<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X25n0486">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 486 金剛經會解了義</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 486 金剛經會解了義</title>
			<author>淸 徐昌治纂</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">486</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">金剛經會解了義</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB02823">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02823</charName>
				<mapping cb:dec="985863" type="PUA">U+F0B07</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9825</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>頤</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(厂-一)*臣*頁]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16393">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16393</charName>
				<mapping cb:dec="999433" type="PUA">U+F4009</mapping>
			<mapping type="unicode">U+243E9</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[烈-列+勛]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17199">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17199</charName>
				<mapping cb:dec="1000239" type="PUA">U+F432F</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+60E7</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>懼</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+(目/大)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17781">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17781</charName>
				<mapping cb:dec="1000821" type="PUA">U+F4575</mapping>
			<mapping type="unicode">U+23835</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(木*夕*木)/(冗-几+(卽-ㄗ+寸))]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18834">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName>
				<mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>編⃝</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-16T15:46:28">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0207a" n="0207a"/>
<lb ed="X" n="0207a01"/>
<lb ed="X" n="0207a02"/>
<lb ed="X" n="0207a03"/>
<lb ed="X" n="0207a04"/>
<lb ed="X" n="0207a05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 486-A 金剛經會解了義自叙</cb:mulu><head>No. 486-A
<lb ed="X" n="0207a06"/><lb ed="R039" n="0411a01"/> 金剛經會解了義自叙</head>
<lb ed="X" n="0207a07"/>
<lb ed="X" n="0207a08"/><lb ed="R039" n="0411a02"/><p xml:id="pX25p0207a0801">予於戊辰燕邸。考授別駕時。誦起金剛經。閱今三十
<lb ed="X" n="0207a09"/><lb ed="R039" n="0411a03"/>五載。口爲誦而心無解。欲以不解解之。初非此可解。
<lb ed="X" n="0207a10"/><lb ed="R039" n="0411a04"/>彼不可解。又非有可解。有不可解。竊嘆義味。何如是
<lb ed="X" n="0207a11"/><lb ed="R039" n="0411a05"/>深奧。究竟無淺。如何有深。無顯。如何有奧。大而世界
<lb ed="X" n="0207a12"/><lb ed="R039" n="0411a06"/>此也。細而微塵此也。明明可擧似。明明無可擧似。繁
<lb ed="X" n="0207a13"/><lb ed="R039" n="0411a07"/>而生類此也。約而四相此也。實實有係屬。實實無所
<lb ed="X" n="0207a14"/><lb ed="R039" n="0411a08"/>係屬。法可說而法原無法。倂說亦無說。物可度。而物
<lb ed="X" n="0207a15"/><lb ed="R039" n="0411a09"/>無其物。倂度亦非度。上而授記。無授記。下而受持。無
<lb ed="X" n="0207a16"/><lb ed="R039" n="0411a10"/>受持。中而演說四句偈。無從而演說。諸相不立。歸於
<lb ed="X" n="0207a17"/><lb ed="R039" n="0411a11"/>無我。造作不生。泯於無爲。總之無可住之法。便無可
<lb ed="X" n="0207a18"/><lb ed="R039" n="0411a12"/>住之心。有住而無住之心。卽是不降而降之法。故護
<lb ed="X" n="0207a19"/><lb ed="R039" n="0411a13"/>念非不諄切。而去來坐臥。先無定。付囑非不叮嚀。而
<lb ed="X" n="0207a20"/><lb ed="R039" n="0411a14"/>夢幻泡影。誰是眞。予遍搜諸解。俱不過會文挈義。尋
<lb ed="X" n="0207a21"/><lb ed="R039" n="0411a15"/>章摘句爾<anchor xml:id="nkr_note_add_0207a2101" n="0207a2101"/><anchor xml:id="beg0207a2101" n="0207a2101"/>已<anchor xml:id="end0207a2101"/>。於其中。煩者汰之。訛者訂之。晦者醒之。
<lb ed="X" n="0207a22"/><lb ed="R039" n="0411a16"/>倒者整之。前後呼應者。暢其詞。虗實轉變者。通其意。
<lb ed="X" n="0207a23"/><lb ed="R039" n="0411a17"/>謂直遡靈山會上。覿面吐露。覿面稟承。世尊不說說。
<lb ed="X" n="0207a24"/><lb ed="R039" n="0411a18"/>須菩提不聞聞。阿難結集於儼然未散時。而會取當
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0207b" n="0207b"/>
<lb ed="X" n="0207b01"/><lb ed="R039" n="0411b01"/>日情境。余則何敢。若以堅利喩金剛。余則曰。堅莫堅
<lb ed="X" n="0207b02"/><lb ed="R039" n="0411b02"/>於此心。利莫利於此信法之心。心光卽是佛光。人人
<lb ed="X" n="0207b03"/><lb ed="R039" n="0411b03"/>有現成般若。證佛不如證心。在在有捷經六波羅蜜。
<lb ed="X" n="0207b04"/><lb ed="R039" n="0411b04"/>至於非名是名。正第一義。難形容處。如云。日出西方
<lb ed="X" n="0207b05"/><lb ed="R039" n="0411b05"/>夜落東。桃華雪白李華紅。何獨不然。</p>
<lb ed="X" n="0207b06"/><lb ed="R039" n="0411b06"/><p xml:id="pX25p0207b0601">時
<lb ed="X" n="0207b07" type="honorific"/><lb ed="R039" n="0411b07"/>順治辛丑季春徐昌治覲周父書於大業堂中</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0207b08"/>
<lb ed="X" n="0207b09"/>
<lb ed="X" n="0207b10"/><cb:docNumber>No. 486</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0207b11"/><lb ed="R039" n="0412a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金剛經會解了義</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0207b12"/>
<lb ed="X" n="0207b13"/><lb ed="R039" n="0412a02"/><byline cb:type="other">三藏法師　鳩摩羅什　原譯</byline>
<lb ed="X" n="0207b14"/><lb ed="R039" n="0412a03"/><byline cb:type="other">兄　徐從治肩虞父　徐光治孟<g ref="#CB16393">𤏩</g>父　仝訂</byline>
<lb ed="X" n="0207b15"/><lb ed="R039" n="0412a04"/><byline cb:type="author">無依道人徐昌治覲周父　纂</byline>
<lb ed="X" n="0207b16"/><lb ed="R039" n="0412a05"/><byline cb:type="other">男　徐升貞　徐乾貞　徐拱樞
<lb ed="X" n="0207b17" type="honorific"/><lb ed="R039" n="0412a06"/>孫　徐<g ref="#CB02823">頥</g>貞　徐儲元　仝校</byline>
<lb ed="X" n="0207b18"/>
<lb ed="X" n="0207b19"/>
<lb ed="X" n="0207b20"/>
<lb ed="X" n="0207b21"/>
<lb ed="X" n="0207b22"/>
<lb ed="X" n="0207b23"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">經題</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0207b24"/><lb ed="R039" n="0412a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0207b2401">金剛般若波羅蜜經</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0207c" n="0207c"/>
<lb ed="X" n="0207c01"/><lb ed="R039" n="0412a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0207c0101">金剛二字。顯佛一片金剛心。能斷疑也。以世間常
<lb ed="X" n="0207c02"/><lb ed="R039" n="0412a13"/>情。不能知佛。及其日用行事。件件不與人同。未免
<lb ed="X" n="0207c03"/><lb ed="R039" n="0412a14"/>見而生疑。卽弟子中。亦疑佛所說法。難信難解。今
<lb ed="X" n="0207c04"/><lb ed="R039" n="0412a15"/>幸空生。窺見世尊一班。忽生讚嘆。故世尊因其疑
<lb ed="X" n="0207c05"/><lb ed="R039" n="0412a16"/>而破之。乃披自<anchor xml:id="nkr_note_add_0207c0501" n="0207c0501"/><anchor xml:id="beg0207c0501" n="0207c0501"/>己<anchor xml:id="end0207c0501"/>一片金剛心。令諸聞者。群疑頓
