<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X24n0466">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 466 金剛疏科釋</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 466 金剛疏科釋</title>
			<author>元 徐行善科</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">24</idno>.<idno type="no">466</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">金剛疏科釋</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00592">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00592</charName>
				<mapping cb:dec="983632" type="PUA">U+F0250</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3C89</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[穀-禾+卵]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15097">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15097</charName>
				<mapping cb:dec="998137" type="PUA">U+F3AF9</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9EAB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>麵</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[麩-夫+丐]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15935">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15935</charName>
				<mapping cb:dec="998975" type="PUA">U+F3E3F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+44B6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>天</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[卄/曳]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18834">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName>
				<mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>編⃝</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-03T16:51:58">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<lb ed="X" n="0635b05"/>
<lb ed="X" n="0635b06"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 466-A</cb:mulu><head>No. 466-A</head>
<lb ed="X" n="0635b07"/><lb ed="R038" n="0817a01"/><p xml:id="pX24p0635b0701"><note place="inline">可明</note>謹以爲法之心修書上呈
<lb ed="X" n="0635b08" type="honorific"/><lb ed="R038" n="0817a02"/>大居士仰惟
<lb ed="X" n="0635b09" type="honorific"/><lb ed="R038" n="0817a03"/>大敎利生唯般若空慧可以導萬行福羣生祛惑累
<lb ed="X" n="0635b10"/><lb ed="R038" n="0817a04"/>臻極理四處十有六會咸彰此道至摧萬有蕩一無
<lb ed="X" n="0635b11"/><lb ed="R038" n="0817a05"/>金剛力最堅最利故世人多持誦之幽明顯應不易
<lb ed="X" n="0635b12"/><lb ed="R038" n="0817a06"/>悉數翻譯有六經申通有三論隨機見別仍有異同
<lb ed="X" n="0635b13"/><lb ed="R038" n="0817a07"/>至我
<lb ed="X" n="0635b14" type="honorific"/><lb ed="R038" n="0817a08"/>天台大禪師妙悟通經作爲此疏以釋秦本五代亂
<lb ed="X" n="0635b15"/><lb ed="R038" n="0817a09"/>離流之東海諸師別有所述皆依傍諸論彌縫別譯
<lb ed="X" n="0635b16"/><lb ed="R038" n="0817a10"/>破碎不能貫通此疏復還反有以爲僞者樝菴嘗力
<lb ed="X" n="0635b17"/><lb ed="R038" n="0817a11"/>辯焉人始信受愚頃於南湖觀室伏讀此疏喜不自
<lb ed="X" n="0635b18"/><lb ed="R038" n="0817a12"/>勝且曰分實是方便二周明不可思議十事前後科
<lb ed="X" n="0635b19"/><lb ed="R038" n="0817a13"/>判自非
<lb ed="X" n="0635b20" type="honorific"/><lb ed="R038" n="0817a14"/>大師疇克若是迴視諸家述作雖共有弘通美意莫
<lb ed="X" n="0635b21"/><lb ed="R038" n="0817a15"/>能及也有僧善義勇化緣遂尋訪別本與之讐校刊
<lb ed="X" n="0635b22"/><lb ed="R038" n="0817a16"/>留南湖後　毒皷甞建講比以城居失火燎其板深
<lb ed="X" n="0635b23"/><lb ed="R038" n="0817a17"/>爲嗟惜茲承下諭知留意探討欲入疏從經以便看
<lb ed="X" n="0635b24"/><lb ed="R038" n="0817a18"/>閱誠殊勝事也將以刊行乃蒙示及因得考其大略
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0635c" n="0635c"/>
<lb ed="X" n="0635c01"/><lb ed="R038" n="0817b01"/>而評論焉蓋欲傳遠以廣利四衆是不可卒爾謹別
<lb ed="X" n="0635c02"/><lb ed="R038" n="0817b02"/>紙繕寫呈上切祈詳覽不宣。</p><p xml:id="pX24p0635c0212" cb:place="inline"><note place="inline">可明</note>謹白</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0635c03"/>
<lb ed="X" n="0635c04"/>
<lb ed="X" n="0635c05"/>
<lb ed="X" n="0635c06"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 466-B</cb:mulu><head>No. 466-B</head>
<lb ed="X" n="0635c07"/><lb ed="R038" n="0817b04"/><p xml:id="pX24p0635c0701"><note place="inline">行善</note>欲便於檢閱將疏入經皈
<lb ed="X" n="0635c08" type="honorific"/><lb ed="R038" n="0817b05"/>西山虗室講師求　印可卽蒙考校開示此疏源流
<lb ed="X" n="0635c09"/><lb ed="R038" n="0817b06"/>又別紙批敷漏失句意俾添入完備<note place="inline">行善</note>於是不敢
<lb ed="X" n="0635c10"/><lb ed="R038" n="0817b07"/>泯其所自倂刊行此書勸衆信流通焉。</p>
<lb ed="X" n="0635c11"/><lb ed="R038" n="0817b08"/><p xml:id="pX24p0635c1101">至元甲午年　　　　　四明　徐<note place="inline">行善</note>　謹誌</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0635c12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">金剛經科釋</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0635c13"/><cb:docNumber>No. 466</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0635c14"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead><anchor xml:id="nkr_note_orig_0635003" n="0635003"/>金剛經科釋</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0635c15"/><lb ed="R038" n="0818a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0635c1501">金剛般若波羅蜜經</p>
<lb ed="X" n="0635c16"/><lb ed="R038" n="0818a02"/><p xml:id="pX24p0635c1601">天台智者大師疏</p>
<lb ed="X" n="0635c17"/><lb ed="R038" n="0818a03"/><p xml:id="pX24p0635c1701">略釋經題法譬標名般若幽玄微妙難測假斯譬況
<lb ed="X" n="0635c18"/><lb ed="R038" n="0818a04"/>以顯深法金卽三義一寶中眞上不可侵毀二利用
<lb ed="X" n="0635c19"/><lb ed="R038" n="0818a05"/>自在摧破諸物三表裏淸淨影現分明剛是堅義謂
<lb ed="X" n="0635c20"/><lb ed="R038" n="0818a06"/>身命財身卽法身命卽慧命財卽法財功德助道用
<lb ed="X" n="0635c21"/><lb ed="R038" n="0818a07"/>譬三種般若實相般若理性常住觀照般若破五住
<lb ed="X" n="0635c22"/><lb ed="R038" n="0818a08"/>惑文字般若解脫自在如此三法不縱不橫非並非
<lb ed="X" n="0635c23"/><lb ed="R038" n="0818a09"/>別成祕密藏佛三種身亦復如是實相卽法身如大
<lb ed="X" n="0635c24"/><lb ed="R038" n="0818a10"/>經金剛身品觀照卽報身如金剛三昧破諸煩惱文
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0636a" n="0636a"/>
<lb ed="X" n="0636a01"/><lb ed="R038" n="0818a11"/>字卽應身隨機利益普現無邊舊云金剛譬十地後
<lb ed="X" n="0636a02"/><lb ed="R038" n="0818a12"/>心因圓之位今言初心至後卽有六種金剛也。</p><p xml:id="pX24p0636a0219" cb:place="inline">○體
<lb ed="X" n="0636a03"/><lb ed="R038" n="0818a13"/>者若見諸相非相卽見如來是經之正體也。</p><p xml:id="pX24p0636a0318" cb:place="inline">○宗者
<lb ed="X" n="0636a04"/><lb ed="R038" n="0818a14"/>約實相之慧行無相之檀如人有目日光明照見種
<lb ed="X" n="0636a05"/><lb ed="R038" n="0818a15"/>種色是因見諸相非相是果此之因果同約實相。</p><p xml:id="pX24p0636a0520" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0636a06"/><lb ed="R038" n="0818a16"/>用者破執爲用一切封著通名爲執破諸相惑顯出
<lb ed="X" n="0636a07"/><lb ed="R038" n="0818a17"/>功能亦自無滯卽力用也。</p><p xml:id="pX24p0636a0711" cb:place="inline">○敎相有五一摩訶二金
<lb ed="X" n="0636a08"/><lb ed="R038" n="0818a18"/>剛三天王問四光讚五仁王廣略雖異同名般若摩
<lb ed="X" n="0636a09"/><lb ed="R038" n="0818b01"/>訶以廣歷色心乃至種智皆摩訶衍此文略說金剛
<lb ed="X" n="0636a10"/><lb ed="R038" n="0818b02"/>爲喩也次廣解釋言金剛般若者此乃摧萬有於性
<lb ed="X" n="0636a11"/><lb ed="R038" n="0818b03"/>空蕩一無於畢竟甚堅甚銳名曰金剛智名決斷慧
<lb ed="X" n="0636a12"/><lb ed="R038" n="0818b04"/>曰解知萬像雖繁物我無相有爲斯絕寂其機照假
<lb ed="X" n="0636a13"/><lb ed="R038" n="0818b05"/>名般若西云<g ref="#CB02494">䟦</g>闍羅亦云斫迦羅此翻金剛云是利
<lb ed="X" n="0636a14"/><lb ed="R038" n="0818b06"/>鐵亦名破具引大經云佛吿迦葉汝今決斷譬若剛
<lb ed="X" n="0636a15"/><lb ed="R038" n="0818b07"/>刀又云劫火起時一切皆銷利銳者在下名金剛際
<lb ed="X" n="0636a16"/><lb ed="R038" n="0818b08"/>又云往古諸佛舍利變爲金剛如意珠今通取堅利
<lb ed="X" n="0636a17"/><lb ed="R038" n="0818b09"/>爲譬舊云體堅用利體堅衆惑不侵用利能摧萬物
<lb ed="X" n="0636a18"/><lb ed="R038" n="0818b10"/>今問體唯堅不利用唯利不堅亦應體則不利用則
<lb ed="X" n="0636a19"/><lb ed="R038" n="0818b11"/>不堅此乃不堅不利何謂堅利百論云眼非知意非
<lb ed="X" n="0636a20"/><lb ed="R038" n="0818b12"/>見別旣非見合云何見今依中論通此問卽無滯義
<lb ed="X" n="0636a21"/><lb ed="R038" n="0818b13"/>今言堅利者不堅不利假言堅利如言苦以不苦爲
<lb ed="X" n="0636a22"/><lb ed="R038" n="0818b14"/>義無常以常爲義空以不空爲義此一例語任運不
<lb ed="X" n="0636a23"/><lb ed="R038" n="0818b15"/>畏斯難般若如大火聚四邊不可觸豈可定作體用
<lb ed="X" n="0636a24"/><lb ed="R038" n="0818b16"/>耶體用因緣不一不異體堅用亦堅用利體亦利旣
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0636b" n="0636b"/>
<lb ed="X" n="0636b01"/><lb ed="R038" n="0818b17"/>其不一假名義辨若說體堅卽說用利此是假名義
<lb ed="X" n="0636b02"/><lb ed="R038" n="0818b18"/>一邊之說離用無體離體無用用卽寂寂卽用無別
<lb ed="X" n="0636b03"/><lb ed="R038" n="0819a01"/>有無用之體體主於用也亦無別有無體之用用主
<lb ed="X" n="0636b04"/><lb ed="R038" n="0819a02"/>於體也不一亦不異有因緣故亦可說一說異爲破
<lb ed="X" n="0636b05"/><lb ed="R038" n="0819a03"/>一說異破異說一假說一異欲<note place="inline">一無欲字</note>令衆生悟非一
<lb ed="X" n="0636b06"/><lb ed="R038" n="0819a04"/>非異只名此因緣不一不異離斷常戲論戲論不得
<lb ed="X" n="0636b07"/><lb ed="R038" n="0819a05"/>入卽是堅能破斷常卽是利也問何者爲般若如是
<lb ed="X" n="0636b08"/><lb ed="R038" n="0819a06"/>堅利答一往性空爲般若不斷不常不一不異性空
<lb ed="X" n="0636b09"/><lb ed="R038" n="0819a07"/>畢竟空爲般若萬相一無皆悉盡淨大論云般若有
<lb ed="X" n="0636b10"/><lb ed="R038" n="0819a08"/>三種實相觀照文字實相卽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0636001" n="0636001"/>境理第一義諦觀照卽
<lb ed="X" n="0636b11"/><lb ed="R038" n="0819a09"/>行人智慧智慧鑑此實相說智及智處皆名爲般若
<lb ed="X" n="0636b12"/><lb ed="R038" n="0819a10"/>文字能爲作詮亦爲般若故云無離文字說乎解脫
<lb ed="X" n="0636b13"/><lb ed="R038" n="0819a11"/>一體三名同祕密藏問有翻無翻答翻爲智慧問大
<lb ed="X" n="0636b14"/><lb ed="R038" n="0819a12"/>論云智慧輕薄般若深重云何相翻釋論七十卷釋
<lb ed="X" n="0636b15"/><lb ed="R038" n="0819a13"/>須菩提五歎不可稱不可量無等等無有邊如虗空
<lb ed="X" n="0636b16"/><lb ed="R038" n="0819a14"/>解不可稱句云稱名智慧此是稱量檀度非智慧不
<lb ed="X" n="0636b17"/><lb ed="R038" n="0819a15"/>能準量故稱名智慧般若定實相此釋不可量何意
<lb ed="X" n="0636b18"/><lb ed="R038" n="0819a16"/>不可量欲明佛所得般若明鑑實相甚深窮邊極底
<lb ed="X" n="0636b19"/><lb ed="R038" n="0819a17"/>菩薩因中智慧不能稱量佛果地般若此是因中智
<lb ed="X" n="0636b20"/><lb ed="R038" n="0819a18"/>慧輕薄不能稱量果地般若何得妄引無翻耶大經
<lb ed="X" n="0636b21"/><lb ed="R038" n="0819b01"/>云慧有三種般若毗婆舍那闍那同一氣類隨名而辨
<lb ed="X" n="0636b22"/><lb ed="R038" n="0819b02"/>約人般若屬衆生毗婆舍那一切聖人闍那諸佛菩薩
<lb ed="X" n="0636b23"/><lb ed="R038" n="0819b03"/>就法者毗婆舍那總相般若別相闍那破相毗婆舍
<lb ed="X" n="0636b24"/><lb ed="R038" n="0819b04"/>那翻正知見此卽是總相知見離出慧卽是般若屬
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0636c" n="0636c"/>
<lb ed="X" n="0636c01"/><lb ed="R038" n="0819b05"/>衆生衆生有慧數故闍那諸佛十地菩薩有決斷義
<lb ed="X" n="0636c02"/><lb ed="R038" n="0819b06"/>故共爲一位耳波羅蜜亦阿羅蜜波羅伽等翻度彼
<lb ed="X" n="0636c03"/><lb ed="R038" n="0819b07"/>岸亦彼岸到亦度無極此假名無度爲度耳佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0636c0301" n="0636c0301"/><anchor xml:id="beg0636c0301" n="0636c0301"/>已<anchor xml:id="end0636c0301"/>度
<lb ed="X" n="0636c04"/><lb ed="R038" n="0819b08"/>智慧度名一切智菩薩未度亦不名度度時亦不名
<lb ed="X" n="0636c05"/><lb ed="R038" n="0819b09"/>度不離<anchor xml:id="nkr_note_add_0636c0501" n="0636c0501"/><anchor xml:id="beg0636c0501" n="0636c0501"/>已<anchor xml:id="end0636c0501"/>度未度故而今言度此乃假名說度一行
<lb ed="X" n="0636c06"/><lb ed="R038" n="0819b10"/>度二時度三果度六度善修滿足爲行度三僧祇滿
<lb ed="X" n="0636c07"/><lb ed="R038" n="0819b11"/>爲時度得大菩提爲果度彼岸者生死爲此岸涅槃
<lb ed="X" n="0636c08"/><lb ed="R038" n="0819b12"/>爲彼岸煩惱爲中流八正爲船筏又慳貪爲此岸佛
<lb ed="X" n="0636c09"/><lb ed="R038" n="0819b13"/>果爲彼岸布施爲河中正勤爲船筏又取相爲此岸
<lb ed="X" n="0636c10"/><lb ed="R038" n="0819b14"/>無相爲彼岸智慧爲河中精進爲船筏一往如此又
<lb ed="X" n="0636c11"/><lb ed="R038" n="0819b15"/>卽生死涅槃俱爲此非生死涅槃俱爲彼故云遠離
<lb ed="X" n="0636c12"/><lb ed="R038" n="0819b16"/>彼此岸乃名波羅蜜又前生死涅槃雙非中道爲二
<lb ed="X" n="0636c13"/><lb ed="R038" n="0819b17"/>非生死涅槃中道爲不二二不二俱爲此非二非不
<lb ed="X" n="0636c14"/><lb ed="R038" n="0819b18"/>二俱爲彼故遠離二邊及以中道名波羅蜜修多羅
<lb ed="X" n="0636c15"/><lb ed="R038" n="0820a01"/>翻契經經字訓法訓常由聖人心口也。</p><p xml:id="pX24p0636c1516" cb:place="inline">○次部軸者
<lb ed="X" n="0636c16"/><lb ed="R038" n="0820a02"/>第一部十萬偈第二部二萬偈並不來此土第三部
<lb ed="X" n="0636c17"/><lb ed="R038" n="0820a03"/>一萬八千偈卽大品亦名放光第四部八千偈卽小
<lb ed="X" n="0636c18"/><lb ed="R038" n="0820a04"/>品亦名道行第五部四千偈卽光讚第六部二千五
<lb ed="X" n="0636c19"/><lb ed="R038" n="0820a05"/>百偈卽天王問第七部六百偈卽文殊問般若第八
<lb ed="X" n="0636c20"/><lb ed="R038" n="0820a06"/>部三百偈卽此金剛般若叡師云並是如來隨機之
<lb ed="X" n="0636c21"/><lb ed="R038" n="0820a07"/>說般若非稱量過諸數量豈是一多四五之可說。</p><p xml:id="pX24p0636c2120" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0636c22"/><lb ed="R038" n="0820a08"/>次簡前後言金剛前後者肇師注云五種般若此說
<lb ed="X" n="0636c23"/><lb ed="R038" n="0820a09"/>最初文說千二百五十人後說大品大數五千人受
<lb ed="X" n="0636c24"/><lb ed="R038" n="0820a10"/>化轉多故摩訶在後若金剛在後者仁王經云初摩
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0637a" n="0637a"/>
<lb ed="X" n="0637a01"/><lb ed="R038" n="0820a11"/>訶次金剛又護念付囑及得慧眼未聞此經似宜<note place="inline">一作
<lb ed="X" n="0637a02"/><lb ed="R038" n="0820a12"/>如</note>在後俱有證據由人用耳對機設敎廣略不同從
<lb ed="X" n="0637a03"/><lb ed="R038" n="0820a13"/>得道夜訖泥洹夕常說般若明理一等若依光讚如
<lb ed="X" n="0637a04"/><lb ed="R038" n="0820a14"/>來十九出家三十成道至四十二二月十五日食後
<lb ed="X" n="0637a05"/><lb ed="R038" n="0820a15"/>爲諸菩薩說般若次譯經者羅什法師秦弘始三年
<lb ed="X" n="0637a06"/><lb ed="R038" n="0820a16"/>卽<name role="" type="person">晉安帝</name>十一年譯又後魏末<name role="" type="person">菩提流支</name>譯論本八
<lb ed="X" n="0637a07"/><lb ed="R038" n="0820a17"/>十偈彌勒作偈天親長行釋總三卷分文十二分一
<lb ed="X" n="0637a08"/><lb ed="R038" n="0820a18"/>序分二護念分三住分四修行分五法身非身分六
<lb ed="X" n="0637a09"/><lb ed="R038" n="0820b01"/>信者分七校量顯勝分八顯性分九利益分十斷疑
<lb ed="X" n="0637a10"/><lb ed="R038" n="0820b02"/>分十一不住道分十二流通分講說時別一塗開章
<lb ed="X" n="0637a11"/><lb ed="R038" n="0820b03"/>耳就此一經開爲三段序正流通。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0637a12"/><lb ed="R038" n="0820b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0637a1201">序爲緣起說敎之前必有由漸分衛放光雨華獻
<lb ed="X" n="0637a13"/><lb ed="R038" n="0820b05"/>蓋等也由漸旣起正敎宜陳緣敎相感其猶影響
<lb ed="X" n="0637a14"/><lb ed="R038" n="0820b06"/>故有正說又非止近被一時乃欲遠傳來際故有
<lb ed="X" n="0637a15"/><lb ed="R038" n="0820b07"/>流通三段各二序有通有別正說前後二周流通
<lb ed="X" n="0637a16"/><lb ed="R038" n="0820b08"/>付囑奉行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0637a17"/><lb ed="R038" n="0820b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0637a1701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0637k01" n="0637k01"/>如是我聞一時佛在<name role="" type="person">舍衛國</name><name role="" type="person">祇樹給孤獨園</name>與大比
<lb ed="X" n="0637a18"/><lb ed="R038" n="0820b10"/>丘衆千二百五十人俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0637a19"/><lb ed="R038" n="0820b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0637a1901">文五如是者佛說般泥洹時侍者請問佛答云一
<lb ed="X" n="0637a20"/><lb ed="R038" n="0820b12"/>切經初皆安如是我聞者親承金口而聞事非謬
<lb ed="X" n="0637a21"/><lb ed="R038" n="0820b13"/>也一時者言則當理理亦如言當理得時令人開
<lb ed="X" n="0637a22"/><lb ed="R038" n="0820b14"/>悟聖不虗說言必會機故言一時也佛者大師之
<lb ed="X" n="0637a23"/><lb ed="R038" n="0820b15"/>名佛者覺義異凡夫故自覺異二乘故覺他異菩
<lb ed="X" n="0637a24"/><lb ed="R038" n="0820b16"/>薩故覺滿在舍衛者法王行運應物而游在舍衛
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0637b" n="0637b"/>
<lb ed="X" n="0637b01"/><lb ed="R038" n="0820b17"/>城憍薩羅國舍衛名聞物國勝物多出此境嘉名
<lb ed="X" n="0637b02"/><lb ed="R038" n="0820b18"/>遠振諸國故名聞物又<name role="" type="person">舍婆提</name>者昔有二仙弟名
<lb ed="X" n="0637b03"/><lb ed="R038" n="0821a01"/>舍婆此云幼小兄阿<g ref="#CB02494">䟦</g>提此名不可害合此二人
<lb ed="X" n="0637b04"/><lb ed="R038" n="0821a02"/>以名城也祇樹給園者須達市園祇陀施樹共立
<lb ed="X" n="0637b05"/><lb ed="R038" n="0821a03"/>精舍廣出他經與大比丘者聖化無祕聽必有儔
<lb ed="X" n="0637b06"/><lb ed="R038" n="0821a04"/>俱聞如林可明信矣應有四衆略而不載比丘云
<lb ed="X" n="0637b07"/><lb ed="R038" n="0821a05"/>怖魔乞士破惡千二百五十人者三迦葉一千目
<lb ed="X" n="0637b08"/><lb ed="R038" n="0821a06"/>連身子二百五十此名通序所以證信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0637b09"/><lb ed="R038" n="0821a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0637b0901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0637k02" n="0637k02"/>爾時世尊食時著衣持鉢入舍衛大城乞食於其城
<lb ed="X" n="0637b10"/><lb ed="R038" n="0821a08"/>中次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0637b1001" n="0637b1001"/><anchor xml:id="beg0637b1001" n="0637b1001"/>已<anchor xml:id="end0637b1001"/>還至本處飯食訖收衣鉢洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0637b1002" n="0637b1002"/><anchor xml:id="beg0637b1002" n="0637b1002"/>已<anchor xml:id="end0637b1002"/>敷座
<lb ed="X" n="0637b11"/><lb ed="R038" n="0821a09"/>而坐。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0637b12"/><lb ed="R038" n="0821a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0637b1201">今辨別序以發起具上十號故曰世尊食時者食
<lb ed="X" n="0637b13"/><lb ed="R038" n="0821a11"/>熟之時人家皆有施心易生著衣僧伽梨衣也佛
<lb ed="X" n="0637b14"/><lb ed="R038" n="0821a12"/>觀良田區塍命出家人著此服也持鉢執四天王
<lb ed="X" n="0637b15"/><lb ed="R038" n="0821a13"/>所奉應器入<name role="" type="person">舍衛城</name>乞食法身無得何須乞食天
<lb ed="X" n="0637b16"/><lb ed="R038" n="0821a14"/>人妙供百味日盈自行分衛福物之宜乞食有十
