<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X24n0464">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 464 金剛經采微</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 464 金剛經采微</title>
			<author>宋 曇應述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">24</idno>.<idno type="no">464</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">金剛經采微</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00450">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00450</charName>
				<mapping cb:dec="983490" type="PUA">U+F01C2</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4A25</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[雨/隻]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15097">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15097</charName>
				<mapping cb:dec="998137" type="PUA">U+F3AF9</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9EAB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>麵</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[麩-夫+丐]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15150">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15150</charName>
				<mapping cb:dec="998190" type="PUA">U+F3B2E</mapping>
			<mapping type="unicode">U+29BED</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬢</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬃-示+(眉-目+貝)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-03T16:51:57">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0604a" n="0604a"/>
<lb ed="X" n="0604a01"/>
<lb ed="X" n="0604a02"/>
<lb ed="X" n="0604a03"/>
<lb ed="X" n="0604a04"/>
<lb ed="X" n="0604a05"/><cb:docNumber>No. 464</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0604a06"/><lb ed="R092" n="0171a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金剛般若波羅蜜經<anchor xml:id="nkr_note_add_0604a0601" n="0604a0601"/><anchor xml:id="beg0604a0601" n="0604a0601"/>采<anchor xml:id="end0604a0601"/>微卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0604a07"/><lb ed="R092" n="0171a01"/><cb:div><p xml:id="pX24p0604a0701"><note place="inline">癸未坐制於<name role="" type="person">白雲菴</name>再考詳定見有此注方可傳焉</note>。</p>
<lb ed="X" n="0604a08"/><lb ed="R092" n="0171a02"/><byline cb:type="author">錢唐釋　曇應　述</byline>
<lb ed="X" n="0604a09"/><lb ed="R092" n="0171a03"/><p xml:id="pX24p0604a0901">決群疑而起行。益品彚以無私。陶育聖凡。範圍空
<lb ed="X" n="0604a10"/><lb ed="R092" n="0171a04"/>有。寧越金剛般若哉。無著因定得偈。天親受頌成
<lb ed="X" n="0604a11"/><lb ed="R092" n="0171a05"/>文。非兜率慈尊。孰開荒至敎。但斯經也。詞源渺浩。
<lb ed="X" n="0604a12"/><lb ed="R092" n="0171a06"/>義海沖深。僧佉<note place="inline">阿僧佉。此云無著</note>重著論以抗行。吳興復
<lb ed="X" n="0604a13"/><lb ed="R092" n="0171a07"/>撰疏而贊述。對經考論。<anchor xml:id="nkr_note_add_0604a1301" n="0604a1301"/><anchor xml:id="beg0604a1301" n="0604a1301"/>已<anchor xml:id="end0604a1301"/>盡幽玄。尋疏證經。未爲
<lb ed="X" n="0604a14"/><lb ed="R092" n="0171a08"/>全當。科判雖準繩有在。解釋則義理乖違。於是。不
<lb ed="X" n="0604a15"/><lb ed="R092" n="0171a09"/>得<anchor xml:id="nkr_note_add_0604a1501" n="0604a1501"/><anchor xml:id="beg0604a1501" n="0604a1501"/>已<anchor xml:id="end0604a1501"/>。管窺天台義意。摸論大塗。校彼伸明。是非別
<lb ed="X" n="0604a16"/><lb ed="R092" n="0171a10"/>矣。仍取天親補助。及今古優長。故曰<anchor xml:id="nkr_note_add_0604a1601" n="0604a1601"/><anchor xml:id="beg0604a1601" n="0604a1601"/>采<anchor xml:id="end0604a1601"/>微。蓋<anchor xml:id="nkr_note_add_0604a1602" n="0604a1602"/><anchor xml:id="beg0604a1602" n="0604a1602"/>采<anchor xml:id="end0604a1602"/>摘
<lb ed="X" n="0604a17"/><lb ed="R092" n="0171a11"/><note place="inline">他歷切</note>衆妙。直注于經。庶閱者易解耳。</p><p xml:id="pX24p0604a1716" cb:place="inline">旹紹興壬子
<lb ed="X" n="0604a18"/><lb ed="R092" n="0171a12"/>仲春二十有三日寓思溪蘭若叙</p>
<lb ed="X" n="0604a19"/><lb ed="R092" n="0171a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0604a1901">金剛般若波羅蜜經</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0604a20"/><lb ed="R092" n="0171a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0604a2001">釋經爲二。初釋題。二釋文。釋題者。懸覧一經大義。
<lb ed="X" n="0604a21"/><lb ed="R092" n="0171a15"/>以釋首題。大義者。五重玄義。所謂名體宗用敎相
<lb ed="X" n="0604a22"/><lb ed="R092" n="0171a16"/>也。初釋名則喩法爲名。金剛是喩。般若等是法。金
<lb ed="X" n="0604a23"/><lb ed="R092" n="0171a17"/>剛者。無著論釋有二意。一約金剛寶。二約畫金剛
<lb ed="X" n="0604a24"/><lb ed="R092" n="0171a18"/>形。且約金剛寶者。此寶出天竺國。梵語<g ref="#CB02494">䟦</g>折羅。亦
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0604b" n="0604b"/>
<lb ed="X" n="0604b01"/><lb ed="R092" n="0171b01"/>名斫迦羅。此云金剛。謂金中精堅者也。剛生金中。
<lb ed="X" n="0604b02"/><lb ed="R092" n="0171b02"/>百鍊不銷。可以切玉。取以堅利能斷壞萬物。如般
<lb ed="X" n="0604b03"/><lb ed="R092" n="0171b03"/>若能斷萬惑。故以爲喩。吾祖云。般若如金剛。隨所
<lb ed="X" n="0604b04"/><lb ed="R092" n="0171b04"/>擬皆碎。無著云。能斷者。般若波羅蜜中。聞思修所
<lb ed="X" n="0604b05"/><lb ed="R092" n="0171b05"/>斷。如金剛斷處而斷。若爾。如大品等諸般若。莫不
<lb ed="X" n="0604b06"/><lb ed="R092" n="0171b06"/>皆有能斷之力。何獨此經以金剛爲喩。答。良以此
<lb ed="X" n="0604b07"/><lb ed="R092" n="0171b07"/>會之前。大品等席。佛悉令衆生。住是般若。故使佛
<lb ed="X" n="0604b08"/><lb ed="R092" n="0171b08"/>種性不斷。而護念付囑。且聞者必疑。般若乃果。佛
<lb ed="X" n="0604b09"/><lb ed="R092" n="0171b09"/>所住之法。衆生垢重。當云何住。是折伏散亂。衆雖
<lb ed="X" n="0604b10"/><lb ed="R092" n="0171b10"/>伏疑。未由開決。空生至此。爲衆斷疑故。述昔興歎
<lb ed="X" n="0604b11"/><lb ed="R092" n="0171b11"/>問降住事。佛爲釋疑故答。則令住是般若者。如金
<lb ed="X" n="0604b12"/><lb ed="R092" n="0171b12"/>剛能斷煩惱。故論云。<note place="inline">下去論云。無著論也</note>此小金剛波羅蜜。
<lb ed="X" n="0604b13"/><lb ed="R092" n="0171b13"/>以如是名顯勢力。以如是金剛之名。顯般若勢力。
<lb ed="X" n="0604b14"/><lb ed="R092" n="0171b14"/>故知。絓是般若。皆有是力。此旣諸般若之釋疑經。
<lb ed="X" n="0604b15"/><lb ed="R092" n="0171b15"/>是故金剛二字。文雖出此。義實通爲諸般若之作
<lb ed="X" n="0604b16"/><lb ed="R092" n="0171b16"/>譬。由是持說者。福重功深。二約畫形者。如論云又
<lb ed="X" n="0604b17"/><lb ed="R092" n="0171b17"/>如畫金剛形。初後闊。中則狹。如是般若波羅蜜。中
<lb ed="X" n="0604b18"/><lb ed="R092" n="0171b18"/>狹者。謂淨心地。初後闊者。謂信行地如來地。此顯
<lb ed="X" n="0604b19"/><lb ed="R092" n="0172a01"/>示不共義也。釋曰。則力士金剛之杵。有摧物之功。
<lb ed="X" n="0604b20"/><lb ed="R092" n="0172a02"/>可譬此經地位。是以一十六住。總名信行地。第十
<lb ed="X" n="0604b21"/><lb ed="R092" n="0172a03"/>八上求佛地。名如來地。上求佛地中。復有六種具
<lb ed="X" n="0604b22"/><lb ed="R092" n="0172a04"/>足。於第六心具足中。又有六義。如是則初後闊。中
<lb ed="X" n="0604b23"/><lb ed="R092" n="0172a05"/>間唯第十七入證道一住處。名淨心地。所謂狹也。
<lb ed="X" n="0604b24"/><lb ed="R092" n="0172a06"/>故如金剛形。而特言畫者。以此間無此寶。但傳畫
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0604c" n="0604c"/>
<lb ed="X" n="0604c01"/><lb ed="R092" n="0172a07"/>像故云耳。此意旣擬地位。則別在茲經論。所謂顯
<lb ed="X" n="0604c02"/><lb ed="R092" n="0172a08"/>示不共義者。則顯初意。與諸般若共也。般若者。或
<lb ed="X" n="0604c03"/><lb ed="R092" n="0172a09"/>有翻。名智慧。或無翻。以生善故。孤山謂。不云智慧
<lb ed="X" n="0604c04"/><lb ed="R092" n="0172a10"/>者。良以般若天言。智慧人語。天言尊重。人語輕薄。
<lb ed="X" n="0604c05"/><lb ed="R092" n="0172a11"/>意存生善。由來不翻。今言般若。必具三種。謂方便
<lb ed="X" n="0604c06"/><lb ed="R092" n="0172a12"/>般若。觀照般若。實相般若。則總題以冠別文。故文
<lb ed="X" n="0604c07"/><lb ed="R092" n="0172a13"/>文之下。皆具三種。可以意知。疏云。準大論有二種
<lb ed="X" n="0604c08"/><lb ed="R092" n="0172a14"/>般若。謂世間般若。出世間般若。世間者。但於俗諦
<lb ed="X" n="0604c09"/><lb ed="R092" n="0172a15"/>而求滿智。出世間者。卽於布施持戒等。心無染著。
<lb ed="X" n="0604c10"/><lb ed="R092" n="0172a16"/>乃至攝心散心。不可得故。當知三藏多修世間般
<lb ed="X" n="0604c11"/><lb ed="R092" n="0172a17"/>若。如劬嬪大臣分地息諍。卽其事也。摩訶衍門。正
<lb ed="X" n="0604c12"/><lb ed="R092" n="0172a18"/>修出世間般若。以觀布施等因緣卽空。性相叵得
<lb ed="X" n="0604c13"/><lb ed="R092" n="0172b01"/>故。又衍門中。有共不共般若。復通部敎。約部則方
<lb ed="X" n="0604c14"/><lb ed="R092" n="0172b02"/>等般若名共。由共二乘故。華嚴名不共。此經不入
<lb ed="X" n="0604c15"/><lb ed="R092" n="0172b03"/>二乘人手故。若約敎則別在第四時。由般若部通
<lb ed="X" n="0604c16"/><lb ed="R092" n="0172b04"/>三敎。通敎則三乘同學。名共敎。別圓則二乘不聞。
<lb ed="X" n="0604c17"/><lb ed="R092" n="0172b05"/>名不共敎。荆溪云。故此二共俱共二乘。卽部敎二
<lb ed="X" n="0604c18"/><lb ed="R092" n="0172b06"/>共也。此經正當約敎。非約部義。問。約敎則方等。具
<lb ed="X" n="0604c19"/><lb ed="R092" n="0172b07"/>有四敎。亦應受共不共名。何故別在第四時耶。答。
<lb ed="X" n="0604c20"/><lb ed="R092" n="0172b08"/>荆溪云。以方等經。多順彈訶。共義稍踈。問。共不共
<lb ed="X" n="0604c21"/><lb ed="R092" n="0172b09"/>二種般若。爲一座同聞。爲異席說。若一座。別圓亦
<lb ed="X" n="0604c22"/><lb ed="R092" n="0172b10"/>共二乘。若異席。般若通被三敎。答。諸部般若。通被
<lb ed="X" n="0604c23"/><lb ed="R092" n="0172b11"/>三敎。則二乘同座。雖聞別圓。聞而不解。無受潤因。
<lb ed="X" n="0604c24"/><lb ed="R092" n="0172b12"/>狀當聾啞。故釋籤云。諸部般若。以但不但二種中
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0605a" n="0605a"/>
<lb ed="X" n="0605a01"/><lb ed="R092" n="0172b13"/>道不共之法。共二乘說。若爾。但是共說。不與共證。
<lb ed="X" n="0605a02"/><lb ed="R092" n="0172b14"/>波羅蜜。此翻到彼岸。又云度無極。或云事究竟。經
<lb ed="X" n="0605a03"/><lb ed="R092" n="0172b15"/>者通名也。梵語修多羅。義翻爲經。蓋經由聖人心
<lb ed="X" n="0605a04"/><lb ed="R092" n="0172b16"/>口故稱經。無翻亦名經。蓋此方聖人所說。六籍稱
<lb ed="X" n="0605a05"/><lb ed="R092" n="0172b17"/>經。以此代彼。法王所說。亦稱經也。天台解經。凡約
<lb ed="X" n="0605a06"/><lb ed="R092" n="0172b18"/>三種。謂敎行理。經云。書寫讀誦者。卽敎經也。信解
<lb ed="X" n="0605a07"/><lb ed="R092" n="0173a01"/>受持者。卽行經也。諸佛菩薩從此經出者。卽理經
<lb ed="X" n="0605a08"/><lb ed="R092" n="0173a02"/>也。雖約三種。首題稱經。唯能詮敎經。行理卽敎下
<lb ed="X" n="0605a09"/><lb ed="R092" n="0173a03"/>所詮也。天台云。外國種修多羅。聖敎之都名。荆溪
<lb ed="X" n="0605a10"/><lb ed="R092" n="0173a04"/>云。一代敎法。皆名爲經。此釋名竟。若餘四章。則實
<lb ed="X" n="0605a11"/><lb ed="R092" n="0173a05"/>相爲體。一經所詮故。檀波羅蜜爲宗。檀義攝六。一
<lb ed="X" n="0605a12"/><lb ed="R092" n="0173a06"/>經所修之要故。破人法二執爲用。文文蕩相故。摩
<lb ed="X" n="0605a13"/><lb ed="R092" n="0173a07"/>訶衍爲敎相。熟酥味故。若就首題。則總三般若爲
<lb ed="X" n="0605a14"/><lb ed="R092" n="0173a08"/>名。觀照乃當其宗。實相方便。體用可知。所謂釋名。
<lb ed="X" n="0605a15"/><lb ed="R092" n="0173a09"/>總此三法體宗用。分對三法。三一總別。斯之謂歟。</p>
<lb ed="X" n="0605a16"/><lb ed="R092" n="0173a10"/><p xml:id="pX24p0605a1601">△二釋文。今依無著一十八住科判經文。其餘細
<lb ed="X" n="0605a17"/><lb ed="R092" n="0173a11"/>目。盡從論解。此外或補以疏家。亦隨宜裁酌。有理
<lb ed="X" n="0605a18"/><lb ed="R092" n="0173a12"/>存焉。問無著菩薩。入日光三昧。上昇兜率。親於慈
<lb ed="X" n="0605a19"/><lb ed="R092" n="0173a13"/>氏尊處。受八十頌。何意復造論。作一十八住釋經。
<lb ed="X" n="0605a20"/><lb ed="R092" n="0173a14"/>答。八十頌。但直頌經文。未有科判。則行位次第。其
<lb ed="X" n="0605a21"/><lb ed="R092" n="0173a15"/>旨未明。由是別造論伸通。問。八十頌。分二十七斷
<lb ed="X" n="0605a22"/><lb ed="R092" n="0173a16"/>疑生起。血脉宛順。何無階次。答。分文科判意出天
<lb ed="X" n="0605a23"/><lb ed="R092" n="0173a17"/>親。無著但得其頌。問。二論可會同不。答。不須。以經
<lb ed="X" n="0605a24"/><lb ed="R092" n="0173a18"/>意多含。各取義釋。此經三分分文。從如是至敷座
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0605b" n="0605b"/>
<lb ed="X" n="0605b01"/><lb ed="R092" n="0173b01"/>而坐。是序分。從長老須菩提在大衆中去。是正宗
<lb ed="X" n="0605b02"/><lb ed="R092" n="0173b02"/>分。若如疏家。以此文分屬別序者。別序乃表發正
<lb ed="X" n="0605b03"/><lb ed="R092" n="0173b03"/>宗。若非所表。序義不成。今以此文屬正宗者。從座
<lb ed="X" n="0605b04"/><lb ed="R092" n="0173b04"/>而起。雖未彰言。事必屬正。離座由請法故。三從須
<lb ed="X" n="0605b05"/><lb ed="R092" n="0173b05"/>菩提若有人去。是流通分。論謂不染行住。卽弘通
<lb ed="X" n="0605b06"/><lb ed="R092" n="0173b06"/>無染也。且序有通別之異。通序則三世道同。以今
<lb ed="X" n="0605b07"/><lb ed="R092" n="0173b07"/>佛一期大小衆經。悉安如是等語故。別序則敎門
<lb ed="X" n="0605b08"/><lb ed="R092" n="0173b08"/>機別。而經經由藉悉異故。且通序者。佛臨涅槃。阿
<lb ed="X" n="0605b09"/><lb ed="R092" n="0173b09"/>難以四事請問。佛令一切經初。悉安如是我聞等。
<lb ed="X" n="0605b10"/><lb ed="R092" n="0173b10"/>覩此等語。信是佛說。故曰證信序。或云經前序。如
<lb ed="X" n="0605b11"/><lb ed="R092" n="0173b11"/>來付囑一切經前。令安是語故。或云經後序。結集
<lb ed="X" n="0605b12"/><lb ed="R092" n="0173b12"/>時方安故。或云破邪序。對破外道阿歐故。此經前
<lb ed="X" n="0605b13"/><lb ed="R092" n="0173b13"/>具有六事。則離佛及處也。就此分六。</p><p xml:id="pX24p0605b1315" cb:place="inline">△初所傳之
<lb ed="X" n="0605b14"/><lb ed="R092" n="0173b14"/>理。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0605b15"/><lb ed="R092" n="0173b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0605b1501">如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0605b16"/><lb ed="R092" n="0173b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0605b1601">肇師謂。如是者。信順之辭。信則所聞之理會。順則
<lb ed="X" n="0605b17"/><lb ed="R092" n="0173b17"/>師資之道成。大論云。如是義者。卽是信。若人心中
<lb ed="X" n="0605b18"/><lb ed="R092" n="0173b18"/>有信淸淨。是人能入佛法。若無信。是人不能入佛
<lb ed="X" n="0605b19"/><lb ed="R092" n="0174a01"/>法。不信者。言是事不如是。信者。言是事如是。無信
<lb ed="X" n="0605b20"/><lb ed="R092" n="0174a02"/>者。譬如牛皮未柔。不可屈折。有信者。譬如牛皮<anchor xml:id="nkr_note_add_0605b2001" n="0605b2001"/><anchor xml:id="beg0605b2001" n="0605b2001"/>已<anchor xml:id="end0605b2001"/>
<lb ed="X" n="0605b21"/><lb ed="R092" n="0174a03"/>柔。隨用可作。復次經中說信爲手。如人有手。入寶
<lb ed="X" n="0605b22"/><lb ed="R092" n="0174a04"/>山中。自在取寶。有信亦如是。入佛法寶山中。自在
<lb ed="X" n="0605b23"/><lb ed="R092" n="0174a05"/>所取。無信如無手人。入寶山中。非但不能取寶。以
<lb ed="X" n="0605b24"/><lb ed="R092" n="0174a06"/>無手故。動轉反爲寶之所傷。無信亦如是。入佛法
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0605c" n="0605c"/>
<lb ed="X" n="0605c01"/><lb ed="R092" n="0174a07"/>寶山。非但無所得。以無信故。謗法墮苦。是則以有
<lb ed="X" n="0605c02"/><lb ed="R092" n="0174a08"/>如是信故。乃有所聞。吾祖謂。如是者。乃一部所聞
<lb ed="X" n="0605c03"/><lb ed="R092" n="0174a09"/>法體也。</p><p xml:id="pX24p0605c0304" cb:place="inline">△二能傳之人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0605c04"/><lb ed="R092" n="0174a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0605c0401">我聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0605c05"/><lb ed="R092" n="0174a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0605c0501">肇師云。明出經者親承聖旨。無傳聞之謬。然阿難。
<lb ed="X" n="0605c06"/><lb ed="R092" n="0174a12"/>當結集時。見愛<anchor xml:id="nkr_note_add_0605c0601" n="0605c0601"/><anchor xml:id="beg0605c0601" n="0605c0601"/>已<anchor xml:id="end0605c0601"/>除。二我都盡。今稱我者。以傳法
<lb ed="X" n="0605c07"/><lb ed="R092" n="0174a13"/>故。隨順世間。假名稱我也。聞者。大論謂。耳根不壞。
<lb ed="X" n="0605c08"/><lb ed="R092" n="0174a14"/>聲在可聞處。作意欲聞。則根塵意和合。故有聞也。
<lb ed="X" n="0605c09"/><lb ed="R092" n="0174a15"/>大論云。隨俗說我。和合稱聞。然阿難結集時。登高
<lb ed="X" n="0605c10"/><lb ed="R092" n="0174a16"/>座<anchor xml:id="nkr_note_add_0605c1001" n="0605c1001"/><anchor xml:id="beg0605c1001" n="0605c1001"/>已<anchor xml:id="end0605c1001"/>。大迦葉。執尼師壇。禮敬殷勤。如佛無異。大衆
<lb ed="X" n="0605c11"/><lb ed="R092" n="0174a17"/>覩此。各懷疑情。且迦葉旣爲四衆而作依止。非佛
<lb ed="X" n="0605c12"/><lb ed="R092" n="0174a18"/>不爾。今禮敬如此。莫釋尊重出耶。或疑。莫他方佛
<lb ed="X" n="0605c13"/><lb ed="R092" n="0174b01"/>來耶。或疑。高座阿難。莫阿難成佛耶。故知三疑競
<lb ed="X" n="0605c14"/><lb ed="R092" n="0174b02"/>起。由迦葉禮敬而生。一稱我聞。知是結集敬法故
<lb ed="X" n="0605c15"/><lb ed="R092" n="0174b03"/>禮。則三疑頓息。自舊或云權疑。爲啓當來誠信故。
<lb ed="X" n="0605c16"/><lb ed="R092" n="0174b04"/>若爾。只應疑阿難作佛。何須此二疑耶。或謂實疑。
<lb ed="X" n="0605c17"/><lb ed="R092" n="0174b05"/>以阿難登座。形容似佛。衆不識故疑。若爾。只應疑
<lb ed="X" n="0605c18"/><lb ed="R092" n="0174b06"/>釋尊重出。與他方佛來。何須疑阿難成佛耶。然則
<lb ed="X" n="0605c19"/><lb ed="R092" n="0174b07"/>今說權實如何。須知。旣由迦葉禮敬。事反常情。衆
<lb ed="X" n="0605c20"/><lb ed="R092" n="0174b08"/>遂生疑。乃實疑也。</p><p xml:id="pX24p0605c2008" cb:place="inline">△三會理之時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0605c21"/><lb ed="R092" n="0174b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0605c2101">一時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0605c22"/><lb ed="R092" n="0174b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0605c2201">合云某年月日。由彼土三際。此方四時。歲令不同。
<lb ed="X" n="0605c23"/><lb ed="R092" n="0174b11"/>不可飜譯。但以說經始末。總云一時。則四衆感敎
<lb ed="X" n="0605c24"/><lb ed="R092" n="0174b12"/>得益之時也。</p><p xml:id="pX24p0605c2406" cb:place="inline">△四稟承之主。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0606a" n="0606a"/>