<lb ed="X" n="0207c06"/><lb ed="R039" n="0412a17"/>斷。抑且能斷衆生煩惱。故彌勒二十七疑斷發無
<lb ed="X" n="0207c07"/><lb ed="R039" n="0412a18"/>剩義。</p>
<lb ed="X" n="0207c08"/><lb ed="R039" n="0412b01"/><p xml:id="pX25p0207c0801">佛說大般若經。六百卷。一十六會。此經第五百七
<lb ed="X" n="0207c09"/><lb ed="R039" n="0412b02"/>十七卷。<name role="" type="person">給孤獨園</name>。第九會。金剛。乃護法力士所執
<lb ed="X" n="0207c10"/><lb ed="R039" n="0412b03"/>之瑤。極堅極利。無物不破。以堅喩般若體。以利喩
<lb ed="X" n="0207c11"/><lb ed="R039" n="0412b04"/>般若用。</p>
<lb ed="X" n="0207c12"/><lb ed="R039" n="0412b05"/><p xml:id="pX25p0207c1201">般若云慧。乃不動智光。虗明神照。卽是人人共有
<lb ed="X" n="0207c13"/><lb ed="R039" n="0412b06"/>的本覺眞性。</p>
<lb ed="X" n="0207c14"/><lb ed="R039" n="0412b07"/><p xml:id="pX25p0207c1401">波羅蜜。云到彼岸。見性得度。卽是彼岸。未得度者。
<lb ed="X" n="0207c15"/><lb ed="R039" n="0412b08"/>卽是此岸。其實彼岸乃固有之地。卽此心極盡處
<lb ed="X" n="0207c16"/><lb ed="R039" n="0412b09"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0207c17"/><lb ed="R039" n="0412b10"/><p xml:id="pX25p0207c1701">衆生業識。苦海茫茫。然海必從岸注。猶煩惱原以
<lb ed="X" n="0207c18"/><lb ed="R039" n="0412b11"/>慧生。轉無邊煩惱。爲無邊智慧。方到彼岸。是到原
<lb ed="X" n="0207c19"/><lb ed="R039" n="0412b12"/>無到。迷者自不悟耳<note place="inline">般若云智慧。破愚痴故。智慧與愚痴。俱無定體悟此心。卽
<lb ed="X" n="0207c20"/><lb ed="R039" n="0412b13"/>愚痴是智慧。迷此心。卽智慧是愚痴</note>。</p>
<lb ed="X" n="0207c21"/><lb ed="R039" n="0412b14"/><p xml:id="pX25p0207c2101">經。徑也。到彼岸之徑路也。經者。能貫能攝。貫穿所
<lb ed="X" n="0207c22"/><lb ed="R039" n="0412b15"/>應說義。攝持所化衆生。佛滅二千餘年。正法不至
<lb ed="X" n="0207c23"/><lb ed="R039" n="0412b16"/>散失。經之貫穿也。衆生流浪六趣。遵敎咸歸正趣。
<lb ed="X" n="0207c24"/><lb ed="R039" n="0412b17"/>經之攝持也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0208a" n="0208a"/>
<lb ed="X" n="0208a01"/><lb ed="R039" n="0412b18"/><p xml:id="pX25p0208a0101">釋經分三分。初序分。二正宗分。三流通分。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0208a02"/><lb ed="R039" n="0413a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">法會因由分第一</cb:mulu><head>○法會因由分第一</head>
<lb ed="X" n="0208a03"/><lb ed="R039" n="0413a02"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0208a0301"><l>法會因由指路途</l><l>修心道者滿江湖</l>
<lb ed="X" n="0208a04"/><lb ed="R039" n="0413a03"/><l>欲行千里從初步</l><l>踏著家山是丈夫</l></lg>
<lb ed="X" n="0208a05"/><lb ed="R039" n="0413a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0208a0501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0208b01" n="0208b01"/>如是我聞一時佛在<name role="" type="person">舍衛國</name><name role="" type="person">祇樹給孤獨園</name>。與大比
<lb ed="X" n="0208a06"/><lb ed="R039" n="0413a05"/>丘衆。千二百五十人俱。</p><p xml:id="pX25p0208a0610" cb:place="inline">爾時世尊食時。著衣持鉢。</p><p xml:id="pX25p0208a0620" cb:place="inline">入
<lb ed="X" n="0208a07"/><lb ed="R039" n="0413a06"/>舍衛大城乞食。</p><p xml:id="pX25p0208a0707" cb:place="inline">於其城中。次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0208a0701" n="0208a0701"/><anchor xml:id="beg0208a0701" n="0208a0701"/>已<anchor xml:id="end0208a0701"/>。</p><p xml:id="pX25p0208a0715" cb:place="inline">還至本處。飯食
<lb ed="X" n="0208a08"/><lb ed="R039" n="0413a07"/>訖。收衣鉢。洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0208a0801" n="0208a0801"/><anchor xml:id="beg0208a0801" n="0208a0801"/>已<anchor xml:id="end0208a0801"/>敷座而坐。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0208a09"/><lb ed="R039" n="0413a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0208a0901">此是佛住世說法儀式。如是。指經。我聞。阿難自稱。
<lb ed="X" n="0208a10"/><lb ed="R039" n="0413a09"/>我從佛聞也。一時者。師資會合之時。佛者。覺也。自
<lb ed="X" n="0208a11"/><lb ed="R039" n="0413a10"/>覺。覺他也。<name role="" type="person">舍衛國</name>。波斯匿王所居。祇陀。太子之名。
<lb ed="X" n="0208a12"/><lb ed="R039" n="0413a11"/>華言戰勝。因王戰勝隣國而生。故名。祇樹太子所
<lb ed="X" n="0208a13"/><lb ed="R039" n="0413a12"/>栽。太子捨此園。與須達長者。常<name role="" type="person">給孤獨</name>貧人。內立
<lb ed="X" n="0208a14"/><lb ed="R039" n="0413a13"/>精舍。請佛住此說法。所共聞者。有大比丘等。此名
<lb ed="X" n="0208a15"/><lb ed="R039" n="0413a14"/>乞士。乞法於佛。乞食於人也。大者。人所敬仰。佛說妙
<lb ed="X" n="0208a16"/><lb ed="R039" n="0413a15"/>諦。非大比丘不能頓悟也。衆者。會聚和合。千二百
<lb ed="X" n="0208a17"/><lb ed="R039" n="0413a16"/>五十人者。佛成道後。先度憍陳如五人。次度迦葉
<lb ed="X" n="0208a18"/><lb ed="R039" n="0413a17"/>等千人。後度舍利<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208001" n="0208001"/>佛目犍連等。二百五十人。悉來
<lb ed="X" n="0208a19"/><lb ed="R039" n="0413a18"/>園中聽法。俱者。主衆咸在。則此經之得聞自佛更
<lb ed="X" n="0208a20"/><lb ed="R039" n="0413b01"/>無疑矣。爾時者。將欲說經之時。世尊。乃十號之一。
<lb ed="X" n="0208a21"/><lb ed="R039" n="0413b02"/>世出世間。福慧具足也。佛以日中食。食時。是將食
<lb ed="X" n="0208a22"/><lb ed="R039" n="0413b03"/>之時。著衣。卽金色僧伽梨。二十五條衣也。鉢。卽應
<lb ed="X" n="0208a23"/><lb ed="R039" n="0413b04"/>量器。園在城外。自外入內。大城。處廣人多也。行乞。
<lb ed="X" n="0208a24"/><lb ed="R039" n="0413b05"/>折自傲。破他慳。次第。不分貧富也。原歸園中飯食。
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0208b" n="0208b"/>
<lb ed="X" n="0208b01"/><lb ed="R039" n="0413b06"/>置衣淨鉢。洗足。不令塵垢也。趺<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208002" n="0208002"/>伽打坐。不令疲倦
<lb ed="X" n="0208b02"/><lb ed="R039" n="0413b07"/>也。大聖行徑。與凡人無異。其間多從容自在體態。</p>
<lb ed="X" n="0208b03"/><lb ed="R039" n="0413b08"/><p xml:id="pX25p0208b0301">三寶不具。法會不成。如是。法也。佛在。佛也。大比丘。
<lb ed="X" n="0208b04"/><lb ed="R039" n="0413b09"/>僧也。凡欲流通佛法。全仗三寶之力。乞食威儀。戒
<lb ed="X" n="0208b05"/><lb ed="R039" n="0413b10"/>也。敷座而坐。定也。自世尊行之。則皆慧也。戒定慧。
<lb ed="X" n="0208b06"/><lb ed="R039" n="0413b11"/>乃三寶無漏學。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0208b07"/><lb ed="R039" n="0413b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">善現起請分第二</cb:mulu><head>○善現起請分第二</head>
<lb ed="X" n="0208b08"/><lb ed="R039" n="0413b13"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0208b0801"><l>善現起請問來由</l><l>進道何須向外求</l>
<lb ed="X" n="0208b09"/><lb ed="R039" n="0413b14"/><l>佛本是心心是佛</l><l>靈山盡在汝心頭</l></lg>
<lb ed="X" n="0208b10"/><lb ed="R039" n="0413b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0208b1001">一部金剛般若。全從空生一問發起。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0208b11"/><lb ed="R039" n="0413b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0208b1101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0208b02" n="0208b02"/>時長老須菩提在大衆中。卽從座起。偏袒右肩。右膝
<lb ed="X" n="0208b12"/><lb ed="R039" n="0413b17"/>著地。合掌恭敬。而白佛言。</p><p xml:id="pX25p0208b1211" cb:place="inline">希有世尊。</p><p xml:id="pX25p0208b1215" cb:place="inline">如來善護念諸
<lb ed="X" n="0208b13"/><lb ed="R039" n="0413b18"/>菩薩。善付囑諸菩薩。世尊。善男子。善女人。發阿耨多