<lb ed="X" n="0637b17"/><lb ed="R038" n="0821a15"/>利一見相好二去疾三除慢四爲女人監護五天
<lb ed="X" n="0637b18"/><lb ed="R038" n="0821a16"/>龍從六四天王鉢七富貧等八不雜九息謗十常
<lb ed="X" n="0637b19"/><lb ed="R038" n="0821a17"/>在三昧其實不食此城縱廣千二百由旬九億人
<lb ed="X" n="0637b20"/><lb ed="R038" n="0821a18"/>家園<note place="inline">一作國</note>南城北精舍在東自外以適故言入也
<lb ed="X" n="0637b21"/><lb ed="R038" n="0821b01"/>食時如法食衆生有此勝智機緣將發以表般若
<lb ed="X" n="0637b22"/><lb ed="R038" n="0821b02"/>著衣是被弘誓鎧慈悲之心持鉢是行鉢鉢能盛
<lb ed="X" n="0637b23"/><lb ed="R038" n="0821b03"/>飯行能趣理卽表解脫城卽法性涅槃之城觀五
<lb ed="X" n="0637b24"/><lb ed="R038" n="0821b04"/>陰舍悉皆空寂不動如城以表法身也次第乞食
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0637c" n="0637c"/>
<lb ed="X" n="0637c01"/><lb ed="R038" n="0821b05"/>不越貧從富不捨貴從賤大慈平等故卽表菩薩
<lb ed="X" n="0637c02"/><lb ed="R038" n="0821b06"/>次第行次第學次第道行行因圓故爲還至本處
<lb ed="X" n="0637c03"/><lb ed="R038" n="0821b07"/>本處卽一切智處歷色心觀至一切智飯食乞收
<lb ed="X" n="0637c04"/><lb ed="R038" n="0821b08"/>衣鉢者卽是<note place="inline">一作表</note>果後無復願行無誓故收衣不
<lb ed="X" n="0637c05"/><lb ed="R038" n="0821b09"/>復進行故倂鉢洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0637c0501" n="0637c0501"/><anchor xml:id="beg0637c0501" n="0637c0501"/>已<anchor xml:id="end0637c0501"/>卽是<note place="inline">一作表</note>定慧無復垢累
<lb ed="X" n="0637c06"/><lb ed="R038" n="0821b10"/>塵沙無明永去法水淸淨故言洗足敷座者卽諸
<lb ed="X" n="0637c07"/><lb ed="R038" n="0821b11"/>法空爲座四無畏處此說般若也別序竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0637c08"/><lb ed="R038" n="0821b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0637c0801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0637k03" n="0637k03"/>時長老須菩提在大衆中卽從座起偏袒右肩右膝
<lb ed="X" n="0637c09"/><lb ed="R038" n="0821b13"/>著地合掌恭敬而白佛言希有世尊如來善護念諸
<lb ed="X" n="0637c10"/><lb ed="R038" n="0821b14"/>菩薩善付囑諸菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0637c11"/><lb ed="R038" n="0821b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0637c1101">長老須菩提是對揚主有長人之德夫神<note place="inline">一作鉅</note>鍾
<lb ed="X" n="0637c12"/><lb ed="R038" n="0821b16"/>雖朗非扣不鳴聖不孤應影響惟仁須菩提翻空
<lb ed="X" n="0637c13"/><lb ed="R038" n="0821b17"/>生亦名善吉或云東方靑龍陀佛從座起者請業
<lb ed="X" n="0637c14"/><lb ed="R038" n="0821b18"/>之儀卽事請道側身避席袒右肩者隨國法以袒
<lb ed="X" n="0637c15"/><lb ed="R038" n="0822a01"/>爲敬亦示弟子執作爲便右膝著地屈曲伏從示
<lb ed="X" n="0637c16"/><lb ed="R038" n="0822a02"/>無違拒之皃合掌<anchor xml:id="nkr_note_add_0637c1601" n="0637c1601"/><anchor xml:id="beg0637c1601" n="0637c1601"/>斂<anchor xml:id="end0637c1601"/>容祗肅顯師尊道重故克敬
<lb ed="X" n="0637c17"/><lb ed="R038" n="0822a03"/>盡恭專一之至白佛言述讚希有者佛從前代八
<lb ed="X" n="0637c18"/><lb ed="R038" n="0822a04"/>萬四千歲皆輪王位至釋尊身若不出家當二千
<lb ed="X" n="0637c19"/><lb ed="R038" n="0822a05"/>五百歲作金輪王而能捨位從門乞食是爲希有
<lb ed="X" n="0637c20"/><lb ed="R038" n="0822a06"/>此歎身密護念歎意密付囑歎口密又是述讚大
<lb ed="X" n="0637c21"/><lb ed="R038" n="0822a07"/>品中意護念卽般若實道如母能護念付囑卽方
<lb ed="X" n="0637c22"/><lb ed="R038" n="0822a08"/>便權道如父能敎詔付囑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0637c23"/><lb ed="R038" n="0822a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0637c2301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0637k04" n="0637k04"/>世尊善男子善女人發阿耨多羅三藐三菩提心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0637c24"/><lb ed="R038" n="0822a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0637c2401">還躡前述更起今問發菩提心者一切智也總標
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0638a" n="0638a"/>
<lb ed="X" n="0638a01"/><lb ed="R038" n="0822a11"/>旨歸翻云無上正徧知覺標心擬向遠期正覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638a02"/><lb ed="R038" n="0822a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0638a0201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0638k01" n="0638k01"/>應云何住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638a03"/><lb ed="R038" n="0822a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0638a0301">入理般若名爲住此卽實智也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638a04"/><lb ed="R038" n="0822a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0638a0401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0638k02" n="0638k02"/>云何降伏其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638a05"/><lb ed="R038" n="0822a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0638a0501">方便卽權智如善財言我<anchor xml:id="nkr_note_add_0638a0501" n="0638a0501"/><anchor xml:id="beg0638a0501" n="0638a0501"/>已<anchor xml:id="end0638a0501"/>先發菩提心云何修
<lb ed="X" n="0638a06"/><lb ed="R038" n="0822a16"/>行云何學道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638a07"/><lb ed="R038" n="0822a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0638a0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0638k03" n="0638k03"/>佛言善哉善哉須菩提如汝所說如來善護念諸菩
<lb ed="X" n="0638a08"/><lb ed="R038" n="0822a18"/>薩善付囑諸菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638a09"/><lb ed="R038" n="0822b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0638a0901">如汝所說讚請之儀當理會機盡善盡美誠如所
<lb ed="X" n="0638a10"/><lb ed="R038" n="0822b02"/>言。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638a11"/><lb ed="R038" n="0822b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0638a1101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0638k04" n="0638k04"/>汝今諦聽當爲汝說善男子善女人發阿耨多羅三
<lb ed="X" n="0638a12"/><lb ed="R038" n="0822b04"/>藐三菩提心應如是住如是降伏其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638a13"/><lb ed="R038" n="0822b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0638a1301">若不審諦卽漏言遺理誡令諦聽言理弗虗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638a14"/><lb ed="R038" n="0822b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0638a1401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0638k05" n="0638k05"/>唯然世尊願樂欲聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638a15"/><lb ed="R038" n="0822b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0638a1501">慈誡許說敬肅傾心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638a16"/><lb ed="R038" n="0822b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0638a1601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0638k06" n="0638k06"/>佛吿須菩提諸菩薩摩訶薩應如是降伏其心所有
<lb ed="X" n="0638a17"/><lb ed="R038" n="0822b09"/>一切衆生之類若卵生若胎生若濕生若化生若有
<lb ed="X" n="0638a18"/><lb ed="R038" n="0822b10"/>色若無色若有想若無想若非有想非無想。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638a19"/><lb ed="R038" n="0822b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0638a1901">降心約願住心約行皆無所有爲無相因法身無
<lb ed="X" n="0638a20"/><lb ed="R038" n="0822b12"/>色爲無得果許中先住後降答中先降後住者若
<lb ed="X" n="0638a21"/><lb ed="R038" n="0822b13"/>約發心前願後行廣發誓願權引於前次入實相
<lb ed="X" n="0638a22"/><lb ed="R038" n="0822b14"/>以無住法住於妙理若約修行要須先修實慧次
<lb ed="X" n="0638a23"/><lb ed="R038" n="0822b15"/>用權道故有二觀次第前住後降若就證時權實
<lb ed="X" n="0638a24"/><lb ed="R038" n="0822b16"/>一心中悟不復前後今就誓願中有四一廣大二
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0638b" n="0638b"/>
<lb ed="X" n="0638b01"/><lb ed="R038" n="0822b17"/>第一三常心四不顚倒初廣大心者菩薩發願普
<lb ed="X" n="0638b02"/><lb ed="R038" n="0822b18"/>濟萬物無邊曠遠故橫亘四生竪窮三界四生是
<lb ed="X" n="0638b03"/><lb ed="R038" n="0823a01"/>能住三界爲所住依<g ref="#CB00592">㲉</g>謂卵含藏曰胎假潤稱濕
<lb ed="X" n="0638b04"/><lb ed="R038" n="0823a02"/>欻現曰化若有色卽欲色二界無色卽空處有想
<lb ed="X" n="0638b05"/><lb ed="R038" n="0823a03"/>是識處無想不用處非有想非無想卽最上天。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638b06"/><lb ed="R038" n="0823a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0638b0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0638k07" n="0638k07"/>我皆令入無餘涅槃而滅度之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638b07"/><lb ed="R038" n="0823a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0638b0701">欲與涅槃寂滅極樂故名第一也法不自起因緣
<lb ed="X" n="0638b08"/><lb ed="R038" n="0823a06"/>故生但是因緣自性皆空順理爲解乖宗成惑惑
<lb ed="X" n="0638b09"/><lb ed="R038" n="0823a07"/>卽生死流轉受身心苦解卽累滅苦盡寂然永樂
<lb ed="X" n="0638b10"/><lb ed="R038" n="0823a08"/>謂之滅度小乘涅槃<g ref="#CB01926">灰</g>身滅智爲無餘大乘以累
<lb ed="X" n="0638b11"/><lb ed="R038" n="0823a09"/>無不盡德無不圓爲無餘生滅觀在名有餘也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638b12"/><lb ed="R038" n="0823a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0638b1201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0638k08" n="0638k08"/>如是滅度無量無數無邊衆生實無衆生得滅度
<lb ed="X" n="0638b13"/><lb ed="R038" n="0823a11"/>者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638b14"/><lb ed="R038" n="0823a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0638b1401">若有能所卽懈息以無休倦故名常心度無量無
<lb ed="X" n="0638b15"/><lb ed="R038" n="0823a13"/>邊實無度者大品度空品云度衆生如度虗空明
<lb ed="X" n="0638b16"/><lb ed="R038" n="0823a14"/>衆生無毫末可得只解衆生本來無所有卽是悟
<lb ed="X" n="0638b17"/><lb ed="R038" n="0823a15"/>悟卽名度若有衆生可度者佛菩薩等卽得殺罪
<lb ed="X" n="0638b18"/><lb ed="R038" n="0823a16"/>於一身理而爲論實無有衆生衆生顚倒妄執謂
<lb ed="X" n="0638b19"/><lb ed="R038" n="0823a17"/>有今佛菩薩怜愍說法令悟本無所有名此悟爲
<lb ed="X" n="0638b20"/><lb ed="R038" n="0823a18"/>度實無別有衆生異理而度著涅槃中也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638b21"/><lb ed="R038" n="0823b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0638b2101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0638k09" n="0638k09"/>何以故須菩提若菩薩有我相人相衆生相壽者相
<lb ed="X" n="0638b22"/><lb ed="R038" n="0823b02"/>卽非菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638b23"/><lb ed="R038" n="0823b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0638b2301">以失顯得若有我人可言有滅但是假名橫計人
<lb ed="X" n="0638b24"/><lb ed="R038" n="0823b04"/>我執我爲非忘我爲是是非旣彰得失明矣大品
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0638c" n="0638c"/>
<lb ed="X" n="0638c01"/><lb ed="R038" n="0823b05"/>具明十六知見一我二衆生三壽者四命者五生
<lb ed="X" n="0638c02"/><lb ed="R038" n="0823b06"/>者六養育七衆數八人者九作者十使作者十一
<lb ed="X" n="0638c03"/><lb ed="R038" n="0823b07"/>起者十二使起者十三受者十四使受者十五知
<lb ed="X" n="0638c04"/><lb ed="R038" n="0823b08"/>者十六見者此中略明四耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638c05"/><lb ed="R038" n="0823b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0638c0501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0638k10" n="0638k10"/>復次須菩提菩薩於法應無所住行於布施所謂不
<lb ed="X" n="0638c06"/><lb ed="R038" n="0823b10"/>住色布施不住聲香味觸法布施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638c07"/><lb ed="R038" n="0823b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0638c0701">依無住本行於布施卽住般若中也<name role="" type="person">娑婆世界</name>宜
<lb ed="X" n="0638c08"/><lb ed="R038" n="0823b12"/>用檀義攝六資生攝施無畏攝戒忍法攝後三但
<lb ed="X" n="0638c09"/><lb ed="R038" n="0823b13"/>擧一檀卽攝六也捨心無吝謂之布施無相可存
<lb ed="X" n="0638c10"/><lb ed="R038" n="0823b14"/>何吝之有施爲六度之首塵爲生法之機二法皆
<lb ed="X" n="0638c11"/><lb ed="R038" n="0823b15"/>空于何不盡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638c12"/><lb ed="R038" n="0823b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0638c1201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0638k11" n="0638k11"/>須菩提菩薩應如是布施不住於相何以故若菩薩
<lb ed="X" n="0638c13"/><lb ed="R038" n="0823b17"/>不住相布施其福德不可思量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638c14"/><lb ed="R038" n="0823b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0638c1401">施受皆不可得不住相也正以虗心而施福不可
<lb ed="X" n="0638c15"/><lb ed="R038" n="0824a01"/>量理旣無量心不應限稱理行施其福彌廣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638c16"/><lb ed="R038" n="0824a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0638c1601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0638k12" n="0638k12"/>須菩提於意云何東方虗空可思量不不也世尊須
<lb ed="X" n="0638c17"/><lb ed="R038" n="0824a03"/>菩提南西北方四維上下虗空可思量不不也世尊
<lb ed="X" n="0638c18"/><lb ed="R038" n="0824a04"/>須菩提菩薩無住相布施福德亦復如是不可思
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0639a" n="0639a"/>
<lb ed="X" n="0639a01"/><lb ed="R038" n="0824a05"/>量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639a02"/><lb ed="R038" n="0824a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0639a0201">理行旣顯如說而行其福甚多齊太虗也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639a03"/><lb ed="R038" n="0824a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0639a0301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0639k01" n="0639k01"/>須菩提菩薩但應如所敎住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639a04"/><lb ed="R038" n="0824a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0639a0401">聖言無謬理不可越如佛所敎安心住實相也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639a05"/><lb ed="R038" n="0824a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0639a0501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0639k02" n="0639k02"/>須菩提於意云何可以身相見如來不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639a06"/><lb ed="R038" n="0824a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0639a0601">願行皆無相爲因法身無色爲無得果菩薩發心
<lb ed="X" n="0639a07"/><lb ed="R038" n="0824a11"/>有三義一化衆生二修萬行三向菩提降伏明化
<lb ed="X" n="0639a08"/><lb ed="R038" n="0824a12"/>物辨住示修行如來身相卽菩提果體若識法身
<lb ed="X" n="0639a09"/><lb ed="R038" n="0824a13"/>菩提可登若計性實乖之遠矣此擧法身明菩提
<lb ed="X" n="0639a10"/><lb ed="R038" n="0824a14"/>空也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639a11"/><lb ed="R038" n="0824a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0639a1101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0639k03" n="0639k03"/>不也世尊不可以身相得見如來何以故如來所說
<lb ed="X" n="0639a12"/><lb ed="R038" n="0824a16"/>身相卽非身相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639a13"/><lb ed="R038" n="0824a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0639a1301">善吉深識法身故言不可以身相而見或一身一
<lb ed="X" n="0639a14"/><lb ed="R038" n="0824a18"/>智或言眞應或言法報應皆是明果若至果理不
<lb ed="X" n="0639a15"/><lb ed="R038" n="0824b01"/>生不生而般若生理不生不生卽法身不可說習
<lb ed="X" n="0639a16"/><lb ed="R038" n="0824b02"/>報二果不生不生卽報身不可說慈誓不生不生
<lb ed="X" n="0639a17"/><lb ed="R038" n="0824b03"/>卽應身不可說如此三身皆不可說那得以身相
<lb ed="X" n="0639a18"/><lb ed="R038" n="0824b04"/>見如來以因緣故若得道人聞說卽悟得見如來
<lb ed="X" n="0639a19"/><lb ed="R038" n="0824b05"/>若聞不悟雖說身相卽非身相故不可見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639a20"/><lb ed="R038" n="0824b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0639a2001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0639k04" n="0639k04"/>佛吿須菩提凡所有相皆是虗妄若見諸相非相則
<lb ed="X" n="0639a21"/><lb ed="R038" n="0824b07"/>見如來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639a22"/><lb ed="R038" n="0824b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0639a2201">非因非果有因緣故可得言因亦可言果如非初
<lb ed="X" n="0639a23"/><lb ed="R038" n="0824b09"/>炎非後炎不離初後炎卽此意也今只以相爲非
<lb ed="X" n="0639a24"/><lb ed="R038" n="0824b10"/>相非謂遣相別有一非相若能如此卽見如來。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0639b" n="0639b"/>
<lb ed="X" n="0639b01"/><lb ed="R038" n="0824b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0639b0101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0639k05" n="0639k05"/>須菩提白佛言世尊頗有衆生得聞如是言說章句
<lb ed="X" n="0639b02"/><lb ed="R038" n="0824b12"/>生實信不。</p>
<lb ed="X" n="0639b03"/><lb ed="R038" n="0824b13"/><p xml:id="pX24p0639b0301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0639k06" n="0639k06"/>佛吿須菩提莫作是說如來滅後後五百歲有持戒
<lb ed="X" n="0639b04"/><lb ed="R038" n="0824b14"/>修福者於此章句能生信心以此爲實當知是人不
<lb ed="X" n="0639b05"/><lb ed="R038" n="0824b15"/>於一佛二佛三四五佛而種善根<anchor xml:id="nkr_note_add_0639b0501" n="0639b0501"/><anchor xml:id="beg0639b0501" n="0639b0501"/>已<anchor xml:id="end0639b0501"/>於無量千萬佛
<lb ed="X" n="0639b06"/><lb ed="R038" n="0824b16"/>所種諸善根聞是章句乃至一念生淨信者須菩提
<lb ed="X" n="0639b07"/><lb ed="R038" n="0824b17"/>如來悉知悉見是諸衆生得如是無量福德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639b08"/><lb ed="R038" n="0824b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0639b0801">初非一佛二多積者能信此經出家持戒在俗修
<lb ed="X" n="0639b09"/><lb ed="R038" n="0825a01"/>福後五百歲者從六百至一千亦云最後五百始
<lb ed="X" n="0639b10"/><lb ed="R038" n="0825a02"/>有佛法之名能生信者非値一二佛也應以如來
<lb ed="X" n="0639b11"/><lb ed="R038" n="0825a03"/>滅後是其得道之時如優波掘因緣若尋其本非
<lb ed="X" n="0639b12"/><lb ed="R038" n="0825a04"/>一兩佛也淨信無所得信也無相者爲淨信五百
<lb ed="X" n="0639b13"/><lb ed="R038" n="0825a05"/>論師非不持戒不信大乘四依久植故能信耳旣
<lb ed="X" n="0639b14"/><lb ed="R038" n="0825a06"/>得實相淨信如來以種智知以佛眼見見其一念
<lb ed="X" n="0639b15"/><lb ed="R038" n="0825a07"/>淨信得無量之福如一人以華自供佛一人以華
