<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X25n0481">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 481 金剛經略談</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 481 金剛經略談</title>
			<author>明 觀衡撰</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">481</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">金剛經略談</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, Text as provided by Electronic Buddhadharma Society (EBS)</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，佛敎電腦資訊庫功德會提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-16T15:46:28">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X25.0481.0150b" n="0150b"/>
<lb ed="X" n="0150b01"/>
<lb ed="X" n="0150b02"/>
<lb ed="X" n="0150b03"/>
<lb ed="X" n="0150b04"/>
<lb ed="X" n="0150b05"/><cb:docNumber>No. 481</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0150b06"/><lb ed="R039" n="0299a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金剛般若經略談</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0150b07"/>
<lb ed="X" n="0150b08"/><lb ed="R039" n="0299a02"/><byline cb:type="author">明　觀衡　撰</byline>
<lb ed="X" n="0150b09"/><lb ed="R039" n="0299a03"/><cb:div><p xml:id="pX25p0150b0901">金剛般若波羅蜜經。此八字乃一經之總題。金剛是
<lb ed="X" n="0150b10"/><lb ed="R039" n="0299a04"/>喩。卽金剛寶最堅。萬物不能壞。最利。能壞一切物。般
<lb ed="X" n="0150b11"/><lb ed="R039" n="0299a05"/>若是法。梵語般若。此云智慧。此慧之體本寂。卽實相
<lb ed="X" n="0150b12"/><lb ed="R039" n="0299a06"/>般若。此慧之用圓明。卽觀照般若。實相之體。生死等
<lb ed="X" n="0150b13"/><lb ed="R039" n="0299a07"/>法不能到故。喩之金剛最堅。一切物不能壞。觀照之
<lb ed="X" n="0150b14"/><lb ed="R039" n="0299a08"/>用。能空生死等法故。喩之金剛最利。能壞一切物。此
<lb ed="X" n="0150b15"/><lb ed="R039" n="0299a09"/>金剛般若。在大部中。名能斷分。則知今喩金剛。唯重
<lb ed="X" n="0150b16"/><lb ed="R039" n="0299a10"/>能利能空一切法也。</p><p xml:id="pX25p0150b1609" cb:place="inline">此經從須菩提啓請<anchor xml:id="nkr_note_add_0150b1601" n="0150b1601"/><anchor xml:id="beg0150b1601" n="0150b1601"/>已<anchor xml:id="end0150b1601"/>去。至後
<lb ed="X" n="0150b17"/><lb ed="R039" n="0299a11"/>不取於相。如如不動。通是用觀照般若之法。不取心
<lb ed="X" n="0150b18"/><lb ed="R039" n="0299a12"/>佛衆生之相。又照心佛衆生無性。又照心佛衆生本
<lb ed="X" n="0150b19"/><lb ed="R039" n="0299a13"/>寂。成一淸淨菩提心。然現前心佛衆生有實體用。如
<lb ed="X" n="0150b20"/><lb ed="R039" n="0299a14"/>何得知無性･本寂而不取耶。後以金剛觀察深喩。喩
<lb ed="X" n="0150b21"/><lb ed="R039" n="0299a15"/>之心佛衆生。皆是有爲。如夢幻泡影。則心佛衆生諸
<lb ed="X" n="0150b22"/><lb ed="R039" n="0299a16"/>法。不待排遣而自空矣。旣是本空･本寂。欲何所取。是
<lb ed="X" n="0150b23"/><lb ed="R039" n="0299a17"/>知行般若時。只是一味不取。則世出世法一無所有
<lb ed="X" n="0150b24"/><lb ed="R039" n="0299a18"/>也。</p><p xml:id="pX25p0150b2402" cb:place="inline">又諸法不是因不取而後無。唯其本無。因妄取成
<pb ed="X" xml:id="X25.0481.0150c" n="0150c"/>
<lb ed="X" n="0150c01"/><lb ed="R039" n="0299b01"/>有。但不取。自還本來面目。是則金剛之名。卽夢幻等