<lb ed="X" n="0606a01"/><lb ed="R092" n="0174b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0606a0101">佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0606a02"/><lb ed="R092" n="0174b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0606a0201">大論云。佛陀。此云知者。知何等法。謂三世衆生數。
<lb ed="X" n="0606a03"/><lb ed="R092" n="0174b15"/>非衆生數。常無常等。一切諸法。菩提樹下。了了覺
<lb ed="X" n="0606a04"/><lb ed="R092" n="0174b16"/>知。故名佛也。然只樹下一佛。隨四敎之機所見。則
<lb ed="X" n="0606a05"/><lb ed="R092" n="0174b17"/>四佛。色相不同。今是衍經。且論三佛。</p><p xml:id="pX24p0606a0515" cb:place="inline">△五所聞之
<lb ed="X" n="0606a06"/><lb ed="R092" n="0174b18"/>地。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0606a07"/><lb ed="R092" n="0175a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0606a0701">在<name role="" type="person">舍衛國</name>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0606a08"/><lb ed="R092" n="0175a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0606a0801">在者。住也。舍衛。正云室利羅筏悉底。訛言舍衛。亦
<lb ed="X" n="0606a09"/><lb ed="R092" n="0175a03"/><name role="" type="person">舍婆提</name>。新翻豐德。謂國豐四事。一財物。二欲塵。三
<lb ed="X" n="0606a10"/><lb ed="R092" n="0175a04"/>多聞。四解脫。舊翻聞物。十二遊行經云。無物不有。
<lb ed="X" n="0606a11"/><lb ed="R092" n="0175a05"/>天下聞之。故曰聞物。大論云。佛知恩故。多住王舍
<lb ed="X" n="0606a12"/><lb ed="R092" n="0175a06"/>城及<name role="" type="person">舍婆提</name>。以報生身地恩。故住<name role="" type="person">舍婆提</name>。以報法
<lb ed="X" n="0606a13"/><lb ed="R092" n="0175a07"/>身地恩。故住<name role="" type="person">王舍城</name>。法身於生身勝故。二城中。多
<lb ed="X" n="0606a14"/><lb ed="R092" n="0175a08"/>住<name role="" type="person">王舍城</name>。問。經說生<name role="" type="person">迦毗羅</name>國。何故論云。生舍婆
<lb ed="X" n="0606a15"/><lb ed="R092" n="0175a09"/>提耶。答。西域記云。迦毗與舍衛相鄰。同是中印土
<lb ed="X" n="0606a16"/><lb ed="R092" n="0175a10"/>境。故此言之。問。<name role="" type="person">迦毗羅</name>國。是佛生處。何故不多住
<lb ed="X" n="0606a17"/><lb ed="R092" n="0175a11"/>耶。答。大論云。佛初還國。迦葉兄弟千比丘。本修婆
<lb ed="X" n="0606a18"/><lb ed="R092" n="0175a12"/>羅門法。苦行山間。形容憔悴。父王見之。以此諸比
<lb ed="X" n="0606a19"/><lb ed="R092" n="0175a13"/>丘。不足光飾世尊。卽選諸釋貴人子弟。兼又壯戶。
<lb ed="X" n="0606a20"/><lb ed="R092" n="0175a14"/>遣一人強令出家。有善心樂道。有不樂者。此諸釋
<lb ed="X" n="0606a21"/><lb ed="R092" n="0175a15"/>比丘。不應在本生處。何以故。旣未離欲。若近親屬。
<lb ed="X" n="0606a22"/><lb ed="R092" n="0175a16"/>必染著心生。爲護此輩故。不多住<name role="" type="person">迦毗羅</name>國。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0606a23"/><lb ed="R092" n="0175a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0606a2301"><name role="" type="person">祇樹給孤獨園</name>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0606a24"/><lb ed="R092" n="0175a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0606a2401">祇樹者。梵語祇桓。亦名祇陀。正言逝多。此翻戰勝。
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0606b" n="0606b"/>
<lb ed="X" n="0606b01"/><lb ed="R092" n="0175b01"/>波斯匿王太子也。法鏡經。目爲勝氏樹焉。<name role="" type="person">給孤獨</name>。
<lb ed="X" n="0606b02"/><lb ed="R092" n="0175b02"/>梵語須達多。此云<name role="" type="person">給孤獨</name>。亦名善施。以此長者仁
<lb ed="X" n="0606b03"/><lb ed="R092" n="0175b03"/>慈。常給濟孤獨。善能行施故。國人以此稱之。南山
<lb ed="X" n="0606b04"/><lb ed="R092" n="0175b04"/>靈感傳云。祇桓寺基址。東西僅十里。南北七里餘
<lb ed="X" n="0606b05"/><lb ed="R092" n="0175b05"/>七十步。初須達詣太子買園。太子言。能以金布地。
<lb ed="X" n="0606b06"/><lb ed="R092" n="0175b06"/>令間無空。便當相與。須達曰諾。隨其價。太子言。戲
<lb ed="X" n="0606b07"/><lb ed="R092" n="0175b07"/>語耳。須達言。不應妄語。卽共與訟。時首陀會天。化
<lb ed="X" n="0606b08"/><lb ed="R092" n="0175b08"/>作人與評言。太子法。不應妄語。價旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0606b0801" n="0606b0801"/><anchor xml:id="beg0606b0801" n="0606b0801"/>已<anchor xml:id="end0606b0801"/>決。不宜中
<lb ed="X" n="0606b09"/><lb ed="R092" n="0175b09"/>悔。太子遂與之。便使人象負金出園。須臾欲滿。餘
<lb ed="X" n="0606b10"/><lb ed="R092" n="0175b10"/>殘少地。須達思惟。何藏金不多不少。當補滿足。祇
<lb ed="X" n="0606b11"/><lb ed="R092" n="0175b11"/>桓問言。嫌貴買之。答。不也。自思何藏者可足。當補
<lb ed="X" n="0606b12"/><lb ed="R092" n="0175b12"/>滿之。祇桓念言。佛必大德。能使斯人輕寶乃爾。齊
<lb ed="X" n="0606b13"/><lb ed="R092" n="0175b13"/>此且止。勿更出金。園地屬卿。樹木屬我。我自上佛。
<lb ed="X" n="0606b14"/><lb ed="R092" n="0175b14"/>乃至起立精舍。爲佛作屋。以妙栴檀。用爲香泥。別
<lb ed="X" n="0606b15"/><lb ed="R092" n="0175b15"/>房住止。千二百處。凡百二十處別犍<note place="inline">巨寒切</note>稚。<note place="inline">音地此方
<lb ed="X" n="0606b16"/><lb ed="R092" n="0175b16"/>擊鍾板也</note>施設<anchor xml:id="nkr_note_add_0606b1601" n="0606b1601"/><anchor xml:id="beg0606b1601" n="0606b1601"/>已<anchor xml:id="end0606b1601"/>竟。請佛而住。佛吿阿難。今此園地。須
<lb ed="X" n="0606b17"/><lb ed="R092" n="0175b17"/>達所置。林樹花菓。祇桓所有。二人同心。共立精舍。
<lb ed="X" n="0606b18"/><lb ed="R092" n="0175b18"/>應當號<name role="" type="person">祇樹給孤獨園</name>。先君後臣。禮也。</p><p xml:id="pX24p0606b1816" cb:place="inline">△六聞持
<lb ed="X" n="0606b19"/><lb ed="R092" n="0176a01"/>之伴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0606b20"/><lb ed="R092" n="0176a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0606b2001">與大比丘衆千二百五十人俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0606b21"/><lb ed="R092" n="0176a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0606b2101">與者。共也。大者。歎德也。大論謂。摩訶衍。翻大多勝。
<lb ed="X" n="0606b22"/><lb ed="R092" n="0176a04"/>大者。天王大人所敬故。多者。通四韋陀及三藏典
<lb ed="X" n="0606b23"/><lb ed="R092" n="0176a05"/>故。勝者。勝九十五種外道故。譯者從一。且云大耳。
<lb ed="X" n="0606b24"/><lb ed="R092" n="0176a06"/>比丘者。或有翻言除饉。衆生在因。無法自資。得報
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0606c" n="0606c"/>
<lb ed="X" n="0606c01"/><lb ed="R092" n="0176a07"/>多饉乏。出家戒行。是良福田。能生物善。除因果之
<lb ed="X" n="0606c02"/><lb ed="R092" n="0176a08"/>饉。或無翻名。今三義。謂乞士破惡怖魔。不仰不下
<lb ed="X" n="0606c03"/><lb ed="R092" n="0176a09"/>不方不維。離此四食。次第行乞。淸淨活命。故名乞
<lb ed="X" n="0606c04"/><lb ed="R092" n="0176a10"/>士。戒禁七支。禪鏁心猿。怖無常狼。除煩惱脂。是名
<lb ed="X" n="0606c05"/><lb ed="R092" n="0176a11"/>破惡。修此法故。天魔惱毒。慮其出境。復恐度人。是
<lb ed="X" n="0606c06"/><lb ed="R092" n="0176a12"/>故愁怖。雖有三義。破惡爲本。衆者。準諸經。皆有衆
<lb ed="X" n="0606c07"/><lb ed="R092" n="0176a13"/>字。四人<anchor xml:id="nkr_note_add_0606c0701" n="0606c0701"/><anchor xml:id="beg0606c0701" n="0606c0701"/>已<anchor xml:id="end0606c0701"/>上和合爲衆。千二百五十人俱者。三迦
<lb ed="X" n="0606c08"/><lb ed="R092" n="0176a14"/>葉兄弟。共一千人。舍利弗目犍連。共二百五十人。
<lb ed="X" n="0606c09"/><lb ed="R092" n="0176a15"/>師徒歸佛。俱爲弟子。大論問。此諸比丘。何故常隨
<lb ed="X" n="0606c10"/><lb ed="R092" n="0176a16"/>世尊。答。如病者得差。常隨大醫。如衆星拱月。顯佛
<lb ed="X" n="0606c11"/><lb ed="R092" n="0176a17"/>德尊。諸經同聞。故此偏擧。</p><p xml:id="pX24p0606c1111" cb:place="inline">△二別序。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0606c12"/><lb ed="R092" n="0176a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0606c1201">爾時世尊。食時著衣持鉢。入舍衛大城乞食。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0606c13"/><lb ed="R092" n="0176b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0606c1301">此序。發起一經也。世尊者。十號具足。爲世所尊。食
<lb ed="X" n="0606c14"/><lb ed="R092" n="0176b02"/>時者。午前也。毗羅三昧經。佛爲法慧菩薩。說四食
<lb ed="X" n="0606c15"/><lb ed="R092" n="0176b03"/>時。早起諸天食。日中三世佛食。日西畜生食。日暮
<lb ed="X" n="0606c16"/><lb ed="R092" n="0176b04"/>鬼神食。著衣者。著僧伽梨。持鉢者。持四天王所奉
<lb ed="X" n="0606c17"/><lb ed="R092" n="0176b05"/>鉢。入城者。園在城外五六里。旣欲乞食。故須入城。
<lb ed="X" n="0606c18"/><lb ed="R092" n="0176b06"/>是則佛自行乞。有六益故。一爲盲者得見故。二爲
<lb ed="X" n="0606c19"/><lb ed="R092" n="0176b07"/>女人爲父母障礙者得見故。三令病者得見故。四
<lb ed="X" n="0606c20"/><lb ed="R092" n="0176b08"/>作軌範故。五除慢。凡所見無輕慢故。六示天王鉢
<lb ed="X" n="0606c21"/><lb ed="R092" n="0176b09"/>故。寶雲經謂。得食分爲四分。一擬與同梵行人。二
<lb ed="X" n="0606c22"/><lb ed="R092" n="0176b10"/>擬施貧病乞人。三施水陸衆生。四自食。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0606c23"/><lb ed="R092" n="0176b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0606c2301">於其城中。次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0606c2301" n="0606c2301"/><anchor xml:id="beg0606c2301" n="0606c2301"/>已<anchor xml:id="end0606c2301"/>。還至本處。飯食訖。収衣鉢洗足
<lb ed="X" n="0606c24"/><lb ed="R092" n="0176b12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0606c2401" n="0606c2401"/><anchor xml:id="beg0606c2401" n="0606c2401"/>已<anchor xml:id="end0606c2401"/>。敷座而坐。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0607a" n="0607a"/>
<lb ed="X" n="0607a01"/><lb ed="R092" n="0176b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0607a0101">次第乞者。善見論云。過去諸佛。皆次第乞食。無有
<lb ed="X" n="0607a02"/><lb ed="R092" n="0176b14"/>選擇。収衣鉢等者。洗足理須収衣。洗足者。如云洗
<lb ed="X" n="0607a03"/><lb ed="R092" n="0176b15"/>手曰盥。洗頭曰沐。洗身曰浴。洗足曰洗。<note place="inline">音銑</note>然何故。
<lb ed="X" n="0607a04"/><lb ed="R092" n="0176b16"/>先食後洗足。當知乞食還恐過時。所以且食。食訖
<lb ed="X" n="0607a05"/><lb ed="R092" n="0176b17"/>方洗足。如僧祇律云。午時日影過一髮一瞬卽非
<lb ed="X" n="0607a06"/><lb ed="R092" n="0176b18"/>時。敷座而坐者。論云。世尊何故。以寂靜者威儀而
<lb ed="X" n="0607a07"/><lb ed="R092" n="0177a01"/>坐。顯示唯寂靜者。於法能覺能說。以福智具故。能
<lb ed="X" n="0607a08"/><lb ed="R092" n="0177a02"/>覺能說。但敎不徒興。顯示趺坐。以待問者。然何故
<lb ed="X" n="0607a09"/><lb ed="R092" n="0177a03"/>斯經以乞食爲興致。須知次第行乞。表不住相。食
<lb ed="X" n="0607a10"/><lb ed="R092" n="0177a04"/>訖示坐。表居寂理。又乞食爲齋。齋齊也。齊心物境。
<lb ed="X" n="0607a11"/><lb ed="R092" n="0177a05"/>以表正宗。六度萬行。心境均齊。有約三學表對者。
<lb ed="X" n="0607a12"/><lb ed="R092" n="0177a06"/>何經不詮。此太通漫。</p>
<lb ed="X" n="0607a13"/><lb ed="R092" n="0177a07"/><p xml:id="pX24p0607a1301">△二正宗。依論有七義句。今準前三句。分文爲三。
<lb ed="X" n="0607a14"/><lb ed="R092" n="0177a08"/>一種性不斷。二發起行相。三行所住處。初又二。初
<lb ed="X" n="0607a15"/><lb ed="R092" n="0177a09"/>敬相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607a16"/><lb ed="R092" n="0177a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0607a1601">時長老須菩提。在大衆中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607a17"/><lb ed="R092" n="0177a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0607a1701">長老。阿含中。佛言。諸比丘。從今稱長者爲大德。少
<lb ed="X" n="0607a18"/><lb ed="R092" n="0177a12"/>者稱長老。長老之稱。未必年老。故大論引偈云。所
<lb ed="X" n="0607a19"/><lb ed="R092" n="0177a13"/>謂長老相。不必以年耆。形瘦<g ref="#CB15150">𩯭</g>髮白。空老內無德。
<lb ed="X" n="0607a20"/><lb ed="R092" n="0177a14"/><note place="inline">斥非</note>能捨罪福果。精進行梵行。<anchor xml:id="nkr_note_add_0607a2001" n="0607a2001"/><anchor xml:id="beg0607a2001" n="0607a2001"/>已<anchor xml:id="end0607a2001"/>離一切法。是名爲
<lb ed="X" n="0607a21"/><lb ed="R092" n="0177a15"/>長老。<note place="inline">顯是</note>蓋美其德業耳。縱是年耆。內若無德。亦號
<lb ed="X" n="0607a22"/><lb ed="R092" n="0177a16"/>年少。如四分律云。阿難頭白。而迦葉號爲年少。今
<lb ed="X" n="0607a23"/><lb ed="R092" n="0177a17"/>所稱者。乃德長年老。二具美矣。須菩提。此翻空生。
<lb ed="X" n="0607a24"/><lb ed="R092" n="0177a18"/>亦曰善現善吉。以生時家中倉庫篋器皆空。占者
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0607b" n="0607b"/>
<lb ed="X" n="0607b01"/><lb ed="R092" n="0177b01"/>謂之。所現之相。旣善且吉。從此立名。然倉庫一空。
<lb ed="X" n="0607b02"/><lb ed="R092" n="0177b02"/>何名吉耶。當知生時暫空。隨卽如故。是則雖空。須
<lb ed="X" n="0607b03"/><lb ed="R092" n="0177b03"/>用卽足。以表後解第一義空。雖空而具足諸法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607b04"/><lb ed="R092" n="0177b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0607b0401">卽從座起。偏袒右肩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607b05"/><lb ed="R092" n="0177b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0607b0501">袒有二。若此方有袒。蓋以謝罪。如左傳。楚子圍鄭
<lb ed="X" n="0607b06"/><lb ed="R092" n="0177b06"/>剋之。鄭伯肉袒牽羊。卽其事也。若彼方有袒。蓋以
<lb ed="X" n="0607b07"/><lb ed="R092" n="0177b07"/>禮儀。弟子事師。或至師所。必袒右覆左。恐師有指
<lb ed="X" n="0607b08"/><lb ed="R092" n="0177b08"/>示。執作便易故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607b09"/><lb ed="R092" n="0177b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0607b0901">右膝著地。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607b10"/><lb ed="R092" n="0177b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0607b1001">文殊問經云。右是正道。左是邪道。用正去邪。白虎
<lb ed="X" n="0607b11"/><lb ed="R092" n="0177b11"/>通曰。天左旋。日月五星右行。故隨順世間。以右膝
<lb ed="X" n="0607b12"/><lb ed="R092" n="0177b12"/>著地。若論所表。膝表於行。地表於理。以行契理。故
<lb ed="X" n="0607b13"/><lb ed="R092" n="0177b13"/>膝著地。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607b14"/><lb ed="R092" n="0177b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0607b1401">合掌恭敬。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607b15"/><lb ed="R092" n="0177b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0607b1501">合掌如世<anchor xml:id="nkr_note_add_0607b1501" n="0607b1501"/><anchor xml:id="beg0607b1501" n="0607b1501"/>斂<anchor xml:id="end0607b1501"/>手。則表敬也。肇師云。請法之相。</p><p xml:id="pX24p0607b1518" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0607b16"/><lb ed="R092" n="0177b16"/>白佛。又二。初興歎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607b17"/><lb ed="R092" n="0177b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0607b1701">而白佛言。希有世尊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607b18"/><lb ed="R092" n="0177b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0607b1801">應知此會之前。<anchor xml:id="nkr_note_add_0607b1801" n="0607b1801"/><anchor xml:id="beg0607b1801" n="0607b1801"/>已<anchor xml:id="end0607b1801"/>聞諸般若。故伏疑在懷。未由開
<lb ed="X" n="0607b19"/><lb ed="R092" n="0178a01"/>決。覩此示坐寂靜。必知欲垂法於無窮。爲顯其當
<lb ed="X" n="0607b20"/><lb ed="R092" n="0178a02"/>得此般若佛種不斷義故。上座須菩提。經初興歎
<lb ed="X" n="0607b21"/><lb ed="R092" n="0178a03"/>希有世尊。</p><p xml:id="pX24p0607b2105" cb:place="inline">△二述事。述爾前見聞事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607b22"/><lb ed="R092" n="0178a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0607b2201">如來善護念諸菩薩。善付囑諸菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607b23"/><lb ed="R092" n="0178a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0607b2301">善護念者。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0607b2301" n="0607b2301"/><anchor xml:id="beg0607b2301" n="0607b2301"/>已<anchor xml:id="end0607b2301"/>熟菩薩。佛卽護念。以善巧力。防護
<lb ed="X" n="0607b24"/><lb ed="R092" n="0178a06"/>憶念。恐失善利。善付囑者。若未熟菩薩。佛則付託
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0607c" n="0607c"/>
<lb ed="X" n="0607c01"/><lb ed="R092" n="0178a07"/>囑累。<anchor xml:id="nkr_note_add_0607c0101" n="0607c0101"/><anchor xml:id="beg0607c0101" n="0607c0101"/>已<anchor xml:id="end0607c0101"/>熟菩薩。於未來世中。以般若而成熟之。是
<lb ed="X" n="0607c02"/><lb ed="R092" n="0178a08"/>故如來護念付囑。使佛種性。永永不斷。菩薩者。天
<lb ed="X" n="0607c03"/><lb ed="R092" n="0178a09"/>竺梵音。摩訶菩提質諦薩埵。今略其餘。但云菩薩。
<lb ed="X" n="0607c04"/><lb ed="R092" n="0178a10"/>此翻大道心成衆生。亦云開士。亦云大勇心等。</p><p xml:id="pX24p0607c0419" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0607c05"/><lb ed="R092" n="0178a11"/>二發起行相。空生從座而起。先敬讚<anchor xml:id="nkr_note_add_0607c0501" n="0607c0501"/><anchor xml:id="beg0607c0501" n="0607c0501"/>已<anchor xml:id="end0607c0501"/>。後方請問。
<lb ed="X" n="0607c06"/><lb ed="R092" n="0178a12"/>禮也。於此爲三。初空生發起。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607c07"/><lb ed="R092" n="0178a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0607c0701">世尊。善男子善女人。發阿耨多羅三藐三菩提心。云
<lb ed="X" n="0607c08"/><lb ed="R092" n="0178a14"/>何應住。云何降伏其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0607c09"/><lb ed="R092" n="0178a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0607c0901">阿耨多羅。此云無上。三藐三。此云正等。菩提。此云
<lb ed="X" n="0607c10"/><lb ed="R092" n="0178a16"/>覺。則無上正等覺心。發是心者。方行般若。向雖伏
<lb ed="X" n="0607c11"/><lb ed="R092" n="0178a17"/>疑。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0607001" n="0607001"/>令方啓問。一經行相。由茲而生。論云。何故須菩