<lb ed="X" n="0208b14"/><lb ed="R039" n="0414a01"/>羅三藐三菩提心。云何應住。云何降伏其心。</p><p xml:id="pX25p0208b1418" cb:place="inline">佛言。善
<lb ed="X" n="0208b15"/><lb ed="R039" n="0414a02"/>哉善哉。須菩提。如汝所說。如來善護念諸菩薩。善付
<lb ed="X" n="0208b16"/><lb ed="R039" n="0414a03"/>囑諸菩薩。汝今諦聽。當爲汝說。善男子。善女人。發阿
<lb ed="X" n="0208b17"/><lb ed="R039" n="0414a04"/>耨多羅三藐三菩提心。應如是住。如是降伏其心。</p><p xml:id="pX25p0208b1720" cb:place="inline">唯
<lb ed="X" n="0208b18"/><lb ed="R039" n="0414a05"/>然世尊。願樂欲聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0208b19"/><lb ed="R039" n="0414a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0208b1901">般若眞空。非解空者。不能與佛互相激揚。須菩提。
<lb ed="X" n="0208b20"/><lb ed="R039" n="0414a07"/>解空第一。華言空生。亦名善現。如來乞食趺坐時。
<lb ed="X" n="0208b21"/><lb ed="R039" n="0414a08"/>雖則隨機晏座。無說無聞。却被須菩提忽然覷見。
<lb ed="X" n="0208b22"/><lb ed="R039" n="0414a09"/>這個時節。在大衆中。忍悛不禁。卽從座起。欲請大
<lb ed="X" n="0208b23"/><lb ed="R039" n="0414a10"/>法。先肅敬儀。西方行禮。則偏袒。右肩。右膝。尙右也。
<lb ed="X" n="0208b24"/><lb ed="R039" n="0414a11"/>合掌。一心奉持也。大衆只見如來。著衣乞飯。與衆
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0208c" n="0208c"/>
<lb ed="X" n="0208c01"/><lb ed="R039" n="0414a12"/>一般。空生獨見得。有與人不同處。眞天上天下獨
<lb ed="X" n="0208c02"/><lb ed="R039" n="0414a13"/>尊者。故開口說個希有世尊。希有有三義。第一能
<lb ed="X" n="0208c03"/><lb ed="R039" n="0414a14"/>捨金輪王位。第二身長丈六。紫金磨容。三十二相。
<lb ed="X" n="0208c04"/><lb ed="R039" n="0414a15"/>八十種好。第三性能含吐八萬四千法。三身圓備。
<lb ed="X" n="0208c05"/><lb ed="R039" n="0414a16"/>福慧兩足。其護念付囑而日善。乃密密方便。而將
<lb ed="X" n="0208c06"/><lb ed="R039" n="0414a17"/>就之。正是希有之事也。如彌勒云。巧護義應知。加
<lb ed="X" n="0208c07"/><lb ed="R039" n="0414a18"/>彼身同行。眞自利利他也。又云。不退得未得。是名
<lb ed="X" n="0208c08"/><lb ed="R039" n="0414b01"/>善付囑。阿云無。耨多羅云上。三云正。藐云等。菩提
<lb ed="X" n="0208c09"/><lb ed="R039" n="0414b02"/>云覺。圓明普照。故云無上正等正覺。謂正智覺眞。
<lb ed="X" n="0208c10"/><lb ed="R039" n="0414b03"/>徧智覺俗。皆不偏邪。發此心者。住於何法。降何等
<lb ed="X" n="0208c11"/><lb ed="R039" n="0414b04"/>心。若謂有眞實可住。虗妄心可降。便非男女發心
<lb ed="X" n="0208c12"/><lb ed="R039" n="0414b05"/>求證佛果工夫。工夫只在修心。修心只期安定。佛
<lb ed="X" n="0208c13"/><lb ed="R039" n="0414b06"/>因其問切身心。深讚其是。而答以不住一法是眞
<lb ed="X" n="0208c14"/><lb ed="R039" n="0414b07"/>住。降伏一切取相之心是眞降。住降無二法。不住
<lb ed="X" n="0208c15"/><lb ed="R039" n="0414b08"/>一切法。卽降伏取相之心。降伏取相之心。卽不住
<lb ed="X" n="0208c16"/><lb ed="R039" n="0414b09"/>一切法。總一阿耨多羅三藐三菩提耳。如是者。要
<lb ed="X" n="0208c17"/><lb ed="R039" n="0414b10"/>得此心自住自降。政所謂法無可得。亦無可說。總
<lb ed="X" n="0208c18"/><lb ed="R039" n="0414b11"/>包含於如是兩字。空生纔聞此語。直下領會。應個
<lb ed="X" n="0208c19"/><lb ed="R039" n="0414b12"/>唯然願樂欲聞。菩提有五種。一發心菩提。卽十信
<lb ed="X" n="0208c20"/><lb ed="R039" n="0414b13"/>是。二伏心菩提。卽三賢是。三明心菩提。初地至十
<lb ed="X" n="0208c21"/><lb ed="R039" n="0414b14"/>地是。四出到菩提。八九十地是。五無上菩提。卽如
<lb ed="X" n="0208c22"/><lb ed="R039" n="0414b15"/>來地是。</p>
<lb ed="X" n="0208c23"/><lb ed="R039" n="0414b16"/><p xml:id="pX25p0208c2301">二祖侍達磨。乞安心法。磨云。將心來。與汝安。祖云。
<lb ed="X" n="0208c24"/><lb ed="R039" n="0414b17"/>覔心了不可得。磨云。與汝安心竟。然在祖師門下。
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0209a" n="0209a"/>
<lb ed="X" n="0209a01"/><lb ed="R039" n="0414b18"/>一言便了。所以爲宗。今世尊說了許多安心之法。
<lb ed="X" n="0209a02"/><lb ed="R039" n="0415a01"/>婆心漏逗。所以爲敎。到底只是個覔心了不可得。
<lb ed="X" n="0209a03"/><lb ed="R039" n="0415a02"/>故四祖以前。皆以楞伽印心。至黃梅六祖。皆以金
<lb ed="X" n="0209a04"/><lb ed="R039" n="0415a03"/>剛印心。故此經非文字相。全在離言之妙。其經中
<lb ed="X" n="0209a05"/><lb ed="R039" n="0415a04"/>凡言於汝意云何。皆反徵其疑也。</p>
<lb ed="X" n="0209a06"/><lb ed="R039" n="0415a05"/><p xml:id="pX25p0209a0601">降伏。乃離散亂。輕慢。顚倒。而生聞思修三慧。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0209a07"/><lb ed="R039" n="0415a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大乘正宗分第三</cb:mulu><head>○大乘正宗分第三</head>
<lb ed="X" n="0209a08"/><lb ed="R039" n="0415a07"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0209a0801"><l>大乘正宗本不多</l><l>道實無言意若何</l>
<lb ed="X" n="0209a09"/><lb ed="R039" n="0415a08"/><l>莫道無言皆是道</l><l>依然還在葛藤窩</l></lg>
<lb ed="X" n="0209a10"/><lb ed="R039" n="0415a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0209a1001">此章是答降伏。而安住卽在其中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0209a11"/><lb ed="R039" n="0415a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0209a1101">佛吿須菩提。諸菩薩。摩訶薩。應如是降伏其心。所有
<lb ed="X" n="0209a12"/><lb ed="R039" n="0415a11"/>一切衆生之類。若卵生。若胎生。若濕生。若化生。若有
<lb ed="X" n="0209a13"/><lb ed="R039" n="0415a12"/>色。若無色。若有想。若無想。若非有想。非無想。我皆令
<lb ed="X" n="0209a14"/><lb ed="R039" n="0415a13"/>入無餘涅槃而滅度之。如是滅度無量無數無邊衆
<lb ed="X" n="0209a15"/><lb ed="R039" n="0415a14"/>生。實無衆生得滅度者。何以故。須菩提。若菩薩有我
<lb ed="X" n="0209a16"/><lb ed="R039" n="0415a15"/>相。人相。衆生相。壽者相。卽非菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0209a17"/><lb ed="R039" n="0415a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0209a1701">此耑答須菩提所問降伏其心一句。謂此心不能
<lb ed="X" n="0209a18"/><lb ed="R039" n="0415a17"/>降伏。良由生類之繁。而四相之難忘耳。所有一切
<lb ed="X" n="0209a19"/><lb ed="R039" n="0415a18"/>衆生之類。雖爲無量無數無邊。不出胎卵濕化四
<lb ed="X" n="0209a20"/><lb ed="R039" n="0415b01"/>生。四生之內。不出身心二法。論身。不過有色無色。
<lb ed="X" n="0209a21"/><lb ed="R039" n="0415b02"/>論心。不過有想無想。</p>
<lb ed="X" n="0209a22"/><lb ed="R039" n="0415b03"/><p xml:id="pX25p0209a2201">前念淸淨。後念淸淨。名爲菩薩。念念不退。雖在塵
<lb ed="X" n="0209a23"/><lb ed="R039" n="0415b04"/>勞。心常淸淨。名摩訶薩。</p>
<lb ed="X" n="0209a24"/><lb ed="R039" n="0415b05"/><p xml:id="pX25p0209a2401">如來指示三界九地衆生。各有涅槃妙心。令自悟
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0209b" n="0209b"/>
<lb ed="X" n="0209b01"/><lb ed="R039" n="0415b06"/>入無餘。無餘者。無習氣煩惱也。涅槃者。圓滿淸淨。
<lb ed="X" n="0209b02"/><lb ed="R039" n="0415b07"/>貪求不生。度者。渡生死大海也。佛心平等。普願一
<lb ed="X" n="0209b03"/><lb ed="R039" n="0415b08"/>切衆生。同入圓滿淸淨。同渡生死大海。祗爲凡夫
<lb ed="X" n="0209b04"/><lb ed="R039" n="0415b09"/>不見自本心。執著諸相。不達無爲之理。是名衆生。
<lb ed="X" n="0209b05"/><lb ed="R039" n="0415b10"/>若離此病。實無衆生得滅度者。</p>
<lb ed="X" n="0209b06"/><lb ed="R039" n="0415b11"/><p xml:id="pX25p0209b0601">卵胎濕化是情。情盡矣。猶有色。色盡矣。猶有想。想
<lb ed="X" n="0209b07"/><lb ed="R039" n="0415b12"/>盡矣。猶有非非想。便描出個不得寂滅。不得無餘
<lb ed="X" n="0209b08"/><lb ed="R039" n="0415b13"/>的樣子。菩薩滅度。卽是將此種種差別。一眼看破。
<lb ed="X" n="0209b09"/><lb ed="R039" n="0415b14"/>全無自性。徹底皆空。全衆生是涅槃。全涅槃是衆
<lb ed="X" n="0209b10"/><lb ed="R039" n="0415b15"/>生。全衆生無衆生。全涅槃無涅槃。所以然者。正以
<lb ed="X" n="0209b11"/><lb ed="R039" n="0415b16"/>無四相故耳。人我愛憎。四病相因。而又皆生於我
<lb ed="X" n="0209b12"/><lb ed="R039" n="0415b17"/>相。云我能滅度衆生。此我相也。而我能滅度。必有
