<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X25n0473">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 473 金剛經釋</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 473 金剛經釋</title>
			<author>明 眞可撰</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">473</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">金剛經釋</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, Text as provided by Electronic Buddhadharma Society (EBS)</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，佛敎電腦資訊庫功德會提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-16T15:46:27">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X25.0473.0055a" n="0055a"/>
<lb ed="X" n="0055a01"/>
<lb ed="X" n="0055a02"/><cb:docNumber>No. 473</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0055a03"/><lb ed="R039" n="0108a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>釋金剛經</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0055a04"/>
<lb ed="X" n="0055a05"/><lb ed="R039" n="0108a02"/><byline cb:type="author">明　眞可　撰</byline>
<lb ed="X" n="0055a06"/><lb ed="R039" n="0108a03"/><cb:div><p xml:id="pX25p0055a0601">心外無法。如來實語。水外無波。聖人切喩。但衆生從
<lb ed="X" n="0055a07"/><lb ed="R039" n="0108a04"/>無始以來。名言習氣染深難化。故聞凡著凡。聞聖著
<lb ed="X" n="0055a08"/><lb ed="R039" n="0108a05"/>聖。聞有著有。聞無著無。聞生死著生死。聞涅槃著涅
<lb ed="X" n="0055a09"/><lb ed="R039" n="0108a06"/>槃。聞世界著世界。聞微塵衆著微塵衆。本心卽隱沒。
<lb ed="X" n="0055a10"/><lb ed="R039" n="0108a07"/>被名言所轉。執而忘返。埋沒自性。所以如來於般若
<lb ed="X" n="0055a11"/><lb ed="R039" n="0108a08"/>會上說金剛經。卽世界而破微塵衆。卽微塵衆而破
<lb ed="X" n="0055a12"/><lb ed="R039" n="0108a09"/>世界堅習。堅習旣破。微塵習除。虧一喪兩。一兩旣喪。
<lb ed="X" n="0055a13"/><lb ed="R039" n="0108a10"/>本心頓露。</p><p xml:id="pX25p0055a1305" cb:place="inline">故六祖曰。不思善･不思惡。阿那箇是明上
<lb ed="X" n="0055a14"/><lb ed="R039" n="0108a11"/>座本來面目。此老卽善惡情上指渠。曉得箇無善惡
<lb ed="X" n="0055a15"/><lb ed="R039" n="0108a12"/>的。這箇無善惡的。名有多種。曰本性。曰眞心。曰佛性。
<lb ed="X" n="0055a16"/><lb ed="R039" n="0108a13"/>曰本覺等。故天機深者。不受名言所染。能卽名言而
<lb ed="X" n="0055a17"/><lb ed="R039" n="0108a14"/>悟名言。不及者。如此經以世界微塵衆情上。如來宛
<lb ed="X" n="0055a18"/><lb ed="R039" n="0108a15"/>轉方便。借微塵衆破世界有名無實。借世界破微塵
<lb ed="X" n="0055a19"/><lb ed="R039" n="0108a16"/>衆有名無實。究竟兩者名實無。當情消性。復卽與六
<lb ed="X" n="0055a20"/><lb ed="R039" n="0108a17"/>祖因善惡之情。悟無善惡本來面目。初無差別。卽此
