<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X25n0472">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 472 金剛經偈釋</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 472 金剛經偈釋</title>
			<author>明 曾鳳儀釋</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">472</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">金剛經偈釋</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
			</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-16T15:46:26">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X25.0472.0043b" n="0043b"/>
<lb ed="X" n="0043b01"/>
<lb ed="X" n="0043b02"/>
<lb ed="X" n="0043b03"/>
<lb ed="X" n="0043b04"/>
<lb ed="X" n="0043b05"/><cb:docNumber>No. 472</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0043b06"/><lb ed="R039" n="0085a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金剛般若波羅蜜經偈釋上<note place="inline">宗通卷八</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0043b07"/>
<lb ed="X" n="0043b08"/><lb ed="R039" n="0085a02"/><cb:div><p xml:id="pX25p0043b0801">彌勒菩薩八十行偈</p>
<lb ed="X" n="0043b09"/><lb ed="R039" n="0085a03"/><p xml:id="pX25p0043b0901"><note place="inline">無著菩薩頌　唐法師義淨譯</note></p>
<lb ed="X" n="0043b10"/><lb ed="R039" n="0085a04"/><p xml:id="pX25p0043b1001">天親菩薩頌　魏<name role="" type="person">菩提流支</name>譯</p>
<lb ed="X" n="0043b11"/><lb ed="R039" n="0085a05"/><byline cb:type="author">明菩薩戒弟子南嶽山長曾鳳儀釋</byline>
<lb ed="X" n="0043b12"/><lb ed="R039" n="0085a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX25p0043b1201" subtype="note1"><l>此經文句義次第</l><l>世無明慧不能解</l></lg>
<lb ed="X" n="0043b13"/><lb ed="R039" n="0085a07"/><lg xml:id="lgX25p0043b1301"><l>法門句義及次第</l><l>世間不解離明慧</l></lg>
<lb ed="X" n="0043b14"/><lb ed="R039" n="0085a08"/><lg xml:id="lgX25p0043b1401" subtype="note1"><l>稽首於此敎我等</l><l>無邊功德所生身</l></lg>
<lb ed="X" n="0043b15"/><lb ed="R039" n="0085a09"/><lg xml:id="lgX25p0043b1501"><l>大智通達敎我等</l><l>歸命無量功德身</l></lg>
<lb ed="X" n="0043b16"/><lb ed="R039" n="0085a10"/><lg xml:id="lgX25p0043b1601" subtype="note1"><l>具如斯德應禮敬</l><l>彼之足跡頂戴持</l></lg>
<lb ed="X" n="0043b17"/><lb ed="R039" n="0085a11"/><lg xml:id="lgX25p0043b1701"><l>應當敬彼如是等</l><l>頭面禮足而頂戴</l></lg>
<lb ed="X" n="0043b18"/><lb ed="R039" n="0085a12"/><lg xml:id="lgX25p0043b1801" subtype="note1"><l>覺轅難駕彼能乘</l><l>要心普利諸含識</l></lg>
<lb ed="X" n="0043b19"/><lb ed="R039" n="0085a13"/><lg xml:id="lgX25p0043b1901"><l>以能荷佛難勝事</l><l>攝受衆生利益故</l></lg>
<lb ed="X" n="0043b20"/><lb ed="R039" n="0085a14"/><p xml:id="pX25p0043b2001">偈曰。</p>
<lb ed="X" n="0043b21"/><lb ed="R039" n="0085a15"/><p xml:id="pX25p0043b2101"><note place="inline">勝利益應知。於身幷屬者。得未得不退。謂最勝付囑</note>。</p>
<lb ed="X" n="0043b22"/><lb ed="R039" n="0085a16"/><p xml:id="pX25p0043b2201">巧護義應知。加彼身同行。不退得未得。是名善付囑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0043b23"/><lb ed="R039" n="0085a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0043b2301">此釋善護念諸菩薩。善付囑諸菩薩。二種義也。護
<lb ed="X" n="0043b24"/><lb ed="R039" n="0085a18"/>念爲攝受根<anchor xml:id="nkr_note_add_0043b2401" n="0043b2401"/><anchor xml:id="beg0043b2401" n="0043b2401"/>已<anchor xml:id="end0043b2401"/>熟者。如來善巧神力加被於彼。於
<pb ed="X" xml:id="X25.0472.0043c" n="0043c"/>
<lb ed="X" n="0043c01"/><lb ed="R039" n="0085b01"/>彼身中。令其佛法成就。於彼屬同行者。令其敎化
<lb ed="X" n="0043c02"/><lb ed="R039" n="0085b02"/>利益。自利利他。與佛無異。付囑爲哀彼根未熟者。
<lb ed="X" n="0043c03"/><lb ed="R039" n="0085b03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0043c0301" n="0043c0301"/><anchor xml:id="beg0043c0301" n="0043c0301"/>已<anchor xml:id="end0043c0301"/>得不退位者。令之不捨大乘。未得不退位者。令
<lb ed="X" n="0043c04"/><lb ed="R039" n="0085b04"/>於大乘更趣殊勝。以勝付囑而相付囑。欲其轉化
<lb ed="X" n="0043c05"/><lb ed="R039" n="0085b05"/>無窮也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0043c06"/><lb ed="R039" n="0085b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0043c0601"><note place="inline">於心廣最勝。至極無顚倒。利益意樂處。此乘功德滿</note>。</p>
<lb ed="X" n="0043c07"/><lb ed="R039" n="0085b07"/><p xml:id="pX25p0043c0701">廣大第一常。其心不顚倒。利益深心住。此乘功德滿。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0043c08"/><lb ed="R039" n="0085b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0043c0801">此釋所有一切衆生之類。至卽非菩薩。四種心也。
<lb ed="X" n="0043c09"/><lb ed="R039" n="0085b09"/>若胎卵濕化。至若非有想非無想。盡乎三界衆生
<lb ed="X" n="0043c10"/><lb ed="R039" n="0085b10"/>矣。悉在所度之中。是廣大心也。皆令入無餘涅槃。
<lb ed="X" n="0043c11"/><lb ed="R039" n="0085b11"/>盡成佛果。是第一心也。實無衆生得滅度者。但是
<lb ed="X" n="0043c12"/><lb ed="R039" n="0085b12"/>寂滅<anchor xml:id="nkr_note_add_0043c1201" n="0043c1201"/><anchor xml:id="beg0043c1201" n="0043c1201"/>己<anchor xml:id="end0043c1201"/>身。無別有情。是常心也。何以故。菩薩取一
<lb ed="X" n="0043c13"/><lb ed="R039" n="0085b13"/>切衆生。猶若我身。常不捨離。故名爲常。若有我人
<lb ed="X" n="0043c14"/><lb ed="R039" n="0085b14"/>衆生壽者四相。依止身見。故我等想生。是名顚倒。
<lb ed="X" n="0043c15"/><lb ed="R039" n="0085b15"/>無此四相。是不顚倒心也。如是四種利益意樂。圓
<lb ed="X" n="0043c16"/><lb ed="R039" n="0085b16"/>滿果因。應無所住。行於布施。住無所住。名深心住。
<lb ed="X" n="0043c17"/><lb ed="R039" n="0085b17"/>此菩薩乘。功德圓滿。量等虗空。如是降伏。如是安
<lb ed="X" n="0043c18"/><lb ed="R039" n="0085b18"/>住。是如來所爲善護念善付囑諸菩薩者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0043c19"/><lb ed="R039" n="0086a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0043c1901"><note place="inline">六度皆名施。由財無畏法。此中一二三。名修行不住</note>。</p>
<lb ed="X" n="0043c20"/><lb ed="R039" n="0086a02"/><p xml:id="pX25p0043c2001">檀義攝於六。資生無畏法。此中一二三。名爲修行住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0043c21"/><lb ed="R039" n="0086a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0043c2101">此釋應無所住行於布施義也。布施是檀波羅蜜。
<lb ed="X" n="0043c22"/><lb ed="R039" n="0086a04"/>無住是般若波羅蜜。何以行施處離相。離相處行
<lb ed="X" n="0043c23"/><lb ed="R039" n="0086a05"/>施。名爲相應行。以檀施能攝六波羅蜜故。施有三
<lb ed="X" n="0043c24"/><lb ed="R039" n="0086a06"/>種。一者資生施。二者無畏施。三者法施。此中資生
<pb ed="X" xml:id="X25.0472.0044a" n="0044a"/>
<lb ed="X" n="0044a01"/><lb ed="R039" n="0086a07"/>施。但攝布施一波羅蜜。無畏施。攝持戒忍辱二波