<lb ed="X" n="0639b16"/><lb ed="R038" n="0825a08"/>與他供佛所得福德問羅漢不能見問彌勒彌勒
<lb ed="X" n="0639b17"/><lb ed="R038" n="0825a09"/>云自者畢苦得辟支與他得成佛是菩薩心故如
<lb ed="X" n="0639b18"/><lb ed="R038" n="0825a10"/>來知見般若爲佛母佛常眼觀此經及受持者福
<lb ed="X" n="0639b19"/><lb ed="R038" n="0825a11"/>與虗空齊非下所測唯佛能知見耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639b20"/><lb ed="R038" n="0825a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0639b2001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0639k07" n="0639k07"/>何以故是諸衆生無復我相人相衆生相壽者相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639b21"/><lb ed="R038" n="0825a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0639b2101">我是自在之名人爲主宰之目衆生取續前爲義
<lb ed="X" n="0639b22"/><lb ed="R038" n="0825a14"/>壽者以接後爲能此四同爲人執隨用以立四名
<lb ed="X" n="0639b23"/><lb ed="R038" n="0825a15"/>廣卽十六知見取著此見不信般若。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639b24"/><lb ed="R038" n="0825a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0639b2401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0639k08" n="0639k08"/>無法相亦無非法相。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0639c" n="0639c"/>
<lb ed="X" n="0639c01"/><lb ed="R038" n="0825a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0639c0101">今言法者五陰空爲法五陰相爲非法卽以陰空
<lb ed="X" n="0639c02"/><lb ed="R038" n="0825a18"/>爲藥名法陰有爲病名非法陰病旣除空藥亦遣
<lb ed="X" n="0639c03"/><lb ed="R038" n="0825b01"/>非法旣謝在法亦亡又持戒爲法破戒爲非法次
<lb ed="X" n="0639c04"/><lb ed="R038" n="0825b02"/>若持若犯並非法非持非犯爲法是中道義此信
<lb ed="X" n="0639c05"/><lb ed="R038" n="0825b03"/>達中道離有無二邊乃信此經耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639c06"/><lb ed="R038" n="0825b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0639c0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0639k09" n="0639k09"/>何以故是諸衆生若心取相卽爲著我人衆生壽者
<lb ed="X" n="0639c07"/><lb ed="R038" n="0825b05"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0639k10" n="0639k10"/>若取法相卽著我人衆生壽者何以故若取非法相
<lb ed="X" n="0639c08"/><lb ed="R038" n="0825b06"/>卽著我人衆生壽者。</p>
<lb ed="X" n="0639c09"/><lb ed="R038" n="0825b07"/><p xml:id="pX24p0639c0901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0639k11" n="0639k11"/>是故不應取法不應取非法。</p>
<lb ed="X" n="0639c10"/><lb ed="R038" n="0825b08"/><p xml:id="pX24p0639c1001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0639k12" n="0639k12"/>以是義故如來常說汝等比丘知我說法如筏喩者
<lb ed="X" n="0639c11"/><lb ed="R038" n="0825b09"/>法尙應捨何況非法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639c12"/><lb ed="R038" n="0825b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0639c1201">譬欲濟河構筏自運旣登彼岸棄筏而去將度生
<lb ed="X" n="0639c13"/><lb ed="R038" n="0825b11"/>死假乘萬行旣到涅槃萬善俱捨道法尙捨而況
<lb ed="X" n="0639c14"/><lb ed="R038" n="0825b12"/>非法初以善捨惡後則俱捨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639c15"/><lb ed="R038" n="0825b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0639c1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0639k13" n="0639k13"/>須菩提於意云何如來得阿耨多羅三藐三菩提耶
<lb ed="X" n="0639c16"/><lb ed="R038" n="0825b14"/>如來有所說法耶。</p>
<lb ed="X" n="0639c17"/><lb ed="R038" n="0825b15"/><p xml:id="pX24p0639c1701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0639k14" n="0639k14"/>須菩提言如我解佛所說義無有定法名阿耨多羅
<lb ed="X" n="0639c18"/><lb ed="R038" n="0825b16"/>三藐三菩提亦無有定法如來可說。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0640a" n="0640a"/>
<lb ed="X" n="0640a01"/><lb ed="R038" n="0825b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0640a0101">無定卽是性空解窮相盡謂之菩提無相故不有
<lb ed="X" n="0640a02"/><lb ed="R038" n="0825b18"/>假名卽不無不有不無何實可得何定可說應化
<lb ed="X" n="0640a03"/><lb ed="R038" n="0826a01"/>非眞佛亦非說法者應旣不說眞亦復然離眞無
<lb ed="X" n="0640a04"/><lb ed="R038" n="0826a02"/>應眞應不同由來眞不說應說說卽不說不說而
<lb ed="X" n="0640a05"/><lb ed="R038" n="0826a03"/>說若知如來常不說是謂具足多聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640a06"/><lb ed="R038" n="0826a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0640a0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0640k01" n="0640k01"/>何以故如來所說法皆不可取不可說非法非非法
<lb ed="X" n="0640a07"/><lb ed="R038" n="0826a05"/>所以者何一切賢聖皆以無爲法而有差別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640a08"/><lb ed="R038" n="0826a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0640a0801">諸法空不可說非法卽不有非非法卽不無有無
<lb ed="X" n="0640a09"/><lb ed="R038" n="0826a07"/>並無理之極也所以者何理無生滅謂之無爲無
<lb ed="X" n="0640a10"/><lb ed="R038" n="0826a08"/>爲之理衆聖同解解會無爲結盡道成一解脫義
<lb ed="X" n="0640a11"/><lb ed="R038" n="0826a09"/>同入法性無爲雖一解有明昧淺深差別也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640a12"/><lb ed="R038" n="0826a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0640a1201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0640k02" n="0640k02"/>須菩提於意云何若人滿三千大千世界七寶以用
<lb ed="X" n="0640a13"/><lb ed="R038" n="0826a11"/>布施是人所得福德寧爲多不須菩提言甚多世尊
<lb ed="X" n="0640a14"/><lb ed="R038" n="0826a12"/>何以故是福德卽非福德性是故如來說福德多若
<lb ed="X" n="0640a15"/><lb ed="R038" n="0826a13"/>復有人於此經中受持乃至四句偈等爲他人說其
<lb ed="X" n="0640a16"/><lb ed="R038" n="0826a14"/>福勝彼何以故須菩提一切諸佛及諸佛阿耨多羅
<lb ed="X" n="0640a17"/><lb ed="R038" n="0826a15"/>三藐三菩提法皆從此經出須菩提所謂佛法者卽
<lb ed="X" n="0640a18"/><lb ed="R038" n="0826a16"/>非佛法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640a19"/><lb ed="R038" n="0826a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0640a1901">前擧虗空此豈可盡今一念信解復一番格量積
<lb ed="X" n="0640a20"/><lb ed="R038" n="0826a18"/>寶多而功薄四句約而福厚金玉三千止以養身
<lb ed="X" n="0640a21"/><lb ed="R038" n="0826b01"/>一偈雖約妙極資神愛佛功德七住未忘妙著難
<lb ed="X" n="0640a22"/><lb ed="R038" n="0826b02"/>覺宜應虗心也七寶是事善緣因人天果報不動
<lb ed="X" n="0640a23"/><lb ed="R038" n="0826b03"/>不出故以動出之慧導之得成菩提一念圓信能
<lb ed="X" n="0640a24"/><lb ed="R038" n="0826b04"/>導衆善此心爲勝實相能出諸法法卽非法者諸
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0640b" n="0640b"/>
<lb ed="X" n="0640b01"/><lb ed="R038" n="0826b05"/>法不生般若生也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640b02"/><lb ed="R038" n="0826b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0640b0201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0640k03" n="0640k03"/>須菩提於意云何須陀洹能作是念我得須陀洹果
<lb ed="X" n="0640b03"/><lb ed="R038" n="0826b07"/>不須菩提言不也世尊何以故須陀洹名爲入流而
<lb ed="X" n="0640b04"/><lb ed="R038" n="0826b08"/>無所入不入色聲香味觸法是名須陀洹。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640b05"/><lb ed="R038" n="0826b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0640b0501">此云修習無漏亦逆生死流亦入道流不入色塵
<lb ed="X" n="0640b06"/><lb ed="R038" n="0826b10"/>是逆流至論在觀無逆無入言不入色者卽是六
<lb ed="X" n="0640b07"/><lb ed="R038" n="0826b11"/>塵過去無明所感無明不實所感六塵那得是實
<lb ed="X" n="0640b08"/><lb ed="R038" n="0826b12"/>旣其不實那作定有無六十二見計以不定性故
<lb ed="X" n="0640b09"/><lb ed="R038" n="0826b13"/>名不入海爲衆流之川菩提神極之淵始會無生
<lb ed="X" n="0640b10"/><lb ed="R038" n="0826b14"/>必盡源也理無乖順何入之有違理故入六塵背
<lb ed="X" n="0640b11"/><lb ed="R038" n="0826b15"/>塵卽會於理下衆果類然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640b12"/><lb ed="R038" n="0826b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0640b1201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0640k04" n="0640k04"/>須菩提於意云何斯陀含能作是念我得斯陀含果
<lb ed="X" n="0640b13"/><lb ed="R038" n="0826b17"/>不須菩提言不也世尊何以故斯陀含名一往來而
<lb ed="X" n="0640b14"/><lb ed="R038" n="0826b18"/>實無往來是名斯陀含。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640b15"/><lb ed="R038" n="0827a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0640b1501">此云住薄亦一往來欲界九品思惑<anchor xml:id="nkr_note_add_0640b1501" n="0640b1501"/><anchor xml:id="beg0640b1501" n="0640b1501"/>已<anchor xml:id="end0640b1501"/>斷六品餘
<lb ed="X" n="0640b16"/><lb ed="R038" n="0827a02"/>三品在故言薄人天各一生便成羅漢故名一往
<lb ed="X" n="0640b17"/><lb ed="R038" n="0827a03"/>來而實無往來者<anchor xml:id="nkr_note_add_0640b1701" n="0640b1701"/><anchor xml:id="beg0640b1701" n="0640b1701"/>已<anchor xml:id="end0640b1701"/>得生法二空故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640b18"/><lb ed="R038" n="0827a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0640b1801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0640k05" n="0640k05"/>須菩提於意云何阿那含能作是念我得阿那含果
<lb ed="X" n="0640b19"/><lb ed="R038" n="0827a05"/>不須菩提言不也世尊何以故阿那含名爲不來而
<lb ed="X" n="0640b20"/><lb ed="R038" n="0827a06"/>實無不來是故名阿那含。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640b21"/><lb ed="R038" n="0827a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0640b2101">此云不還亦云不來欲界結盡上界證無學應云
<lb ed="X" n="0640b22"/><lb ed="R038" n="0827a08"/>不來略以無兼不字者互文現耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640b23"/><lb ed="R038" n="0827a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0640b2301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0640k06" n="0640k06"/>須菩提於意云何阿羅漢能作是念我得阿羅漢道
<lb ed="X" n="0640b24"/><lb ed="R038" n="0827a10"/>不須菩提言不也世尊何以故實無有法名阿羅漢
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0640c" n="0640c"/>
<lb ed="X" n="0640c01"/><lb ed="R038" n="0827a11"/>世尊若阿羅漢作是念我得阿羅漢道卽爲著我人
<lb ed="X" n="0640c02"/><lb ed="R038" n="0827a12"/>衆生壽者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640c03"/><lb ed="R038" n="0827a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0640c0301">此云無著亦曰不生三界生盡所作<anchor xml:id="nkr_note_add_0640c0301" n="0640c0301"/><anchor xml:id="beg0640c0301" n="0640c0301"/>已<anchor xml:id="end0640c0301"/>辦羅漢稱
<lb ed="X" n="0640c04"/><lb ed="R038" n="0827a14"/>道前三皆果果實通四而獨稱道者得盡無生二
<lb ed="X" n="0640c05"/><lb ed="R038" n="0827a15"/>智聲聞道極故以道名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640c06"/><lb ed="R038" n="0827a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0640c0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0640k07" n="0640k07"/>世尊佛說我得無諍三昧人中最爲第一是第一離
<lb ed="X" n="0640c07"/><lb ed="R038" n="0827a17"/>欲阿羅漢我不作是念我是離欲阿羅漢世尊我若
<lb ed="X" n="0640c08"/><lb ed="R038" n="0827a18"/>作是念我得阿羅漢道世尊則不說須菩提是樂阿
<lb ed="X" n="0640c09"/><lb ed="R038" n="0827b01"/>蘭那行者以須菩提實無所行而名須菩提是樂阿
<lb ed="X" n="0640c10"/><lb ed="R038" n="0827b02"/>蘭那行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640c11"/><lb ed="R038" n="0827b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0640c1101">以<anchor xml:id="nkr_note_add_0640c1101" n="0640c1101"/><anchor xml:id="beg0640c1101" n="0640c1101"/>己<anchor xml:id="end0640c1101"/>所解驗理非虗心空恒靜諍從何起蘭那者
<lb ed="X" n="0640c12"/><lb ed="R038" n="0827b04"/>寂靜行相盡於外心息於內內外俱寂何時不靜
<lb ed="X" n="0640c13"/><lb ed="R038" n="0827b05"/>得名不虗必稱實也蘭那此云無事若自謂是離
<lb ed="X" n="0640c14"/><lb ed="R038" n="0827b06"/>欲卽是有事何謂無事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640c15"/><lb ed="R038" n="0827b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0640c1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0640k08" n="0640k08"/>須菩提於意云何如來昔在然燈佛所於法有所得
<lb ed="X" n="0640c16"/><lb ed="R038" n="0827b08"/>不不也世尊如來在然燈佛所於法實無所得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640c17"/><lb ed="R038" n="0827b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0640c1701">如來在昔佛所行般若時非但於假名不入色香
<lb ed="X" n="0640c18"/><lb ed="R038" n="0827b10"/>等亦不入涅槃亦不入中道是故得成菩提四依
<lb ed="X" n="0640c19"/><lb ed="R038" n="0827b11"/>齊此明一念信人降伏其心無我相等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640c20"/><lb ed="R038" n="0827b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0640c2001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0640k09" n="0640k09"/>須菩提於意云何菩薩莊嚴佛土不不也世尊何以
<lb ed="X" n="0640c21"/><lb ed="R038" n="0827b13"/>故莊嚴佛土者卽非莊嚴是名莊嚴是故須菩提諸
<lb ed="X" n="0640c22"/><lb ed="R038" n="0827b14"/>菩薩摩訶薩應如是生淸淨心不應住色生心不應
<lb ed="X" n="0640c23"/><lb ed="R038" n="0827b15"/>住聲香味觸法生心應無所住而生其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640c24"/><lb ed="R038" n="0827b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0640c2401">證一念淨信辨其應住以無所住住於般若而取
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0641a" n="0641a"/>
<lb ed="X" n="0641a01"/><lb ed="R038" n="0827b17"/>佛土卽是四種莊嚴若自嚴淨卽是寂光若論化
<lb ed="X" n="0641a02"/><lb ed="R038" n="0827b18"/>他卽具四土相惑則土穢虗明卽國淨嚴土之義
<lb ed="X" n="0641a03"/><lb ed="R038" n="0828a01"/>亦在虗心如是嚴淨土應行檀等生淸淨心不住
<lb ed="X" n="0641a04"/><lb ed="R038" n="0828a02"/>色香其心無住三番法非法等一念淨心無住之
<lb ed="X" n="0641a05"/><lb ed="R038" n="0828a03"/>住卽是非因而因而降住等也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641a06"/><lb ed="R038" n="0828a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0641a0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0641k01" n="0641k01"/>須菩提譬如有人身如<name role="" type="person">須彌山</name>王於意云何是身爲
<lb ed="X" n="0641a07"/><lb ed="R038" n="0828a05"/>大不須菩提言甚大世尊何以故佛說非身是名大
<lb ed="X" n="0641a08"/><lb ed="R038" n="0828a06"/>身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641a09"/><lb ed="R038" n="0828a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0641a0901">此卽非果而果須彌翻云安明四寶所成是十山
<lb ed="X" n="0641a10"/><lb ed="R038" n="0828a08"/>中一一雪山二香山三軻梨羅山四仙聖山五由
<lb ed="X" n="0641a11"/><lb ed="R038" n="0828a09"/>乾陀山六馬耳山七尼民陀羅山八斫迦羅山九
<lb ed="X" n="0641a12"/><lb ed="R038" n="0828a10"/>宿慧山十<name role="" type="person">須彌山</name>因大故果大得法性五陰成就
<lb ed="X" n="0641a13"/><lb ed="R038" n="0828a11"/>法身故言大如須彌須彌以譬法性色色大故般
<lb ed="X" n="0641a14"/><lb ed="R038" n="0828a12"/>若大如山大神亦大習果旣圓報果亦滿法身非
<lb ed="X" n="0641a15"/><lb ed="R038" n="0828a13"/>身故言大身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641a16"/><lb ed="R038" n="0828a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0641a1601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0641k02" n="0641k02"/>須菩提如恒河中所有沙數如是沙等恒河於意云
<lb ed="X" n="0641a17"/><lb ed="R038" n="0828a15"/>何是諸恒河沙寧爲多不須菩提言甚多世尊但諸
<lb ed="X" n="0641a18"/><lb ed="R038" n="0828a16"/>恒河尙多無數何況其沙須菩提我今實言吿汝若
<lb ed="X" n="0641a19"/><lb ed="R038" n="0828a17"/>有善男子善女人以七寶滿爾所恒河沙數三千大
<lb ed="X" n="0641a20"/><lb ed="R038" n="0828a18"/>千世界以用布施得福多不須菩提言甚多世尊佛
<lb ed="X" n="0641a21"/><lb ed="R038" n="0828b01"/>吿須菩提若善男子善女人於此經中乃至受持四
<lb ed="X" n="0641a22"/><lb ed="R038" n="0828b02"/>句偈等爲他人說而此福德勝前福德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641a23"/><lb ed="R038" n="0828b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0641a2301">恒河者是神名此河長八千由旬廣四千由旬甚
<lb ed="X" n="0641a24"/><lb ed="R038" n="0828b04"/>深象度皆沒沙細如<g ref="#CB15097">麫</g>水白如乳初言三千不卽
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0641b" n="0641b"/>
<lb ed="X" n="0641b01"/><lb ed="R038" n="0828b05"/>恒河者自少至多一恒河爲本復數諸恒河之沙
<lb ed="X" n="0641b02"/><lb ed="R038" n="0828b06"/>三重爲數捨寶多而福少持經少而福多者經之
<lb ed="X" n="0641b03"/><lb ed="R038" n="0828b07"/>勝用也故云此福勝前福也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641b04"/><lb ed="R038" n="0828b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0641b0401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0641k03" n="0641k03"/>復次須菩提隨說是經乃至四句偈等當知此處一
<lb ed="X" n="0641b05"/><lb ed="R038" n="0828b09"/>切世間天人阿修羅皆應供養如佛塔廟何況有人
<lb ed="X" n="0641b06"/><lb ed="R038" n="0828b10"/>盡能受持讀誦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641b07"/><lb ed="R038" n="0828b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0641b0701">一切世間總明處貴天人修羅略明三善道供養
<lb ed="X" n="0641b08"/><lb ed="R038" n="0828b12"/>如塔此云方墳亦云靈廟尊法身故敬塔爲重經
<lb ed="X" n="0641b09"/><lb ed="R038" n="0828b13"/>故貴說經處大品舍利起塔不及般若何故說處
<lb ed="X" n="0641b10"/><lb ed="R038" n="0828b14"/>如塔其義實爾但世人敬塔故令說處如塔。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641b11"/><lb ed="R038" n="0828b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0641b1101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0641k04" n="0641k04"/>須菩提當知是人成就最上第一希有之法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641b12"/><lb ed="R038" n="0828b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0641b1201">法妙人稱理故宜然希有之法是菩提成就卽人
<lb ed="X" n="0641b13"/><lb ed="R038" n="0828b17"/>可尊如法華說最實事卽是第一義諦最上之法
<lb ed="X" n="0641b14"/><lb ed="R038" n="0828b18"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641b15"/><lb ed="R038" n="0829a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0641b1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0641k05" n="0641k05"/>若是經典所在之處則爲有佛若尊重弟子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641b16"/><lb ed="R038" n="0829a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0641b1601">人能弘法卽人有法以法成人卽法有人人法所
