<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X24n0456">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 456 金剛經註疏</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 456 金剛經註疏</title>
			<author>唐 慧淨註</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>3卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">24</idno>.<idno type="no">456</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">金剛經註疏</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, Text as provided by Electronic Buddhadharma Society (EBS)</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，佛敎電腦資訊庫功德會提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00592">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00592</charName>
				<mapping cb:dec="983632" type="PUA">U+F0250</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3C89</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[穀-禾+卵]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15035">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15035</charName>
				<mapping cb:dec="998075" type="PUA">U+F3ABB</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41B3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>邃</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/逐]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15106">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName>
				<mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15845">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15845</charName>
				<mapping cb:dec="998885" type="PUA">U+F3DE5</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+4F07</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>役</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[仁-二+(儿/又)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-03T16:51:56">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0448a" n="0448a"/>
<lb ed="X" n="0448a01"/>
<lb ed="X" n="0448a02"/>
<lb ed="X" n="0448a03"/>
<lb ed="X" n="0448a04"/>
<lb ed="X" n="0448a05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 456-A 金剛般若經註序</cb:mulu><head>No. 456-A
<lb ed="X" n="0448a06"/><lb ed="R038" n="0522a01"/> 金剛般若經註序</head>
<lb ed="X" n="0448a07"/>
<lb ed="X" n="0448a08"/><lb ed="R038" n="0522a02"/><byline cb:type="author">大常博士河南　褚亮　撰</byline>
<lb ed="X" n="0448a09"/><lb ed="R038" n="0522a03"/><p xml:id="pX24p0448a0901">若夫大塊均形<g ref="#CB15845">伇</g>智從物情因習改性與慮遷然則
<lb ed="X" n="0448a10"/><lb ed="R038" n="0522a04"/>達鑒窮覽晈乎先覺炳慧炬以出重昏拔愛河而升
<lb ed="X" n="0448a11"/><lb ed="R038" n="0522a05"/>彼岸與夫輪轉萬劫蓋染六塵流遁以徇無涯踳馳
<lb ed="X" n="0448a12"/><lb ed="R038" n="0522a06"/>而趍捷徑不同日而言也頴川庾初孫早弘篤信以
<lb ed="X" n="0448a13"/><lb ed="R038" n="0522a07"/>爲般若所明歸於正道顯大乘之名相標不住之宗
<lb ed="X" n="0448a14"/><lb ed="R038" n="0522a08"/>極出乎心慮之表絕於言像之外是以結髮受持多
<lb ed="X" n="0448a15"/><lb ed="R038" n="0522a09"/>歷年所雖妙音演說成誦不虧而靈源<g ref="#CB15035">䆳</g>湛或有未
<lb ed="X" n="0448a16"/><lb ed="R038" n="0522a10"/>悟嗟迷方之弗遠睠砥途而大息屬有慧淨法師博
<lb ed="X" n="0448a17"/><lb ed="R038" n="0522a11"/>通奧義辯同炙輠理究連環庾生入室研幾伏膺善
<lb ed="X" n="0448a18"/><lb ed="R038" n="0522a12"/>誘乘此誓願仍求註述法師懸鏡忘疲衢蹲自滿上
<lb ed="X" n="0448a19"/><lb ed="R038" n="0522a13"/>憑神應之道傍盡心機之用敷暢微言宣揚至理曩
<lb ed="X" n="0448a20"/><lb ed="R038" n="0522a14"/>日舊疑渙焉氷釋今茲妙義朗若霞開爲像法之梁
<lb ed="X" n="0448a21"/><lb ed="R038" n="0522a15"/>棟變羣生之耳目辭峯秀上映鷲岳而相高言泉激
<lb ed="X" n="0448a22"/><lb ed="R038" n="0522a16"/>壯赴龍宮而競遠且夫釋敎西興道源東注世閱賢
<lb ed="X" n="0448a23"/><lb ed="R038" n="0522a17"/>智才兼優洽精該睿旨罕見其人今則沙門重闡藉
<lb ed="X" n="0448a24"/><lb ed="R038" n="0522a18"/>甚當世想此玄宗<g ref="#CB15106">鬱</g>爲稱首歲惟閹茂始創懷袖月
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0448b" n="0448b"/>
<lb ed="X" n="0448b01"/><lb ed="R038" n="0522b01"/>躔仲呂爰茲絕筆緇俗攸仰軒蓋成陰扣鐘隨其小
<lb ed="X" n="0448b02"/><lb ed="R038" n="0522b02"/>大鳴劒發其光彩一時學侶專門受業同涉波瀾遞
<lb ed="X" n="0448b03"/><lb ed="R038" n="0522b03"/>相傳授方且顧蔑林遠俯視安生獨步高衢對揚正
<lb ed="X" n="0448b04"/><lb ed="R038" n="0522b04"/>法遼東眞本望懸金而不刊指南所寄藏羣玉而無
<lb ed="X" n="0448b05"/><lb ed="R038" n="0522b05"/>朽豈不盛哉豈不盛哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448b06"/>
<lb ed="X" n="0448b07"/>
<lb ed="X" n="0448b08"/>
<lb ed="X" n="0448b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">金剛經註疏</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0448b10"/><cb:docNumber>No. 456</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0448b11"/><lb ed="R038" n="0523a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金剛般若波羅蜜經卷上幷註</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0448b12"/>
<lb ed="X" n="0448b13"/><lb ed="R038" n="0523a02"/><byline cb:type="author">紀國寺釋　慧淨　註</byline>
<lb ed="X" n="0448b14"/><lb ed="R038" n="0523a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0448b1401">如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448b15"/><lb ed="R038" n="0523a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0448b1501">信辭也。信則所言之理順。順則師資之道成。辭無
<lb ed="X" n="0448b16"/><lb ed="R038" n="0523a05"/>繁約。非信不傳。故建言如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448b17"/><lb ed="R038" n="0523a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0448b1701">我聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448b18"/><lb ed="R038" n="0523a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0448b1801">證聞也。親承曰我聞。傳受曰所聞。此曰我聞。則親
<lb ed="X" n="0448b19"/><lb ed="R038" n="0523a08"/>承音旨也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448b20"/><lb ed="R038" n="0523a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0448b2001">一時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448b21"/><lb ed="R038" n="0523a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0448b2101">化辰也。卽法王啓運之日。大衆嘉會之時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448b22"/><lb ed="R038" n="0523a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0448b2201">佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448b23"/><lb ed="R038" n="0523a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0448b2301">化主也。大師之名。以覺爲義。一自覺。二覺他。三覺
<lb ed="X" n="0448b24"/><lb ed="R038" n="0523a13"/>滿。異凡夫故自覺。異二乘故覺他。異菩薩故覺滿。
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0448c" n="0448c"/>
<lb ed="X" n="0448c01"/><lb ed="R038" n="0523a14"/>三者備矣。受佛名焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448c02"/><lb ed="R038" n="0523a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0448c0201">在<name role="" type="person">舍衛國</name>。<name role="" type="person">祇樹給孤獨園</name>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448c03"/><lb ed="R038" n="0523a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0448c0301">化處也。國是遊歷之境。園是依止之所。住國爲化
<lb ed="X" n="0448c04"/><lb ed="R038" n="0523a17"/>在俗之徒。住園爲統出家之衆。舍衛此云聞物國。
<lb ed="X" n="0448c05"/><lb ed="R038" n="0523a18"/>勝物多出此土。嘉名遠振諸國。故曰聞物國也。祇
<lb ed="X" n="0448c06"/><lb ed="R038" n="0523b01"/>陀是太子之名。此云戰勝。太子載誕之時。王破敵
<lb ed="X" n="0448c07"/><lb ed="R038" n="0523b02"/>軍之賊。官人聞奏。遂以名。<name role="" type="person">給孤獨</name>是國臣之號。本
<lb ed="X" n="0448c08"/><lb ed="R038" n="0523b03"/>名須達。須達內慈而外富。賑貧恤寡。鄕人美之。因
<lb ed="X" n="0448c09"/><lb ed="R038" n="0523b04"/>以號焉。園是須達所買。樹是祇陀之施。樹爲別物。
<lb ed="X" n="0448c10"/><lb ed="R038" n="0523b05"/>園卽總名。君上而臣下。不可直稱獨園。園總而樹
<lb ed="X" n="0448c11"/><lb ed="R038" n="0523b06"/>別。不可但言祇樹。故兼之也。買園施樹。事在別也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448c12"/><lb ed="R038" n="0523b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0448c1201">與大比丘衆千二百五十人俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448c13"/><lb ed="R038" n="0523b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0448c1301">同聞也。比丘有三義。一曰怖魔。二曰乞士。三曰破
<lb ed="X" n="0448c14"/><lb ed="R038" n="0523b09"/>惡。怖魔在初。乞士居次。破惡最後。夫創軌玄門。卽
<lb ed="X" n="0448c15"/><lb ed="R038" n="0523b10"/>達降魔之志。故剃髮染衣。天宮動而魔怖也。身爲
<lb ed="X" n="0448c16"/><lb ed="R038" n="0523b11"/>道器。身安卽道隆。故<anchor xml:id="nkr_note_add_0448c1601" n="0448c1601"/><anchor xml:id="beg0448c1601" n="0448c1601"/>已<anchor xml:id="end0448c1601"/>沾法服。須乞食以資身也。
<lb ed="X" n="0448c17"/><lb ed="R038" n="0523b12"/>聖人道長。凡夫道消。故所修<anchor xml:id="nkr_note_add_0448c1701" n="0448c1701"/><anchor xml:id="beg0448c1701" n="0448c1701"/>已<anchor xml:id="end0448c1701"/>滿。卽破惡以證果
<lb ed="X" n="0448c18"/><lb ed="R038" n="0523b13"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448c19"/><lb ed="R038" n="0523b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0448c1901">爾時。世尊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448c20"/><lb ed="R038" n="0523b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0448c2001">上明通序以證。信下明別序以發。起世尊化主。也
