="0044a11"/>乘秘密小乘非秘密如大論顯示故中說羅漢卽斷
<lb ed="X" n="0209a18"/><lb ed="R038" n="0044a12"/>煩惱淸淨菩羅未斷煩惱故不淸淨秘密法中說菩
<lb ed="X" n="0209a19"/><lb ed="R038" n="0044a13"/>薩得無生忍只道超出二乘之上故菩薩淸淨此則
<lb ed="X" n="0209a20"/><lb ed="R038" n="0044a14"/>小乘淺近故非秘密大乘甚深故名秘密二者約大
<lb ed="X" n="0209a21"/><lb ed="R038" n="0044a15"/>乘中復有秘密如大論第百卷說波若不明羅漢作
<lb ed="X" n="0209a22"/><lb ed="R038" n="0044a16"/>佛故非秘密問法華明羅漢作佛何故是秘密般若
<lb ed="X" n="0209a23"/><lb ed="R038" n="0044a17"/>不明羅漢作佛何故非秘密耶答法華明羅漢作佛
<lb ed="X" n="0209a24"/><lb ed="R038" n="0044a18"/>甚深難解故是秘密般若明菩薩作佛其義易解故
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0209b" n="0209b"/>
<lb ed="X" n="0209b01"/><lb ed="R038" n="0044b01"/>非秘密故大論云羅漢作佛至佛時乃解之論者正
<lb ed="X" n="0209b02"/><lb ed="R038" n="0044b02"/>可論其餘事龍樹旣云未解至佛時乃知故羅漢作
<lb ed="X" n="0209b03"/><lb ed="R038" n="0044b03"/>佛甚深難解涅槃現病品復云如佛所說阿羅漢一
<lb ed="X" n="0209b04"/><lb ed="R038" n="0044b04"/>切皆當至涅槃如是甚深佛行處凡夫下愚不能知
<lb ed="X" n="0209b05"/><lb ed="R038" n="0044b05"/>故知羅漢作佛爲難解也問何故難解耶答此望昔
<lb ed="X" n="0209b06"/><lb ed="R038" n="0044b06"/>敎爲難以昔敎明羅漢煩惱<anchor xml:id="nkr_note_add_0209b0601" n="0209b0601"/><anchor xml:id="beg0209b0601" n="0209b0601"/>已<anchor xml:id="end0209b0601"/>盡不復更生如云無
<lb ed="X" n="0209b07"/><lb ed="R038" n="0044b07"/>明糠脫後<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209002" n="0209002"/>在田中不復更生法華經中明羅漢作佛
<lb ed="X" n="0209b08"/><lb ed="R038" n="0044b08"/>故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209003" n="0209003"/>於昔故爲難問昔者於誰爲難耶答正於聲聞人
<lb ed="X" n="0209b09"/><lb ed="R038" n="0044b09"/>爲難故大論云大藥師能用毒爲藥小藥師但能用
<lb ed="X" n="0209b10"/><lb ed="R038" n="0044b10"/>藥爲藥菩薩能解二乘作佛如解用毒爲藥故法華
<lb ed="X" n="0209b11"/><lb ed="R038" n="0044b11"/>付囑菩薩也聲聞但解菩薩作佛如解用藥爲藥故
<lb ed="X" n="0209b12"/><lb ed="R038" n="0044b12"/>波若付囑聲聞也問若波若但明菩薩作佛未明二
<lb ed="X" n="0209b13"/><lb ed="R038" n="0044b13"/>乘作佛卽波若敎爲劣法華敎爲勝何得大論釋問
<lb ed="X" n="0209b14"/><lb ed="R038" n="0044b14"/>乘品列十種大經而般若於中最大旣秤最大卽法
<lb ed="X" n="0209b15"/><lb ed="R038" n="0044b15"/>華爲劣前後相違答法華波若<g ref="#CB28575">㸦</g>有勝劣若爲聲聞
<lb ed="X" n="0209b16"/><lb ed="R038" n="0044b16"/>人明二乘作佛卽法華勝波若劣若爲菩薩明實慧
<lb ed="X" n="0209b17"/><lb ed="R038" n="0044b17"/>方便卽般若勝法華劣何者波若六十六品辨於實
<lb ed="X" n="0209b18"/><lb ed="R038" n="0044b18"/>慧無盡<anchor xml:id="nkr_note_add_0209b1801" n="0209b1801"/><anchor xml:id="beg0209b1801" n="0209b1801"/>已<anchor xml:id="end0209b1801"/>去二十四品方便是十方三世諸佛法身
<lb ed="X" n="0209b19"/><lb ed="R038" n="0045a01"/>父母故淨名經云智度菩薩母方便以爲父一切衆
<lb ed="X" n="0209b20"/><lb ed="R038" n="0045a02"/>導師無不由是生旣廣明法身父母故於一切方等
<lb ed="X" n="0209b21"/><lb ed="R038" n="0045a03"/>經中最爲深大餘經不正明此義故不及波若波若
<lb ed="X" n="0209b22"/><lb ed="R038" n="0045a04"/>廣明實相故於衆經最爲深大所以然者三乘得道
<lb ed="X" n="0209b23"/><lb ed="R038" n="0045a05"/>及以斷惑幷懺悔重罪此之三義悉依實相而波若
<lb ed="X" n="0209b24"/><lb ed="R038" n="0045a06"/>正廣明實相故三義得成餘經不明故有劣波若是
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0209c" n="0209c"/>
<lb ed="X" n="0209c01"/><lb ed="R038" n="0045a07"/>以兩經<g ref="#CB28575">㸦</g>有優劣故龍樹前後有於二文此出關中
<lb ed="X" n="0209c02"/><lb ed="R038" n="0045a08"/>叡法師小品序非新造意也問若二經<g ref="#CB28575">㸦</g>有優劣何
<lb ed="X" n="0209c03"/><lb ed="R038" n="0045a09"/>故大論復云法華是波若異名答般若法華同是正
<lb ed="X" n="0209c04"/><lb ed="R038" n="0045a10"/>觀平等大慧顯道若無異故云法華是般若異名是
<lb ed="X" n="0209c05"/><lb ed="R038" n="0045a11"/>以論云波若是一法佛說種種名隨諸衆生力爲之
<lb ed="X" n="0209c06"/><lb ed="R038" n="0045a12"/>立異字今但約敎爲人有差別波若敎直往菩薩作
<lb ed="X" n="0209c07"/><lb ed="R038" n="0045a13"/>佛法華敎迴小入大菩薩作佛約人不同而作佛無
<lb ed="X" n="0209c08"/><lb ed="R038" n="0045a14"/>異同長者大宅及以七珍始終無異但付財之時未
<lb ed="X" n="0209c09"/><lb ed="R038" n="0045a15"/>是委家業時有問波若未明二乘作佛得是不了敎
<lb ed="X" n="0209c10"/><lb ed="R038" n="0045a16"/>不答波若明菩薩作佛此事顯了未得說二乘成佛
<lb ed="X" n="0209c11"/><lb ed="R038" n="0045a17"/>約此一邊之義亦得秤爲未了問若爾何得釋畢定
<lb ed="X" n="0209c12"/><lb ed="R038" n="0045a18"/>品云須菩提聞法華經明一切成佛復聞般若辨菩
<lb ed="X" n="0209c13"/><lb ed="R038" n="0045b01"/>薩有退是故一切足今問佛爲畢定爲不畢定此問
<lb ed="X" n="0209c14"/><lb ed="R038" n="0045b02"/>意審二經之同異佛答云菩薩畢定畢定者畢定成