<lb ed="X" n="0044a02"/><lb ed="R039" n="0086a08"/>羅蜜。法施攝精進禪定智慧三波羅蜜。此三種施。
<lb ed="X" n="0044a03"/><lb ed="R039" n="0086a09"/>皆得名施。亦皆得名智。以智攝五波羅蜜。卽無所
<lb ed="X" n="0044a04"/><lb ed="R039" n="0086a10"/>住而行於布施等。諸菩薩修行。當住於此也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0044a05"/><lb ed="R039" n="0086a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0044a0501"><note place="inline">爲自身報恩。果報皆不著。爲離於不起。及離爲餘行</note>。</p>
<lb ed="X" n="0044a06"/><lb ed="R039" n="0086a12"/><p xml:id="pX25p0044a0601">自身及報恩。果報斯不著。護存<anchor xml:id="nkr_note_add_0044a0601" n="0044a0601"/><anchor xml:id="beg0044a0601" n="0044a0601"/>己<anchor xml:id="end0044a0601"/>不施。防求於異事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0044a07"/><lb ed="R039" n="0086a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0044a0701">此釋布施不住於相之義也。凡人行施。多爲現在
<lb ed="X" n="0044a08"/><lb ed="R039" n="0086a14"/>自身。及報過去之恩。希望未來之果。三者而<anchor xml:id="nkr_note_add_0044a0801" n="0044a0801"/><anchor xml:id="beg0044a0801" n="0044a0801"/>已<anchor xml:id="end0044a0801"/>。於
<lb ed="X" n="0044a09"/><lb ed="R039" n="0086a15"/>此三世事中。悉皆不著。所謂不住於事者。依資生
<lb ed="X" n="0044a10"/><lb ed="R039" n="0086a16"/>施說。謂於所施財。心無愛著。無所住者。依無畏施
<lb ed="X" n="0044a11"/><lb ed="R039" n="0086a17"/>說。謂修戒忍時。不望報恩。不住色等者。依法施說。
<lb ed="X" n="0044a12"/><lb ed="R039" n="0086a18"/>謂說法之人。心不希求可意諸境。凡現生果報。及
<lb ed="X" n="0044a13"/><lb ed="R039" n="0086b01"/>他生果報。皆不著也。復以何義不住彼耶。心存於
<lb ed="X" n="0044a14"/><lb ed="R039" n="0086b02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0044a1401" n="0044a1401"/><anchor xml:id="beg0044a1401" n="0044a1401"/>己<anchor xml:id="end0044a1401"/>不起施心故。或復施<anchor xml:id="nkr_note_add_0044a1402" n="0044a1402"/><anchor xml:id="beg0044a1402" n="0044a1402"/>已<anchor xml:id="end0044a1402"/>還追悔故。爲護此事。於
<lb ed="X" n="0044a15"/><lb ed="R039" n="0086b03"/>身不著。若有希求。卽爲餘事而行惠施。退失菩提
<lb ed="X" n="0044a16"/><lb ed="R039" n="0086b04"/>故。爲防是行。於事不著。此布施等不應住於相也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0044a17"/><lb ed="R039" n="0086b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0044a1701"><note place="inline">攝伏在三輪。於相心除遣。後後諸疑惑。隨生皆悉除</note>。</p>
<lb ed="X" n="0044a18"/><lb ed="R039" n="0086b06"/><p xml:id="pX25p0044a1801">調伏彼事中。遠離取相心。及斷種種疑。亦防生成心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0044a19"/><lb ed="R039" n="0086b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0044a1901">此釋布施離相獲福。復斷後後疑惑也。度生而著
<lb ed="X" n="0044a20"/><lb ed="R039" n="0086b08"/>四相。卽布施而住於相。此取相之心。故當降伏。卽
<lb ed="X" n="0044a21"/><lb ed="R039" n="0086b09"/>彼布施等事中。不見施物。受者。及施者。於此三輪。
<lb ed="X" n="0044a22"/><lb ed="R039" n="0086b10"/>除著想心。但應如所敎住。謂以無住爲住也。此中
<lb ed="X" n="0044a23"/><lb ed="R039" n="0086b11"/>有疑若離施等相想。云何能成施福。不知如是布
<lb ed="X" n="0044a24"/><lb ed="R039" n="0086b12"/>施。其福轉多。量等虗空。不可思量。此卽斷疑之端
<pb ed="X" xml:id="X25.0472.0044b" n="0044b"/>
<lb ed="X" n="0044b01"/><lb ed="R039" n="0086b13"/>也。向後層見疊出。所有經文。皆爲除遣後後疑惑。
<lb ed="X" n="0044b02"/><lb ed="R039" n="0086b14"/>如云莫作是念等。如云勿謂如來有所說法度生
<lb ed="X" n="0044b03"/><lb ed="R039" n="0086b15"/>等。皆防生成心之謂也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0044b04"/><lb ed="R039" n="0086b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0044b0401"><note place="inline">若將爲集造。妙相非勝相。三相遷異故。無此謂如來</note>。</p>
<lb ed="X" n="0044b05"/><lb ed="R039" n="0086b17"/><p xml:id="pX25p0044b0501">分別有爲體。防彼成就得。三相異體故。離彼卽如來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0044b06"/><lb ed="R039" n="0086b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0044b0601">此釋不可以身相得見如來之義也。如來三十二
<lb ed="X" n="0044b07"/><lb ed="R039" n="0087a01"/>相。是由施等因緣集造。墮在有爲之數。由多劫修
<lb ed="X" n="0044b08"/><lb ed="R039" n="0087a02"/>行。乃得成就。若分別有爲體是如來。便見如來有
<lb ed="X" n="0044b09"/><lb ed="R039" n="0087a03"/>其勝相。若望如來眞如之性。卽無此勝相。何以故。
<lb ed="X" n="0044b10"/><lb ed="R039" n="0087a04"/>此有爲體。當爲生住異滅四相所遷。此云三相異
<lb ed="X" n="0044b11"/><lb ed="R039" n="0087a05"/>體者。以住異同時故。若法身如來者。本自無生。離
<lb ed="X" n="0044b12"/><lb ed="R039" n="0087a06"/>彼有爲。本無所爲。離彼成就。非前際生。非後際滅。
<lb ed="X" n="0044b13"/><lb ed="R039" n="0087a07"/>本無變遷。離彼異體。謂三相異如來故。是法身無
<lb ed="X" n="0044b14"/><lb ed="R039" n="0087a08"/>相。不應以身相見也。若於是處。無三相可得。足知
<lb ed="X" n="0044b15"/><lb ed="R039" n="0087a09"/>如來不是有爲造作因緣所成。如是見<anchor xml:id="nkr_note_add_0044b1501" n="0044b1501"/><anchor xml:id="beg0044b1501" n="0044b1501"/>已<anchor xml:id="end0044b1501"/>。雖爲佛
<lb ed="X" n="0044b16"/><lb ed="R039" n="0087a10"/>果而行布施。非著法施。成如是斷疑故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0044b17"/><lb ed="R039" n="0087a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0044b1701"><note place="inline">因與果甚深。於彼惡時說。此非無利益。由三菩薩殊</note>。</p>
<lb ed="X" n="0044b18"/><lb ed="R039" n="0087a12"/><p xml:id="pX25p0044b1801">說因果深義。於彼惡世時。不空以有實。菩薩三德備。</p>
<lb ed="X" n="0044b19"/><lb ed="R039" n="0087a13"/><p xml:id="pX25p0044b1901"><note place="inline">由於先佛所。奉持於戒學。幷植善根故。名具戒具德</note>。</p>
<lb ed="X" n="0044b20"/><lb ed="R039" n="0087a14"/><p xml:id="pX25p0044b2001">修戒於過去。及種諸善根。戒具於諸佛。亦說功德滿。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0044b21"/><lb ed="R039" n="0087a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0044b2101">此釋頗有衆生。至種諸善根義也。無住而住。因深
<lb ed="X" n="0044b22"/><lb ed="R039" n="0087a16"/>也。相而無相。果深也。於彼鬬諍牢固惡世之時。有
<lb ed="X" n="0044b23"/><lb ed="R039" n="0087a17"/>能不以此爲空談而生實信者。是末代菩薩持戒
<lb ed="X" n="0044b24"/><lb ed="R039" n="0087a18"/>修福。具戒具德具慧。三德完備。故能信也。當知是
<pb ed="X" xml:id="X25.0472.0044c" n="0044c"/>
<lb ed="X" n="0044c01"/><lb ed="R039" n="0087b01"/>人。修戒於過去。承事多佛。種諸善根。其來久矣。供
<lb ed="X" n="0044c02"/><lb ed="R039" n="0087b02"/>養諸佛有三種義。一者給侍左右。二者嚴辦所須。
<lb ed="X" n="0044c03"/><lb ed="R039" n="0087b03"/>三者詢承法要。能守護故。名曰尸羅。謂能善守六
<lb ed="X" n="0044c04"/><lb ed="R039" n="0087b04"/>情根故。修復有三種。一能離於十不善業故。二能
<lb ed="X" n="0044c05"/><lb ed="R039" n="0087b05"/>作於菩提分業故。三能趣於第一義諦故。如是修
<lb ed="X" n="0044c06"/><lb ed="R039" n="0087b06"/>戒。而行恭敬承事。卽持戒具足。如是供養。而種植