<lb ed="X" n="0209b13"/><lb ed="R039" n="0415b18"/>爲我所度之人。非人相乎。如此較量分別。其間起
<lb ed="X" n="0209b14"/><lb ed="R039" n="0416a01"/>一憎心。而不欲度之。云這個是衆生。此衆生相也。
<lb ed="X" n="0209b15"/><lb ed="R039" n="0416a02"/>起一愛心。而欲度之。云願汝百歲。此壽者相也。有
<lb ed="X" n="0209b16"/><lb ed="R039" n="0416a03"/>此四相。顚倒妄想。此心安得降伏。所謂不正等也。
<lb ed="X" n="0209b17"/><lb ed="R039" n="0416a04"/>非菩薩。便不是正覺。</p>
<lb ed="X" n="0209b18"/><lb ed="R039" n="0416a05"/><p xml:id="pX25p0209b1801">降伏。在住修中。住中降伏。卽實度者。修中降伏。卽
<lb ed="X" n="0209b19"/><lb ed="R039" n="0416a06"/>無住布施。便是離相。</p><p xml:id="pX25p0209b1909" cb:place="inline">○無餘有二義。一生行業。脫
<lb ed="X" n="0209b20"/><lb ed="R039" n="0416a07"/>盡無餘。一切德業。攝盡無餘。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0209b21"/><lb ed="R039" n="0416a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">妙行無住分第四</cb:mulu><head>○妙行無住分第四</head>
<lb ed="X" n="0209b22"/><lb ed="R039" n="0416a09"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0209b2201"><l>妙行無住印三千</l><l>印破三千見性天</l>
<lb ed="X" n="0209b23"/><lb ed="R039" n="0416a10"/><l>鵲噪鴉鳴全體現</l><l>得方圓處且方圓</l></lg>
<lb ed="X" n="0209b24"/><lb ed="R039" n="0416a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0209b2401">上章。降伏之法。<anchor xml:id="nkr_note_add_0209b2401" n="0209b2401"/><anchor xml:id="beg0209b2401" n="0209b2401"/>已<anchor xml:id="end0209b2401"/>說盡。卽安住之法。亦<anchor xml:id="nkr_note_add_0209b2402" n="0209b2402"/><anchor xml:id="beg0209b2402" n="0209b2402"/>已<anchor xml:id="end0209b2402"/>說盡。但
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0209c" n="0209c"/>
<lb ed="X" n="0209c01"/><lb ed="R039" n="0416a12"/>滅度二字。拆不開。滅正在度處滅。度正在滅處度。
<lb ed="X" n="0209c02"/><lb ed="R039" n="0416a13"/>六度正是涅槃實際處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0209c03"/><lb ed="R039" n="0416a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0209c0301">復次須菩提。菩薩於法。應無所住。行於布施。所謂不
<lb ed="X" n="0209c04"/><lb ed="R039" n="0416a15"/>住色布施。不住聲香味觸法布施。須菩提。菩薩應如
<lb ed="X" n="0209c05"/><lb ed="R039" n="0416a16"/>是布施。不住於相何以故。若菩薩不住相布施。其福
<lb ed="X" n="0209c06"/><lb ed="R039" n="0416a17"/>德不可思量。須菩提。於意云何。東方虗空。可思量不。
<lb ed="X" n="0209c07"/><lb ed="R039" n="0416a18"/>不也。世尊。須菩提。南西北方。四維上下虗空。可思量
<lb ed="X" n="0209c08"/><lb ed="R039" n="0416b01"/>不。不也。世尊。須菩提。菩薩無住相布施。福德亦復如
<lb ed="X" n="0209c09"/><lb ed="R039" n="0416b02"/>是。不可思量。</p><p xml:id="pX25p0209c0906" cb:place="inline">須菩提。菩薩但應如所敎住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0209c10"/><lb ed="R039" n="0416b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0209c1001">此復答須菩提所問云何應住一句。謂此心未能
<lb ed="X" n="0209c11"/><lb ed="R039" n="0416b04"/>安住。良由作福祈報。未免著念耳。惟菩薩於無所
<lb ed="X" n="0209c12"/><lb ed="R039" n="0416b05"/>住法。行於布施。布施有三。一財施。一無畏施。一法
<lb ed="X" n="0209c13"/><lb ed="R039" n="0416b06"/>施。不住聲色香味觸法。施此三種不住。不惟無其
<lb ed="X" n="0209c14"/><lb ed="R039" n="0416b07"/>相。抑且無其心矣。菩薩應如是布施者。三輪皆空。
<lb ed="X" n="0209c15"/><lb ed="R039" n="0416b08"/>無相可住。其福德。遂如十方虗空。不可思量。菩薩
<lb ed="X" n="0209c16"/><lb ed="R039" n="0416b09"/>無上正等正覺之心。應如所敎住矣。總之。一無所
<lb ed="X" n="0209c17"/><lb ed="R039" n="0416b10"/>住於心。而心無弗住矣。</p>
<lb ed="X" n="0209c18"/><lb ed="R039" n="0416b11"/><p xml:id="pX25p0209c1801">世界中大者。莫過虗空。一切性中大者。莫過佛性。
<lb ed="X" n="0209c19"/><lb ed="R039" n="0416b12"/>此虗空中。本無東西南北。若見東西南北。亦是住
<lb ed="X" n="0209c20"/><lb ed="R039" n="0416b13"/>相。佛性本無我人衆生壽者。若有此四相可見。卽
<lb ed="X" n="0209c21"/><lb ed="R039" n="0416b14"/>是衆生性。不名佛性。所謂住相布施也。應者唯也。
<lb ed="X" n="0209c22"/><lb ed="R039" n="0416b15"/>唯如上所說之敎。住無相布施。卽是菩薩。</p>
<lb ed="X" n="0209c23"/><lb ed="R039" n="0416b16"/><p xml:id="pX25p0209c2301">彌勒偈云。檀義攝於六。資生無畏法。此中一二三。
<lb ed="X" n="0209c24"/><lb ed="R039" n="0416b17"/>是名修行住。</p><p xml:id="pX25p0209c2406" cb:place="inline">○無所住。不惟布施一法。乃至六波
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0210a" n="0210a"/>
<lb ed="X" n="0210a01"/><lb ed="R039" n="0416b18"/>羅蜜。四無量心。菩提涅槃。俱無所住。無住而住。如
<lb ed="X" n="0210a02"/><lb ed="R039" n="0417a01"/>十方虗空也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0210a03"/><lb ed="R039" n="0417a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">如理實見分第五</cb:mulu><head>○如理實見分第五</head>
<lb ed="X" n="0210a04"/><lb ed="R039" n="0417a03"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0210a0401"><l>如理實見本無差</l><l>聖凡同印一枝華</l>
<lb ed="X" n="0210a05"/><lb ed="R039" n="0417a04"/><l>五葉聯芳千古盛</l><l>至今天下有虗誇</l></lg>
<lb ed="X" n="0210a06"/><lb ed="R039" n="0417a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0210a0601">上文說個不住相。尙未說出所以不當住相之故。
<lb ed="X" n="0210a07"/><lb ed="R039" n="0417a06"/>得無量福德。只說得無相的福報。是應化邊事。不
<lb ed="X" n="0210a08"/><lb ed="R039" n="0417a07"/>曾說得無相的源頭。至說凡所有相。皆是虗妄。虗
<lb ed="X" n="0210a09"/><lb ed="R039" n="0417a08"/>妄之法。豈可住著。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0210a10"/><lb ed="R039" n="0417a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0210a1001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0210b01" n="0210b01"/>須菩提。於意云何。可以身相見如來不。</p><p xml:id="pX25p0210a1019" cb:place="inline">不也。世尊。不
<lb ed="X" n="0210a11"/><lb ed="R039" n="0417a10"/>可以身相得見如來。</p><p xml:id="pX25p0210a1109" cb:place="inline">何以故。如來所說身相。卽非身
<lb ed="X" n="0210a12"/><lb ed="R039" n="0417a11"/>相。佛吿須菩提。凡所有相。皆是虗妄。若見諸相非相。
<lb ed="X" n="0210a13"/><lb ed="R039" n="0417a12"/>卽見如來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0210a14"/><lb ed="R039" n="0417a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0210a1401">此段辨騐前說不住相布施。佛具三十二相。尙然
<lb ed="X" n="0210a15"/><lb ed="R039" n="0417a14"/>非相。況布施而可著相乎。總之無相妙行。不在佛
<lb ed="X" n="0210a16"/><lb ed="R039" n="0417a15"/>應化之相。而當見法身眞體。世尊直吿不可以相
<lb ed="X" n="0210a17"/><lb ed="R039" n="0417a16"/>見如來。以如來所說之身。卽法身也。故云非身。</p>
<lb ed="X" n="0210a18"/><lb ed="R039" n="0417a17"/><p xml:id="pX25p0210a1801">非相者。乃如來無爲之覺體也。旣曰無爲。如何可
<lb ed="X" n="0210a19"/><lb ed="R039" n="0417a18"/>見。葢衆生只因妄念。起諸種種分別。所以見有諸
<lb ed="X" n="0210a20"/><lb ed="R039" n="0417b01"/>妄之相。不見非相之眞相。若妄念不起。分別頓亡。
<lb ed="X" n="0210a21"/><lb ed="R039" n="0417b02"/>則眞實覺體。自爾現前。所以云卽見如來也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0210a22"/><lb ed="R039" n="0417b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">正信希有分第六</cb:mulu><head>○正信希有分第六</head>
<lb ed="X" n="0210a23"/><lb ed="R039" n="0417b04"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0210a2301"><l>正信希有個中知</l><l>呈<anchor xml:id="nkr_note_orig_0210001" n="0210001"/>机利物在當時</l>