<lb ed="X" n="0150c02"/><lb ed="R039" n="0299b02"/>喩。以夢幻等喩。喩空一切法。故稱金剛喩。經中先法
<lb ed="X" n="0150c03"/><lb ed="R039" n="0299b03"/>後喩。題中先喩後法。首楞嚴經云。金剛王寶覺如幻
<lb ed="X" n="0150c04"/><lb ed="R039" n="0299b04"/>三摩提。如幻卽金剛也。三摩提寶覺卽般若也。</p><p xml:id="pX25p0150c0419" cb:place="inline">波羅
<lb ed="X" n="0150c05"/><lb ed="R039" n="0299b05"/>蜜此云彼岸到。卽到彼岸。以梵語多倒故。葢般若乃
<lb ed="X" n="0150c06"/><lb ed="R039" n="0299b06"/>諸佛衆生共有之佛性。衆生不善用。用之見色爲色
<lb ed="X" n="0150c07"/><lb ed="R039" n="0299b07"/>粘。用之聞聲爲聲轉。不能超聲色之外。逐境流轉。名
<lb ed="X" n="0150c08"/><lb ed="R039" n="0299b08"/>爲此岸。諸佛善用此佛性。用之照色色空。用之照聲
<lb ed="X" n="0150c09"/><lb ed="R039" n="0299b09"/>聲寂。能超聲色之外。達境唯心。名爲彼岸。是此岸彼
<lb ed="X" n="0150c10"/><lb ed="R039" n="0299b10"/>岸。非有兩地。同是一境。但超與不超。名爲此岸彼岸。
<lb ed="X" n="0150c11"/><lb ed="R039" n="0299b11"/>是轉名不轉體也。</p><p xml:id="pX25p0150c1108" cb:place="inline">般若･妄見。亦只一佛性。因覺不覺。
<lb ed="X" n="0150c12"/><lb ed="R039" n="0299b12"/>故別其名。亦無實性也。</p><p xml:id="pX25p0150c1210" cb:place="inline">經之一字。卽文句之假名。以
<lb ed="X" n="0150c13"/><lb ed="R039" n="0299b13"/>貫攝爲義。是能詮言敎。卽文字般若也。依相言。則有
<lb ed="X" n="0150c14"/><lb ed="R039" n="0299b14"/>喩有法有體有用。差別名義。合之。故曰金剛般若波
<lb ed="X" n="0150c15"/><lb ed="R039" n="0299b15"/>羅蜜經。依性言。唯一如如不動淸淨菩提心。了無能
<lb ed="X" n="0150c16"/><lb ed="R039" n="0299b16"/>所･法喩･體用之分也。</p>
<lb ed="X" n="0150c17"/><lb ed="R039" n="0299b17"/><p xml:id="pX25p0150c1701">此金剛般若經一卷。雖文義重沓。總不出須菩提所
<lb ed="X" n="0150c18"/><lb ed="R039" n="0299b18"/>讚所請之義。所讚。如來善護念諸菩薩。善囑所諸菩
<lb ed="X" n="0150c19"/><lb ed="R039" n="0300a01"/>薩。所請。善男子･善女人。發阿耨多羅三藐三菩提心。
<lb ed="X" n="0150c20"/><lb ed="R039" n="0300a02"/>云何應住。云何降伏其心是也。如來所答。先總答菩
<lb ed="X" n="0150c21"/><lb ed="R039" n="0300a03"/>提心。以酬所請之意。然後展轉發明。使其信受淸淨。
<lb ed="X" n="0150c22"/><lb ed="R039" n="0300a04"/>卽見所讚不虗也。</p><p xml:id="pX25p0150c2208" cb:place="inline">先總答菩提心。從佛吿須菩提。諸
<lb ed="X" n="0150c23"/><lb ed="R039" n="0300a05"/>菩薩摩訶薩應如是降伏其心起。至須菩提。菩薩但
<lb ed="X" n="0150c24"/><lb ed="R039" n="0300a06"/>應如所敎住止。是也。其中初答降伏其心。卽發起大
<pb ed="X" xml:id="X25.0481.0151a" n="0151a"/>
<lb ed="X" n="0151a01"/><lb ed="R039" n="0300a07"/>悲。能降伏我心。以大悲。能度一切衆生。若無智運之。
<lb ed="X" n="0151a02"/><lb ed="R039" n="0300a08"/>卽墮生死。故以智運之。雖是滅度無量無數衆生。實
<lb ed="X" n="0151a03"/><lb ed="R039" n="0300a09"/>無衆生得滅度者。何以故下。徵明其義。若菩薩有我
<lb ed="X" n="0151a04"/><lb ed="R039" n="0300a10"/>相人相衆生相壽者相。卽非菩薩。是悲不離智也。</p><p xml:id="pX25p0151a0420" cb:place="inline">次
<lb ed="X" n="0151a05"/><lb ed="R039" n="0300a11"/>答云何應住。卽發起大智。於一切法。應無所住。以無
<lb ed="X" n="0151a06"/><lb ed="R039" n="0300a12"/>所住。能遠離一切相。若無悲運之。卽墮涅槃。故以悲
<lb ed="X" n="0151a07"/><lb ed="R039" n="0300a13"/>運之。雖是不住於相而行布施。饒益衆生。下徵明其
<lb ed="X" n="0151a08"/><lb ed="R039" n="0300a14"/>義。謂何故旣行布施。又不住於相。葢菩薩不住相布