<lb ed="X" n="0055a21"/><lb ed="R039" n="0108a18"/>而觀。若不能卽名言了悟得名言染不得的。不惟世
<lb ed="X" n="0055a22"/><lb ed="R039" n="0108b01"/>界卽一合相。微塵衆亦一合相也。何以故。情未破故。
<lb ed="X" n="0055a23"/><lb ed="R039" n="0108b02"/>吾故曰。虧一喪兩。</p><p xml:id="pX25p0055a2308" cb:place="inline">茲衆位偶聚泖上。結金剛般若緣。
<lb ed="X" n="0055a24"/><lb ed="R039" n="0108b03"/>此非就地抽苗。皆是多生曾親近諸佛菩薩來。所以
<pb ed="X" xml:id="X25.0473.0055b" n="0055b"/>
<lb ed="X" n="0055b01"/><lb ed="R039" n="0108b04"/>不期邂逅。道人與世泊然。初無他慕。今更深夜靜。白
<lb ed="X" n="0055b02"/><lb ed="R039" n="0108b05"/>燭光中。不惜口業。世出世法。將高就低。種種譬喩。委
<lb ed="X" n="0055b03"/><lb ed="R039" n="0108b06"/>曲剖析。此一分經。雖衆位根器生熟不同。或聞道人
<lb ed="X" n="0055b04"/><lb ed="R039" n="0108b07"/>拈提。或有所入。或無所入。解者自今日後。由麤而精。
<lb ed="X" n="0055b05"/><lb ed="R039" n="0108b08"/>旣精則必入神。旣能入神。則一切名言。世界･微塵･聖
<lb ed="X" n="0055b06"/><lb ed="R039" n="0108b09"/>凡･善惡･把柄在自手裏。彼名言安能轉我。未解者。自
<lb ed="X" n="0055b07"/><lb ed="R039" n="0108b10"/>今日後。必須要解。始不負堯風中此翻邂逅。且老病
<lb ed="X" n="0055b08"/><lb ed="R039" n="0108b11"/>不與人期。流芳不可把玩。世出世法。各須努力。</p>
<lb ed="X" n="0055b09"/><lb ed="R039" n="0108b12"/><p xml:id="pX25p0055b0901">衆生情計。不此卽彼。不聖卽凡。故曰聖凡情盡。體露
<lb ed="X" n="0055b10"/><lb ed="R039" n="0108b13"/>眞常。今世界可碎。微塵可合。則世界與微塵。未始有
<lb ed="X" n="0055b11"/><lb ed="R039" n="0108b14"/>常也。而衆生於未始有常之間。計世界爲一。計微塵
<lb ed="X" n="0055b12"/><lb ed="R039" n="0108b15"/>爲多。不一卽多。不多卽一。酣計而不醒。從無始以來。
<lb ed="X" n="0055b13"/><lb ed="R039" n="0108b16"/>至於今日。死此生彼。死彼生此。究其所以。不過我見
<lb ed="X" n="0055b14"/><lb ed="R039" n="0108b17"/>未空。隨處計著。</p><p xml:id="pX25p0055b1407" cb:place="inline">故如來曰。一合相卽不可說。凡夫貪
<lb ed="X" n="0055b15"/><lb ed="R039" n="0108b18"/>著其事。利根衆生。苟知合微塵而有世界。世界果有
<lb ed="X" n="0055b16"/><lb ed="R039" n="0109a01"/>乎。碎世界而爲微塵。微塵果有乎。嗚呼。此貴在自悟。
<lb ed="X" n="0055b17"/><lb ed="R039" n="0109a02"/>不貴說破。所以如來於此經提無生之綱。於緣生之
<lb ed="X" n="0055b18"/><lb ed="R039" n="0109a03"/>中。眞深慈大悲也。</p>
<lb ed="X" n="0055b19"/><lb ed="R039" n="0109a04"/><p xml:id="pX25p0055b1901">夫碎世界而爲微塵衆。微塵果有乎。合微塵衆而爲
<lb ed="X" n="0055b20"/><lb ed="R039" n="0109a05"/>世界。世界果有乎。此兩者互爲主客。迭相蕩洗。而一
<lb ed="X" n="0055b21"/><lb ed="R039" n="0109a06"/>多之情。豈煩天風海濤皷漱。然後滌除者哉。故善用
<lb ed="X" n="0055b22"/><lb ed="R039" n="0109a07"/>其心者。終日處乎一多之中。而一多不能累也。反是
<lb ed="X" n="0055b23"/><lb ed="R039" n="0109a08"/>者。則不勝累矣。故此經曰。一合相者。卽非一合相。是
