<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X24n0470">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 470 金剛經註解鐵鋑錎</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 470 金剛經註解鐵鋑錎</title>
			<author>明 屠垠註</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">24</idno>.<idno type="no">470</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-05-19 19:48:42 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">金剛經註解鐵鋑錎</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB01403">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01403</charName>
				<mapping cb:dec="984443" type="PUA">U+F057B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+361E</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[囗@力]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07055">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07055</charName>
				<mapping cb:dec="990095" type="PUA">U+F1B8F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+24A0F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>瑣</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[瑙-囟+貝]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15111">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15111</charName>
				<mapping cb:dec="998151" type="PUA">U+F3B07</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+89B7</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>覷</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[覤-儿+丘]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15148">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15148</charName>
				<mapping cb:dec="998188" type="PUA">U+F3B2C</mapping>
			<mapping type="unicode">U+26615</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>畫</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[書-曰+(且-二+人)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15179">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15179</charName>
				<mapping cb:dec="998219" type="PUA">U+F3B4B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>雀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[少/隹]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16336">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16336</charName>
				<mapping cb:dec="999376" type="PUA">U+F3FD0</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+262D0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罩</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@(企-止))/卓]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-03T16:52:00">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0846c" n="0846c"/>
<lb ed="X" n="0846c01"/>
<lb ed="X" n="0846c02"/>
<lb ed="X" n="0846c03"/>
<lb ed="X" n="0846c04"/>
<lb ed="X" n="0846c05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 470-A 小引</cb:mulu><head>No. 470-A
<lb ed="X" n="0846c06"/><lb ed="R092" n="0449a01"/> 小引</head>
<lb ed="X" n="0846c07"/>
<lb ed="X" n="0846c08"/><lb ed="R092" n="0449a02"/><p xml:id="pX24p0846c0801">其金剛經三十二分。皆釋迦佛。與諸弟子。問答之謂
<lb ed="X" n="0846c09"/><lb ed="R092" n="0449a03"/>也。流傳中國。僧俗諷誦者益廣。每日敬誦。不提正念。
<lb ed="X" n="0846c10"/><lb ed="R092" n="0449a04"/>惟圖多數。而紀功蹟。不知金剛二字。包含意味無窮
<lb ed="X" n="0846c11"/><lb ed="R092" n="0449a05"/>焉。夫金性剛堅。煆煉不損。是由喩於人之性也。長存
<lb ed="X" n="0846c12"/><lb ed="R092" n="0449a06"/>如在。永劫不磨。雖去而復來。雖來而復去。往往來來。
<lb ed="X" n="0846c13"/><lb ed="R092" n="0449a07"/>何日是了。不識修持。應無所住。何得正道。無去無來
<lb ed="X" n="0846c14"/><lb ed="R092" n="0449a08"/>耶。故儒曰。天命之謂性。皆識其中。又曰。中者天下之
<lb ed="X" n="0846c15"/><lb ed="R092" n="0449a09"/>正道也。知其中正之道。識其金性之剛堅。予幼失怙。
<lb ed="X" n="0846c16"/><lb ed="R092" n="0449a10"/>少學不敏。甫時時齡。毋志栢舟。今逾四十六載。耆年
<lb ed="X" n="0846c17"/><lb ed="R092" n="0449a11"/>七十有五。每思老母。操持苦節。報恩何及。<note place="inline">予</note>因家貧。
<lb ed="X" n="0846c18"/><lb ed="R092" n="0449a12"/>客遊天津。幸逢明師。諭我精持齋戒。方能報本。是卽
<lb ed="X" n="0846c19"/><lb ed="R092" n="0449a13"/>惺然。頓發鄙志。領受諭言。誠至齋戒。指我迷津。纔明
<lb ed="X" n="0846c20"/><lb ed="R092" n="0449a14"/>眞性。報母之願有期矣。何以明其眞性。所云金剛二
<lb ed="X" n="0846c21"/><lb ed="R092" n="0449a15"/>字。信其性然。是年冬。初客旋姑蘇。夏林二君過訪。袖
<lb ed="X" n="0846c22"/><lb ed="R092" n="0449a16"/>出金剛鐵鋑錎解。視予。玩味深遠。句句在正。字字合
<lb ed="X" n="0846c23"/><lb ed="R092" n="0449a17"/>中。是以復梓行世。凡誦金剛經者。必須細閱根由。方
<lb ed="X" n="0846c24"/><lb ed="R092" n="0449a18"/>明出世之因。眞爲手鏡之用也云耳。</p>
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0847a" n="0847a"/>
<lb ed="X" n="0847a01"/><lb ed="R092" n="0449b01"/><p xml:id="pX24p0847a0101">順治戊子端月朔日柯山一止居士龔泰瑞麟生父
<lb ed="X" n="0847a02"/><lb ed="R092" n="0449b02"/>沐手謹識</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847a03"/>
<lb ed="X" n="0847a04"/>
<lb ed="X" n="0847a05"/>
<lb ed="X" n="0847a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">註解鐵鋑錎</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0847a07"/><cb:docNumber>No. 470</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0847a08"/><lb ed="R092" n="0449b04"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>註解鐵鋑錎</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0847a09"/>
<lb ed="X" n="0847a10"/>
<lb ed="X" n="0847a11"/><lb ed="R092" n="0449b06"/><lg type="regular" xml:id="lgX24p0847a1101"><l>無上甚深微妙法</l><l>百千萬劫難遭遇</l>
<lb ed="X" n="0847a12"/><lb ed="R092" n="0449b07"/><l>我今見聞得受持</l><l>願解如來眞實義</l></lg>
<lb ed="X" n="0847a13"/><lb ed="R092" n="0449b08"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX24p0847a1301"><l>金剛二字世間希</l><l>脩行能有幾人知</l>
<lb ed="X" n="0847a14"/><lb ed="R092" n="0449b09"/><l>三十二個鐵鋑錎</l><l>嚼破便是善知識</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0847a15"/><lb ed="R092" n="0449b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0847a1501">金剛者。自性堅固。永劫不壞。況金性堅剛也。此金
<lb ed="X" n="0847a16"/><lb ed="R092" n="0449b11"/>剛本性。無形無相。世間希少。天上難尋。故云。世間
<lb ed="X" n="0847a17"/><lb ed="R092" n="0449b12"/>希。時今一切修行之人。終日茫茫。著相持求。不知
<lb ed="X" n="0847a18"/><lb ed="R092" n="0449b13"/>金剛一性之圓明。徒逞六根著相之貪欲。故云。修
<lb ed="X" n="0847a19"/><lb ed="R092" n="0449b14"/>行能有幾人知。前兩句。言金剛本性。識者希少。後
<lb ed="X" n="0847a20"/><lb ed="R092" n="0449b15"/>兩句。勸修行之人。把此一卷金剛經。細細嚼破。鐵
<lb ed="X" n="0847a21"/><lb ed="R092" n="0449b16"/>鋑錎者。鐵鋑。乃是鐵刀。錎。函也。故勸修行之人。看
<lb ed="X" n="0847a22"/><lb ed="R092" n="0449b17"/>三十二分金剛經。由如三十二把鋑刀。皆要細細
<lb ed="X" n="0847a23"/><lb ed="R092" n="0449b18"/>嚼破。若還有人嚼得破者。方纔稱得善知識也。故
<lb ed="X" n="0847a24"/><lb ed="R092" n="0450a01"/>云。嚼破便是善知識。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0847b" n="0847b"/>
<lb ed="X" n="0847b01"/><lb ed="R092" n="0450a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0847b0101">法會因由。無斷無休。不提正念。空過春秋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847b02"/><lb ed="R092" n="0450a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0847b0201">說法聚會。由此起因。佛在<name role="" type="person">舍衛國</name>。<name role="" type="person">祇樹給孤獨園</name>。
<lb ed="X" n="0847b03"/><lb ed="R092" n="0450a04"/>與大比丘衆。千二百五十人俱。爾時世尊。食時著
<lb ed="X" n="0847b04"/><lb ed="R092" n="0450a05"/>衣持鉢。入舍衛大城乞食。於其城中。次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0847b0401" n="0847b0401"/><anchor xml:id="beg0847b0401" n="0847b0401"/>已<anchor xml:id="end0847b0401"/>。還
<lb ed="X" n="0847b05"/><lb ed="R092" n="0450a06"/>至本處。飯食訖。收衣鉢。洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0847b0501" n="0847b0501"/><anchor xml:id="beg0847b0501" n="0847b0501"/>已<anchor xml:id="end0847b0501"/>。敷座而坐。因須菩
<lb ed="X" n="0847b06"/><lb ed="R092" n="0450a07"/>提起問。故云。法會因由。無斷無休者。迦葉一笑得
<lb ed="X" n="0847b07"/><lb ed="R092" n="0450a08"/>來。直傳至二十八祖達磨。神光三拜得來。直傳至
<lb ed="X" n="0847b08"/><lb ed="R092" n="0450a09"/>曹谿六祖惠能。後傳南嶽<name role="" type="person">馬祖</name>。直至今時。故云。無
<lb ed="X" n="0847b09"/><lb ed="R092" n="0450a10"/>斷無休。時今有一等修行之人。也有識得一箇眼
<lb ed="X" n="0847b10"/><lb ed="R092" n="0450a11"/>看耳聞的籠筒佛性。也有知得一箇法界眞心。一
<lb ed="X" n="0847b11"/><lb ed="R092" n="0450a12"/>向廣覽經敎。積習字脚在心。便說我能我會。我悟
<lb ed="X" n="0847b12"/><lb ed="R092" n="0450a13"/>我達。並不提箇正念。淸解論云。若你廣通都知會。
<lb ed="X" n="0847b13"/><lb ed="R092" n="0450a14"/>不著正念怎得中。曉了正念和本地。何須出聲又
<lb ed="X" n="0847b14"/><lb ed="R092" n="0450a15"/>啕氣。如此不提正念之人。空吃嘗齋。空過春秋者
<lb ed="X" n="0847b15"/><lb ed="R092" n="0450a16"/>也。故云。不提正念。空過春秋。咄。如何是正念。噫。除
<lb ed="X" n="0847b16"/><lb ed="R092" n="0450a17"/>了雜念。便是正念也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847b17"/><lb ed="R092" n="0450a18"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX24p0847b1701"><l>法會因由起根源</l><l>轉動寶藏得安然</l>
<lb ed="X" n="0847b18"/><lb ed="R092" n="0450b01"/><l>心無罣礙常常念</l><l>諸佛時時在目前</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0847b19"/><lb ed="R092" n="0450b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0847b1901">起句言。說法聚會之因由。乃是須菩提起問之根
<lb ed="X" n="0847b20"/><lb ed="R092" n="0450b03"/>源。呈句。言此一卷金剛經。有二十七處疑。有二十
<lb ed="X" n="0847b21"/><lb ed="R092" n="0450b04"/>九處問答。或佛問。須菩提答。或須菩提問。佛答。由
<lb ed="X" n="0847b22"/><lb ed="R092" n="0450b05"/>如轉動寶藏。此乃須菩提。問世尊。善男子善女人。
<lb ed="X" n="0847b23"/><lb ed="R092" n="0450b06"/>發阿耨多羅三藐三菩提心。云何應住。云何降伏
<lb ed="X" n="0847b24"/><lb ed="R092" n="0450b07"/>其心。佛吿須菩提。汝今諦聽。當爲汝說。善男子。善
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0847c" n="0847c"/>
<lb ed="X" n="0847c01"/><lb ed="R092" n="0450b08"/>女人。發阿耨多羅三藐三菩提心。應如是住。如是
<lb ed="X" n="0847c02"/><lb ed="R092" n="0450b09"/>降伏其心。如是者。乃是般若法。須菩提會佛之意。
<lb ed="X" n="0847c03"/><lb ed="R092" n="0450b10"/>纔得心內安然。故云轉動寶藏得安然。轉句。言此
<lb ed="X" n="0847c04"/><lb ed="R092" n="0450b11"/>須菩提心內安然。心上無有罣碍。乃是無記頑空。
<lb ed="X" n="0847c05"/><lb ed="R092" n="0450b12"/>故云嘗嘗念。嘗嘗念者。祇是眼看耳聞瞞不得。靑
<lb ed="X" n="0847c06"/><lb ed="R092" n="0450b13"/>黃赤白。是當人結句。故云諸佛時時在目前。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847c07"/><lb ed="R092" n="0450b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0847c0701">法會因由。普勸世人正好脩。你說道不能勾。大限無
<lb ed="X" n="0847c08"/><lb ed="R092" n="0450b15"/>人救。佛。閻王出帖勾。地獄三塗。不免將身受。苦痛難
<lb ed="X" n="0847c09"/><lb ed="R092" n="0450b16"/>熬無盡休。苦痛難熬無盡休。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847c10"/><lb ed="R092" n="0450b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0847c1001">我佛如來。說法四十九年。談經三百餘會。祇是勸
<lb ed="X" n="0847c11"/><lb ed="R092" n="0450b18"/>人。及早修行。今時世人。家私未足。夫妻恩愛。世事
<lb ed="X" n="0847c12"/><lb ed="R092" n="0451a01"/>不了。男女未大。諸事纏身。祇說我不能勾得。科家
<lb ed="X" n="0847c13"/><lb ed="R092" n="0451a02"/>道。忽朝大限到來。臨行手無所措。這裡脫下溫布
<lb ed="X" n="0847c14"/><lb ed="R092" n="0451a03"/>衫。那裏穿上胎州襖。去去來來。何日得了。生死苦
<lb ed="X" n="0847c15"/><lb ed="R092" n="0451a04"/>海。幾時得渡。我的佛。閻羅王在大<name role="" type="person">鐵圍山</name>外。有宮
<lb ed="X" n="0847c16"/><lb ed="R092" n="0451a05"/>殿縱廣六十由旬。七重墻壁。七重欄楯。七重鈴網。
<lb ed="X" n="0847c17"/><lb ed="R092" n="0451a06"/>其外七重多羅行樹。臺殿園苑種種可觀。王以惡
<lb ed="X" n="0847c18"/><lb ed="R092" n="0451a07"/>業自然有。赤融銅汁在前。宮殿卽變成鐵色。五欲
<lb ed="X" n="0847c19"/><lb ed="R092" n="0451a08"/>功德皆沒。王見此<anchor xml:id="nkr_note_add_0847c1901" n="0847c1901"/><anchor xml:id="beg0847c1901" n="0847c1901"/>已<anchor xml:id="end0847c1901"/>。怖畏不安。卽走入內。時守獄
<lb ed="X" n="0847c20"/><lb ed="R092" n="0451a09"/>卒。取閻羅王。高擧撲之。以融銅汁。灌入王口。次第
<lb ed="X" n="0847c21"/><lb ed="R092" n="0451a10"/>燋然。從下而出。王作是念。往昔作惡。令受此苦。願
<lb ed="X" n="0847c22"/><lb ed="R092" n="0451a11"/>捨自身。于佛法中。出家入道。旣發善念。所住宮殿
<lb ed="X" n="0847c23"/><lb ed="R092" n="0451a12"/>還復如舊。事之了畢。還與彩女娛樂。彼諸大臣。亦
<lb ed="X" n="0847c24"/><lb ed="R092" n="0451a13"/>復如是。閻王尙然。何況一切受苦衆生者也。出帖
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0848a" n="0848a"/>
<lb ed="X" n="0848a01"/><lb ed="R092" n="0451a14"/>勾者。閻羅王差無常二鬼勾喚。地獄者。大海之底。
<lb ed="X" n="0848a02"/><lb ed="R092" n="0451a15"/>有石名沃燋。縱廣八萬四千由旬。厚二萬里。下有
<lb ed="X" n="0848a03"/><lb ed="R092" n="0451a16"/>八大地獄。一名活大地獄。二名黑繩大地獄。三名
<lb ed="X" n="0848a04"/><lb ed="R092" n="0451a17"/>合大地獄。四名呌喚大地獄。五名大呌喚大地獄。
<lb ed="X" n="0848a05"/><lb ed="R092" n="0451a18"/>六名熱惱大地獄。七名大熱惱大地獄。八名阿鼻
<lb ed="X" n="0848a06"/><lb ed="R092" n="0451b01"/>大地獄。每一重縱廣五百由旬。各各有十六小獄。
<lb ed="X" n="0848a07"/><lb ed="R092" n="0451b02"/>周匝圍繞。一名黑雲沙小地獄。二名糞屎泥小地
<lb ed="X" n="0848a08"/><lb ed="R092" n="0451b03"/>獄。三名五叉小地獄。四名飢餓小地獄。五名燋渴
<lb ed="X" n="0848a09"/><lb ed="R092" n="0451b04"/>小地獄。六名膿血小地獄。七名一銅釜小地獄。八
<lb ed="X" n="0848a10"/><lb ed="R092" n="0451b05"/>名多銅釜小地獄。九名鐵磑小地獄。十名豳量小
<lb ed="X" n="0848a11"/><lb ed="R092" n="0451b06"/>地獄。十一名雞小地獄。十二名<g ref="#CB01926">灰</g>河小地獄。十三
<lb ed="X" n="0848a12"/><lb ed="R092" n="0451b07"/>斫截小地獄。十四劍葉小地獄。十五狐狼小地獄。
<lb ed="X" n="0848a13"/><lb ed="R092" n="0451b08"/>十六寒冰小地獄。三塗者。乃是地獄塗。餓鬼塗。畜
<lb ed="X" n="0848a14"/><lb ed="R092" n="0451b09"/>生塗。一切作業之人。不免將身自受。無人替得。二
<lb ed="X" n="0848a15"/><lb ed="R092" n="0451b10"/>受過五百劫。故云。苦痛難熬無盡休。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848a16"/><lb ed="R092" n="0451b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0848a1601">善現起請。無形無影。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0848a1601" n="0848a1601"/><anchor xml:id="beg0848a1601" n="0848a1601"/>己<anchor xml:id="end0848a1601"/>彌陀。迷人不惺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848a17"/><lb ed="R092" n="0451b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0848a1701">善現卽是須菩提起來請佛說法。在大衆中。卽從
<lb ed="X" n="0848a18"/><lb ed="R092" n="0451b13"/>座起。褊袒右肩。右膝著地。合掌恭敬。而白佛言。希
<lb ed="X" n="0848a19"/><lb ed="R092" n="0451b14"/>有世尊。如來善護念諸菩薩。善付囑諸菩薩。世尊。
<lb ed="X" n="0848a20"/><lb ed="R092" n="0451b15"/>善男子。善女人。發阿耨多羅三藐三菩提心。云何
<lb ed="X" n="0848a21"/><lb ed="R092" n="0451b16"/>應住。云何降伏其心。此乃須菩提。從座而起。右膝
<lb ed="X" n="0848a22"/><lb ed="R092" n="0451b17"/>著地。合掌恭敬。讚嘆世尊。身長丈六紫磨金容。具
<lb ed="X" n="0848a23"/><lb ed="R092" n="0451b18"/>三十二相。八十種好。三界無比。口吐八萬四千法
<lb ed="X" n="0848a24"/><lb ed="R092" n="0452a01"/>門。故云。希有世尊。如來以般若波羅密法。護念諸
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0848b" n="0848b"/>
<lb ed="X" n="0848b01"/><lb ed="R092" n="0452a02"/>菩薩。如來以般若波羅密法。付囑須菩提。諸大菩
<lb ed="X" n="0848b02"/><lb ed="R092" n="0452a03"/>薩。令諸學人以般若智。護念自身。心不令妄。不起
<lb ed="X" n="0848b03"/><lb ed="R092" n="0452a04"/>邪念。須菩提觀一切善男子。善女人。躁擾不停。念
<lb ed="X" n="0848b04"/><lb ed="R092" n="0452a05"/>念相續。無有間歇。云何法而住。云何法而降伏其
<lb ed="X" n="0848b05"/><lb ed="R092" n="0452a06"/>妄想之心也。佛言。善哉善哉。須菩提。如汝所說。如
<lb ed="X" n="0848b06"/><lb ed="R092" n="0452a07"/>來善護念諸菩薩。善付囑諸菩薩。汝今諦聽。當爲
<lb ed="X" n="0848b07"/><lb ed="R092" n="0452a08"/>汝說。善男子。善女人。發阿耨多羅三藐三菩提心。
<lb ed="X" n="0848b08"/><lb ed="R092" n="0452a09"/>應如是住。如是降伏其心。如來觀見須菩提。問處
<lb ed="X" n="0848b09"/><lb ed="R092" n="0452a10"/>孤高。故言善哉善哉。佛呌須菩提。如汝這樣所說。
<lb ed="X" n="0848b10"/><lb ed="R092" n="0452a11"/>乃是劫外向上之間。善護我心。非獨你得。我念諸
<lb ed="X" n="0848b11"/><lb ed="R092" n="0452a12"/>菩薩。我善付囑諸菩薩。你今諦聽。我當爲汝說法。