<lb ed="X" n="0448c21"/><lb ed="R038" n="0523b16"/>成實論。云具上九。號故曰世尊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448c22"/><lb ed="R038" n="0523b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0448c2201">食時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448c23"/><lb ed="R038" n="0523b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0448c2301">化辰也。旭旦卽始營未畢。晚日則飯食復終。莫若
<lb ed="X" n="0448c24"/><lb ed="R038" n="0524a01"/>辰午之間。正是初成之際。此辰行乞。故曰食時也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0449a" n="0449a"/>
<lb ed="X" n="0449a01"/><lb ed="R038" n="0524a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449a0101">著衣持鉢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a02"/><lb ed="R038" n="0524a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449a0201">化儀也。外道或不著衣。或以手捧食。爲破裸形外
<lb ed="X" n="0449a03"/><lb ed="R038" n="0524a04"/>道故。所以著衣。爲破手捧外道故。所以持鉢。被僧
<lb ed="X" n="0449a04"/><lb ed="R038" n="0524a05"/>伽梨衣。故曰著衣。執四天王所奉之鉢。故云持鉢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a05"/><lb ed="R038" n="0524a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449a0501">入舍衛大城。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a06"/><lb ed="R038" n="0524a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449a0601">化處也。此城家九億。縱橫十二由旬。故言大也。園
<lb ed="X" n="0449a07"/><lb ed="R038" n="0524a08"/>南而城北。自外以適內。故言入。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a08"/><lb ed="R038" n="0524a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449a0801">乞食。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a09"/><lb ed="R038" n="0524a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449a0901">化事也。由從之而乞食。則成彼之福田故也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a10"/><lb ed="R038" n="0524a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449a1001">於其城中。次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0449a1001" n="0449a1001"/><anchor xml:id="beg0449a1001" n="0449a1001"/>已<anchor xml:id="end0449a1001"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a11"/><lb ed="R038" n="0524a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449a1101">化等也。夫捨富從貧。卽益貧不益富。捨貧從富。卽
<lb ed="X" n="0449a12"/><lb ed="R038" n="0524a13"/>益富不益貧。捨富從貧。故大迦葉所以被呵。捨貧
<lb ed="X" n="0449a13"/><lb ed="R038" n="0524a14"/>從富。故須菩提所以置鉢。今佛不爾。故云次第乞
<lb ed="X" n="0449a14"/><lb ed="R038" n="0524a15"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a15"/><lb ed="R038" n="0524a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449a1501">還至本處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a16"/><lb ed="R038" n="0524a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449a1601">知足也。由知足故乞不過量。由樂靜故還歸本所
<lb ed="X" n="0449a17"/><lb ed="R038" n="0524a18"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a18"/><lb ed="R038" n="0524b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449a1801">飯食訖。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a19"/><lb ed="R038" n="0524b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449a1901">化終也。金剛之體。豈資於食。爲益物故。現同飯也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a20"/><lb ed="R038" n="0524b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449a2001">收衣鉢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a21"/><lb ed="R038" n="0524b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449a2101">上叙行塗乞食。下明敷坐入靜。欲令衆生生福故。
<lb ed="X" n="0449a22"/><lb ed="R038" n="0524b05"/>所以行塗而前乞。欲令衆生生智故。所以入靜而
<lb ed="X" n="0449a23"/><lb ed="R038" n="0524b06"/>後說。收衣鉢者。屛外緣也。制僧伽梨衣。爲入聚落。
<lb ed="X" n="0449a24"/><lb ed="R038" n="0524b07"/>受四天王鉢。爲貯資粮。還至本處。故衣須收。飯食
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0449b" n="0449b"/>
<lb ed="X" n="0449b01"/><lb ed="R038" n="0524b08"/>事訖。故鉢須置也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b02"/><lb ed="R038" n="0524b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449b0201">洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0449b0201" n="0449b0201"/><anchor xml:id="beg0449b0201" n="0449b0201"/>已<anchor xml:id="end0449b0201"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b03"/><lb ed="R038" n="0524b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449b0301">行塗所以穢足。敬定所以淸身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b04"/><lb ed="R038" n="0524b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449b0401">敷坐而坐。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b05"/><lb ed="R038" n="0524b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449b0501">正入靜也。將欲說法。故敷師子之坐。卽事入定。宜
<lb ed="X" n="0449b06"/><lb ed="R038" n="0524b13"/>結跏趺之坐也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b07"/><lb ed="R038" n="0524b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449b0701">時。長老須菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b08"/><lb ed="R038" n="0524b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449b0801">上明序分。言興致之由。下明經體。彰卽坐之益。長
<lb ed="X" n="0449b09"/><lb ed="R038" n="0524b16"/>老。尊稱也。須菩提。此云善吉。亦曰空生。生時其室
<lb ed="X" n="0449b10"/><lb ed="R038" n="0524b17"/>盡空。故曰空生。父母問師。師云唯善唯吉。故言善
<lb ed="X" n="0449b11"/><lb ed="R038" n="0524b18"/>吉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b12"/><lb ed="R038" n="0525a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449b1201">在大衆中。卽從坐起。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b13"/><lb ed="R038" n="0525a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449b1301">但尊人重法。理自不可端拱。況卽事請道。所以側
<lb ed="X" n="0449b14"/><lb ed="R038" n="0525a03"/>身避席。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b15"/><lb ed="R038" n="0525a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449b1501">偏袒右肩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b16"/><lb ed="R038" n="0525a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449b1601">旣表師資之儀。示有駈策之相。亦是隨從國法。卽
<lb ed="X" n="0449b17"/><lb ed="R038" n="0525a06"/>以右袒爲恭。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b18"/><lb ed="R038" n="0525a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449b1801">右膝著地。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b19"/><lb ed="R038" n="0525a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449b1901">屈曲伏從。示無違拒之貌。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b20"/><lb ed="R038" n="0525a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449b2001">合掌恭敬。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b21"/><lb ed="R038" n="0525a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449b2101"><anchor xml:id="nkr_note_add_0449b2101" n="0449b2101"/><anchor xml:id="beg0449b2101" n="0449b2101"/>斂<anchor xml:id="end0449b2101"/>容祗肅。顯有專一之心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b22"/><lb ed="R038" n="0525a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449b2201">而白佛言。希有。世尊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b23"/><lb ed="R038" n="0525a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449b2301">旣欲請道。宜先歎德。歎德之意。卽爲請益之基。希
<lb ed="X" n="0449b24"/><lb ed="R038" n="0525a13"/>有世尊之言。命章總歎之謂也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0449c" n="0449c"/>
<lb ed="X" n="0449c01"/><lb ed="R038" n="0525a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449c0101">如來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449c02"/><lb ed="R038" n="0525a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449c0201">如目眞如。來目無分別智。如以不異爲義。來以至
<lb ed="X" n="0449c03"/><lb ed="R038" n="0525a16"/>處爲功。三世諸佛皆以無分別智。乘眞如之道來
<lb ed="X" n="0449c04"/><lb ed="R038" n="0525a17"/>成正覺。故曰如來也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449c05"/><lb ed="R038" n="0525a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449c0501">善護念諸菩薩。善付屬諸菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449c06"/><lb ed="R038" n="0525b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449c0601">菩薩者。此云道心衆生。護念約轉法輪時。化深行
<lb ed="X" n="0449c07"/><lb ed="R038" n="0525b02"/>菩薩。付屬約般涅槃時。化淺行菩薩。護念者。護是
<lb ed="X" n="0449c08"/><lb ed="R038" n="0525b03"/>防其自身與智慧力。令成就佛法。念卽緣其所化
<lb ed="X" n="0449c09"/><lb ed="R038" n="0525b04"/>弟子與敎化力。令成就衆生。化力有三。一神通輪。
<lb ed="X" n="0449c10"/><lb ed="R038" n="0525b05"/>二記心輪。三正敎輪。神通轉變。故能使背邪以歸
<lb ed="X" n="0449c11"/><lb ed="R038" n="0525b06"/>正。記心言實。故能使除疑以生信。正敎示理。故能
<lb ed="X" n="0449c12"/><lb ed="R038" n="0525b07"/>使捨惡以修善。付屬者。付是將淺以授深。屬卽敎
<lb ed="X" n="0449c13"/><lb ed="R038" n="0525b08"/>深以化淺。淺行菩薩於功德有二種。一<anchor xml:id="nkr_note_add_0449c1301" n="0449c1301"/><anchor xml:id="beg0449c1301" n="0449c1301"/>已<anchor xml:id="end0449c1301"/>得。二未
<lb ed="X" n="0449c14"/><lb ed="R038" n="0525b09"/>得。<anchor xml:id="nkr_note_add_0449c1401" n="0449c1401"/><anchor xml:id="beg0449c1401" n="0449c1401"/>已<anchor xml:id="end0449c1401"/>得者欲令不捨。未得者欲使增修。故將淺以