<lb ed="X" n="0641b17"/><lb ed="R038" n="0829a03"/>處理當貴矣非果而果卽爲有佛若因而因卽以
<lb ed="X" n="0641b18"/><lb ed="R038" n="0829a04"/>尊重弟子謂普賢文殊等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641b19"/><lb ed="R038" n="0829a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0641b1901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0641k06" n="0641k06"/>爾時須菩提白佛言世尊當何名此經我等云何奉
<lb ed="X" n="0641b20"/><lb ed="R038" n="0829a06"/>持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641b21"/><lb ed="R038" n="0829a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0641b2101">遵修爲奉任弘爲持在三成範請問其軌。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641b22"/><lb ed="R038" n="0829a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0641b2201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0641k07" n="0641k07"/>佛吿須菩提是經名爲金剛般若波羅蜜以是名字
<lb ed="X" n="0641b23"/><lb ed="R038" n="0829a09"/>汝當奉持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641b24"/><lb ed="R038" n="0829a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0641b2401">名貫題目義<anchor xml:id="nkr_note_add_0641b2401" n="0641b2401"/><anchor xml:id="beg0641b2401" n="0641b2401"/>已<anchor xml:id="end0641b2401"/>備矣境慧相從通名般若那要宜
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0641c" n="0641c"/>
<lb ed="X" n="0641c01"/><lb ed="R038" n="0829a11"/>別歸乎聖心挈綱目擧詮合義從名正理顯宜應
<lb ed="X" n="0641c02"/><lb ed="R038" n="0829a12"/>修習。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641c03"/><lb ed="R038" n="0829a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0641c0301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0641k08" n="0641k08"/>所以者何須菩提佛說般若波羅蜜卽非般若波羅
<lb ed="X" n="0641c04"/><lb ed="R038" n="0829a14"/>蜜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641c05"/><lb ed="R038" n="0829a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0641c0501">夫名不虗設必當其實金剛所擬物莫不碎此慧
<lb ed="X" n="0641c06"/><lb ed="R038" n="0829a16"/>所照法無不空卽非般若卽慧空也境滅慧忘何
<lb ed="X" n="0641c07"/><lb ed="R038" n="0829a17"/>相不盡弘持之旨宜在於此釋中初無所有二亦
<lb ed="X" n="0641c08"/><lb ed="R038" n="0829a18"/>無所有而意異故明不無所有此簡性空義一者
<lb ed="X" n="0641c09"/><lb ed="R038" n="0829b01"/>性自是空二者破性說空前有所無空後無所有
<lb ed="X" n="0641c10"/><lb ed="R038" n="0829b02"/>空大品云諸法無所有如是有如是無所有是事
<lb ed="X" n="0641c11"/><lb ed="R038" n="0829b03"/>不知名爲無明有所無望前無所有望後前三藏
<lb ed="X" n="0641c12"/><lb ed="R038" n="0829b04"/>中說性義皆破卽屬破性說空所攝而此性義前
<lb ed="X" n="0641c13"/><lb ed="R038" n="0829b05"/>時爲緣爲有者今日悉無故言有所無而言無所
<lb ed="X" n="0641c14"/><lb ed="R038" n="0829b06"/>有望後明諸法無所有而復有不無所有義卽明
<lb ed="X" n="0641c15"/><lb ed="R038" n="0829b07"/>如是有故經云不知名無明破性說性空橫論破
<lb ed="X" n="0641c16"/><lb ed="R038" n="0829b08"/>病一切悉皆洗淨是盡亦盡是淨亦淨竪論入道
<lb ed="X" n="0641c17"/><lb ed="R038" n="0829b09"/>盡復有不盡義此望道爲論卽此盡淨爲道道有
<lb ed="X" n="0641c18"/><lb ed="R038" n="0829b10"/>革凡成聖之用不同二頭三手之無所有復有不
<lb ed="X" n="0641c19"/><lb ed="R038" n="0829b11"/>無所有義卽是如是有義若是前無所有一向無
<lb ed="X" n="0641c20"/><lb ed="R038" n="0829b12"/>所有無所有亦復無所有後明無所有卽是不無
<lb ed="X" n="0641c21"/><lb ed="R038" n="0829b13"/>所有無所有名雖同而意有異就前中初明如空
<lb ed="X" n="0641c22"/><lb ed="R038" n="0829b14"/>次明如不空所以者何佛說般若卽非般若此是
<lb ed="X" n="0641c23"/><lb ed="R038" n="0829b15"/>如空旣以性空爲般若般若卽非般若性空如亦
<lb ed="X" n="0641c24"/><lb ed="R038" n="0829b16"/>空。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0642a" n="0642a"/>
<lb ed="X" n="0642a01"/><lb ed="R038" n="0829b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0642a0101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0642k01" n="0642k01"/>須菩提於意云何如來有所說法不須菩提白佛言
<lb ed="X" n="0642a02"/><lb ed="R038" n="0829b18"/>世尊如來無所說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642a03"/><lb ed="R038" n="0830a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0642a0301">境慧都空復何所說說不說如不如二智皆空也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642a04"/><lb ed="R038" n="0830a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0642a0401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0642k02" n="0642k02"/>須菩提於意云何三千大千世界所有微塵是爲多
<lb ed="X" n="0642a05"/><lb ed="R038" n="0830a03"/>不須菩提言甚多世尊須菩提諸微塵如來說非微
<lb ed="X" n="0642a06"/><lb ed="R038" n="0830a04"/>塵是名微塵如來說世界非世界是名世界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642a07"/><lb ed="R038" n="0830a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0642a0701">微塵卽非微塵是名微塵故是無所有如是有大
<lb ed="X" n="0642a08"/><lb ed="R038" n="0830a06"/>品云不知名無明今明了此如是有卽智慧也散
<lb ed="X" n="0642a09"/><lb ed="R038" n="0830a07"/>爲微塵合成世界世界無性故非假名卽是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642a10"/><lb ed="R038" n="0830a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0642a1001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0642k03" n="0642k03"/>須菩提於意云何可以三十二相見如來不不也世
<lb ed="X" n="0642a11"/><lb ed="R038" n="0830a09"/>尊不可以三十二相得見如來何以故如來說三十
<lb ed="X" n="0642a12"/><lb ed="R038" n="0830a10"/>二相卽是非相是名三十二相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642a13"/><lb ed="R038" n="0830a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0642a1301">非相假名身相只以身爲非身不是遣除身別有
<lb ed="X" n="0642a14"/><lb ed="R038" n="0830a12"/>非身也亦非遣相別有無相相無相不一不異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642a15"/><lb ed="R038" n="0830a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0642a1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0642k04" n="0642k04"/>須菩提若有善男子善女人以恒河沙等身命布施
<lb ed="X" n="0642a16"/><lb ed="R038" n="0830a14"/>若復有人於此經中乃至受持四句偈等爲他人說
<lb ed="X" n="0642a17"/><lb ed="R038" n="0830a15"/>其福甚多。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642a18"/><lb ed="R038" n="0830a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0642a1801">說經名<anchor xml:id="nkr_note_add_0642a1801" n="0642a1801"/><anchor xml:id="beg0642a1801" n="0642a1801"/>已<anchor xml:id="end0642a1801"/>復一番校量前寄捨財以明勝此寄捨
<lb ed="X" n="0642a19"/><lb ed="R038" n="0830a17"/>身以辨多依報易捨正報難捐自易至難示化漸
<lb ed="X" n="0642a20"/><lb ed="R038" n="0830a18"/>也身命布施不免有生弘持四句累滅道成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642a21"/><lb ed="R038" n="0830b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0642a2101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0642k05" n="0642k05"/>爾時須菩提聞說是經深解義趣涕淚悲泣而白佛
<lb ed="X" n="0642a22"/><lb ed="R038" n="0830b02"/>言希有世尊佛說如是甚深經典我從昔來所得慧
<lb ed="X" n="0642a23"/><lb ed="R038" n="0830b03"/>眼未曾得聞如是之經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642a24"/><lb ed="R038" n="0830b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0642a2401">嗟我晚悟兼悲未聞愍念一切衆生不知此法故
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0642b" n="0642b"/>
<lb ed="X" n="0642b01"/><lb ed="R038" n="0830b05"/>悲聞此法喜故悲深嗟小乘嗚呼自責故悲不善
<lb ed="X" n="0642b02"/><lb ed="R038" n="0830b06"/>觀空名得慧眼故爾前雖聞而未聞如此降伏應
<lb ed="X" n="0642b03"/><lb ed="R038" n="0830b07"/>住也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642b04"/><lb ed="R038" n="0830b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0642b0401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0642k06" n="0642k06"/>世尊若復有人得聞是經信心淸淨則生實相當知
<lb ed="X" n="0642b05"/><lb ed="R038" n="0830b09"/>是人成就第一希有功德世尊是實相者則是非相
<lb ed="X" n="0642b06"/><lb ed="R038" n="0830b10"/>是故如來說名實相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642b07"/><lb ed="R038" n="0830b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0642b0701">實相卽是非相若有少相卽非實相故以無相爲
<lb ed="X" n="0642b08"/><lb ed="R038" n="0830b12"/>實相如來說此而人能信豈非第一希有而言生
<lb ed="X" n="0642b09"/><lb ed="R038" n="0830b13"/>實相者卽是無生生也大品云色不生故般若波
<lb ed="X" n="0642b10"/><lb ed="R038" n="0830b14"/>羅蜜生若解色無生卽是無生觀智起故般若生
<lb ed="X" n="0642b11"/><lb ed="R038" n="0830b15"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642b12"/><lb ed="R038" n="0830b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0642b1201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0642k07" n="0642k07"/>世尊我今得聞如是經典信解受持不足爲難。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642b13"/><lb ed="R038" n="0830b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0642b1301">過佛道成證聖方信何難生値佛<name role="" type="person">世親</name>得解悟解
<lb ed="X" n="0642b14"/><lb ed="R038" n="0830b18"/>故信之易也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642b15"/><lb ed="R038" n="0831a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0642b1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0642k08" n="0642k08"/>若當來世後五百歲其有衆生得聞是經信解受持
<lb ed="X" n="0642b16"/><lb ed="R038" n="0831a02"/>是人則爲第一希有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642b17"/><lb ed="R038" n="0831a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0642b1701">生不値佛而能信如是無相之法斯豈不難故末
<lb ed="X" n="0642b18"/><lb ed="R038" n="0831a04"/>法時信最可稱美。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642b19"/><lb ed="R038" n="0831a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0642b1901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0642k09" n="0642k09"/>何以故此人無我相人相衆生相壽者相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642b20"/><lb ed="R038" n="0831a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0642b2001">由無我相能信此經若才有少許我人等相卽不
<lb ed="X" n="0642b21"/><lb ed="R038" n="0831a07"/>信也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642b22"/><lb ed="R038" n="0831a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0642b2201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0642k10" n="0642k10"/>所以者何我相卽是非相人相衆生相壽者相卽是
<lb ed="X" n="0642b23"/><lb ed="R038" n="0831a09"/>非相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642b24"/><lb ed="R038" n="0831a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0642b2401">我相卽是非相無片許相可得故其能不顚倒我
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0642c" n="0642c"/>
<lb ed="X" n="0642c01"/><lb ed="R038" n="0831a11"/>人等從本以來無一相可得故其體本來無相卽
<lb ed="X" n="0642c02"/><lb ed="R038" n="0831a12"/>爲希有此是反釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642c03"/><lb ed="R038" n="0831a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0642c0301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0642k11" n="0642k11"/>何以故離一切諸相卽名諸佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642c04"/><lb ed="R038" n="0831a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0642c0401">相盡解極卽是爲佛能離有無畢竟常住前亦云
<lb ed="X" n="0642c05"/><lb ed="R038" n="0831a15"/>若見諸相非相卽見如來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642c06"/><lb ed="R038" n="0831a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0642c0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0642k12" n="0642k12"/>佛吿須菩提如是如是若復有人得聞是經不驚不
<lb ed="X" n="0642c07"/><lb ed="R038" n="0831a17"/>怖不畏當知是人甚爲希有何以故須菩提如來說
<lb ed="X" n="0642c08"/><lb ed="R038" n="0831a18"/>第一波羅蜜卽非第一波羅蜜是名第一波羅蜜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642c09"/><lb ed="R038" n="0831b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0642c0901">若善吉自言容可不定言無我人卽是佛者佛今
<lb ed="X" n="0642c10"/><lb ed="R038" n="0831b02"/>印定如汝所說是故非虗一往怛愕名驚心膽怯
<lb ed="X" n="0642c11"/><lb ed="R038" n="0831b03"/>弱名怖深惡前事名畏又驚是始行怖是二乘畏
<lb ed="X" n="0642c12"/><lb ed="R038" n="0831b04"/>是外道亦初聞經不驚二思義不怖三修行不畏
<lb ed="X" n="0642c13"/><lb ed="R038" n="0831b05"/>第一卽般若諸度中最第一從後數起亦第一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642c14"/><lb ed="R038" n="0831b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0642c1401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0642k13" n="0642k13"/>須菩提忍辱波羅蜜如來說非忍辱波羅蜜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642c15"/><lb ed="R038" n="0831b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0642c1501">安耐名忍加毀爲辱旣無我人誰加誰忍非忍爲
<lb ed="X" n="0642c16"/><lb ed="R038" n="0831b08"/>忍忍爲非忍爲般若體也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642c17"/><lb ed="R038" n="0831b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0642c1701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0642k14" n="0642k14"/>何以故須菩提如我昔爲歌利王割截身體我於爾
<lb ed="X" n="0642c18"/><lb ed="R038" n="0831b10"/>時無我相無人相無衆生相無壽者相何以故我於
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0643a" n="0643a"/>
<lb ed="X" n="0643a01"/><lb ed="R038" n="0831b11"/>往昔節節支解時若有我相人相衆生相壽者相應
<lb ed="X" n="0643a02"/><lb ed="R038" n="0831b12"/>生瞋恨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643a03"/><lb ed="R038" n="0831b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0643a0301">歌利此云惡生王何故忍卽非忍引事爲證有苦
<lb ed="X" n="0643a04"/><lb ed="R038" n="0831b14"/>能忍有忍無苦旣無我人割忍何生若有人我必
<lb ed="X" n="0643a05"/><lb ed="R038" n="0831b15"/>生忿恚而能恬然無我明矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643a06"/><lb ed="R038" n="0831b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0643a0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0643k01" n="0643k01"/>須菩提又念過去於五百世作忍辱仙人於爾所世
<lb ed="X" n="0643a07"/><lb ed="R038" n="0831b17"/>無我相無人相無衆生相無壽者相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643a08"/><lb ed="R038" n="0831b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0643a0801">菩薩知身無所有捨不足難若有此身捨大難也
<lb ed="X" n="0643a09"/><lb ed="R038" n="0832a01"/>尸毗代鴿由是三藏中事忍前明有忍無苦今明
<lb ed="X" n="0643a10"/><lb ed="R038" n="0832a02"/>無苦有樂有慈悲故無恨無恨故卽樂也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643a11"/><lb ed="R038" n="0832a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0643a1101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0643k02" n="0643k02"/>是故須菩提菩薩應離一切相發阿耨多羅三耨三
<lb ed="X" n="0643a12"/><lb ed="R038" n="0832a04"/>菩提心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643a13"/><lb ed="R038" n="0832a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0643a1301">此是般若之中心故須精解初勸離相發心菩薩
<lb ed="X" n="0643a14"/><lb ed="R038" n="0832a06"/>以相盡爲極故宜以忘懷而期心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643a15"/><lb ed="R038" n="0832a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0643a1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0643k03" n="0643k03"/>不應住色生心不應住聲香味觸法生心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643a16"/><lb ed="R038" n="0832a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0643a1601">卽是前誡不住色心中離一切相不住聲香等也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643a17"/><lb ed="R038" n="0832a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0643a1701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0643k04" n="0643k04"/>應生無所住心若心有住則爲非住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643a18"/><lb ed="R038" n="0832a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0643a1801">般若無相可緣心何所住若心有住卽爲非住住
<lb ed="X" n="0643a19"/><lb ed="R038" n="0832a11"/>相卽心動故非住也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643a20"/><lb ed="R038" n="0832a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0643a2001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0643k05" n="0643k05"/>是故佛說菩薩心不應住色布施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643a21"/><lb ed="R038" n="0832a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0643a2101">令不住六塵行施還擧前宗會以成義理無住故
<lb ed="X" n="0643a22"/><lb ed="R038" n="0832a14"/>應忘心而施不住色無財物也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643a23"/><lb ed="R038" n="0832a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0643a2301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0643k06" n="0643k06"/>須菩提菩薩爲利益一切衆生故應如是布施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643a24"/><lb ed="R038" n="0832a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0643a2401">令<note place="inline">一作今</note>爲利益而行施施不望報利益必深也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0643b" n="0643b"/>
<lb ed="X" n="0643b01"/><lb ed="R038" n="0832a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0643b0101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0643k07" n="0643k07"/>如來說一切諸相卽是非相又說一切衆生則非衆
<lb ed="X" n="0643b02"/><lb ed="R038" n="0832a18"/>生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643b03"/><lb ed="R038" n="0832b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0643b0301">擧佛說爲證諸相皆無不見施者我說一切相卽
<lb ed="X" n="0643b04"/><lb ed="R038" n="0832b02"/>非相不應住相生心行施又說一切衆生卽非衆