<lb ed="X" n="0848b12"/><lb ed="R092" n="0452a13"/>若善男子。善女人。發無上眞正之心。應如是般若
<lb ed="X" n="0848b13"/><lb ed="R092" n="0452a14"/>法而住。如是般若法而降伏其妄想之心也。須菩
<lb ed="X" n="0848b14"/><lb ed="R092" n="0452a15"/>提言。唯然世尊。願樂欲聞。此須菩提。願佛廣說。領
<lb ed="X" n="0848b15"/><lb ed="R092" n="0452a16"/>中下根機盡得開悟也。此妄想之心。本是不屬相
<lb ed="X" n="0848b16"/><lb ed="R092" n="0452a17"/>貌。非靑赤白。故云。無形無影。這箇妄想之心。非從
<lb ed="X" n="0848b17"/><lb ed="R092" n="0452a18"/>外得。實是自<anchor xml:id="nkr_note_add_0848b1701" n="0848b1701"/><anchor xml:id="beg0848b1701" n="0848b1701"/>己<anchor xml:id="end0848b1701"/>彌陀發出來的。永嘉云。無明實性
<lb ed="X" n="0848b18"/><lb ed="R092" n="0452b01"/>卽佛性。幻化空身卽法身。故云。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0848b1801" n="0848b1801"/><anchor xml:id="beg0848b1801" n="0848b1801"/>己<anchor xml:id="end0848b1801"/>彌陀。一切迷
<lb ed="X" n="0848b19"/><lb ed="R092" n="0452b02"/>人。不惺此意。著相特來。不了此心。故迷迭不悟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848b20"/><lb ed="R092" n="0452b03"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX24p0848b2001"><l>善現啓請在本身</l><l>行住坐臥念眞經</l>
<lb ed="X" n="0848b21"/><lb ed="R092" n="0452b04"/><l>若還踏著無生地</l><l>步步頭頭總現成</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0848b22"/><lb ed="R092" n="0452b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0848b2201">善現卽是須菩提起來請問佛法。一切修行之人。
<lb ed="X" n="0848b23"/><lb ed="R092" n="0452b06"/>誦何經。而菩薩住處。誦何經而降伏其妄想之心
<lb ed="X" n="0848b24"/><lb ed="R092" n="0452b07"/>也。佛言。如是金剛般若波羅蜜經而住。如是金剛
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0848c" n="0848c"/>
<lb ed="X" n="0848c01"/><lb ed="R092" n="0452b08"/>般若波羅密經而降伏其妄想之心也。此一卷金
<lb ed="X" n="0848c02"/><lb ed="R092" n="0452b09"/>剛經。非是紙上的。乃是金性堅剛。永結不壞。故云
<lb ed="X" n="0848c03"/><lb ed="R092" n="0452b10"/>金剛。般若者。智慧也。智以方便爲功。慧以<anchor xml:id="nkr_note_orig_0848001" n="0848001"/>訣斷爲
<lb ed="X" n="0848c04"/><lb ed="R092" n="0452b11"/>用。波羅密者。發彼岸義也。見性得度。卽登彼岸。未
<lb ed="X" n="0848c05"/><lb ed="R092" n="0452b12"/>得度者。卽在此岸。乃是人人的靈覺眞性。故云。本
<lb ed="X" n="0848c06"/><lb ed="R092" n="0452b13"/>在身。言此一卷金剛經。在行住坐臥四威儀中。無
<lb ed="X" n="0848c07"/><lb ed="R092" n="0452b14"/>斷無滅。如何增得。如何減得。故云。行住坐臥念眞
<lb ed="X" n="0848c08"/><lb ed="R092" n="0452b15"/>經。前兩句。說此金剛經。在行住坐臥之中。後兩句。
<lb ed="X" n="0848c09"/><lb ed="R092" n="0452b16"/>又要行人還要踏無生覺地。科儀云。步步踏著實
<lb ed="X" n="0848c10"/><lb ed="R092" n="0452b17"/>地。頭頭頂掛虗空。穿衣時。摸著腰領。洗面時。揣著
<lb ed="X" n="0848c11"/><lb ed="R092" n="0452b18"/>鼻梁。上樹時。兩手攀枝。下坑來。兩脚點地。可謂步
<lb ed="X" n="0848c12"/><lb ed="R092" n="0453a01"/>步頭頭總現成也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848c13"/><lb ed="R092" n="0453a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0848c1301">善現起請。欲要脩行路不通。眼前黑洞洞。六賊來搬
<lb ed="X" n="0848c14"/><lb ed="R092" n="0453a03"/>弄。佛。著力緊加功。打死無明。纔得三昧定。一法通時
<lb ed="X" n="0848c15"/><lb ed="R092" n="0453a04"/>萬法通。一法通時萬法通。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848c16"/><lb ed="R092" n="0453a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0848c1601">言此須菩提。請問如來一切脩行之人。恩愛不斷。
<lb ed="X" n="0848c17"/><lb ed="R092" n="0453a06"/>六欲不除。無明未棄。如何降伏其妄想之心也。故
<lb ed="X" n="0848c18"/><lb ed="R092" n="0453a07"/>云。眼前黑洞洞。六賊來搬弄。我的佛。還要行人著
<lb ed="X" n="0848c19"/><lb ed="R092" n="0453a08"/>力加功。力有五力。乃有進力。信力。念力。定力。慧力。
<lb ed="X" n="0848c20"/><lb ed="R092" n="0453a09"/>若有智慧之力。打死無明煩惱恩愛妄想四事永
<lb ed="X" n="0848c21"/><lb ed="R092" n="0453a10"/>滅。纔得無諍三昧。定也。故云。打死無明。纔得三昧
<lb ed="X" n="0848c22"/><lb ed="R092" n="0453a11"/>定。若得無諍三昧定了。顯出淸淨涅槃妙心。卽是
<lb ed="X" n="0848c23"/><lb ed="R092" n="0453a12"/>一箇法界眞心。是故。一法通時萬法通。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848c24"/><lb ed="R092" n="0453a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0848c2401">大乘正宗。降伏其心。揭起海底。直上崑崙。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0849a" n="0849a"/>
<lb ed="X" n="0849a01"/><lb ed="R092" n="0453a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0849a0101">大乘。非是小乘。正宗。非是邪宗。佛吿須菩提。諸菩
<lb ed="X" n="0849a02"/><lb ed="R092" n="0453a15"/>薩摩訶薩。應如是降伏其心。菩薩者梵語。東土爲
<lb ed="X" n="0849a03"/><lb ed="R092" n="0453a16"/>道心衆生。摩訶者梵語。東土爲大。乃是大菩薩。此
<lb ed="X" n="0849a04"/><lb ed="R092" n="0453a17"/>大菩薩。雖在塵勞。心常淸淨。又慈悲喜捨。種種方
<lb ed="X" n="0849a05"/><lb ed="R092" n="0453a18"/>便。化導衆生。名爲菩薩。雖化衆生。心無取著。是名
<lb ed="X" n="0849a06"/><lb ed="R092" n="0453b01"/>摩訶薩。恭敬一切衆生。卽是降伏自心處。故云。大
<lb ed="X" n="0849a07"/><lb ed="R092" n="0453b02"/>乘正宗。降伏其心。後兩句。海底崑崙者。海底卽是
<lb ed="X" n="0849a08"/><lb ed="R092" n="0453b03"/>濕生。崑崙卽是<name role="" type="person">須彌山</name>王。直至非想非非想處天。
<lb ed="X" n="0849a09"/><lb ed="R092" n="0453b04"/>此言所有一切衆生之類。若卵生。若胎生。若濕生。
<lb ed="X" n="0849a10"/><lb ed="R092" n="0453b05"/>若化生。若有色若無色。若有想。若無想。若非有想。
<lb ed="X" n="0849a11"/><lb ed="R092" n="0453b06"/>若非無想。我皆令入無餘涅槃。卵生者。迷性也。胎
<lb ed="X" n="0849a12"/><lb ed="R092" n="0453b07"/>生者。習性也。濕生者。隨邪性也。化生者。見趣性也。
<lb ed="X" n="0849a13"/><lb ed="R092" n="0453b08"/>乃是四生之根。若起修心之心。不契無相之理。名
<lb ed="X" n="0849a14"/><lb ed="R092" n="0453b09"/>爲有色界天。內心守直。不行恭敬供養。但言心直
<lb ed="X" n="0849a15"/><lb ed="R092" n="0453b10"/>是佛。名爲無色界天。不了中道。眼見耳聞。心想思
<lb ed="X" n="0849a16"/><lb ed="R092" n="0453b11"/>惟。愛著說法。口說佛行。心不依行。名爲有想天。迷
<lb ed="X" n="0849a17"/><lb ed="R092" n="0453b12"/>人坐禪一向除妄。不學慈悲喜捨。智慧方便。單守
<lb ed="X" n="0849a18"/><lb ed="R092" n="0453b13"/>無心。由如木石。名爲無想天。不著有無二想。中道
<lb ed="X" n="0849a19"/><lb ed="R092" n="0453b14"/>還存。名爲非無想天。四蘊成身。色蘊空了。求理心
<lb ed="X" n="0849a20"/><lb ed="R092" n="0453b15"/>在。名爲非想非非想處天。若得五蘊空。四想忘。皆
<lb ed="X" n="0849a21"/><lb ed="R092" n="0453b16"/>入無餘涅槃。而滅度之。故云。揭起海底直上崑崙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0849a22"/><lb ed="R092" n="0453b17"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX24p0849a2201"><l>大乘正宗勤下功</l><l>迷人只向外邊尋</l>
<lb ed="X" n="0849a23"/><lb ed="R092" n="0453b18"/><l>獅子吼上須彌頂</l><l>赫得魔王膽戰競</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0849a24"/><lb ed="R092" n="0454a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0849a2401">修大乘正宗之人。莫學懈怠。勇猛上加勇猛。精進
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0849b" n="0849b"/>
<lb ed="X" n="0849b01"/><lb ed="R092" n="0454a02"/>上加精進。直下死工夫。頓悟眞空。菩提之體。通身
<lb ed="X" n="0849b02"/><lb ed="R092" n="0454a03"/>無骨。全體虗空。獨露堂堂。包含萬象。無心可了。無
<lb ed="X" n="0849b03"/><lb ed="R092" n="0454a04"/>道可成。無佛可做。無法可說。無衆生可度。凡卽聖。
<lb ed="X" n="0849b04"/><lb ed="R092" n="0454a05"/>聖卽凡。本性自然成一片。此是大乘正宗之人也。
<lb ed="X" n="0849b05"/><lb ed="R092" n="0454a06"/>故云。大乘正宗勤下功。惟有小乘邪宗。參禪打坐。
<lb ed="X" n="0849b06"/><lb ed="R092" n="0454a07"/>打七煉魔。念經念佛。拜經拜佛。求生佛國。願生禪
<lb ed="X" n="0849b07"/><lb ed="R092" n="0454a08"/>天。此等迷人。只向外邊尋也。獅子者。喩大乘正宗
<lb ed="X" n="0849b08"/><lb ed="R092" n="0454a09"/>之人。金毛獅子吼聲來。一切野狐俱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0849001" n="0849001"/>惱烈。須彌頂
<lb ed="X" n="0849b09"/><lb ed="R092" n="0454a10"/>者。乃是非想非非想處天。此大乘正宗之人。哮吼
<lb ed="X" n="0849b10"/><lb ed="R092" n="0454a11"/>一聲。一切緣覺聲聞。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0849002" n="0849002"/>化他魔王。盡皆赫得膽戰心
<lb ed="X" n="0849b11"/><lb ed="R092" n="0454a12"/>寒。故云。赫得魔王膽戰競。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0849b12"/><lb ed="R092" n="0454a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0849b1201">大乘正宗。靜裡思量心自驚。除却貪嗔病。撿點心田
<lb ed="X" n="0849b13"/><lb ed="R092" n="0454a14"/>靜。佛。智慧普光明。退盡浮雲。現出軒轅鏡。正覺臺前
<lb ed="X" n="0849b14"/><lb ed="R092" n="0454a15"/>萬法空。正覺臺前萬法空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0849b15"/><lb ed="R092" n="0454a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0849b1501">大乘正宗之人。在淸淨閑處。思量如來之語。心驚
<lb ed="X" n="0849b16"/><lb ed="R092" n="0454a17"/>膽碎。佛言。如是滅度無量無數無邊衆生。實無衆
<lb ed="X" n="0849b17"/><lb ed="R092" n="0454a18"/>生得滅度者。滅度者。乃是解脫之人。何以故。須菩
<lb ed="X" n="0849b18"/><lb ed="R092" n="0454b01"/>提。若菩薩。有我相。人相。衆生相。壽者相。卽非菩薩。
<lb ed="X" n="0849b19"/><lb ed="R092" n="0454b02"/>衆生佛性。本無有異。緣有四相。不入無餘涅槃。有
<lb ed="X" n="0849b20"/><lb ed="R092" n="0454b03"/>此四相。卽是衆生。無此四相。卽是解脫。悟卽衆生
<lb ed="X" n="0849b21"/><lb ed="R092" n="0454b04"/>是佛。四相者。迷人恃有財寶學問。族<anchor xml:id="nkr_note_add_0849b2101" n="0849b2101"/><anchor xml:id="beg0849b2101" n="0849b2101"/>姓<anchor xml:id="end0849b2101"/>輕慢一切
<lb ed="X" n="0849b22"/><lb ed="R092" n="0454b05"/>人。名我相。雖行佛行。人我不除。名人相。好事歸<anchor xml:id="nkr_note_add_0849b2201" n="0849b2201"/><anchor xml:id="beg0849b2201" n="0849b2201"/>己<anchor xml:id="end0849b2201"/>。
<lb ed="X" n="0849b23"/><lb ed="R092" n="0454b06"/>惡事施於人。名衆生相。求生天上。願生西方。心愛
<lb ed="X" n="0849b24"/><lb ed="R092" n="0454b07"/>長年。名壽者相。有四相卽是衆生。故云。淨裡思量
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0849c" n="0849c"/>
<lb ed="X" n="0849c01"/><lb ed="R092" n="0454b08"/>心自驚。若是大乘正宗之人。先要除却自<anchor xml:id="nkr_note_add_0849c0101" n="0849c0101"/><anchor xml:id="beg0849c0101" n="0849c0101"/>己<anchor xml:id="end0849c0101"/>貪嗔
<lb ed="X" n="0849c02"/><lb ed="R092" n="0454b09"/>癡病。必須服戒定慧眞藥。時時刻刻。檢點自<anchor xml:id="nkr_note_add_0849c0201" n="0849c0201"/><anchor xml:id="beg0849c0201" n="0849c0201"/>己<anchor xml:id="end0849c0201"/>心
<lb ed="X" n="0849c03"/><lb ed="R092" n="0454b10"/>田淸淨。我的佛。若得智慧光明。焰破從前黑暗。浮
<lb ed="X" n="0849c04"/><lb ed="R092" n="0454b11"/>雲者。煩惱也。軒轅鏡者。圓月也。退盡煩惱浮雲。顯
<lb ed="X" n="0849c05"/><lb ed="R092" n="0454b12"/>出本性一輪明月。故云。退盡浮雲。現出軒轅鏡。大
<lb ed="X" n="0849c06"/><lb ed="R092" n="0454b13"/>乘正覺臺前。萬法皆空。本無一物。楞嚴經云。一人
<lb ed="X" n="0849c07"/><lb ed="R092" n="0454b14"/>發眞歸元。十方虗空悉皆銷殞。故云。正覺臺前萬
<lb ed="X" n="0849c08"/><lb ed="R092" n="0454b15"/>法空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0849c09"/><lb ed="R092" n="0454b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0849c0901">妙行無住。神明皆護。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0849c0901" n="0849c0901"/><anchor xml:id="beg0849c0901" n="0849c0901"/>己<anchor xml:id="end0849c0901"/>靈光。偶然進步。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0849c10"/><lb ed="R092" n="0454b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0849c1001">奧妙之行。本無住著。復次須菩提。菩薩於法。應無
<lb ed="X" n="0849c11"/><lb ed="R092" n="0454b18"/>所住。乃是不住色聲香味觸法布施。故云。妙行無
<lb ed="X" n="0849c12"/><lb ed="R092" n="0455a01"/>住。若是妙行無住之人。所在之處。則爲有佛。是故
<lb ed="X" n="0849c13"/><lb ed="R092" n="0455a02"/>神明皆護。何以故。若菩薩不住相布施。其福德不
<lb ed="X" n="0849c14"/><lb ed="R092" n="0455a03"/>可思量。菩薩行施。心無希求。所獲福德。如十方虗
<lb ed="X" n="0849c15"/><lb ed="R092" n="0455a04"/>空不可較量。布施者。布者普也。施者散也。能普散
<lb ed="X" n="0849c16"/><lb ed="R092" n="0455a05"/>盡心中妄念習氣。煩惱無明。貴高好勇。無所蘊積。
<lb ed="X" n="0849c17"/><lb ed="R092" n="0455a06"/>是眞布施。雖有眼耳鼻舌身意。不著色聲香味觸
<lb ed="X" n="0849c18"/><lb ed="R092" n="0455a07"/>法上。是眞布施。心常淸淨。了萬法空寂。內除貪愛。
<lb ed="X" n="0849c19"/><lb ed="R092" n="0455a08"/>外除我人。見人作惡。不見其過。依敎修行。心無能
<lb ed="X" n="0849c20"/><lb ed="R092" n="0455a09"/>所。是眞布施。如是修行。乃是不住相布施。其福德
<lb ed="X" n="0849c21"/><lb ed="R092" n="0455a10"/>不可思量。佛呌須菩提。於意云何。東方虗空可思
<lb ed="X" n="0849c22"/><lb ed="R092" n="0455a11"/>量不。須菩提會意。東方虗空。無邊無際。故言不也
<lb ed="X" n="0849c23"/><lb ed="R092" n="0455a12"/>世尊。佛又呌須菩提。南西北方。四維上下虗空。可
<lb ed="X" n="0849c24"/><lb ed="R092" n="0455a13"/>思量不。須菩提會意。十方虗空。無有邊際。故云不
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0850a" n="0850a"/>
<lb ed="X" n="0850a01"/><lb ed="R092" n="0455a14"/>也世尊。佛吿須菩提。菩薩無住相布施。福德亦復
<lb ed="X" n="0850a02"/><lb ed="R092" n="0455a15"/>如是。不可思量。如是叮囑須菩提。菩薩但應如所
<lb ed="X" n="0850a03"/><lb ed="R092" n="0455a16"/>敎住。乃是但該應住無相布施。古人云。始從剋念
<lb ed="X" n="0850a04"/><lb ed="R092" n="0455a17"/>之功。必成無爲之地。乃是菩薩住處。故云。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0850a0401" n="0850a0401"/><anchor xml:id="beg0850a0401" n="0850a0401"/>己<anchor xml:id="end0850a0401"/>靈
<lb ed="X" n="0850a05"/><lb ed="R092" n="0455a18"/>光偶然進步。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850a06"/><lb ed="R092" n="0455b01"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX24p0850a0601"><l>妙行無住世間希</l><l>玄妙消息那個知</l>
<lb ed="X" n="0850a07"/><lb ed="R092" n="0455b02"/><l>點開一隻通天眼</l><l>萬兩黃金買不來</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0850a08"/><lb ed="R092" n="0455b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0850a0801">妙行無住之人。不住眼耳鼻舌身意。不住東方。不
<lb ed="X" n="0850a09"/><lb ed="R092" n="0455b04"/>住西方。不住南方。不住北方。不住上方。不住下方。
<lb ed="X" n="0850a10"/><lb ed="R092" n="0455b05"/>不住天堂。不住地獄。不住參禪。不住打坐。不住打
<lb ed="X" n="0850a11"/><lb ed="R092" n="0455b06"/>七。不住煉魔。不住燒香。不住點燭。不住念佛看經。
<lb ed="X" n="0850a12"/><lb ed="R092" n="0455b07"/>一切都不住。是故妙行無住世間希。玄妙消息。乃
<lb ed="X" n="0850a13"/><lb ed="R092" n="0455b08"/>是盡虗空遍法界。那箇道理。故云。玄妙消息那箇
<lb ed="X" n="0850a14"/><lb ed="R092" n="0455b09"/>知。若得明師。點開我一隻通天徹地之眼。炤見恒
<lb ed="X" n="0850a15"/><lb ed="R092" n="0455b10"/>河沙數。三千大千世界。觀見<anchor xml:id="nkr_note_orig_0850001" n="0850001"/>無萬億佛刹。親見無
<lb ed="X" n="0850a16"/><lb ed="R092" n="0455b11"/>數諸佛諸菩薩。共合一箇法體。如此者。就是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0850002" n="0850002"/>萬萬
<lb ed="X" n="0850a17"/><lb ed="R092" n="0455b12"/>兩黃金買不來也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850a18"/><lb ed="R092" n="0455b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0850a1801">妙行無住。妄想貪嗔盡掃除。貢高休要起。昧心瞞不
<lb ed="X" n="0850a19"/><lb ed="R092" n="0455b14"/>住。佛。魔王盡遭誅。拿住猿猴。<g ref="#CB07055">𤨏</g>在淸凉樹。自在逍遙
<lb ed="X" n="0850a20"/><lb ed="R092" n="0455b15"/>樂有餘。自在逍遙樂有餘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850a21"/><lb ed="R092" n="0455b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0850a2101">妙行無住之人。不比靠墻靠壁的折脚。不比靠佛
<lb ed="X" n="0850a22"/><lb ed="R092" n="0455b17"/>來度的瞎子。那等妙行無住之人。一切都不靠。科
<lb ed="X" n="0850a23"/><lb ed="R092" n="0455b18"/>儀云。妙體本來無處所。通身何更有蹤由。是故。妙
<lb ed="X" n="0850a24"/><lb ed="R092" n="0456a01"/>行無住。若修妙行之人。一切妄想貪嗔貢高好勇。
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0850b" n="0850b"/>
<lb ed="X" n="0850b01"/><lb ed="R092" n="0456a02"/>瞞心昧<anchor xml:id="nkr_note_add_0850b0101" n="0850b0101"/><anchor xml:id="beg0850b0101" n="0850b0101"/>己<anchor xml:id="end0850b0101"/>。盡情掃蕩無餘。故云。昧心瞞不住。我的
<lb ed="X" n="0850b02"/><lb ed="R092" n="0456a03"/>佛。若得盡情掃蕩無餘。魔王決然拿住。故云。魔王
<lb ed="X" n="0850b03"/><lb ed="R092" n="0456a04"/>盡遭誅。又要把心猿意馬。鎻在淸凉無影樹上。不
<lb ed="X" n="0850b04"/><lb ed="R092" n="0456a05"/>許太陽火熾。故云。鎻在淸凉樹。纔得自在逍遙樂
<lb ed="X" n="0850b05"/><lb ed="R092" n="0456a06"/>有餘。咄。一切修行之人。鎻不住者謂何。呀。不識淸
<lb ed="X" n="0850b06"/><lb ed="R092" n="0456a07"/>凉無影樹。反被太陽無明火熾。燒斷了。如來戒定
<lb ed="X" n="0850b07"/><lb ed="R092" n="0456a08"/>慧鎻。定了自<anchor xml:id="nkr_note_add_0850b0701" n="0850b0701"/><anchor xml:id="beg0850b0701" n="0850b0701"/>己<anchor xml:id="end0850b0701"/>心猿意馬。因此流浪家鄕。不得自