<lb ed="X" n="0044c07"/><lb ed="R039" n="0087b07"/>善根。卽功德具足。次下明其具慧。能於菩提生於
<lb ed="X" n="0044c08"/><lb ed="R039" n="0087b08"/>實相。功德圓滿。其福固無量也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0044c09"/><lb ed="R039" n="0087b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0044c0901"><note place="inline">能斷於我想。及以法想故。此名爲具慧。二四殊成八</note>。</p>
<lb ed="X" n="0044c10"/><lb ed="R039" n="0087b10"/><p xml:id="pX25p0044c1001">彼壽者及法。遠離於取相。亦說知彼相。依八八義別。</p>
<lb ed="X" n="0044c11"/><lb ed="R039" n="0087b11"/><p xml:id="pX25p0044c1101"><note place="inline">別體相續起。至壽盡而住。更求於餘趣。我想有四種</note>。</p>
<lb ed="X" n="0044c12"/><lb ed="R039" n="0087b12"/><p xml:id="pX25p0044c1201">差別相續體。不斷至命住。復趣於異道。是我相四種。</p>
<lb ed="X" n="0044c13"/><lb ed="R039" n="0087b13"/><p xml:id="pX25p0044c1301"><note place="inline">皆無故非有。有故不可說。是言說因故。法想有四種</note>。</p>
<lb ed="X" n="0044c14"/><lb ed="R039" n="0087b14"/><p xml:id="pX25p0044c1401">一切空無物。實有不可說。依言詞而說。是法相四種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0044c15"/><lb ed="R039" n="0087b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0044c1501">此釋無我人衆生壽者四相。及無法相亦無非法
<lb ed="X" n="0044c16"/><lb ed="R039" n="0087b16"/>相義也。上言菩薩三德備。由戒生定。由定生慧。所
<lb ed="X" n="0044c17"/><lb ed="R039" n="0087b17"/>謂有智慧者。了知人無我。故無壽者四相。了知法
<lb ed="X" n="0044c18"/><lb ed="R039" n="0087b18"/>無我。故無法非法四相。彼壽者及法。八相俱離。不
<lb ed="X" n="0044c19"/><lb ed="R039" n="0088a01"/>復取著。誰其知彼相而遠離之。唯具慧者。依於八
<lb ed="X" n="0044c20"/><lb ed="R039" n="0088a02"/>相。了知八相義別。所謂我相四種者何。中有主宰。
<lb ed="X" n="0044c21"/><lb ed="R039" n="0088a03"/>名之爲我。今觀色受想行識諸蘊。各各差別。各無
<lb ed="X" n="0044c22"/><lb ed="R039" n="0088a04"/>主宰。故無我相。安住常性。名曰衆生。今諸蘊無常。
<lb ed="X" n="0044c23"/><lb ed="R039" n="0088a05"/>相續流轉。無有一法是安住性。故無衆生相。脈脈
<lb ed="X" n="0044c24"/><lb ed="R039" n="0088a06"/>不斷。乃名命住。今至壽盡而住。如有經言。汝今刹
<pb ed="X" xml:id="X25.0472.0045a" n="0045a"/>
<lb ed="X" n="0045a01"/><lb ed="R039" n="0088a07"/>那亦生亦老亦死。故無壽者相。諸蘊循環。受諸異
<lb ed="X" n="0045a02"/><lb ed="R039" n="0088a08"/>趣。名曰人相。是中無人能取諸趣。譬如因質而現
<lb ed="X" n="0045a03"/><lb ed="R039" n="0088a09"/>於像。質不至像。而有像現。由前蘊故後蘊續生。前
<lb ed="X" n="0045a04"/><lb ed="R039" n="0088a10"/>不至後。而後相續。是無人相也。此謂了知人無我
<lb ed="X" n="0045a05"/><lb ed="R039" n="0088a11"/>性也。所謂法相四種者何。經云。無法想。亦無非法
<lb ed="X" n="0045a06"/><lb ed="R039" n="0088a12"/>想。無想。亦無非想。諸譯皆然。唯秦略其後二。此復
<lb ed="X" n="0045a07"/><lb ed="R039" n="0088a13"/>云何。第一義諦。法本不生。能取所取。諸法皆無。故
<lb ed="X" n="0045a08"/><lb ed="R039" n="0088a14"/>無法想。以不生故。亦無有滅。彼法無物。而空實有。
<lb ed="X" n="0045a09"/><lb ed="R039" n="0088a15"/>故亦無非法想。此偈所謂一切空無物也。法與非
<lb ed="X" n="0045a10"/><lb ed="R039" n="0088a16"/>法分別離故。不可說有。不可說無。非言所詮故。故
<lb ed="X" n="0045a11"/><lb ed="R039" n="0088a17"/>無想。此偈所謂實有不可說也。所言無想。但顯想
<lb ed="X" n="0045a12"/><lb ed="R039" n="0088a18"/>無。非謂有法而名非想。雖第一義離一切想。而依
<lb ed="X" n="0045a13"/><lb ed="R039" n="0088b01"/>世間言語想說。以於無言處依言相說。是不可言
<lb ed="X" n="0045a14"/><lb ed="R039" n="0088b02"/>顯者。實言說之因也。亦無非想。此偈所謂依言辭
<lb ed="X" n="0045a15"/><lb ed="R039" n="0088b03"/>而說也。是謂了知法無我性也。壽等四相易知。法
<lb ed="X" n="0045a16"/><lb ed="R039" n="0088b04"/>等四相難晰。彼知遠離我人衆生壽者四相。卽謂
<lb ed="X" n="0045a17"/><lb ed="R039" n="0088b05"/>之法相。幷其法相而空之。卽謂之非法相。有是有
<lb ed="X" n="0045a18"/><lb ed="R039" n="0088b06"/>非。未離分別。法與非法。二者俱泯。無可言說。是謂
<lb ed="X" n="0045a19"/><lb ed="R039" n="0088b07"/>俱空。若一向是空。破滅諸相。恐墮偏空。故依俗諦
<lb ed="X" n="0045a20"/><lb ed="R039" n="0088b08"/>說。亦無非相。有而不有。無而不無。是中道諦也。此
<lb ed="X" n="0045a21"/><lb ed="R039" n="0088b09"/>非法相。遣法也。無相。遣非也。亦無非相。遣非非也。
<lb ed="X" n="0045a22"/><lb ed="R039" n="0088b10"/>秦譯但以非法相該之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0045a23"/><lb ed="R039" n="0088b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0045a2301"><note place="inline">由彼信解力。信故生實想。不如言取故。取爲正說故</note>。</p>
<lb ed="X" n="0045a24"/><lb ed="R039" n="0088b12"/><p xml:id="pX25p0045a2401">彼人依信心。恭敬生實相。聞聲不正取。正說如是取。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0472.0045b" n="0045b"/>
<lb ed="X" n="0045b01"/><lb ed="R039" n="0088b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0045b0101">此釋不應取法。不應取非法義也。彼人持戒修福。
<lb ed="X" n="0045b02"/><lb ed="R039" n="0088b14"/>能起深信。依彼信心。恭敬多佛。種諸善根。聞此經
<lb ed="X" n="0045b03"/><lb ed="R039" n="0088b15"/>典。乃至一念生淨信者。信心淸淨。能生實相。由具
<lb ed="X" n="0045b04"/><lb ed="R039" n="0088b16"/>慧者。不如言取義。隨順第一義智。取爲正說故。名
<lb ed="X" n="0045b05"/><lb ed="R039" n="0088b17"/>爲實相。爲斯理故。說彼八相遠離之後。便云不取
<lb ed="X" n="0045b06"/><lb ed="R039" n="0088b18"/>於法相。亦不取於非法相。法與非法。總未離於聲
<lb ed="X" n="0045b07"/><lb ed="R039" n="0089a01"/>敎。彼不以所聞聲敎而正取之也。不正取於法。不
<lb ed="X" n="0045b08"/><lb ed="R039" n="0089a02"/>正取於非法。二相遠離。卽是實相。正說如是取。是
<lb ed="X" n="0045b09"/><lb ed="R039" n="0089a03"/>以不取取之也。彼菩薩聞說章句。能生實相如此。
<lb ed="X" n="0045b10"/><lb ed="R039" n="0089a04"/>何患其後有聞者不生實信乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0045b11"/><lb ed="R039" n="0089a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0045b1101"><note place="inline">佛了果非比。由願智故知。爲求利敬者。遮其自說故</note>。</p>
<lb ed="X" n="0045b12"/><lb ed="R039" n="0089a06"/><p xml:id="pX25p0045b1201">佛不見果知。願智力現見。求供養恭敬。彼人不能說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0045b13"/><lb ed="R039" n="0089a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0045b1301">此釋如來悉知悉見義也。謂佛知卽是見。見卽是
<lb ed="X" n="0045b14"/><lb ed="R039" n="0089a08"/>知。非如肉眼。但見麤近物。至細障遠處則不能知。
<lb ed="X" n="0045b15"/><lb ed="R039" n="0089a09"/>非如比智。見煙知火。不能照了諸相差別。彼具戒
<lb ed="X" n="0045b16"/><lb ed="R039" n="0089a10"/>等人所有果報。佛一一知。佛一一見。若不言見。或
<lb ed="X" n="0045b17"/><lb ed="R039" n="0089a11"/>謂比知。若不言知。或謂肉眼等見。是故知見並言。
<lb ed="X" n="0045b18"/><lb ed="R039" n="0089a12"/>然由願智現量而了。惟佛具廣度衆生大願力故。
<lb ed="X" n="0045b19"/><lb ed="R039" n="0089a13"/>具一切智智大智力故。於諸境界朗然現覺。不但
<lb ed="X" n="0045b20"/><lb ed="R039" n="0089a14"/>現生福果。洞燭無差。卽將來所感果報。爲人供養
<lb ed="X" n="0045b21"/><lb ed="R039" n="0089a15"/>恭敬等。無量福德。一一了知。何故如來作如是說。
<lb ed="X" n="0045b22"/><lb ed="R039" n="0089a16"/>彼具戒等欲得福德。彼人則不能說。是人自知故。
<lb ed="X" n="0045b23"/><lb ed="R039" n="0089a17"/>諸佛如來。善知彼何等人。有何等行。是故彼人不