<lb ed="X" n="0607c12"/><lb ed="R092" n="0178a18"/>提問也。有六因緣。一爲斷疑故。二爲起信解故。三
<lb ed="X" n="0607c13"/><lb ed="R092" n="0178b01"/>爲入甚深義故。四爲不退轉故。五爲生喜故。六爲
<lb ed="X" n="0607c14"/><lb ed="R092" n="0178b02"/>正法久住故。此經正爲斷疑。若有疑者。得斷故。爲
<lb ed="X" n="0607c15"/><lb ed="R092" n="0178b03"/>未熟菩薩。聞多福德。於般若起信解故。爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0607c1501" n="0607c1501"/><anchor xml:id="beg0607c1501" n="0607c1501"/>已<anchor xml:id="end0607c1501"/>熟菩
<lb ed="X" n="0607c16"/><lb ed="R092" n="0178b04"/>薩。入甚深義故。<anchor xml:id="nkr_note_add_0607c1601" n="0607c1601"/><anchor xml:id="beg0607c1601" n="0607c1601"/>已<anchor xml:id="end0607c1601"/>得不輕賤者。令精勤心。不復退
<lb ed="X" n="0607c17"/><lb ed="R092" n="0178b05"/>轉故。<anchor xml:id="nkr_note_add_0607c1701" n="0607c1701"/><anchor xml:id="beg0607c1701" n="0607c1701"/>已<anchor xml:id="end0607c1701"/>得淨心者。令懽喜故。能令未來世大乘敎
<lb ed="X" n="0607c18"/><lb ed="R092" n="0178b06"/>久住故。以是因緣。空生問也。云何應住者。謂欲願
<lb ed="X" n="0607c19"/><lb ed="R092" n="0178b07"/>故。降伏其心者。謂折伏散亂故。於中。欲者正求也。
<lb ed="X" n="0607c20"/><lb ed="R092" n="0178b08"/>願者。爲所求故。作心思念也。折伏散亂者。若彼三
<lb ed="X" n="0607c21"/><lb ed="R092" n="0178b09"/>摩鉢帝心散。制令還住也。問。諸譯於云何住後。復
<lb ed="X" n="0607c22"/><lb ed="R092" n="0178b10"/>有云何修行一句。此譯何無。答。般若深法果佛所
<lb ed="X" n="0607c23"/><lb ed="R092" n="0178b11"/>住。菩薩欲願住此。發起弘誓。旣知發心。必須起行。
<lb ed="X" n="0607c24"/><lb ed="R092" n="0178b12"/>住中義具。故此略之。</p><p xml:id="pX24p0607c2409" cb:place="inline">△二如來印許。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0608a" n="0608a"/>
<lb ed="X" n="0608a01"/><lb ed="R092" n="0178b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0608a0101">佛言。善哉善哉。須菩提。如汝所說。如來善護念諸菩
<lb ed="X" n="0608a02"/><lb ed="R092" n="0178b14"/>薩。善付囑諸菩薩。汝今諦聽。當爲汝說。善男子善女
<lb ed="X" n="0608a03"/><lb ed="R092" n="0178b15"/>人。發阿耨多羅三藐三菩提心。應如是住。如是降伏
<lb ed="X" n="0608a04"/><lb ed="R092" n="0178b16"/>其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0608a05"/><lb ed="R092" n="0178b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0608a0501">善哉者。論云。以善問故。於上座須菩提所。應稱善
<lb ed="X" n="0608a06"/><lb ed="R092" n="0178b18"/>哉。則三乘行異。唯問菩薩。上合佛心。其問則善。大
<lb ed="X" n="0608a07"/><lb ed="R092" n="0179a01"/>論云。須菩提。好行無諍定。常慈悲衆生。雖不能廣
<lb ed="X" n="0608a08"/><lb ed="R092" n="0179a02"/>度衆生。而常助菩薩。以菩薩事問。佛再言善哉者。
<lb ed="X" n="0608a09"/><lb ed="R092" n="0179a03"/>善之至也。汝今諦聽等者。欲酬所請。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0608001" n="0608001"/>誠令諦聽。應
<lb ed="X" n="0608a10"/><lb ed="R092" n="0179a04"/>如是住般若。如是降伏其心。此當爲汝宣說。</p><p xml:id="pX24p0608a1018" cb:place="inline">△三
<lb ed="X" n="0608a11"/><lb ed="R092" n="0179a05"/>善現願聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0608a12"/><lb ed="R092" n="0179a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0608a1201">唯然。世尊。願樂欲聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0608a13"/><lb ed="R092" n="0179a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0608a1301">唯然者。禮對也。謝公云。慈戒許說。敬肅傾心。</p><p xml:id="pX24p0608a1318" cb:place="inline">△三
<lb ed="X" n="0608a14"/><lb ed="R092" n="0179a08"/>行所住處。自此分文爲一十八住。先且通示大綱。
<lb ed="X" n="0608a15"/><lb ed="R092" n="0179a09"/>其次逐段帖釋。初通示大綱又二。初列章。二判位。
<lb ed="X" n="0608a16"/><lb ed="R092" n="0179a10"/>初列章者。初發心。二修行。三欲得色身住處。四欲
<lb ed="X" n="0608a17"/><lb ed="R092" n="0179a11"/>得法身住處。五修道得勝中無慢。六爲不離佛出
<lb ed="X" n="0608a18"/><lb ed="R092" n="0179a12"/>時。七願淨佛土。八成熟衆生。九遠離隨順外論散
<lb ed="X" n="0608a19"/><lb ed="R092" n="0179a13"/>亂。十觀破名色。十一供養如來。十二遠離懈怠。十
<lb ed="X" n="0608a20"/><lb ed="R092" n="0179a14"/>三明忍辱。十四與法相應。十五於證道時遠離喜
<lb ed="X" n="0608a21"/><lb ed="R092" n="0179a15"/>動。十六爲求敎授。十七爲證道。十八上求佛道。論
<lb ed="X" n="0608a22"/><lb ed="R092" n="0179a16"/>中又一時總作八住處。故論云。略爲八種。亦得滿
<lb ed="X" n="0608a23"/><lb ed="R092" n="0179a17"/>足。一攝住處。二波羅蜜淨住處。三欲得住處。四離
<lb ed="X" n="0608a24"/><lb ed="R092" n="0179a18"/>障礙住處。五淨心住處。六究竟住處。七廣大住處。
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0608b" n="0608b"/>
<lb ed="X" n="0608b01"/><lb ed="R092" n="0179b01"/>八甚深住處。且攝住處卽發心。淨住處卽修行。此
<lb ed="X" n="0608b02"/><lb ed="R092" n="0179b02"/>二因也。欲得卽色身法身。果也。此總示因果。若離
<lb ed="X" n="0608b03"/><lb ed="R092" n="0179b03"/>障礙。則該十二住。別明行相。是因也。淨心究竟。卽
<lb ed="X" n="0608b04"/><lb ed="R092" n="0179b04"/>證道佛道。此果也。餘二則橫徧一經。顯般若廣大
<lb ed="X" n="0608b05"/><lb ed="R092" n="0179b05"/>甚深也。故知。以八住處。總攝十八者。欲顯示總別
<lb ed="X" n="0608b06"/><lb ed="R092" n="0179b06"/>兩番因果之義耳。</p><p xml:id="pX24p0608b0608" cb:place="inline">△二判位。此十八住。生起次第。
<lb ed="X" n="0608b07"/><lb ed="R092" n="0179b07"/>隨文辯示。此不預陳。避繁文故。若判地位者。然十
<lb ed="X" n="0608b08"/><lb ed="R092" n="0179b08"/>八住。住卽是地。乃所依義。何以復約地位判釋。當
<lb ed="X" n="0608b09"/><lb ed="R092" n="0179b09"/>知。十八住行位階次。通受住名。所以別約三種地
<lb ed="X" n="0608b10"/><lb ed="R092" n="0179b10"/>判釋者。以前十六住。未破無明。總判其位。名信行
<lb ed="X" n="0608b11"/><lb ed="R092" n="0179b11"/>地。第十七破無明入證道。名淨心地。第十八上求
<lb ed="X" n="0608b12"/><lb ed="R092" n="0179b12"/>佛地。卽如來地。是則經意總略。論作三種地判。義
<lb ed="X" n="0608b13"/><lb ed="R092" n="0179b13"/>該別圓。不必更以餘途對位也。然第十五證道時
<lb ed="X" n="0608b14"/><lb ed="R092" n="0179b14"/>遠離喜動。與第十七證道住處。同異若何。答。疏謂
<lb ed="X" n="0608b15"/><lb ed="R092" n="0179b15"/>此經兼含兩敎。一往觀文。似唯別位。以通指地前
<lb ed="X" n="0608b16"/><lb ed="R092" n="0179b16"/>爲信行故。若作圓位。初住證道。猶名信行者。如起
<lb ed="X" n="0608b17"/><lb ed="R092" n="0179b17"/>信。明初發心住。名信成就發心。今謂不然。與論有
<lb ed="X" n="0608b18"/><lb ed="R092" n="0179b18"/>違。一者論自云。證道時遠離喜動。所以將入證道。
<lb ed="X" n="0608b19"/><lb ed="R092" n="0180a01"/>恐起喜動心生。自取見則障於道。故須遠離。是則
<lb ed="X" n="0608b20"/><lb ed="R092" n="0180a02"/>由離喜動。方入證道。未可便作圓證道說。二者。以
<lb ed="X" n="0608b21"/><lb ed="R092" n="0180a03"/>八住處。從第五修道得勝中無慢。至第十六爲求
<lb ed="X" n="0608b22"/><lb ed="R092" n="0180a04"/>敎授。總此十二。爲八中離障礙住處攝。第十七證
<lb ed="X" n="0608b23"/><lb ed="R092" n="0180a05"/>道。卽八中淨心住處。是則由離障故。心淨入證道
<lb ed="X" n="0608b24"/><lb ed="R092" n="0180a06"/>也。若未入證。猶是似道。故名信行地。以是故知。第
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0608c" n="0608c"/>
<lb ed="X" n="0608c01"/><lb ed="R092" n="0180a07"/>十五。顯是別圓內凡之位。與第十七證道。乃眞似
<lb ed="X" n="0608c02"/><lb ed="R092" n="0180a08"/>不同。行位次第。義甚明白。何固昧耶。問。般若滿字。
<lb ed="X" n="0608c03"/><lb ed="R092" n="0180a09"/>應通三敎。論何判位但在別圓。答。荆溪云。故至般
<lb ed="X" n="0608c04"/><lb ed="R092" n="0180a10"/>若唯須此二。明不共者。說部意也。意雖不共。猶有
<lb ed="X" n="0608c05"/><lb ed="R092" n="0180a11"/>方等新受小者。至此須通。亦有衍門旁得小者。是
<lb ed="X" n="0608c06"/><lb ed="R092" n="0180a12"/>故兼用。故知。論約部意。明位唯在別圓。若約法収
<lb ed="X" n="0608c07"/><lb ed="R092" n="0180a13"/>機。則義通三敎。以位驗敎。如下文四果。卽其事也。</p>
<lb ed="X" n="0608c08"/><lb ed="R092" n="0180a14"/><p xml:id="pX24p0608c0801">△二釋文。分爲一十八段。初發心爲二。初擧人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0608c09"/><lb ed="R092" n="0180a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0608c0901">佛吿須菩提。諸菩薩摩訶薩。應如是降伏其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0608c10"/><lb ed="R092" n="0180a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0608c1001">疏云。略擧降伏。必兼於住。以其破□。定須觀理。故
<lb ed="X" n="0608c11"/><lb ed="R092" n="0180a17"/>下文明修行後。結云。但應如所敎住。此亦擧住必
<lb ed="X" n="0608c12"/><lb ed="R092" n="0180a18"/>兼降伏。以其觀理。卽能破惑故。論中。住與降伏。皆
<lb ed="X" n="0608c13"/><lb ed="R092" n="0180b01"/>同時釋之。是故經文影略互擧耳。</p><p xml:id="pX24p0608c1314" cb:place="inline">△二示相。如偈
<lb ed="X" n="0608c14"/><lb ed="R092" n="0180b02"/>云。廣大第一常。其心不顚倒。利益深心住。此乘功
<lb ed="X" n="0608c15"/><lb ed="R092" n="0180b03"/>德滿。準此分文爲四。初廣大心。以心徧法界故廣
<lb ed="X" n="0608c16"/><lb ed="R092" n="0180b04"/>大也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0608c17"/><lb ed="R092" n="0180b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0608c1701">所有一切衆生之類。若卵生。若胎生。若濕生。若化生。
<lb ed="X" n="0608c18"/><lb ed="R092" n="0180b06"/>若有色。若無色。若有想。若無想。若非有想非無想。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0608c19"/><lb ed="R092" n="0180b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0608c1901">一切衆生。總擧也。胎卵濕化等。別相也。論釋謂。受
<lb ed="X" n="0608c20"/><lb ed="R092" n="0180b08"/>生依止境界所攝差別。然約三類。共攝一切衆生。
<lb ed="X" n="0608c21"/><lb ed="R092" n="0180b09"/>初受生。則隨業受生。卽四生也。義雖通上。一往且
<lb ed="X" n="0608c22"/><lb ed="R092" n="0180b10"/>指四趣四洲及六欲。二依止。雖通下界。且以色無
<lb ed="X" n="0608c23"/><lb ed="R092" n="0180b11"/>色定爲依止。則四禪爲有色。空處爲無色。三境界
<lb ed="X" n="0608c24"/><lb ed="R092" n="0180b12"/>者。靑龍謂。擧境顯心。以心想難知。故擧境界以顯
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0609a" n="0609a"/>
<lb ed="X" n="0609a01"/><lb ed="R092" n="0180b13"/>於想。瑜伽論卽云。依心差別。建立有想等三種有
<lb ed="X" n="0609a02"/><lb ed="R092" n="0180b14"/>情。謂識處爲有想。無所有處爲無想。有頂爲<g ref="#CB00450">䨥</g>非。</p>
<lb ed="X" n="0609a03"/><lb ed="R092" n="0180b15"/><p xml:id="pX24p0609a0301">△二第一心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0609a04"/><lb ed="R092" n="0180b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0609a0401">我皆令入無餘涅槃。而滅度之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0609a05"/><lb ed="R092" n="0180b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0609a0501">我指發心之者。上胎卵等一切衆生。並入弘誓願
<lb ed="X" n="0609a06"/><lb ed="R092" n="0180b18"/>數。皆以無餘涅槃第一勝法。而滅度之。此蓋菩薩
<lb ed="X" n="0609a07"/><lb ed="R092" n="0181a01"/>之本任。此中對治不發心不度衆生。是邪行者也。</p>
<lb ed="X" n="0609a08"/><lb ed="R092" n="0181a02"/><p xml:id="pX24p0609a0801">△三常心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0609a09"/><lb ed="R092" n="0181a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0609a0901">如是滅度無量無數無邊衆生。實無衆生得滅度者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0609a10"/><lb ed="R092" n="0181a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0609a1001">如是滅度。牒前第一心。無量無數無邊衆生。牒前
<lb ed="X" n="0609a11"/><lb ed="R092" n="0181a05"/>廣大心。實無衆生得滅度者。此明菩薩一體大悲。
<lb ed="X" n="0609a12"/><lb ed="R092" n="0181a06"/>觀取衆生。猶如<anchor xml:id="nkr_note_add_0609a1201" n="0609a1201"/><anchor xml:id="beg0609a1201" n="0609a1201"/>己<anchor xml:id="end0609a1201"/>身。衆生得度。如自身得度。豈見
<lb ed="X" n="0609a13"/><lb ed="R092" n="0181a07"/>有可度者。故云實無。</p><p xml:id="pX24p0609a1309" cb:place="inline">△四不顚倒心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0609a14"/><lb ed="R092" n="0181a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0609a1401">何以故。須菩提。若菩薩有我相人相衆生相壽者相。
<lb ed="X" n="0609a15"/><lb ed="R092" n="0181a09"/>卽非菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0609a16"/><lb ed="R092" n="0181a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0609a1601">若菩薩。於一切衆生所起他想。轉非自體。謂有可
<lb ed="X" n="0609a17"/><lb ed="R092" n="0181a11"/>度者。則存能所之共。有我人分別之見。卽非菩薩。
<lb ed="X" n="0609a18"/><lb ed="R092" n="0181a12"/>爲欲審是。所以斥非我人等相者。論云。於中。取自
<lb ed="X" n="0609a19"/><lb ed="R092" n="0181a13"/>體相續爲我相。展轉取餘趣非爲人相。我所取爲
<lb ed="X" n="0609a20"/><lb ed="R092" n="0181a14"/>衆生相。我乃至壽住。取爲命相。釋曰。取自體內識
<lb ed="X" n="0609a21"/><lb ed="R092" n="0181a15"/>陰爲我相。取餘趣非人爲人相。計我所四陰。續前
<lb ed="X" n="0609a22"/><lb ed="R092" n="0181a16"/>識陰。五陰和合。爲衆生相。計後壽命爲壽者相。</p><p xml:id="pX24p0609a2219" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0609a23"/><lb ed="R092" n="0181a17"/>二修行。且前發心。自可以酬其問。旣知發心。必須
<lb ed="X" n="0609a24"/><lb ed="R092" n="0181a18"/>行行。以行塡願。所以更示行相。經云復次也。問。此
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0609b" n="0609b"/>
<lb ed="X" n="0609b01"/><lb ed="R092" n="0181b01"/>下十七住。望初發心。悉屬行相。何獨科此謂修行
<lb ed="X" n="0609b02"/><lb ed="R092" n="0181b02"/>耶。答。一經所修六度之行。此中明布施。則具攝六
<lb ed="X" n="0609b03"/><lb ed="R092" n="0181b03"/>度。通示一經行相。故云修行。疏謂。檀義爲宗。雅合
<lb ed="X" n="0609b04"/><lb ed="R092" n="0181b04"/>論意。今從之矣。分文爲三。初明布施。二顯福德。三
<lb ed="X" n="0609b05"/><lb ed="R092" n="0181b05"/>勸依敎。初又二。初明行相。二示離過。初又二。初不
<lb ed="X" n="0609b06"/><lb ed="R092" n="0181b06"/>住未來果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0609b07"/><lb ed="R092" n="0181b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0609b0701">復次須菩提。菩薩於法應無所住。行於布施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0609b08"/><lb ed="R092" n="0181b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0609b0801">菩薩住是相應三昧。及攝散心時。於波羅蜜法行
<lb ed="X" n="0609b09"/><lb ed="R092" n="0181b09"/>布施。則了三事體空。<note place="inline">一物二施者三受者</note>無非般若圓常之
<lb ed="X" n="0609b10"/><lb ed="R092" n="0181b10"/>性。何所住著。故云。應無所住行於布施。則三論皆
<lb ed="X" n="0609b11"/><lb ed="R092" n="0181b11"/>約三種施釋。且偈云。檀義攝於六。資生無畏法。是
<lb ed="X" n="0609b12"/><lb ed="R092" n="0181b12"/>中一二三。是名修行住。此是攝法。偈所謂一。以資
<lb ed="X" n="0609b13"/><lb ed="R092" n="0181b13"/>生攝布施一故。二。以無畏攝持戒忍辱二故。三。以
<lb ed="X" n="0609b14"/><lb ed="R092" n="0181b14"/>法施攝精進禪定智慧三故。故云一二三也。一資
<lb ed="X" n="0609b15"/><lb ed="R092" n="0181b15"/>生施者。以等心而施。不有愛憎。如是則能資長大
<lb ed="X" n="0609b16"/><lb ed="R092" n="0181b16"/>福報。故云資生施。二無畏施者。以持戒故。除慳惜
<lb ed="X" n="0609b17"/><lb ed="R092" n="0181b17"/>心。隨其所乞。悉能施與。利益衆生。無所怯畏。以忍
<lb ed="X" n="0609b18"/><lb ed="R092" n="0181b18"/>辱故。自除瞋恚。行於慈愍。心無穢濁。一切能捨。如
<lb ed="X" n="0609b19"/><lb ed="R092" n="0182a01"/>下仙人。卽其事也。三法施者。若無精進。於受法人
<lb ed="X" n="0609b20"/><lb ed="R092" n="0182a02"/>所。爲說法時。疲倦故。不能說法。若無禪定。則貪於
<lb ed="X" n="0609b21"/><lb ed="R092" n="0182a03"/>信敬供養。及不能忍寒熱逼惱故。染心說法。若無
<lb ed="X" n="0609b22"/><lb ed="R092" n="0182a04"/>智慧。便顚倒說法。多有過故。不離此三得成法施。
<lb ed="X" n="0609b23"/><lb ed="R092" n="0182a05"/>問。圓論六度互収。則度度六度。此何唯布施攝六。
<lb ed="X" n="0609b24"/><lb ed="R092" n="0182a06"/>答。六度互収。蓋就理論。布施攝六。此從事說。是則
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0609c" n="0609c"/>
<lb ed="X" n="0609c01"/><lb ed="R092" n="0182a07"/>就事明施。顯示所修。不住於相故。如論云。彼諸波
<lb ed="X" n="0609c02"/><lb ed="R092" n="0182a08"/>羅蜜。有二種果。謂未來現在。未來果者。檀那得大
<lb ed="X" n="0609c03"/><lb ed="R092" n="0182a09"/>福報。尸羅得自身具足。謂釋梵等。羼提得大伴助
<lb ed="X" n="0609c04"/><lb ed="R092" n="0182a10"/>大眷屬。毗離耶得果報等不斷絕。禪那得生身不
<lb ed="X" n="0609c05"/><lb ed="R092" n="0182a11"/>可損壞。般若得諸根猛利。及諸悅樂。於大人衆中。
<lb ed="X" n="0609c06"/><lb ed="R092" n="0182a12"/>得自在等。若諸菩薩。求未來果故。行施爲住。事行
<lb ed="X" n="0609c07"/><lb ed="R092" n="0182a13"/>施。如花酬果。則局心住相。是故經言。於法應無所
<lb ed="X" n="0609c08"/><lb ed="R092" n="0182a14"/>住行於布施。</p><p xml:id="pX24p0609c0806" cb:place="inline">△二不住現在果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0609c09"/><lb ed="R092" n="0182a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0609c0901">所謂不住色布施。不住聲香味觸法布施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0609c10"/><lb ed="R092" n="0182a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0609c1001">論云。若求現在果。信敬供養故行施。爲住色聲香
<lb ed="X" n="0609c11"/><lb ed="R092" n="0182a17"/>味觸行施。若求現法涅槃故行施。爲住法行施。故
<lb ed="X" n="0609c12"/><lb ed="R092" n="0182a18"/>經云。不住色聲香味觸法布施。論云不住行施者。
<lb ed="X" n="0609c13"/><lb ed="R092" n="0182b01"/>卽此不住。爲安立第一義故。</p><p xml:id="pX24p0609c1312" cb:place="inline">△二示離過。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0609c14"/><lb ed="R092" n="0182b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0609c1401">須菩提。菩薩應如是布施。不住於相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0609c15"/><lb ed="R092" n="0182b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0609c1501">論云。此爲顯示。謂相應三昧。及攝散心。於此現未
<lb ed="X" n="0609c16"/><lb ed="R092" n="0182b04"/>二時。不住相想。則不住有相。亦不住無相。以安住
<lb ed="X" n="0609c17"/><lb ed="R092" n="0182b05"/>第一義故。不墮有無中。</p><p xml:id="pX24p0609c1710" cb:place="inline">△二顯示福德。又二。初福