<lb ed="X" n="0850b08"/><lb ed="R092" n="0456a09"/>在者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850b09"/><lb ed="R092" n="0456a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0850b0901">如理實見。猶如閃電。上下明徹。打成一片。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850b10"/><lb ed="R092" n="0456a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0850b1001">如如眞妙理。爲眞實之見解。佛呌須菩提。於意云
<lb ed="X" n="0850b11"/><lb ed="R092" n="0456a12"/>何。可以身相見如來不。須菩提會意。渠無相貌。何
<lb ed="X" n="0850b12"/><lb ed="R092" n="0456a13"/>處求形。本來無此身相。故答言不也世尊。不可以
<lb ed="X" n="0850b13"/><lb ed="R092" n="0456a14"/>身相得見如來。何以故。如來所說身相。卽非身相。
<lb ed="X" n="0850b14"/><lb ed="R092" n="0456a15"/>色身是相。法身是性。一切善惡。皆由法身。不由色
<lb ed="X" n="0850b15"/><lb ed="R092" n="0456a16"/>身。法身若作惡。色身不生善。法身若作善。色身不
<lb ed="X" n="0850b16"/><lb ed="R092" n="0456a17"/>生惡。凡夫惟見色身。不見法身。故答身相卽是非
<lb ed="X" n="0850b17"/><lb ed="R092" n="0456a18"/>相。佛吿須菩提。凡所有相。皆是虗妄。一念未興。塵
<lb ed="X" n="0850b18"/><lb ed="R092" n="0456b01"/>勞先起。迷棄本性。皆是虗妄。是故猶如閃電。若見
<lb ed="X" n="0850b19"/><lb ed="R092" n="0456b02"/>諸相非相。則見如來。如來欲顯法身。故說一切諸
<lb ed="X" n="0850b20"/><lb ed="R092" n="0456b03"/>相。虗妄不實。卽見法身。如未之理如此者。上下明
<lb ed="X" n="0850b21"/><lb ed="R092" n="0456b04"/>徹打成一片。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850b22"/><lb ed="R092" n="0456b05"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX24p0850b2201"><l>如理實見本來眞</l><l>只在當人一念心</l>
<lb ed="X" n="0850b23"/><lb ed="R092" n="0456b06"/><l>四維上下無所管</l><l>大地山河盡是金</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0850b24"/><lb ed="R092" n="0456b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0850b2401">此如理實見。非是邪見小乘。小乘之人。觀見四方
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0850c" n="0850c"/>
<lb ed="X" n="0850c01"/><lb ed="R092" n="0456b08"/>境界。或見靑光紅光。或見金光。白光。或見迴光圓
<lb ed="X" n="0850c02"/><lb ed="R092" n="0456b09"/>光。或見靑蓮紅蓮。或見金蓮白蓮。或見金臺樓閣。
<lb ed="X" n="0850c03"/><lb ed="R092" n="0456b10"/>或見阿彌陀佛。灌滿十方。或見觀音勢至常來接
<lb ed="X" n="0850c04"/><lb ed="R092" n="0456b11"/>引。但有見相。並是邪相。科儀云。正法眼中無可得。
<lb ed="X" n="0850c05"/><lb ed="R092" n="0456b12"/>若是如理實見之人。若見諸相非相。則見如來。見
<lb ed="X" n="0850c06"/><lb ed="R092" n="0456b13"/>黃花卽對黃花。見翠竹卽對翠竹。僧問大龍。色。身
<lb ed="X" n="0850c07"/><lb ed="R092" n="0456b14"/>敗壞。如何是堅固法身。大龍云。山花開似錦。澗水
<lb ed="X" n="0850c08"/><lb ed="R092" n="0456b15"/>湛如藍。直得如是見者。名爲如理實見。本來人者。
<lb ed="X" n="0850c09"/><lb ed="R092" n="0456b16"/>將一莖草。作丈六金身。將丈六金身。作一莖草。故
<lb ed="X" n="0850c10"/><lb ed="R092" n="0456b17"/>云。如理實見本來人。這箇本來人。在當人面上。眼
<lb ed="X" n="0850c11"/><lb ed="R092" n="0456b18"/>看耳聞的。鼻聞口說的。手拈脚走的。思量計較的。
<lb ed="X" n="0850c12"/><lb ed="R092" n="0457a01"/>是故只。在當人一念心。這箇當人靈覺眞性。天不
<lb ed="X" n="0850c13"/><lb ed="R092" n="0457a02"/>能蓋。地不能載。陰陽不能害。五行不能役。鬼神不
<lb ed="X" n="0850c14"/><lb ed="R092" n="0457a03"/>能拘。劫火不能害。故云。四維上下無所管。若識得
<lb ed="X" n="0850c15"/><lb ed="R092" n="0457a04"/>遍大地是一箇丈六金身。故云。大地山河盡是金。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850c16"/><lb ed="R092" n="0457a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0850c1601">如理實見。十惡八邪在目前。光明全體現。愚癡多雜
<lb ed="X" n="0850c17"/><lb ed="R092" n="0457a06"/>念。佛。精進更加參。久遠功夫。自然成一片。打碎泥團
<lb ed="X" n="0850c18"/><lb ed="R092" n="0457a07"/>不用參。打碎泥團不用參。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850c19"/><lb ed="R092" n="0457a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0850c1901">此如理實見之人。不得還鄕者何也。呀。因有十惡
<lb ed="X" n="0850c20"/><lb ed="R092" n="0457a09"/>八邪。不得還鄕。十惡者。身口意三業。分爲十惡。身。
<lb ed="X" n="0850c21"/><lb ed="R092" n="0457a10"/>有三惡婬殺盜。意有三惡。貪嗔癡。口有四惡。誑言。
<lb ed="X" n="0850c22"/><lb ed="R092" n="0457a11"/>綺語。惡口。兩舌。八邪者。人我是須彌。邪心是海水。
<lb ed="X" n="0850c23"/><lb ed="R092" n="0457a12"/>煩惱是波浪。毒害是惡龍。虗妄。是鬼神。塵勞是魚
<lb ed="X" n="0850c24"/><lb ed="R092" n="0457a13"/>鱉。貪嗔是地獄愚癡是畜生。若得除人我。須彌倒。
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0851a" n="0851a"/>
<lb ed="X" n="0851a01"/><lb ed="R092" n="0457a14"/>去邪心。海水渴。煩惱無波。浪滅毒害忘。惡龍絕。虗
<lb ed="X" n="0851a02"/><lb ed="R092" n="0457a15"/>妄無。神鬼滅塵勞散。魚鱉絕。貪嗔忘。地獄滅愚癡
<lb ed="X" n="0851a03"/><lb ed="R092" n="0457a16"/>斷畜生絕。是故。十惡八邪在目前。若有人識得自
<lb ed="X" n="0851a04"/><lb ed="R092" n="0457a17"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0851a0401" n="0851a0401"/><anchor xml:id="beg0851a0401" n="0851a0401"/>己<anchor xml:id="end0851a0401"/>光明。不破十惡八邪瞞過。咄。要見光明麼。咦。聽
<lb ed="X" n="0851a05"/><lb ed="R092" n="0457a18"/>我十字偈。曰。眼放光。能照見。靑黃赤。白。耳放光。能
<lb ed="X" n="0851a06"/><lb ed="R092" n="0457b01"/>聽得。好歹菩聲。鼻放光。能知覺。馨香穢汚。舌放光。
<lb ed="X" n="0851a07"/><lb ed="R092" n="0457b02"/>談玄妙。普度衆生。身放光。知冷熱。能知飢飽。意放
<lb ed="X" n="0851a08"/><lb ed="R092" n="0457b03"/>光。知高下。變化多般。渾身上。透玲玲。放光動地。放
<lb ed="X" n="0851a09"/><lb ed="R092" n="0457b04"/>光明。遍法界。獨自爲尊。所以光明全體現也。今時
<lb ed="X" n="0851a10"/><lb ed="R092" n="0457b05"/>一切愚迷之人。不識自<anchor xml:id="nkr_note_add_0851a1001" n="0851a1001"/><anchor xml:id="beg0851a1001" n="0851a1001"/>己<anchor xml:id="end0851a1001"/>光明。雜念數多。恩愛不
<lb ed="X" n="0851a11"/><lb ed="R092" n="0457b06"/>斷。我執不除。是故。愚癡多維念。我的佛。卽今科家。
<lb ed="X" n="0851a12"/><lb ed="R092" n="0457b07"/>苦勸一切修行之人。精進勇猛更加參。訪明師。求
<lb ed="X" n="0851a13"/><lb ed="R092" n="0457b08"/>其印證。印證師眞。久久下鳥道之功。忽然聞得箇
<lb ed="X" n="0851a14"/><lb ed="R092" n="0457b09"/>人法雙忘。<g ref="#CB01403">㘞</g>地一聲。而成一片。故云。久遠工夫。自
<lb ed="X" n="0851a15"/><lb ed="R092" n="0457b10"/>然成一片。若要成一片。必須打破泥彈子。有人打
<lb ed="X" n="0851a16"/><lb ed="R092" n="0457b11"/>得碎者。萬事了畢。故云。打碎泥團不用參。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0851a17"/><lb ed="R092" n="0457b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0851a1701">正信希有。鐵牛嗷吼。震倒須彌。邪魔奔走。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0851a18"/><lb ed="R092" n="0457b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0851a1801">正信修行向心修。此人最爲第一希有。須菩提白
<lb ed="X" n="0851a19"/><lb ed="R092" n="0457b14"/>佛言世尊。頗有衆生。得聞如是。言說章句。生實信
<lb ed="X" n="0851a20"/><lb ed="R092" n="0457b15"/>不。須菩提。聞此般。若法。難信難解。末世凡夫。智慧
<lb ed="X" n="0851a21"/><lb ed="R092" n="0457b16"/>微劣。聞此金剛經章句。云何信入。佛言。須菩提。莫
<lb ed="X" n="0851a22"/><lb ed="R092" n="0457b17"/>作如是之說。如來滅後。後五百歲。有持戒修福者。
<lb ed="X" n="0851a23"/><lb ed="R092" n="0457b18"/>正法一千年。上五百年。解脫爲正宗。下五百年。禪
<lb ed="X" n="0851a24"/><lb ed="R092" n="0458a01"/>定爲正宗。如來在日聞此般若法者。不以爲難後
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0851b" n="0851b"/>
<lb ed="X" n="0851b01"/><lb ed="R092" n="0458a02"/>五百年。乃至末法。皆修禪定。不得禪定。不得解脫
<lb ed="X" n="0851b02"/><lb ed="R092" n="0458a03"/>於此金剛經章句。能生信心。以此爲實。當知是人。
<lb ed="X" n="0851b03"/><lb ed="R092" n="0458a04"/>不於一世供養佛。二世供養佛。三四五世供養佛。
<lb ed="X" n="0851b04"/><lb ed="R092" n="0458a05"/>而種善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0851b0401" n="0851b0401"/><anchor xml:id="beg0851b0401" n="0851b0401"/>已<anchor xml:id="end0851b0401"/>於無量千萬世供養佛。所種諸善根。
<lb ed="X" n="0851b05"/><lb ed="R092" n="0458a06"/>何名種諸善根。略述次下。所謂於諸佛所。一心供
<lb ed="X" n="0851b06"/><lb ed="R092" n="0458a07"/>養隨順敎法。於諸菩薩善知識。師父大德高僧。父
<lb ed="X" n="0851b07"/><lb ed="R092" n="0458a08"/>母尊長嘗行恭敬。供養承順敎命。不違其意於一
<lb ed="X" n="0851b08"/><lb ed="R092" n="0458a09"/>切貧苦衆生。起慈憫心。不生輕厭。有所須求。隨力
<lb ed="X" n="0851b09"/><lb ed="R092" n="0458a10"/>惠施。於六道衆生。不加殺害。不欺不賤。不毀不辱
<lb ed="X" n="0851b10"/><lb ed="R092" n="0458a11"/>不騎不箠。不食其肉。常行饒益。是名種諸善根。今
<lb ed="X" n="0851b11"/><lb ed="R092" n="0458a12"/>來聞是金剛經章句。乃至一念。生淸淨信者。是故
<lb ed="X" n="0851b12"/><lb ed="R092" n="0458a13"/>正信希有。佛言。須菩提。如此淨信衆生。如來悉知
<lb ed="X" n="0851b13"/><lb ed="R092" n="0458a14"/>悉見。是諸衆生得了如是之法。無量無邊福德。何
<lb ed="X" n="0851b14"/><lb ed="R092" n="0458a15"/>以故。是諸衆生。無復有我相。人相。衆生相。壽者相。
<lb ed="X" n="0851b15"/><lb ed="R092" n="0458a16"/>無般若法相。亦無不得般若法相。此人雖行般若。
<lb ed="X" n="0851b16"/><lb ed="R092" n="0458a17"/>心不住空見。何以故。是諸衆生。若心上取相。則爲
<lb ed="X" n="0851b17"/><lb ed="R092" n="0458a18"/>著我人衆生壽者。若取般若法相。卽著我人衆生
<lb ed="X" n="0851b18"/><lb ed="R092" n="0458b01"/>壽者。何以故。若取非般若法相。卽著我人衆生壽
<lb ed="X" n="0851b19"/><lb ed="R092" n="0458b02"/>者。是故。不應取法。不應取非法。此兩句。取又不是。
<lb ed="X" n="0851b20"/><lb ed="R092" n="0458b03"/>不取又不是。以是義故。如來常說汝等比丘。知我
<lb ed="X" n="0851b21"/><lb ed="R092" n="0458b04"/>說法。如筏喩者。法。尙應捨。何況這些生天等法。故
<lb ed="X" n="0851b22"/><lb ed="R092" n="0458b05"/>云。正信希有。修正信之人。喩如鐵牛。不認人情。嗷
<lb ed="X" n="0851b23"/><lb ed="R092" n="0458b06"/>吼一聲。萬法皆空。把一箇<name role="" type="person">須彌山</name>王。震倒了也。一
<lb ed="X" n="0851b24"/><lb ed="R092" n="0458b07"/>切三界。十八梵天二十五有他化。魔王無有安身
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0851c" n="0851c"/>
<lb ed="X" n="0851c01"/><lb ed="R092" n="0458b08"/>之地。故云震倒須彌。邪魔奔走。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0851c02"/><lb ed="R092" n="0458b09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX24p0851c0201"><l>正信希有妙法傳</l><l>一念無差遍大千</l>
<lb ed="X" n="0851c03"/><lb ed="R092" n="0458b10"/><l>九曲黃河顚倒轉</l><l>普天徹地一輪圓</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0851c04"/><lb ed="R092" n="0458b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0851c0401">修正信之人。非在舌辨。亦非足行。全憑心地下功。
<lb ed="X" n="0851c05"/><lb ed="R092" n="0458b12"/>心地下功。全拋世事。佛吿須菩提何以故。是諸衆
<lb ed="X" n="0851c06"/><lb ed="R092" n="0458b13"/>生。若心取相或求西方。或求天上或求後世爲人。
<lb ed="X" n="0851c07"/><lb ed="R092" n="0458b14"/>則爲著我人衆生壽者。若取法相。我得般若波羅
<lb ed="X" n="0851c08"/><lb ed="R092" n="0458b15"/>蜜法。卽著我人衆生壽者。若取非法相。我不行般
<lb ed="X" n="0851c09"/><lb ed="R092" n="0458b16"/>若波羅蜜法。卽著我人衆生壽者。是故。不應取法。
<lb ed="X" n="0851c10"/><lb ed="R092" n="0458b17"/>不應取非法。修行人識得此病。明得此理乃是超
<lb ed="X" n="0851c11"/><lb ed="R092" n="0458b18"/>生脫死的妙法。故云。正信希有妙法傳。傳箇甚麼。
<lb ed="X" n="0851c12"/><lb ed="R092" n="0459a01"/>昔日世尊。正法眼藏涅槃妙心。傳與迦葉。迦葉一
<lb ed="X" n="0851c13"/><lb ed="R092" n="0459a02"/>笑得來。直至二十八禪達磨。神光三拜得來。直至
<lb ed="X" n="0851c14"/><lb ed="R092" n="0459a03"/>六祖。慧能。俱是正信妙法。名爲一念。今時有等迷
<lb ed="X" n="0851c15"/><lb ed="R092" n="0459a04"/>人。單提一句。南無阿彌陀佛。爲之一念。怎麼遍得
<lb ed="X" n="0851c16"/><lb ed="R092" n="0459a05"/>大千世界。若差之毫厘。失之千里。我今直說。一念
<lb ed="X" n="0851c17"/><lb ed="R092" n="0459a06"/>者。乃是無念。無念乃是般若。心經云。三世諸佛。依
<lb ed="X" n="0851c18"/><lb ed="R092" n="0459a07"/>般若波羅蜜多。故云。阿耨多羅三藐三菩提。咄。何
<lb ed="X" n="0851c19"/><lb ed="R092" n="0459a08"/>者。是般若波羅蜜多法。要全般若法。一點識心無。
<lb ed="X" n="0851c20"/><lb ed="R092" n="0459a09"/>如此者。一念無差遍大千。九曲黃河通天河。水常
<lb ed="X" n="0851c21"/><lb ed="R092" n="0459a10"/>東流。故此世上江湖河海水不得乾。科儀云。千江
<lb ed="X" n="0851c22"/><lb ed="R092" n="0459a11"/>有水千江月。若得黃河之水。顚倒返流。世上無水。
<lb ed="X" n="0851c23"/><lb ed="R092" n="0459a12"/>纔識得達磨西來。水在長江月在天。呵呵。眞是不
<lb ed="X" n="0851c24"/><lb ed="R092" n="0459a13"/>知白日靑天裏。開眼許多迷路人。故云。九曲黃河
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0852a" n="0852a"/>
<lb ed="X" n="0852a01"/><lb ed="R092" n="0459a14"/>顚倒轉。普天徹地一輪圓。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0852a02"/><lb ed="R092" n="0459a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0852a0201">正信希有。有名利貪花水上漚。功名未成就。莫要相
<lb ed="X" n="0852a03"/><lb ed="R092" n="0459a16"/>諍鬬佛。急急早回頭。火燒眉毛。纔把頭救。一日無常
<lb ed="X" n="0852a04"/><lb ed="R092" n="0459a17"/>萬事休。一日無常<anchor xml:id="nkr_note_add_0852a0401" n="0852a0401"/>無事休。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0852a05"/><lb ed="R092" n="0459a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0852a0501">正者。體也。禮也。信者。誠也。重也。禮而無信。意必不
<lb ed="X" n="0852a06"/><lb ed="R092" n="0459b01"/>誠。信而無禮。心必不實二者具足。可謂正信。修正
<lb ed="X" n="0852a07"/><lb ed="R092" n="0459b02"/>信之人。看破名利貪花。由如水上浮漚。速起速滅。
<lb ed="X" n="0852a08"/><lb ed="R092" n="0459b03"/>豈爲常也。是故。名利貪花水上漚。功名未成之際。
<lb ed="X" n="0852a09"/><lb ed="R092" n="0459b04"/>莫要貢高我慢諍鬬是非。故云。莫要相諍鬬。我的
<lb ed="X" n="0852a10"/><lb ed="R092" n="0459b05"/>佛。急急早回頭。莫等臨危要修。遲也。聽我偈曰。一
<lb ed="X" n="0852a11"/><lb ed="R092" n="0459b06"/>盞孤燈照夜臺。上床脫下襪和鞋。半夜三更隨夢
<lb ed="X" n="0852a12"/><lb ed="R092" n="0459b07"/>去。知道天明來不來。是故火燒眉毛纔把頭來救。
<lb ed="X" n="0852a13"/><lb ed="R092" n="0459b08"/>古人云。一日無常到。方知夢裏人。萬般將不去。惟
<lb ed="X" n="0852a14"/><lb ed="R092" n="0459b09"/>有業<anchor xml:id="nkr_note_add_0852a1401" n="0852a1401"/><anchor xml:id="beg0852a1401" n="0852a1401"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0852a1401"/>隨身。故云。一日無常萬事休。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0852a15"/><lb ed="R092" n="0459b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0852a1501">無得無說。是眞難滅。但有絲毫。眼中著屑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0852a16"/><lb ed="R092" n="0459b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0852a1601">當體空寂。無物可得。但有言說。皆是誑語。佛呌須
<lb ed="X" n="0852a17"/><lb ed="R092" n="0459b12"/>菩提。於意云何。如來得阿耨多羅三藐三菩提耶。
<lb ed="X" n="0852a18"/><lb ed="R092" n="0459b13"/>如來有所說法耶。須菩提言。如我解佛所說義。無
<lb ed="X" n="0852a19"/><lb ed="R092" n="0459b14"/>有定法。得也不是說也不是。名呌做阿耨多羅。三
<lb ed="X" n="0852a20"/><lb ed="R092" n="0459b15"/>藐三菩提。亦無有定法。如來可說。是故。無得無說。
<lb ed="X" n="0852a21"/><lb ed="R092" n="0459b16"/>須菩提言。何以故。如來所說法。皆不可取如來法。
<lb ed="X" n="0852a22"/><lb ed="R092" n="0459b17"/>不可說如來說法。口誦心不行。非法。口誦心行。乃
<lb ed="X" n="0852a23"/><lb ed="R092" n="0459b18"/>是非非法。若論如此。乃是無記頑空。鬼家活計。所
<lb ed="X" n="0852a24"/><lb ed="R092" n="0460a01"/>以者何。一切賢聖。皆以無爲法。而有差別。三乘根
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0852b" n="0852b"/>
<lb ed="X" n="0852b01"/><lb ed="R092" n="0460a02"/>性。所解不同見有深淺。故有差別。佛說無爲法者。
<lb ed="X" n="0852b02"/><lb ed="R092" n="0460a03"/>卽是無住。無住。卽是無相。無相。卽是無生。無生。卽
<lb ed="X" n="0852b03"/><lb ed="R092" n="0460a04"/>是無滅。咄。要見無生無滅的麼。呌張三。應喏。喚李
<lb ed="X" n="0852b04"/><lb ed="R092" n="0460a05"/>四。應咳。乃是實地解脫佛性。是故是眞難滅。今時
<lb ed="X" n="0852b05"/><lb ed="R092" n="0460a06"/>有等修行之人。妄想佛來救度。臨命終時。觀音勢
<lb ed="X" n="0852b06"/><lb ed="R092" n="0460a07"/>至接引。<name role="" type="person">西方極樂世界</name>。或求禪天。或求欲界。或求
<lb ed="X" n="0852b07"/><lb ed="R092" n="0460a08"/>四空定。或求後世爲人。是故。金屑雖貴。落眼成塵。
<lb ed="X" n="0852b08"/><lb ed="R092" n="0460a09"/>故云。但有絲毫。眼中著屑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0852b09"/><lb ed="R092" n="0460a10"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX24p0852b0901"><l>無得無說正路頭</l><l>加鞭進步向前修</l>
<lb ed="X" n="0852b10"/><lb ed="R092" n="0460a11"/><l>旹旹提起不放捨</l><l>直到波羅彼岸頭</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0852b11"/><lb ed="R092" n="0460a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0852b1101">無得無說者。得也不是說也不是。若說得。本來無
<lb ed="X" n="0852b12"/><lb ed="R092" n="0460a13"/>眼耳鼻舌身意。非靑黃赤白之妙相。得箇甚麼若
<lb ed="X" n="0852b13"/><lb ed="R092" n="0460a14"/>說。說佛法不在紙。上又不在舌上。說箇甚麼。古人
<lb ed="X" n="0852b14"/><lb ed="R092" n="0460a15"/>云。三世諸佛。口掛壁上。歷代祖師。結舌七侯。到是
<lb ed="X" n="0852b15"/><lb ed="R092" n="0460a16"/>箇正路頭也。若要修箇正路頭的人。要加鞭進步。
<lb ed="X" n="0852b16"/><lb ed="R092" n="0460a17"/>勇猛上加勇猛。向前修去。莫學懈怠之人。無有了
<lb ed="X" n="0852b17"/><lb ed="R092" n="0460a18"/>期。時時刻刻。提起正念。不要放捨。是故直到波羅
