<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X25n0471">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 471 金剛經宗通</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 471 金剛經宗通</title>
			<author>明 曾鳳儀宗通</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>7卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">471</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">金剛經宗通</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, Text as provided by Electronic Buddhadharma Society (EBS)</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，佛敎電腦資訊庫功德會提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04432">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04432</charName>
				<mapping cb:dec="987472" type="PUA">U+F1150</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B38</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(歹*又)/食]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-16T15:46:26">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X25.0471.0001a" n="0001a"/>
<lb ed="X" n="0001a01"/>
<lb ed="X" n="0001a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 471-A 金剛宗通緣起</cb:mulu><head>No. 471-A
<lb ed="X" n="0001a03"/><lb ed="R039" n="0001a01"/> 金剛宗通緣起</head>
<lb ed="X" n="0001a04"/>
<lb ed="X" n="0001a05"/><lb ed="R039" n="0001a02"/><p xml:id="pX25p0001a0501">蓋聞佛智甚深。上哲莫窺其際。聖言至妙。庸流豈識
<lb ed="X" n="0001a06"/><lb ed="R039" n="0001a03"/>其端。空生唱無說而雨華。疑絲暗擲。無著昇兜率而
<lb ed="X" n="0001a07"/><lb ed="R039" n="0001a04"/>面敎。分部猶違。乃知般若無邊。允唯金剛第一。研窮
<lb ed="X" n="0001a08"/><lb ed="R039" n="0001a05"/>匪易。信受誠希。幸偈衍於慈尊。繩墨具在。喜頌揚於
<lb ed="X" n="0001a09"/><lb ed="R039" n="0001a06"/>大士。敲唱同符。西乾功德施。洞燭空假之致。長水刊
<lb ed="X" n="0001a10"/><lb ed="R039" n="0001a07"/>定記。略標合倂之規。均之羽翼天親。剖二十七疑而
<lb ed="X" n="0001a11"/><lb ed="R039" n="0001a08"/>悉斷。要於鋪舒法體。破凡所有相以皆非。第破相之
<lb ed="X" n="0001a12"/><lb ed="R039" n="0001a09"/>旨愈微。而如幻之觀漸密。<anchor xml:id="nkr_note_add_0001a1201" n="0001a1201"/><anchor xml:id="beg0001a1201" n="0001a1201"/>已<anchor xml:id="end0001a1201"/>入住地。猶云無住相應。
<lb ed="X" n="0001a13"/><lb ed="R039" n="0001a10"/>纔起度生。普令無度爲尙。救偏於虗無之界。決機於
<lb ed="X" n="0001a14"/><lb ed="R039" n="0001a11"/>杳靄之鄕。良以執隱於俱生。金剛其對證之劑。位登
<lb ed="X" n="0001a15"/><lb ed="R039" n="0001a12"/>於等覺。此乘有到岸之功。唯佛能知。非凡所測。契此
<lb ed="X" n="0001a16"/><lb ed="R039" n="0001a13"/>深深之義。還他上上之根。</p><p xml:id="pX25p0001a1611" cb:place="inline">在昔黃梅。獨謂是經能見
<lb ed="X" n="0001a17"/><lb ed="R039" n="0001a14"/>性。於時六祖。果於言下便知歸。五葉旣開。人握如來
<lb ed="X" n="0001a18"/><lb ed="R039" n="0001a15"/>之印。一燈相續。別稱敎外之傳。悟不由師。語多合轍。
<lb ed="X" n="0001a19"/><lb ed="R039" n="0001a16"/>機鋒迥露。陸離寶劍之光。照用齊彰。璀璨摩尼之色。
<lb ed="X" n="0001a20"/><lb ed="R039" n="0001a17"/>信乎後五百世。勿謂無人。若也持四句經。終當有入。
<lb ed="X" n="0001a21"/><lb ed="R039" n="0001a18"/>鳳儀學慙專詣。識謝徧參。道味悅心。似有投於夙好。
<lb ed="X" n="0001a22"/><lb ed="R039" n="0001b01"/>禪關娛老。或不昧於往因。適茲鬬諍之秋。橫出和同
<lb ed="X" n="0001a23"/><lb ed="R039" n="0001b02"/>之見。謂宗卽敎。熾然說･無間說。盡屬言詮。謂敎卽宗。
<lb ed="X" n="0001a24"/><lb ed="R039" n="0001b03"/>如來禪･祖師禪。總須坐<anchor xml:id="nkr_note_add_0001a2401" n="0001a2401"/><anchor xml:id="beg0001a2401" n="0001a2401"/>卻<anchor xml:id="end0001a2401"/>。銷歸自<anchor xml:id="nkr_note_add_0001a2402" n="0001a2402"/><anchor xml:id="beg0001a2402" n="0001a2402"/>己<anchor xml:id="end0001a2402"/>。拈華與拈句何
<pb ed="X" xml:id="X25.0471.0001b" n="0001b"/>
<lb ed="X" n="0001b01"/><lb ed="R039" n="0001b04"/>殊。了徹那邊。所見與所聞奚異。斯則宗通卽啓經之
<lb ed="X" n="0001b02"/><lb ed="R039" n="0001b05"/>鑰。而說通亦入悟之門也。</p><p xml:id="pX25p0001b0211" cb:place="inline">障礙都融。眞如頓顯。若夫
<lb ed="X" n="0001b03"/><lb ed="R039" n="0001b06"/>鳩摩擅譯。業示信於舌根。而冥主效靈。詔補遺於石
<lb ed="X" n="0001b04"/><lb ed="R039" n="0001b07"/>刻。衆生一段。慧命偶增。乃至色見聲求。尙遺四句之
<lb ed="X" n="0001b05"/><lb ed="R039" n="0001b08"/>偈。如露如電。尤闕三種之緣。偈論旣有明徵。經文焉
<lb ed="X" n="0001b06"/><lb ed="R039" n="0001b09"/>可殘略。<anchor xml:id="nkr_note_add_0001b0601" n="0001b0601"/><anchor xml:id="beg0001b0601" n="0001b0601"/>僭<anchor xml:id="end0001b0601"/>錄唐譯。用備周觀。重釋偈言。附載篇末。頃
<lb ed="X" n="0001b07"/><lb ed="R039" n="0001b10"/>緣先君奄逝。日誦斯經。因於墓次參求。遂成此集。冀
<lb ed="X" n="0001b08"/><lb ed="R039" n="0001b11"/>微霑乎湛露。庶少潤於枯骸。依金剛以藏形。敢企淸
<lb ed="X" n="0001b09"/><lb ed="R039" n="0001b12"/>涼之窟。偶山名之相似。聊資般若之熏。法與地而俱
<lb ed="X" n="0001b10"/><lb ed="R039" n="0001b13"/>靈。幽與明而永賴。敬付剞劂。廣爲流通。儻取證於無
<lb ed="X" n="0001b11"/><lb ed="R039" n="0001b14"/>生。均銜恩於罔極。</p>
<lb ed="X" n="0001b12"/><lb ed="R039" n="0001b15"/><p xml:id="pX25p0001b1201">南嶽山長金簡曾鳳儀舜徵父題</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0001b13"/>
<lb ed="X" n="0001b14"/>
<lb ed="X" n="0001b15"/>
<lb ed="X" n="0001b16"/>
<lb ed="X" n="0001b17"/><cb:docNumber>No. 471</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0001b18"/><lb ed="R039" n="0002a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金剛般若波羅蜜經宗通卷一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0001b19"/>
<lb ed="X" n="0001b20"/><lb ed="R039" n="0002a02"/><byline cb:type="other">姚秦三藏法師鳩摩羅什<note place="inline">此云童壽</note>譯</byline>
<lb ed="X" n="0001b21"/><lb ed="R039" n="0002a03"/><byline cb:type="other">西天功德施菩薩破取著不壞假名論</byline>
<lb ed="X" n="0001b22"/><lb ed="R039" n="0002a04"/><byline cb:type="other">梁傅大士頌</byline>
<lb ed="X" n="0001b23"/><lb ed="R039" n="0002a05"/><byline cb:type="other">宋嘉禾長水法師子璿金剛刊定記</byline>
<lb ed="X" n="0001b24"/><lb ed="R039" n="0002a06"/><byline cb:type="author">明菩薩戒弟子南嶽山見曾鳳儀宗通</byline>
<pb ed="X" xml:id="X25.0471.0001c" n="0001c"/>
<lb ed="X" n="0001c01"/><lb ed="R039" n="0002a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前文</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0001c0101">通曰。此經名金剛般若波羅蜜。是第一波羅蜜。如
<lb ed="X" n="0001c02"/><lb ed="R039" n="0002a08"/>來爲發大乘者說。爲發最上乘者說。非尋常智慧
<lb ed="X" n="0001c03"/><lb ed="R039" n="0002a09"/>可倫也。且須菩提讚歎如來。善護念諸菩薩。善付
<lb ed="X" n="0001c04"/><lb ed="R039" n="0002a10"/>囑諸菩薩。唯菩薩位中能發阿耨多羅三藐三菩
<lb ed="X" n="0001c05"/><lb ed="R039" n="0002a11"/>提心。所以護念之使常住。所以付囑之使度生。須
<lb ed="X" n="0001c06"/><lb ed="R039" n="0002a12"/>得妙慧降伏其心。乃能證於如來無上菩提。故佛