<lb ed="X" n="0151a09"/><lb ed="R039" n="0300a15"/>施。其福德方是無漏。猶如虗空。廣大不可思量故也。</p>
<lb ed="X" n="0151a10"/><lb ed="R039" n="0300a16"/><p xml:id="pX25p0151a1001">後結答須菩提問。意謂汝問發菩提心云何應住。菩
<lb ed="X" n="0151a11"/><lb ed="R039" n="0300a17"/>薩發菩提心。但應如我所敎而住。是眞實菩薩。是眞
<lb ed="X" n="0151a12"/><lb ed="R039" n="0300a18"/>實阿耨多羅三藐三菩提心。是知菩提心無別自體。
<lb ed="X" n="0151a13"/><lb ed="R039" n="0300b01"/>唯悲智和合。故名菩提心。又大悲降伏我心。卽不取
<lb ed="X" n="0151a14"/><lb ed="R039" n="0300b02"/>心相。大智不住一切法。卽不取衆生･佛之相。旣不取
<lb ed="X" n="0151a15"/><lb ed="R039" n="0300b03"/>心･佛･衆生三相。是三相無有差別。同一淸淨菩提心
<lb ed="X" n="0151a16"/><lb ed="R039" n="0300b04"/>也。</p><p xml:id="pX25p0151a1602" cb:place="inline">上旣總答菩提心行相如此。下爲發明以見如來
<lb ed="X" n="0151a17"/><lb ed="R039" n="0300b05"/>護念付囑菩薩之善巧。因總標菩薩於法。應無所住。
<lb ed="X" n="0151a18"/><lb ed="R039" n="0300b06"/>行於布施。所謂不住色布施。不住聲香味觸法布施。
<lb ed="X" n="0151a19"/><lb ed="R039" n="0300b07"/>雖分示六塵之法。未指陳六塵之法所在何處。故下
<lb ed="X" n="0151a20"/><lb ed="R039" n="0300b08"/>爲指明六塵在處。卽佛與衆生也。旣六塵通該佛與
<lb ed="X" n="0151a21"/><lb ed="R039" n="0300b09"/>衆生。不住六塵。卽不住佛相･衆生相。</p><p xml:id="pX25p0151a2115" cb:place="inline">不住。卽不取也。
<lb ed="X" n="0151a22"/><lb ed="R039" n="0300b10"/>不取佛相。卽不取樂相。不取出世間法相。不取衆生
<lb ed="X" n="0151a23"/><lb ed="R039" n="0300b11"/>相。卽不取苦相。不取世間法相。從須菩提。於意云何。
<lb ed="X" n="0151a24"/><lb ed="R039" n="0300b12"/>可以身相見如來不起。至後須菩提。當知是經義不
<pb ed="X" xml:id="X25.0481.0151b" n="0151b"/>
<lb ed="X" n="0151b01"/><lb ed="R039" n="0300b13"/>可思議。果報亦不可思議止。是也。其中先不住佛相。
<lb ed="X" n="0151b02"/><lb ed="R039" n="0300b14"/>佛有福慧二相。從須菩提。於意云何。可以身相見如
<lb ed="X" n="0151b03"/><lb ed="R039" n="0300b15"/>來不起。至如來常說。汝等比丘。知我說法。如筏喩者。
<lb ed="X" n="0151b04"/><lb ed="R039" n="0300b16"/>法尙應捨。何況非法止。是不住佛福相。卽不取福果
<lb ed="X" n="0151b05"/><lb ed="R039" n="0300b17"/>也。從須菩提。於意云何。如來得阿耨多羅三藐三菩
<lb ed="X" n="0151b06"/><lb ed="R039" n="0300b18"/>提耶。如來有所說法耶起。至須菩提。一切諸佛及諸
<lb ed="X" n="0151b07"/><lb ed="R039" n="0301a01"/>佛阿耨多羅三藐三菩提法。皆從此經出。須菩提。所
<lb ed="X" n="0151b08"/><lb ed="R039" n="0301a02"/>謂佛法者。卽非佛法。是名佛法止。是不住佛慧相。卽
<lb ed="X" n="0151b09"/><lb ed="R039" n="0301a03"/>不取智果也。</p><p xml:id="pX25p0151b0906" cb:place="inline">上護念菩薩不取如來福慧二果。恐疑
<lb ed="X" n="0151b10"/><lb ed="R039" n="0301a04"/>謂發菩提心爲求菩提道。今於佛福慧二相都不取。
<lb ed="X" n="0151b11"/><lb ed="R039" n="0301a05"/>卽菩提道亦無。何用發菩提心耶。故下引四果及佛
<lb ed="X" n="0151b12"/><lb ed="R039" n="0301a06"/>菩薩皆以不取而後證果。因不取福慧二相。其福慧
<lb ed="X" n="0151b13"/><lb ed="R039" n="0301a07"/>乃能廣大無漏。若取相卽屬有漏。非菩提心也。初引
<lb ed="X" n="0151b14"/><lb ed="R039" n="0301a08"/>聲聞不取四果。次引如來不取菩提。後引菩薩不取
<lb ed="X" n="0151b15"/><lb ed="R039" n="0301a09"/>莊嚴。然後結成以一切聖賢都是不取而後證果。是
<lb ed="X" n="0151b16"/><lb ed="R039" n="0301a10"/>故菩薩發菩提心。亦應如是生淸淨心。不應住色生
<lb ed="X" n="0151b17"/><lb ed="R039" n="0301a11"/>心。不應住聲香味觸法生心。卽不應住如來福慧二