<lb ed="X" n="0852b18"/><lb ed="R092" n="0460b01"/>彼岸頭。若有一時差錯。被鬼神<g ref="#CB15111">覷</g>破。拿到陰司那
<lb ed="X" n="0852b19"/><lb ed="R092" n="0460b02"/>時怨不得師傅也。非是師不說。你自不肯依。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0852b20"/><lb ed="R092" n="0460b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0852b2001">無得無說。佛祖西來玄妙訣。笑殺大迦葉。神光將臂
<lb ed="X" n="0852b21"/><lb ed="R092" n="0460b04"/>卸。佛。方便演三車。普救衆生。早早離三界。好念彌陀
<lb ed="X" n="0852b22"/><lb ed="R092" n="0460b05"/>歸去來。好念彌陀歸去來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0852b23"/><lb ed="R092" n="0460b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0852b2301">無得無說之正路。乃是佛祖西來之妙訣。昔日如
<lb ed="X" n="0852b24"/><lb ed="R092" n="0460b07"/>來。在靈山會上。世尊靑蓮目瞬示。四衆無人領其
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0852c" n="0852c"/>
<lb ed="X" n="0852c01"/><lb ed="R092" n="0460b08"/>密意。惟摩訶大迦葉。一笑。佛云。吾正法眼藏涅槃
<lb ed="X" n="0852c02"/><lb ed="R092" n="0460b09"/>妙心。付囑與汝。汝嘗流布。勿令斷絕。偈曰。法本法
<lb ed="X" n="0852c03"/><lb ed="R092" n="0460b10"/>無法。無法法亦法。今付無法時。法法何曾法。大迦
<lb ed="X" n="0852c04"/><lb ed="R092" n="0460b11"/>葉於<name role="" type="person">雞足山</name>。入寂滅定。後達磨西來。見梁武帝。帝
<lb ed="X" n="0852c05"/><lb ed="R092" n="0460b12"/>問曰。朕造寺。寫經齋僧。不可勝紀。有何功德。師曰。
<lb ed="X" n="0852c06"/><lb ed="R092" n="0460b13"/>並無功德。帝。曰何無功德。師曰。此但人天小果。有
<lb ed="X" n="0852c07"/><lb ed="R092" n="0460b14"/>漏之因。如影隨形。雖有非實。帝曰。如何是眞功德。
<lb ed="X" n="0852c08"/><lb ed="R092" n="0460b15"/>師曰。淨智妙圓。體目空寂。如是功德。不以世求。帝。
<lb ed="X" n="0852c09"/><lb ed="R092" n="0460b16"/>又問。如何是聖諦第一義。師曰。廓然無聖。帝曰對
<lb ed="X" n="0852c10"/><lb ed="R092" n="0460b17"/>朕者誰師曰。不識帝。不領悟師。知機不契渡江。寓
<lb ed="X" n="0852c11"/><lb ed="R092" n="0460b18"/>于<name role="" type="person">少林寺</name>。終日。面壁而坐。有僧神光。晨夕參見立
<lb ed="X" n="0852c12"/><lb ed="R092" n="0461a01"/>雪過膝。師憫而問。久立雪中。當求何事。光。悲淚曰。
<lb ed="X" n="0852c13"/><lb ed="R092" n="0461a02"/>惟願和尙慈悲。開甘露門。師曰。諸佛妙道。曠劫精
<lb ed="X" n="0852c14"/><lb ed="R092" n="0461a03"/>勤。難行能行。非忍能忍。豈以小德小智。輕心慢心。
<lb ed="X" n="0852c15"/><lb ed="R092" n="0461a04"/>光卽取刀斷臂。師知法器。乃曰。諸佛最初求道。爲
<lb ed="X" n="0852c16"/><lb ed="R092" n="0461a05"/>法忘形。汝今斷臂我前。求亦可在易。名慧可。可曰。
<lb ed="X" n="0852c17"/><lb ed="R092" n="0461a06"/>諸佛法印。可得聞乎。師曰。法印匪從人得。可曰我
<lb ed="X" n="0852c18"/><lb ed="R092" n="0461a07"/>心未寧。乞師與安。師曰。將心來。與汝安。可曰覔心
<lb ed="X" n="0852c19"/><lb ed="R092" n="0461a08"/>了。不可得。師曰。我與汝安心。竟乃是。無得無說之
<lb ed="X" n="0852c20"/><lb ed="R092" n="0461a09"/>妙訣也。我的方便演三車。乃是羊車。鹿車。牛車。喩
<lb ed="X" n="0852c21"/><lb ed="R092" n="0461a10"/>如聲聞乘緣根基。大小不同故勸。行人方便。演三
<lb ed="X" n="0852c22"/><lb ed="R092" n="0461a11"/>車。救度衆生。早早脫離三界。三界者。欲界十天。色
<lb ed="X" n="0852c23"/><lb ed="R092" n="0461a12"/>界。十八梵天。無色界。四空天此三界。諸天都在五
<lb ed="X" n="0852c24"/><lb ed="R092" n="0461a13"/>蘊之中。古人云。未超三界外。盡在五蘊中。五蘊者。
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0853a" n="0853a"/>
<lb ed="X" n="0853a01"/><lb ed="R092" n="0461a14"/>乃是色受想行識也。今時修行之人。不識此理。俗
<lb ed="X" n="0853a02"/><lb ed="R092" n="0461a15"/>語說。擧心動念。天地皆知。敎我怎麼離得。咦。若是
<lb ed="X" n="0853a03"/><lb ed="R092" n="0461a16"/>不動念。現在三界外。如來云。卽今常在三界外。絕
<lb ed="X" n="0853a04"/><lb ed="R092" n="0461a17"/>盡無爲出娑婆。如是之人。好念自<anchor xml:id="nkr_note_add_0853a0401" n="0853a0401"/><anchor xml:id="beg0853a0401" n="0853a0401"/>己<anchor xml:id="end0853a0401"/>彌陀歸去來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0853a05"/><lb ed="R092" n="0461a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0853a0501">依法出生。無相無形。四生六道。盡是迷人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0853a06"/><lb ed="R092" n="0461b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0853a0601">諸佛所依之法。盡從此一卷金剛經生出佛呌須
<lb ed="X" n="0853a07"/><lb ed="R092" n="0461b02"/>菩提。於意云何。若人滿三千大千世界。七寶以用
<lb ed="X" n="0853a08"/><lb ed="R092" n="0461b03"/>布施。論一四天下。一日月。一<name role="" type="person">須彌山</name>王。一四大海
<lb ed="X" n="0853a09"/><lb ed="R092" n="0461b04"/>爲一世界。每各一千。爲一小千世界。小千等。倍中
<lb ed="X" n="0853a10"/><lb ed="R092" n="0461b05"/>間有十億四大洲。十億日月。十億<name role="" type="person">須彌山</name>王。十億
<lb ed="X" n="0853a11"/><lb ed="R092" n="0461b06"/>四大海。爲中千世界。中千。千倍中間。各一萬億爲
<lb ed="X" n="0853a12"/><lb ed="R092" n="0461b07"/>一個三千大千世界。將金銀琉璃等。七寶以用布
<lb ed="X" n="0853a13"/><lb ed="R092" n="0461b08"/>施。是人所得福德。寧爲多不。須菩提會意乃是人
<lb ed="X" n="0853a14"/><lb ed="R092" n="0461b09"/>天福報有漏之因。故言甚多。何以故。是福德。卽非
<lb ed="X" n="0853a15"/><lb ed="R092" n="0461b10"/>福德。淸淨性。是故如來說。福德多。於一無利益。依
<lb ed="X" n="0853a16"/><lb ed="R092" n="0461b11"/>金剛般若波羅蜜經。修行是自本性。不生惡道。是
<lb ed="X" n="0853a17"/><lb ed="R092" n="0461b12"/>名福德性。如來說。若復有人。將此經受持。乃至四
<lb ed="X" n="0853a18"/><lb ed="R092" n="0461b13"/>句偈等。爲他人說。其福勝彼。乃是三千大千世界。
<lb ed="X" n="0853a19"/><lb ed="R092" n="0461b14"/>七寶布施。有福有盡。何以故。須菩提。一切諸佛。及
<lb ed="X" n="0853a20"/><lb ed="R092" n="0461b15"/>諸佛阿耨多羅三藐三菩提法。皆從此一卷金剛
<lb ed="X" n="0853a21"/><lb ed="R092" n="0461b16"/>經出。此經者。非是紙上的金剛經。要自本性金剛。
<lb ed="X" n="0853a22"/><lb ed="R092" n="0461b17"/>從體起用。嘗要覺照。覺照心是諸佛動。卽怕覺照
<lb ed="X" n="0853a23"/><lb ed="R092" n="0461b18"/>遲及諸佛阿耨多羅三藐三菩提法。皆從覺照生。
<lb ed="X" n="0853a24"/><lb ed="R092" n="0462a01"/>是故依法出生。佛呌須菩提。所謂佛法者。有執著
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0853b" n="0853b"/>
<lb ed="X" n="0853b01"/><lb ed="R092" n="0462a02"/>心在。卽非佛法。所謂一切文字章句。如標如指。依
<lb ed="X" n="0853b02"/><lb ed="R092" n="0462a03"/>標取物。依指觀月。月不是指標。不是物。<anchor xml:id="nkr_note_add_0853b0201" n="0853b0201"/><anchor xml:id="beg0853b0201" n="0853b0201"/>但<anchor xml:id="end0853b0201"/>依經取
<lb ed="X" n="0853b03"/><lb ed="R092" n="0462a04"/>法經不是法。經文則肉眼可見。法。則慧眼能見。若
<lb ed="X" n="0853b04"/><lb ed="R092" n="0462a05"/>無慧眼。但見其文。不見其法。若不見法。卽不解佛
<lb ed="X" n="0853b05"/><lb ed="R092" n="0462a06"/>意。不解佛意則誦此經萬卷。不得解脫。故云。無相
<lb ed="X" n="0853b06"/><lb ed="R092" n="0462a07"/>無形。今時一切修行之人。不識自<anchor xml:id="nkr_note_add_0853b0601" n="0853b0601"/><anchor xml:id="beg0853b0601" n="0853b0601"/>己<anchor xml:id="end0853b0601"/>有一卷眞金
<lb ed="X" n="0853b07"/><lb ed="R092" n="0462a08"/>剛經。埋沒四生六道。是故。四生六道。盡是迷人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0853b08"/><lb ed="R092" n="0462a09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX24p0853b0801"><l>依法出生好用功</l><l>泥牛汲水上崑崙</l>
<lb ed="X" n="0853b09"/><lb ed="R092" n="0462a10"/><l>朽木頑石休死坐</l><l>山河全露法王身</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0853b10"/><lb ed="R092" n="0462a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0853b1001">心經云。三世諸佛。依般若波羅蜜多。故得阿耨多
<lb ed="X" n="0853b11"/><lb ed="R092" n="0462a12"/>羅。三藐三菩提。從上諸佛。皆從此經出。若要超三
<lb ed="X" n="0853b12"/><lb ed="R092" n="0462a13"/>界。須下死功夫。是故。依法出生好用功。泥牛者。泥
<lb ed="X" n="0853b13"/><lb ed="R092" n="0462a14"/>牛汲水。那見身相。旣無身相。現出當人。崑崙者。須
<lb ed="X" n="0853b14"/><lb ed="R092" n="0462a15"/>彌山王也。喩如最上一乘之人。獨露堂堂。包含三
<lb ed="X" n="0853b15"/><lb ed="R092" n="0462a16"/>界。故云。泥牛汲水上崑崙。今時有一等修行之人。
<lb ed="X" n="0853b16"/><lb ed="R092" n="0462a17"/>打坐入定。喩如朽木頑石。無作用處。是故朽木頑
<lb ed="X" n="0853b17"/><lb ed="R092" n="0462a18"/>石休死坐。你看運行星斗的。運行日月的。行風行
<lb ed="X" n="0853b18"/><lb ed="R092" n="0462b01"/>雨的。落霜落雪的。春生夏長的。秋收冬藏的。花開
<lb ed="X" n="0853b19"/><lb ed="R092" n="0462b02"/>花謝的。水流風動的。雲騰鳥飛的。呵呵。原來山河
<lb ed="X" n="0853b20"/><lb ed="R092" n="0462b03"/>全露法王身也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0853b21"/><lb ed="R092" n="0462b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0853b2101">依法出生。努力參禪好下功。奉著空王令。打開胡思
<lb ed="X" n="0853b22"/><lb ed="R092" n="0462b05"/>洞。佛。先住涅槃城。下了團營。寶寨安排定。拿住魔王
<lb ed="X" n="0853b23"/><lb ed="R092" n="0462b06"/>定太平。拿住魔王定太平。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0853b24"/><lb ed="R092" n="0462b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0853b2401">依般若波羅密法。修行之人。實是要努力參禪。禪
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0853c" n="0853c"/>
<lb ed="X" n="0853c01"/><lb ed="R092" n="0462b08"/>者。淸淨也。若得努力參禪。淸淨纔得見性。故云。努
<lb ed="X" n="0853c02"/><lb ed="R092" n="0462b09"/>力參禪好下功。空王者。乃是眞空妙體也。旣然奉
<lb ed="X" n="0853c03"/><lb ed="R092" n="0462b10"/>著空王之令。不要識得便當了了。若說我。識得眞
<lb ed="X" n="0853c04"/><lb ed="R092" n="0462b11"/>空菩提之體。不除心垢。無有是處。若得實會生死
<lb ed="X" n="0853c05"/><lb ed="R092" n="0462b12"/>之人。要打殺了這些千思萬想。計較算人。故云。打
<lb ed="X" n="0853c06"/><lb ed="R092" n="0462b13"/>開胡思洞。我的佛。涅槃者。非死也。乃是不生不滅。
<lb ed="X" n="0853c07"/><lb ed="R092" n="0462b14"/>不生者。人我不生。不滅者。覺照不滅。是故。先住涅
<lb ed="X" n="0853c08"/><lb ed="R092" n="0462b15"/>槃城團營者。乃是十二團營管著天下軍民。奉著
<lb ed="X" n="0853c09"/><lb ed="R092" n="0462b16"/>空王之令。差本主下了十二團營。坐了寶寨。安排
<lb ed="X" n="0853c10"/><lb ed="R092" n="0462b17"/>定了。將官拿住了魔王。纔得天下太平。咄。乃是十
<lb ed="X" n="0853c11"/><lb ed="R092" n="0462b18"/>二團營。噫。不在北京。就在此處。卽令兩隻眼。兩箇
<lb ed="X" n="0853c12"/><lb ed="R092" n="0463a01"/>耳。一箇鼻。一張口。一箇身。一箇意。兩隻手。一雙脚。
<lb ed="X" n="0853c13"/><lb ed="R092" n="0463a02"/>名爲十二團營。故云。拿住魔王定太平。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0853c14"/><lb ed="R092" n="0463a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0853c1401">一相無相。迷人只強。兩箇五百。却作一貫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0853c15"/><lb ed="R092" n="0463a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0853c1501">只這一相。本來無形淸虗妙道。無有踪。跡佛。呌須菩
<lb ed="X" n="0853c16"/><lb ed="R092" n="0463a05"/>提。於意云何。須陀洹。能作如是般若之念。我得須
<lb ed="X" n="0853c17"/><lb ed="R092" n="0463a06"/>陀洹果不。須菩提。會意梵語須陀洹。唐言逆流果。
<lb ed="X" n="0853c18"/><lb ed="R092" n="0463a07"/>逆生死流。不染六塵。一向修無漏業。名須陀洹果。
<lb ed="X" n="0853c19"/><lb ed="R092" n="0463a08"/>若了無相法。卽無得果之心。須菩提。答言。不也世
<lb ed="X" n="0853c20"/><lb ed="R092" n="0463a09"/>尊。何以故。須陀洹。名爲入流果。而無所入。不入色
<lb ed="X" n="0853c21"/><lb ed="R092" n="0463a10"/>聲香味觸法。是名呌做須陀洹。佛又呌須菩提。於
<lb ed="X" n="0853c22"/><lb ed="R092" n="0463a11"/>意云何。斯陀洹。能作如是。般若之念。我得斯陀含
<lb ed="X" n="0853c23"/><lb ed="R092" n="0463a12"/>果不。須菩提會意。梵語斯陀洹。唐言一來果。捨三
<lb ed="X" n="0853c24"/><lb ed="R092" n="0463a13"/>界結縛。名一往來。往從天上。却到人間。生從人間。
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0854a" n="0854a"/>
<lb ed="X" n="0854a01"/><lb ed="R092" n="0463a14"/>死從天上。名斯陀含果。若了無相法。那有得果之
<lb ed="X" n="0854a02"/><lb ed="R092" n="0463a15"/>心。須菩提答言。不也世尊。何以故。斯陀含。名一往
<lb ed="X" n="0854a03"/><lb ed="R092" n="0463a16"/>來。而實無往來。是名呌做其陀含。佛又呌須菩提
<lb ed="X" n="0854a04"/><lb ed="R092" n="0463a17"/>於意云何。阿那含。能作如是般若之念。我得阿那
<lb ed="X" n="0854a05"/><lb ed="R092" n="0463a18"/>含果不。須菩提。會意。梵語阿那含。唐言不還果。亦
<lb ed="X" n="0854a06"/><lb ed="R092" n="0463b01"/>名出欲。出欲者。外不見欲境。可染。內無欲心。可行。
<lb ed="X" n="0854a07"/><lb ed="R092" n="0463b02"/>定不向欲界受生。故名不還果。若了無相法。何有
<lb ed="X" n="0854a08"/><lb ed="R092" n="0463b03"/>得果之心。須菩提答言。不也世尊。何以故阿那含。
<lb ed="X" n="0854a09"/><lb ed="R092" n="0463b04"/>名爲不來。本性而實無不來。是故。名呌做阿那含。
<lb ed="X" n="0854a10"/><lb ed="R092" n="0463b05"/>佛又呌須菩提。於意云何。阿羅漢能作如是般若
<lb ed="X" n="0854a11"/><lb ed="R092" n="0463b06"/>之念。我得阿羅漢道不。須菩提會意梵語阿羅漢
<lb ed="X" n="0854a12"/><lb ed="R092" n="0463b07"/>唐言無諍行。又云。無學。煩惱永盡。與物無諍。貪嗔
<lb ed="X" n="0854a13"/><lb ed="R092" n="0463b08"/>癡絕。心境俱空。內外常寂。名阿羅漢。若作得果之
<lb ed="X" n="0854a14"/><lb ed="R092" n="0463b09"/>心。卽是有諍阿羅漢。雖是無學。執著無事界。須菩
<lb ed="X" n="0854a15"/><lb ed="R092" n="0463b10"/>提答言。不也世尊。何以故實無有一法。名阿羅漢。
<lb ed="X" n="0854a16"/><lb ed="R092" n="0463b11"/>世尊若阿羅漢作如是般若之念。我得阿羅漢道。
<lb ed="X" n="0854a17"/><lb ed="R092" n="0463b12"/>卽爲著我人衆生壽者。世尊。須菩提言佛說我得
<lb ed="X" n="0854a18"/><lb ed="R092" n="0463b13"/>無諍三昧人中最爲第一。是第一離欲阿羅漢世
<lb ed="X" n="0854a19"/><lb ed="R092" n="0463b14"/>尊。我不作如是般若之念。我是離欲阿羅漢。何名
<lb ed="X" n="0854a20"/><lb ed="R092" n="0463b15"/>無諍三昧。謂阿羅漢。心無生滅來去。唯有本覺嘗
<lb ed="X" n="0854a21"/><lb ed="R092" n="0463b16"/>照。嘗照五蘊空寂。是名無諍三昧。修此三昧。超過
<lb ed="X" n="0854a22"/><lb ed="R092" n="0463b17"/>無學。人中最爲第一。若有一念得果之心。我果離
<lb ed="X" n="0854a23"/><lb ed="R092" n="0463b18"/>欲阿羅漢。卽不名無諍三昧。須菩提呌世尊。我若
<lb ed="X" n="0854a24"/><lb ed="R092" n="0464a01"/>作如是般若之念。我得阿羅漢道。世尊則不言說。
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0854b" n="0854b"/>
<lb ed="X" n="0854b01"/><lb ed="R092" n="0464a02"/>再不開口。須菩提。是樂阿蘭那行者。阿蘭那乃是
<lb ed="X" n="0854b02"/><lb ed="R092" n="0464a03"/>無諍行。卽是淸淨行也。以須菩提。實無所希求之
<lb ed="X" n="0854b03"/><lb ed="R092" n="0464a04"/>行。而名呌須菩提。卽是樂阿蘭那行。一切迷人不
<lb ed="X" n="0854b04"/><lb ed="R092" n="0464a05"/>識此理。只說有果向禪天。卽修禪定。是故迷人只
<lb ed="X" n="0854b05"/><lb ed="R092" n="0464a06"/>強。若識得無諍三昧。卽是一相。一相卽是無相。方
<lb ed="X" n="0854b06"/><lb ed="R092" n="0464a07"/>知裏頭空。外頭空。裏外相連。打成一片。故云。兩箇
<lb ed="X" n="0854b07"/><lb ed="R092" n="0464a08"/>五百。卽作一貫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0854b08"/><lb ed="R092" n="0464a09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX24p0854b0801"><l>一相無相太分明</l><l>只在當人一念心</l>
<lb ed="X" n="0854b09"/><lb ed="R092" n="0464a10"/><l>十二時中勤般用</l><l>超出生死涅槃門</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0854b10"/><lb ed="R092" n="0464a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0854b1001">卽這一相。本是無相。太然分明。非從外得。只在當
<lb ed="X" n="0854b11"/><lb ed="R092" n="0464a12"/>人一念之心。便是這箇思量計較的。故勸行人。十
<lb ed="X" n="0854b12"/><lb ed="R092" n="0464a13"/>二時中。常要般用。不要放他妄想上去了。若是妄
<lb ed="X" n="0854b13"/><lb ed="R092" n="0464a14"/>想上去了。便是輪迴之種。又不要放他無明煩惱
<lb ed="X" n="0854b14"/><lb ed="R092" n="0464a15"/>上著脚。若是無明煩惱上著脚。便是地獄之根。是
<lb ed="X" n="0854b15"/><lb ed="R092" n="0464a16"/>故十二時中勤般用。咄。怎麼般用。卽是敎人。甞要
<lb ed="X" n="0854b16"/><lb ed="R092" n="0464a17"/>把那箇本主。放在眼睛之外。倒坐虗空。一片淸虗
<lb ed="X" n="0854b17"/><lb ed="R092" n="0464a18"/>如是悟者。決然超出生死涅槃門也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0854b18"/><lb ed="R092" n="0464b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0854b1801">一相無相。好是虗空不可量。本體全無相。虗空難度
<lb ed="X" n="0854b19"/><lb ed="R092" n="0464b02"/>量。佛。非皂亦非黃。總有丹靑。妙手難描樣。無相空中
<lb ed="X" n="0854b20"/><lb ed="R092" n="0464b03"/>有相光。無<anchor xml:id="nkr_note_add_0854b2001" n="0854b2001"/>界空中有相光。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0854b21"/><lb ed="R092" n="0464b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0854b2101">這箇一相無相。由如虗空。難度難量。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0854b2101" n="0854b2101"/><anchor xml:id="beg0854b2101" n="0854b2101"/>己<anchor xml:id="end0854b2101"/>本來。全
<lb ed="X" n="0854b22"/><lb ed="R092" n="0464b05"/>無相貌。虗空旣是難度難量本來面目包裹虗空。
<lb ed="X" n="0854b23"/><lb ed="R092" n="0464b06"/>一法難度難量。我的佛。虗空旣無相貌。本來亦無
<lb ed="X" n="0854b24"/><lb ed="R092" n="0464b07"/>踪跡。是故非皂亦非黃。總有丹靑。妙手難<g ref="#CB15148">𦘕</g>本來
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0854c" n="0854c"/>
<lb ed="X" n="0854c01"/><lb ed="R092" n="0464b08"/>虗空之相貌。咄。旣無相貌。乃是莾蕩須空。川老云。
<lb ed="X" n="0854c02"/><lb ed="R092" n="0464b09"/>時時淸風明月鎭相隨。桃紅李白薔薇紫。問著東
<lb ed="X" n="0854c03"/><lb ed="R092" n="0464b10"/>君總不知。且道東在君何處安身。見麼。打不離。割
<lb ed="X" n="0854c04"/><lb ed="R092" n="0464b11"/>不死。在桃紅李白。在薔薇黃紫。呵呵。模得著也未。