<lb ed="X" n="0449c15"/><lb ed="R038" n="0525b10"/>付深。屬深化令不退也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449c16"/><lb ed="R038" n="0525b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449c1601">世尊。善男子･善女人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449c17"/><lb ed="R038" n="0525b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449c1701">言善者。爲異闡提外道之流。男女者。卽簡二根閽
<lb ed="X" n="0449c18"/><lb ed="R038" n="0525b13"/>閹之類。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449c19"/><lb ed="R038" n="0525b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0449c1901">發阿耨多羅三藐三菩提心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449c20"/><lb ed="R038" n="0525b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0449c2001">阿名無。耨多羅名上。三名正。藐名遍。後三名知。菩
<lb ed="X" n="0449c21"/><lb ed="R038" n="0525b16"/>提名覺。總曰無上正遍知覺。正是如理智。遍是如
<lb ed="X" n="0449c22"/><lb ed="R038" n="0525b17"/>量智。知是無分別智。覺是無分別後智。如理智緣
<lb ed="X" n="0449c23"/><lb ed="R038" n="0525b18"/>眞。故言正。如量智緣俗。故言遍。無分別智斷二種
<lb ed="X" n="0449c24"/><lb ed="R038" n="0526a01"/>無知。故言知。無分別後智出眠夢之表。故言覺。此
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0450a" n="0450a"/>
<lb ed="X" n="0450a01"/><lb ed="R038" n="0526a02"/>四智卽佛果之正體。人若發心遠求此體。名曰發
<lb ed="X" n="0450a02"/><lb ed="R038" n="0526a03"/>菩提心。此立爲問之本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450a03"/><lb ed="R038" n="0526a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450a0301">應云何住。云何降伏其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450a04"/><lb ed="R038" n="0526a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450a0401">夫法門雖曠。不出大乘之與小乘。因德之與果德。
<lb ed="X" n="0450a05"/><lb ed="R038" n="0526a06"/>此經顯大乘法門。明菩薩正行。所以請因而不請
<lb ed="X" n="0450a06"/><lb ed="R038" n="0526a07"/>果。由因成必得果故。亦擧果以明因耳。大乘明因
<lb ed="X" n="0450a07"/><lb ed="R038" n="0526a08"/>有三。一應得因。二加行因。三圓滿因。所應得者謂
<lb ed="X" n="0450a08"/><lb ed="R038" n="0526a09"/>菩提心。所可行者謂十度行。所須滿者謂三德果。
<lb ed="X" n="0450a09"/><lb ed="R038" n="0526a10"/>發心因乎佛性。起行因乎發心。圓果因乎加行。故
<lb ed="X" n="0450a10"/><lb ed="R038" n="0526a11"/>以佛性爲應得之因。發心爲加行之因。加行爲圓
<lb ed="X" n="0450a11"/><lb ed="R038" n="0526a12"/>滿之因。此文應具三問。初問云云何住。此請加行
<lb ed="X" n="0450a12"/><lb ed="R038" n="0526a13"/>因。言欲發菩提心。住何心而成發。次問云何修行。
<lb ed="X" n="0450a13"/><lb ed="R038" n="0526a14"/>此請圓滿因。言欲修菩薩行。起何行而成修。後問
<lb ed="X" n="0450a14"/><lb ed="R038" n="0526a15"/>云何降伏其心。此重請圓滿因。言欲滅正行障。降
<lb ed="X" n="0450a15"/><lb ed="R038" n="0526a16"/>何心而成滅。然因旣有三。但請後二。何也。夫初因
<lb ed="X" n="0450a16"/><lb ed="R038" n="0526a17"/>本有。本有者非佛事。後二新生。新生者是佛事。非
<lb ed="X" n="0450a17"/><lb ed="R038" n="0526a18"/>佛事者。有說亦有。無說亦有。由此義故。不待問而
<lb ed="X" n="0450a18"/><lb ed="R038" n="0526b01"/>自成。是佛事者。有說則有。無說則無。由此義故。必
<lb ed="X" n="0450a19"/><lb ed="R038" n="0526b02"/>因請而方立也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450a20"/><lb ed="R038" n="0526b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450a2001">佛言。善哉。善哉。須菩提。如汝所說。如來善護念諸菩
<lb ed="X" n="0450a21"/><lb ed="R038" n="0526b04"/>薩。善付屬諸菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450a22"/><lb ed="R038" n="0526b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450a2201">讚而後述。重其言也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450a23"/><lb ed="R038" n="0526b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450a2301">汝今諦聽。當爲汝說。善男子･善女人。發阿耨多羅三
<lb ed="X" n="0450a24"/><lb ed="R038" n="0526b07"/>藐三菩提心。應如是住。如是降伏其心。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0450b" n="0450b"/>
<lb ed="X" n="0450b01"/><lb ed="R038" n="0526b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450b0101">誡而後許。專其意也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450b02"/><lb ed="R038" n="0526b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450b0201">唯然。世尊。願樂欲聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450b03"/><lb ed="R038" n="0526b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450b0301">長老蒙許。言志愍也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450b04"/><lb ed="R038" n="0526b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450b0401">佛吿須菩提。諸菩薩摩訶薩。應如是降伏其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450b05"/><lb ed="R038" n="0526b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450b0501">摩訶言大。大菩薩也。先答第一問而言降伏者。只
<lb ed="X" n="0450b06"/><lb ed="R038" n="0526b13"/>令住四恩德而發心。卽降伏凡夫二乘心也。四恩
<lb ed="X" n="0450b07"/><lb ed="R038" n="0526b14"/>者。一廣心。二第一心。三常心。四無倒心。前二明度
<lb ed="X" n="0450b08"/><lb ed="R038" n="0526b15"/>而能周。卽以廣降狹。後二明度無所度。卽以無降
<lb ed="X" n="0450b09"/><lb ed="R038" n="0526b16"/>有。以廣降狹是伏二乘心。以無降有是伏凡夫心。
<lb ed="X" n="0450b10"/><lb ed="R038" n="0526b17"/>伏凡夫心顯有智慧也。伏二乘心明有慈悲也。此
<lb ed="X" n="0450b11"/><lb ed="R038" n="0526b18"/>先總敎。下卽別叙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450b12"/><lb ed="R038" n="0527a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450b1201">所有一切衆生之類。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450b13"/><lb ed="R038" n="0527a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450b1301">此明廣恩也。衆生之類今略擧三。將列別類先總
<lb ed="X" n="0450b14"/><lb ed="R038" n="0527a03"/>別叙發之也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450b15"/><lb ed="R038" n="0527a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450b1501">若卵生･若胎生･若濕生･若化生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450b16"/><lb ed="R038" n="0527a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450b1601">此列生類。生者新諸根起也。依<g ref="#CB00592">㲉</g>而生曰卵。含藏
<lb ed="X" n="0450b17"/><lb ed="R038" n="0527a06"/>而出曰胎。假潤而興曰濕。欻然而現曰化也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450b18"/><lb ed="R038" n="0527a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450b1801">若有色･若無色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450b19"/><lb ed="R038" n="0527a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450b1901">此列界類。界者差別義也。一欲界。二色界。三無色
<lb ed="X" n="0450b20"/><lb ed="R038" n="0527a09"/>界。欲界必兼有色。色界其必無欲。無色一界無色
<lb ed="X" n="0450b21"/><lb ed="R038" n="0527a10"/>無欲。言若有色。卽攝下二界衆生也。言若無色。卽
<lb ed="X" n="0450b22"/><lb ed="R038" n="0527a11"/>攝上一界衆生也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450b23"/><lb ed="R038" n="0527a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450b2301">若有想･若無想･若非有想非無想。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450b24"/><lb ed="R038" n="0527a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450b2401">此列性類。性者體義也。一切衆生以想爲性。一･有
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0450c" n="0450c"/>
<lb ed="X" n="0450c01"/><lb ed="R038" n="0527a14"/>想。謂有心而麤。二･無想。謂無心而寂。三･非有想非
<lb ed="X" n="0450c02"/><lb ed="R038" n="0527a15"/>無想。謂雖有心非麤非寂。非麤故異乎有想。非寂
<lb ed="X" n="0450c03"/><lb ed="R038" n="0527a16"/>故異乎無想。故曰非有想等。言若有想。卽攝七有
<lb ed="X" n="0450c04"/><lb ed="R038" n="0527a17"/>想定及欲界衆生也。言若無想。卽攝二無想定及
<lb ed="X" n="0450c05"/><lb ed="R038" n="0527a18"/>無想天衆生也。言若非有想非無想。卽攝非想非
<lb ed="X" n="0450c06"/><lb ed="R038" n="0527b01"/>非想天衆生也。此並是廣心之境。欲求無上道。應
<lb ed="X" n="0450c07"/><lb ed="R038" n="0527b02"/>先住之而發心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450c08"/><lb ed="R038" n="0527b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450c0801">我皆令入無餘涅槃而滅度之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450c09"/><lb ed="R038" n="0527b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450c0901">此明第一恩也。前雖廣度。若與人天之樂。名曰下
<lb ed="X" n="0450c10"/><lb ed="R038" n="0527b05"/>恩。若與二乘之樂。名曰中恩。若與大涅槃樂。名曰
<lb ed="X" n="0450c11"/><lb ed="R038" n="0527b06"/>上恩。涅槃以眞如爲其體。以靜息爲之義。靜卽靜
<lb ed="X" n="0450c12"/><lb ed="R038" n="0527b07"/>三惑因。息卽息三苦報。靜惑因故建有餘之名。息
<lb ed="X" n="0450c13"/><lb ed="R038" n="0527b08"/>苦報故立無餘之目。我皆令入。能施恩心也。無餘
<lb ed="X" n="0450c14"/><lb ed="R038" n="0527b09"/>涅槃。所施恩體也。而滅度之。施恩正事也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450c15"/><lb ed="R038" n="0527b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450c1501">如是滅度無量無數無邊衆生。實無衆生得滅度者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450c16"/><lb ed="R038" n="0527b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450c1601">此明常恩也。菩薩所以能常化者。由悲智兼修也。
<lb ed="X" n="0450c17"/><lb ed="R038" n="0527b12"/>若有悲而無智。卽滯有以生疲。若有智而無悲。卽
<lb ed="X" n="0450c18"/><lb ed="R038" n="0527b13"/>著空以取證。若帶悲而行智。卽緣空而不取。若帶
<lb ed="X" n="0450c19"/><lb ed="R038" n="0527b14"/>智而行悲。卽化恒而不息。如是滅度無量衆生。此
<lb ed="X" n="0450c20"/><lb ed="R038" n="0527b15"/>明化俗有悲。實無衆生得滅度。此顯緣眞有智。緣
<lb ed="X" n="0450c21"/><lb ed="R038" n="0527b16"/>眞有智故物我一體。化俗有悲故恒行不息。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450c22"/><lb ed="R038" n="0527b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0450c2201">何以故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450c23"/><lb ed="R038" n="0527b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0450c2301">下明無倒恩也。疑曰。前言滅度衆生。後言無生得
<lb ed="X" n="0450c24"/><lb ed="R038" n="0528a01"/>滅度。何謂也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0451a" n="0451a"/>