<lb ed="X" n="0210a24"/><lb ed="R039" n="0417b05"/><l>和盤托出從君用</l><l>信手拈來早是遲</l></lg>
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0210b" n="0210b"/>
<lb ed="X" n="0210b01"/><lb ed="R039" n="0417b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0210b0101">如來恐人看衆生太輕。看言說太重。所以佛答上
<lb ed="X" n="0210b02"/><lb ed="R039" n="0417b07"/>半截。是引衆生入淨信門。下半截是表淨信出言
<lb ed="X" n="0210b03"/><lb ed="R039" n="0417b08"/>說外。可見佛之應身。固是相。佛所說之法。亦是相。
<lb ed="X" n="0210b04"/><lb ed="R039" n="0417b09"/>必幷法非法之相俱空。而後可以名淨信也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0210b05"/><lb ed="R039" n="0417b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0210b0501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0210b02" n="0210b02"/>須菩提。白佛言。世尊。頗有衆生。得聞如是言說章句。
<lb ed="X" n="0210b06"/><lb ed="R039" n="0417b11"/>生實信不。</p><p xml:id="pX25p0210b0605" cb:place="inline">佛吿須菩提。莫作是說。如來滅後。後五百
<lb ed="X" n="0210b07"/><lb ed="R039" n="0417b12"/>歲。有持戒修福者。於此章句。能生信心。以此爲實。當
<lb ed="X" n="0210b08"/><lb ed="R039" n="0417b13"/>知是人。不於一佛。二佛。三四五佛。而種善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0210b0801" n="0210b0801"/><anchor xml:id="beg0210b0801" n="0210b0801"/>已<anchor xml:id="end0210b0801"/>於無
<lb ed="X" n="0210b09"/><lb ed="R039" n="0417b14"/>量千萬佛所。種諸善根。聞是章句。乃至一念生淨信
<lb ed="X" n="0210b10"/><lb ed="R039" n="0417b15"/>者。</p><p xml:id="pX25p0210b1002" cb:place="inline">須菩提。如來悉知悉見。是諸衆生。得如是無量福
<lb ed="X" n="0210b11"/><lb ed="R039" n="0417b16"/>德。</p><p xml:id="pX25p0210b1102" cb:place="inline">何以故。是諸衆生。無復我相。人相。衆生相。壽者相。
<lb ed="X" n="0210b12"/><lb ed="R039" n="0417b17"/>無法相。亦無非法相。</p><p xml:id="pX25p0210b1209" cb:place="inline">何以故。是諸衆生。若心取相。卽
<lb ed="X" n="0210b13"/><lb ed="R039" n="0417b18"/>爲著我人衆生壽者。若取法相。卽著我人衆生壽者。</p>
<lb ed="X" n="0210b14"/><lb ed="R039" n="0418a01"/><p xml:id="pX25p0210b1401">何以故。若取非法相。則著我人衆生壽者。</p><p xml:id="pX25p0210b1417" cb:place="inline">是故不應
<lb ed="X" n="0210b15"/><lb ed="R039" n="0418a02"/>取法。不應取非法。以是義故如來常說汝等比丘。知
<lb ed="X" n="0210b16"/><lb ed="R039" n="0418a03"/>我說法。如筏喩者。法尙應捨。何況非法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0210b17"/><lb ed="R039" n="0418a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0210b1701">此正答住修降問也。無住行施。因深也。無相見佛。
<lb ed="X" n="0210b18"/><lb ed="R039" n="0418a05"/>果深也。言說章句。卽指前無相因果之說。持戒修
<lb ed="X" n="0210b19"/><lb ed="R039" n="0418a06"/>福。不於一佛二佛三四五佛而種善根。直從無量
<lb ed="X" n="0210b20"/><lb ed="R039" n="0418a07"/>千萬佛所而種根者。此等大根衆生。卽一念信心。
<lb ed="X" n="0210b21"/><lb ed="R039" n="0418a08"/>所得福<anchor xml:id="nkr_note_add_0210b2101" n="0210b2101"/><anchor xml:id="beg0210b2101" n="0210b2101"/>已<anchor xml:id="end0210b2101"/>無量矣。不但無四相。卽一切有無諸相。
<lb ed="X" n="0210b22"/><lb ed="R039" n="0418a09"/>悉<anchor xml:id="nkr_note_add_0210b2201" n="0210b2201"/><anchor xml:id="beg0210b2201" n="0210b2201"/>已<anchor xml:id="end0210b2201"/>皆空。故云無法相。亦無非法相。</p>
<lb ed="X" n="0210b23"/><lb ed="R039" n="0418a10"/><p xml:id="pX25p0210b2301">在佛所種善。則緣勝。在無量佛所種善根。則根深。
<lb ed="X" n="0210b24"/><lb ed="R039" n="0418a11"/>緣勝。則諸佛護念。根深。則般若熏心。此淨信人。直
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0210c" n="0210c"/>
<lb ed="X" n="0210c01"/><lb ed="R039" n="0418a12"/>下自信自心。性光陡露。諸相消亡。法相旣無。則空
<lb ed="X" n="0210c02"/><lb ed="R039" n="0418a13"/>相便現。夫無四相。則人空。無法相。則法空。無非法
<lb ed="X" n="0210c03"/><lb ed="R039" n="0418a14"/>相。則空亦空。以淸淨無相心。受淸淨無相福。如渡
<lb ed="X" n="0210c04"/><lb ed="R039" n="0418a15"/>海用筏。借法明心。心悟便當捨法。夫法是度生之
<lb ed="X" n="0210c05"/><lb ed="R039" n="0418a16"/>具。尙不應戀。況非法。元無體相可據。豈可取著乎。</p>
<lb ed="X" n="0210c06"/><lb ed="R039" n="0418a17"/><p xml:id="pX25p0210c0601">無量千萬佛。卽是本覺。一念生淨信。卽是始覺。淨
<lb ed="X" n="0210c07"/><lb ed="R039" n="0418a18"/>信。無所得信也。</p>
<lb ed="X" n="0210c08"/><lb ed="R039" n="0418b01"/><p xml:id="pX25p0210c0801">歷事善友。故能積集信因。集因於多佛所。緣勝也。
<lb ed="X" n="0210c09"/><lb ed="R039" n="0418b02"/>種諸善根。久伏三毒。因勝也。</p><p xml:id="pX25p0210c0912" cb:place="inline">○此不滯相。不執見
<lb ed="X" n="0210c10"/><lb ed="R039" n="0418b03"/>之法。亦欲令捨。況滯相執見之非法。而可不捨乎。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0210c11"/><lb ed="R039" n="0418b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">無得無說分第七</cb:mulu><head>○無得無說分第七</head>
<lb ed="X" n="0210c12"/><lb ed="R039" n="0418b05"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0210c1201"><l>無得無說本無傳</l><l>默然良久別尋玄</l>
<lb ed="X" n="0210c13"/><lb ed="R039" n="0418b06"/><l>商量據座無非咎</l><l>勘破分明出自然</l></lg>
<lb ed="X" n="0210c14"/><lb ed="R039" n="0418b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0210c1401">承上章不可取法非法。而明無得無說之眞法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0210c15"/><lb ed="R039" n="0418b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0210c1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0210b03" n="0210b03"/>須菩提。於意云何。如來得阿耨多羅三藐三菩提耶。
<lb ed="X" n="0210c16"/><lb ed="R039" n="0418b09"/>如來有所說法耶。</p><p xml:id="pX25p0210c1608" cb:place="inline">須菩提言。如我解佛所說義。無有
<lb ed="X" n="0210c17"/><lb ed="R039" n="0418b10"/>定法。名阿耨多羅三藐三菩提。亦無有定法如來可
<lb ed="X" n="0210c18"/><lb ed="R039" n="0418b11"/>說。</p><p xml:id="pX25p0210c1802" cb:place="inline">何以故。如來所說法。皆不可取。不可說非法非非
<lb ed="X" n="0210c19"/><lb ed="R039" n="0418b12"/>法。</p><p xml:id="pX25p0210c1902" cb:place="inline">所以者何。一切賢聖。皆以無爲法。而有差別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0210c20"/><lb ed="R039" n="0418b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0210c2001">上言法非法。皆不可取。則似乎無可得。無可說矣。
<lb ed="X" n="0210c21"/><lb ed="R039" n="0418b14"/>無上菩提。超情離見。淸淨本然。隨衆生心。應所知
<lb ed="X" n="0210c22"/><lb ed="R039" n="0418b15"/>量。衆生根器無定。如來所說亦無定。何曾有一定
<lb ed="X" n="0210c23"/><lb ed="R039" n="0418b16"/>法。可執定說得。若以爲非法。則諸法旣無。卽眞實
<lb ed="X" n="0210c24"/><lb ed="R039" n="0418b17"/>相。實相不無。又不是非法。說是法不得。說是非法
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0211a" n="0211a"/>
<lb ed="X" n="0211a01"/><lb ed="R039" n="0418b18"/>不得。凡一定是法。一定非法。可取可說者。皆屬有
<lb ed="X" n="0211a02"/><lb ed="R039" n="0419a01"/>爲分別。菩提之法。是淸淨眞如。不假分別。無所造
<lb ed="X" n="0211a03"/><lb ed="R039" n="0419a02"/>作。<anchor xml:id="nkr_note_add_0211a0301" n="0211a0301"/><anchor xml:id="beg0211a0301" n="0211a0301"/>曰<anchor xml:id="end0211a0301"/>無爲法。惟其無爲。則無有自體依住處。可以
<lb ed="X" n="0211a04"/><lb ed="R039" n="0419a03"/>取著。可以言說。不獨如來如是。一切賢聖。離此別
<lb ed="X" n="0211a05"/><lb ed="R039" n="0419a04"/>無修證之路。差別。言法無定相。莫從凌獵。不可說