<lb ed="X" n="0854c05"/><lb ed="R092" n="0464b12"/>千家詩云。等閒識得東風面。萬紫千紅總是春。故
<lb ed="X" n="0854c06"/><lb ed="R092" n="0464b13"/>云。無相空中有相光。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0854c07"/><lb ed="R092" n="0464b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0854c0701">莊嚴淨土。晝夜作務。閉住六門。便見佛祖。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0854c08"/><lb ed="R092" n="0464b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0854c0801">成就莊嚴。淨明心地。淨土文云。心淨卽佛土淨。佛
<lb ed="X" n="0854c09"/><lb ed="R092" n="0464b16"/>吿須菩提。於意云何。如來往昔日。在燃燈佛所。於
<lb ed="X" n="0854c10"/><lb ed="R092" n="0464b17"/>諸法有所得不。佛恐須菩提。有得法心。爲遣此疑。
<lb ed="X" n="0854c11"/><lb ed="R092" n="0464b18"/>故問之。須菩提會意。知法無所得。心外有法。若旣
<lb ed="X" n="0854c12"/><lb ed="R092" n="0465a01"/>無法。將何所證。旣何所證。以何爲得。旣無所得。是
<lb ed="X" n="0854c13"/><lb ed="R092" n="0465a02"/>名何法。須知證而無證。得而無得。如賊入空室絕
<lb ed="X" n="0854c14"/><lb ed="R092" n="0465a03"/>却偷心。如性圓明。本來自有。非從外得。故須菩提
<lb ed="X" n="0854c15"/><lb ed="R092" n="0465a04"/>言。不也世尊。如來在燃燈佛所。於法實無所得。佛
<lb ed="X" n="0854c16"/><lb ed="R092" n="0465a05"/>呌須菩提。於意云何。菩薩莊嚴佛土。不。須菩提會
<lb ed="X" n="0854c17"/><lb ed="R092" n="0465a06"/>意。本性淸淨。莊嚴箇甚的麼。故言不也世尊何以
<lb ed="X" n="0854c18"/><lb ed="R092" n="0465a07"/>故。莊嚴佛土者。若是假相莊嚴。則非莊嚴。本來淸
<lb ed="X" n="0854c19"/><lb ed="R092" n="0465a08"/>淨佛土。無相無形。將何物莊嚴耶。惟有戒定慧。假
<lb ed="X" n="0854c20"/><lb ed="R092" n="0465a09"/>名莊嚴事理。若論報化佛土衆寶莊嚴。乃是西方
<lb ed="X" n="0854c21"/><lb ed="R092" n="0465a10"/>極樂。法性佛土。諸佛道場淸淨性地。自性虗空華
<lb ed="X" n="0854c22"/><lb ed="R092" n="0465a11"/>光三昧。淨裸裸。赤刹刹。乃五眼難觀。佛也難見。是
<lb ed="X" n="0854c23"/><lb ed="R092" n="0465a12"/>名莊嚴佛土。如來權指西方。敲東擊西。只要不昧
<lb ed="X" n="0854c24"/><lb ed="R092" n="0465a13"/>本性。見性就是西方。故言不也。今時有等迷人。晝
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0855a" n="0855a"/>
<lb ed="X" n="0855a01"/><lb ed="R092" n="0465a14"/>夜念經拜佛。晨朝功果。觀想彌陀。是故晝夜作務
<lb ed="X" n="0855a02"/><lb ed="R092" n="0465a15"/>佛言是故乃是叮嚀。須菩提諸菩薩摩訶薩。應如
<lb ed="X" n="0855a03"/><lb ed="R092" n="0465a16"/>是住一個淸淨心。不該應住色生心不該應住聲香
<lb ed="X" n="0855a04"/><lb ed="R092" n="0465a17"/>香味觸法生心。應無所住。乃是不住眼耳鼻舌身
<lb ed="X" n="0855a05"/><lb ed="R092" n="0465a18"/>意。而生其一個法界眞心。咦。由如百花林裡過。一
<lb ed="X" n="0855a06"/><lb ed="R092" n="0465b01"/>葉不<anchor xml:id="nkr_note_add_0855a0601" n="0855a0601"/><anchor xml:id="beg0855a0601" n="0855a0601"/>沾<anchor xml:id="end0855a0601"/>身。在欲而無欲。居塵不染塵。把得定。作得
<lb ed="X" n="0855a07"/><lb ed="R092" n="0465b02"/>主。心鏡本淨。象色元空。眞如現前。心若略動。便落
<lb ed="X" n="0855a08"/><lb ed="R092" n="0465b03"/>凡愚。若不自淨其心。愛著淸淨處。心有所得淸淨。
<lb ed="X" n="0855a09"/><lb ed="R092" n="0465b04"/>卽者著了法相。如雲蔽天。心常不動。六根六塵六
<lb ed="X" n="0855a10"/><lb ed="R092" n="0465b05"/>識。自然滅也。地獄空也如天無雲。日月常照佛。又
<lb ed="X" n="0855a11"/><lb ed="R092" n="0465b06"/>呌須菩提譬如有人。身體如<name role="" type="person">須彌山</name>王。縱廣十六
<lb ed="X" n="0855a12"/><lb ed="R092" n="0465b07"/>萬八千由旬。於意云何。是這箇身體爲大不。須菩
<lb ed="X" n="0855a13"/><lb ed="R092" n="0465b08"/>提會意。色身雖大。內心量小。不名大身。色身雖小。
<lb ed="X" n="0855a14"/><lb ed="R092" n="0465b09"/>內心量大等虗空界。方名大身。色身雖如<name role="" type="person">須彌山</name>
<lb ed="X" n="0855a15"/><lb ed="R092" n="0465b10"/>王。皆是法身顯化。故言。甚大世尊。何以故。佛說非
<lb ed="X" n="0855a16"/><lb ed="R092" n="0465b11"/>身。非身是法身。是名大身。法身無涯含容十方世
<lb ed="X" n="0855a17"/><lb ed="R092" n="0465b12"/>界。量等虗空。若人要見眼裡展家風。如是觀法身。
<lb ed="X" n="0855a18"/><lb ed="R092" n="0465b13"/>便見十方諸佛。安身立命處。凡夫的佛性。克乎一
<lb ed="X" n="0855a19"/><lb ed="R092" n="0465b14"/>身。眼見耳聞。一癢一痛。悉皆能知。諸佛的覺性。遍
<lb ed="X" n="0855a20"/><lb ed="R092" n="0465b15"/>周沙界。無處不是。故云。閉住六門便見佛祖。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0855a21"/><lb ed="R092" n="0465b16"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX24p0855a2101"><l>莊嚴淨土法力齊</l><l>心猿意馬化爲<g ref="#CB01926">灰</g></l>
<lb ed="X" n="0855a22"/><lb ed="R092" n="0465b17"/><l>六賊能除塵垢淨</l><l>半夜金烏徹天飛</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0855a23"/><lb ed="R092" n="0465b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0855a2301">莊嚴淨土淨掃心田。佛呌須菩提。譬如有人。身如
<lb ed="X" n="0855a24"/><lb ed="R092" n="0466a01"/><name role="" type="person">須彌山</name>王。於意云何。是這色身爲大不。須菩提。會
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0855b" n="0855b"/>
<lb ed="X" n="0855b01"/><lb ed="R092" n="0466a02"/>佛之意。色身雖大。皆靠法身之力。故言甚大世尊。
<lb ed="X" n="0855b02"/><lb ed="R092" n="0466a03"/>何以故。佛說非身。乃是法身。是名大身。此是莊嚴
<lb ed="X" n="0855b03"/><lb ed="R092" n="0466a04"/>心淨是法。得了法身是力。故云。法力齊。旣然法力
<lb ed="X" n="0855b04"/><lb ed="R092" n="0466a05"/>俱齊。心猿意馬。決然化<g ref="#CB01926">灰</g>。六賊能除者。雖有眼耳
<lb ed="X" n="0855b05"/><lb ed="R092" n="0466a06"/>鼻舌身意。不著色聲香味觸法上。是故。塵垢淨。旣
<lb ed="X" n="0855b06"/><lb ed="R092" n="0466a07"/>然塵垢淨的人。那有無明煩惱暗遮。晝夜常明如
<lb ed="X" n="0855b07"/><lb ed="R092" n="0466a08"/>是之人。由如。半夜金烏徹天飛也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0855b08"/><lb ed="R092" n="0466a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0855b0801">莊嚴淨土。喜捨慈悲四量扶。開了無爲庫。現出値錢
<lb ed="X" n="0855b09"/><lb ed="R092" n="0466a10"/>物。佛。酥酪共醍醐。淸淨摩尼。一味如甘露。八寶莊嚴
<lb ed="X" n="0855b10"/><lb ed="R092" n="0466a11"/>生淨土。八寶莊嚴生淨土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0855b11"/><lb ed="R092" n="0466a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0855b1101">淸淨佛土。無相無形。何物而莊嚴耶。唯有大慈大
<lb ed="X" n="0855b12"/><lb ed="R092" n="0466a13"/>悲。大喜。大捨。四無量心。假名莊嚴事理。是故。喜捨
<lb ed="X" n="0855b13"/><lb ed="R092" n="0466a14"/>慈悲四量扶。無爲庫者。乃是四大色身。無爲者。乃
<lb ed="X" n="0855b14"/><lb ed="R092" n="0466a15"/>是本性無爲。開了者。風歸風。水歸水火。歸火。土歸
<lb ed="X" n="0855b15"/><lb ed="R092" n="0466a16"/>土。四大色歸其源。現出一靈眞性。萬劫不壞。故云。
<lb ed="X" n="0855b16"/><lb ed="R092" n="0466a17"/>開了無爲庫。現出値錢物。我的佛。我有十字要偈。
<lb ed="X" n="0855b17"/><lb ed="R092" n="0466a18"/>大衆聽著。靈光體能顯化。神通廣大。化顯天。化顯
<lb ed="X" n="0855b18"/><lb ed="R092" n="0466b01"/>地。萬物能生。化顯天。顯日月。星辰斗府。化顯地。能
<lb ed="X" n="0855b19"/><lb ed="R092" n="0466b02"/>堅固。萬物能生。化顯風。遍大地靈光發顯。化顯火。
<lb ed="X" n="0855b20"/><lb ed="R092" n="0466b03"/>無邊際。靈光發生。化顯水。潤乾坤。靈光津脉。化顯
<lb ed="X" n="0855b21"/><lb ed="R092" n="0466b04"/>地。生萬物。靈光發生。化顯地。在人身。筋骨皮肉。化
<lb ed="X" n="0855b22"/><lb ed="R092" n="0466b05"/>顯水。在人身。血脉涎津。化。顯火。在人身。渾身煖氣。
<lb ed="X" n="0855b23"/><lb ed="R092" n="0466b06"/>化顯風。在人身。呼吸運行。外頭地。人身地。原是一
<lb ed="X" n="0855b24"/><lb ed="R092" n="0466b07"/>地。外頭地。生萬物。五穀能生。人身地。筋骨肉。髮毛
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0855c" n="0855c"/>
<lb ed="X" n="0855c01"/><lb ed="R092" n="0466b08"/>爪齒。外頭地。人身地。一炁發生。外頭水。人身水。原
<lb ed="X" n="0855c02"/><lb ed="R092" n="0466b09"/>是一水。外頭水。潤乾坤。萬物滋生。人身水。是痰唾。
<lb ed="X" n="0855c03"/><lb ed="R092" n="0466b10"/>血脉流轉。外頭水。人身水。一炁發生。外頭火。人身
<lb ed="X" n="0855c04"/><lb ed="R092" n="0466b11"/>火。原是一火。外頭火。無邊際。普照乾坤。人身火。是
<lb ed="X" n="0855c05"/><lb ed="R092" n="0466b12"/>煖氣。穿連一體。外頭火。人身火。一炁發生外頭風。
<lb ed="X" n="0855c06"/><lb ed="R092" n="0466b13"/>人身風。原是一風。外頭風。無邊際。翻浪催雲。人身
<lb ed="X" n="0855c07"/><lb ed="R092" n="0466b14"/>風。是呼吸。穿連一體。外頭風。人身風。一炁發生。明
<lb ed="X" n="0855c08"/><lb ed="R092" n="0466b15"/>道人。參透了。無三界。一箇無身。有一日。四大散。色
<lb ed="X" n="0855c09"/><lb ed="R092" n="0466b16"/>身敗壞。這地水。和火風。返本還源。地歸地。水歸水。
<lb ed="X" n="0855c10"/><lb ed="R092" n="0466b17"/>還源去了。火歸火。風歸風。返本還源。這地水。和火
<lb ed="X" n="0855c11"/><lb ed="R092" n="0466b18"/>風。還源去了。靈光性。無來去。普覆十方。靈光性。不
<lb ed="X" n="0855c12"/><lb ed="R092" n="0467a01"/>動搖。包天裹地。放光明。通法界。獨自爲尊。光明大。
<lb ed="X" n="0855c13"/><lb ed="R092" n="0467a02"/>把日月。比的不見。千諸佛。合一體。一箇無身。這無
<lb ed="X" n="0855c14"/><lb ed="R092" n="0467a03"/>身。無一物。又無修證。刀難劈。水難渰。好箇無身。無
<lb ed="X" n="0855c15"/><lb ed="R092" n="0467a04"/>出家。無在家。本無一物。天不葢。地不載。好箇無身。
<lb ed="X" n="0855c16"/><lb ed="R092" n="0467a05"/>這無身。閻王見。不敢睜眼。把地獄。和刀山。化的無
<lb ed="X" n="0855c17"/><lb ed="R092" n="0467a06"/>踪。這箇無身。無佛無人。諸佛共一身。千聖難測。法
<lb ed="X" n="0855c18"/><lb ed="R092" n="0467a07"/>界獨尊。無量壽限。本來無身。如如不動。金剛不壞
<lb ed="X" n="0855c19"/><lb ed="R092" n="0467a08"/>身。是故開了無爲庫。現出這樣。一箇値錢物。酥酪
<lb ed="X" n="0855c20"/><lb ed="R092" n="0467a09"/>醍醐者。般若是一法。分爲種種名。或。謂之慧劍。或。
<lb ed="X" n="0855c21"/><lb ed="R092" n="0467a10"/>謂之法雷。或。謂法鼓。或。謂催雲。或。謂甘露。或。謂酥
<lb ed="X" n="0855c22"/><lb ed="R092" n="0467a11"/>酪。或。謂醍醐。卽是一法。隨其用功。而得名也。乃是
<lb ed="X" n="0855c23"/><lb ed="R092" n="0467a12"/>法施。故云。淸淨摩尼。一味如甘露。八寶莊嚴者。卽
<lb ed="X" n="0855c24"/><lb ed="R092" n="0467a13"/>是七寶。積滿三千大千世界布施。乃是財施。法施
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0856a" n="0856a"/>
<lb ed="X" n="0856a01"/><lb ed="R092" n="0467a14"/>者。慧施也。財施者。修福也。福慧雙修。生極淨國。故
<lb ed="X" n="0856a02"/><lb ed="R092" n="0467a15"/>云。八寶莊嚴生淨土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0856a03"/><lb ed="R092" n="0467a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0856a0301">無爲福勝。出頭端正。俱住佛法。人人有分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0856a04"/><lb ed="R092" n="0467a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0856a0401">現成公案不假施爲此無爲福。勝他一切有爲。佛
<lb ed="X" n="0856a05"/><lb ed="R092" n="0467a18"/>呌須菩提。如恒河中。所有沙數。恒河者。<name role="" type="person">須彌山</name>南。
<lb ed="X" n="0856a06"/><lb ed="R092" n="0467b01"/>七金山外。有一山。名雪山。高五百由旬。黃金所成。
<lb ed="X" n="0856a07"/><lb ed="R092" n="0467b02"/>其頂廣大。中有一池。方圓五十由旬。池有四口。廣
<lb ed="X" n="0856a08"/><lb ed="R092" n="0467b03"/>一由旬。四口中出四道恒河。各繞池七匝。四種之
<lb ed="X" n="0856a09"/><lb ed="R092" n="0467b04"/>色不相雜亂。流入大海。分二萬五千道河。流灌四
<lb ed="X" n="0856a10"/><lb ed="R092" n="0467b05"/>大部洲。東象口。名恒河。底。銀沙。南獅子口。名恒河。
<lb ed="X" n="0856a11"/><lb ed="R092" n="0467b06"/>底。金剛沙。西牛口。名恒河。底。金沙。北馬口。名恒河。
<lb ed="X" n="0856a12"/><lb ed="R092" n="0467b07"/>底。琉璃沙。沙。細如麵。佛。故問須菩提。如恒河中。所
<lb ed="X" n="0856a13"/><lb ed="R092" n="0467b08"/>有許多沙數。如是沙等恒河。於意云何。是諸多恒
<lb ed="X" n="0856a14"/><lb ed="R092" n="0467b09"/>河沙。寧爲多不。須菩提會佛意。如來不是妄說。佛
<lb ed="X" n="0856a15"/><lb ed="R092" n="0467b10"/>具正<anchor xml:id="nkr_note_add_0856a1501" n="0856a1501"/><anchor xml:id="beg0856a1501" n="0856a1501"/>徧<anchor xml:id="end0856a1501"/>知眼。照見盡虗空。遍法界。故言。甚多世尊。
<lb ed="X" n="0856a16"/><lb ed="R092" n="0467b11"/>但諸恒河。尙然多。無數恒河。何況其一恒河沙。佛
<lb ed="X" n="0856a17"/><lb ed="R092" n="0467b12"/>呌須菩提。我今實言吿汝。若有善男子。善女人。以
<lb ed="X" n="0856a18"/><lb ed="R092" n="0467b13"/>七寶滿爾所恒河沙數三千大千世界。以用布施。
<lb ed="X" n="0856a19"/><lb ed="R092" n="0467b14"/>得福多不。須菩提會佛意。況恒河四十里濶。底沙。
<lb ed="X" n="0856a20"/><lb ed="R092" n="0467b15"/>細如麵。又況一沙。是一恒河。故言。甚多世尊。佛吿
<lb ed="X" n="0856a21"/><lb ed="R092" n="0467b16"/>須菩提若善男子。善女人。於此一卷金剛經中。乃
<lb ed="X" n="0856a22"/><lb ed="R092" n="0467b17"/>至受持。金剛般若波羅蜜經。這四句偈等。爲他人
<lb ed="X" n="0856a23"/><lb ed="R092" n="0467b18"/>說。而此經福德。勝前七寶布施福德。是故無爲福
<lb ed="X" n="0856a24"/><lb ed="R092" n="0468a01"/>勝。今有一切修行之人。認著紙上的四句偈。不識
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0856b" n="0856b"/>
<lb ed="X" n="0856b01"/><lb ed="R092" n="0468a02"/>眞性中四句偈。故云。出頭端正。若論出頭端正。母
<lb ed="X" n="0856b02"/><lb ed="R092" n="0468a03"/>親生下之時。就曉得。眼看耳聞。知痛知癢。乞驚害
<lb ed="X" n="0856b03"/><lb ed="R092" n="0468a04"/>怕。就要乳吃。是故。出頭端正卽今大衆。俱在佛法
<lb ed="X" n="0856b04"/><lb ed="R092" n="0468a05"/>會中。明了自<anchor xml:id="nkr_note_add_0856b0401" n="0856b0401"/><anchor xml:id="beg0856b0401" n="0856b0401"/>己<anchor xml:id="end0856b0401"/>金剛。本來面目。爲四句偈。箇箇皆
<lb ed="X" n="0856b05"/><lb ed="R092" n="0468a06"/>得。故云。俱住佛法。人人有分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0856b06"/><lb ed="R092" n="0468a07"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX24p0856b0601"><l>無爲福勝最難尋</l><l>百尺竿頭進步行</l>
<lb ed="X" n="0856b07"/><lb ed="R092" n="0468a08"/><l>却是雲中孤燕子</l><l>杳杳冥冥覔無踪</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0856b08"/><lb ed="R092" n="0468a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0856b0801">雖然無爲福。勝是一切有爲。其實難尋。又不燒香。
<lb ed="X" n="0856b09"/><lb ed="R092" n="0468a10"/>又不點燭。又不念經。又不念佛。又不參禪。又不打
<lb ed="X" n="0856b10"/><lb ed="R092" n="0468a11"/>坐。又不打七。又不煉魔。一切都不用。是故最難尋。
<lb ed="X" n="0856b11"/><lb ed="R092" n="0468a12"/>有一等修行之人。卽識得眼看耳聽的。鼻聞口說。
<lb ed="X" n="0856b12"/><lb ed="R092" n="0468a13"/>的。手拈脚走的。知痛知癢的。思量計較的。這箇籠
<lb ed="X" n="0856b13"/><lb ed="R092" n="0468a14"/>筒佛性。是故竿頭客。一担都在皮囊上。咄燒了皮
<lb ed="X" n="0856b14"/><lb ed="R092" n="0468a15"/>囊。那裏去安身立命。又云。百尺乃是十丈塔。我佛
<lb ed="X" n="0856b15"/><lb ed="R092" n="0468a16"/>燒身之後。留下舍利子。世人建塔以<g ref="#CB16336">𦋐</g>之。舍利子。
<lb ed="X" n="0856b16"/><lb ed="R092" n="0468a17"/>喩主人公也。四大皮囊。喩塔。行人欲以四威儀中。
<lb ed="X" n="0856b17"/><lb ed="R092" n="0468a18"/>做功夫者。或如塔。無心之寂滅。乃是竽頭客。故勸
<lb ed="X" n="0856b18"/><lb ed="R092" n="0468b01"/>百尺竽頭。還要進步。乃是離色身外。別參一步。曉
<lb ed="X" n="0856b19"/><lb ed="R092" n="0468b02"/>得麼。却是雲中孤燕子。杳杳冥冥覔無踪也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0856b20"/><lb ed="R092" n="0468b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0856b2001">無爲福勝。福慧雙修不落空。布施福力重。持經功德
<lb ed="X" n="0856b21"/><lb ed="R092" n="0468b04"/>勝。佛。體用竝雙行。智慧光通。六度幷萬行。四季花開
<lb ed="X" n="0856b22"/><lb ed="R092" n="0468b05"/>滿樹紅。四季花開滿樹紅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0856b23"/><lb ed="R092" n="0468b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0856b2301">無爲福。勝是有爲雖然如是。乃是修慧不修福。來
<lb ed="X" n="0856b24"/><lb ed="R092" n="0468b07"/>生聰明窮困苦。修福不修慧。來生愚濁而富貴。是
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0856c" n="0856c"/>
<lb ed="X" n="0856c01"/><lb ed="R092" n="0468b08"/>故。福慧雙修不落空。布施七寶生天福。故云。布施
<lb ed="X" n="0856c02"/><lb ed="R092" n="0468b09"/>福力重。持經明理得菩提。故云。持經功德勝。我的
<lb ed="X" n="0856c03"/><lb ed="R092" n="0468b10"/>佛。修慧是體。修福是用。故云。體用竝雙行。若得智
<lb ed="X" n="0856c04"/><lb ed="R092" n="0468b11"/>慧光通。透太光明藏。如人入海。展入展深。故云智
<lb ed="X" n="0856c05"/><lb ed="R092" n="0468b12"/>慧光通。六度幷萬行。六度者。布施。能度慳貪。持戒
<lb ed="X" n="0856c06"/><lb ed="R092" n="0468b13"/>能度毀犯。精進能度懈台。禪定能度散亂。忍辱能
<lb ed="X" n="0856c07"/><lb ed="R092" n="0468b14"/>度嗔恚。智慧能度愚癡。萬行者。無明結末。科。儀云
<lb ed="X" n="0856c08"/><lb ed="R092" n="0468b15"/>末後一句。誰敢奉行。若是奉行得者。人人道好。箇
<lb ed="X" n="0856c09"/><lb ed="R092" n="0468b16"/>箇道強。由如四季花開滿樹紅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0856c10"/><lb ed="R092" n="0468b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0856c1001">尊重正敎。皆繇心造。擧目動靜。無不是道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0856c11"/><lb ed="R092" n="0468b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0856c1101">受持正敎之人。天人皆生敬重。復次。佛。又呌須菩
<lb ed="X" n="0856c12"/><lb ed="R092" n="0469a01"/>提。隨說是此經。乃至四句偈等。當如此說經之處。
<lb ed="X" n="0856c13"/><lb ed="R092" n="0469a02"/>一切世間天人。阿修羅。皆應供養。如佛塔廟。說經
<lb ed="X" n="0856c14"/><lb ed="R092" n="0469a03"/>之人。自心解得金剛經義。自身體得無著無相之
<lb ed="X" n="0856c15"/><lb ed="R092" n="0469a04"/>行。不作能所心。說此經者。卽此身中。自有如來。感
<lb ed="X" n="0856c16"/><lb ed="R092" n="0469a05"/>得天龍八部。皆來供養。如佛在塔廟。何況有人。盡
<lb ed="X" n="0856c17"/><lb ed="R092" n="0469a06"/>能受持讀誦。此一卷金剛經在心。須菩提。當知是