<lb ed="X" n="0045b24"/><lb ed="R039" n="0089a18"/>能自說。得福有二。生者能生因故。取者熏修自體
<pb ed="X" xml:id="X25.0472.0045c" n="0045c"/>
<lb ed="X" n="0045c01"/><lb ed="R039" n="0089b01"/>果義故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0045c02"/><lb ed="R039" n="0089b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0045c0201"><note place="inline">證不住於法。爲是隨順故。猶如捨其筏。是密意應知</note>。</p>
<lb ed="X" n="0045c03"/><lb ed="R039" n="0089b03"/><p xml:id="pX25p0045c0301">彼不住隨順。於法中證智。如人捨船栰。法中義亦然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0045c04"/><lb ed="R039" n="0089b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0045c0401">此釋法尙應捨。何況非法義也。謂文字般若脩多
<lb ed="X" n="0045c05"/><lb ed="R039" n="0089b05"/>羅等法。非證智者所住處故。旣得證<anchor xml:id="nkr_note_add_0045c0501" n="0045c0501"/><anchor xml:id="beg0045c0501" n="0045c0501"/>已<anchor xml:id="end0045c0501"/>。應捨彼法。
<lb ed="X" n="0045c06"/><lb ed="R039" n="0089b06"/>如到彼岸。應捨其筏。然欲證智。非法不可。於增上
<lb ed="X" n="0045c07"/><lb ed="R039" n="0089b07"/>證。是隨順故。應須收取。如未達岸。必憑其筏。是名
<lb ed="X" n="0045c08"/><lb ed="R039" n="0089b08"/>密意。一筏之上。有其取捨。故名爲密。是般若法。於
<lb ed="X" n="0045c09"/><lb ed="R039" n="0089b09"/>無相菩提相應者。尙在所捨。何況我相四種。及法
<lb ed="X" n="0045c10"/><lb ed="R039" n="0089b10"/>相四種。與實相不相應者。其可取著而不捨乎。不
<lb ed="X" n="0045c11"/><lb ed="R039" n="0089b11"/>悟而隨順於法者。卽名識。悟而能轉乎法者。卽名
<lb ed="X" n="0045c12"/><lb ed="R039" n="0089b12"/>智。轉識成智。卽法中義也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0045c13"/><lb ed="R039" n="0089b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0045c1301"><note place="inline">化體非眞佛。亦非說法者。說法非二取。所說離言詮</note>。</p>
<lb ed="X" n="0045c14"/><lb ed="R039" n="0089b14"/><p xml:id="pX25p0045c1401">應化非眞佛。亦非說法者。說法不二取。無說離言相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0045c15"/><lb ed="R039" n="0089b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0045c1501">此釋如來所說法。皆不可取不可說。非法非非法
<lb ed="X" n="0045c16"/><lb ed="R039" n="0089b16"/>義也。此須菩提所解如來無得無說義。應化非法
<lb ed="X" n="0045c17"/><lb ed="R039" n="0089b17"/>身。原不證法。亦不說法。故謂無定法可得。亦無定
<lb ed="X" n="0045c18"/><lb ed="R039" n="0089b18"/>法可說。其義維何。以如來所說眞如之法。非耳能
<lb ed="X" n="0045c19"/><lb ed="R039" n="0090a01"/>聽。不可取故。非口能宣。不可說故。是故應知非法
<lb ed="X" n="0045c20"/><lb ed="R039" n="0090a02"/>非非法。此據眞如道理而說。彼非是法。謂是法無
<lb ed="X" n="0045c21"/><lb ed="R039" n="0090a03"/>爲其性故。復非非法。由彼無自性。體是有故。二邊
<lb ed="X" n="0045c22"/><lb ed="R039" n="0090a04"/>俱離。卽無可說。是無上菩提。離言說相。從來無有
<lb ed="X" n="0045c23"/><lb ed="R039" n="0090a05"/>得者。旣無所得。更何說哉。此無得無說。須菩提所
<lb ed="X" n="0045c24"/><lb ed="R039" n="0090a06"/>爲解空第一也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0472.0046a" n="0046a"/>
<lb ed="X" n="0046a01"/><lb ed="R039" n="0090a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0046a0101"><note place="inline">自受爲他說。非無益集福。福不持菩提。彼二能持故</note>。</p>
<lb ed="X" n="0046a02"/><lb ed="R039" n="0090a08"/><p xml:id="pX25p0046a0201">受持法及說。不空於福德。福不趣菩提。二能趣菩提。</p>
<lb ed="X" n="0046a03"/><lb ed="R039" n="0090a09"/><p xml:id="pX25p0046a0301"><note place="inline">得自性因故。此餘者是生。唯是佛法故。能成最勝福</note>。</p>
<lb ed="X" n="0046a04"/><lb ed="R039" n="0090a10"/><p xml:id="pX25p0046a0401">於實名了因。亦爲餘生因。唯獨諸佛法。福成第一體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0046a05"/><lb ed="R039" n="0090a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0046a0501">此釋若人滿三千大千世界七寶以用布施。至所
<lb ed="X" n="0046a06"/><lb ed="R039" n="0090a12"/>謂佛法者卽非佛法義也。寶滿三千界。持用布施。
<lb ed="X" n="0046a07"/><lb ed="R039" n="0090a13"/>非不得福甚多。以其不趣菩提。唯成有漏之業而
<lb ed="X" n="0046a08"/><lb ed="R039" n="0090a14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0046a0801" n="0046a0801"/><anchor xml:id="beg0046a0801" n="0046a0801"/>已<anchor xml:id="end0046a0801"/>。若受持此經。爲他人說。自利利他二者。能趣菩
<lb ed="X" n="0046a09"/><lb ed="R039" n="0090a15"/>提。肩荷佛道。福德積聚。勝彼寶施者無量。曷言乎
<lb ed="X" n="0046a10"/><lb ed="R039" n="0090a16"/>福德之勝也。一切無上菩提。皆從此經發明。現證
<lb ed="X" n="0046a11"/><lb ed="R039" n="0090a17"/>無爲實體。永斷生死苦因。故曰於實爲了因。一切
<lb ed="X" n="0046a12"/><lb ed="R039" n="0090a18"/>諸佛。皆從此經。熏修身語。律儀圓滿。出生報化之
<lb ed="X" n="0046a13"/><lb ed="R039" n="0090b01"/>身。故曰亦爲餘生因。持說此經者。成就第一之法。
<lb ed="X" n="0046a14"/><lb ed="R039" n="0090b02"/>成就希有之佛。世間之福。孰有過於此者。然所謂
<lb ed="X" n="0046a15"/><lb ed="R039" n="0090b03"/>佛法者。卽佛法非佛法。以所覺之法。唯佛能證。佛
<lb ed="X" n="0046a16"/><lb ed="R039" n="0090b04"/>不自有。由不共性。以能作第一法因。是故彼福德
<lb ed="X" n="0046a17"/><lb ed="R039" n="0090b05"/>中。此福最勝。故曰福成第一體也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0046a18"/><lb ed="R039" n="0090b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0046a1801"><note place="inline">不取自果故。非可取可說。解脫二障故。說妙生無諍</note>。</p>
<lb ed="X" n="0046a19"/><lb ed="R039" n="0090b07"/><p xml:id="pX25p0046a1901">不可取及說。自果不取故。依彼善吉者。說離二種障。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0046a20"/><lb ed="R039" n="0090b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0046a2001">此釋須陀洹能作是念我得須陀洹果不。至須菩
<lb ed="X" n="0046a21"/><lb ed="R039" n="0090b09"/>提實無所行而名須菩提是樂阿蘭那行義也。一
<lb ed="X" n="0046a22"/><lb ed="R039" n="0090b10"/>切聖賢皆以無爲法而有差別。今日所謂佛法者
<lb ed="X" n="0046a23"/><lb ed="R039" n="0090b11"/>卽非佛法。是無爲法。亦不可取及說也。所謂不可
<lb ed="X" n="0046a24"/><lb ed="R039" n="0090b12"/>取者。非謂無其果也。如四果人各證自果。但不自
<pb ed="X" xml:id="X25.0472.0046b" n="0046b"/>
<lb ed="X" n="0046b01"/><lb ed="R039" n="0090b13"/>作念謂得是果。卽是不取。彼於證時。離取我等隨
<lb ed="X" n="0046b02"/><lb ed="R039" n="0090b14"/>眠煩惱。是故無如是心我能得果。此不取者。卽四
<lb ed="X" n="0046b03"/><lb ed="R039" n="0090b15"/>果離四果。如依須菩提說得無諍三昧也。無諍者。
<lb ed="X" n="0046b04"/><lb ed="R039" n="0090b16"/>謂離煩惱障。及離三昧障故。由離煩惱障。得羅漢
<lb ed="X" n="0046b05"/><lb ed="R039" n="0090b17"/>果。由離三昧障。得無諍行。蓋人法兩空矣。更何取
<lb ed="X" n="0046b06"/><lb ed="R039" n="0090b18"/>乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0046b07"/><lb ed="R039" n="0091a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0046b0701"><note place="inline">在然燈佛所。言不取證法。由斯證法成。非所取所說</note>。</p>