<lb ed="X" n="0151b18"/><lb ed="R039" n="0301a12"/>相生心。應無所住而生其心。是眞淸淨心也。文從須
<lb ed="X" n="0151b19"/><lb ed="R039" n="0301a13"/>菩提。於意云何。須陀洹能作是念。我得須陀洹果不
<lb ed="X" n="0151b20"/><lb ed="R039" n="0301a14"/>起。至佛說非身。是名大身止。是也。</p><p xml:id="pX25p0151b2014" cb:place="inline">上開示結成以不
<lb ed="X" n="0151b21"/><lb ed="R039" n="0301a15"/>取爲菩提心旣明矣。卽付囑信受。使傳持佛慧命相
<lb ed="X" n="0151b22"/><lb ed="R039" n="0301a16"/>續不斷。文從須菩提。如恒河中所有沙數。如是沙等
<lb ed="X" n="0151b23"/><lb ed="R039" n="0301a17"/>恒河。於意云何。是諸恒河沙寧爲多不起。至若是經
<lb ed="X" n="0151b24"/><lb ed="R039" n="0301a18"/>典所在之處。卽爲有佛。若尊重弟子止。是也。</p><p xml:id="pX25p0151b2418" cb:place="inline">此經是
<pb ed="X" xml:id="X25.0481.0151c" n="0151c"/>
<lb ed="X" n="0151c01"/><lb ed="R039" n="0301b01"/>頓敎。不歷修證漸次。隨分一字一句。義皆圓滿。故卽
<lb ed="X" n="0151c02"/><lb ed="R039" n="0301b02"/>請經名。文從爾時須菩提白佛言。世尊。當何名此經
<lb ed="X" n="0151c03"/><lb ed="R039" n="0301b03"/>起。至若復有人。於此經中。乃至受持四句偈等爲他
<lb ed="X" n="0151c04"/><lb ed="R039" n="0301b04"/>人說其福甚多止。是也。</p><p xml:id="pX25p0151c0410" cb:place="inline">上發明證成付囑此菩提心。
<lb ed="X" n="0151c05"/><lb ed="R039" n="0301b05"/>了然明白。當機領解。陳自所解。如來復爲印證。又從
<lb ed="X" n="0151c06"/><lb ed="R039" n="0301b06"/>爾時須菩提聞說是經。深解義趣。涕淚悲泣起。至如
<lb ed="X" n="0151c07"/><lb ed="R039" n="0301b07"/>來說第一波羅蜜。卽非第一波羅蜜。是名第一波羅
<lb ed="X" n="0151c08"/><lb ed="R039" n="0301b08"/>蜜止。是也。</p><p xml:id="pX25p0151c0805" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0151c0801" n="0151c0801"/><anchor xml:id="beg0151c0801" n="0151c0801"/>已<anchor xml:id="end0151c0801"/>上護念･付囑。總是護念菩提心。不住如
<lb ed="X" n="0151c09"/><lb ed="R039" n="0301b09"/>來福慧二相。下護念菩提心。不住衆生相。從須菩提。
<lb ed="X" n="0151c10"/><lb ed="R039" n="0301b10"/>忍辱波羅蜜。如來說非忍辱波羅蜜。是名忍辱波羅
<lb ed="X" n="0151c11"/><lb ed="R039" n="0301b11"/>蜜起。至如人有目。日光明照。見種種色止。是護念。不
<lb ed="X" n="0151c12"/><lb ed="R039" n="0301b12"/>住衆生相。又從須菩提。當來之世。若有善男子善女
<lb ed="X" n="0151c13"/><lb ed="R039" n="0301b13"/>人。能於此經受持讀誦。卽爲如來以佛智慧。悉知是
<lb ed="X" n="0151c14"/><lb ed="R039" n="0301b14"/>人･悉見是人。皆得成就無量無邊功德起。至當知是
<lb ed="X" n="0151c15"/><lb ed="R039" n="0301b15"/>經義不可思議。果報亦不可思議。是付囑。此不住衆
<lb ed="X" n="0151c16"/><lb ed="R039" n="0301b16"/>生相。淸淨菩提心。使傳佛慧命也。</p><p xml:id="pX25p0151c1614" cb:place="inline">上發明菩提心不
<lb ed="X" n="0151c17"/><lb ed="R039" n="0301b17"/>取佛。不取衆生。淸淨行相意義<anchor xml:id="nkr_note_add_0151c1701" n="0151c1701"/><anchor xml:id="beg0151c1701" n="0151c1701"/>已<anchor xml:id="end0151c1701"/>周。恐疑謂菩提心
<lb ed="X" n="0151c18"/><lb ed="R039" n="0301b18"/>要上求佛果。下利衆生。乃成菩提心。何故敎佛與衆
<lb ed="X" n="0151c19"/><lb ed="R039" n="0302a01"/>生皆不可取。若不取佛與衆生。則菩提心云何而生
<lb ed="X" n="0151c20"/><lb ed="R039" n="0302a02"/>耶。是敎離相發菩提心。則無菩提心可發矣。故須菩
<lb ed="X" n="0151c21"/><lb ed="R039" n="0302a03"/>提重復請問。善男子･善女人。發阿耨多羅三藐三菩