<lb ed="X" n="0609c18"/><lb ed="R092" n="0182b06"/>不可量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0609c19"/><lb ed="R092" n="0182b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0609c1901">何以故。若菩薩。不住相布施。其福德不可思量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0609c20"/><lb ed="R092" n="0182b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0609c2001">論云。如是建立不住<anchor xml:id="nkr_note_add_0609c2001" n="0609c2001"/><anchor xml:id="beg0609c2001" n="0609c2001"/>已<anchor xml:id="end0609c2001"/>。或有菩薩。貪福德故。於此
<lb ed="X" n="0609c21"/><lb ed="R092" n="0182b09"/>不堪。爲令堪故。世尊顯示不住行施。福德甚多。不
<lb ed="X" n="0609c22"/><lb ed="R092" n="0182b10"/>可思量。</p><p xml:id="pX24p0609c2204" cb:place="inline">△二比齊太虗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0609c23"/><lb ed="R092" n="0182b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0609c2301">須菩提。於意云何。東方虗空可思量不。不也。世尊。須
<lb ed="X" n="0609c24"/><lb ed="R092" n="0182b12"/>菩提。南西北方四維上下虗空。可思量不。不也。世尊。
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0610a" n="0610a"/>
<lb ed="X" n="0610a01"/><lb ed="R092" n="0182b13"/>須菩提。菩薩無住相布施。福德亦復如是不可思量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610a02"/><lb ed="R092" n="0182b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0610a0201">論云。猶如虗空。有三因緣。一遍一切處。謂於住不
<lb ed="X" n="0610a03"/><lb ed="R092" n="0182b15"/>住相中福生故。二寬廣。高大殊勝故。三無盡。究竟
<lb ed="X" n="0610a04"/><lb ed="R092" n="0182b16"/>不窮故。以此比齊般若福。性遍法界故。如太虗空
<lb ed="X" n="0610a05"/><lb ed="R092" n="0182b17"/>遍一切也。高勝三乘偏狹者故。如虗空高大殊勝
<lb ed="X" n="0610a06"/><lb ed="R092" n="0182b18"/>也。能趣佛果菩提故。如虗空無盡究竟也。</p><p xml:id="pX24p0610a0617" cb:place="inline">△三勸
<lb ed="X" n="0610a07"/><lb ed="R092" n="0183a01"/>依敎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610a08"/><lb ed="R092" n="0183a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0610a0801">須菩提。菩薩但應如所敎住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610a09"/><lb ed="R092" n="0183a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0610a0901">△三欲得色身住處爲三。初問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610a10"/><lb ed="R092" n="0183a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0610a1001">須菩提。於意云何。可以身相見如來不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610a11"/><lb ed="R092" n="0183a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0610a1101">此以世諦爲問。由上二章。是佛自說。以發心修行。
<lb ed="X" n="0610a12"/><lb ed="R092" n="0183a06"/>是因。因必尅果。將謂如來由修。是因。至果得此身
<lb ed="X" n="0610a13"/><lb ed="R092" n="0183a07"/>相。爲防彼謂成就此色身相見故。所以試問。</p><p xml:id="pX24p0610a1318" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0610a14"/><lb ed="R092" n="0183a08"/>答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610a15"/><lb ed="R092" n="0183a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0610a1501">不也。世尊。不可以身相得見如來。何以故。如來所說
<lb ed="X" n="0610a16"/><lb ed="R092" n="0183a10"/>身相。卽非身相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610a17"/><lb ed="R092" n="0183a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0610a1701">以第一義諦答。如來色身。應緣而有。乃非究竟。答
<lb ed="X" n="0610a18"/><lb ed="R092" n="0183a12"/>云。不也。則不可以色身相。得見如來。而如來所說
<lb ed="X" n="0610a19"/><lb ed="R092" n="0183a13"/>身相者。卽法身非相也。此蓋指應卽法。吾今此身。
<lb ed="X" n="0610a20"/><lb ed="R092" n="0183a14"/>卽是法身。</p><p xml:id="pX24p0610a2005" cb:place="inline">△三述成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610a21"/><lb ed="R092" n="0183a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0610a2101">佛吿須菩提。凡所有相。皆是虗妄。若見諸相非相。卽
<lb ed="X" n="0610a22"/><lb ed="R092" n="0183a16"/>見如來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610a23"/><lb ed="R092" n="0183a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0610a2301">論云。卽顯安立第一義。於中相成就爲虗妄。非相
<lb ed="X" n="0610a24"/><lb ed="R092" n="0183a18"/>成就不虗妄。相成就三十二相。應相非眞。皆是虗
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0610b" n="0610b"/>
<lb ed="X" n="0610b01"/><lb ed="R092" n="0183b01"/>妄。非相成就。若見諸相非相。卽見如來。不虗妄也。
<lb ed="X" n="0610b02"/><lb ed="R092" n="0183b02"/>疏云。染淨二法。是有通別二惑。屬虗妄。旣云凡所
<lb ed="X" n="0610b03"/><lb ed="R092" n="0183b03"/>有相俱是虗妄。何分異解。此明應佛相。豈用染淨
<lb ed="X" n="0610b04"/><lb ed="R092" n="0183b04"/>二惑釋耶。問。色身住處。何以指應卽法。相卽非相。
<lb ed="X" n="0610b05"/><lb ed="R092" n="0183b05"/>若爾。莫顯法身耶。答。應身法身。一體相卽。<anchor xml:id="nkr_note_add_0610b0501" n="0610b0501"/><anchor xml:id="beg0610b0501" n="0610b0501"/>但<anchor xml:id="end0610b0501"/>離偏
<lb ed="X" n="0610b06"/><lb ed="R092" n="0183b06"/>計。須知非謂卽法。除去應相。單指法身。謂之非相
<lb ed="X" n="0610b07"/><lb ed="R092" n="0183b07"/>也。</p><p xml:id="pX24p0610b0702" cb:place="inline">△四欲得法身住處。爲二。初言說法身。二證得
<lb ed="X" n="0610b08"/><lb ed="R092" n="0183b08"/>法身。初又二。初問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610b09"/><lb ed="R092" n="0183b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0610b0901">須菩提白佛言。世尊。頗有衆生。得聞如是言說章句。
<lb ed="X" n="0610b10"/><lb ed="R092" n="0183b10"/>生實信不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610b11"/><lb ed="R092" n="0183b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0610b1101">由發心修行。至果成就身相。親聞於佛。信解則易。
<lb ed="X" n="0610b12"/><lb ed="R092" n="0183b12"/>末世衆生。神根淺薄。誠恐聞之信解尤難。託物致
<lb ed="X" n="0610b13"/><lb ed="R092" n="0183b13"/>問。故云頗有衆生等。聞是章句者。論云。所說七種
<lb ed="X" n="0610b14"/><lb ed="R092" n="0183b14"/>義句。於不顚倒義想。是謂實信。應知如言執義。彼
<lb ed="X" n="0610b15"/><lb ed="R092" n="0183b15"/>非實信。良以實信難得。所以問也。</p><p xml:id="pX24p0610b1514" cb:place="inline">△二答。爲五。初
<lb ed="X" n="0610b16"/><lb ed="R092" n="0183b16"/>顯示修行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610b17"/><lb ed="R092" n="0183b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0610b1701">佛吿須菩提。莫作是說。如來滅後。後五百歲。有持戒
<lb ed="X" n="0610b18"/><lb ed="R092" n="0183b18"/>修福者。於此章句。能生信心。以此爲實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610b19"/><lb ed="R092" n="0184a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0610b1901">莫作是說者。遮所問也。謂如來滅後。有如是能生
<lb ed="X" n="0610b20"/><lb ed="R092" n="0184a02"/>信者故也。後五百歲者。毗尼母論。直列五百。第一
<lb ed="X" n="0610b21"/><lb ed="R092" n="0184a03"/>百年。解脫堅固。第二百年。禪定堅固。第三百年。持
<lb ed="X" n="0610b22"/><lb ed="R092" n="0184a04"/>戒堅固。第四百年。多聞堅固。第五百年。布施堅固。
<lb ed="X" n="0610b23"/><lb ed="R092" n="0184a05"/>大集有五箇五百。第一至第四。事同母論。唯第五
<lb ed="X" n="0610b24"/><lb ed="R092" n="0184a06"/>百。云鬪諍堅固。故知今文以大集爲正。如義淨譯
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0610c" n="0610c"/>
<lb ed="X" n="0610c01"/><lb ed="R092" n="0184a07"/>本云。於未來世正法滅時等。正法滅時。卽後五百
<lb ed="X" n="0610c02"/><lb ed="R092" n="0184a08"/>歲時。寶積經云。若於末世後五百歲正法滅時。佛
<lb ed="X" n="0610c03"/><lb ed="R092" n="0184a09"/>及法寶。及持法者。三不現前。持法者。卽僧寶。乃三
<lb ed="X" n="0610c04"/><lb ed="R092" n="0184a10"/>寶隱沒之時。有持戒修福者。福是六度初門。戒是
<lb ed="X" n="0610c05"/><lb ed="R092" n="0184a11"/>定慧之本。是則滅後有具持福者。可以受道能生
<lb ed="X" n="0610c06"/><lb ed="R092" n="0184a12"/>信心耳。</p><p xml:id="pX24p0610c0604" cb:place="inline">△二顯示集因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610c07"/><lb ed="R092" n="0184a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0610c0701">當知是人。不於一佛二佛三四五佛而種善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0610c0701" n="0610c0701"/><anchor xml:id="beg0610c0701" n="0610c0701"/>已<anchor xml:id="end0610c0701"/>於
<lb ed="X" n="0610c08"/><lb ed="R092" n="0184a14"/>無量千萬佛所。種諸善根。聞是章句。乃至一念生淨
<lb ed="X" n="0610c09"/><lb ed="R092" n="0184a15"/>信者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610c10"/><lb ed="R092" n="0184a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0610c1001">植佛旣多。顯善根深植。則集因勝也。大品中。須菩
<lb ed="X" n="0610c11"/><lb ed="R092" n="0184a17"/>提問佛。是深般若。誰能信解。佛言。有菩薩。先於諸
<lb ed="X" n="0610c12"/><lb ed="R092" n="0184a18"/>佛所。久修六度。善根成熟。供養無數百千萬億諸
<lb ed="X" n="0610c13"/><lb ed="R092" n="0184b01"/>佛。常與善知識相隨。是人能信。須菩提又問。信般
<lb ed="X" n="0610c14"/><lb ed="R092" n="0184b02"/>若者。有何等相。何等貌。佛言。欲恚癡斷離。是信相
<lb ed="X" n="0610c15"/><lb ed="R092" n="0184b03"/>貌。且欲恚癡斷者。折伏散亂也。良由住是般若相
<lb ed="X" n="0610c16"/><lb ed="R092" n="0184b04"/>應三昧時。能折伏散亂。住般若者。名爲生信。乃至
<lb ed="X" n="0610c17"/><lb ed="R092" n="0184b05"/>一念生淨信者。信果上莊嚴身相。皆由無所得心。
<lb ed="X" n="0610c18"/><lb ed="R092" n="0184b06"/>而得成就。論云。此顯示集因。一心淨信。尙得如是
<lb ed="X" n="0610c19"/><lb ed="R092" n="0184b07"/>福德。何況生實相也。</p><p xml:id="pX24p0610c1909" cb:place="inline">△三顯示善友所攝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610c20"/><lb ed="R092" n="0184b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0610c2001">須菩提。如來悉知悉見是諸衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0610c21"/><lb ed="R092" n="0184b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0610c2101">天親云。故知如來悉知便足。何故復說悉見。若不
<lb ed="X" n="0610c22"/><lb ed="R092" n="0184b10"/>說悉見。或謂如來以比智知。恐生是心故。若爾。但
<lb ed="X" n="0610c23"/><lb ed="R092" n="0184b11"/>說如來悉見。何故復說悉知。若不說悉知。或謂如
<lb ed="X" n="0610c24"/><lb ed="R092" n="0184b12"/>來以肉眼等見。爲防是心。故須二語。大論云。言知
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0611a" n="0611a"/>
<lb ed="X" n="0611a01"/><lb ed="R092" n="0184b13"/>言見。事得牢固。譬如繩二爲一則堅牢也。且知見
<lb ed="X" n="0611a02"/><lb ed="R092" n="0184b14"/>何等。論云。知者知名身。見者見色身。謂一切行住
<lb ed="X" n="0611a03"/><lb ed="R092" n="0184b15"/>所作中。知其心見其依止。與般若相應。是故感此
<lb ed="X" n="0611a04"/><lb ed="R092" n="0184b16"/>所攝。</p><p xml:id="pX24p0611a0403" cb:place="inline">△四顯示福德相應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611a05"/><lb ed="R092" n="0184b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0611a0501">得如是無量福德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611a06"/><lb ed="R092" n="0184b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0611a0601">隨譯則云。生如是無量福德。取如是無量福德。論
<lb ed="X" n="0611a07"/><lb ed="R092" n="0185a01"/>云。生者。福正起時故。取者。卽彼滅時。攝持種子故。
<lb ed="X" n="0611a08"/><lb ed="R092" n="0185a02"/>須知生則集因。以集因滅時。攝持善體種子與緣
<lb ed="X" n="0611a09"/><lb ed="R092" n="0185a03"/>因。福德相應也。今經<anchor xml:id="nkr_note_add_0611a0901" n="0611a0901"/><anchor xml:id="beg0611a0901" n="0611a0901"/>但<anchor xml:id="end0611a0901"/>云得。不說因。以集因前<anchor xml:id="nkr_note_add_0611a0902" n="0611a0902"/><anchor xml:id="beg0611a0902" n="0611a0902"/>已<anchor xml:id="end0611a0902"/>
<lb ed="X" n="0611a10"/><lb ed="R092" n="0185a04"/>說故。</p><p xml:id="pX24p0611a1003" cb:place="inline">△五顯示實想。爲三。初實想離妄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611a11"/><lb ed="R092" n="0185a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0611a1101">何以故。是諸衆生。無復我相人相衆生相壽者相。無
<lb ed="X" n="0611a12"/><lb ed="R092" n="0185a06"/>法相。亦無非法相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611a13"/><lb ed="R092" n="0185a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0611a1301">論云。顯示實想。對治邪取。想謂心想。若心有法非
<lb ed="X" n="0611a14"/><lb ed="R092" n="0185a08"/>法取。則非實相想也。疏云。法與非法。解者多途。如
<lb ed="X" n="0611a15"/><lb ed="R092" n="0185a09"/>智者釋。法者。善惡假實之法也。非法者。無善惡假
<lb ed="X" n="0611a16"/><lb ed="R092" n="0185a10"/>實之法也。故知有無之相。卽眞俗二諦也。今謂不
<lb ed="X" n="0611a17"/><lb ed="R092" n="0185a11"/>然。經明無法無非法。蓋是捨著。則捨有無二邊之
<lb ed="X" n="0611a18"/><lb ed="R092" n="0185a12"/>著。不應作二諦釋義。況智者所釋。自以有無二見。
<lb ed="X" n="0611a19"/><lb ed="R092" n="0185a13"/>釋法非法。今具叙其文。以闢其非。仍從所解。故止
<lb ed="X" n="0611a20"/><lb ed="R092" n="0185a14"/>觀云。法祇善惡兩心假實之法。若見有善惡假名。
<lb ed="X" n="0611a21"/><lb ed="R092" n="0185a15"/>及見善惡實法。蓋是著我人衆生壽者。所言非法
<lb ed="X" n="0611a22"/><lb ed="R092" n="0185a16"/>相者。若善惡假名是無。及見善惡實法是無。皆是
<lb ed="X" n="0611a23"/><lb ed="R092" n="0185a17"/>著我人衆生壽者。何以故。依無起見故。<note place="inline">全文</note>故知。大
<lb ed="X" n="0611a24"/><lb ed="R092" n="0185a18"/>師約二見。釋法非法。明如於日。何云二諦。所言善
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0611b" n="0611b"/>
<lb ed="X" n="0611b01"/><lb ed="R092" n="0185b01"/>惡者。蓋約六度六蔽起心分之。若見蔽度有善惡
<lb ed="X" n="0611b02"/><lb ed="R092" n="0185b02"/>異者。是執假名。若見蔽度感善惡報者。是執實法。
<lb ed="X" n="0611b03"/><lb ed="R092" n="0185b03"/>是故。見是假名與實法。名爲法相。若見爲無。則撥
<lb ed="X" n="0611b04"/><lb ed="R092" n="0185b04"/>弃因果。名非法相。</p><p xml:id="pX24p0611b0408" cb:place="inline">△二覆釋勸捨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611b05"/><lb ed="R092" n="0185b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0611b0501">何以故。是諸衆生。若心取相。卽爲著我人衆生壽者。
<lb ed="X" n="0611b06"/><lb ed="R092" n="0185b06"/>若取法相。卽著我人衆生壽者。何以故。若取非法相。
<lb ed="X" n="0611b07"/><lb ed="R092" n="0185b07"/>卽著我人衆生壽者。是故不應取法。不應取非法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611b08"/><lb ed="R092" n="0185b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0611b0801">若心取相者。覆釋成前。以前文云。是諸衆生無復
<lb ed="X" n="0611b09"/><lb ed="R092" n="0185b09"/>我相等者。由心住實想。不取相故無。反顯若心取
<lb ed="X" n="0611b10"/><lb ed="R092" n="0185b10"/>相。卽爲著我人等。若取法相者。成前無法相。反顯
<lb ed="X" n="0611b11"/><lb ed="R092" n="0185b11"/>若取法相。卽著我人等。何以故者。徵釋。取法相。旣
<lb ed="X" n="0611b12"/><lb ed="R092" n="0185b12"/>著我人等。若取非法相。亦卽著我人等。然何故。復
<lb ed="X" n="0611b13"/><lb ed="R092" n="0185b13"/>有我等取。當知由無明未斷故。論云。然於我想中。
<lb ed="X" n="0611b14"/><lb ed="R092" n="0185b14"/>隨眠不斷故。則爲有我取等隨眠無明識也。問。此
<lb ed="X" n="0611b15"/><lb ed="R092" n="0185b15"/>中則與卽如何。答。雖皆語辭。各有其義。則者。乃引
<lb ed="X" n="0611b16"/><lb ed="R092" n="0185b16"/>上之辭。蓋總遮其莫起心。若其起心。則爲生著。卽
<lb ed="X" n="0611b17"/><lb ed="R092" n="0185b17"/>者。指法之辭。蓋示其起心之過。若也起心。取法相
<lb ed="X" n="0611b18"/><lb ed="R092" n="0185b18"/>及非法相。卽同有無二計。故云卽著。卽者是也。是
<lb ed="X" n="0611b19"/><lb ed="R092" n="0186a01"/>故不應取法等者。住般若者。應離分別。故云不應。
<lb ed="X" n="0611b20"/><lb ed="R092" n="0186a02"/>此勸捨著心也。</p><p xml:id="pX24p0611b2007" cb:place="inline">△三引喩結顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611b21"/><lb ed="R092" n="0186a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0611b2101">以是義故。如來常說。汝等比丘。知我說法。如筏喩者。
<lb ed="X" n="0611b22"/><lb ed="R092" n="0186a04"/>法尙應捨。何況非法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611b23"/><lb ed="R092" n="0186a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0611b2301">如來常說者。指昔阿含筏喩經。彼經云。佛言。我說
<lb ed="X" n="0611b24"/><lb ed="R092" n="0186a06"/>筏喩。尙捨是法。何況非法。今文借彼喩意。結顯如來
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0611c" n="0611c"/>
<lb ed="X" n="0611c01"/><lb ed="R092" n="0186a07"/>說法無取。此中法。卽假實之法。非法卽無假實之
<lb ed="X" n="0611c02"/><lb ed="R092" n="0186a08"/>法。是以敎談因果。若起定執。此執成見。尙應捨之。
<lb ed="X" n="0611c03"/><lb ed="R092" n="0186a09"/>況撥無因果。理不應故。豈不捨耶。故云。法尙應捨
<lb ed="X" n="0611c04"/><lb ed="R092" n="0186a10"/>何況非法。論云。顯示菩薩欲得言說法身。不應作
<lb ed="X" n="0611c05"/><lb ed="R092" n="0186a11"/>不實想。法非法。卽不實想也。疏云。此文語勢。與前
<lb ed="X" n="0611c06"/><lb ed="R092" n="0186a12"/>不殊。釋義不可一例。前以俗諦爲法。眞諦爲非法。
<lb ed="X" n="0611c07"/><lb ed="R092" n="0186a13"/>此中。應以四聖所修爲法。六凡所修爲非法。此不
<lb ed="X" n="0611c08"/><lb ed="R092" n="0186a14"/>然也。蓋釋前法非法謬。至此文不能消通。遂作異
<lb ed="X" n="0611c09"/><lb ed="R092" n="0186a15"/>途釋義。使文旨不貫。</p><p xml:id="pX24p0611c0909" cb:place="inline">△二證得法身。然雖法身本
<lb ed="X" n="0611c10"/><lb ed="R092" n="0186a16"/>有。欲證必由福智莊嚴。今從能嚴。文爲二。初智相
<lb ed="X" n="0611c11"/><lb ed="R092" n="0186a17"/>法身。二福相法身。初又二。初問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611c12"/><lb ed="R092" n="0186a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0611c1201">須菩提。於意云何。如來得阿耨多羅三藐三菩提耶。
<lb ed="X" n="0611c13"/><lb ed="R092" n="0186b01"/>如來有所說法耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611c14"/><lb ed="R092" n="0186b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0611c1401">此問空生若答如是者。世尊應有所得。隨自取見。
<lb ed="X" n="0611c15"/><lb ed="R092" n="0186b03"/>若云不也。如來灼然得菩提果。說法度人。特設斯
<lb ed="X" n="0611c16"/><lb ed="R092" n="0186b04"/>問。意在空生若爲領解佛所證得。</p><p xml:id="pX24p0611c1614" cb:place="inline">△二答。有三。初