<lb ed="X" n="0209c15"/><lb ed="R038" n="0045b03"/>佛也旣明畢定成佛則唯有一佛乘不退爲聲聞卽
<lb ed="X" n="0209c16"/><lb ed="R038" n="0045b04"/>顯無二乘此意明波若同法華何得云波若未明二
<lb ed="X" n="0209c17"/><lb ed="R038" n="0045b05"/>乘作佛答波若非一時一坐說初分未明二乘作佛
<lb ed="X" n="0209c18"/><lb ed="R038" n="0045b06"/>故與法華異後分明菩薩不退顯有一無二與法華
<lb ed="X" n="0209c19"/><lb ed="R038" n="0045b07"/>大同故不相違也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0209c20"/><lb ed="R038" n="0045b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第八辨敎</cb:mulu><head>第八辨敎</head><p xml:id="pX24p0209c2005" cb:place="inline">南方五時之說北土四宗之說無文<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209004" n="0209004"/>傷
<lb ed="X" n="0209c21"/><lb ed="R038" n="0045b09"/>義昔<anchor xml:id="nkr_note_add_0209c2101" n="0209c2101"/><anchor xml:id="beg0209c2101" n="0209c2101"/>已<anchor xml:id="end0209c2101"/>詳之今略而不述也夫四生擾擾爲夫虗懷
<lb ed="X" n="0209c22"/><lb ed="R038" n="0045b10"/>六趣紛紛寔由封滯故知迴流苦海以住著爲源超
<lb ed="X" n="0209c23"/><lb ed="R038" n="0045b11"/>然彼岸用無得爲本但累根非一息倒多門或始終
<lb ed="X" n="0209c24"/><lb ed="R038" n="0045b12"/>俱大或初後竝小或始小終大或始大終小或一時
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0210a" n="0210a"/>
<lb ed="X" n="0210a01"/><lb ed="R038" n="0045b13"/>之內大小俱明或無量之時唯幷一法或說異法而
<lb ed="X" n="0210a02"/><lb ed="R038" n="0045b14"/>前後不同或明同法而初後爲異良由機悟不一故
<lb ed="X" n="0210a03"/><lb ed="R038" n="0045b15"/>適化無方不可局以五時限於四敎也所言始終俱
<lb ed="X" n="0210a04"/><lb ed="R038" n="0045b16"/>大者如涅槃云我初成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0210a0401" n="0210a0401"/><anchor xml:id="beg0210a0401" n="0210a0401"/>已<anchor xml:id="end0210a0401"/>有菩薩曾問是義與汝
<lb ed="X" n="0210a05"/><lb ed="R038" n="0045b17"/>所問等無差別故知後辨涅槃初亦辨斯敎也初後
<lb ed="X" n="0210a06"/><lb ed="R038" n="0045b18"/>俱小者如智度論云從初轉法輪至大涅槃集作四
<lb ed="X" n="0210a07"/><lb ed="R038" n="0046a01"/>阿含卽其事也初小後大者鹿苑初說小乘<name role="" type="person">鷲山</name>以
<lb ed="X" n="0210a08"/><lb ed="R038" n="0046a02"/>去明於大法也初大後小者菩提樹下初說華嚴後
<lb ed="X" n="0210a09"/><lb ed="R038" n="0046a03"/>趣鹿苑方明小敎也一時之內大小俱明者如智度
<lb ed="X" n="0210a10"/><lb ed="R038" n="0046a04"/>論云顯示敎門卽捺菀說少秘密之法卽鹿林明大
<lb ed="X" n="0210a11"/><lb ed="R038" n="0046a05"/>也或無量時明一法者如智度論云般若非一時一
<lb ed="X" n="0210a12"/><lb ed="R038" n="0046a06"/>坐說也或異法前後不同者智度論云須菩提聞法
<lb ed="X" n="0210a13"/><lb ed="R038" n="0046a07"/>華經辨一切成佛復聞般若明菩薩有退是故今問
<lb ed="X" n="0210a14"/><lb ed="R038" n="0046a08"/>此菩薩爲畢定爲不畢定法華波若名爲異法而波
<lb ed="X" n="0210a15"/><lb ed="R038" n="0046a09"/>若或法華之前或在法華之後前後不同也問何以
<lb ed="X" n="0210a16"/><lb ed="R038" n="0046a10"/>得知法華前耶答智度論復釋三百比丘脫衣上<anchor xml:id="nkr_note_orig_0210001" n="0210001"/>服
<lb ed="X" n="0210a17"/><lb ed="R038" n="0046a11"/>云有人言十二年未制戒卽知般若在十二年<anchor xml:id="nkr_note_add_0210a1701" n="0210a1701"/><anchor xml:id="beg0210a1701" n="0210a1701"/>已<anchor xml:id="end0210a1701"/>前
<lb ed="X" n="0210a18"/><lb ed="R038" n="0046a12"/>說之而法華成道四十餘年方乃演說又信解品明
<lb ed="X" n="0210a19"/><lb ed="R038" n="0046a13"/>付財竟後會佛子亦是波若在前法華居後而向列
<lb ed="X" n="0210a20"/><lb ed="R038" n="0046a14"/>畢定品文則法華在前波若居後也或同法而前後
<lb ed="X" n="0210a21"/><lb ed="R038" n="0046a15"/>異者五時同是波若之法而仁王云二十九年說四
<lb ed="X" n="0210a22"/><lb ed="R038" n="0046a16"/>種波若第三十年說仁王波若如此等事不可具陳
<lb ed="X" n="0210a23"/><lb ed="R038" n="0046a17"/>略擧一條示聖敎無方不應限局五時及四宗也問
<lb ed="X" n="0210a24"/><lb ed="R038" n="0046a18"/>若爾者卽大小無分淺深渾亂何得論聲聞菩薩兩
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0210b" n="0210b"/>
<lb ed="X" n="0210b01"/><lb ed="R038" n="0046b01"/>藏開大少二種乘耶答佛敎雖復塵沙往挍則事無
<lb ed="X" n="0210b02"/><lb ed="R038" n="0046b02"/>不盡一者赴少機說同名小乘二者赴大機說秤爲
<lb ed="X" n="0210b03"/><lb ed="R038" n="0046b03"/>大敎而佛滅度後集法藏人攝佛一切時說小敎名
<lb ed="X" n="0210b04"/><lb ed="R038" n="0046b04"/>聲聞藏攝一切時說大乘名菩薩藏則大小義分淺
<lb ed="X" n="0210b05"/><lb ed="R038" n="0046b05"/>深敎別也問何以得知<anchor xml:id="nkr_note_orig_0210002" n="0210002"/>准有兩漏藏答中論云前於
<lb ed="X" n="0210b06"/><lb ed="R038" n="0046b06"/>聲聞法中說十二因緣後爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0210b0601" n="0210b0601"/><anchor xml:id="beg0210b0601" n="0210b0601"/>已<anchor xml:id="end0210b0601"/>習行堪受深法者以