<lb ed="X" n="0643b05"/><lb ed="R038" n="0832b03"/>生受者亦無不應化衆生而受度也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643b06"/><lb ed="R038" n="0832b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0643b0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0643k08" n="0643k08"/>須菩提如來是眞語者實語者如語者不誑語者不
<lb ed="X" n="0643b07"/><lb ed="R038" n="0832b05"/>異語者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643b08"/><lb ed="R038" n="0832b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0643b0801">擧能說人爲證眞是不僞實是無虗如必當理不
<lb ed="X" n="0643b09"/><lb ed="R038" n="0832b07"/>誑非妄不異卽始終恒一聖言不謬故宜修行也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643b10"/><lb ed="R038" n="0832b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0643b1001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0643k09" n="0643k09"/>須菩提如來所得法此法無實無虗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643b11"/><lb ed="R038" n="0832b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0643b1101">寄實以非虗何實之可得耶若疑我說法非者及
<lb ed="X" n="0643b12"/><lb ed="R038" n="0832b10"/>能說人亦非者今我所證得法只自如此心實作
<lb ed="X" n="0643b13"/><lb ed="R038" n="0832b11"/>此證不實不虗兩捨無生無滅等例然故所說如
<lb ed="X" n="0643b14"/><lb ed="R038" n="0832b12"/>所得非虗言也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643b15"/><lb ed="R038" n="0832b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0643b1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0643k10" n="0643k10"/>須菩提若菩薩心住於法而行布施如人入暗則無
<lb ed="X" n="0643b16"/><lb ed="R038" n="0832b14"/>所見若菩薩心不住法而行布施如人有目日光明
<lb ed="X" n="0643b17"/><lb ed="R038" n="0832b15"/>照見種種色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643b18"/><lb ed="R038" n="0832b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0643b1801">顯住相非曉冥若夜游前擧有得爲非後擧無得
<lb ed="X" n="0643b19"/><lb ed="R038" n="0832b17"/>爲是若住色等行施不能得見諸法若不住法行
<lb ed="X" n="0643b20"/><lb ed="R038" n="0832b18"/>施如有目日光能得見色無惑三事卽不住相也
<lb ed="X" n="0643b21"/><lb ed="R038" n="0833a01"/>慧見爲目理境爲日萬行顯別爲種種色諸法本
<lb ed="X" n="0643b22"/><lb ed="R038" n="0833a02"/>來空菩薩觀心復知其無所有而行施者卽所見
<lb ed="X" n="0643b23"/><lb ed="R038" n="0833a03"/>明了此中先法後譬直說譬耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643b24"/><lb ed="R038" n="0833a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0643b2401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0643k11" n="0643k11"/>須菩提當來之世若有善男子善女人能於此經受
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0643c" n="0643c"/>
<lb ed="X" n="0643c01"/><lb ed="R038" n="0833a05"/>持讀誦則爲如來以佛智慧悉知是人悉見是人皆
<lb ed="X" n="0643c02"/><lb ed="R038" n="0833a06"/>得成就無量無邊功德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643c03"/><lb ed="R038" n="0833a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0643c0301">如來所見理用非謬明將來宜加勤修也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643c04"/><lb ed="R038" n="0833a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0643c0401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0643k12" n="0643k12"/>須菩提若有善男子善女人初日分以恒河沙等身
<lb ed="X" n="0643c05"/><lb ed="R038" n="0833a09"/>布施中日分復以恒河沙等身布施後日分亦以恒
<lb ed="X" n="0643c06"/><lb ed="R038" n="0833a10"/>河沙等身布施如是無量百千萬億劫以身布施若
<lb ed="X" n="0643c07"/><lb ed="R038" n="0833a11"/>復有人聞此經典信心不逆其福勝彼何況書寫受
<lb ed="X" n="0643c08"/><lb ed="R038" n="0833a12"/>持讀誦爲人解說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643c09"/><lb ed="R038" n="0833a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0643c0901">若能如是信者勝一日三時以恒沙身命布施分
<lb ed="X" n="0643c10"/><lb ed="R038" n="0833a14"/>一日爲三分故言初中後施重又多功德彌曠若
<lb ed="X" n="0643c11"/><lb ed="R038" n="0833a15"/>於此經生心不逆福勝前施施卽有限信心無極
<lb ed="X" n="0643c12"/><lb ed="R038" n="0833a16"/>何況書持讀誦說但言以信況復弘持也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643c13"/><lb ed="R038" n="0833a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0643c1301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0643k13" n="0643k13"/>須菩提以要言之是經有不可思議不可稱量無邊
<lb ed="X" n="0643c14"/><lb ed="R038" n="0833a18"/>功德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643c15"/><lb ed="R038" n="0833b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0643c1501">答上無所有如是有不可思議事也能知諸法本
<lb ed="X" n="0643c16"/><lb ed="R038" n="0833b02"/>來無所有而以無所有爲有卽不可思議此文有
<lb ed="X" n="0643c17"/><lb ed="R038" n="0833b03"/>十第一經不可思議理圓道極言卽盡美提宗積
<lb ed="X" n="0643c18"/><lb ed="R038" n="0833b04"/>實約言之耳物莫能測不思議也算數不該不可
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0644a" n="0644a"/>
<lb ed="X" n="0644a01"/><lb ed="R038" n="0833b05"/>稱量也蕩然無涯無邊耳以要言之略此三句矣
<lb ed="X" n="0644a02"/><lb ed="R038" n="0833b06"/>文理平等無所有如是有非般若爲般若非身相
<lb ed="X" n="0644a03"/><lb ed="R038" n="0833b07"/>爲身相皆不可思議也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644a04"/><lb ed="R038" n="0833b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0644a0401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0644k01" n="0644k01"/>如來爲發大乘者說爲發最上乘者說若有人能受
<lb ed="X" n="0644a05"/><lb ed="R038" n="0833b09"/>持讀誦廣爲人說如來悉知是人悉見是人皆得成
<lb ed="X" n="0644a06"/><lb ed="R038" n="0833b10"/>就不可量不可稱無有邊不可思議功德如是人等
<lb ed="X" n="0644a07"/><lb ed="R038" n="0833b11"/>則爲荷擔如來阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644a08"/><lb ed="R038" n="0833b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0644a0801">此經在始便爲大乘不爲三乘廣運無涯謂之大
<lb ed="X" n="0644a09"/><lb ed="R038" n="0833b13"/>乘超三乘之勝謂之最上自非其人不謬說也包
<lb ed="X" n="0644a10"/><lb ed="R038" n="0833b14"/>含名大無勝最上如來悉知見者人高道<anchor xml:id="nkr_note_add_0644a1001" n="0644a1001"/><anchor xml:id="beg0644a1001" n="0644a1001"/>曠<anchor xml:id="end0644a1001"/>唯佛
<lb ed="X" n="0644a11"/><lb ed="R038" n="0833b15"/>見之荷擔菩提千載不墜由於人弘任持運行荷
<lb ed="X" n="0644a12"/><lb ed="R038" n="0833b16"/>擔義也背荷肩擔非身而身實相法身非因非果
<lb ed="X" n="0644a13"/><lb ed="R038" n="0833b17"/>卽是兩肩也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644a14"/><lb ed="R038" n="0833b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0644a1401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0644k02" n="0644k02"/>何以故須菩提若樂小法者著我見人見衆生見壽
<lb ed="X" n="0644a15"/><lb ed="R038" n="0834a01"/>者見則於此經不能聽受讀誦爲人解說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644a16"/><lb ed="R038" n="0834a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0644a1601">三乘不堪聞不信受樂小是二乘著我是凡夫著
<lb ed="X" n="0644a17"/><lb ed="R038" n="0834a03"/>見是外道不能讀誦以失釋得也故爲人不可思
<lb ed="X" n="0644a18"/><lb ed="R038" n="0834a04"/>議。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644a19"/><lb ed="R038" n="0834a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0644a1901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0644k03" n="0644k03"/>須菩提在在處處若有此經一切世間天人阿脩羅
<lb ed="X" n="0644a20"/><lb ed="R038" n="0834a06"/>所應供養當知此處則爲是塔皆應恭敬作禮圍繞
<lb ed="X" n="0644a21"/><lb ed="R038" n="0834a07"/>以諸華香而散其處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644a22"/><lb ed="R038" n="0834a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0644a2201">地是無知法處故貴雖復廢言息義此處常有天
<lb ed="X" n="0644a23"/><lb ed="R038" n="0834a09"/>龍圍繞如帝王所居之處人皆宗重天人供養此
<lb ed="X" n="0644a24"/><lb ed="R038" n="0834a10"/>處是塔恭敬作禮而散香華。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0644b" n="0644b"/>
<lb ed="X" n="0644b01"/><lb ed="R038" n="0834a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0644b0101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0644k04" n="0644k04"/>復次須菩提善男子善女人受持讀誦此經若爲人
<lb ed="X" n="0644b02"/><lb ed="R038" n="0834a12"/>輕賤是人先世罪業應墮惡道以今世人輕賤故先
<lb ed="X" n="0644b03"/><lb ed="R038" n="0834a13"/>世罪業則爲消滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644b04"/><lb ed="R038" n="0834a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0644b0401">轉障爲輕也本有重障習學般若先世重罪現在
<lb ed="X" n="0644b05"/><lb ed="R038" n="0834a15"/>輕受止爲人輕賤過去重罪卽得消滅罪起由惑
<lb ed="X" n="0644b06"/><lb ed="R038" n="0834a16"/>福生於解福解旣積則宿殃滅矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644b07"/><lb ed="R038" n="0834a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0644b0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0644k05" n="0644k05"/>當得阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644b08"/><lb ed="R038" n="0834a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0644b0801">卽受記也累滅解生菩提可登故佛懸記也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644b09"/><lb ed="R038" n="0834b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0644b0901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0644k06" n="0644k06"/>須菩提我念過去無量阿僧祇劫於然燈佛前得値
<lb ed="X" n="0644b10"/><lb ed="R038" n="0834b02"/>八百四千萬億那由他諸佛悉皆供養承事無空過
<lb ed="X" n="0644b11"/><lb ed="R038" n="0834b03"/>者若復有人於後末世能受持讀誦此經所得功德
<lb ed="X" n="0644b12"/><lb ed="R038" n="0834b04"/>於我所供養諸佛功德百分不及一千萬億分乃至
<lb ed="X" n="0644b13"/><lb ed="R038" n="0834b05"/>算數譬喩所不能及。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644b14"/><lb ed="R038" n="0834b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0644b1401">明能持經者所得福德勝佛往行然燈佛時始獲
<lb ed="X" n="0644b15"/><lb ed="R038" n="0834b07"/>無生忍今能無所得心而持經者得福勝我阿僧
<lb ed="X" n="0644b16"/><lb ed="R038" n="0834b08"/>祇佛所値八百四千萬億那由他佛供養無空過
<lb ed="X" n="0644b17"/><lb ed="R038" n="0834b09"/>者福德算數不及心限卽福少意曠則功德多也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644b18"/><lb ed="R038" n="0834b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0644b1801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0644k07" n="0644k07"/>須菩提若善男子善女人於後末世有受持讀誦此
<lb ed="X" n="0644b19"/><lb ed="R038" n="0834b11"/>經所得功德我若具說者或有人聞心卽狂亂狐疑
<lb ed="X" n="0644b20"/><lb ed="R038" n="0834b12"/>不信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644b21"/><lb ed="R038" n="0834b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0644b2101">具說無所得持經所得福時人聞則狂亂狐疑不
<lb ed="X" n="0644b22"/><lb ed="R038" n="0834b14"/>信解通人曠德必無涯狂亂不信不足明道也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644b23"/><lb ed="R038" n="0834b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0644b2301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0644k08" n="0644k08"/>須菩提當知是經義不可思議。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644b24"/><lb ed="R038" n="0834b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0644b2401">萬行淵深義誰能測以無所得無所有如是有無
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0644c" n="0644c"/>
<lb ed="X" n="0644c01"/><lb ed="R038" n="0834b17"/>所有爲義以非般若而爲般若是故經義不可思
<lb ed="X" n="0644c02"/><lb ed="R038" n="0834b18"/>議。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644c03"/><lb ed="R038" n="0835a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0644c0301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0644k09" n="0644k09"/>果報亦不可思議。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644c04"/><lb ed="R038" n="0835a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0644c0401">菩提妙果豈有心之所議如華嚴經明初發心便
<lb ed="X" n="0644c05"/><lb ed="R038" n="0835a03"/>成正覺與微塵法界衆生爲眷屬故知果報不可
<lb ed="X" n="0644c06"/><lb ed="R038" n="0835a04"/>思議也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644c07"/><lb ed="R038" n="0835a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0644c0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0644k10" n="0644k10"/>爾時須菩提白佛言世尊善男子善女人發阿耨多
<lb ed="X" n="0644c08"/><lb ed="R038" n="0835a06"/>羅三藐三菩提心云何應住云何降伏其心。</p>
<lb ed="X" n="0644c09"/><lb ed="R038" n="0835a07"/><p xml:id="pX24p0644c0901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0644k11" n="0644k11"/>佛吿須菩提善男子善女人發阿耨多羅三藐三菩
<lb ed="X" n="0644c10"/><lb ed="R038" n="0835a08"/>提心者當生如是心我應滅度一切衆生滅度一切
<lb ed="X" n="0644c11"/><lb ed="R038" n="0835a09"/>衆生<anchor xml:id="nkr_note_add_0644c1101" n="0644c1101"/><anchor xml:id="beg0644c1101" n="0644c1101"/>已<anchor xml:id="end0644c1101"/>而無有一衆生實滅度者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644c12"/><lb ed="R038" n="0835a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0644c1201">就體中辨於三假初受假次名假後法假受是人
<lb ed="X" n="0644c13"/><lb ed="R038" n="0835a11"/>人卽有名此人之與名有能成之法也三假是立
<lb ed="X" n="0644c14"/><lb ed="R038" n="0835a12"/>法云何將三假釋無所有三假乃是立法亦是壞
<lb ed="X" n="0644c15"/><lb ed="R038" n="0835a13"/>法今欲明無所有故須將來釋若橫排<note place="inline">一作論</note>破病
<lb ed="X" n="0644c16"/><lb ed="R038" n="0835a14"/>則實是一無所有若竪論望道卽無所有而不無
<lb ed="X" n="0644c17"/><lb ed="R038" n="0835a15"/>所有此三假亦然能成能破故<note place="inline">一有旣字</note>言假有竟何
<lb ed="X" n="0644c18"/><lb ed="R038" n="0835a16"/>所有旣言假有何爲而不有初約釋迦因無所有
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0645a" n="0645a"/>
<lb ed="X" n="0645a01"/><lb ed="R038" n="0835a17"/>初明得者明發心欲度衆生起弘誓願我當滅度
<lb ed="X" n="0645a02"/><lb ed="R038" n="0835a18"/>一切衆生實無衆生得滅度者此明菩薩知衆生
<lb ed="X" n="0645a03"/><lb ed="R038" n="0835b01"/>如有何可滅若實有衆生可度釋論云菩薩得殺
<lb ed="X" n="0645a04"/><lb ed="R038" n="0835b02"/>衆生罪又大品如化品佛語須菩提諸法本有今
<lb ed="X" n="0645a05"/><lb ed="R038" n="0835b03"/>無耶此卽責須菩提意衆生非本時有今時無何
<lb ed="X" n="0645a06"/><lb ed="R038" n="0835b04"/>須慰喩始行菩薩本自無生今何可滅也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645a07"/><lb ed="R038" n="0835b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0645a0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0645k01" n="0645k01"/>何以故須菩提若菩薩有我相人相衆生相壽者相
<lb ed="X" n="0645a08"/><lb ed="R038" n="0835b06"/>則非菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645a09"/><lb ed="R038" n="0835b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0645a0901">以失明得理可見矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645a10"/><lb ed="R038" n="0835b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0645a1001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0645k02" n="0645k02"/>所以者何須菩提實無有法發阿耨多羅三藐三菩
<lb ed="X" n="0645a11"/><lb ed="R038" n="0835b09"/>提心者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645a12"/><lb ed="R038" n="0835b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0645a1201">無發心者故知無我卽是行人空計我有惑故非
<lb ed="X" n="0645a13"/><lb ed="R038" n="0835b11"/>菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645a14"/><lb ed="R038" n="0835b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0645a1401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0645k03" n="0645k03"/>須菩提於意云何如來於然燈佛所有法得阿耨多
<lb ed="X" n="0645a15"/><lb ed="R038" n="0835b13"/>羅三藐三菩提不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645a16"/><lb ed="R038" n="0835b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0645a1601">卽引自昔得記之解以證前說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645a17"/><lb ed="R038" n="0835b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0645a1701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0645k04" n="0645k04"/>不也世尊如我解佛所說義佛於然燈佛所無有法
<lb ed="X" n="0645a18"/><lb ed="R038" n="0835b16"/>得阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645a19"/><lb ed="R038" n="0835b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0645a1901">聖心難測義推可圖得記由於無相無相之中卽
<lb ed="X" n="0645a20"/><lb ed="R038" n="0835b18"/>無所得也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645a21"/><lb ed="R038" n="0836a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0645a2101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0645k05" n="0645k05"/>佛言如是如是須菩提實無有法如來得阿耨多羅
<lb ed="X" n="0645a22"/><lb ed="R038" n="0836a02"/>三藐三菩提須菩提若有法如來得阿耨多羅三藐
<lb ed="X" n="0645a23"/><lb ed="R038" n="0836a03"/>三菩提者然燈佛則不與我授記汝於來世當得作
<lb ed="X" n="0645a24"/><lb ed="R038" n="0836a04"/>佛號釋迦牟尼以實無有法得阿耨多羅三藐三菩
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0645b" n="0645b"/>
<lb ed="X" n="0645b01"/><lb ed="R038" n="0836a05"/>提是故然燈佛與我授記作是言汝於來世當得作
<lb ed="X" n="0645b02"/><lb ed="R038" n="0836a06"/>佛號釋迦牟尼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645b03"/><lb ed="R038" n="0836a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0645b0301">佛述如汝所說者在因時<anchor xml:id="nkr_note_add_0645b0301" n="0645b0301"/><anchor xml:id="beg0645b0301" n="0645b0301"/>已<anchor xml:id="end0645b0301"/>自無所有故無所得
<lb ed="X" n="0645b04"/><lb ed="R038" n="0836a08"/>菩提佛與我記若見有法則乖菩提何容得記無
<lb ed="X" n="0645b05"/><lb ed="R038" n="0836a09"/>法得菩提是故然燈授記無法則會理會理則向
<lb ed="X" n="0645b06"/><lb ed="R038" n="0836a10"/>極故得記也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645b07"/><lb ed="R038" n="0836a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0645b0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0645k06" n="0645k06"/>何以故如來者卽諸法如義若有人言如來得阿耨