<lb ed="X" n="0611c17"/><lb ed="R092" n="0186b05"/>不執應相說證。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611c18"/><lb ed="R092" n="0186b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0611c1801">須菩提言。如我解佛所說義。無有定法。名阿耨多羅
<lb ed="X" n="0611c19"/><lb ed="R092" n="0186b07"/>三藐三菩提。亦無有定法。如來可說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611c20"/><lb ed="R092" n="0186b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0611c2001">說云無有定法者。上座須菩提。道佛意故。世諦故
<lb ed="X" n="0611c21"/><lb ed="R092" n="0186b09"/>有菩提及得。是爲欲願攝持。以方便故。二俱爲有。
<lb ed="X" n="0611c22"/><lb ed="R092" n="0186b10"/>若如世尊意說者。二俱無有。爲顯此故。經言如我
<lb ed="X" n="0611c23"/><lb ed="R092" n="0186b11"/>解世尊所說義等。故知。空生解佛所說義故。以第
<lb ed="X" n="0611c24"/><lb ed="R092" n="0186b12"/>一義法身體答。不約世諦應身。以應身隨緣。無有
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0612a" n="0612a"/>
<lb ed="X" n="0612a01"/><lb ed="R092" n="0186b13"/>定實故。偈云。應化非眞佛。亦非說法者。</p><p xml:id="pX24p0612a0116" cb:place="inline">△二正顯
<lb ed="X" n="0612a02"/><lb ed="R092" n="0186b14"/>法身無取。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0612a03"/><lb ed="R092" n="0186b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0612a0301">何以故。如來所說法。皆不可取不可說。非法非非法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0612a04"/><lb ed="R092" n="0186b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0612a0401">論云。由說法故。知得菩提。故於說法中。安立第一
<lb ed="X" n="0612a05"/><lb ed="R092" n="0186b17"/>義。於中。不可取。謂聽者正聞時。不可說者。謂說者
<lb ed="X" n="0612a06"/><lb ed="R092" n="0186b18"/>演說時。以依眞如義故。無取無說。非法。謂分別性
<lb ed="X" n="0612a07"/><lb ed="R092" n="0187a01"/>亡故。非非法者。彼眞如法無我相有故。是則說法
<lb ed="X" n="0612a08"/><lb ed="R092" n="0187a02"/>旣爾得菩提。準知。所以經云皆者。兼具之詞也。</p><p xml:id="pX24p0612a0819" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0612a09"/><lb ed="R092" n="0187a03"/>三賢聖同證無爲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0612a10"/><lb ed="R092" n="0187a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0612a1001">所以者何。一切賢聖。皆以無爲法。而有差別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0612a11"/><lb ed="R092" n="0187a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0612a1101">論云。以無爲故。得名聖人。無爲者。無分別義也。若
<lb ed="X" n="0612a12"/><lb ed="R092" n="0187a06"/>爾何有差別。當知無爲若虗空。飛鳥有高下。故論
<lb ed="X" n="0612a13"/><lb ed="R092" n="0187a07"/>釋有二種無爲。初無爲者。世諦。約修則三摩鉢帝
<lb ed="X" n="0612a14"/><lb ed="R092" n="0187a08"/>相應。及折伏散亂時。則義該眞似。是菩薩有學得
<lb ed="X" n="0612a15"/><lb ed="R092" n="0187a09"/>名。第二無爲者。唯第一義。究竟絕修。無上覺故。是
<lb ed="X" n="0612a16"/><lb ed="R092" n="0187a10"/>如來無學得名。故云以無爲法而有差別也。自此
<lb ed="X" n="0612a17"/><lb ed="R092" n="0187a11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0612a1701" n="0612a1701"/><anchor xml:id="beg0612a1701" n="0612a1701"/>已<anchor xml:id="end0612a1701"/>後。一切住處中。皆顯以無爲故。得名聖人。應知
<lb ed="X" n="0612a18"/><lb ed="R092" n="0187a12"/>前諸住處中。未說無爲得名。</p><p xml:id="pX24p0612a1812" cb:place="inline">△二福相法身。文爲。
<lb ed="X" n="0612a19"/><lb ed="R092" n="0187a13"/>二。初較量福德。二顯示所以。初又二。初擧施寶福
<lb ed="X" n="0612a20"/><lb ed="R092" n="0187a14"/>多。二顯持經福勝。初又二。初問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0612a21"/><lb ed="R092" n="0187a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0612a2101">須菩提。於意云何。若人滿三千大千世界七寶。以用
<lb ed="X" n="0612a22"/><lb ed="R092" n="0187a16"/>布施。是人所得福德。寧爲多不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0612a23"/><lb ed="R092" n="0187a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0612a2301">論云。三千大千七寶布施等。云何顯示。卽彼所有
<lb ed="X" n="0612a24"/><lb ed="R092" n="0187a18"/>言說法身。出生如來福相。至得法身。良由般若導
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0612b" n="0612b"/>
<lb ed="X" n="0612b01"/><lb ed="R092" n="0187b01"/>達事理合行。能生福相法身者也。三千大千者。俱舍
<lb ed="X" n="0612b02"/><lb ed="R092" n="0187b02"/>頌云。四大洲日月。蘇迷盧欲天。梵世各一千。名一
<lb ed="X" n="0612b03"/><lb ed="R092" n="0187b03"/>小千界。<note place="inline">一四洲。同一日月。一蘇迷盧。乃至一六欲天。一初禪天。名一世界。如是千世界。同爲二禪
<lb ed="X" n="0612b04"/><lb ed="R092" n="0187b04"/>天所覆。名小千界</note>此小千千倍。說名一中千。<note place="inline">復次一千小千。名一中千。
<lb ed="X" n="0612b05"/><lb ed="R092" n="0187b05"/>其間總有十億初禪。一千二禪。同爲三禪所覆</note>此千倍大千。<note place="inline">復次。一千中千。名爲大千。
<lb ed="X" n="0612b06"/><lb ed="R092" n="0187b06"/>其間總有萬億初禪。十億二禪一千三禪。同爲四禪所覆</note>皆同一成壞。<note place="inline">四輪所成。三災
<lb ed="X" n="0612b07"/><lb ed="R092" n="0187b07"/>所壞。火至初禪。水至二禪。風至三禪</note>七寶者。金。銀。琉璃。頗梨。硨璖。瑪
<lb ed="X" n="0612b08"/><lb ed="R092" n="0187b08"/>瑙。赤眞珠<note place="inline">云云</note>。</p><p xml:id="pX24p0612b0807" cb:place="inline">△二答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0612b09"/><lb ed="R092" n="0187b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0612b0901">須菩提言。甚多。世尊。何以故。是福德。卽非福德性。是
<lb ed="X" n="0612b10"/><lb ed="R092" n="0187b10"/>故如來說福德多。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0612b11"/><lb ed="R092" n="0187b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0612b1101">疏云。是福德者。事福也。卽非福德性者。事福本空
<lb ed="X" n="0612b12"/><lb ed="R092" n="0187b12"/>也。是故如來說福德多者。雖空而假也。此說不然。
<lb ed="X" n="0612b13"/><lb ed="R092" n="0187b13"/>若云事本空者。且空無四性。不應曰非也。今謂。是
<lb ed="X" n="0612b14"/><lb ed="R092" n="0187b14"/>福德者。如來二嚴中福德相也。卽非福德性者。論。
<lb ed="X" n="0612b15"/><lb ed="R092" n="0187b15"/>云。此遮增益邊。以無彼福聚分別自性故。顯示般
<lb ed="X" n="0612b16"/><lb ed="R092" n="0187b16"/>若蕩相。空無福聚自性也。是故如來說福德多者。
<lb ed="X" n="0612b17"/><lb ed="R092" n="0187b17"/>論云。此遮損減邊。彼不如言辭有自性。而有可說
<lb ed="X" n="0612b18"/><lb ed="R092" n="0187b18"/>事。以如來說福德多。雖無言辭。以世諦故。如來說
<lb ed="X" n="0612b19"/><lb ed="R092" n="0188a01"/>福德多。則離二邊增減之失。顯住中道。故論云。以
<lb ed="X" n="0612b20"/><lb ed="R092" n="0188a02"/>此福聚。攝取福相法身。由藉般若導達。乃攝取如
<lb ed="X" n="0612b21"/><lb ed="R092" n="0188a03"/>來福相法身。則顯此經福勝。故下較量。斯之謂也。</p>
<lb ed="X" n="0612b22"/><lb ed="R092" n="0188a04"/><p xml:id="pX24p0612b2201">△二顯持經福勝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0612b23"/><lb ed="R092" n="0188a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0612b2301">若復有人。於此經中。受持乃至四句偈等。爲他人說。
<lb ed="X" n="0612b24"/><lb ed="R092" n="0188a06"/>其福勝彼。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0612c" n="0612c"/>
<lb ed="X" n="0612c01"/><lb ed="R092" n="0188a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0612c0101">論云。乃至說一四句偈。生福甚多。況復如來所有
<lb ed="X" n="0612c02"/><lb ed="R092" n="0188a08"/>福相。至得法身。論云。其福者。此爲說相。顯示福相
<lb ed="X" n="0612c03"/><lb ed="R092" n="0188a09"/>法身故。勝彼者。顯示欲願攝持故。又云。對治福不
<lb ed="X" n="0612c04"/><lb ed="R092" n="0188a10"/>生故。對治事福。不能出生福相法身也。偈云。福不
<lb ed="X" n="0612c05"/><lb ed="R092" n="0188a11"/>趣菩提。二能趣菩提。事福暫報天樂。福謝元是苦
<lb ed="X" n="0612c06"/><lb ed="R092" n="0188a12"/>因。不趣菩提。自行受持。爲人演說。此二。乃般若了
<lb ed="X" n="0612c07"/><lb ed="R092" n="0188a13"/>因。能趣菩提也。四句偈者。增一集云。隨擧經中要
<lb ed="X" n="0612c08"/><lb ed="R092" n="0188a14"/>偈。如四諦之流。疏云。但詮合實相印者。至於極少。
<lb ed="X" n="0612c09"/><lb ed="R092" n="0188a15"/>首題一句。受持與說。得福皆勝。且擧四句爲況耳。
<lb ed="X" n="0612c10"/><lb ed="R092" n="0188a16"/>實相印者。如智者云。此大小印。印半滿經。外道不
<lb ed="X" n="0612c11"/><lb ed="R092" n="0188a17"/>能雜。天魔不能破。如世文符。得印可信。身子云。世
<lb ed="X" n="0612c12"/><lb ed="R092" n="0188a18"/>尊說實道。波旬無此事。大論云。諸小乘經。若有無
<lb ed="X" n="0612c13"/><lb ed="R092" n="0188b01"/>常無我涅槃三印印之。知是佛說。修之得道。無三
<lb ed="X" n="0612c14"/><lb ed="R092" n="0188b02"/>法印。卽是魔說。大乘。但有一法印。謂諸法實相。名
<lb ed="X" n="0612c15"/><lb ed="R092" n="0188b03"/>了義經。能得大道。無實相印。斯乃魔說。然大小乘
<lb ed="X" n="0612c16"/><lb ed="R092" n="0188b04"/>談印。蓋約部類。以分大小。聲聞經是小。諸大乘經
<lb ed="X" n="0612c17"/><lb ed="R092" n="0188b05"/>是大。大乘部中。雖有通別兩敎。以通別無別部帙。
<lb ed="X" n="0612c18"/><lb ed="R092" n="0188b06"/>乃取部主勝說。唯就圓談一印。<note place="inline">云云</note>問。阿難。佛臨
<lb ed="X" n="0612c19"/><lb ed="R092" n="0188b07"/>涅槃。在<name role="" type="person">娑羅林</name>外。爲六萬四千億魔所惱。諸魔自
<lb ed="X" n="0612c20"/><lb ed="R092" n="0188b08"/>變形爲如來。乃至。能說初地之法十二部經三十
<lb ed="X" n="0612c21"/><lb ed="R092" n="0188b09"/>七品。唯不能說圓頓法門。以圓頓非其境界故。是
<lb ed="X" n="0612c22"/><lb ed="R092" n="0188b10"/>則旣說別敎<anchor xml:id="nkr_note_add_0612c2201" n="0612c2201"/><anchor xml:id="beg0612c2201" n="0612c2201"/>已<anchor xml:id="end0612c2201"/>還法門。莫須詮印。何云外道不能
<lb ed="X" n="0612c23"/><lb ed="R092" n="0188b11"/>雜天魔不能破。答。魔雖說十二部經。而內無所證。
<lb ed="X" n="0612c24"/><lb ed="R092" n="0188b12"/>所說無詮。聞者豈能得道。故妙<anchor xml:id="nkr_note_orig_0612001" n="0612001"/>立云。魔雖不證別
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0613a" n="0613a"/>
<lb ed="X" n="0613a01"/><lb ed="R092" n="0188b13"/>異空假。而能說別異空假。魔不證故。顚倒而說。<anchor xml:id="nkr_note_add_0613a0101" n="0613a0101"/><anchor xml:id="beg0613a0101" n="0613a0101"/>但<anchor xml:id="end0613a0101"/>
<lb ed="X" n="0613a02"/><lb ed="R092" n="0188b14"/>有其言。言中無旨。若爾。阿難何以不識。如荆溪云。
<lb ed="X" n="0613a03"/><lb ed="R092" n="0188b15"/>阿難無定力故。爲魔入骨故。雖覺知是魔。欲起欲
<lb ed="X" n="0613a04"/><lb ed="R092" n="0188b16"/>語。都不從意。</p><p xml:id="pX24p0613a0406" cb:place="inline">△二顯示所以。爲二。初顯經尊極。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613a05"/><lb ed="R092" n="0188b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0613a0501">何以故。須菩提。一切諸佛。及諸佛阿耨多羅三藐三
<lb ed="X" n="0613a06"/><lb ed="R092" n="0188b18"/>菩提法。皆從此經出。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613a07"/><lb ed="R092" n="0189a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0613a0701">論云。以何因緣。於言說法身中。如是說一四句偈。
<lb ed="X" n="0613a08"/><lb ed="R092" n="0189a02"/>能生多福。爲成就此義故。經言諸佛及菩提法從
<lb ed="X" n="0613a09"/><lb ed="R092" n="0189a03"/>此出生故。當知。般若是名佛母。大品云。佛從般若
<lb ed="X" n="0613a10"/><lb ed="R092" n="0189a04"/>中。學得一切種智。及相好身。</p><p xml:id="pX24p0613a1012" cb:place="inline">△二約理亡相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613a11"/><lb ed="R092" n="0189a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0613a1101">須菩提。所謂佛法者。卽非佛法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613a12"/><lb ed="R092" n="0189a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0613a1201">論云。世諦故。言佛出生。以有菩提故。卽此二並故。
<lb ed="X" n="0613a13"/><lb ed="R092" n="0189a07"/>名爲佛法。以菩提及佛故。第一義諦。卽非佛法。</p><p xml:id="pX24p0613a1319" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0613a14"/><lb ed="R092" n="0189a08"/>第五修道得勝中無慢。論云。如前略說八種住處。
<lb ed="X" n="0613a15"/><lb ed="R092" n="0189a09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0613a1501" n="0613a1501"/><anchor xml:id="beg0613a1501" n="0613a1501"/>已<anchor xml:id="end0613a1501"/>下十二。總名離障礙住處對治。故知自下十二。
<lb ed="X" n="0613a16"/><lb ed="R092" n="0189a10"/>悉有惑障可離對治。此中爲離慢也。修道得勝。卽
<lb ed="X" n="0613a17"/><lb ed="R092" n="0189a11"/>修般若道。得四勝果也。無慢則不見有所得也。問
<lb ed="X" n="0613a18"/><lb ed="R092" n="0189a12"/>前文<anchor xml:id="nkr_note_add_0613a1801" n="0613a1801"/><anchor xml:id="beg0613a1801" n="0613a1801"/>已<anchor xml:id="end0613a1801"/>明一切賢聖。此中復約四果者何。答。前文
<lb ed="X" n="0613a19"/><lb ed="R092" n="0189a13"/>爲明賢聖同證無爲故。此中無爲法中。得無所得
<lb ed="X" n="0613a20"/><lb ed="R092" n="0189a14"/>故。問。經中四果。前三果名果。第四果名道者何。答。
<lb ed="X" n="0613a21"/><lb ed="R092" n="0189a15"/>前三果。就所翻名下。約斷證分齊中。顯示無所得
<lb ed="X" n="0613a22"/><lb ed="R092" n="0189a16"/>義便。故華梵對說耳。第四果無翻。以所得道。顯示
<lb ed="X" n="0613a23"/><lb ed="R092" n="0189a17"/>無爲無得。對前三說。不云果耳。問。空生何以修般
<lb ed="X" n="0613a24"/><lb ed="R092" n="0189a18"/>若大行。答。非修大行。此中說者。空生旣解空。空與
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0613b" n="0613b"/>
<lb ed="X" n="0613b01"/><lb ed="R092" n="0189b01"/>般若相應。感佛加被。對揚斯事。此乃顯示菩薩修
<lb ed="X" n="0613b02"/><lb ed="R092" n="0189b02"/>道。得勝果離慢也。文具四果故。今分文爲四。且初
<lb ed="X" n="0613b03"/><lb ed="R092" n="0189b03"/>初果。爲二。初問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613b04"/><lb ed="R092" n="0189b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0613b0401">須菩提。於意云何。須陀洹能作是念。我得須陀洹果
<lb ed="X" n="0613b05"/><lb ed="R092" n="0189b05"/>不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613b06"/><lb ed="R092" n="0189b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0613b0601">論云。我得須陀洹果。此爲依義顯示。對治我得慢
<lb ed="X" n="0613b07"/><lb ed="R092" n="0189b07"/>故。若謂我得。則爲有我是慢者。顯示無慢。故此問
<lb ed="X" n="0613b08"/><lb ed="R092" n="0189b08"/>也。</p><p xml:id="pX24p0613b0802" cb:place="inline">△二答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613b09"/><lb ed="R092" n="0189b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0613b0901">須菩提言。不也。世尊。何以故。須陀洹名爲入流。而無
<lb ed="X" n="0613b10"/><lb ed="R092" n="0189b10"/>所入。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613b11"/><lb ed="R092" n="0189b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0613b1101">初果名流。有逆有順。一生死流。須陀洹人。卽逆此
<lb ed="X" n="0613b12"/><lb ed="R092" n="0189b12"/>流。衆生順之。二者道流。須陀洹人。順入此流。卽今
<lb ed="X" n="0613b13"/><lb ed="R092" n="0189b13"/>文入流。是也。而無所入者。以無爲法中。不見有所
<lb ed="X" n="0613b14"/><lb ed="R092" n="0189b14"/>得也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613b15"/><lb ed="R092" n="0189b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0613b1501">不入色聲香味觸法。是名須陀洹。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613b16"/><lb ed="R092" n="0189b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0613b1601">不入色香等者。不入則不順。知色卽空故。於塵境
<lb ed="X" n="0613b17"/><lb ed="R092" n="0189b17"/>逆之。卽名逆流。初果翻流。二義具矣。</p><p xml:id="pX24p0613b1715" cb:place="inline">△二二果。又
<lb ed="X" n="0613b18"/><lb ed="R092" n="0189b18"/>二。初問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613b19"/><lb ed="R092" n="0190a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0613b1901">須菩提。於意云何。斯陀含能作是念。我得斯陀含果
<lb ed="X" n="0613b20"/><lb ed="R092" n="0190a02"/>不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613b21"/><lb ed="R092" n="0190a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0613b2101">△二答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613b22"/><lb ed="R092" n="0190a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0613b2201">須菩提言。不也世尊。何以故。斯陀含名一往來。而實
<lb ed="X" n="0613b23"/><lb ed="R092" n="0190a05"/>無往來。是名斯陀含。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613b24"/><lb ed="R092" n="0190a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0613b2401">初果後。進斷欲思六品盡。潤六生<anchor xml:id="nkr_note_add_0613b2401" n="0613b2401"/><anchor xml:id="beg0613b2401" n="0613b2401"/>已<anchor xml:id="end0613b2401"/>。名爲二果。更
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0613c" n="0613c"/>
<lb ed="X" n="0613c01"/><lb ed="R092" n="0190a07"/>有三品共潤一生。猶未斷故。更須一番來生欲界
<lb ed="X" n="0613c02"/><lb ed="R092" n="0190a08"/>方斷故。翻一往來。而實無往來者。肇師云。證無爲
<lb ed="X" n="0613c03"/><lb ed="R092" n="0190a09"/>果。不見往來相。</p><p xml:id="pX24p0613c0307" cb:place="inline">△三三果。又二。初問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613c04"/><lb ed="R092" n="0190a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0613c0401">須菩提。於意云何。阿那含能作是念。我得阿那含果
<lb ed="X" n="0613c05"/><lb ed="R092" n="0190a11"/>不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613c06"/><lb ed="R092" n="0190a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0613c0601">△二答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613c07"/><lb ed="R092" n="0190a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0613c0701">須菩提言。不也世尊。何以故。阿那含名爲不來。而實