<lb ed="X" n="0046b08"/><lb ed="R039" n="0091a02"/><p xml:id="pX25p0046b0801">佛於然燈語。不取理實智。以是眞實義。成彼無取說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0046b09"/><lb ed="R039" n="0091a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0046b0901">此釋如來在然燈佛所於法實無所得義也。然燈
<lb ed="X" n="0046b10"/><lb ed="R039" n="0091a04"/>生時。身光如燈。以至成佛。亦名然燈。釋迦如來於
<lb ed="X" n="0046b11"/><lb ed="R039" n="0091a05"/>彼授記成佛。然佛於然燈授記語中。不取於法。無
<lb ed="X" n="0046b12"/><lb ed="R039" n="0091a06"/>佛想。無我想。無授記說授記想。顯是智證。而無所
<lb ed="X" n="0046b13"/><lb ed="R039" n="0091a07"/>取故。但以無分別實智。證無差別眞理。以是眞實
<lb ed="X" n="0046b14"/><lb ed="R039" n="0091a08"/>之義。離心緣相。成其無取。離言說相。成其無說。所
<lb ed="X" n="0046b15"/><lb ed="R039" n="0091a09"/>以如來昔在然燈佛所。於法實無所得也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0046b16"/><lb ed="R039" n="0091a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0046b1601"><note place="inline">智流唯識性。國土非所執。無形故勝故。非嚴許嚴性</note>。</p>
<lb ed="X" n="0046b17"/><lb ed="R039" n="0091a11"/><p xml:id="pX25p0046b1701">智習唯識通。如是取淨土。非形第一體。非嚴莊嚴意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0046b18"/><lb ed="R039" n="0091a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0046b1801">此釋莊嚴佛土者卽非莊嚴是名莊嚴義也。淨土
<lb ed="X" n="0046b19"/><lb ed="R039" n="0091a13"/>有二種。一法相土。謂有形相可得。二法性土。謂離
<lb ed="X" n="0046b20"/><lb ed="R039" n="0091a14"/>一切相。無所見聞。莊嚴亦有二種。一形相莊嚴。謂
<lb ed="X" n="0046b21"/><lb ed="R039" n="0091a15"/>金地寶池等。二第一義莊嚴。謂修習無分別智。通
<lb ed="X" n="0046b22"/><lb ed="R039" n="0091a16"/>達唯識眞實之理。顯發過恒沙功德而爲莊嚴。如
<lb ed="X" n="0046b23"/><lb ed="R039" n="0091a17"/>是而取淨土。非有形之淨土。乃第一體之淨土也。
<lb ed="X" n="0046b24"/><lb ed="R039" n="0091a18"/>如是莊嚴。不取相而爲莊嚴。是眞莊嚴也。依第一
<pb ed="X" xml:id="X25.0472.0046c" n="0046c"/>
<lb ed="X" n="0046c01"/><lb ed="R039" n="0091b01"/>義諦。無有形質可取。卽非莊嚴。依俗諦。如是無莊
<lb ed="X" n="0046c02"/><lb ed="R039" n="0091b02"/>嚴。是名莊嚴。若執有佛土形勝莊嚴。云我當成就。
<lb ed="X" n="0046c03"/><lb ed="R039" n="0091b03"/>彼卽於色等境界。有住著心。爲遮此見。故下承以
<lb ed="X" n="0046c04"/><lb ed="R039" n="0091b04"/>應無所住而生其心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0046c05"/><lb ed="R039" n="0091b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0046c0501"><note place="inline">譬如<name role="" type="person">妙高山</name>。於受用無取。非有漏性故。亦非是因造</note>。</p>
<lb ed="X" n="0046c06"/><lb ed="R039" n="0091b06"/><p xml:id="pX25p0046c0601">如山王無取。受報亦復然。遠離於諸漏。及有爲法故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0046c07"/><lb ed="R039" n="0091b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0046c0701">此釋佛說非身是名大身義也。佛報身如<name role="" type="person">須彌山</name>
<lb ed="X" n="0046c08"/><lb ed="R039" n="0091b08"/>王者。須彌雖大。而不取我是山王。以山無分別性
<lb ed="X" n="0046c09"/><lb ed="R039" n="0091b09"/>故。報佛亦然。不取我是法王。以無分別故。如何得
<lb ed="X" n="0046c10"/><lb ed="R039" n="0091b10"/>是無分別耶。第一義中。山及色身。皆無體性故。佛
<lb ed="X" n="0046c11"/><lb ed="R039" n="0091b11"/>說非身。是名大身。以受樂報佛。遠離諸漏。卽無有
<lb ed="X" n="0046c12"/><lb ed="R039" n="0091b12"/>物。卽是非身。由此非有身。說爲有身。唯有淸淨身
<lb ed="X" n="0046c13"/><lb ed="R039" n="0091b13"/>故。自體是有。非由因造。遠離有爲法故。是大身。卽
<lb ed="X" n="0046c14"/><lb ed="R039" n="0091b14"/>法身也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0046c15"/><lb ed="R039" n="0091b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0046c1501"><note place="inline">爲顯多差別。及以成殊勝。前後福不同。更陳其喩說</note>。</p>
<lb ed="X" n="0046c16"/><lb ed="R039" n="0091b16"/><p xml:id="pX25p0046c1601">說多義差別。亦成勝較量。後福過於前。故重說勝喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0046c17"/><lb ed="R039" n="0091b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0046c1701">此釋如恒河中所有沙數。至勝前福德義也。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0046c1701" n="0046c1701"/><anchor xml:id="beg0046c1701" n="0046c1701"/>已<anchor xml:id="end0046c1701"/>
<lb ed="X" n="0046c18"/><lb ed="R039" n="0091b18"/>說寶施之喩。今復說者。豈不重耶。前說一三千界
<lb ed="X" n="0046c19"/><lb ed="R039" n="0092a01"/>寶施。此說無量三千界寶施。雖則總是多義。總是
<lb ed="X" n="0046c20"/><lb ed="R039" n="0092a02"/>勝較量。然其後者。卽多中之多。勝中之勝。故重說
<lb ed="X" n="0046c21"/><lb ed="R039" n="0092a03"/>也。後福何以過於前耶。前福差別不明成立之因。
<lb ed="X" n="0046c22"/><lb ed="R039" n="0092a04"/>爲於菩提無有荷持之用。今欲顯其能立因相。更
<lb ed="X" n="0046c23"/><lb ed="R039" n="0092a05"/>將別喩隨事而言。故較量之喩亦復殊勝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0046c24"/><lb ed="R039" n="0092a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0046c2401"><note place="inline">兩成尊重故。由等流殊勝。煩惱因性故。由劣亦勝故</note>。</p>
<pb ed="X" xml:id="X25.0472.0047a" n="0047a"/>
<lb ed="X" n="0047a01"/><lb ed="R039" n="0092a07"/><p xml:id="pX25p0047a0101">尊重於二處。因習證大體。彼習煩惱因。此降伏染福。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0047a02"/><lb ed="R039" n="0092a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0047a0201">此釋隨說是經乃至四句偈等。至是名三十二相
<lb ed="X" n="0047a03"/><lb ed="R039" n="0092a09"/>義也。二處者。一是隨說四句偈等之處。一是經典
<lb ed="X" n="0047a04"/><lb ed="R039" n="0092a10"/>所在之處。四句偈處。一切天人皆應供養如佛塔
<lb ed="X" n="0047a05"/><lb ed="R039" n="0092a11"/>廟。<anchor xml:id="nkr_note_add_0047a0501" n="0047a0501"/><anchor xml:id="beg0047a0501" n="0047a0501"/>已<anchor xml:id="end0047a0501"/>尊重矣。經典之處。則爲有佛若佛弟子。又尊
<lb ed="X" n="0047a06"/><lb ed="R039" n="0092a12"/>重之至也。彼以七寶等施。施寶之地。及能施者。無
<lb ed="X" n="0047a07"/><lb ed="R039" n="0092a13"/>如是事。故謂持說勝也。又此經名金剛般若波羅
<lb ed="X" n="0047a08"/><lb ed="R039" n="0092a14"/>蜜。卽般若離般若。能與一切諸佛如來證法作勝
<lb ed="X" n="0047a09"/><lb ed="R039" n="0092a15"/>因故。又一切諸佛所共說故。皆以修習般若爲因。
<lb ed="X" n="0047a10"/><lb ed="R039" n="0092a16"/>證會等流之性。發明大事。無說可說。故曰因習證
<lb ed="X" n="0047a11"/><lb ed="R039" n="0092a17"/>大體也。彼七寶布施福德。是染煩惱因。以能成就
<lb ed="X" n="0047a12"/><lb ed="R039" n="0092a18"/>煩惱事故。如積微塵以成世界。不離人天因果。是
<lb ed="X" n="0047a13"/><lb ed="R039" n="0092b01"/>因果皆非實有。故曰非微塵非世界。然是微塵非
<lb ed="X" n="0047a14"/><lb ed="R039" n="0092b02"/>貪等煩惱體。是世界非煩惱染因界。故名微塵世
<lb ed="X" n="0047a15"/><lb ed="R039" n="0092b03"/>界。是世塵無記。非彼染煩惱所及。縱能獲福。與微
<lb ed="X" n="0047a16"/><lb ed="R039" n="0092b04"/>塵世界等。亦同於無記性。極爲微劣。況此持經功
<lb ed="X" n="0047a17"/><lb ed="R039" n="0092b05"/>德。能遠離煩惱因。能成佛菩提。及成就三十二相。
<lb ed="X" n="0047a18"/><lb ed="R039" n="0092b06"/>非福德中之勝福德乎。又三十二相。非是正覺之