<lb ed="X" n="0211a06"/><lb ed="R039" n="0419a05"/>非法非非法。作一句讀。無爲者。以正覺還我自性
<lb ed="X" n="0211a07"/><lb ed="R039" n="0419a06"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0211a08"/><lb ed="R039" n="0419a07"/><p xml:id="pX25p0211a0801">從非法非非法看來法本無法。無法卽法。以法爲
<lb ed="X" n="0211a09"/><lb ed="R039" n="0419a08"/>法固非正。以無爲法不勝岐。故有差別。正深著以
<lb ed="X" n="0211a10"/><lb ed="R039" n="0419a09"/>無爲法之舛。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0211a11"/><lb ed="R039" n="0419a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">依法出生分第八</cb:mulu><head>○依法出生分第八</head>
<lb ed="X" n="0211a12"/><lb ed="R039" n="0419a11"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0211a1201"><l>依法出生正話頭</l><l>寸心剖出月中秋</l>
<lb ed="X" n="0211a13"/><lb ed="R039" n="0419a12"/><l>不思善惡平懷處</l><l>不負平生海上流</l></lg>
<lb ed="X" n="0211a14"/><lb ed="R039" n="0419a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0211a1401">此是較量持說此經功德。推明此經能出生佛法。
<lb ed="X" n="0211a15"/><lb ed="R039" n="0419a14"/>而不住於佛法。以見非他功德可比。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0211a16"/><lb ed="R039" n="0419a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0211a1601">須菩提。於意云何。若人滿三千大千世界七寶以用
<lb ed="X" n="0211a17"/><lb ed="R039" n="0419a16"/>布施。是人所得福德。寧爲多不。</p><p xml:id="pX25p0211a1713" cb:place="inline">須菩提言。甚多世尊。</p>
<lb ed="X" n="0211a18"/><lb ed="R039" n="0419a17"/><p xml:id="pX25p0211a1801">何以故。是福德。卽非福德性。是故如來說福德多。</p><p xml:id="pX25p0211a1820" cb:place="inline">若
<lb ed="X" n="0211a19"/><lb ed="R039" n="0419a18"/>復有人。於此經中受持。乃至四句偈等。爲他人說。其
<lb ed="X" n="0211a20"/><lb ed="R039" n="0419b01"/>福勝彼。</p><p xml:id="pX25p0211a2004" cb:place="inline">何以故。須菩提。一切諸佛。及諸佛阿耨多羅
<lb ed="X" n="0211a21"/><lb ed="R039" n="0419b02"/>三藐三菩提法。皆從此經出。須菩提。所謂佛法者。卽
<lb ed="X" n="0211a22"/><lb ed="R039" n="0419b03"/>非佛法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0211a23"/><lb ed="R039" n="0419b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0211a2301">上文從無相無住無人無法無得無說。歸到無爲。
<lb ed="X" n="0211a24"/><lb ed="R039" n="0419b05"/>則般若眞宗。<anchor xml:id="nkr_note_add_0211a2401" n="0211a2401"/><anchor xml:id="beg0211a2401" n="0211a2401"/>已<anchor xml:id="end0211a2401"/>了然矣。菩提一現。萬法具足。無量
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0211b" n="0211b"/>
<lb ed="X" n="0211b01"/><lb ed="R039" n="0419b06"/>福德從此生。無邊佛法從此出。不可取。却是取不
<lb ed="X" n="0211b02"/><lb ed="R039" n="0419b07"/>盡的。不可說。却是說不盡的。故遂以福德言。福德。
<lb ed="X" n="0211b03"/><lb ed="R039" n="0419b08"/>非是有實性之福德。所以如影過鏡。不礙鏡光。如
<lb ed="X" n="0211b04"/><lb ed="R039" n="0419b09"/>像在空。不離空色。福德亦何礙于多哉。若論眞諦
<lb ed="X" n="0211b05"/><lb ed="R039" n="0419b10"/>之理。本無染。安有淨。本無迷。安有悟。本無凡。安有
<lb ed="X" n="0211b06"/><lb ed="R039" n="0419b11"/>聖。無依無住。從此出生佛法。</p>
<lb ed="X" n="0211b07"/><lb ed="R039" n="0419b12"/><p xml:id="pX25p0211b0701">一切佛法。攝在四句偈中。更受之。持之。爲人解說。
<lb ed="X" n="0211b08"/><lb ed="R039" n="0419b13"/>如一燈傳千萬燈。其光明震耀。不掛一塵。比於三
<lb ed="X" n="0211b09"/><lb ed="R039" n="0419b14"/>千世界。純施七寶。眞實不虗。奚啻勝彼福德哉。此
<lb ed="X" n="0211b10"/><lb ed="R039" n="0419b15"/>經從心出。而一切法。及一切佛。皆出此心。中峯謂
<lb ed="X" n="0211b11"/><lb ed="R039" n="0419b16"/>經中凡言四句偈。必上有乃至字。下有等字。言於
<lb ed="X" n="0211b12"/><lb ed="R039" n="0419b17"/>此經中。受持一句二句。乃至四句。以至十百千句
<lb ed="X" n="0211b13"/><lb ed="R039" n="0419b18"/>等也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0211b14"/><lb ed="R039" n="0420a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一相無相分第九</cb:mulu><head>○一相無相分第九</head>
<lb ed="X" n="0211b15"/><lb ed="R039" n="0420a02"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0211b1501"><l>一相無相法中王</l><l>相中突出氣昂昂</l>
<lb ed="X" n="0211b16"/><lb ed="R039" n="0420a03"/><l>輝天鑒地包今古</l><l>盡在吾人鼻孔藏</l></lg>
<lb ed="X" n="0211b17"/><lb ed="R039" n="0420a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0211b1701">如來說佛法從此經出。此經二字。全重在觀照般
<lb ed="X" n="0211b18"/><lb ed="R039" n="0420a05"/>若上。因歷擧四果所證所得所修處。逐一徵之。空
<lb ed="X" n="0211b19"/><lb ed="R039" n="0420a06"/>生法眼頓開。答個甚大世尊。隨又自徵云。如來何
<lb ed="X" n="0211b20"/><lb ed="R039" n="0420a07"/>故說此大身。佛所說之大身。卽是前所說諸相非
<lb ed="X" n="0211b21"/><lb ed="R039" n="0420a08"/>相之如來身也。卽是自<anchor xml:id="nkr_note_add_0211b2101" n="0211b2101"/><anchor xml:id="beg0211b2101" n="0211b2101"/>己<anchor xml:id="end0211b2101"/>所說。以無爲法之賢聖
<lb ed="X" n="0211b22"/><lb ed="R039" n="0420a09"/>身也。佛說非身是名大身。更不煩費一分修證。亦
<lb ed="X" n="0211b23"/><lb ed="R039" n="0420a10"/>不待加一毫擴充。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0211b24"/><lb ed="R039" n="0420a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0211b2401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0211b01" n="0211b01"/>須菩提。於意云何。</p><p xml:id="pX25p0211b2411" cb:place="inline">須陀洹。能作是念。我得須陀洹果
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0211c" n="0211c"/>
<lb ed="X" n="0211c01"/><lb ed="R039" n="0420a12"/>不。</p><p xml:id="pX25p0211c0102" cb:place="inline">須菩提言。不也世尊。</p><p xml:id="pX25p0211c0110" cb:place="inline">何以故。須陀洹。名爲入流。而
<lb ed="X" n="0211c02"/><lb ed="R039" n="0420a13"/>無所入。不入色聲香味觸法。是名須陀洹。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0211c03"/><lb ed="R039" n="0420a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0211c0301">此聲聞乘初果也。因推入流之故。不著一念。不入
<lb ed="X" n="0211c04"/><lb ed="R039" n="0420a15"/>一塵。是名入流。入。逆也。謂逆生死流也。言逆流。則
<lb ed="X" n="0211c05"/><lb ed="R039" n="0420a16"/>非實有此可逆。有彼可入而住之也。不入六塵。而
<lb ed="X" n="0211c06"/><lb ed="R039" n="0420a17"/>入聖流。總是不取義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0211c07"/><lb ed="R039" n="0420a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0211c0701">須菩提於意云何。</p><p xml:id="pX25p0211c0708" cb:place="inline">斯陀含。能作是念。我得斯陀含果
<lb ed="X" n="0211c08"/><lb ed="R039" n="0420b01"/>不。</p><p xml:id="pX25p0211c0802" cb:place="inline">須菩提言。不也世尊。</p><p xml:id="pX25p0211c0810" cb:place="inline">何以故。斯陀含。名一往來。而
<lb ed="X" n="0211c09"/><lb ed="R039" n="0420b02"/>實無往來。是名斯陀含。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0211c10"/><lb ed="R039" n="0420b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0211c1001">此聲聞乘二果也。彼雖願來一次受生。不著往來
<lb ed="X" n="0211c11"/><lb ed="R039" n="0420b04"/>之相。是一往來。謂一來欲界。從此長往。此亦非有
<lb ed="X" n="0211c12"/><lb ed="R039" n="0420b05"/>往來實住處也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0211c13"/><lb ed="R039" n="0420b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0211c1301">須菩提。於意云何。</p><p xml:id="pX25p0211c1308" cb:place="inline">阿那含。能作是念。我得阿那含果