<lb ed="X" n="0001c07"/><lb ed="R039" n="0002a13"/>以金剛般若語之。緣資糧位。加行位。<anchor xml:id="nkr_note_add_0001c0701" n="0001c0701"/><anchor xml:id="beg0001c0701" n="0001c0701"/>已<anchor xml:id="end0001c0701"/>證三空。得
<lb ed="X" n="0001c08"/><lb ed="R039" n="0002a14"/>無生法忍。至通達位。初地菩薩。得分證眞如。尙餘
<lb ed="X" n="0001c09"/><lb ed="R039" n="0002a15"/>俱生我執。至八地捨藏。尙餘俱生法執。此二種執。
<lb ed="X" n="0001c10"/><lb ed="R039" n="0002a16"/>各有微細所知愚。極微細所知愚。至等覺位方斷。
<lb ed="X" n="0001c11"/><lb ed="R039" n="0002a17"/>所以斷之者。唯有甚深金剛如幻三昧。足爲對治
<lb ed="X" n="0001c12"/><lb ed="R039" n="0002a18"/>之法。初地所得。二地破之。二地所得。三地破之。地
<lb ed="X" n="0001c13"/><lb ed="R039" n="0002b01"/>地增進。至等覺位卽無可破。所謂金剛道後異熟
<lb ed="X" n="0001c14"/><lb ed="R039" n="0002b02"/>空者。卽此義也。</p><p xml:id="pX25p0001c1407" cb:place="inline">又金剛十種深喩。所云如幻如夢
<lb ed="X" n="0001c15"/><lb ed="R039" n="0002b03"/>等。與經末如露如電偈。因彼於報化法身。尙以幻
<lb ed="X" n="0001c16"/><lb ed="R039" n="0002b04"/>夢觀之。非甚深智能作如是觀乎。此須菩提所爲
<lb ed="X" n="0001c17"/><lb ed="R039" n="0002b05"/>流涕。歎所未聞也。</p><p xml:id="pX25p0001c1708" cb:place="inline">刊定記云。金剛者。乃帝釋之寶
<lb ed="X" n="0001c18"/><lb ed="R039" n="0002b06"/>杵。具極堅極利二義。何謂極堅。無物可能壞之。何
<lb ed="X" n="0001c19"/><lb ed="R039" n="0002b07"/>謂極利。以能碎壞諸物也。若有一物能壞。卽非極
<lb ed="X" n="0001c20"/><lb ed="R039" n="0002b08"/>堅。一物不碎。卽非極利。如銀鐵雖堅。遇火則融。刀
<lb ed="X" n="0001c21"/><lb ed="R039" n="0002b09"/>劍雖利。斫石則缺。非極堅利也。般若有實相･觀照
<lb ed="X" n="0001c22"/><lb ed="R039" n="0002b10"/>二種。亦具堅利之義。堅則實相般若。以其雖經多
<lb ed="X" n="0001c23"/><lb ed="R039" n="0002b11"/>劫流逬六道。而覺性無壞。未嘗生滅。未嘗虧缺。故
<lb ed="X" n="0001c24"/><lb ed="R039" n="0002b12"/>云堅也。利則觀照般若。謂此慧顯時。照諸法空。煩
<pb ed="X" xml:id="X25.0471.0002a" n="0002a"/>
<lb ed="X" n="0002a01"/><lb ed="R039" n="0002b13"/>惱諸結。無明惑暗。無不斷壞。故言利也。由斯二義
<lb ed="X" n="0002a02"/><lb ed="R039" n="0002b14"/>似彼金剛。故擧金剛之堅。喩般若體。金剛之利。喩
<lb ed="X" n="0002a03"/><lb ed="R039" n="0002b15"/>般若用。法喩雙彰。故曰金剛般若也。</p><p xml:id="pX25p0002a0315" cb:place="inline">梵語波羅蜜。
<lb ed="X" n="0002a04"/><lb ed="R039" n="0002b16"/>此云到彼岸。謂離衆生生死此岸。度煩惱大河中
<lb ed="X" n="0002a05"/><lb ed="R039" n="0002b17"/>流。到諸佛涅槃彼岸。然達生死本空。煩惱本無。卽
<lb ed="X" n="0002a06"/><lb ed="R039" n="0002b18"/>到彼岸。非眞有彼此之異。特到彼岸不無頓漸耳。
<lb ed="X" n="0002a07"/><lb ed="R039" n="0003a01"/>頓則慧纔發時。見五蘊空。一刹那間。便到彼岸。以
<lb ed="X" n="0002a08"/><lb ed="R039" n="0003a02"/>不歷多時。乃名爲頓。漸則雖能頓照法空。由有多
<lb ed="X" n="0002a09"/><lb ed="R039" n="0003a03"/>生習性。任運計執。未得念念相應。故須聽聞正法。
<lb ed="X" n="0002a10"/><lb ed="R039" n="0003a04"/>思惟其義。<g ref="#CB15081">䇿</g>彼頓悟之慧。覺察妄情。損之又損。以
<lb ed="X" n="0002a11"/><lb ed="R039" n="0003a05"/>至於無。畢竟到於彼岸。但以經歷多時。故名爲漸。
<lb ed="X" n="0002a12"/><lb ed="R039" n="0003a06"/>遲速雖殊。一種得名到彼岸慧也。</p><p xml:id="pX25p0002a1214" cb:place="inline">梵語脩多羅。義
<lb ed="X" n="0002a13"/><lb ed="R039" n="0003a07"/>翻爲契經。謂契理契機也。契理。則說事如事。說理
<lb ed="X" n="0002a14"/><lb ed="R039" n="0003a08"/>如理。契機。則令聽者悟解。歡喜信受。經者。謂貫也
<lb ed="X" n="0002a15"/><lb ed="R039" n="0003a09"/>攝也。貫穿所應說義。攝持所化衆生。佛滅度後二
<lb ed="X" n="0002a16"/><lb ed="R039" n="0003a10"/>千餘年。衆生得聞正法。皆貫穿攝持之力也。</p><p xml:id="pX25p0002a1618" cb:place="inline">天竺
<lb ed="X" n="0002a17"/><lb ed="R039" n="0003a11"/>有無著菩薩。入日光定。上昇<name role="" type="person">兜率天</name>宮。請問彌勒
<lb ed="X" n="0002a18"/><lb ed="R039" n="0003a12"/>慈尊。彌勒爲說八十行偈。以顯經旨。無著又將此
<lb ed="X" n="0002a19"/><lb ed="R039" n="0003a13"/>偈轉授其弟天親。天親依偈成論三卷。約斷疑執。
<lb ed="X" n="0002a20"/><lb ed="R039" n="0003a14"/>以釋此金剛正義也。解者舍此不究。悉是邪說。余
<lb ed="X" n="0002a21"/><lb ed="R039" n="0003a15"/>因取功德施菩薩所造論。參考於長水子璿刊定
<lb ed="X" n="0002a22"/><lb ed="R039" n="0003a16"/>記。間採諸老宿機緣語句合之。遂名之曰宗通云。</p>
<lb ed="X" n="0002a23"/><lb ed="R039" n="0003a17"/><p xml:id="pX25p0002a2301">僧問智門。如何是般若體。門云。蚌含明月。僧云。如
<lb ed="X" n="0002a24"/><lb ed="R039" n="0003a18"/>何是般若用。門云。兔子懷胎。雪竇頌云。一片虗凝
<pb ed="X" xml:id="X25.0471.0002b" n="0002b"/>
<lb ed="X" n="0002b01"/><lb ed="R039" n="0003b01"/>絕謂情。人天從此見空生。蚌含玄兔深深意。曾與
<lb ed="X" n="0002b02"/><lb ed="R039" n="0003b02"/>禪家作戰爭。</p><p xml:id="pX25p0002b0206" cb:place="inline">法眼圓成實性頌云。理極忘情謂。如
<lb ed="X" n="0002b03"/><lb ed="R039" n="0003b03"/>何得喩齊。到頭霜夜月。任運落前溪。果熟兼猿重。
<lb ed="X" n="0002b04"/><lb ed="R039" n="0003b04"/>山遙似路迷。擧頭殘照在。元是住居西。學者須於
<lb ed="X" n="0002b05"/><lb ed="R039" n="0003b05"/>此等語句參透。方知般若親切處。不至紛紛爲無
<lb ed="X" n="0002b06"/><lb ed="R039" n="0003b06"/>益爭辨矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0002b07"/><lb ed="R039" n="0003b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0002b0701">如是我聞。一時。佛在<name role="" type="person">舍衛國</name><name role="" type="person">祇樹給孤獨園</name>。與大比
<lb ed="X" n="0002b08"/><lb ed="R039" n="0003b08"/>丘衆千二百五十人俱。爾時。世尊食時。著衣持鉢。入
<lb ed="X" n="0002b09"/><lb ed="R039" n="0003b09"/>舍衛大城乞食。於其城中。次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0002b0901" n="0002b0901"/><anchor xml:id="beg0002b0901" n="0002b0901"/>已<anchor xml:id="end0002b0901"/>。還至本處。飯食
<lb ed="X" n="0002b10"/><lb ed="R039" n="0003b10"/>訖。收衣鉢。洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0002b1001" n="0002b1001"/><anchor xml:id="beg0002b1001" n="0002b1001"/>已<anchor xml:id="end0002b1001"/>。敷座而坐。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0002b11"/><lb ed="R039" n="0003b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0002b1101">通曰。此般若全部有六百卷。凡四處十六會說。一
<lb ed="X" n="0002b12"/><lb ed="R039" n="0003b12"/><name role="" type="person">王舍城</name>鷲峰山七會。二<name role="" type="person">給孤獨園</name>七會。三<name role="" type="person">他化天</name>
<lb ed="X" n="0002b13"/><lb ed="R039" n="0003b13"/>宮摩尼寶藏殿一會。四<name role="" type="person">王舍城</name>竹林園白鷺池側
<lb ed="X" n="0002b14"/><lb ed="R039" n="0003b14"/>一會。計九會放光。見是光者皆得阿耨多羅三藐
<lb ed="X" n="0002b15"/><lb ed="R039" n="0003b15"/>三菩提。是光卽智慧光也。佛說此經甚深微妙。何
<lb ed="X" n="0002b16"/><lb ed="R039" n="0003b16"/>以不放光哉。佛顯平等智故。卽於平等放光而衆
<lb ed="X" n="0002b17"/><lb ed="R039" n="0003b17"/>不察也。爾時。世尊食時著衣持鉢。是手上放光也。
<lb ed="X" n="0002b18"/><lb ed="R039" n="0003b18"/>入舍衛大城乞食。是足下放光也。於其城中次第
<lb ed="X" n="0002b19"/><lb ed="R039" n="0004a01"/>乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0002b1901" n="0002b1901"/><anchor xml:id="beg0002b1901" n="0002b1901"/>已<anchor xml:id="end0002b1901"/>。是眼中放光也。還至本處飯食訖。是口中放