<lb ed="X" n="0451a01"/><lb ed="R038" n="0528a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451a0101">須菩提。若菩薩有我相人相衆生相壽者相。卽非菩
<lb ed="X" n="0451a02"/><lb ed="R038" n="0528a03"/>薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451a03"/><lb ed="R038" n="0528a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451a0301">我等四執是分別之心。分別之心是菩薩正障。有
<lb ed="X" n="0451a04"/><lb ed="R038" n="0528a05"/>我等相。自惑未亡也。卽非菩薩。有倒何能化物。翻
<lb ed="X" n="0451a05"/><lb ed="R038" n="0528a06"/>此義者。無我等相。卽自惑<anchor xml:id="nkr_note_add_0451a0501" n="0451a0501"/><anchor xml:id="beg0451a0501" n="0451a0501"/>已<anchor xml:id="end0451a0501"/>盡。乃名菩薩。無倒故
<lb ed="X" n="0451a06"/><lb ed="R038" n="0528a07"/>能常化也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451a07"/><lb ed="R038" n="0528a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451a0701">復次。須菩提。菩薩於法。應無所住行於布施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451a08"/><lb ed="R038" n="0528a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451a0801">自下次答修行問。行卽布施。今敎布施。令離三障。
<lb ed="X" n="0451a09"/><lb ed="R038" n="0528a10"/>一不行障。二僻行障。三倒行障。不著自身。離不行
<lb ed="X" n="0451a10"/><lb ed="R038" n="0528a11"/>障。不著報恩。離僻行障。不著果報。離倒行障。夫著
<lb ed="X" n="0451a11"/><lb ed="R038" n="0528a12"/>自身者。愛<anchor xml:id="nkr_note_add_0451a1101" n="0451a1101"/><anchor xml:id="beg0451a1101" n="0451a1101"/>己<anchor xml:id="end0451a1101"/>而惡人。有恡而無施。無施卽不行。不
<lb ed="X" n="0451a12"/><lb ed="R038" n="0528a13"/>行障行也。今本闕此。別本曰。不住於事而行布施。
<lb ed="X" n="0451a13"/><lb ed="R038" n="0528a14"/>事卽自身也。於法應無所住者。此離僻行障。法者。
<lb ed="X" n="0451a14"/><lb ed="R038" n="0528a15"/>恩境也。謂供養恭敬之流。稱名揚德之類。事緖繁
<lb ed="X" n="0451a15"/><lb ed="R038" n="0528a16"/>曠。故以法語總之也。若施求此報。名曰僻行。僻者。
<lb ed="X" n="0451a16"/><lb ed="R038" n="0528a17"/>一僻因。不以悲智爲方便。二僻果。不以大覺爲所
<lb ed="X" n="0451a17"/><lb ed="R038" n="0528a18"/>求也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451a18"/><lb ed="R038" n="0528b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451a1801">所謂不住色布施。不住聲香味觸法布施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451a19"/><lb ed="R038" n="0528b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451a1901">此離倒行障。正報是受體在法塵。依報是受資卽
<lb ed="X" n="0451a20"/><lb ed="R038" n="0528b03"/>五塵。生死之受。無樂而計樂。是名倒爲。生樂受求
<lb ed="X" n="0451a21"/><lb ed="R038" n="0528b04"/>樂受資。名倒行。不令住五塵。卽捨依報。不令住法
<lb ed="X" n="0451a22"/><lb ed="R038" n="0528b05"/>塵。卽捨正報。但令爲無上菩提而行布施。卽菩薩
<lb ed="X" n="0451a23"/><lb ed="R038" n="0528b06"/>正行也。但言布施。亦具三檀攝六度。三檀者。一･資
<lb ed="X" n="0451a24"/><lb ed="R038" n="0528b07"/>生檀。攝布施一度。卽體名也。二･無畏檀。攝戒･忍兩
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0451b" n="0451b"/>
<lb ed="X" n="0451b01"/><lb ed="R038" n="0528b08"/>度。衆生於我。或<anchor xml:id="nkr_note_add_0451b0101" n="0451b0101"/><anchor xml:id="beg0451b0101" n="0451b0101"/>已<anchor xml:id="end0451b0101"/>作惡。或未作惡。未作者而不犯
<lb ed="X" n="0451b02"/><lb ed="R038" n="0528b09"/>戒。施無畏也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0451b0201" n="0451b0201"/><anchor xml:id="beg0451b0201" n="0451b0201"/>已<anchor xml:id="end0451b0201"/>作者而不報忍。施無畏也。三･法檀。
<lb ed="X" n="0451b03"/><lb ed="R038" n="0528b10"/>攝精進･禪定･智慧三度。精進故誨而不倦。禪定故
<lb ed="X" n="0451b04"/><lb ed="R038" n="0528b11"/>言必逗機。智慧故所說無倒。若能如是布施。卽離
<lb ed="X" n="0451b05"/><lb ed="R038" n="0528b12"/>三障･行三檀･攝六度。具菩薩三行。一離障行。二正
<lb ed="X" n="0451b06"/><lb ed="R038" n="0528b13"/>行。三圓滿行。菩薩住大乘中。應如是修行也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451b07"/><lb ed="R038" n="0528b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451b0701">須菩提。菩薩如是布施。不住於相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451b08"/><lb ed="R038" n="0528b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451b0801">自下次答降伏問。相爲所住。心爲能住。相謂三輪
<lb ed="X" n="0451b09"/><lb ed="R038" n="0528b16"/>體。一施者相。二受者相。三財物相也。心謂三輪想。
<lb ed="X" n="0451b10"/><lb ed="R038" n="0528b17"/>卽施者想。受者想。財物想。相是分別性。卽相結。想
<lb ed="X" n="0451b11"/><lb ed="R038" n="0528b18"/>是依他性。卽麤重結。此二是菩薩正障。若菩薩作
<lb ed="X" n="0451b12"/><lb ed="R038" n="0529a01"/>無性觀。分別本來無相。故相結滅。依他本來無生。
<lb ed="X" n="0451b13"/><lb ed="R038" n="0529a02"/>故麤重滅。若能於六度之中。行一一度。並離三相
<lb ed="X" n="0451b14"/><lb ed="R038" n="0529a03"/>及三想。卽是降伏執相之心。成就無相之行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451b15"/><lb ed="R038" n="0529a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451b1501">何以故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451b16"/><lb ed="R038" n="0529a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451b1601">疑曰。住相何損。捨相何益。而令捨相。不令住邪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451b17"/><lb ed="R038" n="0529a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451b1701">若菩薩不住相布施。其福德不可思量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451b18"/><lb ed="R038" n="0529a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451b1801">答明福難量也。何者。無相是眞。有相是俗。眞理卽
<lb ed="X" n="0451b19"/><lb ed="R038" n="0529a08"/>通。俗事卽隔。無相之心。契眞理而無際。所生功德
<lb ed="X" n="0451b20"/><lb ed="R038" n="0529a09"/>豈俗事之可量也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451b21"/><lb ed="R038" n="0529a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451b2101">須菩提。於意云何。東方虗空可思量不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451b22"/><lb ed="R038" n="0529a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451b2201">更顯難量義。空有三德。故不可量。一性常。二體一。
<lb ed="X" n="0451b23"/><lb ed="R038" n="0529a12"/>三容受。今問東方空體。論其遠近。可度量不也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451b24"/><lb ed="R038" n="0529a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451b2401">不也。世尊。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0451c" n="0451c"/>
<lb ed="X" n="0451c01"/><lb ed="R038" n="0529a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451c0101">向東無際。不可量也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451c02"/><lb ed="R038" n="0529a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451c0201">須菩提。南西北方四維上下虗空可思量不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451c03"/><lb ed="R038" n="0529a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451c0301">次問九方。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451c04"/><lb ed="R038" n="0529a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451c0401">不也。世尊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451c05"/><lb ed="R038" n="0529a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451c0501">所向無際。悉不可量。夫虗空之體是一。約色以辨
<lb ed="X" n="0451c06"/><lb ed="R038" n="0529b01"/>十方。欲顯無相之心是一。寄行以階十位。容受東
<lb ed="X" n="0451c07"/><lb ed="R038" n="0529b02"/>方色。卽說東方空。攝受初地行。卽爲初地體。餘方
<lb ed="X" n="0451c08"/><lb ed="R038" n="0529b03"/>餘地亦如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451c09"/><lb ed="R038" n="0529b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451c0901">須菩提。菩薩無住相布施。福德亦復如是不可思量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451c10"/><lb ed="R038" n="0529b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451c1001">明喩旣畢。此卽合之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451c11"/><lb ed="R038" n="0529b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451c1101">須菩提。菩薩但應如所敎住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451c12"/><lb ed="R038" n="0529b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451c1201">夫著相行施。是有住之住。忘相行施。是無住之住。
<lb ed="X" n="0451c13"/><lb ed="R038" n="0529b08"/>今勸捨有住之住。住無住之住。故云。如所敎住也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451c14"/><lb ed="R038" n="0529b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451c1401">須菩提。於意云何。可以身相見如來不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451c15"/><lb ed="R038" n="0529b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451c1501">前來依問正答。自下因答斷疑。正答卽標宗略說。
<lb ed="X" n="0451c16"/><lb ed="R038" n="0529b11"/>斷疑卽開宗廣說。</p><p xml:id="pX24p0451c1608" cb:place="inline">○然體有三。一正敎經。二正行
<lb ed="X" n="0451c17"/><lb ed="R038" n="0529b12"/>經。三正果經。敎是章句。行是六度。果是三身。今先
<lb ed="X" n="0451c18"/><lb ed="R038" n="0529b13"/>約正行斷疑。疑曰。若住相行因。可感有相之報。忘
<lb ed="X" n="0451c19"/><lb ed="R038" n="0529b14"/>相行因。應得無相之果。云何世尊本行忘相之因。
<lb ed="X" n="0451c20"/><lb ed="R038" n="0529b15"/>今得有相之果。果旣有相。則因非無住明矣。佛欲
<lb ed="X" n="0451c21"/><lb ed="R038" n="0529b16"/>斷此疑。故爲斷問。身相卽三十二相。可以妄中之
<lb ed="X" n="0451c22"/><lb ed="R038" n="0529b17"/>身相。見眞中之妙體不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451c23"/><lb ed="R038" n="0529b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0451c2301">不也。世尊。不可以身相得見如來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451c24"/><lb ed="R038" n="0530a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0451c2401">須菩提承<anchor xml:id="nkr_note_orig_0451001" n="0451001"/>刀奉答。身相是妄。如來是眞。不可依妄
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0452a" n="0452a"/>