<lb ed="X" n="0047a19"/><lb ed="R039" n="0092b07"/>體性。故名三十二相。比於持說法門。能得大覺性。
<lb ed="X" n="0047a20"/><lb ed="R039" n="0092b08"/>亦爲是劣。此佛身相雖劣。亦是出世之福。實勝過
<lb ed="X" n="0047a21"/><lb ed="R039" n="0092b09"/>施寶所得世間之染福。況法身因。而不超越此三
<lb ed="X" n="0047a22"/><lb ed="R039" n="0092b10"/>十二相。能降伏染福。而持經功德。更能降伏之也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0047a23"/><lb ed="R039" n="0092b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0047a2301"><note place="inline">彼果勝苦故。難逢勝事故。境岸非知故。於餘不共故</note>。</p>
<lb ed="X" n="0047a24"/><lb ed="R039" n="0092b12"/><p xml:id="pX25p0047a2401">苦身勝於彼。希有及上義。彼智岸難量。亦不同餘法。</p>
<pb ed="X" xml:id="X25.0472.0047b" n="0047b"/>
<lb ed="X" n="0047b01"/><lb ed="R039" n="0092b13"/><p xml:id="pX25p0047b0101"><note place="inline">是甚深性故。勝餘略詮故。胄族高勝故。望福福珠勝</note>。</p>
<lb ed="X" n="0047b02"/><lb ed="R039" n="0092b14"/><p xml:id="pX25p0047b0201">堅實解深義。勝餘脩多羅。大因及淸淨。福中勝福德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0047b03"/><lb ed="R039" n="0092b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0047b0301">此釋以恒河沙等身命布施。至是名第一波羅蜜
<lb ed="X" n="0047b04"/><lb ed="R039" n="0092b16"/>義也。彼捨無量身命以用布施。視乎捨資生財寶
<lb ed="X" n="0047b05"/><lb ed="R039" n="0092b17"/>者。所得果報福德。此福勝彼福。何以故。彼捨身命。
<lb ed="X" n="0047b06"/><lb ed="R039" n="0092b18"/>苦身心故。然是苦因。終招苦果。若以四句偈施。脫
<lb ed="X" n="0047b07"/><lb ed="R039" n="0093a01"/>離苦海。其福不尤勝乎。爾時須菩提尊重法故。遂
<lb ed="X" n="0047b08"/><lb ed="R039" n="0093a02"/>便墮淚。此法門希有。雖有智眼亦未曾聞。復是難
<lb ed="X" n="0047b09"/><lb ed="R039" n="0093a03"/>逢。復是勝事。云何爲勝。以上義故。如經說般若波
<lb ed="X" n="0047b10"/><lb ed="R039" n="0093a04"/>羅蜜。卽非般若波羅蜜。彼智岸無人能量。云何爲
<lb ed="X" n="0047b11"/><lb ed="R039" n="0093a05"/>到。由其所知境岸。唯佛。餘無能知者。故曰上義。又
<lb ed="X" n="0047b12"/><lb ed="R039" n="0093a06"/>此法門不同餘法。此中有實相故。除佛法。餘處無
<lb ed="X" n="0047b13"/><lb ed="R039" n="0093a07"/>實故。故信心淸淨。不信餘法。則生實相。言實相者。
<lb ed="X" n="0047b14"/><lb ed="R039" n="0093a08"/>唯此處有。言非實者。餘處不生。能生是相。當能成
<lb ed="X" n="0047b15"/><lb ed="R039" n="0093a09"/>就第一希有功德。又此法門。是甚深性。故有能受
<lb ed="X" n="0047b16"/><lb ed="R039" n="0093a10"/>持此經。思量修習。不起我等相者。是於可取境界。
<lb ed="X" n="0047b17"/><lb ed="R039" n="0093a11"/>無有顚倒。得人無我也。又我等相。卽是非相。是於
<lb ed="X" n="0047b18"/><lb ed="R039" n="0093a12"/>我取。無有顚倒。得法無我也。此二如其次第。明我
<lb ed="X" n="0047b19"/><lb ed="R039" n="0093a13"/>空法空。以至空空。能離一切諸相。則名諸佛。故謂
<lb ed="X" n="0047b20"/><lb ed="R039" n="0093a14"/>眞實堅固甚深之義也。佛乃印可須菩提所說。若
<lb ed="X" n="0047b21"/><lb ed="R039" n="0093a15"/>復有人聞說是經。始焉不驚。旣焉不怖。終焉不畏。
<lb ed="X" n="0047b22"/><lb ed="R039" n="0093a16"/>彼於無上菩提。不以其希有而驚之。不以其甚深
<lb ed="X" n="0047b23"/><lb ed="R039" n="0093a17"/>而怖之。不以其難成而畏之。是於此經。能生淨信。
<lb ed="X" n="0047b24"/><lb ed="R039" n="0093a18"/>更無疑沮。其能生實相。而成就無量功德也必矣。
<pb ed="X" xml:id="X25.0472.0047c" n="0047c"/>
<lb ed="X" n="0047c01"/><lb ed="R039" n="0093b01"/>此所謂堅實解深義者。後五百世寧無是人哉。特
<lb ed="X" n="0047c02"/><lb ed="R039" n="0093b02"/>希有耳。又此法門勝餘脩多羅。佛說第一波羅蜜。
<lb ed="X" n="0047c03"/><lb ed="R039" n="0093b03"/>非第一波羅蜜故。又云大因者。以第一波羅蜜。能
<lb ed="X" n="0047c04"/><lb ed="R039" n="0093b04"/>爲諸佛修證大體之因。又云淸淨者。以無量諸佛
<lb ed="X" n="0047c05"/><lb ed="R039" n="0093b05"/>所共說故。族胄高勝。極其淸淨。彼以珍寶施者。無
<lb ed="X" n="0047c06"/><lb ed="R039" n="0093b06"/>有如斯衆德圓備。此所得福。望前福聚。不啻霄壤。
<lb ed="X" n="0047c07"/><lb ed="R039" n="0093b07"/>故謂彼福德中之勝福德也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0047c08"/><lb ed="R039" n="0093b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0047c0801"><note place="inline">彼行堪忍時。雖苦行善故。彼德難量故。由斯名勝事</note>。</p>
<lb ed="X" n="0047c09"/><lb ed="R039" n="0093b09"/><p xml:id="pX25p0047c0901">能忍於苦行。以苦行有善。彼福不可量。如是最勝義。</p>
<lb ed="X" n="0047c10"/><lb ed="R039" n="0093b10"/><p xml:id="pX25p0047c1001"><note place="inline">由無恚怒情。不名爲苦性。有安樂大悲。行時非苦果</note>。</p>
<lb ed="X" n="0047c11"/><lb ed="R039" n="0093b11"/><p xml:id="pX25p0047c1101">離我及恚相。實無於苦惱。共樂有慈悲。如是苦行果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0047c12"/><lb ed="R039" n="0093b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0047c1201">此釋忍辱波羅蜜。至應生瞋恨義也。謂彼持經者。
<lb ed="X" n="0047c13"/><lb ed="R039" n="0093b13"/>行苦行時。雖同苦果。而此苦行不疲倦。以有堪忍
<lb ed="X" n="0047c14"/><lb ed="R039" n="0093b14"/>性故。名到彼岸。彼岸有二種義。一是善性故。由諸
<lb ed="X" n="0047c15"/><lb ed="R039" n="0093b15"/>波羅蜜。皆以善爲體性故。二是彼德難量故。由彼
<lb ed="X" n="0047c16"/><lb ed="R039" n="0093b16"/>德岸曾無知者。故言非波羅蜜。此苦行勝彼捨身
<lb ed="X" n="0047c17"/><lb ed="R039" n="0093b17"/>遠矣。如我於爾時無我人衆生壽者相。離於我相
<lb ed="X" n="0047c18"/><lb ed="R039" n="0093b18"/>也。及王悔過。我心無瞋。離於恚相也。無我。則無受
<lb ed="X" n="0047c19"/><lb ed="R039" n="0094a01"/>苦者。無瞋。則無惱彼者。但見共樂。不見有苦。但見
<lb ed="X" n="0047c20"/><lb ed="R039" n="0094a02"/>慈悲。不見瞋恨。如是苦行果。由與勝法相應。雖曰
<lb ed="X" n="0047c21"/><lb ed="R039" n="0094a03"/>忍辱到彼岸。其實般若到彼岸也。豈同恒沙身命
<lb ed="X" n="0047c22"/><lb ed="R039" n="0094a04"/>布施所得果哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0047c23"/><lb ed="R039" n="0094a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0047c2301"><note place="inline">生心因不捨。是故應堅求。謂是得忍邊。及此心方便</note>。</p>
<lb ed="X" n="0047c24"/><lb ed="R039" n="0094a06"/><p xml:id="pX25p0047c2401">爲不捨心起。修行及堅固。爲忍波羅蜜。習彼能學心。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0472.0048a" n="0048a"/>
<lb ed="X" n="0048a01"/><lb ed="R039" n="0094a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0048a0101">此釋又念過去於五百世作忍辱仙人。至不應住
<lb ed="X" n="0048a02"/><lb ed="R039" n="0094a08"/>相布施義也。佛無我人等相。自五百世以來。修行
<lb ed="X" n="0048a03"/><lb ed="R039" n="0094a09"/>堅固。故能與菩提相應。若有菩薩不離我相等。苦
<lb ed="X" n="0048a04"/><lb ed="R039" n="0094a10"/>行之時。見有苦惱。便欲捨菩提之心。是故應離諸
<lb ed="X" n="0048a05"/><lb ed="R039" n="0094a11"/>相。若未生第一菩提心者。有如是過。故偈言。生心
<lb ed="X" n="0048a06"/><lb ed="R039" n="0094a12"/>因不捨。是故應堅求。爲何等心。是此心生因。而遣
<lb ed="X" n="0048a07"/><lb ed="R039" n="0094a13"/>堅固勤求。復於何處。是不捨菩提心因。令進求也。
<lb ed="X" n="0048a08"/><lb ed="R039" n="0094a14"/>偈言。爲忍波羅蜜。習彼能學心。此謂入初地勝義
<lb ed="X" n="0048a09"/><lb ed="R039" n="0094a15"/>之心。得忍邊際。行無住心。故經言發無上正等覺
<lb ed="X" n="0048a10"/><lb ed="R039" n="0094a16"/>心。何以故。示不住生心義故。若心住色等。此必不