<lb ed="X" n="0645b08"/><lb ed="R038" n="0836a12"/>多羅三耨三菩提須菩提實無有法佛得阿耨多羅
<lb ed="X" n="0645b09"/><lb ed="R038" n="0836a13"/>三藐三菩提須菩提如來所得阿耨多羅三藐三菩
<lb ed="X" n="0645b10"/><lb ed="R038" n="0836a14"/>提於是中無實無虗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645b11"/><lb ed="R038" n="0836a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0645b1101">同如故無所有諸法性空理無乖異謂之爲如會
<lb ed="X" n="0645b12"/><lb ed="R038" n="0836a16"/>如解極故名如來也若有人說如來得菩提者此
<lb ed="X" n="0645b13"/><lb ed="R038" n="0836a17"/>人俗間語非理言也實無法得菩提佛人也菩提
<lb ed="X" n="0645b14"/><lb ed="R038" n="0836a18"/>道也旣無人法誰得菩提菩提之中不見是非非
<lb ed="X" n="0645b15"/><lb ed="R038" n="0836b01"/>實卽無是非虗卽無非也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645b16"/><lb ed="R038" n="0836b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0645b1601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0645k07" n="0645k07"/>是故如來說一切法皆是佛法須菩提所言一切法
<lb ed="X" n="0645b17"/><lb ed="R038" n="0836b03"/>者卽非一切法是故名一切法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645b18"/><lb ed="R038" n="0836b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0645b1801">如來在一切數故凡夫違一切法爲邪聖人順一
<lb ed="X" n="0645b19"/><lb ed="R038" n="0836b05"/>切法爲正正卽覺悟故皆佛法矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645b20"/><lb ed="R038" n="0836b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0645b2001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0645k08" n="0645k08"/>須菩提譬如人身長大須菩提言世尊如來說人身
<lb ed="X" n="0645b21"/><lb ed="R038" n="0836b07"/>長大則爲非大身是名大身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645b22"/><lb ed="R038" n="0836b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0645b2201">直擧人身類上諸法緣假故長大無性卽非身旣
<lb ed="X" n="0645b23"/><lb ed="R038" n="0836b09"/>非般若爲般若者寧不以非身爲身耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645b24"/><lb ed="R038" n="0836b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0645b2401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0645k09" n="0645k09"/>須菩提菩薩亦如是若作是言我當滅度無量衆生
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0645c" n="0645c"/>
<lb ed="X" n="0645c01"/><lb ed="R038" n="0836b11"/>則不名菩薩何以故須菩提實無有法名爲菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645c02"/><lb ed="R038" n="0836b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0645c0201">滅度衆生不名菩薩者元無衆生橫見衆生見則
<lb ed="X" n="0645c03"/><lb ed="R038" n="0836b13"/>乖道非菩薩也何以故下釋菩薩自無何有衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645c04"/><lb ed="R038" n="0836b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0645c0401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0645k10" n="0645k10"/>是故佛說一切法無我無人無衆生無壽者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645c05"/><lb ed="R038" n="0836b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0645c0501">無菩薩亦無衆生一切法都無人我也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645c06"/><lb ed="R038" n="0836b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0645c0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0645k11" n="0645k11"/>須菩提若菩薩作是言我當莊嚴佛土是不名菩薩
<lb ed="X" n="0645c07"/><lb ed="R038" n="0836b17"/>何以故如來說莊嚴佛土者卽非莊嚴是名莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645c08"/><lb ed="R038" n="0836b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0645c0801">虗襟進道嚴土濟物濟物之行方便慧也解空無
<lb ed="X" n="0645c09"/><lb ed="R038" n="0837a01"/>相謂之爲慧若言我能莊嚴國土衆生可化見惑
<lb ed="X" n="0645c10"/><lb ed="R038" n="0837a02"/>違道何名菩薩也如來說非莊嚴是名莊嚴者無
<lb ed="X" n="0645c11"/><lb ed="R038" n="0837a03"/>存於化而土自嚴也明應住義受假竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645c12"/><lb ed="R038" n="0837a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0645c1201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0645k12" n="0645k12"/>須菩提若菩薩通達無我法者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645c13"/><lb ed="R038" n="0837a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0645c1301">旣云一切法皆無所有何名菩薩今實無一切諸
<lb ed="X" n="0645c14"/><lb ed="R038" n="0837a06"/>法而今言菩薩但有其名今明此名亦無所有何
<lb ed="X" n="0645c15"/><lb ed="R038" n="0837a07"/>名此爲菩薩通達諸法無我等相故名菩薩眞菩
<lb ed="X" n="0645c16"/><lb ed="R038" n="0837a08"/>薩故所以能通達無我也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645c17"/><lb ed="R038" n="0837a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0645c1701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0645k13" n="0645k13"/>如來說名眞是菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645c18"/><lb ed="R038" n="0837a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0645c1801">通達非僞眞菩薩也名假竟。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0646a" n="0646a"/>
<lb ed="X" n="0646a01"/><lb ed="R038" n="0837a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0646a0101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0646k01" n="0646k01"/>須菩提於意云何如來有肉眼不如是世尊如來有
<lb ed="X" n="0646a02"/><lb ed="R038" n="0837a12"/>肉眼須菩提於意云何如來有天眼不如是世尊如
<lb ed="X" n="0646a03"/><lb ed="R038" n="0837a13"/>來有天眼須菩提於意云何如來有慧眼不如是世
<lb ed="X" n="0646a04"/><lb ed="R038" n="0837a14"/>尊如來有慧眼須菩提於意云何如來有法眼不如
<lb ed="X" n="0646a05"/><lb ed="R038" n="0837a15"/>是世尊如來有法眼須菩提於意云何如來有佛眼
<lb ed="X" n="0646a06"/><lb ed="R038" n="0837a16"/>不如是世尊如來有佛眼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646a07"/><lb ed="R038" n="0837a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0646a0701">卽上如來悉知悉見是人法雖多不過功德智慧
<lb ed="X" n="0646a08"/><lb ed="R038" n="0837a18"/>二種嚴心爲其體故備空也智慧雖多不過五眼
<lb ed="X" n="0646a09"/><lb ed="R038" n="0837b01"/>舊云肉眼見障內天眼見障外慧眼見眞法眼見
<lb ed="X" n="0646a10"/><lb ed="R038" n="0837b02"/>俗佛眼通知內外法今言但是一智差別說之故
<lb ed="X" n="0646a11"/><lb ed="R038" n="0837b03"/>有五耳釋論云法眼知聲聞緣覺等法故名法眼
<lb ed="X" n="0646a12"/><lb ed="R038" n="0837b04"/>是以知俗名法眼然此中本明智慧空而直辨五
<lb ed="X" n="0646a13"/><lb ed="R038" n="0837b05"/>眼不言其空者意現於後後旣將智體心空智寧
<lb ed="X" n="0646a14"/><lb ed="R038" n="0837b06"/>不空後明功德空前智豈不空以前明智有後明
<lb ed="X" n="0646a15"/><lb ed="R038" n="0837b07"/>功德無無有雖殊智不乖也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646a16"/><lb ed="R038" n="0837b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0646a1601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0646k02" n="0646k02"/>須菩提於意云何恒河中所有沙佛說是沙不如是
<lb ed="X" n="0646a17"/><lb ed="R038" n="0837b09"/>世尊如來說是沙須菩提於意云何如一恒河中所
<lb ed="X" n="0646a18"/><lb ed="R038" n="0837b10"/>有沙有如是沙等恒河是諸恒河所有沙數佛世界
<lb ed="X" n="0646a19"/><lb ed="R038" n="0837b11"/>如是寧爲多不甚多世尊佛吿須菩提爾所國土中
<lb ed="X" n="0646a20"/><lb ed="R038" n="0837b12"/>所有衆生若干種心如來悉知何以故如來說諸心
<lb ed="X" n="0646a21"/><lb ed="R038" n="0837b13"/>皆爲非心是名爲心所以者何須菩提過去心不可
<lb ed="X" n="0646a22"/><lb ed="R038" n="0837b14"/>得見在心不可得未來心不可得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646a23"/><lb ed="R038" n="0837b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0646a2301">以擧恒沙等來爲欲校量取心明其空耳如來說
<lb ed="X" n="0646a24"/><lb ed="R038" n="0837b16"/>心皆爲非心只以非心爲心此與前不異五眼照
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0646b" n="0646b"/>
<lb ed="X" n="0646b01"/><lb ed="R038" n="0837b17"/>理無不周備擧色心收境盡矣三世不可得說非
<lb ed="X" n="0646b02"/><lb ed="R038" n="0837b18"/>心名心何者以三世心無性可得故可從緣而生
<lb ed="X" n="0646b03"/><lb ed="R038" n="0838a01"/>心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646b04"/><lb ed="R038" n="0838a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0646b0401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0646k03" n="0646k03"/>須菩提於意云何若有人滿三千大千世界七寶以
<lb ed="X" n="0646b05"/><lb ed="R038" n="0838a03"/>用布施是人以是因緣得福多不如是世尊此人以
<lb ed="X" n="0646b06"/><lb ed="R038" n="0838a04"/>是因緣得福甚多須菩提若福德有實如來不說得
<lb ed="X" n="0646b07"/><lb ed="R038" n="0838a05"/>福德多以福德無故如來說得福德多。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646b08"/><lb ed="R038" n="0838a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0646b0801">明福有實此則有量豈得多耶以無福爲福故多
<lb ed="X" n="0646b09"/><lb ed="R038" n="0838a07"/>也金玉無性故可積滿三千福德無實則可曠施
<lb ed="X" n="0646b10"/><lb ed="R038" n="0838a08"/>而多心之無性惑滅解生也法假竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646b11"/><lb ed="R038" n="0838a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0646b1101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0646k04" n="0646k04"/>須菩提於意云何佛可以具足色身見不不也世尊
<lb ed="X" n="0646b12"/><lb ed="R038" n="0838a10"/>如來不應以具足色身見何以故如來說具足色身
<lb ed="X" n="0646b13"/><lb ed="R038" n="0838a11"/>卽非具足色身是名具足色身須菩提於意云何如
<lb ed="X" n="0646b14"/><lb ed="R038" n="0838a12"/>來可以具足諸相見不不也世尊如來不應以具足
<lb ed="X" n="0646b15"/><lb ed="R038" n="0838a13"/>諸相見何以故如來說諸相具足卽非具足是名諸
<lb ed="X" n="0646b16"/><lb ed="R038" n="0838a14"/>相具足。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646b17"/><lb ed="R038" n="0838a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0646b1701">色身者法身如空月色身若水像世間之色無實
<lb ed="X" n="0646b18"/><lb ed="R038" n="0838a16"/>可覩尋其本實卽法身也慧爲萬善之主施爲衆
<lb ed="X" n="0646b19"/><lb ed="R038" n="0838a17"/>行之首總爲丈六金容別則衆相云娑婆隨現則
<lb ed="X" n="0646b20"/><lb ed="R038" n="0838a18"/>爲相豈可一方盡極。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646b21"/><lb ed="R038" n="0838b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0646b2101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0646k05" n="0646k05"/>須菩提汝勿謂如來作是念我當有所說法莫作是
<lb ed="X" n="0646b22"/><lb ed="R038" n="0838b02"/>念何以故若人言如來有所說法則爲謗佛不能解
<lb ed="X" n="0646b23"/><lb ed="R038" n="0838b03"/>我所說故須菩提說法者無法可說是名說法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646b24"/><lb ed="R038" n="0838b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0646b2401">道成<note place="inline">一作感</note>應出說法化人謬傳毀聖名爲謗佛無
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0646c" n="0646c"/>
<lb ed="X" n="0646c01"/><lb ed="R038" n="0838b05"/>法可說是名說法故傳說法之意向言無說非杜
<lb ed="X" n="0646c02"/><lb ed="R038" n="0838b06"/>默不語但無存而說卽說滿大下無乖法理之過也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646c03"/><lb ed="R038" n="0838b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0646c0301">爾時慧命須菩提白佛言世尊頗有衆生於未來世
<lb ed="X" n="0646c04"/><lb ed="R038" n="0838b08"/>聞說是法生信心不佛言須菩提彼非衆生非不衆
<lb ed="X" n="0646c05"/><lb ed="R038" n="0838b09"/>生何以故須菩提衆生衆生者如來說非衆生是名
<lb ed="X" n="0646c06"/><lb ed="R038" n="0838b10"/>衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646c07"/><lb ed="R038" n="0838b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0646c0701">此六十二字秦譯無而魏譯有故天台疏中無科
<lb ed="X" n="0646c08"/><lb ed="R038" n="0838b12"/>釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646c09"/><lb ed="R038" n="0838b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0646c0901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0646k06" n="0646k06"/>須菩提白佛言世尊佛得阿耨多羅三藐三菩提爲
<lb ed="X" n="0646c10"/><lb ed="R038" n="0838b14"/>無所得耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646c11"/><lb ed="R038" n="0838b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0646c1101">佛人也菩提道也佛得道故說以示人而言無法
<lb ed="X" n="0646c12"/><lb ed="R038" n="0838b16"/>可說未審得道不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646c13"/><lb ed="R038" n="0838b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0646c1301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0646k07" n="0646k07"/>佛言如是如是須菩提我於阿耨多羅三藐三菩提
<lb ed="X" n="0646c14"/><lb ed="R038" n="0838b18"/>乃至無有少法可得是名阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646c15"/><lb ed="R038" n="0839a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0646c1501">相盡虗通謂之菩提菩提無相有何可得寂滅無
<lb ed="X" n="0646c16"/><lb ed="R038" n="0839a02"/>得道之至也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646c17"/><lb ed="R038" n="0839a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0646c1701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0646k08" n="0646k08"/>復次須菩提是法平等無有高下是名阿耨多羅三
<lb ed="X" n="0646c18"/><lb ed="R038" n="0839a04"/>藐三菩提。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0647a" n="0647a"/>
<lb ed="X" n="0647a01"/><lb ed="R038" n="0839a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0647a0101">結成菩提義也人無貴賤法無好醜平等菩提義
<lb ed="X" n="0647a02"/><lb ed="R038" n="0839a06"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647a03"/><lb ed="R038" n="0839a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0647a0301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0647k01" n="0647k01"/>以無我無人無衆生無壽者修一切善法則得阿耨
<lb ed="X" n="0647a04"/><lb ed="R038" n="0839a08"/>多羅三藐三菩提須菩提所言善法者如來說非善
<lb ed="X" n="0647a05"/><lb ed="R038" n="0839a09"/>法是名善法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647a06"/><lb ed="R038" n="0839a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0647a0601">無我人修一切善卽是修義夫形端故影直聲和
<lb ed="X" n="0647a07"/><lb ed="R038" n="0839a11"/>則響順忘我人而修因必剋無相之菩提所言善
<lb ed="X" n="0647a08"/><lb ed="R038" n="0839a12"/>法下人旣不有善何得實耶善是離惡之名法是
<lb ed="X" n="0647a09"/><lb ed="R038" n="0839a13"/>軌持之義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647a10"/><lb ed="R038" n="0839a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0647a1001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0647k02" n="0647k02"/>須菩提若三千大千世界中所有諸<name role="" type="person">須彌山</name>王如是
<lb ed="X" n="0647a11"/><lb ed="R038" n="0839a15"/>等七寶聚有人持用布施若人以此般若波羅蜜經
<lb ed="X" n="0647a12"/><lb ed="R038" n="0839a16"/>乃至四句偈等受持讀誦爲他人說於前功德百分
<lb ed="X" n="0647a13"/><lb ed="R038" n="0839a17"/>不及一百千萬億分乃至算數譬喩所不能及。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647a14"/><lb ed="R038" n="0839a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0647a1401">聚寶有盡妙解無窮一偈法寶勝無量珍也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647a15"/><lb ed="R038" n="0839b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0647a1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0647k03" n="0647k03"/>須菩提於意云何汝等勿謂如來作是念我當度衆
<lb ed="X" n="0647a16"/><lb ed="R038" n="0839b02"/>生須菩提莫作是念何以故實無有衆生如來度者
<lb ed="X" n="0647a17"/><lb ed="R038" n="0839b03"/>若有衆生如來度者如來則有我人衆生壽者須菩
<lb ed="X" n="0647a18"/><lb ed="R038" n="0839b04"/>提如來說有我者則非有我而凡夫之人以爲有我
<lb ed="X" n="0647a19"/><lb ed="R038" n="0839b05"/>須菩提凡夫者如來說則非凡夫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647a20"/><lb ed="R038" n="0839b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0647a2001">菩提無得爲果故以忘言而說勿謂如來見衆生
<lb ed="X" n="0647a21"/><lb ed="R038" n="0839b07"/>可度若見有衆生則爲我見何謂如來但說假名
<lb ed="X" n="0647a22"/><lb ed="R038" n="0839b08"/>我耳故非實我而凡夫者聞說假名不達言旨以
<lb ed="X" n="0647a23"/><lb ed="R038" n="0839b09"/>爲實我如來說非凡夫者凡夫不實故可化而成
<lb ed="X" n="0647a24"/><lb ed="R038" n="0839b10"/>佛也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0647b" n="0647b"/>
<lb ed="X" n="0647b01"/><lb ed="R038" n="0839b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0647b0101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0647k04" n="0647k04"/>須菩提於意云何可以三十二相觀如來不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647b02"/><lb ed="R038" n="0839b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0647b0201">謂衆生是有可化而成聖法身不無可以妙相而
<lb ed="X" n="0647b03"/><lb ed="R038" n="0839b13"/>期故發問也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647b04"/><lb ed="R038" n="0839b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0647b0401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0647k05" n="0647k05"/>須菩提言如是如是以三十二相觀如來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647b05"/><lb ed="R038" n="0839b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0647b0501">聽者實爾用三十二相見如來也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647b06"/><lb ed="R038" n="0839b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0647b0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0647k06" n="0647k06"/>佛言須菩提若以三十二相觀如來者轉輪聖王則
<lb ed="X" n="0647b07"/><lb ed="R038" n="0839b17"/>是如來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647b08"/><lb ed="R038" n="0839b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0647b0801">卽以近事質之令其自解。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647b09"/><lb ed="R038" n="0840a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0647b0901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0647k07" n="0647k07"/>須菩提白佛言世尊如我解佛所說義不應以三十