<lb ed="X" n="0002b20"/><lb ed="R039" n="0004a02"/>光也。收衣鉢洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0002b2001" n="0002b2001"/><anchor xml:id="beg0002b2001" n="0002b2001"/>已<anchor xml:id="end0002b2001"/>敷座而坐。是通身放光也。又
<lb ed="X" n="0002b21"/><lb ed="R039" n="0004a03"/>此經爲護念付囑諸菩薩故。說於六度無相法門。
<lb ed="X" n="0002b22"/><lb ed="R039" n="0004a04"/>乞食所以敎衆生布施。著衣持鉢以彰其戒。次第
<lb ed="X" n="0002b23"/><lb ed="R039" n="0004a05"/>行乞以彰其忍。足不染塵而又洗足以彰精進。還
<lb ed="X" n="0002b24"/><lb ed="R039" n="0004a06"/>至本處敷座而坐以彰禪定。說在祇園又入城乞
<pb ed="X" xml:id="X25.0471.0002c" n="0002c"/>
<lb ed="X" n="0002c01"/><lb ed="R039" n="0004a07"/>食。說在乞食又還歸本處。一一不住於相。莫非甚
<lb ed="X" n="0002c02"/><lb ed="R039" n="0004a08"/>深般若之顯現也。</p><p xml:id="pX25p0002c0208" cb:place="inline">有上根利智者。觀察世尊放如
<lb ed="X" n="0002c03"/><lb ed="R039" n="0004a09"/>是光。卽得金剛如幻三昧而登彼岸。又何假於開
<lb ed="X" n="0002c04"/><lb ed="R039" n="0004a10"/>示哉。</p><p xml:id="pX25p0002c0403" cb:place="inline">刊定記曰。序有二種。一證信序。二發起序。初
<lb ed="X" n="0002c05"/><lb ed="R039" n="0004a11"/>如是我聞。至五十人俱。證信序也。證信者。顯說聽
<lb ed="X" n="0002c06"/><lb ed="R039" n="0004a12"/>時處。一一分明。以證非謬。一時者。卽如來說法大
<lb ed="X" n="0002c07"/><lb ed="R039" n="0004a13"/>衆聽受之時也。佛者。說法之主也。<name role="" type="person">祇陀太子</name>所施
<lb ed="X" n="0002c08"/><lb ed="R039" n="0004a14"/>之樹。<name role="" type="person">給孤獨</name>長者所買之園。此說法處之。與大比
<lb ed="X" n="0002c09"/><lb ed="R039" n="0004a15"/>丘等者。聽法之衆也。俱者。同此一時一處也。以如
<lb ed="X" n="0002c10"/><lb ed="R039" n="0004a16"/>是等語冠於諸經之首者。如來臨滅度時。阿難問
<lb ed="X" n="0002c11"/><lb ed="R039" n="0004a17"/>佛。一切經前當安何語。佛言。當安如是我聞一時。
<lb ed="X" n="0002c12"/><lb ed="R039" n="0004a18"/>佛在某處。與某衆若干等。非但我法如是。三世諸
<lb ed="X" n="0002c13"/><lb ed="R039" n="0004b01"/>佛法皆如是。故阿難遵依佛勑以冠於首。證<anchor xml:id="nkr_note_add_0002c1301" n="0002c1301"/><anchor xml:id="beg0002c1301" n="0002c1301"/>己<anchor xml:id="end0002c1301"/>所
<lb ed="X" n="0002c14"/><lb ed="R039" n="0004b02"/>傳無異說故。</p><p xml:id="pX25p0002c1406" cb:place="inline">爾時世尊至敷座而坐。是爲入定。戒
<lb ed="X" n="0002c15"/><lb ed="R039" n="0004b03"/>資定。定能發慧。以戒定發起般若正宗也。食時者。
<lb ed="X" n="0002c16"/><lb ed="R039" n="0004b04"/>寅卯辰。諸天食時。巳未午。人法食時。申酉戌。鬼神
<lb ed="X" n="0002c17"/><lb ed="R039" n="0004b05"/>食時。亥子丑。畜生食時。今當人食時。則乞求不難。
<lb ed="X" n="0002c18"/><lb ed="R039" n="0004b06"/>若非時而乞。欲施卽無。不施又愧。便成惱他。乞之
<lb ed="X" n="0002c19"/><lb ed="R039" n="0004b07"/>不得。亡<g ref="#CB04432">䬸</g>又飢。便成惱自。著衣者。著二十五條大
<lb ed="X" n="0002c20"/><lb ed="R039" n="0004b08"/>衣也。持鉢者。持昔成道時四天王所獻紺瑠璃鉢
<lb ed="X" n="0002c21"/><lb ed="R039" n="0004b09"/>也。然須著衣持鉢者。爲離苦樂二邊故。諸在家者。
<lb ed="X" n="0002c22"/><lb ed="R039" n="0004b10"/>好尙錦綺華潔衣服寶器。增長放逸。太著樂邊。出
<lb ed="X" n="0002c23"/><lb ed="R039" n="0004b11"/>家外道等。苦行躶形。手捧飯食。致招訶醜。太著苦
<lb ed="X" n="0002c24"/><lb ed="R039" n="0004b12"/>邊。佛處中行。故著衣持鉢也。</p><p xml:id="pX25p0002c2412" cb:place="inline"><name role="" type="person">舍衛國</name>。此云聞物。謂
<pb ed="X" xml:id="X25.0471.0003a" n="0003a"/>
<lb ed="X" n="0003a01"/><lb ed="R039" n="0004b13"/>名聞勝德之人。奇異珍寶之物。多出此國。西域記。
<lb ed="X" n="0003a02"/><lb ed="R039" n="0004b14"/>國周六十餘里。內城周二十里。故云處廣。智度論
<lb ed="X" n="0003a03"/><lb ed="R039" n="0004b15"/>云。居家九億。故曰人多。佛入舍衛大城次第乞者。
<lb ed="X" n="0003a04"/><lb ed="R039" n="0004b16"/>不越貧從富。不捨賤從貴。大慈平等。無有選擇。還
<lb ed="X" n="0003a05"/><lb ed="R039" n="0004b17"/>至本處者。化事<anchor xml:id="nkr_note_add_0003a0501" n="0003a0501"/><anchor xml:id="beg0003a0501" n="0003a0501"/>已<anchor xml:id="end0003a0501"/>終。還歸祇園。飯食者。佛欲使行
<lb ed="X" n="0003a06"/><lb ed="R039" n="0004b18"/>施者得福滿足也。有說食欲至口。有威德天在側
<lb ed="X" n="0003a07"/><lb ed="R039" n="0005a01"/>隱形。接至他方施作佛事。斯則示現而食。非眞食
<lb ed="X" n="0003a08"/><lb ed="R039" n="0005a02"/>也。收衣鉢者。休息攀緣。心無勞慮。洗足者。淸淨身
<lb ed="X" n="0003a09"/><lb ed="R039" n="0005a03"/>業。不染塵累。此二皆爲後世軌範。故爾示現。敷座
<lb ed="X" n="0003a10"/><lb ed="R039" n="0005a04"/>而坐者。自敷座具。結跏趺坐。端身而住。正念不動。
<lb ed="X" n="0003a11"/><lb ed="R039" n="0005a05"/>示將欲說法也。</p><p xml:id="pX25p0003a1107" cb:place="inline">如來每會說般若。皆自敷座具。爲
<lb ed="X" n="0003a12"/><lb ed="R039" n="0005a06"/>般若出生諸佛。卽是佛母。表敬般若。故自敷座。智
<lb ed="X" n="0003a13"/><lb ed="R039" n="0005a07"/>者頌曰。法身本非食。應化亦如然。爲長人天福。慈
<lb ed="X" n="0003a14"/><lb ed="R039" n="0005a08"/>悲作福田。收衣息勞慮。洗足離塵緣。欲證三空理。
<lb ed="X" n="0003a15"/><lb ed="R039" n="0005a09"/>跏趺示入禪。</p><p xml:id="pX25p0003a1506" cb:place="inline">昔龍潭信禪師問天皇曰。某自到來。
<lb ed="X" n="0003a16"/><lb ed="R039" n="0005a10"/>不蒙指示心要。皇曰。自汝到來。吾未嘗不指汝心
<lb ed="X" n="0003a17"/><lb ed="R039" n="0005a11"/>要。信曰。何處指示。皇曰。汝擎茶來。吾爲汝接。汝行
<lb ed="X" n="0003a18"/><lb ed="R039" n="0005a12"/>食來。吾爲汝受。汝和南時。吾便低首。何處不指示
<lb ed="X" n="0003a19"/><lb ed="R039" n="0005a13"/>心要。信低頭良久。皇曰。見則直下便見。擬思卽差。
<lb ed="X" n="0003a20"/><lb ed="R039" n="0005a14"/>信當下開解。復問。如何保任。皇曰。任性逍遙。隨緣
<lb ed="X" n="0003a21"/><lb ed="R039" n="0005a15"/>放曠。但盡凡心。別無聖解。後棲止龍潭。李翱刺史
<lb ed="X" n="0003a22"/><lb ed="R039" n="0005a16"/>問。如何是眞如般若。信曰。我無眞如般若。李曰。幸
<lb ed="X" n="0003a23"/><lb ed="R039" n="0005a17"/>遇和尙。信曰。此猶是分外之言。</p><p xml:id="pX25p0003a2313" cb:place="inline">又僧問趙州。學人
<lb ed="X" n="0003a24"/><lb ed="R039" n="0005a18"/>乍入叢林。乞師指示。州云。喫粥了也未。僧云。喫了。
<pb ed="X" xml:id="X25.0471.0003b" n="0003b"/>
<lb ed="X" n="0003b01"/><lb ed="R039" n="0005b01"/>州云。洗鉢盂去。其僧因此契悟。天童頌云。粥罷令
<lb ed="X" n="0003b02"/><lb ed="R039" n="0005b02"/>敎洗鉢盂。豁然心地自相符。而今參飽叢林客。且
<lb ed="X" n="0003b03"/><lb ed="R039" n="0005b03"/>道其間有悟無。由二則觀之。可知如來自著衣持
<lb ed="X" n="0003b04"/><lb ed="R039" n="0005b04"/>鉢至敷座而坐。<anchor xml:id="nkr_note_add_0003b0401" n="0003b0401"/><anchor xml:id="beg0003b0401" n="0003b0401"/>已<anchor xml:id="end0003b0401"/>說眞如般若竟。何事於言。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0003b05"/><lb ed="R039" n="0005b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0003b0501">時。長老須菩提在大衆中。卽從座起。偏袒右肩。右膝
<lb ed="X" n="0003b06"/><lb ed="R039" n="0005b06"/>著地。合掌恭敬而白佛言。希有。世尊。如來善護念諸
<lb ed="X" n="0003b07"/><lb ed="R039" n="0005b07"/>菩薩。善付囑諸菩薩。世尊。善男子･善女人。發阿耨多
<lb ed="X" n="0003b08"/><lb ed="R039" n="0005b08"/>羅三藐三菩提心。應云何住。云何降伏其心。佛言。善