<lb ed="X" n="0210b07"/><lb ed="R038" n="0046b07"/>大乘法說因緣相所謂一切法不生不滅不一不異
<lb ed="X" n="0210b08"/><lb ed="R038" n="0046b08"/>等畢竟空無所有如波若波羅蜜中說又智度論云
<lb ed="X" n="0210b09"/><lb ed="R038" n="0046b09"/>阿難迦葉結集三藏彌勒阿難文殊集大乘藏又持
<lb ed="X" n="0210b10"/><lb ed="R038" n="0046b10"/>地論云十一部經名聲聞藏方等經名菩薩藏而大
<lb ed="X" n="0210b11"/><lb ed="R038" n="0046b11"/>品思益法華涅槃此四經皆對昔少秤讚今大則知
<lb ed="X" n="0210b12"/><lb ed="R038" n="0046b12"/>一化明大少二敎問法華經云唯有一佛乘云何乃
<lb ed="X" n="0210b13"/><lb ed="R038" n="0046b13"/>立大小耶答如來赴大小二緣故說大小敎唯說二
<lb ed="X" n="0210b14"/><lb ed="R038" n="0046b14"/>敎終爲顯一故法華藥草喩品云於一切法以智方
<lb ed="X" n="0210b15"/><lb ed="R038" n="0046b15"/>便而演說之其所說法皆悉到於一切智地故知敎
<lb ed="X" n="0210b16"/><lb ed="R038" n="0046b16"/>無異表緣無異悟然對異故明不異異旣無則不異
<lb ed="X" n="0210b17"/><lb ed="R038" n="0046b17"/>亦息故彼經云是法不可示言辭相寂滅若守大小
<lb ed="X" n="0210b18"/><lb ed="R038" n="0046b18"/>二藏及封執唯一乘者此皆成一異兩見未悟本來
<lb ed="X" n="0210b19"/><lb ed="R038" n="0047a01"/>寂滅非學佛法人也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0210b20"/><lb ed="R038" n="0047a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第九明傳譯</cb:mulu><head>第九明傳譯</head><p xml:id="pX24p0210b2006" cb:place="inline">問大悲比丘尼本願經末記文云初
<lb ed="X" n="0210b21"/><lb ed="R038" n="0047a03"/>說大品小品出其中後說光讚道行其中此事云何
<lb ed="X" n="0210b22"/><lb ed="R038" n="0047a04"/>答是亦不然道行猶是小品之異名大智論前列光
<lb ed="X" n="0210b23"/><lb ed="R038" n="0047a05"/>讚放光道行後列云小品放光光讚故知小品則道
<lb ed="X" n="0210b24"/><lb ed="R038" n="0047a06"/>行之異名也叡公小品序云此經三十章貫之以道
<pb ed="X" xml:id="X24.0451.0210c" n="0210c"/>
<lb ed="X" n="0210c01"/><lb ed="R038" n="0047a07"/>故秤道行故知道行卽是小品也魏時沙門<name role="" type="person">朱士行</name>
<lb ed="X" n="0210c02"/><lb ed="R038" n="0047a08"/>道遵小品卽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0210003" n="0210003"/>知文義未盡故甘露六年向於于塡國
<lb ed="X" n="0210c03"/><lb ed="R038" n="0047a09"/>求覔經本遇得大品而彼國名僧唯信小乘故朱士
<lb ed="X" n="0210c04"/><lb ed="R038" n="0047a10"/>行將還時彼僧白于塡國王曰漢地道人棄佛正敎
<lb ed="X" n="0210c05"/><lb ed="R038" n="0047a11"/>而持婆羅門經將還本國而欲流宣今王不應聽許
<lb ed="X" n="0210c06"/><lb ed="R038" n="0047a12"/>王則遮不許爾時<name role="" type="person">朱士行</name>則白王言我今不<g ref="#CB15164">𮨇</g>身命
<lb ed="X" n="0210c07"/><lb ed="R038" n="0047a13"/>遠擧而來正由此經王若不許應聽一願則誓言曰
<lb ed="X" n="0210c08"/><lb ed="R038" n="0047a14"/>若此經於漢地有緣者今以投火火則應滅誓竟則
<lb ed="X" n="0210c09"/><lb ed="R038" n="0047a15"/>投於炭火火則自滅經不燒燃于時彼國大德名僧
<lb ed="X" n="0210c10"/><lb ed="R038" n="0047a16"/>一切人衆發心信受此經大有功德而不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0210004" n="0210004"/>得止朱士
<lb ed="X" n="0210c11"/><lb ed="R038" n="0047a17"/>行時<anchor xml:id="nkr_note_orig_0210005" n="0210005"/>未至晉初翻二十卷或十九卷後什法師翻爲
<lb ed="X" n="0210c12"/><lb ed="R038" n="0047a18"/>二十七卷欲別舍城此至來瑞相甚大。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0210c13"/><lb ed="R038" n="0047b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第十依文解釋</cb:mulu><head>第十依文解釋</head><p xml:id="pX24p0210c1307" cb:place="inline">以爲次卷首也因言也疏出故不
<lb ed="X" n="0210c14"/><lb ed="R038" n="0047b02"/>事方云也而多依傍大論亦義承有本莫疑也。</p>
<lb ed="X" n="0210c15"/><lb ed="R038" n="0047b03"/>
<lb ed="X" n="0210c16"/><lb ed="R038" n="0047b04"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大品義疏卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0196a1001" to="#end0196a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4" cb:provider="來函：釋厚觀 (2023-10-19)">止<note type="cf1">《大品經義疏》（日本眞福寺大須文庫藏寫本第5圖左欄第3行）</note><note type="cf2">Y24n0024_p0129a13-p0130a02</note></lem><rdg wit="#wit.orig">上</rdg></app>