<lb ed="X" n="0048a11"/><lb ed="R039" n="0094a17"/>能進求佛果。故菩薩應無所住而行布施。卽是生
<lb ed="X" n="0048a12"/><lb ed="R039" n="0094a18"/>起無住著心方便。謂得忍<anchor xml:id="nkr_note_add_0048a1201" n="0048a1201"/><anchor xml:id="beg0048a1201" n="0048a1201"/>已<anchor xml:id="end0048a1201"/>。雖復遭苦。而不棄捨
<lb ed="X" n="0048a13"/><lb ed="R039" n="0094b01"/>大菩提心。故曰習彼能學心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0048a14"/><lb ed="R039" n="0094b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0048a1401"><note place="inline">應知正行者。是利生因故。於有情事相。應知徧除遣</note>。</p>
<lb ed="X" n="0048a15"/><lb ed="R039" n="0094b03"/><p xml:id="pX25p0048a1501">修行利衆生。如是因當識。衆生及事相。遠離亦應知。</p>
<lb ed="X" n="0048a16"/><lb ed="R039" n="0094b04"/><p xml:id="pX25p0048a1601"><note place="inline">彼事謂名聚。最勝除其想。諸世尊無此。由眞見相應</note>。</p>
<lb ed="X" n="0048a17"/><lb ed="R039" n="0094b05"/><p xml:id="pX25p0048a1701">假名及陰事。如來離彼相。諸佛無彼二。以見實法故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0048a18"/><lb ed="R039" n="0094b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0048a1801">此釋爲利益一切衆生。至卽非衆生義也。云何爲
<lb ed="X" n="0048a19"/><lb ed="R039" n="0094b07"/>利益衆生修行。復遣不住利益衆生事耶。爲斷此
<lb ed="X" n="0048a20"/><lb ed="R039" n="0094b08"/>疑。故經言。爲利益衆生。應如是布施。言此正行者。
<lb ed="X" n="0048a21"/><lb ed="R039" n="0094b09"/>是利益衆生因。非取衆生相事故。何者是衆生事。
<lb ed="X" n="0048a22"/><lb ed="R039" n="0094b10"/>偈言。假名及陰事。如來離彼相。彼衆生者。唯名字
<lb ed="X" n="0048a23"/><lb ed="R039" n="0094b11"/>施設。喚爲衆生。卽是假名。原無實體。故如來說。一
<lb ed="X" n="0048a24"/><lb ed="R039" n="0094b12"/>切相貌。卽非相貌。如是足明人無我也。又衆生所
<pb ed="X" xml:id="X25.0472.0048b" n="0048b"/>
<lb ed="X" n="0048b01"/><lb ed="R039" n="0094b13"/>依。謂由五陰所成。諦觀五陰。各無主宰。實無成衆
<lb ed="X" n="0048b02"/><lb ed="R039" n="0094b14"/>生事。故如來說。一切衆生。卽非衆生。如是足明法
<lb ed="X" n="0048b03"/><lb ed="R039" n="0094b15"/>無我也。諸佛明彼二相不實。故無彼二相。以見於
<lb ed="X" n="0048b04"/><lb ed="R039" n="0094b16"/>實相無相故。若見於眞實。卽不見有所度之人。亦
<lb ed="X" n="0048b05"/><lb ed="R039" n="0094b17"/>不見有能度之智。一切無所住著。是眞般若法
<lb ed="X" n="0048b06"/><lb ed="R039" n="0094b18"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0048b07"/><lb ed="R039" n="0095a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0048b0701"><note place="inline">果不住因位。是得彼果因。世尊實語故。應知有四種</note>。</p>
<lb ed="X" n="0048b08"/><lb ed="R039" n="0095a02"/><p xml:id="pX25p0048b0801">果雖不住道。而道能爲因。以諸佛實語。彼智有四種。</p>
<lb ed="X" n="0048b09"/><lb ed="R039" n="0095a03"/><p xml:id="pX25p0048b0901"><note place="inline">立要說下乘。及說大乘義。由諸授記事。皆無有差舛</note>。</p>
<lb ed="X" n="0048b10"/><lb ed="R039" n="0095a04"/><p xml:id="pX25p0048b1001">實智及小乘。說摩訶衍法。及一切受記。以不虗說故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0048b11"/><lb ed="R039" n="0095a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0048b1101">此釋如來四語義也。如來言說。不離利生行施等
<lb ed="X" n="0048b12"/><lb ed="R039" n="0095a06"/>事。卽是道也。菩提妙果。雖不住於言說道中。而言
<lb ed="X" n="0048b13"/><lb ed="R039" n="0095a07"/>說之道。能爲菩提之因。以諸佛眞實語言。能證離
<lb ed="X" n="0048b14"/><lb ed="R039" n="0095a08"/>言之果故也。彼言說有四種智。彼眞語者。但說眞
<lb ed="X" n="0048b15"/><lb ed="R039" n="0095a09"/>體實智。如華嚴境界。與大菩薩共也。實語者。如四
<lb ed="X" n="0048b16"/><lb ed="R039" n="0095a10"/>諦因緣等法。與小乘共也。如語者。說大乘等法。與
<lb ed="X" n="0048b17"/><lb ed="R039" n="0095a11"/>衆菩薩共也。不異語者。如一切受記等語。唯諸如
<lb ed="X" n="0048b18"/><lb ed="R039" n="0095a12"/>來乃能究盡。所謂不共法也。以此四者。不虗誑於
<lb ed="X" n="0048b19"/><lb ed="R039" n="0095a13"/>衆生。秦譯加一不誑語。非四者外。別有不誑語也。
<lb ed="X" n="0048b20"/><lb ed="R039" n="0095a14"/>語本無誑。卽不虗說。何慮其因果不相符耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0048b21"/><lb ed="R039" n="0095a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0048b2101"><note place="inline">不得彼順故。是非實非妄。如言而執者。對彼故宣說</note>。</p>
<lb ed="X" n="0048b22"/><lb ed="R039" n="0095a16"/><p xml:id="pX25p0048b2201">隨順彼實智。說不實不虗。如聞聲取證。對治如是說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0048b23"/><lb ed="R039" n="0095a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0048b2301">此釋此法無實無虗義也。順彼實智第一義。說一
<lb ed="X" n="0048b24"/><lb ed="R039" n="0095a18"/>切法本性無生。無生卽無有。故無實。旣無生。豈有
<pb ed="X" xml:id="X25.0472.0048c" n="0048c"/>
<lb ed="X" n="0048c01"/><lb ed="R039" n="0095b01"/>滅。故無虗。上言我是眞實語者。今又說無實無虗。
<lb ed="X" n="0048c02"/><lb ed="R039" n="0095b02"/>一說兩兼。理難成信。由此答云。如言而執者。對彼
<lb ed="X" n="0048c03"/><lb ed="R039" n="0095b03"/>故宣說。如依聲敎得證菩提。便謂言中有菩提。又
<lb ed="X" n="0048c04"/><lb ed="R039" n="0095b04"/>聞言中無菩提。便謂畢竟無菩提。不達言空而法
<lb ed="X" n="0048c05"/><lb ed="R039" n="0095b05"/>實故。爲破此二執故。說無實者。以所說法。不能得
<lb ed="X" n="0048c06"/><lb ed="R039" n="0095b06"/>彼證法。所以對治言中有菩提之說也。又說無虗
<lb ed="X" n="0048c07"/><lb ed="R039" n="0095b07"/>者。以此所說法。隨順彼證法。證果是實。所以對治
<lb ed="X" n="0048c08"/><lb ed="R039" n="0095b08"/>言中無菩提之說也。惟其無實無虗。故一切應無
<lb ed="X" n="0048c09"/><lb ed="R039" n="0095b09"/>所住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0048c10"/><lb ed="R039" n="0095b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0048c1001"><note place="inline">當時諸處有。於眞性不獲。由無知有住。智無住得眞</note>。</p>
<lb ed="X" n="0048c11"/><lb ed="R039" n="0095b11"/><p xml:id="pX25p0048c1101">時及處實有。而不得眞如。無智以住法。餘者有智得。</p>
<lb ed="X" n="0048c12"/><lb ed="R039" n="0095b12"/><p xml:id="pX25p0048c1201"><note place="inline">無智由如闇。當闇智若明。能對及所治。得失現前故</note>。</p>
<lb ed="X" n="0048c13"/><lb ed="R039" n="0095b13"/><p xml:id="pX25p0048c1301">闇如愚無智。明者如有智。對法及對治。得滅法如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0048c14"/><lb ed="R039" n="0095b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0048c1401">此釋心住於法而行布施。至見種種色義也。一切
<lb ed="X" n="0048c15"/><lb ed="R039" n="0095b15"/>時者。謂過現未來。一切處者。謂三界。衆生實有眞
<lb ed="X" n="0048c16"/><lb ed="R039" n="0095b16"/>如法。眞如有得不得者。由心有住法不住法之異
<lb ed="X" n="0048c17"/><lb ed="R039" n="0095b17"/>耳。無般若之智。而住於法。心不淸淨。如闇中無所
<lb ed="X" n="0048c18"/><lb ed="R039" n="0095b18"/>見。雖有解脫之時。雖有涅槃之處。冥然罔覺。故不
<lb ed="X" n="0048c19"/><lb ed="R039" n="0096a01"/>得眞如也。有般若之智。而不住於法。心得淸淨。如
<lb ed="X" n="0048c20"/><lb ed="R039" n="0096a02"/>有目者。當夜盡日出。見種種色。時時解脫。處處涅
<lb ed="X" n="0048c21"/><lb ed="R039" n="0096a03"/>槃。洞然無礙。故得眞如也。明與闇對。是對法也。以