<lb ed="X" n="0452a01"/><lb ed="R038" n="0530a02"/>以觀眞體也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452a02"/><lb ed="R038" n="0530a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452a0201">何以故。如來所說身相。卽非身相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452a03"/><lb ed="R038" n="0530a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452a0301">曉不也意。身相卽非身相。略有三義。一由聚。二由
<lb ed="X" n="0452a04"/><lb ed="R038" n="0530a05"/>相。三由性。由聚者。身相以隣虗爲體。九微十微爲
<lb ed="X" n="0452a05"/><lb ed="R038" n="0530a06"/>聚。約方分以扸之。度隣虗而必盡也。由相者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0452001" n="0452001"/>者。身
<lb ed="X" n="0452a06"/><lb ed="R038" n="0530a07"/>相以有爲爲體。生等八法爲相。約前後以推之。極
<lb ed="X" n="0452a07"/><lb ed="R038" n="0530a08"/>刹那而自壞也。由性者。身相以境界爲體。以分別
<lb ed="X" n="0452a08"/><lb ed="R038" n="0530a09"/>性爲性。約無相以觀之。入唯識而成空也。由此三
<lb ed="X" n="0452a09"/><lb ed="R038" n="0530a10"/>義。不可以相觀如來也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452a10"/><lb ed="R038" n="0530a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452a1001">佛吿須菩提。凡所有相。皆是虗妄。若見諸相非相。則
<lb ed="X" n="0452a11"/><lb ed="R038" n="0530a12"/>見如來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452a12"/><lb ed="R038" n="0530a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452a1201">須菩提答稱佛心。佛更成其義也。凡所有相。則凡
<lb ed="X" n="0452a13"/><lb ed="R038" n="0530a14"/>有生等之八相。皆是虗妄。不越聚等之三體。若見
<lb ed="X" n="0452a14"/><lb ed="R038" n="0530a15"/>諸相非相。遣妄以入眞。則見如來。證眞以離妄。若
<lb ed="X" n="0452a15"/><lb ed="R038" n="0530a16"/>然者。忘相行因是依眞如所得之果。何關有相。不
<lb ed="X" n="0452a16"/><lb ed="R038" n="0530a17"/>可見方便之相。以相爲眞。卽以果謗因。疑因爲住
<lb ed="X" n="0452a17"/><lb ed="R038" n="0530a18"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452a18"/><lb ed="R038" n="0530b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452a1801">須菩提白佛言。世尊。頗有衆生。得聞如是言說章句。
<lb ed="X" n="0452a19"/><lb ed="R038" n="0530b02"/>生實信不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452a20"/><lb ed="R038" n="0530b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452a2001">自下次約正敎斷疑。疑曰。前說不住之因深而難
<lb ed="X" n="0452a21"/><lb ed="R038" n="0530b04"/>行。後說無相之果深而難得。未來世頗有得聞是
<lb ed="X" n="0452a22"/><lb ed="R038" n="0530b05"/>經。信行無住之因。必得無相之果不也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452a23"/><lb ed="R038" n="0530b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452a2301">佛吿須菩提。莫作是說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452a24"/><lb ed="R038" n="0530b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452a2401">將立有以答之。先呵無以止問。故言。莫作是說也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0452b" n="0452b"/>
<lb ed="X" n="0452b01"/><lb ed="R038" n="0530b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452b0101">如來滅後後五百歲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452b02"/><lb ed="R038" n="0530b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452b0201">夫法身則無始無終。應身則有始無終。化身則有
<lb ed="X" n="0452b03"/><lb ed="R038" n="0530b10"/>始有終。王宮初生爲始。雙樹入滅爲終。故曰如來
<lb ed="X" n="0452b04"/><lb ed="R038" n="0530b11"/>滅也。如來滅後。初五百年解脫得堅固。次五百年
<lb ed="X" n="0452b05"/><lb ed="R038" n="0530b12"/>禪定得堅固。後五百年多聞得堅固。此時雖多不
<lb ed="X" n="0452b06"/><lb ed="R038" n="0530b13"/>信。然有信受之者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452b07"/><lb ed="R038" n="0530b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452b0701">有持戒修福者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452b08"/><lb ed="R038" n="0530b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452b0801">持戒者多是出家菩薩。修福者多是在家菩薩。智
<lb ed="X" n="0452b09"/><lb ed="R038" n="0530b16"/>度論云。出家之人以尸羅爲上首。在家菩薩以檀
<lb ed="X" n="0452b10"/><lb ed="R038" n="0530b17"/>那爲上首。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452b11"/><lb ed="R038" n="0530b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452b1101">於此章句。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452b12"/><lb ed="R038" n="0531a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452b1201">章言大分。前說不住之深因。此爲一章。後說無相
<lb ed="X" n="0452b13"/><lb ed="R038" n="0531a02"/>之深果。復爲一章。句言委細。不住因中。不住色等
<lb ed="X" n="0452b14"/><lb ed="R038" n="0531a03"/>之流。無相果中。相卽非相之類也。</p>
<lb ed="X" n="0452b15"/><lb ed="R038" n="0531a04"/><p xml:id="pX24p0452b1501">能生信心。以此爲實。</p>
<lb ed="X" n="0452b16"/><lb ed="R038" n="0531a05"/><p xml:id="pX24p0452b1601">信行無住之因。必得無相之果。故言以此爲實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452b17"/><lb ed="R038" n="0531a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452b1701">當知是人不於一佛二佛三四五佛而種善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0452b1701" n="0452b1701"/><anchor xml:id="beg0452b1701" n="0452b1701"/>已<anchor xml:id="end0452b1701"/>於
<lb ed="X" n="0452b18"/><lb ed="R038" n="0531a07"/>無量千萬佛所種諸善根。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452b19"/><lb ed="R038" n="0531a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452b1901">善根有三。一無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0452002" n="0452002"/>貧。二無瞋。三無癡。由此善根。於佛
<lb ed="X" n="0452b20"/><lb ed="R038" n="0531a09"/>田中燒香散華。稱名揚德。故言種也。不於一佛者。
<lb ed="X" n="0452b21"/><lb ed="R038" n="0531a10"/>樹因不淺也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0452b2101" n="0452b2101"/><anchor xml:id="beg0452b2101" n="0452b2101"/>已<anchor xml:id="end0452b2101"/>於無量者。植福久深也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452b22"/><lb ed="R038" n="0531a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452b2201">聞是章句。乃至一念生淨信者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452b23"/><lb ed="R038" n="0531a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452b2301">欲顯信雖少而福多。故云乃至一念也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452b24"/><lb ed="R038" n="0531a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452b2401">須菩提。如來悉知悉見是諸衆生。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0452c" n="0452c"/>
<lb ed="X" n="0452c01"/><lb ed="R038" n="0531a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452c0101">肉眼是見而非知。比智是知而非見。證智是見亦
<lb ed="X" n="0452c02"/><lb ed="R038" n="0531a15"/>是知。言知。明非肉眼之所見。言見。明非比智之所
<lb ed="X" n="0452c03"/><lb ed="R038" n="0531a16"/>知。卽是證智。知其名身。見其色行。故雙言也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452c04"/><lb ed="R038" n="0531a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452c0401">得如是無量福德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452c05"/><lb ed="R038" n="0531a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452c0501">得有二義。一生。二長。本無今有。曰生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0452c0501" n="0452c0501"/><anchor xml:id="beg0452c0501" n="0452c0501"/>已<anchor xml:id="end0452c0501"/>有熏修。曰
<lb ed="X" n="0452c06"/><lb ed="R038" n="0531b01"/>長。福德通論有三。一有量有。盡謂凡夫所修福。因
<lb ed="X" n="0452c07"/><lb ed="R038" n="0531b02"/>心偏故有量。果有爲故有盡。二有量無盡。謂二乘
<lb ed="X" n="0452c08"/><lb ed="R038" n="0531b03"/>所修福。因不遍故有量。果無爲故無盡。三無量無
<lb ed="X" n="0452c09"/><lb ed="R038" n="0531b04"/>盡。謂菩薩所修福。因心遍故無量。果無爲故無盡。
<lb ed="X" n="0452c10"/><lb ed="R038" n="0531b05"/>信經所得之福卽是第三。故言無量也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452c11"/><lb ed="R038" n="0531b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452c1101">何以故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452c12"/><lb ed="R038" n="0531b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452c1201">欲曉無量意。故發問以徵之也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452c13"/><lb ed="R038" n="0531b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452c1301">是諸衆生。無復我相人相衆生相壽者相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452c14"/><lb ed="R038" n="0531b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452c1401">下答意明。一由達人法二空。二由成取捨兩行。所
<lb ed="X" n="0452c15"/><lb ed="R038" n="0531b10"/>以生一念信心。得無量福德。此明達於人空。離人
<lb ed="X" n="0452c16"/><lb ed="R038" n="0531b11"/>我四執也。夫我是自在之名。人爲主宰之目。衆生
<lb ed="X" n="0452c17"/><lb ed="R038" n="0531b12"/>取續前爲義。壽者以接後爲能。此四同爲人執。隨
<lb ed="X" n="0452c18"/><lb ed="R038" n="0531b13"/>用以立四名。離此四執。故曰無我等相也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452c19"/><lb ed="R038" n="0531b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0452c1901">無法相。亦無非法相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452c20"/><lb ed="R038" n="0531b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0452c2001">別本曰。無相無無相。此明達於法空。離法我四執。
<lb ed="X" n="0452c21"/><lb ed="R038" n="0531b16"/>夫法相者是有法執。迷俗諦起俗諦法相。不出所
<lb ed="X" n="0452c22"/><lb ed="R038" n="0531b17"/>取之境能取之心。分別無相故無所取之境。依他
<lb ed="X" n="0452c23"/><lb ed="R038" n="0531b18"/>無生故無能取之心。故云無法相也。非法相者。是
<lb ed="X" n="0452c24"/><lb ed="R038" n="0532a01"/>無法執。迷眞諦起若眞如。約俗諦不可說爲有法
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0453a" n="0453a"/>
<lb ed="X" n="0453a01"/><lb ed="R038" n="0532a02"/>相眞如。約眞諦應可說爲無法相。今明待俗有故
<lb ed="X" n="0453a02"/><lb ed="R038" n="0532a03"/>言眞無。有旣壞故無亦遣。故云無非法相也。相者