<lb ed="X" n="0647b10"/><lb ed="R038" n="0840a02"/>二相觀如來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647b11"/><lb ed="R038" n="0840a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0647b1101">時情謂然我解不爾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647b12"/><lb ed="R038" n="0840a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0647b1201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0647k08" n="0647k08"/>爾時世尊而說偈言若以色見我以音聲求我是人
<lb ed="X" n="0647b13"/><lb ed="R038" n="0840a05"/>行邪道不能見如來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647b14"/><lb ed="R038" n="0840a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0647b1401">金容煥眼而非形八音盈耳而非聲偏謬爲邪愚
<lb ed="X" n="0647b15"/><lb ed="R038" n="0840a07"/>邪隔不見也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647b16"/><lb ed="R038" n="0840a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0647b1601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0647k09" n="0647k09"/>須菩提汝若作是念如來不以具足相故得阿耨多
<lb ed="X" n="0647b17"/><lb ed="R038" n="0840a09"/>羅三藐三菩提須菩提莫作是念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647b18"/><lb ed="R038" n="0840a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0647b1801">功用無所有卽是有不斷滅義有因有果一切宛
<lb ed="X" n="0647b19"/><lb ed="R038" n="0840a11"/>然卽是般若方便用論云得般若氣分故有居空
<lb ed="X" n="0647b20"/><lb ed="R038" n="0840a12"/>涉有之用無復滯礙有義雖多不過因果得菩提
<lb ed="X" n="0647b21"/><lb ed="R038" n="0840a13"/>是果也明果中二初誡次有汝莫作是念誡也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647b22"/><lb ed="R038" n="0840a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0647b2201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0647k10" n="0647k10"/>如來不以具足相故得阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647b23"/><lb ed="R038" n="0840a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0647b2301">勿言諸法一向無所有故謂不以具足相故得菩
<lb ed="X" n="0647b24"/><lb ed="R038" n="0840a16"/>提不偏在色聲故向言非非不身相故復言是也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0647c" n="0647c"/>
<lb ed="X" n="0647c01"/><lb ed="R038" n="0840a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0647c0101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0647k11" n="0647k11"/>須菩提汝若作是念發阿耨多羅三藐三菩提心者
<lb ed="X" n="0647c02"/><lb ed="R038" n="0840a18"/>說諸法斷滅莫作是念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647c03"/><lb ed="R038" n="0840b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0647c0301">誡莫起斷滅相盡寂滅故不有道至<note place="inline">一作王</note>十方非
<lb ed="X" n="0647c04"/><lb ed="R038" n="0840b02"/>謂無應畢而謝卽不常感至隨現故不斷體合中
<lb ed="X" n="0647c05"/><lb ed="R038" n="0840b03"/>道軌物之式限之一方豈不謬哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647c06"/><lb ed="R038" n="0840b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0647c0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0647k12" n="0647k12"/>何以故發阿耨多羅三藐三菩提心者於法不說斷
<lb ed="X" n="0647c07"/><lb ed="R038" n="0840b05"/>滅相。</p>
<lb ed="X" n="0647c08"/><lb ed="R038" n="0840b06"/><p xml:id="pX24p0647c0801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0647k13" n="0647k13"/>須菩提若菩薩以滿恒河沙等世界七寶持用布施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647c09"/><lb ed="R038" n="0840b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0647c0901">就忍行中先校量施寶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647c10"/><lb ed="R038" n="0840b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0647c1001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0647k14" n="0647k14"/>若復有人知一切法無我得成於忍此菩薩勝前菩
<lb ed="X" n="0647c11"/><lb ed="R038" n="0840b09"/>薩所得功德何以故須菩提以諸菩薩不受福德故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647c12"/><lb ed="R038" n="0840b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0647c1201">忘我則忍成超出故勝也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647c13"/><lb ed="R038" n="0840b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0647c1301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0647k15" n="0647k15"/>須菩提白佛言世尊云何菩薩不受福德。</p>
<lb ed="X" n="0647c14"/><lb ed="R038" n="0840b12"/><p xml:id="pX24p0647c1401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0647k16" n="0647k16"/>須菩提菩薩所作福德不應貪著是故說不受福德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647c15"/><lb ed="R038" n="0840b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0647c1501">乃云不受亦不受受其報種<anchor xml:id="nkr_note_add_0647c1501" n="0647c1501"/><anchor xml:id="beg0647c1501" n="0647c1501"/>已<anchor xml:id="end0647c1501"/>名貪著無存我人
<lb ed="X" n="0647c16"/><lb ed="R038" n="0840b14"/>邪染何生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647c17"/><lb ed="R038" n="0840b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0647c1701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0647k17" n="0647k17"/>須菩提若有人言如來若來若去若坐若臥是人不
<lb ed="X" n="0647c18"/><lb ed="R038" n="0840b16"/>解我所說義何以故如來者無所從來亦無所去故
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0648a" n="0648a"/>
<lb ed="X" n="0648a01"/><lb ed="R038" n="0840b17"/>名如來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648a02"/><lb ed="R038" n="0840b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0648a0201">若言從眞如實際中來善逝自及化人去至般涅
<lb ed="X" n="0648a03"/><lb ed="R038" n="0841a01"/>槃皆是不解佛所說義如來道蔭之主世界權應
<lb ed="X" n="0648a04"/><lb ed="R038" n="0841a02"/>之宅衆生慈育之子擧此三事大旨彰矣無來無
<lb ed="X" n="0648a05"/><lb ed="R038" n="0841a03"/>去故名如來解極會如體無方所緣至物現來無
<lb ed="X" n="0648a06"/><lb ed="R038" n="0841a04"/>所從感畢爲隱亦何所去也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648a07"/><lb ed="R038" n="0841a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0648a0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0648k01" n="0648k01"/>須菩提若善男子善女人以三千大千世界碎爲微
<lb ed="X" n="0648a08"/><lb ed="R038" n="0841a06"/>塵於意云何是微塵衆寧爲多不甚多世尊何以故
<lb ed="X" n="0648a09"/><lb ed="R038" n="0841a07"/>若是微塵衆實有者佛則不說是微塵衆所以者何
<lb ed="X" n="0648a10"/><lb ed="R038" n="0841a08"/>佛說微塵衆卽非微塵衆是名微塵衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648a11"/><lb ed="R038" n="0841a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0648a1101">以微塵成世界有合世界有合故起見見者則失
<lb ed="X" n="0648a12"/><lb ed="R038" n="0841a10"/>謂有此四妄想得者非見爲見乃至非塵爲塵爲
<lb ed="X" n="0648a13"/><lb ed="R038" n="0841a11"/>得此四並是般若用塵界等是依報見是正報合
<lb ed="X" n="0648a14"/><lb ed="R038" n="0841a12"/>通色心卽此下是碎塵用善男子並是大行同華
<lb ed="X" n="0648a15"/><lb ed="R038" n="0841a13"/>嚴佛說非微塵爲塵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648a16"/><lb ed="R038" n="0841a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0648a1601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0648k02" n="0648k02"/>世尊如來所說三千大千世界卽非世界是名世界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648a17"/><lb ed="R038" n="0841a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0648a1701">微塵非實故可碎而爲多世界非有則可假借而
<lb ed="X" n="0648a18"/><lb ed="R038" n="0841a16"/>成也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648a19"/><lb ed="R038" n="0841a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0648a1901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0648k03" n="0648k03"/>何以故若世界實有者則是一合相如來說一合相
<lb ed="X" n="0648a20"/><lb ed="R038" n="0841a18"/>則非一合相是名一合相須菩提一合相者則是不
<lb ed="X" n="0648a21"/><lb ed="R038" n="0841b01"/>可說但凡夫之人貪著其事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648a22"/><lb ed="R038" n="0841b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0648a2201">以非合爲合故是不可說只復言是合此復非復
<lb ed="X" n="0648a23"/><lb ed="R038" n="0841b03"/>是故假名說合何爲而非合以非合爲合竟何有
<lb ed="X" n="0648a24"/><lb ed="R038" n="0841b04"/>合大經四句皆不可說有因緣故亦可得說今亦
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0648b" n="0648b"/>
<lb ed="X" n="0648b01"/><lb ed="R038" n="0841b05"/>無合假說合耳中論大品皆破合當知無合今經
<lb ed="X" n="0648b02"/><lb ed="R038" n="0841b06"/>中說合順俗假說耳凡夫貪著事不知事卽理理
<lb ed="X" n="0648b03"/><lb ed="R038" n="0841b07"/>無所有卽是事無所有何故非世界名世界若實
<lb ed="X" n="0648b04"/><lb ed="R038" n="0841b08"/>是有卽應一性合不可分假衆生名一無合可得
<lb ed="X" n="0648b05"/><lb ed="R038" n="0841b09"/>假名無體不可實說疑惑則凡夫貪著故計實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648b06"/><lb ed="R038" n="0841b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0648b0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0648k04" n="0648k04"/>須菩提若人言佛說我見人見衆生見壽者見須菩
<lb ed="X" n="0648b07"/><lb ed="R038" n="0841b11"/>提於意云何是人解我所說義不不也世尊是人不
<lb ed="X" n="0648b08"/><lb ed="R038" n="0841b12"/>解如來所說義何以故世尊說我見人見衆生見壽
<lb ed="X" n="0648b09"/><lb ed="R038" n="0841b13"/>者見卽非我見人見衆生見壽者見是名我見人見
<lb ed="X" n="0648b10"/><lb ed="R038" n="0841b14"/>衆生見壽者見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648b11"/><lb ed="R038" n="0841b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0648b1101">凡夫謂諸見決定是見今佛說非見以本來無所
<lb ed="X" n="0648b12"/><lb ed="R038" n="0841b16"/>有諸見非實可改爲正衆生虗假從凡至聖。</p><p xml:id="pX24p0648b1218" cb:place="inline">○正
<lb ed="X" n="0648b13"/><lb ed="R038" n="0841b17"/>說竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648b14"/><lb ed="R038" n="0841b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0648b1401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0648k05" n="0648k05"/>須菩提發阿耨多羅三藐三菩提心者於一切法應
<lb ed="X" n="0648b15"/><lb ed="R038" n="0842a01"/>如是知如是見如是信解不生法相須菩提所言法
<lb ed="X" n="0648b16"/><lb ed="R038" n="0842a02"/>相者如來說卽非法相是名法相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648b17"/><lb ed="R038" n="0842a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0648b1701">非止近益當時亦且遠傳千載始終旣畢故指宗
<lb ed="X" n="0648b18"/><lb ed="R038" n="0842a04"/>勸人凡欲發心成佛淨國土化衆生當如上所說
<lb ed="X" n="0648b19"/><lb ed="R038" n="0842a05"/>理而生知見也如是信解者理深未明推信爲解
<lb ed="X" n="0648b20"/><lb ed="R038" n="0842a06"/>耳不生法相但是虗假非實法也如來說非法相
<lb ed="X" n="0648b21"/><lb ed="R038" n="0842a07"/>是名法相相窮理盡明其唯如來說言非實故應
<lb ed="X" n="0648b22"/><lb ed="R038" n="0842a08"/>從信矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648b23"/><lb ed="R038" n="0842a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0648b2301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0648k06" n="0648k06"/>須菩提若有人以滿無量阿僧祇世界七寶持用布
<lb ed="X" n="0648b24"/><lb ed="R038" n="0842a10"/>施若有善男子善女人發菩薩心者持於此經乃至
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0648c" n="0648c"/>
<lb ed="X" n="0648c01"/><lb ed="R038" n="0842a11"/>四句偈等受持讀誦爲人演說其福勝彼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648c02"/><lb ed="R038" n="0842a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0648c0201">七寶有竭四句無窮明以無所得心持經一偈其
<lb ed="X" n="0648c03"/><lb ed="R038" n="0842a13"/>福勝彼有所得施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648c04"/><lb ed="R038" n="0842a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0648c0401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0648k07" n="0648k07"/>云何爲人演說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648c05"/><lb ed="R038" n="0842a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0648c0501">徵起也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648c06"/><lb ed="R038" n="0842a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0648c0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0648k08" n="0648k08"/>不取於相如如不動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648c07"/><lb ed="R038" n="0842a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0648c0701">弘通此經若爲方法須不取法相須如眞如上如
<lb ed="X" n="0648c08"/><lb ed="R038" n="0842a18"/>是智下如是境心境快<note place="inline">一作扶</note>合故得不動不動空
<lb ed="X" n="0648c09"/><lb ed="R038" n="0842b01"/>有等法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648c10"/><lb ed="R038" n="0842b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0648c1001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0648k09" n="0648k09"/>何以故一切有爲法如夢幻泡影如露亦如電應作
<lb ed="X" n="0648c11"/><lb ed="R038" n="0842b03"/>如是觀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648c12"/><lb ed="R038" n="0842b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0648c1201">明觀也觀諸法夢幻等而爲人說句偈有眞實及
<lb ed="X" n="0648c13"/><lb ed="R038" n="0842b05"/>有此假有也大品十喩一幻二<g ref="#CB08504">𦦨</g>三水月四虗空
<lb ed="X" n="0648c14"/><lb ed="R038" n="0842b06"/>五響六乾城七夢八影九鏡像十化此中擧六論
<lb ed="X" n="0648c15"/><lb ed="R038" n="0842b07"/>本明九然流通方法不出止觀故今略擧卽止爲
<lb ed="X" n="0648c16"/><lb ed="R038" n="0842b08"/>觀故見一切皆空夢幻卽觀而止故一切夢幻等
<lb ed="X" n="0648c17"/><lb ed="R038" n="0842b09"/>皆悉如如也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648c18"/><lb ed="R038" n="0842b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0648c1801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0648k10" n="0648k10"/>佛說是經<anchor xml:id="nkr_note_add_0648c1801" n="0648c1801"/><anchor xml:id="beg0648c1801" n="0648c1801"/>已<anchor xml:id="end0648c1801"/>長老須菩提及諸比丘比丘尼優婆塞
<lb ed="X" n="0648c19"/><lb ed="R038" n="0842b11"/>優婆夷一切世間天人阿脩羅聞佛所說皆大歡喜
<lb ed="X" n="0648c20"/><lb ed="R038" n="0842b12"/>信受奉行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648c21"/><lb ed="R038" n="0842b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0648c2101">聞法歡喜旣能信受復如說行說人如法受者得
<lb ed="X" n="0648c22"/><lb ed="R038" n="0842b14"/>解般若眞正之法非是有所得斷常等法三事具
<lb ed="X" n="0648c23"/><lb ed="R038" n="0842b15"/>足說人是佛一切智人所說之法卽中道正法般
<lb ed="X" n="0648c24"/><lb ed="R038" n="0842b16"/>若無所得法受者最上乘人久種三多持戒修福
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0649a" n="0649a"/>
<lb ed="X" n="0649a01"/><lb ed="R038" n="0842b17"/>三德斯備聞不驚怖卽能信解是故歡喜道蘊聖
<lb ed="X" n="0649a02"/><lb ed="R038" n="0842b18"/>心持授則彰宿感冥構不謀而集同聽齊悟法喜
<lb ed="X" n="0649a03"/><lb ed="R038" n="0843a01"/>蕩心服玩遵承永不朽也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0649a04"/><lb ed="R038" n="0843a02"/>
<lb ed="X" n="0649a05"/><lb ed="R038" n="0843a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0649a0501">金剛般若波羅蜜經</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0649a06"/>
<lb ed="X" n="0649a07"/>
<lb ed="X" n="0649a08"/>
<lb ed="X" n="0649a09"/>
<lb ed="X" n="0649a10"/>
<lb ed="X" n="0649a11"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 466-C</cb:mulu><head>No. 466-C</head>
<lb ed="X" n="0649a12"/><lb ed="R038" n="0843a05"/><p xml:id="pX24p0649a1201">金剛經者諸家疏抄不可勝數而智者大師科註未
<lb ed="X" n="0649a13"/><lb ed="R038" n="0843a06"/>流傳此方久矣咲菴南遊曾獲斯本雖欲刊行所費
<lb ed="X" n="0649a14"/><lb ed="R038" n="0843a07"/>難辦故命余作一偈徧叩緇素以求樂施若有破慳
<lb ed="X" n="0649a15"/><lb ed="R038" n="0843a08"/>者則泯諸有於六喩證般若於當念徑登金剛不壞
<lb ed="X" n="0649a16"/><lb ed="R038" n="0843a09"/>場豈不快哉其偈曰。</p>
<lb ed="X" n="0649a17"/><lb ed="R038" n="0843a10"/><lg type="regular" xml:id="lgX24p0649a1701"><l>般若群談同不同</l><l><g ref="#CB15935">䒶</g>台科註要流通</l>
<lb ed="X" n="0649a18"/><lb ed="R038" n="0843a11"/><l>時人欲識金剛體</l><l>只在方兄一諾中</l></lg>
<lb ed="X" n="0649a19"/><lb ed="R038" n="0843a12"/><p xml:id="pX24p0649a1901">旹應永十九年龍集壬辰南呂下澣吉日寓龍華梵
<lb ed="X" n="0649a20"/><lb ed="R038" n="0843a13"/>芳謹書</p>
<lb ed="X" n="0649a21"/>
<lb ed="X" n="0649a22"/>
<lb ed="X" n="0649a23"/>
<lb ed="X" n="0649a24"/>
<pb ed="X" xml:id="X24.0466.0649b" n="0649b"/>
<lb ed="X" n="0649b01"/>
<lb ed="X" n="0649b02"/><cb:div type="w"><p xml:id="pX24p0649b0201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0649001" n="0649001"/>鎖釋金剛經科儀會要一卷</p>
<lb ed="X" n="0649b03"/><byline cb:type="author">宋　宗鏡述</byline></cb:div></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0636c0301" to="#end0636c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0636c0501" to="#end0636c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0637b1001" to="#end0637b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0637b1002" to="#end0637b1002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0637c0501" to="#end0637c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0637c1601" to="#end0637c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">斂</lem><rdg wit="#wit.orig">歛</rdg></app>
<app from="#beg0638a0501" to="#end0638a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0639b0501" to="#end0639b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0640b1501" to="#end0640b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0640b1701" to="#end0640b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0640c0301" to="#end0640c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0640c1101" to="#end0640c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0641b2401" to="#end0641b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0642a1801" to="#end0642a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0644a1001" to="#end0644a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">曠</lem><rdg wit="#wit.orig">嚝</rdg></app>