<lb ed="X" n="0048c22"/><lb ed="R039" n="0096a04"/>有智治無智。是對治也。明生則暗滅。智生則愚滅。
<lb ed="X" n="0048c23"/><lb ed="R039" n="0096a05"/>由其有目。顯得能對。如夜分<anchor xml:id="nkr_note_add_0048c2301" n="0048c2301"/><anchor xml:id="beg0048c2301" n="0048c2301"/>已<anchor xml:id="end0048c2301"/>盡。顯所治闇法盡
<lb ed="X" n="0048c24"/><lb ed="R039" n="0096a06"/>故。如日光明照。顯能治法現前故。得失現前。奈何
<pb ed="X" xml:id="X25.0472.0049a" n="0049a"/>
<lb ed="X" n="0049a01"/><lb ed="R039" n="0096a07"/>不習般若智乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0049a02"/><lb ed="R039" n="0096a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0049a0201"><note place="inline">由如是正行。獲如是福量。於法正行者。業用今當說</note>。</p>
<lb ed="X" n="0049a03"/><lb ed="R039" n="0096a09"/><p xml:id="pX25p0049a0301">於何法修行。得何等福德。復成就何業。如是說修行。</p>
<lb ed="X" n="0049a04"/><lb ed="R039" n="0096a10"/><p xml:id="pX25p0049a0401"><note place="inline">於文有三種。受持讀演說。義得由從他。及<anchor xml:id="nkr_note_add_0049a0401" n="0049a0401"/><anchor xml:id="beg0049a0401" n="0049a0401"/>己<anchor xml:id="end0049a0401"/>聞思故</note>。</p>
<lb ed="X" n="0049a05"/><lb ed="R039" n="0096a11"/><p xml:id="pX25p0049a0501">名字三種法。受持聞廣說。修從他及內。得聞是修智。</p>
<lb ed="X" n="0049a06"/><lb ed="R039" n="0096a12"/><p xml:id="pX25p0049a0601"><note place="inline">此謂熟內<anchor xml:id="nkr_note_add_0049a0601" n="0049a0601"/><anchor xml:id="beg0049a0601" n="0049a0601"/>己<anchor xml:id="end0049a0601"/>。餘成他有情</note>。</p>
<lb ed="X" n="0049a07"/><lb ed="R039" n="0096a13"/><p xml:id="pX25p0049a0701">此爲自湻熟。餘者化衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0049a08"/><lb ed="R039" n="0096a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0049a0801">此釋能於此經受持讀誦。至成就無量無邊功德
<lb ed="X" n="0049a09"/><lb ed="R039" n="0096a15"/>義也。持經功德。較量殊勝。是修何等行耶。是得何
<lb ed="X" n="0049a10"/><lb ed="R039" n="0096a16"/>等福德耶。復成就何等事業耶。修持說行。是爲正
<lb ed="X" n="0049a11"/><lb ed="R039" n="0096a17"/>行。證眞如果。是大福德。成就威力殊勝。是大事業。
<lb ed="X" n="0049a12"/><lb ed="R039" n="0096a18"/>如是修行。皆自聞經始也。名字有三種。曰受持。曰
<lb ed="X" n="0049a13"/><lb ed="R039" n="0096b01"/>讀誦。曰演說。欲受持其義。廣爲人說。先須讀誦其
<lb ed="X" n="0049a14"/><lb ed="R039" n="0096b02"/>文。是讀誦者聞慧也。受持者思慧也。從他聞法。內
<lb ed="X" n="0049a15"/><lb ed="R039" n="0096b03"/>自思惟。兼此二者。是得修行智也。此聞思修智。不
<lb ed="X" n="0049a16"/><lb ed="R039" n="0096b04"/>爲耽玩文字故。爲自湻熟般若性智故。以其有餘
<lb ed="X" n="0049a17"/><lb ed="R039" n="0096b05"/>化導衆生。常以所聞廣爲人說。俾人人皆能成就
<lb ed="X" n="0049a18"/><lb ed="R039" n="0096b06"/>最上第一之果。是爲無量無邊功德也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0049a19"/><lb ed="R039" n="0096b07"/>
<lb ed="X" n="0049a20"/><lb ed="R039" n="0096b08"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金剛般若波羅蜜經偈釋上<note place="inline">宗通卷八</note></cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0043b2401" to="#end0043b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0043c0301" to="#end0043c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0043c1201" to="#end0043c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0044a0601" to="#end0044a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0044a0801" to="#end0044a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0044a1401" to="#end0044a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0044a1402" to="#end0044a1402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0044b1501" to="#end0044b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0045c0501" to="#end0045c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0046a0801" to="#end0046a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0046c1701" to="#end0046c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0047a0501" to="#end0047a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0048a1201" to="#end0048a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0048c2301" to="#end0048c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0049a0401" to="#end0049a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0049a0601" to="#end0049a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0043b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0043b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0043c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0043c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0043c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0043c1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0044a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0044a0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0044a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0044a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0044a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0044a1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0044a1402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0044a1402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0044b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0044b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0045c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0045c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0046a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0046a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0046c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0046c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0047a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0047a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0048a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0048a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0048c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0048c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0049a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0049a0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0049a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0049a0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>