<lb ed="X" n="0453a03"/><lb ed="R038" n="0532a04"/>是亦有亦無執。迷非安立諦起何者。初破俗有言
<lb ed="X" n="0453a04"/><lb ed="R038" n="0532a05"/>非有。非有似是無。後破眞無言非無。非無似是有。
<lb ed="X" n="0453a05"/><lb ed="R038" n="0532a06"/>若爾。眞如應亦有相亦無相。今明眞如之體。異根
<lb ed="X" n="0453a06"/><lb ed="R038" n="0532a07"/>塵之有。故不可安立爲有相。異兔角之無。故不可
<lb ed="X" n="0453a07"/><lb ed="R038" n="0532a08"/>安立爲無相。故云無相也。無相者是非有非無執。
<lb ed="X" n="0453a08"/><lb ed="R038" n="0532a09"/>迷言說起若眞如。非有相非無相。卽應心行處滅
<lb ed="X" n="0453a09"/><lb ed="R038" n="0532a10"/>言語道斷。若爾如來何所說。今明眞如雖不可說。
<lb ed="X" n="0453a10"/><lb ed="R038" n="0532a11"/>由佛方便故。或說爲有相。或說爲無相。故云無無
<lb ed="X" n="0453a11"/><lb ed="R038" n="0532a12"/>相也。總而言之。眞如非有故增益滅。非無故損減
<lb ed="X" n="0453a12"/><lb ed="R038" n="0532a13"/>滅。非亦有亦無故相違滅。非非有非無故戲論滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453a13"/><lb ed="R038" n="0532a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453a1301">何以故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453a14"/><lb ed="R038" n="0532a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453a1401">欲曉障盡意。故發問以徵之也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453a15"/><lb ed="R038" n="0532a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453a1501">是諸衆生。若心取相。則爲著我人衆生壽者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453a16"/><lb ed="R038" n="0532a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453a1601">答意明法我執爲因。人我執爲果。人執卽斷故不
<lb ed="X" n="0453a17"/><lb ed="R038" n="0532a18"/>生。法執卽伏而不起。故論曰。但有無明。便無現行
<lb ed="X" n="0453a18"/><lb ed="R038" n="0532b01"/>麤煩惱。若心取相。卽法執上心。則爲著我人執起
<lb ed="X" n="0453a19"/><lb ed="R038" n="0532b02"/>也。此先總答。下別叙之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453a20"/><lb ed="R038" n="0532b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453a2001">若取法相。卽著我人衆生壽者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453a21"/><lb ed="R038" n="0532b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453a2101">此明有法執上心。卽人執還生也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453a22"/><lb ed="R038" n="0532b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453a2201">何以故。若取非法相。卽著我人衆生壽者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453a23"/><lb ed="R038" n="0532b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453a2301">此明無法執上心。卽人執還生也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453a24"/><lb ed="R038" n="0532b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453a2401">是故不應取法。不應取非法。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0453b" n="0453b"/>
<lb ed="X" n="0453b01"/><lb ed="R038" n="0532b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453b0101">次結成取捨兩行。不應取法。不令執文以取義。卽
<lb ed="X" n="0453b02"/><lb ed="R038" n="0532b09"/>令捨文也。此示正聞相。不應取非法。當令順文以
<lb ed="X" n="0453b03"/><lb ed="R038" n="0532b10"/>取意。不可一向撥文爲非法。復令取文也。此是實
<lb ed="X" n="0453b04"/><lb ed="R038" n="0532b11"/>信相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453b05"/><lb ed="R038" n="0532b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453b0501">以是義故。如來常說。汝等比丘。知我說法。如筏喩者。
<lb ed="X" n="0453b06"/><lb ed="R038" n="0532b13"/>法尙應捨。何況非法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453b07"/><lb ed="R038" n="0532b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453b0701">引喩顯之。筏者爲度故須取。到岸故須捨。修道亦
<lb ed="X" n="0453b08"/><lb ed="R038" n="0532b15"/>爾。憑筌乎會理故須取。得理乎忘筌故須捨。執文
<lb ed="X" n="0453b09"/><lb ed="R038" n="0532b16"/>爲法是善心而尙捨之。若執文爲非法是不善心。
<lb ed="X" n="0453b10"/><lb ed="R038" n="0532b17"/>固須捨之也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453b11"/><lb ed="R038" n="0532b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453b1101">須菩提。於意云何。如來得阿耨多羅三藐三菩提耶。
<lb ed="X" n="0453b12"/><lb ed="R038" n="0533a01"/>如來有所說法耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453b13"/><lb ed="R038" n="0533a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453b1301">自下次約正果斷疑。疑曰。前說不可以相見如來。
<lb ed="X" n="0453b14"/><lb ed="R038" n="0533a03"/>則如來是無相。無相之中無動無作。云何世尊就
<lb ed="X" n="0453b15"/><lb ed="R038" n="0533a04"/>草座而成道。指拘隣而說法。佛欲斷此疑。故爲斯
<lb ed="X" n="0453b16"/><lb ed="R038" n="0533a05"/>問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453b17"/><lb ed="R038" n="0533a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453b1701">須菩提言。如我解佛所說義。無有定法名阿耨多羅
<lb ed="X" n="0453b18"/><lb ed="R038" n="0533a07"/>三藐三菩提。亦無有定法。如來可說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453b19"/><lb ed="R038" n="0533a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453b1901">下答意明佛有三身。法身･應身･化身。法身以如爲
<lb ed="X" n="0453b20"/><lb ed="R038" n="0533a09"/>體。應身以智爲體。化身以色爲體。無覺無說言法
<lb ed="X" n="0453b21"/><lb ed="R038" n="0533a10"/>身。有覺無說言應身。有說無覺言化身。須菩提言。
<lb ed="X" n="0453b22"/><lb ed="R038" n="0533a11"/>如來定以眞如爲體。眞如非法非非法。故云。如我
<lb ed="X" n="0453b23"/><lb ed="R038" n="0533a12"/>解佛所說義。然菩提爲所得及所說。如來爲能得
<lb ed="X" n="0453b24"/><lb ed="R038" n="0533a13"/>及能說。菩提非法非非法。故無所得及所說。如來
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0453c" n="0453c"/>
<lb ed="X" n="0453c01"/><lb ed="R038" n="0533a14"/>非法非非法。故無能得及能說。故云。無有定法名
<lb ed="X" n="0453c02"/><lb ed="R038" n="0533a15"/>菩提。亦無定法如來可說也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453c03"/><lb ed="R038" n="0533a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453c0301">何以故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453c04"/><lb ed="R038" n="0533a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453c0401">欲證無說意。故發問以徵之也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453c05"/><lb ed="R038" n="0533a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453c0501">如來所說法。皆不可取。不可說。非法非非法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453c06"/><lb ed="R038" n="0533b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453c0601">答意明化身雖說。然所說之義甚深。過聞慧境。聽
<lb ed="X" n="0453c07"/><lb ed="R038" n="0533b02"/>者不可以耳識。作有無二相取。故云不可取。所顯
<lb ed="X" n="0453c08"/><lb ed="R038" n="0533b03"/>之理<anchor xml:id="nkr_note_orig_0453001" n="0453001"/>徵細過思慧境。說者不可以舌根。作有無二
<lb ed="X" n="0453c09"/><lb ed="R038" n="0533b04"/>相說。故云不可說。離有性故非法。離無性故非非
<lb ed="X" n="0453c10"/><lb ed="R038" n="0533b05"/>法。維摩經曰。其說法者。無說無示。其聽法者。無聞
<lb ed="X" n="0453c11"/><lb ed="R038" n="0533b06"/>無得。卽其義也。若化身能說者。何故論云。應化非
<lb ed="X" n="0453c12"/><lb ed="R038" n="0533b07"/>眞佛。亦非說法者耶。旣云化佛非眞佛。亦是化說
<lb ed="X" n="0453c13"/><lb ed="R038" n="0533b08"/>非眞說。且復說無定相。故云。非說非無化佛不定
<lb ed="X" n="0453c14"/><lb ed="R038" n="0533b09"/>相說也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453c15"/><lb ed="R038" n="0533b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453c1501">所以者何。一切賢聖。皆以無爲法而有差別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453c16"/><lb ed="R038" n="0533b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453c1601">欲顯所說非法非非法。故擧所證以明之。夫覺無
<lb ed="X" n="0453c17"/><lb ed="R038" n="0533b12"/>爲最淺者名須陀洹。覺無爲最深者名爲佛。此其
<lb ed="X" n="0453c18"/><lb ed="R038" n="0533b13"/>差別也。能覺者應身耳。由應身如是覺。故化身如
<lb ed="X" n="0453c19"/><lb ed="R038" n="0533b14"/>是說。所覺旣非法非非法。故所說亦非法非非法
<lb ed="X" n="0453c20"/><lb ed="R038" n="0533b15"/>也。所以通說一切賢聖者。欲顯一切聖人同證無
<lb ed="X" n="0453c21"/><lb ed="R038" n="0533b16"/>爲爲體也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453c22"/><lb ed="R038" n="0533b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0453c2201">須菩提。於意云何。若人滿三千世界七寶以用布施。
<lb ed="X" n="0453c23"/><lb ed="R038" n="0533b18"/>是人所得福德。寧爲多不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453c24"/><lb ed="R038" n="0534a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0453c2401">自下次顯斷疑功用。夫於經有疑卽懷謗以生罪。
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0454a" n="0454a"/>
<lb ed="X" n="0454a01"/><lb ed="R038" n="0534a02"/>於經無疑卽信受而生福。欲顯所說之法。雖不可
<lb ed="X" n="0454a02"/><lb ed="R038" n="0534a03"/>取不可說。然受說能詮之敎。卽生福無邊。故爲斯
<lb ed="X" n="0454a03"/><lb ed="R038" n="0534a04"/>問。一須彌･一日月･一四天下。爲一小世界。卽以小
<lb ed="X" n="0454a04"/><lb ed="R038" n="0534a05"/>世界爲本。其數至千。名小千世界。卽以小千爲本。
<lb ed="X" n="0454a05"/><lb ed="R038" n="0534a06"/>其數至千。名中千世界。卽以中千爲本。其數至千。
<lb ed="X" n="0454a06"/><lb ed="R038" n="0534a07"/>名大千世界。總計有百億須彌･百億日月･百億四
<lb ed="X" n="0454a07"/><lb ed="R038" n="0534a08"/>天下。成卽同成。壞卽同壞。下極風輪。上窮有頂。一
<lb ed="X" n="0454a08"/><lb ed="R038" n="0534a09"/>佛所主之處。名曰三千大千世界。今問若人施寶
<lb ed="X" n="0454a09"/><lb ed="R038" n="0534a10"/>同乎此量。所生之福得爲多不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454a10"/><lb ed="R038" n="0534a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454a1001">須菩提言。甚多。世尊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454a11"/><lb ed="R038" n="0534a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454a1101">珍寶之量旣弘。生福之理彌積。故云甚多。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454a12"/><lb ed="R038" n="0534a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454a1201">何以故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454a13"/><lb ed="R038" n="0534a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454a1301">欲明此福雖多而未勝。故先發問以徵之。何故此