<lb ed="X" n="0055b24"/><lb ed="R039" n="0109a09"/>名一合相。而凡夫貪著其事者。是不達一多無常。主
<pb ed="X" xml:id="X25.0473.0055c" n="0055c"/>
<lb ed="X" n="0055c01"/><lb ed="R039" n="0109a10"/>客無定故也。如能達之。則一合相未始非天人師焉。</p>
<lb ed="X" n="0055c02"/><lb ed="R039" n="0109a11"/><p xml:id="pX25p0055c0201">蘇長公有言曰。溪聲便是廣長舌。吾則曰。一合相便
<lb ed="X" n="0055c03"/><lb ed="R039" n="0109a12"/>是廣長舌也。或者以長公爲是。以我爲非。以我爲是。
<lb ed="X" n="0055c04"/><lb ed="R039" n="0109a13"/>以長公爲非。此所謂癡人前不可說夢也。</p>
<lb ed="X" n="0055c05"/><lb ed="R039" n="0109a14"/><p xml:id="pX25p0055c0501">世界與微塵衆。往復研之。但有名言。俱無自體。謂世
<lb ed="X" n="0055c06"/><lb ed="R039" n="0109a15"/>界合微塵衆而有。謂微塵衆碎世界而有。皆衆生橫
<lb ed="X" n="0055c07"/><lb ed="R039" n="0109a16"/>計也。然此橫計。不無其因。始因於事不精。理不徹而
<lb ed="X" n="0055c08"/><lb ed="R039" n="0109a17"/>生。事。精則能了知事外無理。理徹。則能了知理外無
<lb ed="X" n="0055c09"/><lb ed="R039" n="0109a18"/>事。事外無理。事果有乎。理外無事。理果有乎。是以性
<lb ed="X" n="0055c10"/><lb ed="R039" n="0109b01"/>宗不成相宗始精。相宗不成性宗始圓。精卽圓故精
<lb ed="X" n="0055c11"/><lb ed="R039" n="0109b02"/>而無思。圓卽精故圓而歷然。無思故。卽事而契同。歷
<lb ed="X" n="0055c12"/><lb ed="R039" n="0109b03"/>然故。卽理而彌照。此等受用。自他滿足。但因中易知
<lb ed="X" n="0055c13"/><lb ed="R039" n="0109b04"/>而難證。果中易證而難忘。噫。因中卽受用。果中受用
<lb ed="X" n="0055c14"/><lb ed="R039" n="0109b05"/>忘。此非披毛戴角者不能也。</p>
<lb ed="X" n="0055c15"/><lb ed="R039" n="0109b06"/><p xml:id="pX25p0055c1501">夫我人衆生壽者四見。初本一我見耳。以展轉橫計。
<lb ed="X" n="0055c16"/><lb ed="R039" n="0109b07"/>遂成四見。若以智眼觀之。則一心不生。我尙不有。誰
<lb ed="X" n="0055c17"/><lb ed="R039" n="0109b08"/>爲我見。我見旣拔。則餘者不待遣而自空矣。</p><p xml:id="pX25p0055c1718" cb:place="inline">又我見
<lb ed="X" n="0055c18"/><lb ed="R039" n="0109b09"/>者。無主宰中強作主宰之謂。人見。則待我而生。衆生
<lb ed="X" n="0055c19"/><lb ed="R039" n="0109b10"/>見。卽循情分別不能返照之謂。壽者見。不過貪生畏
<lb ed="X" n="0055c20"/><lb ed="R039" n="0109b11"/>死之念也。用是觀之。則金剛經所說四見。實不在經。
<lb ed="X" n="0055c21"/><lb ed="R039" n="0109b12"/>卽在吾人周旋日用逆順之間。與佛何干。雖然。若不
<lb ed="X" n="0055c22"/><lb ed="R039" n="0109b13"/>是這瞿曇老漢曲折點破。則茫茫大塊終古不旦矣。</p>
<lb ed="X" n="0055c23"/><lb ed="R039" n="0109b14"/><p xml:id="pX25p0055c2301">佛問須菩提曰。若人碎三千大千世界而爲微塵衆。
<lb ed="X" n="0055c24"/><lb ed="R039" n="0109b15"/>是微塵衆可謂多乎。須菩提曰。甚多。予以是知須菩
<pb ed="X" xml:id="X25.0473.0056a" n="0056a"/>
<lb ed="X" n="0056a01"/><lb ed="R039" n="0109b16"/>提之意。以爲不但多耳。諦觀而察之。誠乃有名無實。