<lb ed="X" n="0003b09"/><lb ed="R039" n="0005b09"/>哉。善哉。須菩提。如汝所說。如來善護念諸菩薩。善付
<lb ed="X" n="0003b10"/><lb ed="R039" n="0005b10"/>囑諸菩薩。汝今諦聽。當爲汝說。善男子･善女人。發阿
<lb ed="X" n="0003b11"/><lb ed="R039" n="0005b11"/>耨多羅三藐三菩提心。應如是住。如是降伏其心。唯
<lb ed="X" n="0003b12"/><lb ed="R039" n="0005b12"/>然。世尊。願樂欲聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0003b13"/><lb ed="R039" n="0005b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0003b1301">通曰。須菩提本東方靑龍陀佛。現聲聞身。入釋迦
<lb ed="X" n="0003b14"/><lb ed="R039" n="0005b14"/>會。多生解空。但證偏空。及聞寶明空海。始證空而
<lb ed="X" n="0003b15"/><lb ed="R039" n="0005b15"/>不空。是大阿羅漢。住於八地。居是不動地者。名住
<lb ed="X" n="0003b16"/><lb ed="R039" n="0005b16"/>地菩薩。向後九地十地。說法度生。不住於住矣。須
<lb ed="X" n="0003b17"/><lb ed="R039" n="0005b17"/>菩提於此設立問端。爲諸菩薩破除疑執。諸菩薩
<lb ed="X" n="0003b18"/><lb ed="R039" n="0005b18"/>發無上菩提心。自初地以來。趣寂之意多。唯求進
<lb ed="X" n="0003b19"/><lb ed="R039" n="0006a01"/>於住地。旣現法樂住<anchor xml:id="nkr_note_add_0003b1901" n="0003b1901"/><anchor xml:id="beg0003b1901" n="0003b1901"/>已<anchor xml:id="end0003b1901"/>。十方諸佛又咄之云。起起。
<lb ed="X" n="0003b20"/><lb ed="R039" n="0006a02"/>善男子。當度衆生。迴智向悲。轉靜向動。中間寧無
<lb ed="X" n="0003b21"/><lb ed="R039" n="0006a03"/>生心動念之處。若不降伏其心。祖有違於住矣。若
<lb ed="X" n="0003b22"/><lb ed="R039" n="0006a04"/>一向躭著於住。則有違於度生矣。於度生之中。降
<lb ed="X" n="0003b23"/><lb ed="R039" n="0006a05"/>伏其心。不失住意。雖動亦靜也。故問應云何住。云
<lb ed="X" n="0003b24"/><lb ed="R039" n="0006a06"/>何降伏其心。</p><p xml:id="pX25p0003b2406" cb:place="inline">所云住者。非住於相。如凡夫所住。亦
<pb ed="X" xml:id="X25.0471.0003c" n="0003c"/>
<lb ed="X" n="0003c01"/><lb ed="R039" n="0006a07"/>非住於空。如二乘所住。乃眞如實際。非假非空。住
<lb ed="X" n="0003c02"/><lb ed="R039" n="0006a08"/>於中道諦也。所云降伏其心者。非按伏六識。如凡
<lb ed="X" n="0003c03"/><lb ed="R039" n="0006a09"/>夫所修。亦非斷滅七識。如二乘所修。乃八識心田
<lb ed="X" n="0003c04"/><lb ed="R039" n="0006a10"/>微細習氣。以眞如熏之。令轉識成智。譬降賊衆。爲
<lb ed="X" n="0003c05"/><lb ed="R039" n="0006a11"/>我良民。故曰降伏也。此如阿難不歷僧祇獲法身。
<lb ed="X" n="0003c06"/><lb ed="R039" n="0006a12"/>希更審除微細惑。非須菩提莫能究竟。詎可輕談
<lb ed="X" n="0003c07"/><lb ed="R039" n="0006a13"/>乎哉。</p><p xml:id="pX25p0003c0703" cb:place="inline">刊定記曰。時長老至付囑諸菩薩。整像讚佛
<lb ed="X" n="0003c08"/><lb ed="R039" n="0006a14"/>也。德高曰長。年多曰老。須菩提。此云空生。又云善
<lb ed="X" n="0003c09"/><lb ed="R039" n="0006a15"/>現。從座起者。師資之道。尊卑分殊。欲有諮詢。不可
<lb ed="X" n="0003c10"/><lb ed="R039" n="0006a16"/>坐問。偏袒右肩。右膝著地。合掌冥心。皆恭敬也。</p><p xml:id="pX25p0003c1019" cb:place="inline">亦
<lb ed="X" n="0003c11"/><lb ed="R039" n="0006a17"/>可配於三業。座起袒肩合掌等。身業也。恭敬。卽意
<lb ed="X" n="0003c12"/><lb ed="R039" n="0006a18"/>業也。白佛言下。卽口業也。</p><p xml:id="pX25p0003c1211" cb:place="inline">希有具四種義。一時希
<lb ed="X" n="0003c13"/><lb ed="R039" n="0006b01"/>有。二處希有。三德希有。四事希有。世尊者。十號之
<lb ed="X" n="0003c14"/><lb ed="R039" n="0006b02"/>一。能永蠲夷四魔畏故。如來者。三無數劫。福智圓
<lb ed="X" n="0003c15"/><lb ed="R039" n="0006b03"/>滿。如是而來。亦云從眞如起。來成正覺。而化衆生。
<lb ed="X" n="0003c16"/><lb ed="R039" n="0006b04"/>護念有二。爲攝受根熟者。令悟眞實。成就自利行。
<lb ed="X" n="0003c17"/><lb ed="R039" n="0006b05"/>又令轉化。無量衆生。成就利他行。付囑亦有二。哀
<lb ed="X" n="0003c18"/><lb ed="R039" n="0006b06"/>彼根未熟者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0003c1801" n="0003c1801"/><anchor xml:id="beg0003c1801" n="0003c1801"/>已<anchor xml:id="end0003c1801"/>生佛法住。令之增長。未生勝法。付
<lb ed="X" n="0003c19"/><lb ed="R039" n="0006b07"/>之令生。將小菩薩。付大菩薩。囑大菩薩。化小菩薩。
<lb ed="X" n="0003c20"/><lb ed="R039" n="0006b08"/>如父母遺囑子孫也。</p><p xml:id="pX25p0003c2009" cb:place="inline">彌勒菩薩偈曰。巧護義應知。
<lb ed="X" n="0003c21"/><lb ed="R039" n="0006b09"/>加彼身同行。卽加被菩薩自利利他之行也。不退
<lb ed="X" n="0003c22"/><lb ed="R039" n="0006b10"/>得未得。是名善付囑。卽<anchor xml:id="nkr_note_add_0003c2201" n="0003c2201"/><anchor xml:id="beg0003c2201" n="0003c2201"/>已<anchor xml:id="end0003c2201"/>得不退者令彼增長。未
<lb ed="X" n="0003c23"/><lb ed="R039" n="0006b11"/>得不退者令生勝心之謂也。</p><p xml:id="pX25p0003c2312" cb:place="inline">梵語菩薩。此云覺有
<lb ed="X" n="0003c24"/><lb ed="R039" n="0006b12"/>情。約境而論。所求是覺。所度是有情也。善男子以
<pb ed="X" xml:id="X25.0471.0004a" n="0004a"/>
<lb ed="X" n="0004a01"/><lb ed="R039" n="0006b13"/>下。正發問端也。阿耨多羅三藐三菩提心。此云無
<lb ed="X" n="0004a02"/><lb ed="R039" n="0006b14"/>上正徧正覺。謂以正智覺眞諦如理而知。則非凡
<lb ed="X" n="0004a03"/><lb ed="R039" n="0006b15"/>夫之邪覺。以徧智覺俗諦如事而知。則非二乘之
<lb ed="X" n="0004a04"/><lb ed="R039" n="0006b16"/>偏覺。</p><p xml:id="pX25p0004a0403" cb:place="inline">準智度論。從因至果。有五種菩提。一發心菩
<lb ed="X" n="0004a05"/><lb ed="R039" n="0006b17"/>提。卽十信是。二伏心菩提。卽三賢是。三明心菩提。
<lb ed="X" n="0004a06"/><lb ed="R039" n="0006b18"/>卽初地至七地是。四出到菩提。八九十地是。五無
<lb ed="X" n="0004a07"/><lb ed="R039" n="0007a01"/>上菩提。卽如來地。今約能發心。卽當第一。約所發。
<lb ed="X" n="0004a08"/><lb ed="R039" n="0007a02"/>卽第五。能所合論。貫通初後也。</p><p xml:id="pX25p0004a0813" cb:place="inline">應云何住者。未發
<lb ed="X" n="0004a09"/><lb ed="R039" n="0007a03"/>心時。住六塵境。旣發心<anchor xml:id="nkr_note_add_0004a0901" n="0004a0901"/><anchor xml:id="beg0004a0901" n="0004a0901"/>已<anchor xml:id="end0004a0901"/>。誠宜改轍。則當住何境
<lb ed="X" n="0004a10"/><lb ed="R039" n="0007a04"/>界。云何降伏其心者。未發心時。妄心起卽逐妄。旣
<lb ed="X" n="0004a11"/><lb ed="R039" n="0007a05"/>發心<anchor xml:id="nkr_note_add_0004a1101" n="0004a1101"/><anchor xml:id="beg0004a1101" n="0004a1101"/>已<anchor xml:id="end0004a1101"/>不可隨之。則當何以降伏。故佛答意。昔住
<lb ed="X" n="0004a12"/><lb ed="R039" n="0007a06"/>六塵之境。今住四心。昔時著相。今不著相。如是眞
<lb ed="X" n="0004a13"/><lb ed="R039" n="0007a07"/>實修行。發菩提心。豈忘失耶。</p><p xml:id="pX25p0004a1312" cb:place="inline">佛言。善哉善哉是讚
<lb ed="X" n="0004a14"/><lb ed="R039" n="0007a08"/>也。如汝所說是印也。護念付囑。能令佛種不斷。是
<lb ed="X" n="0004a15"/><lb ed="R039" n="0007a09"/>事必然。空生發言。言當其事。是故調御印讚之也。
<lb ed="X" n="0004a16"/><lb ed="R039" n="0007a10"/>汝今諦聽勅聽也。當爲汝說許說也。諦謂審實之
<lb ed="X" n="0004a17"/><lb ed="R039" n="0007a11"/>義。意令審諦眞實。用心聽也。</p><p xml:id="pX25p0004a1712" cb:place="inline">善男子等。標也。應如
<lb ed="X" n="0004a18"/><lb ed="R039" n="0007a12"/>是等。勸也。標勸之意。意在欲說。卽懸指向下正答
<lb ed="X" n="0004a19"/><lb ed="R039" n="0007a13"/>之文。以安住之中卽有降伏。若不能降伏妄心。必
<lb ed="X" n="0004a20"/><lb ed="R039" n="0007a14"/>不能安住大乘也。當爲汝如是如是委細而說。</p><p xml:id="pX25p0004a2019" cb:place="inline">唯
<lb ed="X" n="0004a21"/><lb ed="R039" n="0007a15"/>然二句。善現佇聞也。唯諾皆順從之詞。華嚴十地