<lb ed="X" n="0151c22"/><lb ed="R039" n="0302a04"/>提心。云何應住。云何降伏其心。前問云何應住。云何
<lb ed="X" n="0151c23"/><lb ed="R039" n="0302a05"/>降伏其心。意謂發菩提心降伏何等心。故曰。云何降
<lb ed="X" n="0151c24"/><lb ed="R039" n="0302a06"/>伏其心。住於何法。故曰。云何應住。如來答意謂發菩
<pb ed="X" xml:id="X25.0481.0152a" n="0152a"/>
<lb ed="X" n="0152a01"/><lb ed="R039" n="0302a07"/>提心應降伏我心。應住於無相。是淸淨菩提心。今問
<lb ed="X" n="0152a02"/><lb ed="R039" n="0302a08"/>云何應住。謂菩提心要借外緣而生。云何應於無相
<lb ed="X" n="0152a03"/><lb ed="R039" n="0302a09"/>而住。又菩提心要借內因而生。云何降伏我心。若無
<lb ed="X" n="0152a04"/><lb ed="R039" n="0302a10"/>內因外緣。則菩提心無因而生矣。是前後問辭似同。
<lb ed="X" n="0152a05"/><lb ed="R039" n="0302a11"/>問意<anchor xml:id="nkr_note_add_0152a0501" n="0152a0501"/><anchor xml:id="beg0152a0501" n="0152a0501"/>迥<anchor xml:id="end0152a0501"/>別。下如來所答。亦是辭同意別。經云。佛吿須
<lb ed="X" n="0152a06"/><lb ed="R039" n="0302a12"/>菩提。善男子善女人發阿耨多羅三藐三菩提心。當
<lb ed="X" n="0152a07"/><lb ed="R039" n="0302a13"/>生如是心。此句是總答。謂發菩提心。當要生如是淸
<lb ed="X" n="0152a08"/><lb ed="R039" n="0302a14"/>淨心。內降伏我心。外不住生佛名相。此重一當字。謂
<lb ed="X" n="0152a09"/><lb ed="R039" n="0302a15"/>當要生如是淸淨心。方名菩提心也。故云我應滅度
<lb ed="X" n="0152a10"/><lb ed="R039" n="0302a16"/>一切衆生<anchor xml:id="nkr_note_add_0152a1001" n="0152a1001"/><anchor xml:id="beg0152a1001" n="0152a1001"/>已<anchor xml:id="end0152a1001"/>。而無有一衆生實滅度者。又釋明其義。
<lb ed="X" n="0152a11"/><lb ed="R039" n="0302a17"/>經云。所以者何。實無有法發阿耨多羅三藐三菩提
<lb ed="X" n="0152a12"/><lb ed="R039" n="0302a18"/>心者。以實無有法一句。釋明當如是生淸淨心。謂若
<lb ed="X" n="0152a13"/><lb ed="R039" n="0302b01"/>實有法。如來何故強要汝等不取。以實無有法。衆生
<lb ed="X" n="0152a14"/><lb ed="R039" n="0302b02"/>妄見。內取心相。外取生佛之相。故成迷倒。汝若不取。
<lb ed="X" n="0152a15"/><lb ed="R039" n="0302b03"/>卽正知見。故名菩提心。是以實無有法爲正理。以不
<lb ed="X" n="0152a16"/><lb ed="R039" n="0302b04"/>取內心。內因正。不取生佛之相。外緣正。因緣旣正。能
<lb ed="X" n="0152a17"/><lb ed="R039" n="0302b05"/>生正智。故名菩提心。是則一有所取。卽背正理。所生
<lb ed="X" n="0152a18"/><lb ed="R039" n="0302b06"/>皆顚倒見。非菩提心。故發菩提心者。應如是住。如是
<lb ed="X" n="0152a19"/><lb ed="R039" n="0302b07"/>降伏其心。</p><p xml:id="pX25p0152a1905" cb:place="inline">上答明其意。下引證。從須菩提。於意云何。
<lb ed="X" n="0152a20"/><lb ed="R039" n="0302b08"/>如來於燃燈佛所。有法得阿耨多羅三藐三菩提不
<lb ed="X" n="0152a21"/><lb ed="R039" n="0302b09"/>起。至須菩提。若菩薩通達無我法者。如來說名眞是
<lb ed="X" n="0152a22"/><lb ed="R039" n="0302b10"/>菩薩止。是以如來實無有法得成菩提。菩薩實無有
<lb ed="X" n="0152a23"/><lb ed="R039" n="0302b11"/>法莊嚴佛土。證成菩薩應如是不住於相。應如是降
<lb ed="X" n="0152a24"/><lb ed="R039" n="0302b12"/>伏我心。是名眞發菩提心也。</p><p xml:id="pX25p0152a2412" cb:place="inline">上以實無有法一句。總
<pb ed="X" xml:id="X25.0481.0152b" n="0152b"/>
<lb ed="X" n="0152b01"/><lb ed="R039" n="0302b13"/>答明菩提心應住降伏之義。未詳明實無有法是實
<lb ed="X" n="0152b02"/><lb ed="R039" n="0302b14"/>無何等法。故下廣明實無有法之法字。從須菩提。於
<lb ed="X" n="0152b03"/><lb ed="R039" n="0302b15"/>意云何。如來有肉眼不起。至須菩提。菩薩所作福德。