<lb ed="X" n="0211c14"/><lb ed="R039" n="0420b07"/>不。</p><p xml:id="pX25p0211c1402" cb:place="inline">須菩提言。不也世尊。</p><p xml:id="pX25p0211c1410" cb:place="inline">何以故。阿那含。名爲不來。而
<lb ed="X" n="0211c15"/><lb ed="R039" n="0420b08"/>實無不。來是故名阿那含。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0211c16"/><lb ed="R039" n="0420b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0211c1601">此聲聞乘三果也。凡情思慮<anchor xml:id="nkr_note_add_0211c1601" n="0211c1601"/><anchor xml:id="beg0211c1601" n="0211c1601"/>已<anchor xml:id="end0211c1601"/>斷。不願來欲界受
<lb ed="X" n="0211c17"/><lb ed="R039" n="0420b10"/>生。亦不著不來之相。幷無不來處可住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0211c18"/><lb ed="R039" n="0420b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0211c1801">須菩提。於意云何。</p><p xml:id="pX25p0211c1808" cb:place="inline">阿羅漢。能作是念。我得阿羅漢道
<lb ed="X" n="0211c19"/><lb ed="R039" n="0420b12"/>不。</p><p xml:id="pX25p0211c1902" cb:place="inline">須菩提言。不也世尊。</p><p xml:id="pX25p0211c1910" cb:place="inline">何以故。實無有法。名阿羅漢。</p>
<lb ed="X" n="0211c20"/><lb ed="R039" n="0420b13"/><p xml:id="pX25p0211c2001">世尊。若阿羅漢作是念。我得阿羅漢道。卽爲著我人
<lb ed="X" n="0211c21"/><lb ed="R039" n="0420b14"/>衆生壽者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0211c22"/><lb ed="R039" n="0420b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0211c2201">此聲聞乘四果也。雖三界俱斷。一心不生。無法可
<lb ed="X" n="0211c23"/><lb ed="R039" n="0420b16"/>學。未嘗作念我是阿羅漢。亦非有可住之阿羅漢
<lb ed="X" n="0211c24"/><lb ed="R039" n="0420b17"/>地。若阿羅漢自<anchor xml:id="nkr_note_add_0211c2401" n="0211c2401"/><anchor xml:id="beg0211c2401" n="0211c2401"/>己<anchor xml:id="end0211c2401"/>作念。認著我是阿羅漢。此則與
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0212a" n="0212a"/>
<lb ed="X" n="0212a01"/><lb ed="R039" n="0420b18"/>衆生知見一般。卽著四相矣。不曰果。而曰道者。聲
<lb ed="X" n="0212a02"/><lb ed="R039" n="0421a01"/>聞之道。至此圓滿。有異於三果也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0212a03"/><lb ed="R039" n="0421a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0212a0301">世尊。佛說我得無諍三昧人中最爲第一。是第一離
<lb ed="X" n="0212a04"/><lb ed="R039" n="0421a03"/>欲阿羅漢世尊。我不作是念。我是離欲阿羅漢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0212a05"/><lb ed="R039" n="0421a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0212a0501">欲界思惑最多。塵念欲行。我念欲遣。猶如水火不
<lb ed="X" n="0212a06"/><lb ed="R039" n="0421a05"/>相和合。謂之諍。四果中。皆有無字。乃無爲之法。三
<lb ed="X" n="0212a07"/><lb ed="R039" n="0421a06"/>昧。云正受。亦名正見。念念常正。無一邪心。得道忘
<lb ed="X" n="0212a08"/><lb ed="R039" n="0421a07"/>言。卽是無諍三昧。取捨情忘。故爲離欲阿羅漢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0212a09"/><lb ed="R039" n="0421a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0212a0901">世尊。我若作是念。我得阿羅漢道世尊則不說。須菩
<lb ed="X" n="0212a10"/><lb ed="R039" n="0421a09"/>提。是樂阿蘭那行者。</p><p xml:id="pX25p0212a1009" cb:place="inline">以須菩提。實無所行。而名須菩
<lb ed="X" n="0212a11"/><lb ed="R039" n="0421a10"/>提。是樂阿蘭那行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0212a12"/><lb ed="R039" n="0421a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0212a1201">阿蘭那。云無喧雜。亦云寂靜行。此須菩提自述。以
<lb ed="X" n="0212a13"/><lb ed="R039" n="0421a12"/>考證世尊也。</p>
<lb ed="X" n="0212a14"/><lb ed="R039" n="0421a13"/><p xml:id="pX25p0212a1401">阿蘭那。卽無諍。卽是淸淨行。淸淨行者。謂除去有
<lb ed="X" n="0212a15"/><lb ed="R039" n="0421a14"/>所得心也。無諍而出於三昧。則非若世人有心忍
<lb ed="X" n="0212a16"/><lb ed="R039" n="0421a15"/>耐之無諍。故爲第一阿羅漢。證果實落處。全在淸
<lb ed="X" n="0212a17"/><lb ed="R039" n="0421a16"/>淨無爲的菩提心。而此心元無體相。無依住。不可
<lb ed="X" n="0212a18"/><lb ed="R039" n="0421a17"/>取。不可說。所以親到此地位。方知一毫執取不得。
<lb ed="X" n="0212a19"/><lb ed="R039" n="0421a18"/>若才有可擧似執著處。便着四相。而非四果聖人
<lb ed="X" n="0212a20"/><lb ed="R039" n="0421b01"/>矣。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0212a21"/><lb ed="R039" n="0421b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">莊嚴淨土分第十</cb:mulu><head>○莊嚴淨土分第十</head>
<lb ed="X" n="0212a22"/><lb ed="R039" n="0421b03"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0212a2201"><l>莊嚴淨土化人天</l><l>顯正摧邪總是權</l>
<lb ed="X" n="0212a23"/><lb ed="R039" n="0421b04"/><l>權實竝行人借借</l><l>方知大道本無傳</l></lg>
<lb ed="X" n="0212a24"/><lb ed="R039" n="0421b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0212a2401">此章是徵明佛菩薩之受記嚴土。不可取說。結勸
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0212b" n="0212b"/>
<lb ed="X" n="0212b01"/><lb ed="R039" n="0421b06"/>諸菩薩。無住生心。因喩明無相身之大。而空生深
<lb ed="X" n="0212b02"/><lb ed="R039" n="0421b07"/>解也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0212b03"/><lb ed="R039" n="0421b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0212b0301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0212b01" n="0212b01"/>佛吿須菩提。於意云何。如來昔在燃燈佛所。於法有
<lb ed="X" n="0212b04"/><lb ed="R039" n="0421b09"/>所得不。</p><p xml:id="pX25p0212b0404" cb:place="inline">不也世尊。如來在燃燈佛所。於法實無所得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0212b05"/><lb ed="R039" n="0421b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0212b0501">此世尊自述以證須菩提也。八王子。皆師妙光。最
<lb ed="X" n="0212b06"/><lb ed="R039" n="0421b11"/>後成佛者。爲燃燈。乃釋迦受記之師。恐人疑有師
<lb ed="X" n="0212b07"/><lb ed="R039" n="0421b12"/>傳。而須菩提。<anchor xml:id="nkr_note_add_0212b0701" n="0212b0701"/><anchor xml:id="beg0212b0701" n="0212b0701"/>已<anchor xml:id="end0212b0701"/>知之深。下一實字。見從師非無開
<lb ed="X" n="0212b08"/><lb ed="R039" n="0421b13"/>導指示。但以心傳。而非以法傳也。總之爲佛雖有
<lb ed="X" n="0212b09"/><lb ed="R039" n="0421b14"/>次第。禪心只在無著。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0212b10"/><lb ed="R039" n="0421b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0212b1001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0212b02" n="0212b02"/>須菩提。於意云何。菩薩莊嚴佛土不。</p><p xml:id="pX25p0212b1018" cb:place="inline">不也世尊。何以
<lb ed="X" n="0212b11"/><lb ed="R039" n="0421b16"/>故。莊嚴佛土者。卽非莊嚴。是名莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0212b12"/><lb ed="R039" n="0421b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0212b1201">上言法無可得。此又借莊嚴以喩之。莊嚴世間佛
<lb ed="X" n="0212b13"/><lb ed="R039" n="0421b18"/>土。通修萬行六度。此莊嚴自心佛土。外貌美觀。殊
<lb ed="X" n="0212b14"/><lb ed="R039" n="0422a01"/>不足尙。故云卽非。徒爲虗名。故云是名。生淸淨心。
<lb ed="X" n="0212b15"/><lb ed="R039" n="0422a02"/>是眞莊嚴。亦以一切功德。成就莊嚴也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0212b16"/><lb ed="R039" n="0422a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0212b1601">是故須菩提。諸菩薩。摩訶薩。應如是生淸淨心。不應