<lb ed="X" n="0856c18"/><lb ed="R092" n="0469a07"/>持經之人。成就最上第一乘希有之法。若是經典。
<lb ed="X" n="0856c19"/><lb ed="R092" n="0469a08"/>所在之處。則爲有佛。如佛親到一般。若尊重弟子。
<lb ed="X" n="0856c20"/><lb ed="R092" n="0469a09"/>受持此法。故云。尊重正敎。尊重者。是誰。不尊重者。
<lb ed="X" n="0856c21"/><lb ed="R092" n="0469a10"/>是誰。是故。皆由心造。此正敎。非在紙上。非在墨上。
<lb ed="X" n="0856c22"/><lb ed="R092" n="0469a11"/>非在舌上。在當人分上。便是這個知痛知癢的。思
<lb ed="X" n="0856c23"/><lb ed="R092" n="0469a12"/>量計較的。是故。擧目動靜。無不是道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0856c24"/><lb ed="R092" n="0469a13"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX24p0856c2401"><l>尊重正敎念彌陀</l><l>時識方知一刹那</l>
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0857a" n="0857a"/>
<lb ed="X" n="0857a01"/><lb ed="R092" n="0469a14"/><l>蛟龍翻起千尺浪</l><l>汲水灘頭鳥作窩</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0857a02"/><lb ed="R092" n="0469a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0857a0201">尊重正敎之人。行住坐臥念一聲。南無阿彌陀佛。
<lb ed="X" n="0857a03"/><lb ed="R092" n="0469a16"/>故云。尊重正敎念彌陀。忽然識得自<anchor xml:id="nkr_note_add_0857a0301" n="0857a0301"/><anchor xml:id="beg0857a0301" n="0857a0301"/>己<anchor xml:id="end0857a0301"/>本性彌陀。
<lb ed="X" n="0857a04"/><lb ed="R092" n="0469a17"/>非從外得。是故。時識方知一刹那。旣識自<anchor xml:id="nkr_note_add_0857a0401" n="0857a0401"/><anchor xml:id="beg0857a0401" n="0857a0401"/>己<anchor xml:id="end0857a0401"/>彌陀。
<lb ed="X" n="0857a05"/><lb ed="R092" n="0469a18"/>豈肯在外之乎者也。如是之。人。好是蛟龍翻起千
<lb ed="X" n="0857a06"/><lb ed="R092" n="0469b01"/>尺浪。由如汲水灘頭鳥作窩。如此之人。萬中選一
<lb ed="X" n="0857a07"/><lb ed="R092" n="0469b02"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0857a08"/><lb ed="R092" n="0469b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0857a0801">尊重正敎。無舌童兒談話妙。鐵鳳空中呌。石女巖前
<lb ed="X" n="0857a09"/><lb ed="R092" n="0469b04"/>笑。佛。這事甚蹊蹺。除是靈山。古佛他知道。萬像森羅
<lb ed="X" n="0857a10"/><lb ed="R092" n="0469b05"/>一性包。萬像森羅一性包。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0857a11"/><lb ed="R092" n="0469b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0857a1101">尊重正敎之人。刹那識得靈覺眞性。不被這些之
<lb ed="X" n="0857a12"/><lb ed="R092" n="0469b07"/>乎者也瞞過。普天徹地獨自爲尊。一切山河大地。
<lb ed="X" n="0857a13"/><lb ed="R092" n="0469b08"/>皆是靈覺眞性所現。此靈覺眞性。雖無形相。現出
<lb ed="X" n="0857a14"/><lb ed="R092" n="0469b09"/>萬相。故喩如。無舌童兒談話妙。又喩如。鐵鳳空中
<lb ed="X" n="0857a15"/><lb ed="R092" n="0469b10"/>呌。又喩如。石女巖前笑。此三事。單表無中生有也。
<lb ed="X" n="0857a16"/><lb ed="R092" n="0469b11"/>咄。那是無。那是有。噫。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0857a1601" n="0857a1601"/><anchor xml:id="beg0857a1601" n="0857a1601"/>己<anchor xml:id="end0857a1601"/>是眞無。一切天地日月
<lb ed="X" n="0857a17"/><lb ed="R092" n="0469b12"/>山河大地。是有世人尋不著。終日觀想四方。念經
<lb ed="X" n="0857a18"/><lb ed="R092" n="0469b13"/>念佛之乎者也。我的佛天地日月。山河大地。千諸
<lb ed="X" n="0857a19"/><lb ed="R092" n="0469b14"/>古佛。萬萬菩薩。一切三界諸天。皆靠眞無。皆是眞
<lb ed="X" n="0857a20"/><lb ed="R092" n="0469b15"/>無所生。是故這事甚蹊蹺。除是靈山釋迦牟尼。能
<lb ed="X" n="0857a21"/><lb ed="R092" n="0469b16"/>知道。還有一箇淸虗居士。他也知道。這箇淸虗居
<lb ed="X" n="0857a22"/><lb ed="R092" n="0469b17"/>士。知道自性眞無。再不知乎者也。卽是肚飢吃飯。
<lb ed="X" n="0857a23"/><lb ed="R092" n="0469b18"/>困來合眼。寒來向火。熱來扇扇。咄。如來與淸虗。這
<lb ed="X" n="0857a24"/><lb ed="R092" n="0470a01"/>兩人。知道箇甚麼。他知道。萬像森羅一性包。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0857b" n="0857b"/>
<lb ed="X" n="0857b01"/><lb ed="R092" n="0470a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0857b0101">如法受持。晝夜勤提。人身難得。莫要空回。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0857b02"/><lb ed="R092" n="0470a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0857b0201">當如此法。承受行持。爾時須菩提。白佛言。世尊當
<lb ed="X" n="0857b03"/><lb ed="R092" n="0470a04"/>我名此一卷經。我等云何樣奉持。佛吿須菩提。是
<lb ed="X" n="0857b04"/><lb ed="R092" n="0470a05"/>此經名爲金剛般若波羅蜜。以是名字。汝當奉持。
<lb ed="X" n="0857b05"/><lb ed="R092" n="0470a06"/>自性堅固。永劫不壞。故號金剛。這金剛本性。於一
<lb ed="X" n="0857b06"/><lb ed="R092" n="0470a07"/>切色聲香味觸法中。無染無著。不惑其性成就。究
<lb ed="X" n="0857b07"/><lb ed="R092" n="0470a08"/>竟解脫。如是奉持所以者何。須菩提。佛說般若波
<lb ed="X" n="0857b08"/><lb ed="R092" n="0470a09"/>羅蜜。則非紙上般若波羅蜜。乃是本性金剛。是名
<lb ed="X" n="0857b09"/><lb ed="R092" n="0470a10"/>般若波羅蜜。佛說般若波羅蜜。領諸學人。用智慧
<lb ed="X" n="0857b10"/><lb ed="R092" n="0470a11"/>照破愚心生滅。生滅心除盡。卽到彼岸。佛。又呌須
<lb ed="X" n="0857b11"/><lb ed="R092" n="0470a12"/>菩提。於意云何。如來有所說法不。須菩提。會意若
<lb ed="X" n="0857b12"/><lb ed="R092" n="0470a13"/>依般若波羅蜜法。卽有法得。非是般若波羅蜜也。
<lb ed="X" n="0857b13"/><lb ed="R092" n="0470a14"/>到此一合相理。大悟小悟。都要吐却。無佛無法。到
<lb ed="X" n="0857b14"/><lb ed="R092" n="0470a15"/>這箇時節。纔是般若。雖然如來說法。心無所得。故
<lb ed="X" n="0857b15"/><lb ed="R092" n="0470a16"/>白佛言世尊。如來無所說。佛又呌須菩提。於意云
<lb ed="X" n="0857b16"/><lb ed="R092" n="0470a17"/>何。三千大千世界。所有微塵是爲多不。須菩提。會
<lb ed="X" n="0857b17"/><lb ed="R092" n="0470a18"/>佛之意世界喩法身。妄念喩微塵。故答言。甚多世
<lb ed="X" n="0857b18"/><lb ed="R092" n="0470b01"/>尊。佛又。呌須菩提。諸多微塵。乃是妄念微塵。如來
<lb ed="X" n="0857b19"/><lb ed="R092" n="0470b02"/>說。若是了妄歸眞。非是微塵。若不了眞。是名微塵。
<lb ed="X" n="0857b20"/><lb ed="R092" n="0470b03"/>如來又說世界。衆生妄念盡。非世界。妄念不盡。是
<lb ed="X" n="0857b21"/><lb ed="R092" n="0470b04"/>名世界。如來說衆生性。中妄念。如三千大千世界
<lb ed="X" n="0857b22"/><lb ed="R092" n="0470b05"/>微塵。一切衆生。被妄念微塵遮蔽佛性。不得解脫。
<lb ed="X" n="0857b23"/><lb ed="R092" n="0470b06"/>若得妄念盡。現出眞如。佛又呌須菩提。於意云何。
<lb ed="X" n="0857b24"/><lb ed="R092" n="0470b07"/>可以三十二相。見如來不。須菩提會意。三十二相。
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0857c" n="0857c"/>
<lb ed="X" n="0857c01"/><lb ed="R092" n="0470b08"/>乃是報身不得見如來。故言。不也世尊。不可以三
<lb ed="X" n="0857c02"/><lb ed="R092" n="0470b09"/>十二相得見如來。何以故。如來說。三十二相。乃是
<lb ed="X" n="0857c03"/><lb ed="R092" n="0470b10"/>如來。累劫精修。故有果報。現三十二相。卽是非相。
<lb ed="X" n="0857c04"/><lb ed="R092" n="0470b11"/>非相乃是無相。無相卽是法身。若非法身。果力焉
<lb ed="X" n="0857c05"/><lb ed="R092" n="0470b12"/>得有三十二相具足。故將三十二相。喩三十二淸
<lb ed="X" n="0857c06"/><lb ed="R092" n="0470b13"/>淨行。三十二淸淨者。於五根中。修六波羅蜜。於意
<lb ed="X" n="0857c07"/><lb ed="R092" n="0470b14"/>根中。修無相無爲。是名三十二淸淨行。又云。六賊
<lb ed="X" n="0857c08"/><lb ed="R092" n="0470b15"/>返做六波羅。是名三十二相。佛又呌須菩提。若有
<lb ed="X" n="0857c09"/><lb ed="R092" n="0470b16"/>善男子。善女人。以恒河沙等。身命布施。搞骨擊髓
<lb ed="X" n="0857c10"/><lb ed="R092" n="0470b17"/>投岩。赴火刎頸。割肉燃指。卸臂。捨身捨命。若復後
<lb ed="X" n="0857c11"/><lb ed="R092" n="0470b18"/>有人。於此金剛經中。乃至受持四句偈等。爲他人
<lb ed="X" n="0857c12"/><lb ed="R092" n="0471a01"/>說。其福甚多。若論多劫捨身。不了空義。妄心不除
<lb ed="X" n="0857c13"/><lb ed="R092" n="0471a02"/>元是衆生。若是一念持經。我人頓盡。煩惱妄想盡
<lb ed="X" n="0857c14"/><lb ed="R092" n="0471a03"/>除。焉不解脫。是故。如法受持。前者文字章句。句句
<lb ed="X" n="0857c15"/><lb ed="R092" n="0471a04"/>消歸自<anchor xml:id="nkr_note_add_0857c1501" n="0857c1501"/><anchor xml:id="beg0857c1501" n="0857c1501"/>己<anchor xml:id="end0857c1501"/>。行行脫死超生。苦勸行人晝夜勤提。我
<lb ed="X" n="0857c16"/><lb ed="R092" n="0471a05"/>和你人身難得。莫要空回。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0857c17"/><lb ed="R092" n="0471a06"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX24p0857c1701"><l>如法受持念幾聲</l><l>蘆芽穿透甚分明</l>
<lb ed="X" n="0857c18"/><lb ed="R092" n="0471a07"/><l>識得如來眞玅訣</l><l>一處通來處處通</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0857c19"/><lb ed="R092" n="0471a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0857c1901">如此之法決要受持。咄。受持箇甚麼。念幾聲的是
<lb ed="X" n="0857c20"/><lb ed="R092" n="0471a09"/>誰故云。如法受持念幾聲。咦。四大散了。怎麼受持。
<lb ed="X" n="0857c21"/><lb ed="R092" n="0471a10"/>蘆芽穿透甚分明。不卽蘆芽。葉底枝頭甚分明。不
<lb ed="X" n="0857c22"/><lb ed="R092" n="0471a11"/>卽葉底枝頭。水流風動甚分明。不卽水流風動。雲
<lb ed="X" n="0857c23"/><lb ed="R092" n="0471a12"/>騰鳥飛甚分明。還有無數分明。不能細說。昔日如
<lb ed="X" n="0857c24"/><lb ed="R092" n="0471a13"/>來。靈山會上。說法雙林涅槃以後。今在何處說法。
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0858a" n="0858a"/>
<lb ed="X" n="0858a01"/><lb ed="R092" n="0471a14"/>蘆芽穿透者。是誰說法。若識得這箇如來眞妙訣。
<lb ed="X" n="0858a02"/><lb ed="R092" n="0471a15"/>一處通來處處通。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0858a03"/><lb ed="R092" n="0471a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0858a0301">如法受持。大乘般若波羅蜜。四句無爲偈。金剛三昧
<lb ed="X" n="0858a04"/><lb ed="R092" n="0471a17"/>力。佛。慈悲度羣迷。普願人人。直指不退地。端坐蓮臺
<lb ed="X" n="0858a05"/><lb ed="R092" n="0471a18"/>證菩提。端坐蓮臺證菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0858a06"/><lb ed="R092" n="0471b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0858a0601">如是之法。乃是大乘般若波羅蜜多。這是四句無
<lb ed="X" n="0858a07"/><lb ed="R092" n="0471b02"/>爲妙偈。大乘卽是摩訶。摩訶者。梵語也。東土爲大。
<lb ed="X" n="0858a08"/><lb ed="R092" n="0471b03"/>且大者。莫過虗空大道。無有邊際。遍周沙界隨地
<lb ed="X" n="0858a09"/><lb ed="R092" n="0471b04"/>現靑黃的。般若者。梵語也。東上爲智慧。蓮經云。慧
<lb ed="X" n="0858a10"/><lb ed="R092" n="0471b05"/>日破諸諳。能伏災風火。若有智慧之目。能照破煩
<lb ed="X" n="0858a11"/><lb ed="R092" n="0471b06"/>惱無明。現出本性當人。波羅者。梵語也。東上爲彼
<lb ed="X" n="0858a12"/><lb ed="R092" n="0471b07"/>岸。若有慧日照破四大六根。不被色聲香味觸所
<lb ed="X" n="0858a13"/><lb ed="R092" n="0471b08"/>瞞。本來就是彼岸。蜜多者。梵語也。東上爲無極。無
<lb ed="X" n="0858a14"/><lb ed="R092" n="0471b09"/>極而太極。又蜜者。和也多者。衆法也。將自<anchor xml:id="nkr_note_add_0858a1401" n="0858a1401"/><anchor xml:id="beg0858a1401" n="0858a1401"/>己<anchor xml:id="end0858a1401"/>一靈
<lb ed="X" n="0858a15"/><lb ed="R092" n="0471b10"/>眞性。放開包藏萬法。萬法盡在太虗之中。一性之
<lb ed="X" n="0858a16"/><lb ed="R092" n="0471b11"/>內。修行人以一性均和衆性。合而爲一。故曰。蜜多。
<lb ed="X" n="0858a17"/><lb ed="R092" n="0471b12"/>乃是四句無爲偈也。若得金剛堅固無諍三昧之
<lb ed="X" n="0858a18"/><lb ed="R092" n="0471b13"/>力。照破了四句無爲妙偈。將四句無爲歸於自<anchor xml:id="nkr_note_add_0858a1801" n="0858a1801"/><anchor xml:id="beg0858a1801" n="0858a1801"/>己<anchor xml:id="end0858a1801"/>。
<lb ed="X" n="0858a19"/><lb ed="R092" n="0471b14"/>名爲自利。不能接物利生。我的佛。還要發一箇慈
<lb ed="X" n="0858a20"/><lb ed="R092" n="0471b15"/>悲之心。救度一切大衆。是故。慈悲度群迷。不要傳
<lb ed="X" n="0858a21"/><lb ed="R092" n="0471b16"/>箇小乘外道法。與大衆。故云。普願人人。直指不退
<lb ed="X" n="0858a22"/><lb ed="R092" n="0471b17"/>地。若到不退地上。面見阿彌陀佛。證無生法忍。故
<lb ed="X" n="0858a23"/><lb ed="R092" n="0471b18"/>云。端坐蓮臺證菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0858a24"/><lb ed="R092" n="0472a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0858a2401">離相寂滅。一花五葉。<name role="" type="person">熊耳山</name>前。面壁不說。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0858b" n="0858b"/>
<lb ed="X" n="0858b01"/><lb ed="R092" n="0472a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0858b0101">直下悟空。離諸形相。旣離形相。寂滅現前。爾時須
<lb ed="X" n="0858b02"/><lb ed="R092" n="0472a03"/>菩提聞說是經。深解義趣。涕淚悲泣。而白佛言。希
<lb ed="X" n="0858b03"/><lb ed="R092" n="0472a04"/>有世尊。佛說如是。般若甚深經典。我從昔以來。所
<lb ed="X" n="0858b04"/><lb ed="R092" n="0472a05"/>得聲聞慧眼。未曾得聞。如是。般若之經。世尊若復
<lb ed="X" n="0858b05"/><lb ed="R092" n="0472a06"/>後來有人。得聞如是般若經。信心淸淨。則生實相。
<lb ed="X" n="0858b06"/><lb ed="R092" n="0472a07"/>當知是人成就最上第一。希有成就佛功德也。世
<lb ed="X" n="0858b07"/><lb ed="R092" n="0472a08"/>尊。是實相者。則是非相。非相是乃無相。是故。如來
<lb ed="X" n="0858b08"/><lb ed="R092" n="0472a09"/>說。名呌實相。乃是本性。實相。但心有所得。卽非實
<lb ed="X" n="0858b09"/><lb ed="R092" n="0472a10"/>相也。世尊。我今得聞。如是般若經典親見如來印
<lb ed="X" n="0858b10"/><lb ed="R092" n="0472a11"/>證。信解受持。不足爲難。若當來世。如來滅後。後五
<lb ed="X" n="0858b11"/><lb ed="R092" n="0472a12"/>百歲其有衆生。得聞如是般若經典。信解受持。無
<lb ed="X" n="0858b12"/><lb ed="R092" n="0472a13"/>佛印證。自解自悟。是人則爲第一希有。何以故。此
<lb ed="X" n="0858b13"/><lb ed="R092" n="0472a14"/>人無我相。無人相。無衆生相。無壽者相。所以者何。
<lb ed="X" n="0858b14"/><lb ed="R092" n="0472a15"/>此人見我相卽是非相。見人相。衆生相。壽者相。卽
<lb ed="X" n="0858b15"/><lb ed="R092" n="0472a16"/>是非相。何以故。此人離一切諸相。妄心識心俱無。
<lb ed="X" n="0858b16"/><lb ed="R092" n="0472a17"/>則名諸佛。佛吿須菩提。如是如是說得有理。若復
<lb ed="X" n="0858b17"/><lb ed="R092" n="0472a18"/>後來有人。得聞是此金剛經。不驚。大膽人也。不怖。
<lb ed="X" n="0858b18"/><lb ed="R092" n="0472b01"/>無怕怖人也。不畏。不癡人也。當如是人。甚爲希有。
<lb ed="X" n="0858b19"/><lb ed="R092" n="0472b02"/>上根人。聞而深信。中根人。半信半疑。下根聞而大
<lb ed="X" n="0858b20"/><lb ed="R092" n="0472b03"/>笑。說此難信之法。何以故。大人境界普賢知。小人
<lb ed="X" n="0858b21"/><lb ed="R092" n="0472b04"/>聞而心忐忑。聲聞久著法相。執有爲解不了諸法
<lb ed="X" n="0858b22"/><lb ed="R092" n="0472b05"/>本空。忽聞此經諸相不生。言下卽佛所以驚怖。惟
<lb ed="X" n="0858b23"/><lb ed="R092" n="0472b06"/>有大乘菩薩。得聞此理。歡喜受持。如此之人。甚爲
<lb ed="X" n="0858b24"/><lb ed="R092" n="0472b07"/>希有。佛又呌。須菩提。如來說第一檀波羅蜜。口說
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0858c" n="0858c"/>
<lb ed="X" n="0858c01"/><lb ed="R092" n="0472b08"/>心不行。卽非第一波羅蜜。口說無相法。心依無相
<lb ed="X" n="0858c02"/><lb ed="R092" n="0472b09"/>行。是名第一波羅蜜。第二持戒波羅蜜。佛又呌須
<lb ed="X" n="0858c03"/><lb ed="R092" n="0472b10"/>菩提。第三忍辱波羅蜜。如來說。執著忍辱。見有身
<lb ed="X" n="0858c04"/><lb ed="R092" n="0472b11"/>相。當被所害。非忍辱波羅蜜。不執忍辱。不見身相。
<lb ed="X" n="0858c05"/><lb ed="R092" n="0472b12"/>是名忍辱波羅蜜。第四精進波羅蜜。第五禪定波
<lb ed="X" n="0858c06"/><lb ed="R092" n="0472b13"/>羅蜜。第六般若波羅蜜。如來又說。何以故。須菩提。
<lb ed="X" n="0858c07"/><lb ed="R092" n="0472b14"/>如我昔爲歌利王。割截身體。我於爾時。無我相。無
<lb ed="X" n="0858c08"/><lb ed="R092" n="0472b15"/>人相。無衆生相。無壽者相。何以故。我於往昔。節節
<lb ed="X" n="0858c09"/><lb ed="R092" n="0472b16"/>支解。此時若有我相。人相。衆生相。壽者相。應生嗔
<lb ed="X" n="0858c10"/><lb ed="R092" n="0472b17"/>恨如來往昔。爲忍辱仙人。有歌利王。與諸綵女。林
<lb ed="X" n="0858c11"/><lb ed="R092" n="0472b18"/>野遊樂。王倦睡眠。綵女山中尋花果。遙見仙人林
<lb ed="X" n="0858c12"/><lb ed="R092" n="0473a01"/>中晏坐。共呼馳往。皆集其所。頂禮仙人。卽爲說法。
<lb ed="X" n="0858c13"/><lb ed="R092" n="0473a02"/>王從睡覺。不見諸女。仗劍求覔。見女圍繞仙人而
<lb ed="X" n="0858c14"/><lb ed="R092" n="0473a03"/>坐。王大嗔怒。問之誰耶。何誘諸女。答曰。我是仙人。
<lb ed="X" n="0858c15"/><lb ed="R092" n="0473a04"/>修忍辱行。王問。汝得非非想定耶。答言不得。又問。
<lb ed="X" n="0858c16"/><lb ed="R092" n="0473a05"/>汝得四禪定耶。答言不得。一一問之。一一答言不
<lb ed="X" n="0858c17"/><lb ed="R092" n="0473a06"/>得。王曰。未離欲界。何誘諸女。王令可伸一臂。試能
<lb ed="X" n="0858c18"/><lb ed="R092" n="0473a07"/>忍否。仙人便伸。以劍斬之。又問何人。答言。修忍辱
<lb ed="X" n="0858c19"/><lb ed="R092" n="0473a08"/>行。復令更伸一臂。又斷之。王如前問。仙人如前答。
<lb ed="X" n="0858c20"/><lb ed="R092" n="0473a09"/>斬兩足。兩耳。一鼻。仙人吿言。王今何故自生疲厭。
<lb ed="X" n="0858c21"/><lb ed="R092" n="0473a10"/>斷我身分。由如芥子。我亦不生念嗔恚。自不守心。
<lb ed="X" n="0858c22"/><lb ed="R092" n="0473a11"/>不爲忍辱。若有一念痛惱之心。卽生嗔恨。須菩提。
<lb ed="X" n="0858c23"/><lb ed="R092" n="0473a12"/>又念我過去於五百世。作忍辱仙人。於爾所生。何
<lb ed="X" n="0858c24"/><lb ed="R092" n="0473a13"/>以故。無我相。無人相。無衆生相。無壽者相。是故須
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0859a" n="0859a"/>
<lb ed="X" n="0859a01"/><lb ed="R092" n="0473a14"/>菩提。菩薩。應離一切色聲香味觸法相。發阿耨多
<lb ed="X" n="0859a02"/><lb ed="R092" n="0473a15"/>羅三藐三菩提心。不應住色生心。不應住<anchor xml:id="nkr_note_orig_0859001" n="0859001"/>色聲香
<lb ed="X" n="0859a03"/><lb ed="R092" n="0473a16"/>味觸法生心。應結無所住心。若此六塵。起憎愛心。
<lb ed="X" n="0859a04"/><lb ed="R092" n="0473a17"/>由此妄心。積集無量業結而覆佛性。雖有種種勤
<lb ed="X" n="0859a05"/><lb ed="R092" n="0473a18"/>苦修行。不除心垢。終無解脫之理。若法有住。或住
<lb ed="X" n="0859a06"/><lb ed="R092" n="0473b01"/>西方。或住三界。或住後世爲人。則爲非是道人住