<lb ed="X" n="0454a14"/><lb ed="R038" n="0534a15"/>福得名多也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454a15"/><lb ed="R038" n="0534a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454a1501">是福德。卽非福德性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454a16"/><lb ed="R038" n="0534a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454a1601">答意明福有二種。一有流。二無流。多有二義。一聚
<lb ed="X" n="0454a17"/><lb ed="R038" n="0534a18"/>義。二進義。聚謂聚集福體。進謂進趣菩提。是福德
<lb ed="X" n="0454a18"/><lb ed="R038" n="0534b01"/>者。是有流之福德。卽非福德者。非無流之福德。是
<lb ed="X" n="0454a19"/><lb ed="R038" n="0534b02"/>有流之福故。有聚義之多也。非無流之福故。無進
<lb ed="X" n="0454a20"/><lb ed="R038" n="0534b03"/>義之多也。無進義之多者。豈空無果乎。得有流報。
<lb ed="X" n="0454a21"/><lb ed="R038" n="0534b04"/>故無有無果之理。報盡卽絕。故無有進趣之義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454a22"/><lb ed="R038" n="0534b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454a2201">是故如來說福德多。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454a23"/><lb ed="R038" n="0534b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454a2301">須菩提離自師心。更引如來爲證也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454a24"/><lb ed="R038" n="0534b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454a2401">若復有人。於此經中受持乃至四句偈等。爲他人說。
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0454b" n="0454b"/>
<lb ed="X" n="0454b01"/><lb ed="R038" n="0534b08"/>其福勝彼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454b02"/><lb ed="R038" n="0534b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454b0201">受持四句。受他法施也。爲他人說。以法施他也。受
<lb ed="X" n="0454b03"/><lb ed="R038" n="0534b10"/>他法施。明生自聞慧。以法施他。明生他聞慧。若人
<lb ed="X" n="0454b04"/><lb ed="R038" n="0534b11"/>自能住聞慧。福<anchor xml:id="nkr_note_add_0454b0401" n="0454b0401"/><anchor xml:id="beg0454b0401" n="0454b0401"/>已<anchor xml:id="end0454b0401"/>勝彼。何況自住思修兩慧也。若
<lb ed="X" n="0454b05"/><lb ed="R038" n="0534b12"/>人令他住聞慧。福<anchor xml:id="nkr_note_add_0454b0501" n="0454b0501"/><anchor xml:id="beg0454b0501" n="0454b0501"/>已<anchor xml:id="end0454b0501"/>勝彼。何況令他住思修兩慧
<lb ed="X" n="0454b06"/><lb ed="R038" n="0534b13"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454b07"/><lb ed="R038" n="0534b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454b0701">何以故。須菩提。一切諸佛及諸佛阿耨多羅三藐三
<lb ed="X" n="0454b08"/><lb ed="R038" n="0534b15"/>菩提法。皆從此經出。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454b09"/><lb ed="R038" n="0534b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454b0901">菩提卽法身。諸佛卽應化兩身。菩提名出謂顯性
<lb ed="X" n="0454b10"/><lb ed="R038" n="0534b17"/>以離纏。諸佛名出謂生成以得體。此經旣出諸佛
<lb ed="X" n="0454b11"/><lb ed="R038" n="0534b18"/>之三身。故顯受說之二勝也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454b12"/><lb ed="R038" n="0535a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454b1201">須菩提。所謂佛･法者。卽非佛･法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454b13"/><lb ed="R038" n="0535a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454b1301">佛是學者之名。法是菩提之目。菩提體唯佛之所
<lb ed="X" n="0454b14"/><lb ed="R038" n="0535a03"/>能覺。故名佛法。餘人之所不覺。故云卽非佛法。所
<lb ed="X" n="0454b15"/><lb ed="R038" n="0535a04"/>謂佛法者。謂是大乘之佛法。卽非佛法者。非是二
<lb ed="X" n="0454b16"/><lb ed="R038" n="0535a05"/>乘之佛法。非二乘之佛法。此顯不共義。是大乘之
<lb ed="X" n="0454b17"/><lb ed="R038" n="0535a06"/>佛法。此顯最勝義。受說此經。能出不共之佛法。故
<lb ed="X" n="0454b18"/><lb ed="R038" n="0535a07"/>成最勝之深因也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454b19"/><lb ed="R038" n="0535a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454b1901">須菩提。於意云何。須陀洹能作是念。我得須陀洹果
<lb ed="X" n="0454b20"/><lb ed="R038" n="0535a09"/>不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454b21"/><lb ed="R038" n="0535a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454b2101">前約如來法身斷疑。自下次約弟子法身斷疑。疑
<lb ed="X" n="0454b22"/><lb ed="R038" n="0535a11"/>曰。前說一切聖人以無爲而有差別。後言無爲之
<lb ed="X" n="0454b23"/><lb ed="R038" n="0535a12"/>法不可取不可說。此猶難信。何者。現見四果聖人
<lb ed="X" n="0454b24"/><lb ed="R038" n="0535a13"/>能取無爲以爲自果。如其所取。能爲人說。云何言
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0454c" n="0454c"/>
<lb ed="X" n="0454c01"/><lb ed="R038" n="0535a14"/>不可取不可說。佛欲斷此疑。故爲斯問。此問第一
<lb ed="X" n="0454c02"/><lb ed="R038" n="0535a15"/>果也。言須陀洹人正證無爲之時。能作是念。我得
<lb ed="X" n="0454c03"/><lb ed="R038" n="0535a16"/>果耶。爲不得耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454c04"/><lb ed="R038" n="0535a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454c0401">須菩提言。不也。世尊。何以故。須陀洹名爲入流。而無
<lb ed="X" n="0454c05"/><lb ed="R038" n="0535a18"/>所入。不入色聲香味觸法。是名須陀洹。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454c06"/><lb ed="R038" n="0535b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454c0601">須陀洹此云入流。亦曰逆流。流有二種。一生死流。
<lb ed="X" n="0454c07"/><lb ed="R038" n="0535b02"/>二聖道流。是名入流。明入聖道之流。而無所入。顯
<lb ed="X" n="0454c08"/><lb ed="R038" n="0535b03"/>逆生死之流。在觀旣無復分別。豈見道流可入乎。
<lb ed="X" n="0454c09"/><lb ed="R038" n="0535b04"/>旣不見道流之可入。豈見道果之可得乎。旣不見
<lb ed="X" n="0454c10"/><lb ed="R038" n="0535b05"/>道果之可得。豈見可得之可見乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454c11"/><lb ed="R038" n="0535b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454c1101">須菩提。於意云何。斯陀含能作是念。我得斯陀含果
<lb ed="X" n="0454c12"/><lb ed="R038" n="0535b07"/>不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454c13"/><lb ed="R038" n="0535b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454c1301">此問第二果也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454c14"/><lb ed="R038" n="0535b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454c1401">須菩提言。不也。世尊。何以故。斯陀含名一往來。而實
<lb ed="X" n="0454c15"/><lb ed="R038" n="0535b10"/>無往來。是名斯陀含。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454c16"/><lb ed="R038" n="0535b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454c1601">斯陀含。此云一往來。此人證果之後。若人中命終。
<lb ed="X" n="0454c17"/><lb ed="R038" n="0535b12"/>卽往天而來人。若天中命終。卽往人而來天。由一
<lb ed="X" n="0454c18"/><lb ed="R038" n="0535b13"/>往一來便得滅度。故曰一往來。觀內旣不見有我。
<lb ed="X" n="0454c19"/><lb ed="R038" n="0535b14"/>誰往誰來。故云實無往來也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454c20"/><lb ed="R038" n="0535b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454c2001">須菩提。於意云何。阿那含能作是念。我得阿那含果
<lb ed="X" n="0454c21"/><lb ed="R038" n="0535b16"/>不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454c22"/><lb ed="R038" n="0535b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0454c2201">此問第三果也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454c23"/><lb ed="R038" n="0535b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0454c2301">須菩提言。不也。世尊。何以故。阿那含名爲不來。而實
<lb ed="X" n="0454c24"/><lb ed="R038" n="0536a01"/>無來。是故名阿那含。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0455a" n="0455a"/>
<lb ed="X" n="0455a01"/><lb ed="R038" n="0536a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455a0101">阿那含。此云不來。此人證果之後。生上而不生下。
<lb ed="X" n="0455a02"/><lb ed="R038" n="0536a03"/>有去而無有來。故曰不來。觀內旣不見有我。說誰
<lb ed="X" n="0455a03"/><lb ed="R038" n="0536a04"/>不來。故云而實無來也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455a04"/><lb ed="R038" n="0536a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455a0401">須菩提。於意云何。阿羅漢能作是念。我得阿羅漢道
<lb ed="X" n="0455a05"/><lb ed="R038" n="0536a06"/>不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455a06"/><lb ed="R038" n="0536a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455a0601">此問第四果也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455a07"/><lb ed="R038" n="0536a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455a0701">須菩提言。不也。世尊。何以故。實無有法名阿羅漢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455a08"/><lb ed="R038" n="0536a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455a0801">阿羅漢。此云不生。此人證果之後。永絕三毒之根。
<lb ed="X" n="0455a09"/><lb ed="R038" n="0536a10"/>高謝四生累。故曰不生。觀內旣不見有我。說誰不
<lb ed="X" n="0455a10"/><lb ed="R038" n="0536a11"/>生。故云實無有法。名阿羅漢也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455a11"/><lb ed="R038" n="0536a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455a1101">世尊。若阿羅漢作是念。我得阿羅漢道。卽爲著我人
<lb ed="X" n="0455a12"/><lb ed="R038" n="0536a13"/>衆生壽者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455a13"/><lb ed="R038" n="0536a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455a1301">有念旣四執生。無念卽四執滅。四執滅者可以有
<lb ed="X" n="0455a14"/><lb ed="R038" n="0536a15"/>滅之實而實之。四執生者豈以不生之名而名之
<lb ed="X" n="0455a15"/><lb ed="R038" n="0536a16"/>哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455a16"/><lb ed="R038" n="0536a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455a1601">世尊。佛說我得無諍三昧人中最爲第一。是第一離