<lb ed="X" n="0613c08"/><lb ed="R092" n="0190a14"/>無來。是名阿那含。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613c09"/><lb ed="R092" n="0190a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0613c0901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0613c0901" n="0613c0901"/><anchor xml:id="beg0613c0901" n="0613c0901"/>已<anchor xml:id="end0613c0901"/>斷欲思九品。則種現俱盡。更不來生欲界。故翻
<lb ed="X" n="0613c10"/><lb ed="R092" n="0190a16"/>不來。據理合云。而實無不來。經中旣無不字。則不
<lb ed="X" n="0613c11"/><lb ed="R092" n="0190a17"/>須加之。</p><p xml:id="pX24p0613c1104" cb:place="inline">△四四果。又二。初問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613c12"/><lb ed="R092" n="0190a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0613c1201">須菩提。於意云何。阿羅漢能作是念。我得阿羅漢道
<lb ed="X" n="0613c13"/><lb ed="R092" n="0190b01"/>不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613c14"/><lb ed="R092" n="0190b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0613c1401">羅漢無翻名。含三義。謂殺賊。不生。應供。且羅漢有
<lb ed="X" n="0613c15"/><lb ed="R092" n="0190b03"/>二種。慧解脫俱解脫。若慧人。修九想八念十想。<note place="inline">如法
<lb ed="X" n="0613c16"/><lb ed="R092" n="0190b04"/>界次第</note>名壞法人。心猒六欲猶怨賊。故修九想以對
<lb ed="X" n="0613c17"/><lb ed="R092" n="0190b05"/>治。作此觀時。雖破六欲。而多怖畏。若修八種正念。
<lb ed="X" n="0613c18"/><lb ed="R092" n="0190b06"/>怖畏卽除。旣含欲心薄。又無怖畏。爾時。欲斷三界
<lb ed="X" n="0613c19"/><lb ed="R092" n="0190b07"/>結使。卽修十想。第十燒想成就。滅壞骨人。遂緣空
<lb ed="X" n="0613c20"/><lb ed="R092" n="0190b08"/>直入。卽便殺諸結使。成阿羅漢。是人旣滅壞欲身。
<lb ed="X" n="0613c21"/><lb ed="R092" n="0190b09"/>不得三明八解脫滅盡定。若俱解脫人。不滅壞欲
<lb ed="X" n="0613c22"/><lb ed="R092" n="0190b10"/>身。兼修觀煉熏修。四種事禪。發眞無漏。成大力羅
<lb ed="X" n="0613c23"/><lb ed="R092" n="0190b11"/>漢。具足三明八解脫。得滅盡定。如云慧解脫人。緣
<lb ed="X" n="0613c24"/><lb ed="R092" n="0190b12"/>空直入。俱解脫人。帶事兼修。此之謂也。今文正當
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0614a" n="0614a"/>
<lb ed="X" n="0614a01"/><lb ed="R092" n="0190b13"/>俱人。如禪波羅蜜云。摩訶衍云。不壞法羅漢。能具
<lb ed="X" n="0614a02"/><lb ed="R092" n="0190b14"/>無諍三昧。然如以不明無疑解脫。唯明慧俱者。何
<lb ed="X" n="0614a03"/><lb ed="R092" n="0190b15"/>耶。須知俱舍婆沙。但有慧俱二種者。由所修禪定。
<lb ed="X" n="0614a04"/><lb ed="R092" n="0190b16"/>唯此二故。而大論明結集時。方有無疑解脫。蓋從
<lb ed="X" n="0614a05"/><lb ed="R092" n="0190b17"/>俱解脫開出。無別所修禪定。荆溪謂。阿含有三明
<lb ed="X" n="0614a06"/><lb ed="R092" n="0190b18"/>解脫。卽無疑羅漢也。若分別異者。則約所修三種
<lb ed="X" n="0614a07"/><lb ed="R092" n="0191a01"/>念處。有單複具異。</p><p xml:id="pX24p0614a0708" cb:place="inline">△二答爲五。一法實無名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0614a08"/><lb ed="R092" n="0191a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0614a0801">須菩提言。不也。世尊。何以故。實無有法。名阿羅漢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0614a09"/><lb ed="R092" n="0191a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0614a0901">自初果至羅漢果。無別有法理皆同。此無爲之體。
<lb ed="X" n="0614a10"/><lb ed="R092" n="0191a04"/>無可取捨。故云實無等。</p><p xml:id="pX24p0614a1010" cb:place="inline">△二念則爲著。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0614a11"/><lb ed="R092" n="0191a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0614a1101">世尊。若阿羅漢作是念。我得阿羅漢道。卽爲著我人
<lb ed="X" n="0614a12"/><lb ed="R092" n="0191a06"/>衆生壽者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0614a13"/><lb ed="R092" n="0191a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0614a1301">此顯示無念故。若有念則爲生著。何也。無爲法中。
<lb ed="X" n="0614a14"/><lb ed="R092" n="0191a08"/>旣無可得。豈復作念耶。前之三果。準亦如然。文在
<lb ed="X" n="0614a15"/><lb ed="R092" n="0191a09"/>後示。</p><p xml:id="pX24p0614a1503" cb:place="inline">△三述佛證信。自稱不作是念。誰可信耶。是
<lb ed="X" n="0614a16"/><lb ed="R092" n="0191a10"/>以述佛稱歎。以爲證信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0614a17"/><lb ed="R092" n="0191a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0614a1701">世尊。佛說我得無諍三昧人中最爲第一。是第一離
<lb ed="X" n="0614a18"/><lb ed="R092" n="0191a12"/>欲阿羅漢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0614a19"/><lb ed="R092" n="0191a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0614a1901">所以空生述佛稱歎者。天親云。爲明勝功德故。爲
<lb ed="X" n="0614a20"/><lb ed="R092" n="0191a14"/>生深信故。勝功德者。卽無諍三昧也。大論云。須菩
<lb ed="X" n="0614a21"/><lb ed="R092" n="0191a15"/>提。於弟子中。得無諍三昧第一。無諍三昧。常觀衆
<lb ed="X" n="0614a22"/><lb ed="R092" n="0191a16"/>生。不令心惱。若謂有所得作念者。則爲有諍也。爲
<lb ed="X" n="0614a23"/><lb ed="R092" n="0191a17"/>生深信者。以空生不當自說<anchor xml:id="nkr_note_add_0614a2301" n="0614a2301"/><anchor xml:id="beg0614a2301" n="0614a2301"/>己<anchor xml:id="end0614a2301"/>證。若述佛稱歎。爲
<lb ed="X" n="0614a24"/><lb ed="R092" n="0191a18"/>令聞者。生深信故。</p><p xml:id="pX24p0614a2408" cb:place="inline">△四省<anchor xml:id="nkr_note_add_0614a2401" n="0614a2401"/><anchor xml:id="beg0614a2401" n="0614a2401"/>己<anchor xml:id="end0614a2401"/>絕念。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0614b" n="0614b"/>
<lb ed="X" n="0614b01"/><lb ed="R092" n="0191b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0614b0101">世尊。我不作是念。我是離欲阿羅漢。世尊。我若作是
<lb ed="X" n="0614b02"/><lb ed="R092" n="0191b02"/>念。我得阿羅漢道。世尊則不說須菩提是樂阿蘭那
<lb ed="X" n="0614b03"/><lb ed="R092" n="0191b03"/>行者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0614b04"/><lb ed="R092" n="0191b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0614b0401">世尊我不作是念者。有本無世尊字。請加入。佛雖
<lb ed="X" n="0614b05"/><lb ed="R092" n="0191b05"/>稱歎。而我不作是念。世尊我若作是念。世尊則不
<lb ed="X" n="0614b06"/><lb ed="R092" n="0191b06"/>說我是無諍行者。阿蘭那。此翻無諍。故隋譯云。我
<lb ed="X" n="0614b07"/><lb ed="R092" n="0191b07"/>若作是念。我得阿羅漢道。世尊則不記我無諍行
<lb ed="X" n="0614b08"/><lb ed="R092" n="0191b08"/>第一。此中復擧前佛語者。令知<anchor xml:id="nkr_note_add_0614b0801" n="0614b0801"/><anchor xml:id="beg0614b0801" n="0614b0801"/>己<anchor xml:id="end0614b0801"/>絕念故。</p><p xml:id="pX24p0614b0817" cb:place="inline">△五名
<lb ed="X" n="0614b09"/><lb ed="R092" n="0191b09"/>實不虗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0614b10"/><lb ed="R092" n="0191b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0614b1001">以須菩提實無所行。而名須菩提是樂阿蘭那行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0614b11"/><lb ed="R092" n="0191b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0614b1101">論云。以無有法。得阿羅漢。及無所行。故說無諍。無
<lb ed="X" n="0614b12"/><lb ed="R092" n="0191b12"/>諍行。此中卽爲安立第一義。謝公云。得名不虗。必
<lb ed="X" n="0614b13"/><lb ed="R092" n="0191b13"/>稱實也。</p><p xml:id="pX24p0614b1304" cb:place="inline">△六不離佛出時。論云。依離障礙。十二種
<lb ed="X" n="0614b14"/><lb ed="R092" n="0191b14"/>中。爲離少聞故。見佛必聞法。是謂多聞也。疏謂。自
<lb ed="X" n="0614b15"/><lb ed="R092" n="0191b15"/>此以下。廣明菩薩行行之相。大品云。過阿羅漢辟
<lb ed="X" n="0614b16"/><lb ed="R092" n="0191b16"/>支佛。入菩薩位。入菩薩位<anchor xml:id="nkr_note_add_0614b1601" n="0614b1601"/><anchor xml:id="beg0614b1601" n="0614b1601"/>已<anchor xml:id="end0614b1601"/>。淨佛國土。淨佛國土
<lb ed="X" n="0614b17"/><lb ed="R092" n="0191b17"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0614b1701" n="0614b1701"/><anchor xml:id="beg0614b1701" n="0614b1701"/>已<anchor xml:id="end0614b1701"/>。成就衆生。成就衆生<anchor xml:id="nkr_note_add_0614b1702" n="0614b1702"/><anchor xml:id="beg0614b1702" n="0614b1702"/>已<anchor xml:id="end0614b1702"/>。得一切種智。今經。過羅
<lb ed="X" n="0614b18"/><lb ed="R092" n="0191b18"/>漢後。入菩薩位。次願淨佛土成就衆生。正同大品
<lb ed="X" n="0614b19"/><lb ed="R092" n="0192a01"/>所說之相。<anchor xml:id="nkr_note_add_0614b1901" n="0614b1901"/><anchor xml:id="beg0614b1901" n="0614b1901"/>但<anchor xml:id="end0614b1901"/>一切種智。得之實難。自非遠離散亂。
<lb ed="X" n="0614b20"/><lb ed="R092" n="0192a02"/>觀破名色等。則何以臻此哉。文爲二。初問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0614b21"/><lb ed="R092" n="0192a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0614b2101">佛吿須菩提。於意云何。如來昔在然燈佛所。於法有
<lb ed="X" n="0614b22"/><lb ed="R092" n="0192a04"/>所得不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0614b23"/><lb ed="R092" n="0192a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0614b2301">上答四果。不見所得。此擧昔事。以詰空生。如來此
<lb ed="X" n="0614b24"/><lb ed="R092" n="0192a06"/>時有所得不。梵語提洹竭。此云定光。亦名然燈。如
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0614c" n="0614c"/>
<lb ed="X" n="0614c01"/><lb ed="R092" n="0192a07"/>瑞應經謂。釋迦如來。昔爲儒童菩薩。以五百銀錢。
<lb ed="X" n="0614c02"/><lb ed="R092" n="0192a08"/>得瞿夷五莖靑蓮花。幷瞿夷二莖。共上然燈。所散
<lb ed="X" n="0614c03"/><lb ed="R092" n="0192a09"/>五花。止空中。當佛上。如根生。無墮地者。後散二花。
<lb ed="X" n="0614c04"/><lb ed="R092" n="0192a10"/>又挾住佛兩肩上。佛知至意。讚菩薩<anchor xml:id="nkr_note_add_0614c0401" n="0614c0401"/><anchor xml:id="beg0614c0401" n="0614c0401"/>已<anchor xml:id="end0614c0401"/>。因記之曰。
<lb ed="X" n="0614c05"/><lb ed="R092" n="0192a11"/>汝自是後九十一劫。劫號爲賢。汝當作佛。名釋迦
<lb ed="X" n="0614c06"/><lb ed="R092" n="0192a12"/>文。菩薩<anchor xml:id="nkr_note_add_0614c0601" n="0614c0601"/><anchor xml:id="beg0614c0601" n="0614c0601"/>已<anchor xml:id="end0614c0601"/>得決言。疑解望止。霍然無想。寂然入定。
<lb ed="X" n="0614c07"/><lb ed="R092" n="0192a13"/>便逮淸淨不起法忍。問。瑞應行因。爲何敎菩薩。答。
<lb ed="X" n="0614c08"/><lb ed="R092" n="0192a14"/>疏云。玄文正示摩納値然燈佛。是通敎行因之相。
<lb ed="X" n="0614c09"/><lb ed="R092" n="0192a15"/>釋籤所指。具如瑞應。須知。乃通衍門三敎。今文且
<lb ed="X" n="0614c10"/><lb ed="R092" n="0192a16"/>約通敎言之。非但通二。亦通三藏。隨敎所說。淺深
<lb ed="X" n="0614c11"/><lb ed="R092" n="0192a17"/>不同。一往瑞應多判屬通。以得忍斷惑。異前三藏。
<lb ed="X" n="0614c12"/><lb ed="R092" n="0192a18"/>不說行因不思議相。異後別圓。況復若判屬通。必
<lb ed="X" n="0614c13"/><lb ed="R092" n="0192b01"/>兼後二。令經兩說。豈可徒然。今謂。瑞應若判屬通
<lb ed="X" n="0614c14"/><lb ed="R092" n="0192b02"/>敎。則不然也。以通無別部。若謂是通。瑞應應是大
<lb ed="X" n="0614c15"/><lb ed="R092" n="0192b03"/>乘衍經。此妨大矣。今說瑞應。乃屬三藏。所以經中。
<lb ed="X" n="0614c16"/><lb ed="R092" n="0192b04"/>明菩薩從兜率降下。納瞿夷爲婦。生子逾城。六年
<lb ed="X" n="0614c17"/><lb ed="R092" n="0192b05"/>苦行。成道降魔。受提謂文鱗供。度陳如等五人。若
<lb ed="X" n="0614c18"/><lb ed="R092" n="0192b06"/>爾。豈大乘敎中所說耶。如輔行引大經云。若見菩
<lb ed="X" n="0614c19"/><lb ed="R092" n="0192b07"/>薩從兜率降下。納妃生子。逾城出家。乃至入滅。是
<lb ed="X" n="0614c20"/><lb ed="R092" n="0192b08"/>名二乘曲見。以是故知。瑞應是三藏明矣。問。瑞應
<lb ed="X" n="0614c21"/><lb ed="R092" n="0192b09"/>若是三藏經說。得忍菩薩。應斷惑耶。答。實不斷惑。
<lb ed="X" n="0614c22"/><lb ed="R092" n="0192b10"/>經言忍者。蓋是逮得。故云便逮淸淨法忍。逮者及
<lb ed="X" n="0614c23"/><lb ed="R092" n="0192b11"/>也。乃及得之。故云便逮。今引一文類顯。如妙經云。
<lb ed="X" n="0614c24"/><lb ed="R092" n="0192b12"/>我今脫苦縛。逮得涅槃者。疏釋云。逮得涅槃者。卽
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0615a" n="0615a"/>
<lb ed="X" n="0615a01"/><lb ed="R092" n="0192b13"/>擬六度菩薩乘。何以知之。修六度行。卽免四趣縛。
<lb ed="X" n="0615a02"/><lb ed="R092" n="0192b14"/>未能入滅度。三祇百劫。乃得涅槃。逮之言。遠乃及
<lb ed="X" n="0615a03"/><lb ed="R092" n="0192b15"/>耳。荆溪謂。逮得涅槃。指六度者。以望二乘。此生卽
<lb ed="X" n="0615a04"/><lb ed="R092" n="0192b16"/>得。故云逮得。逮者及也。若爾。逮得涅槃。與便逮法
<lb ed="X" n="0615a05"/><lb ed="R092" n="0192b17"/>忍。左右之異。今判屬三藏。斷無疑矣。問。瑞應若是
<lb ed="X" n="0615a06"/><lb ed="R092" n="0192b18"/>三藏。妙玄何謂是通。答。就經判敎。定屬三藏。約義
<lb ed="X" n="0615a07"/><lb ed="R092" n="0193a01"/>引用。其旨則通。然何<anchor xml:id="nkr_note_add_0615a0701" n="0615a0701"/><anchor xml:id="beg0615a0701" n="0615a0701"/>但<anchor xml:id="end0615a0701"/>引證通敎。只如今經般若
<lb ed="X" n="0615a08"/><lb ed="R092" n="0193a02"/>滿門。亦引其事。若爾。瑞應應通四敎。答。雖屬三藏。
<lb ed="X" n="0615a09"/><lb ed="R092" n="0193a03"/>演小爲大。引用該深。非謂部通四敎。今擧一事見
<lb ed="X" n="0615a10"/><lb ed="R092" n="0193a04"/>意。乃以果例因。旣三藏佛爲境本。於色相上。四見
<lb ed="X" n="0615a11"/><lb ed="R092" n="0193a05"/>不同。是故。因亦四見也。問。淨名疏云。三藏無文說
<lb ed="X" n="0615a12"/><lb ed="R092" n="0193a06"/>忍。義立則有。是以。瑞應若是三藏。則有文說忍耶。
<lb ed="X" n="0615a13"/><lb ed="R092" n="0193a07"/>答。三藏無文。蓋無四忍之文。此與淨名不同。又復
<lb ed="X" n="0615a14"/><lb ed="R092" n="0193a08"/>瑞應旣云逮得。則非約斷位名忍。還同義立。</p><p xml:id="pX24p0615a1418" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0615a15"/><lb ed="R092" n="0193a09"/>答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615a16"/><lb ed="R092" n="0193a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0615a1601">不也。世尊。如來在然燈佛所。於法實無所得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615a17"/><lb ed="R092" n="0193a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0615a1701">以無相心。住般若中。離分別故。不見凡法。云何捨。
<lb ed="X" n="0615a18"/><lb ed="R092" n="0193a12"/>不見聖法。云何取。凡聖一如。有何所得。故云於法
<lb ed="X" n="0615a19"/><lb ed="R092" n="0193a13"/>實無所得。</p><p xml:id="pX24p0615a1905" cb:place="inline">△七願淨佛土。論云。依離障礙。十二種
<lb ed="X" n="0615a20"/><lb ed="R092" n="0193a14"/>中。爲離小攀緣。作念修道。上雖<anchor xml:id="nkr_note_add_0615a2001" n="0615a2001"/><anchor xml:id="beg0615a2001" n="0615a2001"/>已<anchor xml:id="end0615a2001"/>多聞。尙小攀緣
<lb ed="X" n="0615a21"/><lb ed="R092" n="0193a15"/>作念故。文爲三。初問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615a22"/><lb ed="R092" n="0193a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0615a2201">須菩提。於意云何。菩薩莊嚴佛土不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615a23"/><lb ed="R092" n="0193a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0615a2301">如來在然燈佛所。於法旣實無所得。云何菩薩而
<lb ed="X" n="0615a24"/><lb ed="R092" n="0193a18"/>取莊嚴佛土事。爲欲斷疑。故此示問。</p><p xml:id="pX24p0615a2415" cb:place="inline">△二答。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0615b" n="0615b"/>
<lb ed="X" n="0615b01"/><lb ed="R092" n="0193b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0615b0101">不也。世尊。何以故莊嚴佛土者。卽非莊嚴。是名莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615b02"/><lb ed="R092" n="0193b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0615b0201">天親謂。莊嚴有二種。一者形相。二者第一義相。形
<lb ed="X" n="0615b03"/><lb ed="R092" n="0193b03"/>相者。若分別佛國土。是有爲形相。卽墮攀緣。第一
<lb ed="X" n="0615b04"/><lb ed="R092" n="0193b04"/>義相。雖取莊嚴佛國。而不分別形相。如是莊嚴。非
<lb ed="X" n="0615b05"/><lb ed="R092" n="0193b05"/>嚴而嚴。論所謂離小攀緣。疏家。不曉論本約修亡
<lb ed="X" n="0615b06"/><lb ed="R092" n="0193b06"/>相。而作土體解。釋謂。形相指下三土。第一義相。卽
<lb ed="X" n="0615b07"/><lb ed="R092" n="0193b07"/><name role="" type="person">常寂光土</name>者。繆矣。</p><p xml:id="pX24p0615b0708" cb:place="inline">△三述示。又二。初述成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615b08"/><lb ed="R092" n="0193b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0615b0801">是故。須菩提。諸菩薩摩訶薩。應如是生淸淨心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615b09"/><lb ed="R092" n="0193b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0615b0901">應如是者。指前也。若取形相作念攀緣。則心不淸
<lb ed="X" n="0615b10"/><lb ed="R092" n="0193b10"/>淨。淸淨心者。離小攀緣心也。</p><p xml:id="pX24p0615b1012" cb:place="inline">△二勸誡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615b11"/><lb ed="R092" n="0193b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0615b1101">不應住色生心。不應住聲香味觸法生心。應無所住。
<lb ed="X" n="0615b12"/><lb ed="R092" n="0193b12"/>而生其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615b13"/><lb ed="R092" n="0193b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0615b1301">論云。若念嚴淨土者。則於色等事。分別味著。爲離
<lb ed="X" n="0615b14"/><lb ed="R092" n="0193b14"/>此故。經云不應也。若住色等生心。不免攀緣。誡<anchor xml:id="nkr_note_add_0615b1401" n="0615b1401"/><anchor xml:id="beg0615b1401" n="0615b1401"/>已<anchor xml:id="end0615b1401"/>
<lb ed="X" n="0615b15"/><lb ed="R092" n="0193b15"/>復勸。故云應生無所住心。卽第一義心也。</p><p xml:id="pX24p0615b1517" cb:place="inline">△八成
<lb ed="X" n="0615b16"/><lb ed="R092" n="0193b16"/>熟衆生。論云。依離障礙十二種中。爲離捨衆生故。
<lb ed="X" n="0615b17"/><lb ed="R092" n="0193b17"/>然上雖離取相攀緣。以淨佛土。猶恐捨衆生。爲顯
<lb ed="X" n="0615b18"/><lb ed="R092" n="0193b18"/>示不捨衆生而成熟之。於此爲二。初問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615b19"/><lb ed="R092" n="0194a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0615b1901">須菩提。譬如有人。身如<name role="" type="person">須彌山</name>王。於意云何。是身爲