<lb ed="X" n="0859a07"/><lb ed="R092" n="0473b02"/>處。若不住涅槃。不住諸法。一切不住。方是菩薩住
<lb ed="X" n="0859a08"/><lb ed="R092" n="0473b03"/>處。是故。佛說菩薩心不應色相七寶布施。須菩提。
<lb ed="X" n="0859a09"/><lb ed="R092" n="0473b04"/>菩薩爲利益一切衆生。應如是般若法布施。凡人
<lb ed="X" n="0859a10"/><lb ed="R092" n="0473b05"/>捨七寶。爲求後世快樂。菩薩不爲自求快樂。<anchor xml:id="nkr_note_add_0859a1001" n="0859a1001"/><anchor xml:id="beg0859a1001" n="0859a1001"/>但<anchor xml:id="end0859a1001"/>爲
<lb ed="X" n="0859a11"/><lb ed="R092" n="0473b06"/>內破慳貪。外利益一切衆生。而說法布施。如來說。
<lb ed="X" n="0859a12"/><lb ed="R092" n="0473b07"/>一切諸相。卽是非相。非相卽是無相。又說。一切衆
<lb ed="X" n="0859a13"/><lb ed="R092" n="0473b08"/>生。則非衆生。一切衆生。盡是假名。若離妄心。則非
<lb ed="X" n="0859a14"/><lb ed="R092" n="0473b09"/>衆生。佛又呌須菩提。如來是眞語者。實語者。如語
<lb ed="X" n="0859a15"/><lb ed="R092" n="0473b10"/>者。不誑語者。不異語者。眞語者。說一切衆生皆有
<lb ed="X" n="0859a16"/><lb ed="R092" n="0473b11"/>佛性。實語者。說衆生造惡。定受惡報。如語者。說衆
<lb ed="X" n="0859a17"/><lb ed="R092" n="0473b12"/>生修善。定有善報。不誑語者。說般若波羅蜜法。超
<lb ed="X" n="0859a18"/><lb ed="R092" n="0473b13"/>出三界。不異語者。如來不說二法。佛又呌。須菩提。
<lb ed="X" n="0859a19"/><lb ed="R092" n="0473b14"/>如來所說法。此法無實無虗。無實者。以法性空寂。
<lb ed="X" n="0859a20"/><lb ed="R092" n="0473b15"/>無相可得。無虗者。隨地現靑黃。處處發嫩草。不得
<lb ed="X" n="0859a21"/><lb ed="R092" n="0473b16"/>言有。不得言無。有而不有爲妙有。無而不無是眞
<lb ed="X" n="0859a22"/><lb ed="R092" n="0473b17"/>無。故言。無實無虗。佛又呌須菩提。若菩薩心住於
<lb ed="X" n="0859a23"/><lb ed="R092" n="0473b18"/>諸相法。捨七寶而行布施。如盲人入闇。則無所見
<lb ed="X" n="0859a24"/><lb ed="R092" n="0474a01"/>若菩薩。心不住色聲香味觸法而行布施。如人有
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0859b" n="0859b"/>
<lb ed="X" n="0859b01"/><lb ed="R092" n="0474a02"/>目。日月光照。見種種色。須菩提。當來之世。若有善
<lb ed="X" n="0859b02"/><lb ed="R092" n="0474a03"/>男子。善女人。能於此一卷金剛經。受持讀在心內。
<lb ed="X" n="0859b03"/><lb ed="R092" n="0474a04"/>則爲如來。以佛的智慧。非是緣覺聲聞所知。悉知
<lb ed="X" n="0859b04"/><lb ed="R092" n="0474a05"/>是人。悉見是人。皆得成就佛果。無量無邊功德也。
<lb ed="X" n="0859b05"/><lb ed="R092" n="0474a06"/>是故。離相寂滅。一花五葉者。昔日達磨西來。見梁
<lb ed="X" n="0859b06"/><lb ed="R092" n="0474a07"/>武帝。帝不識來意。渡江寓於<name role="" type="person">少林寺</name>。終日面壁而
<lb ed="X" n="0859b07"/><lb ed="R092" n="0474a08"/>坐。有僧神光。晨夕參見。立雪齊腰。師憫而問。久立
<lb ed="X" n="0859b08"/><lb ed="R092" n="0474a09"/>雪中。當求何事。光悲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0859002" n="0859002"/>相曰。惟願和尙慈悲。開甘露
<lb ed="X" n="0859b09"/><lb ed="R092" n="0474a10"/>門。師曰。諸佛妙道。曠劫精勤。難行能行。非忍能忍。
<lb ed="X" n="0859b10"/><lb ed="R092" n="0474a11"/>豈以小德小智。輕心慢心。光卽取刀斷臂。師知法
<lb ed="X" n="0859b11"/><lb ed="R092" n="0474a12"/>器。乃曰。諸佛最初求道。爲法忘形。汝今斷臂我前。
<lb ed="X" n="0859b12"/><lb ed="R092" n="0474a13"/>求亦何在。易名慧可。可曰。諸佛法印。可得聞乎。師
<lb ed="X" n="0859b13"/><lb ed="R092" n="0474a14"/>曰。法印匪從人得。可曰。我心未寧。乞師與安。師曰。
<lb ed="X" n="0859b14"/><lb ed="R092" n="0474a15"/>將心來與汝安。可曰。覔心了不可得。師曰。我與汝
<lb ed="X" n="0859b15"/><lb ed="R092" n="0474a16"/>安心竟。後欲返天竺之時。乃命門人。盍各言所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0859003" n="0859003"/>諸
<lb ed="X" n="0859b16"/><lb ed="R092" n="0474a17"/>乎。時道副對曰。不執文字。不離文字。而爲道用。師
<lb ed="X" n="0859b17"/><lb ed="R092" n="0474a18"/>曰汝得吾<anchor xml:id="nkr_note_orig_0859004" n="0859004"/>身。<name role="" type="person">尼總持</name>曰。由如慶喜見阿閦佛國。一
<lb ed="X" n="0859b18"/><lb ed="R092" n="0474b01"/>見更無再見。師曰。汝得吾肉。道育曰。四大本空。五
<lb ed="X" n="0859b19"/><lb ed="R092" n="0474b02"/>蘊非有。無一法可得。師曰。汝得吾骨。慧可禮拜。依
<lb ed="X" n="0859b20"/><lb ed="R092" n="0474b03"/>位而立。師曰。汝得吾髓。師吿可曰。昔日如來以正
<lb ed="X" n="0859b21"/><lb ed="R092" n="0474b04"/>法眼藏。付迦葉大士。展轉囑累而至於我。我今付
<lb ed="X" n="0859b22"/><lb ed="R092" n="0474b05"/>汝。幷授袈裟。以爲法信。吾滅後二百年。衣止不傳。
<lb ed="X" n="0859b23"/><lb ed="R092" n="0474b06"/>法周沙界。聽吾偈曰。吾本來茲土。傳法救迷情。一
<lb ed="X" n="0859b24"/><lb ed="R092" n="0474b07"/>花開五葉。結果自然成。端坐而化。三祖<name role="" type="person">僧璨</name>。初以
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0859c" n="0859c"/>
<lb ed="X" n="0859c01"/><lb ed="R092" n="0474b08"/>白衣謁可。問曰。弟子身纏風病。請和尙懺罪。可曰。
<lb ed="X" n="0859c02"/><lb ed="R092" n="0474b09"/>將罪來與汝懺。居士良久曰。覔罪了不可得。可曰。
<lb ed="X" n="0859c03"/><lb ed="R092" n="0474b10"/>我與汝懺罪竟。璨問曰。<anchor xml:id="nkr_note_add_0859c0301" n="0859c0301"/><anchor xml:id="beg0859c0301" n="0859c0301"/>已<anchor xml:id="end0859c0301"/>知和尙是僧。未審何名
<lb ed="X" n="0859c04"/><lb ed="R092" n="0474b11"/>佛法。可曰。是心是佛。是心是法。法佛無二。僧寶亦
<lb ed="X" n="0859c05"/><lb ed="R092" n="0474b12"/>然。璨曰。今日纔知罪性。不在內。不在外。不在中間。
<lb ed="X" n="0859c06"/><lb ed="R092" n="0474b13"/>如其心然。佛法無二也。<name role="" type="person">四祖道信</name>。見璨問曰。願和
<lb ed="X" n="0859c07"/><lb ed="R092" n="0474b14"/>尙。乞與解脫法門。璨曰。誰縛汝。信曰。無人縛。璨曰。
<lb ed="X" n="0859c08"/><lb ed="R092" n="0474b15"/>何更求解脫乎。信大悟。五祖弘忍。爲童子時。四祖
<lb ed="X" n="0859c09"/><lb ed="R092" n="0474b16"/>問上姓。答曰姓卽有。不是時甞姓。四祖曰。是何姓。
<lb ed="X" n="0859c10"/><lb ed="R092" n="0474b17"/>答曰。是佛性。四祖曰。汝無佛性耶。答曰。自性空無
<lb ed="X" n="0859c11"/><lb ed="R092" n="0474b18"/>故無佛性。六祖慧能。家貧賣柴。聞言誦金剛經。問
<lb ed="X" n="0859c12"/><lb ed="R092" n="0475a01"/>曰。得於何人。客曰。得於黃梅。能。卽去參祖。五祖問
<lb ed="X" n="0859c13"/><lb ed="R092" n="0475a02"/>曰。汝何來。能曰。嶺南。祖曰。欲須何事。能曰。唯求作
<lb ed="X" n="0859c14"/><lb ed="R092" n="0475a03"/>佛。祖曰。嶺南人。無佛性。能曰。人有南北。佛性豈然。
<lb ed="X" n="0859c15"/><lb ed="R092" n="0475a04"/>祖。知異人。使入碓房。五祖一日。吿衆曰。各作一偈。
<lb ed="X" n="0859c16"/><lb ed="R092" n="0475a05"/>語意相合。則付衣法。會下七百餘人。上座神秀。於
<lb ed="X" n="0859c17"/><lb ed="R092" n="0475a06"/>壁書一偈。身是菩提樹。心如明鏡臺。時時勤拂拭。
<lb ed="X" n="0859c18"/><lb ed="R092" n="0475a07"/>莫使有塵埃。衆皆誦念。能聞此偈。謂同學曰。美則
<lb ed="X" n="0859c19"/><lb ed="R092" n="0475a08"/>美。了未了。有偈和之。同學皆笑。夜深于秀偈之側。
<lb ed="X" n="0859c20"/><lb ed="R092" n="0475a09"/>書偈一首。菩提本非樹。明鏡亦非臺。本來無一物。
<lb ed="X" n="0859c21"/><lb ed="R092" n="0475a10"/>何假須塵埃。祖見此偈。師乃吿曰。諸佛出世。爲一
<lb ed="X" n="0859c22"/><lb ed="R092" n="0475a11"/>大事故。隨機大小。說有三乘。後以正法眼藏。付于
<lb ed="X" n="0859c23"/><lb ed="R092" n="0475a12"/>迦葉。直至達磨。輪及于我。今以法寶。及所傳衣。用
<lb ed="X" n="0859c24"/><lb ed="R092" n="0475a13"/>付於汝。師曰。法則旣授。衣付何人。祖曰。達磨初至。
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0860a" n="0860a"/>
<lb ed="X" n="0860a01"/><lb ed="R092" n="0475a14"/>人未知信。所以傳衣。今信心<anchor xml:id="nkr_note_add_0860a0101" n="0860a0101"/><anchor xml:id="beg0860a0101" n="0860a0101"/>已<anchor xml:id="end0860a0101"/>熟。止於汝身。不復
<lb ed="X" n="0860a02"/><lb ed="R092" n="0475a15"/>傳也。乃是一花開五葉。今時有一等邪迷之人。說
<lb ed="X" n="0860a03"/><lb ed="R092" n="0475a16"/>肝屬東方甲乙木。心屬南方丙丁火。肺屬西方庚
<lb ed="X" n="0860a04"/><lb ed="R092" n="0475a17"/>辛金。腎屬北方壬癸水。脾屬中央戊己土。是一花
<lb ed="X" n="0860a05"/><lb ed="R092" n="0475a18"/>五葉。又有邪人說。心如華葢。肝腑五葉。是一花開
<lb ed="X" n="0860a06"/><lb ed="R092" n="0475b01"/>五葉。又有人說。天地日月星。是一花開五葉。又有
<lb ed="X" n="0860a07"/><lb ed="R092" n="0475b02"/>人說。眼耳鼻舌口。是一花開五葉。皆是謬語。昔日
<lb ed="X" n="0860a08"/><lb ed="R092" n="0475b03"/>達磨。<name role="" type="person">熊耳山</name>前。面壁九年。不曾開口。今時之人。臨
<lb ed="X" n="0860a09"/><lb ed="R092" n="0475b04"/>機轉語。講經說法。念經念佛。我能我會。有這許多
<lb ed="X" n="0860a10"/><lb ed="R092" n="0475b05"/>話說。不達祖意。故云。<name role="" type="person">熊耳山</name>前。面壁不說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0860a11"/><lb ed="R092" n="0475b06"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX24p0860a1101"><l>離相寂滅本來人</l><l>陰陽相合聖賢宗</l>
<lb ed="X" n="0860a12"/><lb ed="R092" n="0475b07"/><l>打成一片方成道</l><l>那知身外脫微塵</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0860a13"/><lb ed="R092" n="0475b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0860a1301">直下悟空。諸相皆無。人法雙忘。現出實相。須菩提
<lb ed="X" n="0860a14"/><lb ed="R092" n="0475b09"/>言。世尊是實相者。則是非相。非相卽是無相。是故。
<lb ed="X" n="0860a15"/><lb ed="R092" n="0475b10"/>如來說。名呌實相。乃是本人也。故云。離相寂滅本
<lb ed="X" n="0860a16"/><lb ed="R092" n="0475b11"/>來人。陰陽相合者。眼屬東方。甲乙木。耳屬南方。丙
<lb ed="X" n="0860a17"/><lb ed="R092" n="0475b12"/>丁火。鼻屬西方。庚辛金。口屬北方。壬癸水。身屬中
<lb ed="X" n="0860a18"/><lb ed="R092" n="0475b13"/>央。戊<anchor xml:id="nkr_note_add_0860a1801" n="0860a1801"/><anchor xml:id="beg0860a1801" n="0860a1801"/>己<anchor xml:id="end0860a1801"/>土。老子云。耳凝運。眼含光。鼻調息。舌緘氣。
<lb ed="X" n="0860a19"/><lb ed="R092" n="0475b14"/>身心不動。身不動爲之龍吟。心不動爲之虎嘯。龍
<lb ed="X" n="0860a20"/><lb ed="R092" n="0475b15"/>吟則精固。虎嘯前丹成。如來云。眼觀鼻。鼻觀心。心
<lb ed="X" n="0860a21"/><lb ed="R092" n="0475b16"/>觀意。意觀神。五行攢簇。四大和合。孔子云。知止而
<lb ed="X" n="0860a22"/><lb ed="R092" n="0475b17"/>後有定。定而后能靜。靜而后能安。安而后能慮。慮
<lb ed="X" n="0860a23"/><lb ed="R092" n="0475b18"/>而后能得。乃是陰陽相合。今時有等邪人。在皮囊
<lb ed="X" n="0860a24"/><lb ed="R092" n="0476a01"/>上做工夫。昇降陰陽氣。上下前後顚倒做轉。在皮
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0860b" n="0860b"/>
<lb ed="X" n="0860b01"/><lb ed="R092" n="0476a02"/>脊上運轉。上至性門。下至尾閭穴。中至背脊雙關。
<lb ed="X" n="0860b02"/><lb ed="R092" n="0476a03"/>尾閭穴發火直透頂門。呌名三關九節。又呌曹溪
<lb ed="X" n="0860b03"/><lb ed="R092" n="0476a04"/>路。又名黃河水逆流。又名上天梯。異名多。不錄。背
<lb ed="X" n="0860b04"/><lb ed="R092" n="0476a05"/>脊中。三條路中間直透頂門。擊破樓頭皷。進入泥
<lb ed="X" n="0860b05"/><lb ed="R092" n="0476a06"/>丸宮。降下明堂。<g ref="#CB15179">雀</g>橋重樓。送入丹田。與嬰兒姹女
<lb ed="X" n="0860b06"/><lb ed="R092" n="0476a07"/>懷胎結聖。運得轉者。却病益壽。運不轉者。成腦漏
<lb ed="X" n="0860b07"/><lb ed="R092" n="0476a08"/>蠱脹。久後見境成邪。或是半夜三更由如白日。或
<lb ed="X" n="0860b08"/><lb ed="R092" n="0476a09"/>見圓光。或見陰神。或見陽神。或見如來。但有見相。
<lb ed="X" n="0860b09"/><lb ed="R092" n="0476a10"/>並是邪相。聖賢者。有十聖三賢。十聖卽十地。歡喜
<lb ed="X" n="0860b10"/><lb ed="R092" n="0476a11"/>地。離垢地。發光地。焰慧地。難勝地。現前地。遠行地。
<lb ed="X" n="0860b11"/><lb ed="R092" n="0476a12"/>不動地。善慧地。法雲地。住四禪淨居天宮。三賢者。
<lb ed="X" n="0860b12"/><lb ed="R092" n="0476a13"/>初禪爲初賢。卽十住位。發心住。治地住。修行住。生
<lb ed="X" n="0860b13"/><lb ed="R092" n="0476a14"/>貴住。方便住。正心住。不退住。童眞住。法王子住。灌
<lb ed="X" n="0860b14"/><lb ed="R092" n="0476a15"/>頂住。二禪爲中賢。卽十行位。歡喜行。饒益行。無嗔
<lb ed="X" n="0860b15"/><lb ed="R092" n="0476a16"/>恨行。無盡行。離痴亂行。善現行。無著行。尊重行。善
<lb ed="X" n="0860b16"/><lb ed="R092" n="0476a17"/>法行。眞實行。三禪爲上賢。卽十回向位。離衆生回
<lb ed="X" n="0860b17"/><lb ed="R092" n="0476a18"/>向。不壞回向。等一切佛回向。至一切處無地回向。
<lb ed="X" n="0860b18"/><lb ed="R092" n="0476b01"/>無盡功德回向。隨順平等善根回向。等觀一切衆
<lb ed="X" n="0860b19"/><lb ed="R092" n="0476b02"/>生回向。眞如相回向。無縛解脫回向。法界無量回
<lb ed="X" n="0860b20"/><lb ed="R092" n="0476b03"/>向。是故。陰陽相合聖賢宗。此十聖三賢。皆有輪迴
<lb ed="X" n="0860b21"/><lb ed="R092" n="0476b04"/>生死。直要修到。裡頭空。外頭空。裡外相連。打成一
<lb ed="X" n="0860b22"/><lb ed="R092" n="0476b05"/>片。無內無外。無東無西。無南無北。無上無下。渾身
<lb ed="X" n="0860b23"/><lb ed="R092" n="0476b06"/>是一箇淸虗。是故。打成一片。方纔成道。若要打成
<lb ed="X" n="0860b24"/><lb ed="R092" n="0476b07"/>一片。殊非離色身之外。別參一步。你看。你看。一貫
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0860c" n="0860c"/>
<lb ed="X" n="0860c01"/><lb ed="R092" n="0476b08"/>淸虗。故云。那知身外脫微塵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0860c02"/><lb ed="R092" n="0476b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0860c0201">離相寂滅。五蘊皆空四相絕。慧燈常不滅。雲散家家
<lb ed="X" n="0860c03"/><lb ed="R092" n="0476b10"/>月。佛。乾坤普照徹。大地光輝。朗朗銀世界。雪點須彌
<lb ed="X" n="0860c04"/><lb ed="R092" n="0476b11"/>一片白。雪點須彌一片白。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0860c05"/><lb ed="R092" n="0476b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0860c0501">直下空虗離諸形相。故云。離相寂滅。五蘊皆空者。
<lb ed="X" n="0860c06"/><lb ed="R092" n="0476b13"/>乃是色受想行識也。且色者。罣碍之義。若見境逢
<lb ed="X" n="0860c07"/><lb ed="R092" n="0476b14"/>物。不著不思。色蘊自空也。受者領納之義。若遇一
<lb ed="X" n="0860c08"/><lb ed="R092" n="0476b15"/>切聲色境界。心不領納。受蘊自空也。想者。妄想思
<lb ed="X" n="0860c09"/><lb ed="R092" n="0476b16"/>慮之義。若過去不思。未來不想。現在自如。想蘊自
<lb ed="X" n="0860c10"/><lb ed="R092" n="0476b17"/>空也。行者。心念不停。迁流之義。若十二時中。心不
<lb ed="X" n="0860c11"/><lb ed="R092" n="0476b18"/>外遊。念不煩亂。不被物轉。不被境留。一念不離當
<lb ed="X" n="0860c12"/><lb ed="R092" n="0477a01"/>處。行蘊自空也。識者。分別親疎之義。亦乃著物之
<lb ed="X" n="0860c13"/><lb ed="R092" n="0477a02"/>理。若見一切境物。一無分別。一槩平等。見如不見。
<lb ed="X" n="0860c14"/><lb ed="R092" n="0477a03"/>識如不識。來則應之。去則不思。識見自空也。四相
<lb ed="X" n="0860c15"/><lb ed="R092" n="0477a04"/>者。須菩提言。世尊。我今得聞如是般若經典。信解
<lb ed="X" n="0860c16"/><lb ed="R092" n="0477a05"/>受持。親見如來。不足爲難。若當來世。後五百歲。不
<lb ed="X" n="0860c17"/><lb ed="R092" n="0477a06"/>見如來。其有衆生。得聞如此金剛經。信解受持。是
<lb ed="X" n="0860c18"/><lb ed="R092" n="0477a07"/>人則爲第一希有。何以故。此人無我相。無人相。無
<lb ed="X" n="0860c19"/><lb ed="R092" n="0477a08"/>衆生相。無壽者相。無我相者。色受想行識空也。無
<lb ed="X" n="0860c20"/><lb ed="R092" n="0477a09"/>人相者。四大不實。終歸地水火風也。無衆生相者。
<lb ed="X" n="0860c21"/><lb ed="R092" n="0477a10"/>無滅生心也。無壽者相者。我身本無。豈有壽也。四
<lb ed="X" n="0860c22"/><lb ed="R092" n="0477a11"/>相旣無。法眼明徹。自心如來。故云。五蘊皆空。四相
<lb ed="X" n="0860c23"/><lb ed="R092" n="0477a12"/>絕。若是五蘊空。四相絕的人。不可間斷。時時常照。
<lb ed="X" n="0860c24"/><lb ed="R092" n="0477a13"/>是故。慧燈常不滅。若有智慧燈。照破煩惱浮雲。現
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0861a" n="0861a"/>
<lb ed="X" n="0861a01"/><lb ed="R092" n="0477a14"/>出本性一輪明月。故云。雲散家家月。我的佛。若得
<lb ed="X" n="0861a02"/><lb ed="R092" n="0477a15"/>煩惱無明散。現出本性當人。照破恒河沙數三千
<lb ed="X" n="0861a03"/><lb ed="R092" n="0477a16"/>大千世界。是故。乾坤普照徹。大地光輝。處處發現。
<lb ed="X" n="0861a04"/><lb ed="R092" n="0477a17"/>再無異色。故云。大地光輝。朗朗銀世界。好似雪點
<lb ed="X" n="0861a05"/><lb ed="R092" n="0477a18"/>須彌一片白。旣是雪點<name role="" type="person">須彌山</name>王。那有三界四禪
<lb ed="X" n="0861a06"/><lb ed="R092" n="0477b01"/>之相。卽見本性光明一片白。咦。亦如千日。放大光
<lb ed="X" n="0861a07"/><lb ed="R092" n="0477b02"/>明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0861a08"/><lb ed="R092" n="0477b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0861a0801">持經功德。眞經不識。量機大用。萬法歸一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0861a09"/><lb ed="R092" n="0477b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0861a0901">持誦此金剛經者。功德亦如虗空。不可度量。佛呌
<lb ed="X" n="0861a10"/><lb ed="R092" n="0477b05"/>須菩提。若有善男子。善女人。初日分。寅卯辰。卽三
<lb ed="X" n="0861a11"/><lb ed="R092" n="0477b06"/>世。以恒河沙等。身命布施。中日分。巳午未。卽三世。
<lb ed="X" n="0861a12"/><lb ed="R092" n="0477b07"/>復以恒河沙等身命布施。後日分。申酉戌。卽三世。
<lb ed="X" n="0861a13"/><lb ed="R092" n="0477b08"/>亦以恒河沙等身命布施。成住壞空。分十二時。性
<lb ed="X" n="0861a14"/><lb ed="R092" n="0477b09"/>理中說。天劈於子。地劈於丑。人生於寅。成劫中二
<lb ed="X" n="0861a15"/><lb ed="R092" n="0477b10"/>十轆轤劫。每一轆轤。共計一千六百八十萬年。住
<lb ed="X" n="0861a16"/><lb ed="R092" n="0477b11"/>劫。壞劫空劫。亦復如是。成住壞空四相劫。每一劫。
<lb ed="X" n="0861a17"/><lb ed="R092" n="0477b12"/>分三世。過去莊嚴劫。出一千佛。見在賢劫。出一千
<lb ed="X" n="0861a18"/><lb ed="R092" n="0477b13"/>佛。未來星宿劫。出一千佛。如是無量百千萬億劫。
<lb ed="X" n="0861a19"/><lb ed="R092" n="0477b14"/>以身布施。若復後有人。聞此金剛經典。信心不逆。
<lb ed="X" n="0861a20"/><lb ed="R092" n="0477b15"/>其福勝彼。勝是三時布施。何況書寫受持讀誦在
<lb ed="X" n="0861a21"/><lb ed="R092" n="0477b16"/>心。爲人解說。一念聞經。其福勝是三時布施。又況
<lb ed="X" n="0861a22"/><lb ed="R092" n="0477b17"/>書寫讀誦爲人解說。當知此人。決定成就阿耨多
<lb ed="X" n="0861a23"/><lb ed="R092" n="0477b18"/>羅三藐三菩提。佛言。須菩提。以要言之。是此經有
<lb ed="X" n="0861a24"/><lb ed="R092" n="0478a01"/>不可思議。不可稱量。無邊功德。如來爲發大乘者