<lb ed="X" n="0152b04"/><lb ed="R039" n="0302b16"/>不應貪著。是故說不受福德止。通是廣明實無有法
<lb ed="X" n="0152b05"/><lb ed="R039" n="0302b17"/>之義。以心佛衆生諸法旣都實無所有。則了無一法
<lb ed="X" n="0152b06"/><lb ed="R039" n="0302b18"/>可取。卽達淸淨實相。以顯如來護念之善也。</p><p xml:id="pX25p0152b0618" cb:place="inline">其中初
<lb ed="X" n="0152b07"/><lb ed="R039" n="0303a01"/>明心無我。文從須菩提。於意云何。如來有肉眼不起。
<lb ed="X" n="0152b08"/><lb ed="R039" n="0303a02"/>至須菩提。過去心不可得。現在心不可得。未來心不
<lb ed="X" n="0152b09"/><lb ed="R039" n="0303a03"/>可得止。是也。</p><p xml:id="pX25p0152b0906" cb:place="inline">又從須菩提。於意云何。若有人滿三千
<lb ed="X" n="0152b10"/><lb ed="R039" n="0303a04"/>大千世界七寶以用布施起。至後若有人。以此般若
<lb ed="X" n="0152b11"/><lb ed="R039" n="0303a05"/>波羅蜜經乃至四句偈等。受持讀誦。爲他人說。於前
<lb ed="X" n="0152b12"/><lb ed="R039" n="0303a06"/>福德百分不及一。百千萬億分乃至算數譬喩所不
<lb ed="X" n="0152b13"/><lb ed="R039" n="0303a07"/>能及止。是明佛無我也。其中初從須菩提。於意云何。
<lb ed="X" n="0152b14"/><lb ed="R039" n="0303a08"/>若人滿三千大千世界七寶以用布施起。至得福德
<lb ed="X" n="0152b15"/><lb ed="R039" n="0303a09"/>多。是明佛福因性無我。又從須菩提。於意云何。佛可
<lb ed="X" n="0152b16"/><lb ed="R039" n="0303a10"/>以具足色身見不起。至是名諸相具足止。是明佛福
<lb ed="X" n="0152b17"/><lb ed="R039" n="0303a11"/>果性無我。總此二章。通是明佛福性無我。</p><p xml:id="pX25p0152b1717" cb:place="inline">又從須菩
<lb ed="X" n="0152b18"/><lb ed="R039" n="0303a12"/>提汝勿作是念。我當有所說法起。至如來說非衆生。
<lb ed="X" n="0152b19"/><lb ed="R039" n="0303a13"/>是名衆生止。是明佛智。所說法無我。又從須菩提白
<lb ed="X" n="0152b20"/><lb ed="R039" n="0303a14"/>佛言。世尊。佛得阿耨多羅三藐三菩提。爲無所得耶
<lb ed="X" n="0152b21"/><lb ed="R039" n="0303a15"/>起。至如來說善法卽非善法。是名善法止。是明佛智。
<lb ed="X" n="0152b22"/><lb ed="R039" n="0303a16"/>所證法無我。通此二章。是明佛智性無我。幷前福性
<lb ed="X" n="0152b23"/><lb ed="R039" n="0303a17"/>無我。是護念菩提心。實無有佛可取也。</p><p xml:id="pX25p0152b2316" cb:place="inline">旣護念不取
<lb ed="X" n="0152b24"/><lb ed="R039" n="0303a18"/>佛。福慧二嚴。其心淸淨。後付囑生信受持。故云須菩
<pb ed="X" xml:id="X25.0481.0152c" n="0152c"/>
<lb ed="X" n="0152c01"/><lb ed="R039" n="0303b01"/>提。若三千大千世界中所有諸<name role="" type="person">須彌山</name>王等。又從須
<lb ed="X" n="0152c02"/><lb ed="R039" n="0303b02"/>菩提。於意云何。汝等勿謂如來作是念。我當度衆生
<lb ed="X" n="0152c03"/><lb ed="R039" n="0303b03"/>起。至凡夫者。如來說卽非凡夫。是名凡夫止。是明衆
<lb ed="X" n="0152c04"/><lb ed="R039" n="0303b04"/>生無我。</p><p xml:id="pX25p0152c0404" cb:place="inline">上歷明心･佛･衆生三法皆實無有。是正明實
<lb ed="X" n="0152c05"/><lb ed="R039" n="0303b05"/>無有法。</p><p xml:id="pX25p0152c0504" cb:place="inline">護念菩提心。不應取法。不應取非法。故得淸
<lb ed="X" n="0152c06"/><lb ed="R039" n="0303b06"/>淨。但未知有法發心有何過。若有法發心無過。卽依
<lb ed="X" n="0152c07"/><lb ed="R039" n="0303b07"/>有法發心亦可。何故必竟要依實無有法發心耶。故
<lb ed="X" n="0152c08"/><lb ed="R039" n="0303b08"/>下以有相見佛爲非。反成上實無有法發心爲決定
<lb ed="X" n="0152c09"/><lb ed="R039" n="0303b09"/>義。經從須菩提。於意云何。可以三十二相觀如來不
<lb ed="X" n="0152c10"/><lb ed="R039" n="0303b10"/>起。至是人行邪道。不能見如來止。是也。上來證明反