<lb ed="X" n="0004a22"/><lb ed="R039" n="0007a16"/>品云。如渴思冷水。如飢思美食。如病思良藥。如衆
<lb ed="X" n="0004a23"/><lb ed="R039" n="0007a17"/>蜂依蜜。我等亦如是。願聞甘露法。蜂採百華以成
<lb ed="X" n="0004a24"/><lb ed="R039" n="0007a18"/>蜜。人集萬行以證眞。蜂成蜜<anchor xml:id="nkr_note_add_0004a2401" n="0004a2401"/><anchor xml:id="beg0004a2401" n="0004a2401"/>已<anchor xml:id="end0004a2401"/>。依蜜而活。人證眞
<pb ed="X" xml:id="X25.0471.0004b" n="0004b"/>
<lb ed="X" n="0004b01"/><lb ed="R039" n="0007b01"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0004b0101" n="0004b0101"/><anchor xml:id="beg0004b0101" n="0004b0101"/>已<anchor xml:id="end0004b0101"/>。依眞而住。今願聞之相。亦如是也。</p><p xml:id="pX25p0004b0115" cb:place="inline">障蔽魔王領
<lb ed="X" n="0004b02"/><lb ed="R039" n="0007b02"/>諸眷屬。一千年隨金剛齊菩薩。覓起處不得。忽一
<lb ed="X" n="0004b03"/><lb ed="R039" n="0007b03"/>日得見。乃問曰。汝當依何而住。我一千年覓汝起
<lb ed="X" n="0004b04"/><lb ed="R039" n="0007b04"/>處不得。齊曰。我不依有住而住。不依無住而住。如
<lb ed="X" n="0004b05"/><lb ed="R039" n="0007b05"/>是而住。善哉善哉。若能如是而住。毋爲障蔽魔王
<lb ed="X" n="0004b06"/><lb ed="R039" n="0007b06"/>所窺。斯眞能降伏其心者矣。然則金剛齊菩薩云
<lb ed="X" n="0004b07"/><lb ed="R039" n="0007b07"/>者。殆善於金剛般若之義。而因以得名者耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0004b08"/><lb ed="R039" n="0007b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0004b0801">佛吿須菩提。諸菩薩摩訶薩應如是降伏其心。所有
<lb ed="X" n="0004b09"/><lb ed="R039" n="0007b09"/>一切衆生之類。若卵生･若胎生･若濕生･若化生。若有
<lb ed="X" n="0004b10"/><lb ed="R039" n="0007b10"/>色･若無色。若有想･若無想･若非有想非無想。我皆令
<lb ed="X" n="0004b11"/><lb ed="R039" n="0007b11"/>入無餘涅槃而滅度之。如是滅度無量無數無邊衆
<lb ed="X" n="0004b12"/><lb ed="R039" n="0007b12"/>生。實無衆生得滅度者。何以故。須菩提。若菩薩有我
<lb ed="X" n="0004b13"/><lb ed="R039" n="0007b13"/>相･人相･衆生相･壽者相･卽非菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0004b14"/><lb ed="R039" n="0007b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0004b1401">傅大士頌曰。空生初請問。善逝應機酬。先答云何
<lb ed="X" n="0004b15"/><lb ed="R039" n="0007b15"/>住。次敎如是修。胎生卵濕化。咸令悲智收。若起衆
<lb ed="X" n="0004b16"/><lb ed="R039" n="0007b16"/>生見。還同著相求。</p>
<lb ed="X" n="0004b17"/><lb ed="R039" n="0007b17"/><p xml:id="pX25p0004b1701">通曰。此正答所問也。問中安住降伏幷擧。今唯標
<lb ed="X" n="0004b18"/><lb ed="R039" n="0007b18"/>降伏者何。蓋無上菩提。本無相狀。本離能所。發是
<lb ed="X" n="0004b19"/><lb ed="R039" n="0008a01"/>心者。欲其常住。得無退失。最難爲力。緣微細無明。
<lb ed="X" n="0004b20"/><lb ed="R039" n="0008a02"/>隱隱生發。稍起一念。卽離本位。不得名住矣。若勉
<lb ed="X" n="0004b21"/><lb ed="R039" n="0008a03"/>強防閑。不令生起。卽落防閑。不得名住矣。若念念
<lb ed="X" n="0004b22"/><lb ed="R039" n="0008a04"/>相應。住著不捨。又落住著。不得名住矣。唯眞如自
<lb ed="X" n="0004b23"/><lb ed="R039" n="0008a05"/>體。具足金剛慧。足以照破而降伏之。此經所重在
<lb ed="X" n="0004b24"/><lb ed="R039" n="0008a06"/>般若智用。故以降伏爲綱宗。有此降伏之智。不但
<pb ed="X" xml:id="X25.0471.0004c" n="0004c"/>
<lb ed="X" n="0004c01"/><lb ed="R039" n="0008a07"/>心不住時。能降伏之使住。卽心得所住。亦能降伏
<lb ed="X" n="0004c02"/><lb ed="R039" n="0008a08"/>之使無住。無住而住。是爲眞住。故單言降伏。則安
<lb ed="X" n="0004c03"/><lb ed="R039" n="0008a09"/>住自在其中。單言安住而闕降伏。則安住不成。所
<lb ed="X" n="0004c04"/><lb ed="R039" n="0008a10"/>以獨標降伏也。</p><p xml:id="pX25p0004c0407" cb:place="inline">降伏之用大矣。心狹小則欲其廣
<lb ed="X" n="0004c05"/><lb ed="R039" n="0008a11"/>大。心卑劣則欲其最上。心喜愛則欲其平常。心顚
<lb ed="X" n="0004c06"/><lb ed="R039" n="0008a12"/>倒則欲其正智。故發菩提心者。必具足此四種心。
<lb ed="X" n="0004c07"/><lb ed="R039" n="0008a13"/>方與菩提相應。方得名爲覺有情也。</p><p xml:id="pX25p0004c0715" cb:place="inline">彌勒菩薩偈
<lb ed="X" n="0004c08"/><lb ed="R039" n="0008a14"/>云。廣大第一常。其心不顚倒。利益深心住。此乘功
<lb ed="X" n="0004c09"/><lb ed="R039" n="0008a15"/>德滿。此乃顯示菩薩果利益衆生四種相應之深
<lb ed="X" n="0004c10"/><lb ed="R039" n="0008a16"/>心。諸菩薩當安住於是也。</p><p xml:id="pX25p0004c1011" cb:place="inline">何謂廣大心。所有一切
<lb ed="X" n="0004c11"/><lb ed="R039" n="0008a17"/>衆生之類。謂稟息風含情覺者。若卵生諸鳥等。胎
<lb ed="X" n="0004c12"/><lb ed="R039" n="0008a18"/>生諸人等。濕生諸蟲等。化生諸天等。四生六道。各
<lb ed="X" n="0004c13"/><lb ed="R039" n="0008b01"/>多族類。此諸衆生住於何處。若有色者。欲界及色
<lb ed="X" n="0004c14"/><lb ed="R039" n="0008b02"/>界天所依止處也。若無色者。無色界空無邊處天
<lb ed="X" n="0004c15"/><lb ed="R039" n="0008b03"/>所依止處也。此復幾種。若有想者。識無邊處天起
<lb ed="X" n="0004c16"/><lb ed="R039" n="0008b04"/>空想者是也。若無想者。無所有處天離少想者是
<lb ed="X" n="0004c17"/><lb ed="R039" n="0008b05"/>也。若非有想非無想者。卽有頂非非想天無麤想
<lb ed="X" n="0004c18"/><lb ed="R039" n="0008b06"/>有細想者是也。三界衆生。此皆攝盡。如是一切。皆
<lb ed="X" n="0004c19"/><lb ed="R039" n="0008b07"/>我所度。其心何廣大也。</p><p xml:id="pX25p0004c1910" cb:place="inline">何謂第一心。度衆生非難。
<lb ed="X" n="0004c20"/><lb ed="R039" n="0008b08"/>度衆生入於涅槃爲難。度衆生入涅槃非難。度衆
<lb ed="X" n="0004c21"/><lb ed="R039" n="0008b09"/>生皆入無餘涅槃爲難。涅槃有四種。一自性涅槃。
<lb ed="X" n="0004c22"/><lb ed="R039" n="0008b10"/>凡聖同有。二有餘依涅槃。卽二乘出煩惱障有苦
<lb ed="X" n="0004c23"/><lb ed="R039" n="0008b11"/>依身故。三無餘依涅槃。卽二乘<g ref="#CB01926">灰</g>身滅智。身出生
<lb ed="X" n="0004c24"/><lb ed="R039" n="0008b12"/>死苦無依故。四無住處涅槃。悲智相兼。不住菩薩
<pb ed="X" xml:id="X25.0471.0005a" n="0005a"/>
<lb ed="X" n="0005a01"/><lb ed="R039" n="0008b13"/>變易生死。不住二乘<g ref="#CB01926">灰</g>斷涅槃。乃眞無住處。前三
<lb ed="X" n="0005a02"/><lb ed="R039" n="0008b14"/>爲有餘。後一爲無餘。卽佛境界。以此度脫衆生。意
<lb ed="X" n="0005a03"/><lb ed="R039" n="0008b15"/>欲盡三界所有九類衆生。有性無性。齊成佛道。是
<lb ed="X" n="0005a04"/><lb ed="R039" n="0008b16"/>最上第一心也。</p><p xml:id="pX25p0005a0407" cb:place="inline">何謂常心。一切衆生及與<anchor xml:id="nkr_note_add_0005a0401" n="0005a0401"/><anchor xml:id="beg0005a0401" n="0005a0401"/>己<anchor xml:id="end0005a0401"/>身。眞
<lb ed="X" n="0005a05"/><lb ed="R039" n="0008b17"/>如平等無別異故。如是滅度無量衆生。皆入無餘
<lb ed="X" n="0005a06"/><lb ed="R039" n="0008b18"/>涅槃。實無衆生得滅度者。淨名云。一切衆生卽寂
<lb ed="X" n="0005a07"/><lb ed="R039" n="0009a01"/>滅相。不復更滅。若見衆生有可度者。便是喜愛心。
<lb ed="X" n="0005a08"/><lb ed="R039" n="0009a02"/>愛有去來。卽不能常。唯能攝愛。度與不度。其心不
<lb ed="X" n="0005a09"/><lb ed="R039" n="0009a03"/>二。故名爲常也。</p><p xml:id="pX25p0005a0907" cb:place="inline">衆生滅度無異自身。寧於自身起
<lb ed="X" n="0005a10"/><lb ed="R039" n="0009a04"/>於他想。設若見一衆生是我所度。此何過耶。以迷
<lb ed="X" n="0005a11"/><lb ed="R039" n="0009a05"/>於第一義。起我相人相衆生相壽者相。背覺合塵。
<lb ed="X" n="0005a12"/><lb ed="R039" n="0009a06"/>是名顚倒。顚倒見者。所謂凡夫。卽不名菩薩。若證
<lb ed="X" n="0005a13"/><lb ed="R039" n="0009a07"/>眞實第一義者。衆生等想決定不生。如預流人不