<lb ed="X" n="0615b20"/><lb ed="R092" n="0194a02"/>大不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615b21"/><lb ed="R092" n="0194a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0615b2101">論云。此顯示。爲成熟欲界衆生故。彼羅睺阿脩羅
<lb ed="X" n="0615b22"/><lb ed="R092" n="0194a04"/>王等。一切大身。量如須彌。尙不應見其自體。何況
<lb ed="X" n="0615b23"/><lb ed="R092" n="0194a05"/>餘者。此是擧譬。以脩羅之身。如<name role="" type="person">須彌山</name>。終不自見。
<lb ed="X" n="0615b24"/><lb ed="R092" n="0194a06"/>如是大身。此顯菩薩雖成熟衆生。終不自見。謂我
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0615c" n="0615c"/>
<lb ed="X" n="0615c01"/><lb ed="R092" n="0194a07"/>能成熟衆生。何況餘行。豈應自取。以菩薩化道。多
<lb ed="X" n="0615c02"/><lb ed="R092" n="0194a08"/>生欲界故。云爲成熟欲界衆生。經意隱略。無合法
<lb ed="X" n="0615c03"/><lb ed="R092" n="0194a09"/>文。</p><p xml:id="pX24p0615c0302" cb:place="inline">△二答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615c04"/><lb ed="R092" n="0194a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0615c0401">須菩提言。甚大。世尊。何以故。佛說非身。是名大身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615c05"/><lb ed="R092" n="0194a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0615c0501">度物之心。曠周法界。故云甚大。佛說非身者。論云。
<lb ed="X" n="0615c06"/><lb ed="R092" n="0194a12"/>顯示法無我故。無可度者。卽第一義也。世諦有所
<lb ed="X" n="0615c07"/><lb ed="R092" n="0194a13"/>化衆生。故云是名也。</p><p xml:id="pX24p0615c0709" cb:place="inline">△九遠離隨順外論散亂。論
<lb ed="X" n="0615c08"/><lb ed="R092" n="0194a14"/>云。依離障礙十二種中。爲離樂外散亂故。菩薩爲
<lb ed="X" n="0615c09"/><lb ed="R092" n="0194a15"/>化衆生。習學外論。衆生旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0615c0901" n="0615c0901"/><anchor xml:id="beg0615c0901" n="0615c0901"/>已<anchor xml:id="end0615c0901"/>成熟。復須遠離。言外
<lb ed="X" n="0615c10"/><lb ed="R092" n="0194a16"/>論者。彼土則四韋陀典。此方則莊老等書。雖言詞
<lb ed="X" n="0615c11"/><lb ed="R092" n="0194a17"/>巧妙。而無詮證。乃屬散亂。論云。爲離樂外散亂故。
<lb ed="X" n="0615c12"/><lb ed="R092" n="0194a18"/>說四種因緣。顯示此法勝異。一攝取福德。二天等
<lb ed="X" n="0615c13"/><lb ed="R092" n="0194b01"/>供養。三難作。四起如來等念。勝異者。般若勝法。異
<lb ed="X" n="0615c14"/><lb ed="R092" n="0194b02"/>外論故。凖論分四。初攝取福德。又二。初示恒河沙
<lb ed="X" n="0615c15"/><lb ed="R092" n="0194b03"/>喩。二以福德較量。初又二。初問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615c16"/><lb ed="R092" n="0194b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0615c1601">須菩提。如恒河中所有沙數。如是沙等恒河。於意云
<lb ed="X" n="0615c17"/><lb ed="R092" n="0194b05"/>何。是諸恒河沙。寧爲多不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615c18"/><lb ed="R092" n="0194b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0615c1801">有人讀此云。如恒河沙爲句。數如是沙等恒河。以
<lb ed="X" n="0615c19"/><lb ed="R092" n="0194b07"/>數字作句頭。上聲呼者。非也。此須依無著論讀文。
<lb ed="X" n="0615c20"/><lb ed="R092" n="0194b08"/>論牒文謂。如恒河沙數等。數字句末。去聲呼之。恒
<lb ed="X" n="0615c21"/><lb ed="R092" n="0194b09"/>河者。或云<name role="" type="person">恒伽河</name>。或云<name role="" type="person">殑伽河</name>。孤山云。<name role="" type="person">恒伽河</name>。此
<lb ed="X" n="0615c22"/><lb ed="R092" n="0194b10"/>云天堂來。彼土外書說。此河。從<name role="" type="person">摩醯首羅</name>耳中流
<lb ed="X" n="0615c23"/><lb ed="R092" n="0194b11"/>出故。又此河。從雪山頂<name role="" type="person">無熱惱池</name>出。見其從高處
<lb ed="X" n="0615c24"/><lb ed="R092" n="0194b12"/>來。故云從天堂來。其河沙細如<g ref="#CB15097">麫</g>。大論云。此河是
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0616a" n="0616a"/>
<lb ed="X" n="0616a01"/><lb ed="R092" n="0194b13"/>佛生處游行處。弟子眼見故。多擧爲喩。問。恒河沙
<lb ed="X" n="0616a02"/><lb ed="R092" n="0194b14"/>爲幾許。答。一切筭數所不能知。唯佛與法身菩薩。
<lb ed="X" n="0616a03"/><lb ed="R092" n="0194b15"/>能知其數。</p><p xml:id="pX24p0616a0305" cb:place="inline">△二答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616a04"/><lb ed="R092" n="0194b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0616a0401">須菩提言。甚多。世尊。但諸恒河尙多無數。何況其沙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616a05"/><lb ed="R092" n="0194b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0616a0501">△二以福德較量。又二。初擧施寶福多。二顯持經
<lb ed="X" n="0616a06"/><lb ed="R092" n="0194b18"/>福勝。初又二。初問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616a07"/><lb ed="R092" n="0195a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0616a0701">須菩提。我今實言吿汝。若有善男子善女人。以七寶
<lb ed="X" n="0616a08"/><lb ed="R092" n="0195a02"/>滿爾所恒河沙數三千大千世界。以用布施。得福多
<lb ed="X" n="0616a09"/><lb ed="R092" n="0195a03"/>不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616a10"/><lb ed="R092" n="0195a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0616a1001">然此較量愈顯福重。經擧無爲事。假設況喩也。天
<lb ed="X" n="0616a11"/><lb ed="R092" n="0195a05"/>親云。前文<anchor xml:id="nkr_note_add_0616a1101" n="0616a1101"/><anchor xml:id="beg0616a1101" n="0616a1101"/>已<anchor xml:id="end0616a1101"/>說三千譬喩。如明福多。今重說無量
<lb ed="X" n="0616a12"/><lb ed="R092" n="0195a06"/>三千世界。故不先說此喩。爲漸化衆生。令生信心。
<lb ed="X" n="0616a13"/><lb ed="R092" n="0195a07"/>須知此二番較量。以福驗智。行位淺深次第。爲漸
<lb ed="X" n="0616a14"/><lb ed="R092" n="0195a08"/>化耳。然第十八住處。復有較量施寶者何。當知。第
<lb ed="X" n="0616a15"/><lb ed="R092" n="0195a09"/>十八文有二番。非行位淺深。乃泛擧較量。一者明
<lb ed="X" n="0616a16"/><lb ed="R092" n="0195a10"/>如來心。具足設施法利。雖說是經獲利。過七寶布
<lb ed="X" n="0616a17"/><lb ed="R092" n="0195a11"/>施。如來之心。實不作是念。爲顯此故較量。二者勸
<lb ed="X" n="0616a18"/><lb ed="R092" n="0195a12"/>獎。滅後弘持是經者。心無染著。其福過七寶布施。
<lb ed="X" n="0616a19"/><lb ed="R092" n="0195a13"/>顯流通福勝。此復較量。前後大相。各有其意。</p><p xml:id="pX24p0616a1918" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0616a20"/><lb ed="R092" n="0195a14"/>答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616a21"/><lb ed="R092" n="0195a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0616a2101">須菩提言。甚多。世尊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616a22"/><lb ed="R092" n="0195a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0616a2201">△二顯持經福勝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616a23"/><lb ed="R092" n="0195a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0616a2301">佛吿須菩提。若善男子善女人。於此經中。乃至受持
<lb ed="X" n="0616a24"/><lb ed="R092" n="0195a18"/>四句偈等。爲他人說。而此福德。勝前福德。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0616b" n="0616b"/>
<lb ed="X" n="0616b01"/><lb ed="R092" n="0195b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0616b0101">受持四句得福。過河沙七寶布施者。顯般若尊極
<lb ed="X" n="0616b02"/><lb ed="R092" n="0195b02"/>故也。</p><p xml:id="pX24p0616b0203" cb:place="inline">△二人天供養。爲二。初擧分說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616b03"/><lb ed="R092" n="0195b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0616b0301">復次。須菩提。隨說是經。乃至四句偈等。當知此處一
<lb ed="X" n="0616b04"/><lb ed="R092" n="0195b04"/>切世間天人阿脩羅。皆應供養。如佛塔廟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616b05"/><lb ed="R092" n="0195b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0616b0501">然。如何略說四句。能感天人供養。當知。四句雖少。
<lb ed="X" n="0616b06"/><lb ed="R092" n="0195b06"/>所詮理等。卽是如來法身。然如何略說四句者。具
<lb ed="X" n="0616b07"/><lb ed="R092" n="0195b07"/>云塔婆。此翻方墳。亦名圓塚。廟者。梵云支提。此云
<lb ed="X" n="0616b08"/><lb ed="R092" n="0195b08"/>靈廟。雜心論云。無舍利曰支提。</p><p xml:id="pX24p0616b0813" cb:place="inline">△二況具持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616b09"/><lb ed="R092" n="0195b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0616b0901">何況有人盡能受持讀誦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616b10"/><lb ed="R092" n="0195b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0616b1001">持說四句。尙獲是福。況能具持。其功可知矣。受持
<lb ed="X" n="0616b11"/><lb ed="R092" n="0195b11"/>讀誦者。論云。受者習誦故。持者不忘故。若讀若誦。
<lb ed="X" n="0616b12"/><lb ed="R092" n="0195b12"/>此說受持因故。爲欲受故讀。爲欲持故誦。釋曰。受
<lb ed="X" n="0616b13"/><lb ed="R092" n="0195b13"/>其能詮文。持於所詮義。讀誦者。釋成受持也。天親
<lb ed="X" n="0616b14"/><lb ed="R092" n="0195b14"/>云。受持修行。依總持法。讀誦修行。依聞慧廣。釋曰。
<lb ed="X" n="0616b15"/><lb ed="R092" n="0195b15"/>受持二字。總說所詮義。則總覽任持。其義屬思。讀
<lb ed="X" n="0616b16"/><lb ed="R092" n="0195b16"/>誦二字。總說能詮文。則經卷中聞。由聞故思義。思
<lb ed="X" n="0616b17"/><lb ed="R092" n="0195b17"/>義卽修三慧具矣。若大論謂。信力故受。念力故持。
<lb ed="X" n="0616b18"/><lb ed="R092" n="0195b18"/>對文曰讀。背文曰誦。釋曰。此單就能詮文。由受持
<lb ed="X" n="0616b19"/><lb ed="R092" n="0196a01"/>故有讀誦。則三論所說。乃能所單複不同。各取義
<lb ed="X" n="0616b20"/><lb ed="R092" n="0196a02"/>釋。</p><p xml:id="pX24p0616b2002" cb:place="inline">△三難作。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616b21"/><lb ed="R092" n="0196a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0616b2101">須菩提。當知是人成就最上第一希有之法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616b22"/><lb ed="R092" n="0196a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0616b2201">大論云。般若甚深。無相可取。可信可受。若能信受。
<lb ed="X" n="0616b23"/><lb ed="R092" n="0196a05"/>是爲希有。如人空中種植。是爲甚難。</p><p xml:id="pX24p0616b2315" cb:place="inline">△四起如來
<lb ed="X" n="0616b24"/><lb ed="R092" n="0196a06"/>等念。分二。初三寶體同。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0616c" n="0616c"/>
<lb ed="X" n="0616c01"/><lb ed="R092" n="0196a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0616c0101">若是經典所在之處。則爲有佛若尊重弟子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616c02"/><lb ed="R092" n="0196a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0616c0201">若是經典。卽法寶也。則爲有佛。卽佛寶也。若尊重
<lb ed="X" n="0616c03"/><lb ed="R092" n="0196a09"/>弟子。卽僧寶也。諸文三寶。以理具爲同體。以佛世
<lb ed="X" n="0616c04"/><lb ed="R092" n="0196a10"/>爲別相。滅後爲住持。今束而言之。不出事理。則佛
<lb ed="X" n="0616c05"/><lb ed="R092" n="0196a11"/>世滅後。通云相從。相因而有。故云相從。因太子成
<lb ed="X" n="0616c06"/><lb ed="R092" n="0196a12"/>道故。今有刻檀之像。因四辯所宣故。今有黃卷之
<lb ed="X" n="0616c07"/><lb ed="R092" n="0196a13"/>法。因五人證果故。今有剃染之僧。因佛世三。有滅
<lb ed="X" n="0616c08"/><lb ed="R092" n="0196a14"/>後三。故云相從三寶。此屬事也。今文則同體三寶。
<lb ed="X" n="0616c09"/><lb ed="R092" n="0196a15"/>於般若法寶中。具足佛僧理也。</p><p xml:id="pX24p0616c0913" cb:place="inline">△二空生問名。又
<lb ed="X" n="0616c10"/><lb ed="R092" n="0196a16"/>二。初問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616c11"/><lb ed="R092" n="0196a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0616c1101">爾時。須菩提白佛言。世尊。當何名此經。我等云何奉
<lb ed="X" n="0616c12"/><lb ed="R092" n="0196a18"/>持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616c13"/><lb ed="R092" n="0196b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0616c1301">旣聞勝法。爲欲奉持。須知名字。故發問也。</p><p xml:id="pX24p0616c1317" cb:place="inline">△二答。
<lb ed="X" n="0616c14"/><lb ed="R092" n="0196b02"/>又二。初立名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616c15"/><lb ed="R092" n="0196b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0616c1501">佛吿須菩提。是經名爲金剛般若波羅蜜。以是名字。
<lb ed="X" n="0616c16"/><lb ed="R092" n="0196b04"/>汝當奉持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616c17"/><lb ed="R092" n="0196b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0616c1701">△二受持。又二。初離執。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616c18"/><lb ed="R092" n="0196b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0616c1801">所以者何。須菩提。佛說般若波羅蜜。卽非般若波羅
<lb ed="X" n="0616c19"/><lb ed="R092" n="0196b07"/>蜜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616c20"/><lb ed="R092" n="0196b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0616c2001">論云。於中說者。爲他直說故。授者敎授他故。顯示
<lb ed="X" n="0616c21"/><lb ed="R092" n="0196b09"/>此樂外論散亂對治。此法勝異<anchor xml:id="nkr_note_add_0616c2101" n="0616c2101"/><anchor xml:id="beg0616c2101" n="0616c2101"/>已<anchor xml:id="end0616c2101"/>。於如是法中。或
<lb ed="X" n="0616c22"/><lb ed="R092" n="0196b10"/>起如言執義。爲對治彼未來罪故。經言佛說般若
<lb ed="X" n="0616c23"/><lb ed="R092" n="0196b11"/>波羅蜜卽非般若波羅蜜。爲對治未來奉持者。謂
<lb ed="X" n="0616c24"/><lb ed="R092" n="0196b12"/>此經勝異。如言起執。爲亡言說相故。經云卽非。不
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0617a" n="0617a"/>
<lb ed="X" n="0617a01"/><lb ed="R092" n="0196b13"/>須加是名句也。如隋譯亦無此句。</p><p xml:id="pX24p0617a0114" cb:place="inline">△審問。又二。初
<lb ed="X" n="0617a02"/><lb ed="R092" n="0196b14"/>問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617a03"/><lb ed="R092" n="0196b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0617a0301">須菩提。於意云何。如來有所說法不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617a04"/><lb ed="R092" n="0196b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0617a0401">論云。故如般若波羅蜜非波羅蜜。如是亦無有餘
<lb ed="X" n="0617a05"/><lb ed="R092" n="0196b17"/>法如來說者。然何故。此有所說耶。爲顯此義故。經
<lb ed="X" n="0617a06"/><lb ed="R092" n="0196b18"/>言於意云何如來有所說法不。</p><p xml:id="pX24p0617a0613" cb:place="inline">△二答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617a07"/><lb ed="R092" n="0197a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0617a0701">須菩提白佛言。世尊。如來無所說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617a08"/><lb ed="R092" n="0197a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0617a0801">了知如來依第一義諦說法。顯示自相及平等相。
<lb ed="X" n="0617a09"/><lb ed="R092" n="0197a03"/>故說無所說也。</p><p xml:id="pX24p0617a0907" cb:place="inline">△十色及衆生身搏取中觀破相
<lb ed="X" n="0617a10"/><lb ed="R092" n="0197a04"/>應行。論云。依離障礙十二種中。爲離於影像相。自
<lb ed="X" n="0617a11"/><lb ed="R092" n="0197a05"/>在中無功方便。故雖不散動。尙執名色。故論謂。世
<lb ed="X" n="0617a12"/><lb ed="R092" n="0197a06"/>界微塵。彼不限量攀緣作意。菩薩恒於世界。攀緣
<lb ed="X" n="0617a13"/><lb ed="R092" n="0197a07"/>作意修習。故設巧便。以名色同彼塵界觀破。疏。以
<lb ed="X" n="0617a14"/><lb ed="R092" n="0197a08"/>此作依正二法明之者。不然也。須知。此唯五蘊正
<lb ed="X" n="0617a15"/><lb ed="R092" n="0197a09"/>報。以一切世間中。不過名與色。爲破名色和合自
<lb ed="X" n="0617a16"/><lb ed="R092" n="0197a10"/>在之執。故設巧便。以微塵世界言之。且色卽色蘊。
<lb ed="X" n="0617a17"/><lb ed="R092" n="0197a11"/>論謂色身。以四大同彼外色故。經云微塵也。衆生
<lb ed="X" n="0617a18"/><lb ed="R092" n="0197a12"/>卽四蘊。論謂衆生身。亦如三種世間。義通依正。此
<lb ed="X" n="0617a19"/><lb ed="R092" n="0197a13"/>卽正報世界也。於此爲二。初破色身影像。二破衆
<lb ed="X" n="0617a20"/><lb ed="R092" n="0197a14"/>生身影像。色及衆生。皆云影像者。正是大乘體法
<lb ed="X" n="0617a21"/><lb ed="R092" n="0197a15"/>觀相。如形外之影。鏡中之像。俱不實也。且初破色
<lb ed="X" n="0617a22"/><lb ed="R092" n="0197a16"/>身爲二。初細末方便。又二。初問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617a23"/><lb ed="R092" n="0197a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0617a2301">須菩提。於意云何。三千大千世界所有微塵。是爲多
<lb ed="X" n="0617a24"/><lb ed="R092" n="0197a18"/>不。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0617b" n="0617b"/>
<lb ed="X" n="0617b01"/><lb ed="R092" n="0197b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0617b0101">世界由聚塵成立。今還細末爲塵。顯世界空無有
<lb ed="X" n="0617b02"/><lb ed="R092" n="0197b02"/>體。色身何立。則唯見微塵。假設爲問。是爲多不。</p><p xml:id="pX24p0617b0219" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0617b03"/><lb ed="R092" n="0197b03"/>二答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617b04"/><lb ed="R092" n="0197b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0617b0401">須菩提言。甚多。世尊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617b05"/><lb ed="R092" n="0197b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0617b0501">△二不念方便。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617b06"/><lb ed="R092" n="0197b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0617b0601">須菩提。諸微塵。如來說非微塵。是名微塵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617b07"/><lb ed="R092" n="0197b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0617b0701">世界雖末作微塵。不復可念微塵爲實。以慧眼觀
<lb ed="X" n="0617b08"/><lb ed="R092" n="0197b08"/>之。實性本無。有何可得。是故。如來說非微塵。是名
<lb ed="X" n="0617b09"/><lb ed="R092" n="0197b09"/>微塵。則第一義故。無可念者。謂不念方便。以世諦。
<lb ed="X" n="0617b10"/><lb ed="R092" n="0197b10"/>則有是微塵。謂細末方便。疏易謂初破界爲塵。二