<lb ed="X" n="0152c11"/><lb ed="R039" n="0303b11"/>成。總明心･佛･衆生三法實無所有。以破執實有我法
<lb ed="X" n="0152c12"/><lb ed="R039" n="0303b12"/>之常見。又恐執實無有法。不作福德。成斷滅見。故下
<lb ed="X" n="0152c13"/><lb ed="R039" n="0303b13"/>又破撥無因果之斷見。幷上破常見。通是於心･佛･衆
<lb ed="X" n="0152c14"/><lb ed="R039" n="0303b14"/>生三法上。遠離斷常二見。成就無上正等正覺之心。
<lb ed="X" n="0152c15"/><lb ed="R039" n="0303b15"/>此破斷見之文。從須菩提。汝若作是念。如來不以具
<lb ed="X" n="0152c16"/><lb ed="R039" n="0303b16"/>足相故。得阿耨多羅三藐三菩提。若作是念起。至是
<lb ed="X" n="0152c17"/><lb ed="R039" n="0303b17"/>故說不受福德止。是也。</p><p xml:id="pX25p0152c1710" cb:place="inline">前從須菩提。於意云何。可以
<lb ed="X" n="0152c18"/><lb ed="R039" n="0303b18"/>身相見如來不起。至是經義不可思議。果報亦不可
<lb ed="X" n="0152c19"/><lb ed="R039" n="0304a01"/>思議通是破徧計性。遣人法二執。以不取心佛衆生
<lb ed="X" n="0152c20"/><lb ed="R039" n="0304a02"/>等法。護念菩提心。淸淨離相。</p><p xml:id="pX25p0152c2012" cb:place="inline">從須菩提重請善男子
<lb ed="X" n="0152c21"/><lb ed="R039" n="0304a03"/>善女人發阿耨多羅三藐三菩提心。云何應住。云何
<lb ed="X" n="0152c22"/><lb ed="R039" n="0304a04"/>降伏其心起。至是故說不受福德。通是破因緣性。明
<lb ed="X" n="0152c23"/><lb ed="R039" n="0304a05"/>人法無我。以明心･佛･衆生三法無性。是菩提理趣。以
<lb ed="X" n="0152c24"/><lb ed="R039" n="0304a06"/>理趣本無一法。成上菩提心行相應不住不取也。旣
<pb ed="X" xml:id="X25.0481.0153a" n="0153a"/>
<lb ed="X" n="0153a01"/><lb ed="R039" n="0304a07"/>實無心佛衆生。了無一法可得。卽眞淸淨。事事法法。
<lb ed="X" n="0153a02"/><lb ed="R039" n="0304a08"/>同一如如不動。故示圓成性。以明人法一如。</p><p xml:id="pX25p0153a0218" cb:place="inline">從須菩
<lb ed="X" n="0153a03"/><lb ed="R039" n="0304a09"/>提。若有人言。如來若來若去･若坐若臥。是人解我所
<lb ed="X" n="0153a04"/><lb ed="R039" n="0304a10"/>說義不起。至但凡夫之人。貪著其事止。是顯圓成性
<lb ed="X" n="0153a05"/><lb ed="R039" n="0304a11"/>如如之理。其中初以如來若來若去。明法性身如。次
<lb ed="X" n="0153a06"/><lb ed="R039" n="0304a12"/>以世界微塵無成壞相。明法性土如。身土一如。卽如
<lb ed="X" n="0153a07"/><lb ed="R039" n="0304a13"/>如體。</p><p xml:id="pX25p0153a0703" cb:place="inline">從須菩提。若人言佛說我見人見衆生見壽者
<lb ed="X" n="0153a08"/><lb ed="R039" n="0304a14"/>見起。至一切有爲法。如夢幻泡影。如露亦如電。應作
<lb ed="X" n="0153a09"/><lb ed="R039" n="0304a15"/>如是觀止。是明圓成性正智之照。</p><p xml:id="pX25p0153a0914" cb:place="inline">其中初明現量智。
<lb ed="X" n="0153a10"/><lb ed="R039" n="0304a16"/>從須菩提。若人言佛說我見人見起。至於一切法。應
<lb ed="X" n="0153a11"/><lb ed="R039" n="0304a17"/>如是知。如是見。如是信解。不生法相止。是也。如是知。
<lb ed="X" n="0153a12"/><lb ed="R039" n="0304a18"/>如是見。如是信解。卽如來現量正知正見。是究竟菩
<lb ed="X" n="0153a13"/><lb ed="R039" n="0304b01"/>提心。</p><p xml:id="pX25p0153a1303" cb:place="inline">次明比量智。從須菩提。若有人以滿無量阿僧
<lb ed="X" n="0153a14"/><lb ed="R039" n="0304b02"/>祇世界起。至後應作如是觀止。此用金剛觀察十種
<lb ed="X" n="0153a15"/><lb ed="R039" n="0304b03"/>深喩。比心佛衆生有爲諸法。如夢幻泡影。了無實性。
<lb ed="X" n="0153a16"/><lb ed="R039" n="0304b04"/>以喩比觀。故名比量。觀察入理。故名正觀。以正觀之
<lb ed="X" n="0153a17"/><lb ed="R039" n="0304b05"/>比智。合上正智之現智。通是如如全體大用。</p><p xml:id="pX25p0153a1718" cb:place="inline">是前破