<lb ed="X" n="0056a02"/><lb ed="R039" n="0109b17"/>故曰。卽非微塵衆。是名微塵衆。復次。世界之意。亦有
<lb ed="X" n="0056a03"/><lb ed="R039" n="0109b18"/>名無實耳。故曰卽非世界。是名世界。</p><p xml:id="pX25p0056a0315" cb:place="inline">蓋微塵自無其
<lb ed="X" n="0056a04"/><lb ed="R039" n="0110a01"/>體。必碎世界而有。世界亦無其體。必合微塵而成。故
<lb ed="X" n="0056a05"/><lb ed="R039" n="0110a02"/>以世界觀塵。世現而塵不現。以微塵觀世。塵形而世
<lb ed="X" n="0056a06"/><lb ed="R039" n="0110a03"/>不形。或計多碎相。則多碎相現。計一合相。則一合相
<lb ed="X" n="0056a07"/><lb ed="R039" n="0110a04"/>現。多碎相卽微塵之別名。一合相卽世界之異稱耳。
<lb ed="X" n="0056a08"/><lb ed="R039" n="0110a05"/>若當機頓了。多碎相與一合相。皆有名而無實。則一
<lb ed="X" n="0056a09"/><lb ed="R039" n="0110a06"/>多之情。不待掃而自盡矣。一多之情旣盡。則我固有
<lb ed="X" n="0056a10"/><lb ed="R039" n="0110a07"/>之心光昭然現前矣。故曰。凡聖情盡。體露眞常。又此
<lb ed="X" n="0056a11"/><lb ed="R039" n="0110a08"/>情緣一而起。謂之一情。緣多而起。謂之多情。緣凡而
<lb ed="X" n="0056a12"/><lb ed="R039" n="0110a09"/>起。謂之凡情。緣聖而起。謂之聖情。故一一多多凡凡
<lb ed="X" n="0056a13"/><lb ed="R039" n="0110a10"/>聖聖。不過一情之橫計耳。又曰徧計。又曰前塵相想。
<lb ed="X" n="0056a14"/><lb ed="R039" n="0110a11"/>又曰六塵緣影。皆此情之別名也。圭峰科此段義。謂
<lb ed="X" n="0056a15"/><lb ed="R039" n="0110a12"/>證法界。有味乎哉。</p>
<lb ed="X" n="0056a16"/><lb ed="R039" n="0110a13"/><p xml:id="pX25p0056a1601">夫有卷則有舒。有聚則有散。有合則有碎。此自然之
<lb ed="X" n="0056a17"/><lb ed="R039" n="0110a14"/>理也。故如來呼須菩提而吿之曰。若三千大千世界
<lb ed="X" n="0056a18"/><lb ed="R039" n="0110a15"/>可碎而爲微塵。是微塵衆果多耶少耶。須菩提承佛
<lb ed="X" n="0056a19"/><lb ed="R039" n="0110a16"/>而言。曰甚多。夫碎大千世界而爲微塵。以凡夫心量
<lb ed="X" n="0056a20"/><lb ed="R039" n="0110a17"/>較之。則不勝其多矣。若如來所知。則不勝其少也。豈
<lb ed="X" n="0056a21"/><lb ed="R039" n="0110a18"/>微塵多少之數如來不知。乃待須菩提定耶。蓋如來
<lb ed="X" n="0056a22"/><lb ed="R039" n="0110b01"/>逆知一切衆生。雖根有鈍利之不同。而執世界爲一
<lb ed="X" n="0056a23"/><lb ed="R039" n="0110b02"/>合相。未始有不同者也。但利根衆生。一聞世界可碎
<lb ed="X" n="0056a24"/><lb ed="R039" n="0110b03"/>而爲微塵。則不待須菩提言多。微塵卽非微塵衆。是
<pb ed="X" xml:id="X25.0473.0056b" n="0056b"/>
<lb ed="X" n="0056b01"/><lb ed="R039" n="0110b04"/>名微塵衆。然後悟世界必非一合相。奈鈍根衆生。須
<lb ed="X" n="0056b02"/><lb ed="R039" n="0110b05"/>待須菩提密破其微塵多衆之執。然後知一合相。初
<lb ed="X" n="0056b03"/><lb ed="R039" n="0110b06"/>本非世界。假衆微塵合而始成世界。世界旣合微塵
<lb ed="X" n="0056b04"/><lb ed="R039" n="0110b07"/>衆而始有者。則世界當一合相住時。住本無住。合本
<lb ed="X" n="0056b05"/><lb ed="R039" n="0110b08"/>無合。豈待碎世界而爲微塵衆。然後一合相始破哉。</p>
<lb ed="X" n="0056b06"/><lb ed="R039" n="0110b09"/><p xml:id="pX25p0056b0601">又須菩提以爲我與如來。碎世界而爲微塵。合微塵