<app from="#beg0196a1301" to="#end0196a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0196a1901" to="#end0196a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0198a1801" to="#end0198a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0202c0601" to="#end0202c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0203a0901" to="#end0203a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0203a0902" to="#end0203a0902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0203a1001" to="#end0203a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0203a1401" to="#end0203a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0203a1501" to="#end0203a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0203a2301" to="#end0203a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0203a2401" to="#end0203a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0203b0201" to="#end0203b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0203c0701" to="#end0203c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0203c1601" to="#end0203c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0205a1501" to="#end0205a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">妄</lem><rdg wit="#wit.orig">忘</rdg></app>
<app from="#beg0205b0701" to="#end0205b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0205b0901" to="#end0205b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0206a1701" to="#end0206a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0207a1901" to="#end0207a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0208a1401" to="#end0208a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0209a0301" to="#end0209a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0209a0601" to="#end0209a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0209a0701" to="#end0209a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0209a0801" to="#end0209a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0209b0601" to="#end0209b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0209b1801" to="#end0209b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0209c2101" to="#end0209c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0210a0401" to="#end0210a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0210a1701" to="#end0210a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0210b0601" to="#end0210b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0195001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195001">目錄新作</note>
<note n="0196001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0196001">好疑始</note>
<note n="0196002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0196002">寂疑能</note>
<note n="0196003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0196003">好疑始</note>
<note n="0196004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0196004">玄疑意</note>
<note n="0196005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0196005">雖疑難</note>
<note n="0196006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0196006">主疑至</note>
<note n="0196007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0196007">病敗疑褒貶</note>
<note n="0197001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0197001">家一作義</note>
<note n="0197002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0197002">一無亦絕二字</note>
<note n="0197003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0197003">就一作釋</note>
<note n="0197004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0197004">對苦等十九字疑衍文</note>
<note n="0198001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0198001 #note_star_1">關一作開</note>
<note n="0199001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199001">一無先字</note>
<note n="0199002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199002">一無與字</note>
<note n="0199003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199003">有一作卽</note>
<note n="0199004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199004">一無義字</note>
<note n="0199005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199005">有下一有有字</note>
<note n="0199006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199006">若一作依</note>
<note n="0199007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199007 #note_star_2">必一作如次同</note>
<note n="0199008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199008">一無羅字</note>
<note n="0200001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200001">一無異字</note>
<note n="0200002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200002">一無所字</note>