<lb ed="X" n="0005a14"/><lb ed="R039" n="0009a08"/>起身見。旣無自相。卽無他相。自他平等。一切衆生
<lb ed="X" n="0005a15"/><lb ed="R039" n="0009a09"/>皆不可得。</p><p xml:id="pX25p0005a1505" cb:place="inline">志公云。以我身空諸法空。千品萬類悉
<lb ed="X" n="0005a16"/><lb ed="R039" n="0009a10"/>皆同。卽此謂也。</p><p xml:id="pX25p0005a1607" cb:place="inline">正智與爾炎不同。爾炎。此云所知
<lb ed="X" n="0005a17"/><lb ed="R039" n="0009a11"/>障。有所知障。卽名顚倒。無所知障。卽名正智。爲正
<lb ed="X" n="0005a18"/><lb ed="R039" n="0009a12"/>智無分別心。而爾炎有分別心也。如上四相證悟
<lb ed="X" n="0005a19"/><lb ed="R039" n="0009a13"/>了覺。正是爾炎識所在。</p><p xml:id="pX25p0005a1910" cb:place="inline">見有涅槃可證。卽是我相。
<lb ed="X" n="0005a20"/><lb ed="R039" n="0009a14"/>悟知所證之非。卽是人相。了達證悟當離。卽是衆
<lb ed="X" n="0005a21"/><lb ed="R039" n="0009a15"/>生相。存有所了之覺。卽是壽者相。此四相原與圓
<lb ed="X" n="0005a22"/><lb ed="R039" n="0009a16"/>覺經無二。所謂審除微細惑者。正指此也。</p><p xml:id="pX25p0005a2217" cb:place="inline">菩薩<anchor xml:id="nkr_note_add_0005a2201" n="0005a2201"/><anchor xml:id="beg0005a2201" n="0005a2201"/>已<anchor xml:id="end0005a2201"/>
<lb ed="X" n="0005a23"/><lb ed="R039" n="0009a17"/>發心又能度生者。方可謂之摩訶薩。是大菩薩有
<lb ed="X" n="0005a24"/><lb ed="R039" n="0009a18"/>一分生相無明。不捨衆生。此中實無衆生得滅度
<pb ed="X" xml:id="X25.0471.0005b" n="0005b"/>
<lb ed="X" n="0005b01"/><lb ed="R039" n="0009b01"/>者一語。正其降伏之要也。若見有一衆生得滅度
<lb ed="X" n="0005b02"/><lb ed="R039" n="0009b02"/>者。卽著於證悟了覺之相。卽非正智。故當降伏。降
<lb ed="X" n="0005b03"/><lb ed="R039" n="0009b03"/>伏四相。卽得自安住於無餘涅槃。亦能令衆生安
<lb ed="X" n="0005b04"/><lb ed="R039" n="0009b04"/>住於無餘涅槃。</p><p xml:id="pX25p0005b0407" cb:place="inline">處於生死。不爲生死所轉。故曰無
<lb ed="X" n="0005b05"/><lb ed="R039" n="0009b05"/>上涅槃。處於煩惱。不爲煩惱所轉。故曰無上菩提。
<lb ed="X" n="0005b06"/><lb ed="R039" n="0009b06"/>此二轉依。乃圓滿果位住於佛地者也。故曰此乘
<lb ed="X" n="0005b07"/><lb ed="R039" n="0009b07"/>功德滿。非般若智爲之因。能有是乎。</p><p xml:id="pX25p0005b0715" cb:place="inline">史山人問圭
<lb ed="X" n="0005b08"/><lb ed="R039" n="0009b08"/>峰禪師曰。諸經皆說度脫衆生。且衆生卽非衆生。
<lb ed="X" n="0005b09"/><lb ed="R039" n="0009b09"/>何故更勞度脫。答云。衆生若是實。度之則爲勞。旣
<lb ed="X" n="0005b10"/><lb ed="R039" n="0009b10"/>自云卽非衆生。何不例度而無度。又問。諸經說佛
<lb ed="X" n="0005b11"/><lb ed="R039" n="0009b11"/>常住。或卽說入滅度。常卽不滅。滅卽非常。豈不相
<lb ed="X" n="0005b12"/><lb ed="R039" n="0009b12"/>違。答云。離一切相。卽名諸佛。何有出世入滅之實
<lb ed="X" n="0005b13"/><lb ed="R039" n="0009b13"/>乎。見出沒者。在乎機緣。機緣應。則菩提樹下而出
<lb ed="X" n="0005b14"/><lb ed="R039" n="0009b14"/>現。機緣盡。則<name role="" type="person">娑羅林</name>間而涅槃。其猶淨水無心。無
<lb ed="X" n="0005b15"/><lb ed="R039" n="0009b15"/>像不現。像非我有。蓋外質之去來。相非佛身。豈如
<lb ed="X" n="0005b16"/><lb ed="R039" n="0009b16"/>來之出沒。此二問答。足剖析此篇甚深義矣。</p><p xml:id="pX25p0005b1618" cb:place="inline">龐居
<lb ed="X" n="0005b17"/><lb ed="R039" n="0009b17"/>士嘗遊講肆。隨喜金剛經。至無我無人處。致問曰。
<lb ed="X" n="0005b18"/><lb ed="R039" n="0009b18"/>座主。旣無我無人。是誰講誰聽。主無對。士曰。某甲
<lb ed="X" n="0005b19"/><lb ed="R039" n="0010a01"/>雖是俗人。麤知信向。主曰。祇如居士意作麼生。士
<lb ed="X" n="0005b20"/><lb ed="R039" n="0010a02"/>以偈答曰。無我復無人。作麼有疏親。勸君休歷座。
<lb ed="X" n="0005b21"/><lb ed="R039" n="0010a03"/>不似直求眞。金剛般若性。外絕一纖塵。我聞幷信
<lb ed="X" n="0005b22"/><lb ed="R039" n="0010a04"/>受。總是假名陳。主聞偈。欣然仰歎。若居士者。其菩
<lb ed="X" n="0005b23"/><lb ed="R039" n="0010a05"/>薩再來哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0005b24"/><lb ed="R039" n="0010a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0005b2401">復次。須菩提。菩薩於法。應無所住行於布施。所謂不
<pb ed="X" xml:id="X25.0471.0005c" n="0005c"/>
<lb ed="X" n="0005c01"/><lb ed="R039" n="0010a07"/>住色布施。不住聲香味觸法布施。須菩提。菩薩應如
<lb ed="X" n="0005c02"/><lb ed="R039" n="0010a08"/>是布施。不住於相。何以故。若菩薩不住相布施。其福
<lb ed="X" n="0005c03"/><lb ed="R039" n="0010a09"/>德不可思量。須菩提。於意云何。東方虗空可思量不。
<lb ed="X" n="0005c04"/><lb ed="R039" n="0010a10"/>不也。世尊。須菩提。南西北方四維上下虗空可思量
<lb ed="X" n="0005c05"/><lb ed="R039" n="0010a11"/>不。不也。世尊。須菩提。菩薩無住相布施。福德亦復如
<lb ed="X" n="0005c06"/><lb ed="R039" n="0010a12"/>是不可思量。須菩提。菩薩但應如所敎住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0005c07"/><lb ed="R039" n="0010a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0005c0701">傅大士頌曰。若論無相施。功德極難量。行悲濟貧
<lb ed="X" n="0005c08"/><lb ed="R039" n="0010a14"/>乏。果報不須望。凡夫情行劣。初且略稱揚。欲知檀
<lb ed="X" n="0005c09"/><lb ed="R039" n="0010a15"/>狀貌。如空徧十方。</p>
<lb ed="X" n="0005c10"/><lb ed="R039" n="0010a16"/><p xml:id="pX25p0005c1001">通曰。菩薩利益衆生。須行六度萬行。六度之中。般
<lb ed="X" n="0005c11"/><lb ed="R039" n="0010a17"/>若居其一。修般若是法身因。修餘五度是報化因。
<lb ed="X" n="0005c12"/><lb ed="R039" n="0010a18"/>如上降伏微細四相。但於理諦上降伏。此下修行
<lb ed="X" n="0005c13"/><lb ed="R039" n="0010b01"/>六度。敎以事諦上降伏。修福不修慧。則法身不圓。
<lb ed="X" n="0005c14"/><lb ed="R039" n="0010b02"/>修慧不修福。則報化不圓。故般若常爲五度之先
<lb ed="X" n="0005c15"/><lb ed="R039" n="0010b03"/>導。五度不得般若。卽不名到彼岸。前云廣大心･第
<lb ed="X" n="0005c16"/><lb ed="R039" n="0010b04"/>一心･常心･不顚倒心。四者具足。卽名降伏。旣能降
<lb ed="X" n="0005c17"/><lb ed="R039" n="0010b05"/>伏。卽能離相。旣能離相。卽能行於不住施也。故修
<lb ed="X" n="0005c18"/><lb ed="R039" n="0010b06"/>行卽下所顯示六波羅蜜相應安住降伏是也。</p><p xml:id="pX25p0005c1819" cb:place="inline">何
<lb ed="X" n="0005c19"/><lb ed="R039" n="0010b07"/>謂相應。但行施･戒等。不能離相。或能離相。不行施･
<lb ed="X" n="0005c20"/><lb ed="R039" n="0010b08"/>戒等。皆非相應。直於行施戒等處離相。離相處行
<lb ed="X" n="0005c21"/><lb ed="R039" n="0010b09"/>施戒等。方得名爲相應行也。故謂菩薩於佛法中
<lb ed="X" n="0005c22"/><lb ed="R039" n="0010b10"/>不應住於事相而行布施。</p><p xml:id="pX25p0005c2211" cb:place="inline">施有三種。義該六度。一
<lb ed="X" n="0005c23"/><lb ed="R039" n="0010b11"/>者資生施。二者無畏施。三者法施。資生施者。施以
<lb ed="X" n="0005c24"/><lb ed="R039" n="0010b12"/>財物資他生也。無畏施者。由持戒忍辱故無心害
<pb ed="X" xml:id="X25.0471.0006a" n="0006a"/>
<lb ed="X" n="0006a01"/><lb ed="R039" n="0010b13"/>物。設有冤家亦不讐報。不生怖畏也。法施者。由精
<lb ed="X" n="0006a02"/><lb ed="R039" n="0010b14"/>進故。於諸善事心不懈退。由禪定故。如鑒止水善
<lb ed="X" n="0006a03"/><lb ed="R039" n="0010b15"/>知彼情。由智慧故。如理如事不顚倒而說法也。</p><p xml:id="pX25p0006a0319" cb:place="inline">彌
<lb ed="X" n="0006a04"/><lb ed="R039" n="0010b16"/>勒菩薩偈曰。檀義攝於六。資生無畏法。此中一二
<lb ed="X" n="0006a05"/><lb ed="R039" n="0010b17"/>三。名爲修行住。一卽資生。二卽無畏。三卽法也。</p><p xml:id="pX25p0006a0519" cb:place="inline">云
<lb ed="X" n="0006a06"/><lb ed="R039" n="0010b18"/>何不住於相。謂不住於色聲香味觸法等。不希求