<lb ed="X" n="0056b07"/><lb ed="R039" n="0110b10"/>而爲世界。合合碎碎重疊翻騰。上根與中根。固<anchor xml:id="nkr_note_add_0056b0701" n="0056b0701"/><anchor xml:id="beg0056b0701" n="0056b0701"/>已<anchor xml:id="end0056b0701"/>皆
<lb ed="X" n="0056b08"/><lb ed="R039" n="0110b11"/>悟世界本無。合微塵而有。微塵亦無。碎世界而有。至
<lb ed="X" n="0056b09"/><lb ed="R039" n="0110b12"/>此。則一多之執情。不待觀空然後破也。奈下根之難
<lb ed="X" n="0056b10"/><lb ed="R039" n="0110b13"/>悟。所以須菩提復拈三千大千世界卽非世界。是名
<lb ed="X" n="0056b11"/><lb ed="R039" n="0110b14"/>世界。顯吿而曉之曰。若世界實有者。卽是一合相。世
<lb ed="X" n="0056b12"/><lb ed="R039" n="0110b15"/>界若是一合相。則如來往嘗又說一合相卽非一合
<lb ed="X" n="0056b13"/><lb ed="R039" n="0110b16"/>相。是名一合相。此又何耶。如來與須菩提憫衆生執
<lb ed="X" n="0056b14"/><lb ed="R039" n="0110b17"/>情之難破。味著此身。計爲實有。委曲翻騰。而下根衆
<lb ed="X" n="0056b15"/><lb ed="R039" n="0110b18"/>生執解未盡。故如來呼須菩提而再吿之曰。一合相
<lb ed="X" n="0056b16"/><lb ed="R039" n="0111a01"/>者。卽是不可說。但凡夫之人貪著其事。豈須菩提不
<lb ed="X" n="0056b17"/><lb ed="R039" n="0111a02"/>知一合相卽非一合相。待如來再吿之而後曉耶。蓋
<lb ed="X" n="0056b18"/><lb ed="R039" n="0111a03"/>如來借須菩提。而深責下根執現前之身。橫謂實有
<lb ed="X" n="0056b19"/><lb ed="R039" n="0111a04"/>而味著也。</p><p xml:id="pX25p0056b1905" cb:place="inline">嗚呼。初碎世界而爲微塵。徵微塵而非有。
<lb ed="X" n="0056b20"/><lb ed="R039" n="0111a05"/>微塵非有。則世界無體。故須菩提不先破一合相之
<lb ed="X" n="0056b21"/><lb ed="R039" n="0111a06"/>執。而先破多微塵之執。蓋多微塵旣破。則一合相之
<lb ed="X" n="0056b22"/><lb ed="R039" n="0111a07"/>執不待破而破矣。何者。多爲一體。多破。則一無體矣。
<lb ed="X" n="0056b23"/><lb ed="R039" n="0111a08"/>一多情盡。則世界與微塵。皆淸淨法界也。指何物爲
<lb ed="X" n="0056b24"/><lb ed="R039" n="0111a09"/>世界微塵耶。學者知此。則我如來父子翻騰剖柝之
<pb ed="X" xml:id="X25.0473.0056c" n="0056c"/>
<lb ed="X" n="0056c01"/><lb ed="R039" n="0111a10"/>苦心。方始知也。如果知之。則三千大千世界之堅初
<lb ed="X" n="0056c02"/><lb ed="R039" n="0111a11"/>碎而爲微塵。再合微塵而爲世界。何異一紙卷舒。浮
<lb ed="X" n="0056c03"/><lb ed="R039" n="0111a12"/>雲之聚散者哉。</p>
<lb ed="X" n="0056c04"/><lb ed="R039" n="0111a13"/>
<lb ed="X" n="0056c05"/><lb ed="R039" n="0111a14"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>釋金剛經<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0056b0701" to="#end0056b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0056b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0056b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>