<note n="0200003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200003">一無明初二字</note>
<note n="0200004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200004">一無家字</note>
<note n="0201001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201001">持一作特</note>
<note n="0201002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201002">一無自字</note>
<note n="0201003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201003">義一作道</note>
<note n="0202001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202001">有一作卽下同</note>
<note n="0202002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202002">主疑言</note>
<note n="0202003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202003">捨一作攝</note>
<note n="0202004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202004">愛疑受</note>
<note n="0202005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202005">皆一作開</note>
<note n="0202006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202006">異疑果</note>
<note n="0202007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202007">一無智字</note>
<note n="0202008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202008">未一作不</note>
<note n="0203001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0203001">傷一作復</note>
<note n="0203002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0203002">從疑似</note>
<note n="0203003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0203003">俱一作但</note>
<note n="0203004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0203004">脫一作旣</note>
<note n="0204001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0204001">一無見字</note>
<note n="0204002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0204002">似上疑脫若字</note>
<note n="0204003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0204003">求字疑剩</note>
<note n="0204004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0204004">點或作默</note>
<note n="0205001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205001">施一作他</note>
<note n="0205002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205002">脫一作晚</note>
<note n="0205003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205003">同一作因</note>
<note n="0205004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205004">者一作也</note>
<note n="0205005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205005">字字疑剩</note>
<note n="0205006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205006">一無羅字</note>
<note n="0206001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206001">者一作事</note>
<note n="0206002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206002">到一作判</note>
<note n="0206003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206003">可一作而</note>
<note n="0206004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206004">一無此字</note>
<note n="0206005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206005">何一作河</note>
<note n="0206006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206006">尊一作等或無尊字</note>
<note n="0206007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206007">一無五字</note>
<note n="0207001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207001">豪毫通用下皆准之</note>
<note n="0207002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207002">字一作摩</note>
<note n="0207003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207003">超疑起</note>
<note n="0207004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207004">故疑敎次同</note>
<note n="0207005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207005">處下一有處字</note>
<note n="0207006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207006">一無故字或作正</note>
<note n="0207007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207007">岸疑崖</note>
<note n="0208001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0208001">餘一作諸</note>
<note n="0208002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0208002">故疑敎下同</note>
<note n="0209001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209001">佛字疑剩</note>
<note n="0209002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209002">在一作世</note>
<note n="0209003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209003">於一作論</note>
<note n="0209004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209004">傷一作復</note>
<note n="0210001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0210001">服一作佛</note>
<note n="0210002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0210002">准疑唯</note>
<note n="0210003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0210003">知一作云</note>
<note n="0210004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0210004">得止一作礙</note>
<note n="0210005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0210005">未一作來</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0196a1001" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X24.0196a10.06" target="#nkr_note_add_0196a1001">止【CB】，上【卍續】</note>
<note n="0196a1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0196a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0196a1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0196a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0198a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0198a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0202c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0202c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0203a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0203a0902" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203a0902">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0203a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0203a1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0203a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0203a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0203a2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0203b0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0203c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0203c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0205a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0205a1501">妄【CB】，忘【卍續】</note>
<note n="0205b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0205b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0205b0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0205b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0206a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0206a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0207a1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0207a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0208a1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0208a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0209a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0209a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0209a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0209a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0209a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0209a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0209a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0209a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0209b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0209b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0209b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0209b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0209c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0209c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0210a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0210a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0210a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0210a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0210b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0210b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>