<lb ed="X" n="0006a07"/><lb ed="R039" n="0011a01"/>意外諸境而行布施。一謂愛著現在自身故而不
<lb ed="X" n="0006a08"/><lb ed="R039" n="0011a02"/>行施。二爲報他過去之恩故而行施。三爲希望未
<lb ed="X" n="0006a09"/><lb ed="R039" n="0011a03"/>來富饒果報故而行施。此令一切皆遣。不論心境
<lb ed="X" n="0006a10"/><lb ed="R039" n="0011a04"/>空有。起心動念。卽乖法體。直須施時其心平等。不
<lb ed="X" n="0006a11"/><lb ed="R039" n="0011a05"/>見施物。施者。受者。方成無住也。</p><p xml:id="pX25p0006a1113" cb:place="inline">彌勒菩薩偈曰。自
<lb ed="X" n="0006a12"/><lb ed="R039" n="0011a06"/>身及報恩。果報斯不著。護存<anchor xml:id="nkr_note_add_0006a1201" n="0006a1201"/><anchor xml:id="beg0006a1201" n="0006a1201"/>己<anchor xml:id="end0006a1201"/>不施。防求於異事。
<lb ed="X" n="0006a13"/><lb ed="R039" n="0011a07"/>爲自身故。卽有存<anchor xml:id="nkr_note_add_0006a1301" n="0006a1301"/><anchor xml:id="beg0006a1301" n="0006a1301"/>己<anchor xml:id="end0006a1301"/>不施之過。爲報恩･果報故。卽
<lb ed="X" n="0006a14"/><lb ed="R039" n="0011a08"/>有求於異事之過。</p><p xml:id="pX25p0006a1408" cb:place="inline">不住色等。但擧六塵一科。若盡
<lb ed="X" n="0006a15"/><lb ed="R039" n="0011a09"/>擧。自五陰･六根･十八界･十二因緣･四聖諦･及三十
<lb ed="X" n="0006a16"/><lb ed="R039" n="0011a10"/>七助道品。至菩提涅槃等。凡八十一科。俱應無所
<lb ed="X" n="0006a17"/><lb ed="R039" n="0011a11"/>住。如是修行六波羅蜜。因得淸淨。故曰菩薩應如
<lb ed="X" n="0006a18"/><lb ed="R039" n="0011a12"/>是布施不住於相。謂菩薩於第一義中。施者･受者
<lb ed="X" n="0006a19"/><lb ed="R039" n="0011a13"/>及以施物。名義智境諸想不生。是卽伏心因以淸
<lb ed="X" n="0006a20"/><lb ed="R039" n="0011a14"/>淨。</p><p xml:id="pX25p0006a2002" cb:place="inline">或有難云。旣於施等離其相狀。如何當獲福德
<lb ed="X" n="0006a21"/><lb ed="R039" n="0011a15"/>利益。爲答此故。說生福甚多。彼菩薩不離世諦故
<lb ed="X" n="0006a22"/><lb ed="R039" n="0011a16"/>行於布施。不離第一義諦故不住於相。不住於相
<lb ed="X" n="0006a23"/><lb ed="R039" n="0011a17"/>卽是降伏。布施淸淨卽是安住。兼福修慧。慧不偏
<lb ed="X" n="0006a24"/><lb ed="R039" n="0011a18"/>枯。兼慧修福。福難比量。譬如東西南北四維上下
<pb ed="X" xml:id="X25.0471.0006b" n="0006b"/>
<lb ed="X" n="0006b01"/><lb ed="R039" n="0011b01"/>十方虗空。徧一切處。高大殊勝究竟不窮。非思量
<lb ed="X" n="0006b02"/><lb ed="R039" n="0011b02"/>所及。而菩薩修因淸淨。無相可得。其感果報福德
<lb ed="X" n="0006b03"/><lb ed="R039" n="0011b03"/>難思亦猶乎是。福足慧足。名兩足尊。是極果也。故
<lb ed="X" n="0006b04"/><lb ed="R039" n="0011b04"/>曰此乘功德滿。於是結勸之曰。菩薩但應如所敎
<lb ed="X" n="0006b05"/><lb ed="R039" n="0011b05"/>住。魏譯云。但應如是行於布施。</p><p xml:id="pX25p0006b0513" cb:place="inline">據須菩提問處應
<lb ed="X" n="0006b06"/><lb ed="R039" n="0011b06"/>云何住。惟恐不得其住。而世尊敎之行於布施不
<lb ed="X" n="0006b07"/><lb ed="R039" n="0011b07"/>住於相。令於不住用心。何相反也。蓋不住而住。卽
<lb ed="X" n="0006b08"/><lb ed="R039" n="0011b08"/>住眞空。如鳥不住空。却能住空。若住於空。卽不住
<lb ed="X" n="0006b09"/><lb ed="R039" n="0011b09"/>空也。文殊般若經云。佛吿<name role="" type="person">文殊師利</name>。當云何住般
<lb ed="X" n="0006b10"/><lb ed="R039" n="0011b10"/>若波羅蜜。文殊言。以不住法。爲住般若波羅蜜。復
<lb ed="X" n="0006b11"/><lb ed="R039" n="0011b11"/>問云何不住法。名住般若波羅蜜。文殊言。以無住
<lb ed="X" n="0006b12"/><lb ed="R039" n="0011b12"/>相。卽住般若波羅蜜。三昧經云。如來所說法。悉從
<lb ed="X" n="0006b13"/><lb ed="R039" n="0011b13"/>於無住。我從無住處。是處禮如來。故菩薩當如其
<lb ed="X" n="0006b14"/><lb ed="R039" n="0011b14"/>所敎以無住爲住可也。</p><p xml:id="pX25p0006b1410" cb:place="inline">昔洞山問僧甚處來。曰遊
<lb ed="X" n="0006b15"/><lb ed="R039" n="0011b15"/>山來。山曰。還到頂麼。曰到。山曰。頂上有人麼。曰。無
<lb ed="X" n="0006b16"/><lb ed="R039" n="0011b16"/>人。山曰。恁麼則不到頂也。曰。若不到頂。爭知無人。
<lb ed="X" n="0006b17"/><lb ed="R039" n="0011b17"/>山曰。何不且住。曰。某甲不辭住。西天有人不肯。山
<lb ed="X" n="0006b18"/><lb ed="R039" n="0011b18"/>曰。我從來疑著這漢。天童擧趙州云。有佛處不得
<lb ed="X" n="0006b19"/><lb ed="R039" n="0012a01"/>住。無佛處急走過。拈云。沈空滯迹。犯手傷鋒。俱未
<lb ed="X" n="0006b20"/><lb ed="R039" n="0012a02"/>是衲僧去就。直須莫入人行市。莫坐他牀榻。正不
<lb ed="X" n="0006b21"/><lb ed="R039" n="0012a03"/>立玄。偏不附物。方能把住放行有自由分。此二尊
<lb ed="X" n="0006b22"/><lb ed="R039" n="0012a04"/>宿。深明無住之旨。乃知曹洞無上眞宗。二邊不立。
<lb ed="X" n="0006b23"/><lb ed="R039" n="0012a05"/>中道不安。是般若眞血脈路。</p>
<lb ed="X" n="0006b24"/><lb ed="R039" n="0012a06"/><p xml:id="pX25p0006b2401"><anchor xml:id="nkr_note_add_0006b2401" n="0006b2401"/><anchor xml:id="beg0006b2401" n="0006b2401"/>已<anchor xml:id="end0006b2401"/>上正答竟。此下躡跡斷疑。</p>
<pb ed="X" xml:id="X25.0471.0006c" n="0006c"/>
<lb ed="X" n="0006c01"/><lb ed="R039" n="0012a07"/><p xml:id="pX25p0006c0101">通曰。<anchor xml:id="nkr_note_add_0006c0101" n="0006c0101"/><anchor xml:id="beg0006c0101" n="0006c0101"/>已<anchor xml:id="end0006c0101"/>上問答。遣須菩提之微疑。顯如來之正脈。
<lb ed="X" n="0006c02"/><lb ed="R039" n="0012a08"/>普度衆生。攝歸於如來藏海。修行無相。玄同於諸
<lb ed="X" n="0006c03"/><lb ed="R039" n="0012a09"/>佛法身。泯智障於佛地。等法界於虗空。涅槃住而
<lb ed="X" n="0006c04"/><lb ed="R039" n="0012a10"/>無住。諸法爲而無爲。福德威力一切成就。便合經
<lb ed="X" n="0006c05"/><lb ed="R039" n="0012a11"/>終入流通分。緣善現所問。以趨寂違度生。以度生
<lb ed="X" n="0006c06"/><lb ed="R039" n="0012a12"/>違趨寂。情生分別。兩不圓融。世尊建大法幢。與之
<lb ed="X" n="0006c07"/><lb ed="R039" n="0012a13"/>決破。謂度而無度。何礙於寂。寂而無寂。何妨於度。
<lb ed="X" n="0006c08"/><lb ed="R039" n="0012a14"/>要令調伏布施等事。遠離取相之心。無住而住。卽
<lb ed="X" n="0006c09"/><lb ed="R039" n="0012a15"/>是常住。此中微妙。尤難曉了。念而無念。相而無相。
<lb ed="X" n="0006c10"/><lb ed="R039" n="0012a16"/>說而無說。證而無證。種種相違。能無疑乎。前疑旣
<lb ed="X" n="0006c11"/><lb ed="R039" n="0012a17"/>息。後疑復生。疑心不息。卽非降伏。若謂無疑。執著
<lb ed="X" n="0006c12"/><lb ed="R039" n="0012a18"/>安住。卽是成心。成心不除。住非所住。故種種調伏。
<lb ed="X" n="0006c13"/><lb ed="R039" n="0012b01"/>凡以斷微細之疑也。</p><p xml:id="pX25p0006c1309" cb:place="inline">此經但言其斷。不言其起。其
<lb ed="X" n="0006c14"/><lb ed="R039" n="0012b02"/>起處至微。難以言顯。唯世尊佛眼。一一照燭。不待
<lb ed="X" n="0006c15"/><lb ed="R039" n="0012b03"/>其問。而默爲斷之。此等金剛慧。豈凡情所可測耶。</p>
<lb ed="X" n="0006c16"/><lb ed="R039" n="0012b04"/><p xml:id="pX25p0006c1601">彌勒菩薩偈曰。調伏彼事中。遠離取相心。及斷種
<lb ed="X" n="0006c17"/><lb ed="R039" n="0012b05"/>種疑。亦防生成心。此偈授之無著。無著轉授之天
<lb ed="X" n="0006c18"/><lb ed="R039" n="0012b06"/>親。無著於此經分爲十八住。天親於此經分爲二
<lb ed="X" n="0006c19"/><lb ed="R039" n="0012b07"/>十七斷疑。或一住中有兩疑三疑。或一疑中有三
<lb ed="X" n="0006c20"/><lb ed="R039" n="0012b08"/>住四住。其論各不同何哉。無著以第一住配十住
<lb ed="X" n="0006c21"/><lb ed="R039" n="0012b09"/>發心等位。第二住配十行位中前六行位。第三住
<lb ed="X" n="0006c22"/><lb ed="R039" n="0012b10"/>配七行位。第四住配八行九行十行位。第五住至
<lb ed="X" n="0006c23"/><lb ed="R039" n="0012b11"/>第十四住配十迴向位。第十五住配四加行位。第
<lb ed="X" n="0006c24"/><lb ed="R039" n="0012b12"/>十六住當世第一地。第十七住當初地。第十八住