<lb ed="X" n="0455a17"/><lb ed="R038" n="0536a18"/>欲阿羅漢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455a18"/><lb ed="R038" n="0536b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455a1801">三昧。此云定。無諍定者。遠分定也。得此定者。能令
<lb ed="X" n="0455a19"/><lb ed="R038" n="0536b02"/>彼我不起煩惱之諍。故曰此定爲無諍也。無諍第
<lb ed="X" n="0455a20"/><lb ed="R038" n="0536b03"/>一。卽定障之諍滅。離欲第一。卽惑障之諍盡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455a21"/><lb ed="R038" n="0536b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455a2101">我不作是念。我是離欲阿羅漢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455a22"/><lb ed="R038" n="0536b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455a2201">須菩提言。我身自證。不起自得之心。餘人若成。豈
<lb ed="X" n="0455a23"/><lb ed="R038" n="0536b06"/>生擭果之念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455a24"/><lb ed="R038" n="0536b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455a2401">世尊。我若作是念。我得阿羅漢道。世尊則不說須菩
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0455b" n="0455b"/>
<lb ed="X" n="0455b01"/><lb ed="R038" n="0536b08"/>提是樂阿蘭那行者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455b02"/><lb ed="R038" n="0536b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455b0201">阿蘭那。此云無諍。須菩提言。我若有念。則此記無
<lb ed="X" n="0455b03"/><lb ed="R038" n="0536b10"/>由也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455b04"/><lb ed="R038" n="0536b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455b0401">以須菩提實無所行。而名須菩提是樂阿蘭那行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455b05"/><lb ed="R038" n="0536b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455b0501">實無所行。兩諍之體離乎心也。而名樂行。無諍之
<lb ed="X" n="0455b06"/><lb ed="R038" n="0536b13"/>名記乎身也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455b07"/><lb ed="R038" n="0536b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455b0701">佛吿須菩提。於意云何。如來昔在然燈佛所。於法有
<lb ed="X" n="0455b08"/><lb ed="R038" n="0536b15"/>所得不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455b09"/><lb ed="R038" n="0536b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455b0901">前約聲聞法身斷疑。今約菩薩法身斷疑。疑曰。菩
<lb ed="X" n="0455b10"/><lb ed="R038" n="0536b17"/>薩卽眞如。眞如之中無取無說者。然燈如來云何
<lb ed="X" n="0455b11"/><lb ed="R038" n="0536b18"/>爲說菩薩之法。釋迦菩薩何故親從受之耶。佛欲
<lb ed="X" n="0455b12"/><lb ed="R038" n="0537a01"/>斷此疑。故爲斯問。汝意云何。我昔入觀之時。然燈
<lb ed="X" n="0455b13"/><lb ed="R038" n="0537a02"/>於我有說耶。我於然燈有得耶。爲無所說耶。爲無
<lb ed="X" n="0455b14"/><lb ed="R038" n="0537a03"/>所得邪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455b15"/><lb ed="R038" n="0537a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455b1501">世尊。如來在然燈佛所。於法實無所得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455b16"/><lb ed="R038" n="0537a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455b1601">法是菩提。得卽證也。答意明法中則心行處滅。覺
<lb ed="X" n="0455b17"/><lb ed="R038" n="0537a06"/>觀之所不尋。言語道斷。名筌之所不逮。名筌不逮
<lb ed="X" n="0455b18"/><lb ed="R038" n="0537a07"/>故。昔佛所以杜言。覺觀不尋故。今佛所以絕證。但
<lb ed="X" n="0455b19"/><lb ed="R038" n="0537a08"/>言釋迦絕證。則然燈杜言。從可知也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455b20"/><lb ed="R038" n="0537a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455b2001">須菩提。於意云何。菩薩莊嚴佛土不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455b21"/><lb ed="R038" n="0537a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455b2101">前斷得記疑。今斷嚴土疑。得記卽仰上以受化。嚴
<lb ed="X" n="0455b22"/><lb ed="R038" n="0537a11"/>土是俯下以利生。疑曰。若身是無相之身。卽土應
<lb ed="X" n="0455b23"/><lb ed="R038" n="0537a12"/>無相土。土若無相。不應取有累之事像。修萬行以
<lb ed="X" n="0455b24"/><lb ed="R038" n="0537a13"/>嚴之土。若有相。復何異控龍象於兔蹊。注江湖於
<pb ed="X" xml:id="X24.0456.0455c" n="0455c"/>
<lb ed="X" n="0455c01"/><lb ed="R038" n="0537a14"/>牛跡。佛欲斷此疑。故爲斯問。汝謂菩薩眞觀之中。
<lb ed="X" n="0455c02"/><lb ed="R038" n="0537a15"/>有嚴事耶。無嚴事耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455c03"/><lb ed="R038" n="0537a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455c0301">不也。世尊。何以故。莊嚴佛土者。則非莊嚴。是名莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455c04"/><lb ed="R038" n="0537a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455c0401">答明無也。莊嚴有二種。一形相。二眞實。形相色性
<lb ed="X" n="0455c05"/><lb ed="R038" n="0537a18"/>爲其體。衆寶爲其相。眞實者法性爲其體。萬德爲
<lb ed="X" n="0455c06"/><lb ed="R038" n="0537b01"/>其相。形相以依化爲能嚴。分別爲所嚴。分別無相
<lb ed="X" n="0455c07"/><lb ed="R038" n="0537b02"/>故。無所嚴之體。依化無生故。無能嚴之體。故云卽
<lb ed="X" n="0455c08"/><lb ed="R038" n="0537b03"/>非莊嚴也。眞實以唯識爲能嚴。法性爲所嚴。唯識
<lb ed="X" n="0455c09"/><lb ed="R038" n="0537b04"/>無倒故。有能嚴之體。法性不變故。有所嚴之體。故
<lb ed="X" n="0455c10"/><lb ed="R038" n="0537b05"/>曰是名莊嚴也。若然者。豈取有累之事像。修形相
<lb ed="X" n="0455c11"/><lb ed="R038" n="0537b06"/>之嚴哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455c12"/><lb ed="R038" n="0537b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0455c1201">是故須菩提。諸菩薩摩訶薩應如是生淸淨心。不應
<lb ed="X" n="0455c13"/><lb ed="R038" n="0537b08"/>住色生心。不應住聲香味觸法生心。應無所住而生
<lb ed="X" n="0455c14"/><lb ed="R038" n="0537b09"/>其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455c15"/><lb ed="R038" n="0537b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0455c1501">此勸取眞實之嚴。令捨形相之障也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455c16"/><lb ed="R038" n="0537b11"/>
<lb ed="X" n="0455c17"/><lb ed="R038" n="0537b12"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金剛般若波羅蜜經注卷上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0448c1601" to="#end0448c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0448c1701" to="#end0448c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0449a1001" to="#end0449a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0449b0201" to="#end0449b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0449b2101" to="#end0449b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">斂</lem><rdg wit="#wit.orig">歛</rdg></app>
<app from="#beg0449c1301" to="#end0449c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0449c1401" to="#end0449c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0451a0501" to="#end0451a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0451a1101" to="#end0451a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0451b0101" to="#end0451b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0451b0201" to="#end0451b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0452b1701" to="#end0452b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0452b2101" to="#end0452b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0452c0501" to="#end0452c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0454b0401" to="#end0454b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0454b0501" to="#end0454b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0451001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0451001">刀疑力</note>
<note n="0452001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0452001">者字疑剩</note>
<note n="0452002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0452002">貧疑貪</note>
<note n="0453001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0453001">徵當作微</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0448c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0448c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0448c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0448c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0449a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0449a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0449b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0449b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0449b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0449b2101">斂【CB】，歛【卍續】</note>
<note n="0449c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0449c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0449c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0449c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0451a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0451a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0451a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0451a1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0451b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0451b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0451b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0451b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0452b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0452b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0452c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0454b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0454b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0454b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0454b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>