<lb ed="X" n="0153a18"/><lb ed="R039" n="0304b06"/>徧計性。遠離人･法二執。成就正智之大用。又破因緣
<lb ed="X" n="0153a19"/><lb ed="R039" n="0304b07"/>性。通達人･法無我。顯說如如之本體。是合如如正智。
<lb ed="X" n="0153a20"/><lb ed="R039" n="0304b08"/>爲圓成性。分圓成性。爲實相･觀照二種般若。是圓成
<lb ed="X" n="0153a21"/><lb ed="R039" n="0304b09"/>性。遠離徧計。成就正智。遠離因緣。成就如如。卽如如
<lb ed="X" n="0153a22"/><lb ed="R039" n="0304b10"/>正智。合爲一阿耨多羅三藐三菩提心也。此經大旨。
<lb ed="X" n="0153a23"/><lb ed="R039" n="0304b11"/>盡於此矣。是知此經始終只是一阿耨多羅三藐三
<lb ed="X" n="0153a24"/><lb ed="R039" n="0304b12"/>菩提心。如來善護念。善付囑。只是成就得一發字。<anchor xml:id="nkr_note_add_0153a2401" n="0153a2401"/><anchor xml:id="beg0153a2401" n="0153a2401"/>已<anchor xml:id="end0153a2401"/>
<pb ed="X" xml:id="X25.0481.0153b" n="0153b"/>
<lb ed="X" n="0153b01"/><lb ed="R039" n="0304b13"/>發者。護念發起淸淨心。未發者。付囑發起信受。此就
<lb ed="X" n="0153b02"/><lb ed="R039" n="0304b14"/>多分言。<anchor xml:id="nkr_note_add_0153b0201" n="0153b0201"/><anchor xml:id="beg0153b0201" n="0153b0201"/>已<anchor xml:id="end0153b0201"/>發方堪付囑。未發更要護念。總之要成就
<lb ed="X" n="0153b03"/><lb ed="R039" n="0304b15"/>一發字。是佛善巧也。</p>
<lb ed="X" n="0153b04"/><lb ed="R039" n="0304b16"/>
<lb ed="X" n="0153b05"/><lb ed="R039" n="0304b17"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金剛般若經略談<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0150b1601" to="#end0150b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0151c0801" to="#end0151c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0151c1701" to="#end0151c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0152a0501" to="#end0152a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">迥</lem><rdg wit="#wit.orig">迴</rdg></app>
<app from="#beg0152a1001" to="#end0152a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0153a2401" to="#end0153a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0153b0201" to="#end0153b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0150b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0150b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0151c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0151c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0151c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0151c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0152a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0152a0501">迥【CB】，迴【卍續】</note>
<note n="0152a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0152a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0153a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0153a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0153b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0153b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>