<pb ed="X" xml:id="X25.0471.0007a" n="0007a"/>
<lb ed="X" n="0007a01"/><lb ed="R039" n="0012b13"/>從二地<anchor xml:id="nkr_note_add_0007a0101" n="0007a0101"/><anchor xml:id="beg0007a0101" n="0007a0101"/>已<anchor xml:id="end0007a0101"/>去。乃至佛位。通名如來地。是經以無相
<lb ed="X" n="0007a02"/><lb ed="R039" n="0012b14"/>爲宗。豈合列位淺深。雖則情惑漸薄。位地轉高。義
<lb ed="X" n="0007a03"/><lb ed="R039" n="0012b15"/>相稍同。略爲配攝。未嘗不可。然牽合他經。滯於名
<lb ed="X" n="0007a04"/><lb ed="R039" n="0012b16"/>相。而甚深義趣。反爲所掩。此天親所以特主斷疑。
<lb ed="X" n="0007a05"/><lb ed="R039" n="0012b17"/>遵彌勒旨也。後來受持是經者宜共遵之。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0007a06"/><lb ed="R039" n="0012b18"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金剛般若波羅蜜經宗通卷一</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0001a1201" to="#end0001a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0001a2401" to="#end0001a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">卻</lem><rdg wit="#wit.orig">郤</rdg></app>
<app from="#beg0001a2402" to="#end0001a2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0001b0601" to="#end0001b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">僭</lem><rdg wit="#wit.orig">僣</rdg></app>
<app from="#beg0001c0701" to="#end0001c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0002b0901" to="#end0002b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0002b1001" to="#end0002b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0002b1901" to="#end0002b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0002b2001" to="#end0002b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0002c1301" to="#end0002c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0003a0501" to="#end0003a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0003b0401" to="#end0003b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0003b1901" to="#end0003b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0003c1801" to="#end0003c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0003c2201" to="#end0003c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0004a0901" to="#end0004a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0004a1101" to="#end0004a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0004a2401" to="#end0004a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0004b0101" to="#end0004b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0005a0401" to="#end0005a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0005a2201" to="#end0005a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0006a1201" to="#end0006a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0006a1301" to="#end0006a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0006b2401" to="#end0006b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0006c0101" to="#end0006c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0007a0101" to="#end0007a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0001a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0001a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0001a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0001a2401">卻【CB】，郤【卍續】</note>
<note n="0001a2402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0001a2402">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0001b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0001b0601">僭【CB】，僣【卍續】</note>
<note n="0001c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0001c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0002b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0002b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0002b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0002b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0002b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0002b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0002b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0002b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0002c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0002c1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0003a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0003a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0003b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0003b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0003b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0003b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0003c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0003c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0003c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0003c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0004a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0004a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0004a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0004a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0004a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0004a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0004b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0004b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0005a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0005a0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0005a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0005a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0006a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0006a1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0006a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0006a1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0006b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0006b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0006c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0006c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0007a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0007a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>