<app from="#beg0644c1101" to="#end0644c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0645b0301" to="#end0645b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0647c1501" to="#end0647c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0648c1801" to="#end0648c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0635003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0635003">（便宜上，表題ヲ附ス。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note>
<note n="0636001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0636001">境理一作理境</note>
<note n="0637k01" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0637k01">科釋分三初序分二初通序</note>
<note n="0637k02" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0637k02">二別序</note>
<note n="0637k03" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0637k03">二正宗分二初周實智道二初問二初述讚</note>
<note n="0637k04" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0637k04">二正問三初躡述起問</note>
<note n="0638k01" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0638k01">二問住心</note>
<note n="0638k02" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0638k02">三問降心</note>
<note n="0638k03" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0638k03">二答二初略許三初述許</note>
<note n="0638k04" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0638k04">二誡示聽</note>
<note n="0638k05" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0638k05">三受旨</note>
<note n="0638k06" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0638k06">二廣答三初明般若體空無所有三初正明體相空二初明無相因二初願無所有答降心四初大心</note>
<note n="0638k07" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0638k07">二第一心</note>
<note n="0638k08" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0638k08">三常心</note>
<note n="0638k09" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0638k09">四不倒心</note>
<note n="0638k10" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0638k10">二行無所有答住心三初辨行二初標無住本</note>
<note n="0638k11" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0638k11">二結成住義</note>
<note n="0638k12" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0638k12">二擧喩格量</note>
<note n="0639k01" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0639k01">三結勸</note>
<note n="0639k02" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0639k02">二明無得果三初佛以身相問</note>
<note n="0639k03" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0639k03">二善吉以無相答</note>
<note n="0639k04" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0639k04">三佛以相非相釋成</note>
<note n="0639k05" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0639k05">二信者行深三初明行深二初問</note>
<note n="0639k06" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0639k06">二答</note>
<note n="0639k07" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0639k07">二擧二空釋成三初標二初生空</note>
<note n="0639k08" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0639k08">二法空</note>
<note n="0639k09" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0639k09">二釋二初生空</note>
<note n="0639k10" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0639k10">二法空</note>
<note n="0639k11" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0639k11">三結</note>
<note n="0639k12" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0639k12">三引證信者行深六初擧經爲證</note>
<note n="0639k13" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0639k13">二擧菩薩正行爲證三初佛問有菩提可得有法可說不二初問</note>
<note n="0639k14" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0639k14">二答</note>
<note n="0640k01" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0640k01">二釋菩提無相可取</note>
<note n="0640k02" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0640k02">三挍量</note>
<note n="0640k03" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0640k03">三擧羅漢偏行二初擧四果四初須陀洹</note>
<note n="0640k04" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0640k04">二斯陀含</note>
<note n="0640k05" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0640k05">三阿那含</note>
<note n="0640k06" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0640k06">四阿羅漢</note>
<note n="0640k07" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0640k07">二善吉自陳</note>
<note n="0640k08" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0640k08">四擧往古事證</note>
<note n="0640k09" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0640k09">五擧淨佛土</note>
<note n="0641k01" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0641k01">六擧<name role="" type="person">須彌山</name>王</note>
<note n="0641k02" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0641k02">三信受福重明不無所有四初福多</note>
<note n="0641k03" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0641k03">二處重</note>
<note n="0641k04" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0641k04">三人尊</note>
<note n="0641k05" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0641k05">四總明</note>
<note n="0641k06" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0641k06">二明名空無所有四初名字空無所有二初問名問持</note>
<note n="0641k07" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0641k07">二答名答持二初答</note>
<note n="0641k08" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0641k08">二釋二初無所有</note>
<note n="0642k01" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0642k01">二亦無所有</note>
<note n="0642k02" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0642k02">二受持福多明不無所有二初明微塵不無所有</note>
<note n="0642k03" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0642k03">二明身相不無所有二初正示</note>
<note n="0642k04" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0642k04">二挍量</note>
<note n="0642k05" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0642k05">三信受行深四初善吉未聞</note>
<note n="0642k06" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0642k06">二餘人能聞</note>
<note n="0642k07" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0642k07">三善吉信易</note>
<note n="0642k08" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0642k08">四餘人信難四初信者希有</note>
<note n="0642k09" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0642k09">二釋信者由</note>
<note n="0642k10" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0642k10">三釋無相意</note>
<note n="0642k11" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0642k11">四諸佛相盡解極</note>
<note n="0642k12" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0642k12">四如來述成</note>
<note n="0642k13" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0642k13">三明般若功用無所有二初明無所有三初力用無所有五初體無所有</note>
<note n="0642k14" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0642k14">二功用二初一世忍</note>
<note n="0643k01" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0643k01">二多世忍</note>
<note n="0643k02" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0643k02">三勸誡五初勸發心</note>
<note n="0643k03" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0643k03">二誡離相</note>
<note n="0643k04" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0643k04">三勸應往</note>
<note n="0643k05" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0643k05">四誡莫染心施</note>
<note n="0643k06" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0643k06">五勸修行</note>
<note n="0643k07" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0643k07">四引證三初擧佛說</note>
<note n="0643k08" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0643k08">二擧能說人</note>
<note n="0643k09" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0643k09">三擧所得法</note>
<note n="0643k10" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0643k10">五擧譬</note>
<note n="0643k11" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0643k11">二能解仰參佛慧</note>
<note n="0643k12" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0643k12">三明福多</note>
<note n="0643k13" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0643k13">二明如是有十初經不思議</note>
<note n="0644k01" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0644k01">二說不思議</note>
<note n="0644k02" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0644k02">三人不思議</note>
<note n="0644k03" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0644k03">四地不思議</note>
<note n="0644k04" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0644k04">五障不思議</note>
<note n="0644k05" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0644k05">六記不思議</note>
<note n="0644k06" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0644k06">七持不思議</note>
<note n="0644k07" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0644k07">八信不思議</note>
<note n="0644k08" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0644k08">九義不思議</note>
<note n="0644k09" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0644k09">十報不思議</note>
<note n="0644k10" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0644k10">第二周方便道重說般若或爲後來或爲鈍根或可智度善權爲菩薩父母如判大品般若方便兩道分文此經略說亦復如是文爲二初重請</note>
<note n="0644k11" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0644k11">二重答三初體無有三初受假三初約釋迦因無有三初因無三初明得</note>
<note n="0645k01" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0645k01">二明失</note>
<note n="0645k02" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0645k02">三雙明得失</note>
<note n="0645k03" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0645k03">二引證二初問</note>
<note n="0645k04" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0645k04">二答</note>
<note n="0645k05" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0645k05">三佛述</note>
<note n="0645k06" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0645k06">二約如來果無有三初果人同如</note>
<note n="0645k07" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0645k07">二證如來無所有</note>
<note n="0645k08" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0645k08">三譬非果而果</note>
<note n="0645k09" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0645k09">三約菩薩化他明無所有三初明化人</note>
<note n="0645k10" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0645k10">二引佛說證</note>
<note n="0645k11" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0645k11">三明嚴土</note>
<note n="0645k12" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0645k12">二名假無所有二初達無我</note>
<note n="0645k13" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0645k13">二立眞解</note>
<note n="0646k01" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0646k01">三法假無所有三初智慧無</note>
<note n="0646k02" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0646k02">二明心無</note>
<note n="0646k03" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0646k03">三明功德無</note>
<note n="0646k04" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0646k04">二經名無所有二初名三初身相無所有</note>
<note n="0646k05" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0646k05">二說法無所有二初正對上名</note>
<note n="0646k06" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0646k06">二習應二初問</note>
<note n="0646k07" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0646k07">二答二初應二初釋</note>
<note n="0646k08" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0646k08">二結</note>
<note n="0647k01" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0647k01">二習</note>
<note n="0647k02" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0647k02">三明福多二初挍量福多</note>
<note n="0647k03" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0647k03">二結歸無說</note>
<note n="0647k04" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0647k04">二行五初正問</note>
<note n="0647k05" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0647k05">二邪答</note>
<note n="0647k06" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0647k06">三佛難</note>
<note n="0647k07" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0647k07">四領解</note>
<note n="0647k08" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0647k08">五佛擧正義爲釋</note>
<note n="0647k09" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0647k09">三明功用無所有二初正明如是有二初果二初誡</note>
<note n="0647k10" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0647k10">二明有</note>
<note n="0647k11" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0647k11">二因二初誡</note>
<note n="0647k12" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0647k12">二明有</note>
<note n="0647k13" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0647k13">二結般若成忍三初體道成忍行無二初挍量</note>
<note n="0647k14" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0647k14">二成忍行</note>
<note n="0647k15" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0647k15">二體道證忍人無二初因人不受二初問</note>
<note n="0647k16" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0647k16">二答</note>
<note n="0647k17" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0647k17">二果人不受</note>
<note n="0648k01" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0648k01">三體道行忍用無四初碎塵用</note>
<note n="0648k02" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0648k02">二碎界界用</note>
<note n="0648k03" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0648k03">三合相用</note>
<note n="0648k04" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0648k04">四碎諸見用</note>
<note n="0648k05" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0648k05">三流通分二初付囑三初正付囑</note>
<note n="0648k06" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0648k06">二挍量流通</note>
<note n="0648k07" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0648k07">三方法二初標</note>
<note n="0648k08" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0648k08">二釋二初止</note>
<note n="0648k09" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0648k09">二觀</note>
<note n="0648k10" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0648k10">二奉行流通</note>
<note n="0649001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0649001">（鎖釋金剛經科儀會要註解(No. 467)，第24卷所収。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0636c0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0636c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0636c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0636c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0637b1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0637b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0637b1002" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0637b1002">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0637c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0637c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0637c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0637c1601">斂【CB】，歛【卍續】</note>
<note n="0638a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0638a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0639b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0639b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0640b1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0640b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0640b1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0640b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0640c0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0640c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0640c1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0640c1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0641b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0641b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0642a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0642a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0644a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0644a1001">曠【CB】，嚝【卍續】</note>
<note n="0644c1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0644c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0645b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0645b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0647c1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0647c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0648c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0648c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>