<lb ed="X" n="0617b11"/><lb ed="R092" n="0197b11"/>破塵空界。如是則二諦義昧。依論則善。</p><p xml:id="pX24p0617b1116" cb:place="inline">△二破衆
<lb ed="X" n="0617b12"/><lb ed="R092" n="0197b12"/>生身影像。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617b13"/><lb ed="R092" n="0197b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0617b1301">如來說世界非世界。是名世界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617b14"/><lb ed="R092" n="0197b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0617b1401">楞嚴謂。云何名爲衆生世界。世爲遷流。界爲方位。
<lb ed="X" n="0617b15"/><lb ed="R092" n="0197b15"/>論云。但以名身。意衆生世。唯不念方便。不復說細
<lb ed="X" n="0617b16"/><lb ed="R092" n="0197b16"/>末方便。是則心但有名而無體質。故不說細末。以
<lb ed="X" n="0617b17"/><lb ed="R092" n="0197b17"/>實性無故。名身亦非。故云非世界也。</p><p xml:id="pX24p0617b1715" cb:place="inline">△十一明供
<lb ed="X" n="0617b18"/><lb ed="R092" n="0197b18"/>養如來。論云。依離障礙十二種中。爲離不具福資
<lb ed="X" n="0617b19"/><lb ed="R092" n="0198a01"/>糧故。上雖觀破名色。而福德未具。欲具福資糧。須
<lb ed="X" n="0617b20"/><lb ed="R092" n="0198a02"/>供養如來。於此爲二。初問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617b21"/><lb ed="R092" n="0198a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0617b2101">須菩提。於意云何。可以三十二相見如來不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617b22"/><lb ed="R092" n="0198a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0617b2201">大論謂。三十二相。莊嚴丈六之身。</p><p xml:id="pX24p0617b2214" cb:place="inline">△二答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617b23"/><lb ed="R092" n="0198a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0617b2301">不也。世尊。不可以三十二相得見如來。何以故。如來
<lb ed="X" n="0617b24"/><lb ed="R092" n="0198a06"/>說三十二相。卽是非相。是名三十二相。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0617c" n="0617c"/>
<lb ed="X" n="0617c01"/><lb ed="R092" n="0198a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0617c0101">疏云。三十二相。卽父母生身也。卽是非相。乃眞如
<lb ed="X" n="0617c02"/><lb ed="R092" n="0198a08"/>法身也。所以唯示生身。不云法性身者。蓋菩薩行
<lb ed="X" n="0617c03"/><lb ed="R092" n="0198a09"/>般若時。多生欲界。是故親近如來。且言生身。若法
<lb ed="X" n="0617c04"/><lb ed="R092" n="0198a10"/>性身者。大論云。法性身佛爲法身菩薩說法。荆溪
<lb ed="X" n="0617c05"/><lb ed="R092" n="0198a11"/>謂。此約界外。得作此說。今謂不然。若謂般若敎主。
<lb ed="X" n="0617c06"/><lb ed="R092" n="0198a12"/>唯生身者。同古師之非。妙玄引古云。般若明空蕩
<lb ed="X" n="0617c07"/><lb ed="R092" n="0198a13"/>相。未明佛性常住。猶是無常八十年佛。智者。以大
<lb ed="X" n="0617c08"/><lb ed="R092" n="0198a14"/>論生法二身難。謂生身同人法。法性身佛。爲法身
<lb ed="X" n="0617c09"/><lb ed="R092" n="0198a15"/>菩薩說法。聽法之象。尙非生死。何況佛耶。荆溪謂。
<lb ed="X" n="0617c10"/><lb ed="R092" n="0198a16"/>只約一身。分生法難。若爾。豈得唯局生身耶。所以
<lb ed="X" n="0617c11"/><lb ed="R092" n="0198a17"/>此中。召問空生。可以三十二相見如來不。由是答
<lb ed="X" n="0617c12"/><lb ed="R092" n="0198a18"/>云。不也世尊。不可以三十二相得見如來。且三十
<lb ed="X" n="0617c13"/><lb ed="R092" n="0198b01"/>二相。乃分段生滅之身。焉以此身。見般若敎主。論
<lb ed="X" n="0617c14"/><lb ed="R092" n="0198b02"/>云。親近供養如來時。不應以相成就見如來。云何
<lb ed="X" n="0617c15"/><lb ed="R092" n="0198b03"/>應見。見第一義法身故。相成就。卽三十二相。第一
<lb ed="X" n="0617c16"/><lb ed="R092" n="0198b04"/>義法身。卽是非相。良由般若通被三敎。佛須生法
<lb ed="X" n="0617c17"/><lb ed="R092" n="0198b05"/>二身。若別圓人。依中觀用業識。見佛住實理故。覩
<lb ed="X" n="0617c18"/><lb ed="R092" n="0198b06"/>三十二相卽是法身非相。由卽法故。稱性而見。示
<lb ed="X" n="0617c19"/><lb ed="R092" n="0198b07"/>現無窮。不須現起。卽劣見勝。故云。是名三十二相。
<lb ed="X" n="0617c20"/><lb ed="R092" n="0198b08"/>若通人。依空觀事識。但見分齊之身。不見法身非
<lb ed="X" n="0617c21"/><lb ed="R092" n="0198b09"/>相。今經從勝而說。正見法性勝應之相也。問。大論
<lb ed="X" n="0617c22"/><lb ed="R092" n="0198b10"/>明法性身佛爲法身菩薩說法。荆溪或云。此約界
<lb ed="X" n="0617c23"/><lb ed="R092" n="0198b11"/>外。得作此說。或云。只約一身。而分生法。二文似異。
<lb ed="X" n="0617c24"/><lb ed="R092" n="0198b12"/>若爲甄別。答。二文本一。不應異求。何也。若約相論。
<pb ed="X" xml:id="X24.0464.0618a" n="0618a"/>
<lb ed="X" n="0618a01"/><lb ed="R092" n="0198b13"/>則尊特之相。乃界外之色。分段土本無是相。若界
<lb ed="X" n="0618a02"/><lb ed="R092" n="0198b14"/>外機興。是亦應之。故謂此約界外得作此說也。若
<lb ed="X" n="0618a03"/><lb ed="R092" n="0198b15"/>約體說。只是一佛。爲機故現勝現劣。所謂只約一
<lb ed="X" n="0618a04"/><lb ed="R092" n="0198b16"/>身而分生法。如大論云。佛欲說般若波羅蜜。坐師
<lb ed="X" n="0618a05"/><lb ed="R092" n="0198b17"/>子座。現最勝身。光明色像。威德巍巍。以此神力。感
<lb ed="X" n="0618a06"/><lb ed="R092" n="0198b18"/>動衆生。其有信者。皆至阿耨菩提。其中疑者。佛示
<lb ed="X" n="0618a07"/><lb ed="R092" n="0199a01"/>常身。便得信解。而各謂言。今所見者。是佛眞身。乃
<lb ed="X" n="0618a08"/><lb ed="R092" n="0199a02"/>至。佛初生時。初成道初轉輪時。皆以此身。如是思
<lb ed="X" n="0618a09"/><lb ed="R092" n="0199a03"/>惟。是佛眞身。以此而知。乃從丈六常所見身。於般
<lb ed="X" n="0618a10"/><lb ed="R092" n="0199a04"/>若初會。現起尊崇。應界外法性之衆。其有不宜見
<lb ed="X" n="0618a11"/><lb ed="R092" n="0199a05"/>者。復隱尊<anchor xml:id="nkr_note_add_0618a1101" n="0618a1101"/><anchor xml:id="beg0618a1101" n="0618a1101"/>崇<anchor xml:id="end0618a1101"/>。還現生身。以此生身。備歷般若諸會。
<lb ed="X" n="0618a12"/><lb ed="R092" n="0199a06"/>若爾。只是一身現勝現劣。以此準知。二文同轍。無
<lb ed="X" n="0618a13"/><lb ed="R092" n="0199a07"/>異求也。問。示現現起。同異如何。答。尊特是一。<anchor xml:id="nkr_note_add_0618a1301" n="0618a1301"/><anchor xml:id="beg0618a1301" n="0618a1301"/>但<anchor xml:id="end0618a1301"/>相
<lb ed="X" n="0618a14"/><lb ed="R092" n="0199a08"/>好有異。相異故。有須現不須現。有分齊無分齊之
<lb ed="X" n="0618a15"/><lb ed="R092" n="0199a09"/>異也。同故。同是華臺之相。故法華疏。明單現尊特。
<lb ed="X" n="0618a16"/><lb ed="R092" n="0199a10"/>記中指同。目連不窮其聲。止觀明目連不窮其聲。
<lb ed="X" n="0618a17"/><lb ed="R092" n="0199a11"/>輔行謂。坐華臺受職之身。亦此相也。故知。荆溪二
<lb ed="X" n="0618a18"/><lb ed="R092" n="0199a12"/>處。特此互指者。爲彰尊特是一。示現。卽華臺之相
<lb ed="X" n="0618a19"/><lb ed="R092" n="0199a13"/>故也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618a20"/><lb ed="R092" n="0199a14"/>
<lb ed="X" n="0618a21"/><lb ed="R092" n="0199a15"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金剛般若波羅蜜經<anchor xml:id="nkr_note_add_0618a2101" n="0618a2101"/><anchor xml:id="beg0618a2101" n="0618a2101"/>采<anchor xml:id="end0618a2101"/>微卷上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0604a0601" to="#end0604a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
<app from="#beg0604a1301" to="#end0604a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0604a1501" to="#end0604a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0604a1601" to="#end0604a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
<app from="#beg0604a1602" to="#end0604a1602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
<app from="#beg0605b2001" to="#end0605b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0605c0601" to="#end0605c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0605c1001" to="#end0605c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0606b0801" to="#end0606b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0606b1601" to="#end0606b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0606c0701" to="#end0606c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0606c2301" to="#end0606c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0606c2401" to="#end0606c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607a2001" to="#end0607a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607b1501" to="#end0607b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">斂</lem><rdg wit="#wit.orig">歛</rdg></app>
<app from="#beg0607b1801" to="#end0607b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607b2301" to="#end0607b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607c0101" to="#end0607c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607c0501" to="#end0607c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607c1501" to="#end0607c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607c1601" to="#end0607c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0607c1701" to="#end0607c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0609a1201" to="#end0609a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0609c2001" to="#end0609c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0610b0501" to="#end0610b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0610c0701" to="#end0610c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0611a0901" to="#end0611a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0611a0902" to="#end0611a0902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0612a1701" to="#end0612a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0612c2201" to="#end0612c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0613a0101" to="#end0613a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0613a1501" to="#end0613a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0613a1801" to="#end0613a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0613b2401" to="#end0613b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0613c0901" to="#end0613c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0614a2301" to="#end0614a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0614a2401" to="#end0614a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0614b0801" to="#end0614b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0614b1601" to="#end0614b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0614b1701" to="#end0614b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0614b1702" to="#end0614b1702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0614b1901" to="#end0614b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0614c0401" to="#end0614c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0614c0601" to="#end0614c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0615a0701" to="#end0615a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0615a2001" to="#end0615a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0615b1401" to="#end0615b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0615c0901" to="#end0615c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0616a1101" to="#end0616a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0616c2101" to="#end0616c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0618a1101" to="#end0618a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">崇</lem><rdg wit="#wit.orig">祟</rdg></app>
<app from="#beg0618a1301" to="#end0618a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0618a2101" to="#end0618a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0607001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0607001">令疑今</note>
<note n="0608001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0608001">誠疑誡</note>
<note n="0612001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0612001">立疑玄</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0604a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0604a0601">采【CB】，釆【卍續】</note>
<note n="0604a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0604a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0604a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0604a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0604a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0604a1601">采【CB】，釆【卍續】</note>
<note n="0604a1602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0604a1602">采【CB】，釆【卍續】</note>
<note n="0605b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0605b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0605c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0605c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0605c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0605c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0606b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0606b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0606b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0606b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0606c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0606c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0606c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0606c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0606c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0606c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607b1501">斂【CB】，歛【卍續】</note>
<note n="0607b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0607c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0609a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0609a1201">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0609c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0609c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0610b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0610b0501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0610c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0610c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0611a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0611a0901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0611a0902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0611a0902">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0612a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0612a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0612c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0612c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0613a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613a0101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0613a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0613a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0613b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0613c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0614a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614a2301">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0614a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614a2401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0614b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614b0801">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0614b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0614b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0614b1702" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614b1702">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0614b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614b1901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0614c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0614c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0615a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615a0701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0615a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0615b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0615c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0616a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0616a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0616c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0616c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0618a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618a1101">崇【CB】，祟【卍續】</note>
<note n="0618a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618a1301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0618a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618a2101">采【CB】，釆【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>