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0861b" n="0861b"/>
<lb ed="X" n="0861b01"/><lb ed="R092" n="0478a02"/>說。爲發最上乘者說。若與小乘人說。決然不信。若
<lb ed="X" n="0861b02"/><lb ed="R092" n="0478a03"/>有人能受持讀誦廣爲人說。是名檀波羅蜜。如來
<lb ed="X" n="0861b03"/><lb ed="R092" n="0478a04"/>悉知是人。悉見是人。如來具六通。豈不知見也。此
<lb ed="X" n="0861b04"/><lb ed="R092" n="0478a05"/>等之人。皆得成就無上菩提。不可稱。不可量。無有
<lb ed="X" n="0861b05"/><lb ed="R092" n="0478a06"/>邊。不可思議功德。如是這樣人等。則爲荷擔如來。
<lb ed="X" n="0861b06"/><lb ed="R092" n="0478a07"/>阿耨多羅三藐三菩提。大乘者。智慧廣大。善能建
<lb ed="X" n="0861b07"/><lb ed="R092" n="0478a08"/>立一切法。最上乘者。不見垢法可厭。不見淨法可
<lb ed="X" n="0861b08"/><lb ed="R092" n="0478a09"/>求。不見涅槃可證。不作度衆生心。亦不作不度衆
<lb ed="X" n="0861b09"/><lb ed="R092" n="0478a10"/>生想。是名最上乘。何以故。須菩提。若樂小法者。著
<lb ed="X" n="0861b10"/><lb ed="R092" n="0478a11"/>我見。人見。衆生見。壽者見。則於此金剛經。不能聽
<lb ed="X" n="0861b11"/><lb ed="R092" n="0478a12"/>受讀誦。爲人解說。何名樂小法。二乘聲聞乘。樂小
<lb ed="X" n="0861b12"/><lb ed="R092" n="0478a13"/>果。求禪定法。願生禪天。不發大心。不能受持讀誦
<lb ed="X" n="0861b13"/><lb ed="R092" n="0478a14"/>此經。須菩提。在在處處。若有此一卷金剛經。一切
<lb ed="X" n="0861b14"/><lb ed="R092" n="0478a15"/>世間天人阿修羅。所應獻花供養。當知此處則爲
<lb ed="X" n="0861b15"/><lb ed="R092" n="0478a16"/>是塔。皆應供敬作禮圍繞。以諸華香。而散其處。此
<lb ed="X" n="0861b16"/><lb ed="R092" n="0478a17"/>一卷金剛經。非是紙上的。要人信受。若人口誦般
<lb ed="X" n="0861b17"/><lb ed="R092" n="0478a18"/>若。心行般若。常行無相無著之行。此人所在之處。
<lb ed="X" n="0861b18"/><lb ed="R092" n="0478b01"/>如有佛塔。感得一切天人。各持供養。作禮供敬。與
<lb ed="X" n="0861b19"/><lb ed="R092" n="0478b02"/>佛無異。故云。持經功德。雖然如是。乃是假經。有一
<lb ed="X" n="0861b20"/><lb ed="R092" n="0478b03"/>卷眞金剛經。在當人分上。人皆不識。故云。眞經不
<lb ed="X" n="0861b21"/><lb ed="R092" n="0478b04"/>識。若是小乘人。勸他誦紙上的。若是大乘人。勸他
<lb ed="X" n="0861b22"/><lb ed="R092" n="0478b05"/>誦本性上的。是故量機大用。小乘人。若誦得紙上
<lb ed="X" n="0861b23"/><lb ed="R092" n="0478b06"/>的純熟。明得理。見得性。也到萬法歸一。大乘人。認
<lb ed="X" n="0861b24"/><lb ed="R092" n="0478b07"/>得本性。是眞金剛經也。到得萬法歸一。是故量機
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0861c" n="0861c"/>
<lb ed="X" n="0861c01"/><lb ed="R092" n="0478b08"/>大用。萬法歸一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0861c02"/><lb ed="R092" n="0478b09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX24p0861c0201"><l>持經功德十五圓</l><l>妙機合盡七支傳</l>
<lb ed="X" n="0861c03"/><lb ed="R092" n="0478b10"/><l>二分布施無間斷</l><l>明月海底現金蓮</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0861c04"/><lb ed="R092" n="0478b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0861c0401">持此一卷金剛經者。明得無著無相之理。不著我
<lb ed="X" n="0861c05"/><lb ed="R092" n="0478b12"/>人衆生壽者。體得三十二相淸淨行。如此之人。由
<lb ed="X" n="0861c06"/><lb ed="R092" n="0478b13"/>如十五夜的圓月。無有欠缺。故云。持經功德十五
<lb ed="X" n="0861c07"/><lb ed="R092" n="0478b14"/>圓。此一卷金剛經的。玄妙之理。合盡將來。總在七
<lb ed="X" n="0861c08"/><lb ed="R092" n="0478b15"/>覺支上。一名念覺支。乃是靈心不昧。一切皆空。二
<lb ed="X" n="0861c09"/><lb ed="R092" n="0478b16"/>名擇法覺支。乃是法無差謬。明了義經。不明不了
<lb ed="X" n="0861c10"/><lb ed="R092" n="0478b17"/>義經。了義經者。卽勝義空。乃是眞空法。空而不空。
<lb ed="X" n="0861c11"/><lb ed="R092" n="0478b18"/>是也。不了義經者。卽世俗法。有求有證。有念有住。
<lb ed="X" n="0861c12"/><lb ed="R092" n="0479a01"/>是也。三名淸淨覺支。勤修不退。一覺永覺。是也。四
<lb ed="X" n="0861c13"/><lb ed="R092" n="0479a02"/>名喜覺支。所修正法。皆樂禪悅。禪悅者。淸淨也。五
<lb ed="X" n="0861c14"/><lb ed="R092" n="0479a03"/>名猗覺支。除諸煩惱。所覺無覺。是也。六名定覺支。
<lb ed="X" n="0861c15"/><lb ed="R092" n="0479a04"/>如所心定明明了了。是也。七名捨覺支。不爲世法
<lb ed="X" n="0861c16"/><lb ed="R092" n="0479a05"/>所牽。離覺所覺。是也。是故妙機合盡七支傳。二分
<lb ed="X" n="0861c17"/><lb ed="R092" n="0479a06"/>布施者。說法度人。乃是法施。布施錢財。乃是財施。
<lb ed="X" n="0861c18"/><lb ed="R092" n="0479a07"/>若得財法二施。由如明月海底現金蓮。明月却在
<lb ed="X" n="0861c19"/><lb ed="R092" n="0479a08"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0861001" n="0861001"/>大端。金蓮却在海底。乃是月影。如是之人。上下明
<lb ed="X" n="0861c20"/><lb ed="R092" n="0479a09"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0861002" n="0861002"/>月徹。打成一片。故云。二分布施無間斷。明月海底
<lb ed="X" n="0861c21"/><lb ed="R092" n="0479a10"/>現金蓮。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0861c22"/><lb ed="R092" n="0479a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0861c2201">持經功德。福等虗空不可說。一花開五葉。至今常不
<lb ed="X" n="0861c23"/><lb ed="R092" n="0479a12"/>謝。佛。不生更不滅。不短不長。無圓亦無缺。本性常明
<lb ed="X" n="0861c24"/><lb ed="R092" n="0479a13"/>光皎潔。本性常明光皎潔。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X24.0470.0862a" n="0862a"/>
<lb ed="X" n="0862a01"/><lb ed="R092" n="0479a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0862a0101">持此一卷金剛般若波羅密經。福等虗空。難度難
<lb ed="X" n="0862a02"/><lb ed="R092" n="0479a15"/>量。佛呌須菩提。以要言之。是經有不可思議。不可
<lb ed="X" n="0862a03"/><lb ed="R092" n="0479a16"/>稱量。無邊功德。是故。福等虗空不可說。一花開五
<lb ed="X" n="0862a04"/><lb ed="R092" n="0479a17"/>葉者。達磨是一花。傳下二祖慧可。三祖<name role="" type="person">僧璨</name>。四祖
<lb ed="X" n="0862a05"/><lb ed="R092" n="0479a18"/>道信。五祖弘忍。六祖慧能。乃是五葉。故云。一花開
<lb ed="X" n="0862a06"/><lb ed="R092" n="0479b01"/>五葉。至今常不謝者。後傳南嶽。<name role="" type="person">馬祖</name>。百丈。南泉。鹽
<lb ed="X" n="0862a07"/><lb ed="R092" n="0479b02"/>官。歸宗。大梅。佛光。盤山。麻谷。東寺。西堂。第三世。黃
<lb ed="X" n="0862a08"/><lb ed="R092" n="0479b03"/>檗。長慶。太慈。平日岸。石霜。古靈。和安通。趙州。共有
<lb ed="X" n="0862a09"/><lb ed="R092" n="0479b04"/>七千箇祖。直至今時淸虗居士。是故。至今常不謝。
<lb ed="X" n="0862a10"/><lb ed="R092" n="0479b05"/>我的佛。不生更不滅者。這箇本來面目。不生。本來
<lb ed="X" n="0862a11"/><lb ed="R092" n="0479b06"/>無有父母所生。不滅。本來萬劫不死。不短不長者。
<lb ed="X" n="0862a12"/><lb ed="R092" n="0479b07"/>本來無有相貌。有甚長短。無缺無圓者。本來面目。
<lb ed="X" n="0862a13"/><lb ed="R092" n="0479b08"/>無有圓缺。處處放光。處處發現。又無相貌。是故。本
<lb ed="X" n="0862a14"/><lb ed="R092" n="0479b09"/>性常明光皎潔。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0862a15"/><lb ed="R092" n="0479b10"/><p xml:id="pX24p0862a1501">淸虗居士　屠垠　註</p>
<lb ed="X" n="0862a16"/><lb ed="R092" n="0479b11"/>
<lb ed="X" n="0862a17"/><lb ed="R092" n="0479b12"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>註解鐵鋑錎第一卷</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0847b0401" to="#end0847b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0847b0501" to="#end0847b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0847c1901" to="#end0847c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0848a1601" to="#end0848a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0848b1701" to="#end0848b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0848b1801" to="#end0848b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0849b2101" to="#end0849b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">姓</lem><rdg wit="#wit.orig">性</rdg></app>
<app from="#beg0849b2201" to="#end0849b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0849c0101" to="#end0849c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0849c0201" to="#end0849c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0849c0901" to="#end0849c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0850a0401" to="#end0850a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0850b0101" to="#end0850b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0850b0701" to="#end0850b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0851a0401" to="#end0851a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0851a1001" to="#end0851a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0851b0401" to="#end0851b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0852a1401" to="#end0852a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="觀世心 (2019-10-16)"><space quantity="0"/><note type="cf1">X61n1163_p0634a13</note></lem><rdg wit="#wit.orig">業</rdg></app>
<app from="#beg0853a0401" to="#end0853a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0853b0201" to="#end0853b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0853b0601" to="#end0853b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0854b2101" to="#end0854b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0855a0601" to="#end0855a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="來函：觀世心 (2023-03-06)">沾<note type="cf1">D13n8838_p0015a18</note></lem><rdg wit="#wit.orig">沽</rdg></app>
<app from="#beg0856a1501" to="#end0856a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">徧</lem><rdg wit="#wit.orig">偏</rdg></app>
<app from="#beg0856b0401" to="#end0856b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0857a0301" to="#end0857a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0857a0401" to="#end0857a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0857a1601" to="#end0857a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0857c1501" to="#end0857c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0858a1401" to="#end0858a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0858a1801" to="#end0858a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0859a1001" to="#end0859a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0859c0301" to="#end0859c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0860a0101" to="#end0860a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0860a1801" to="#end0860a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0848001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0848001">訣疑決</note>
<note n="0849001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0849001">惱疑腦</note>
<note n="0849002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0849002">化他疑倒</note>
<note n="0850001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0850001">無下疑脫數字</note>
<note n="0850002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0850002">萬疑剩</note>
<note n="0859001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0859001">色字似衍</note>
<note n="0859002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0859002">相疑泣</note>
<note n="0859003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0859003">諸疑詣或證</note>
<note n="0859004" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0859004">身當作皮</note>
<note n="0861001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0861001">大疑天</note>
<note n="0861002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0861002">月字疑衍</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0847b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0847b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0847c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0848a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0848a1601">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0848b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0848b1701">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0848b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0848b1801">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0849b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0849b2101">姓【CB】，性【卍續】</note>
<note n="0849b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0849b2201">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0849c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0849c0101">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0849c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0849c0201">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0849c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0849c0901">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0850a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0850a0401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0850b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0850b0101">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0850b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0850b0701">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0851a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0851a0401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0851a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0851a1001">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0851b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0851b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0852a0401" resp="#resp5" type="add" cb:note_key="X24.0852a04.08" target="#nkr_note_add_0852a0401">CBETA 按：依本文之重句特色，「無」字疑「萬」。</note>
<note n="0852a1401" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X24.0852a14.03" target="#nkr_note_add_0852a1401">［－］【CB】，業【卍續】</note>
<note n="0853a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853a0401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0853b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853b0201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0853b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853b0601">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0854b2001" resp="#resp5" type="add" cb:note_key="X24.0854b20.05" target="#nkr_note_add_0854b2001">CBETA 按：依本文之重句特色，「界」字疑「相」。</note>
<note n="0854b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0854b2101">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0855a0601" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X24.0855a06.03" target="#nkr_note_add_0855a0601">沾【CB】，沽【卍續】</note>
<note n="0856a1501" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X24.0856a15.03" target="#nkr_note_add_0856a1501">徧【CB】，偏【卍續】</note>
<note n="0856b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0856b0401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0857a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0857a0301">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0857a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0857a0401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0857a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0857a1601">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0857c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0857c1501">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0858a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858a1401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0858a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858a1801">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0859a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0859a1001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0859c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0859c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0860a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0860a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0860a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0860a1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>