<lb ed="X" n="0212b17"/><lb ed="R039" n="0422a04"/>住色生心。不應住聲香味觸法生心。應無所住而生
<lb ed="X" n="0212b18"/><lb ed="R039" n="0422a05"/>其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0212b19"/><lb ed="R039" n="0422a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0212b1901">住色。卽生色心。住聲香味觸法。卽生聲香味觸法
<lb ed="X" n="0212b20"/><lb ed="R039" n="0422a07"/>心。不生所住心。自生淸淨心。夫離相。而至生淸淨
<lb ed="X" n="0212b21"/><lb ed="R039" n="0422a08"/>心。則住伏不待言矣。修行之人。只在六根門下。應
<lb ed="X" n="0212b22"/><lb ed="R039" n="0422a09"/>於萬境。而不可爲萬境所轉。單明自<anchor xml:id="nkr_note_add_0212b2201" n="0212b2201"/><anchor xml:id="beg0212b2201" n="0212b2201"/>己<anchor xml:id="end0212b2201"/>靈心。權名
<lb ed="X" n="0212b23"/><lb ed="R039" n="0422a10"/>爲心。本無此心。故曰而生其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0212b24"/><lb ed="R039" n="0422a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0212b2401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0212b03" n="0212b03"/>須菩提。譬如有人。身如<name role="" type="person">須彌山</name>王。於意云何。是身爲
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0212c" n="0212c"/>
<lb ed="X" n="0212c01"/><lb ed="R039" n="0422a12"/>大不。</p><p xml:id="pX25p0212c0103" cb:place="inline">須菩提言。甚大世尊。</p><p xml:id="pX25p0212c0111" cb:place="inline">何以故。佛說非身。是名大
<lb ed="X" n="0212c02"/><lb ed="R039" n="0422a13"/>身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0212c03"/><lb ed="R039" n="0422a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0212c0301">又借人身以喩之。須菩提答言甚大。葢指人心。非
<lb ed="X" n="0212c04"/><lb ed="R039" n="0422a15"/>指人身。色身雖大。內心量小。不名大身。內心量大。
<lb ed="X" n="0212c05"/><lb ed="R039" n="0422a16"/>等虗空界。方名大身。色身縱大如<name role="" type="person">須彌山</name>。終不爲
<lb ed="X" n="0212c06"/><lb ed="R039" n="0422a17"/>大。</p>
<lb ed="X" n="0212c07"/><lb ed="R039" n="0422a18"/><p xml:id="pX25p0212c0701">非土之土。常寂光也。非身之身。乃法身也。身土皆
<lb ed="X" n="0212c08"/><lb ed="R039" n="0422b01"/>空。心境雙絕。始是般若極則。以顯法身無住之理。
<lb ed="X" n="0212c09"/><lb ed="R039" n="0422b02"/>非身名身者。非有漏有爲身。是無漏無爲身。淸淨
<lb ed="X" n="0212c10"/><lb ed="R039" n="0422b03"/>身也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0212c11"/><lb ed="R039" n="0422b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">無爲福勝分第十一</cb:mulu><head>○無爲福勝分第<anchor xml:id="nkr_note_add_0212c1101" n="0212c1101"/><anchor xml:id="beg0212c1101" n="0212c1101"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0212c1101"/>十一</head>
<lb ed="X" n="0212c12"/><lb ed="R039" n="0422b05"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0212c1201"><l>無爲福勝別爲文</l><l>萬法歸源總一門</l>
<lb ed="X" n="0212c13"/><lb ed="R039" n="0422b06"/><l>大事門開無可比</l><l>靈臺竪起鎭巍巍</l></lg>
<lb ed="X" n="0212c14"/><lb ed="R039" n="0422b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0212c1401">此章。是較量持經福德之勝。歷擧聲聞佛菩薩。俱
<lb ed="X" n="0212c15"/><lb ed="R039" n="0422b08"/>從無爲法中。現出許多差別。究竟歸於無爲。所以
<lb ed="X" n="0212c16"/><lb ed="R039" n="0422b09"/>將恒河喩法身。以恒河中沙。喩出生之佛法。以沙
<lb ed="X" n="0212c17"/><lb ed="R039" n="0422b10"/>等恒河。喩佛法中全體卽非佛法。</p><p xml:id="pX25p0212c1714" cb:place="inline">○受持般若者。
<lb ed="X" n="0212c18"/><lb ed="R039" n="0422b11"/>於心無所生。於法無所住。是謂無爲勝福。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0212c19"/><lb ed="R039" n="0422b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0212c1901">須菩提。如恒河中所有沙數。如是沙等恒河。於意云
<lb ed="X" n="0212c20"/><lb ed="R039" n="0422b13"/>何。是諸恒河沙。寧爲多不。</p><p xml:id="pX25p0212c2011" cb:place="inline">須菩提言。甚多世尊。</p><p xml:id="pX25p0212c2019" cb:place="inline">但諸
<lb ed="X" n="0212c21"/><lb ed="R039" n="0422b14"/>恒河。尙多無數。何況其沙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0212c22"/><lb ed="R039" n="0422b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0212c2201">恒河。從阿耨池。東<anchor xml:id="nkr_note_orig_0212001" n="0212001"/>西流出。周四十里。銀沙混流。沙
<lb ed="X" n="0212c23"/><lb ed="R039" n="0422b16"/>細如麵。其數無量。以一沙成一河。如是沙等恒河。
<lb ed="X" n="0212c24"/><lb ed="R039" n="0422b17"/>其多尙可量耶。</p>
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0213a" n="0213a"/>
<lb ed="X" n="0213a01"/><lb ed="R039" n="0422b18"/><p xml:id="pX25p0213a0101">恒河。卽<name role="" type="person">殑伽河</name>。佛近此說法。故取爲喩。福德前<anchor xml:id="nkr_note_add_0213a0101" n="0213a0101"/><anchor xml:id="beg0213a0101" n="0213a0101"/>已<anchor xml:id="end0213a0101"/>
<lb ed="X" n="0213a02"/><lb ed="R039" n="0423a01"/>喩較。頓說難信。故次第說來。爲漸化衆生。令信無
<lb ed="X" n="0213a03"/><lb ed="R039" n="0423a02"/>上妙義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0213a04"/><lb ed="R039" n="0423a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0213a0401">須菩提。我今實言吿汝。若有善男子。善女人。以七寶
<lb ed="X" n="0213a05"/><lb ed="R039" n="0423a04"/>滿爾所恒河沙數。三千大千世界。以用布施。得福多
<lb ed="X" n="0213a06"/><lb ed="R039" n="0423a05"/>不。須菩提言。甚多世尊。佛吿須菩提。若善男子。善女
<lb ed="X" n="0213a07"/><lb ed="R039" n="0423a06"/>人。於此經中。乃至受持四句偈等。爲他人說。而此福
<lb ed="X" n="0213a08"/><lb ed="R039" n="0423a07"/>德。勝前福德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0213a09"/><lb ed="R039" n="0423a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0213a0901">布施七寶。得三界中富貴報。講說大乘經典。令諸
<lb ed="X" n="0213a10"/><lb ed="R039" n="0423a09"/>聞者。生大智慧。成無上道。當知受持福德。勝前七
<lb ed="X" n="0213a11"/><lb ed="R039" n="0423a10"/>寶福德。約多福以顯勝施。感生死竟趨菩提。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0213a12"/><lb ed="R039" n="0423a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">尊重正敎分第十二</cb:mulu><head>○尊重正敎分第十二</head>
<lb ed="X" n="0213a13"/><lb ed="R039" n="0423a12"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0213a1301"><l>尊重正敎在當人</l><l>遼天拄杖現全身</l>
<lb ed="X" n="0213a14"/><lb ed="R039" n="0423a13"/><l>有時放下元無我</l><l>惟有娘生日逐新</l></lg>
<lb ed="X" n="0213a15"/><lb ed="R039" n="0423a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0213a1501">此章是申明此經功德之所以勝。初明處可敬。二
<lb ed="X" n="0213a16"/><lb ed="R039" n="0423a15"/>明人可尊。三明處有佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0213a17"/><lb ed="R039" n="0423a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0213a1701">復次須菩提。隨說是經。乃至四句偈等。當知此處。一
<lb ed="X" n="0213a18"/><lb ed="R039" n="0423a17"/>切世間。天。人。阿修羅。皆應供養。如佛塔廟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0213a19"/><lb ed="R039" n="0423a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0213a1901">所在之處。如有人。說是經。念常無念。心無得心。順
<lb ed="X" n="0213a20"/><lb ed="R039" n="0423b01"/>衆生心而爲說。令諸聽者。除迷妄心。悟得本來佛
<lb ed="X" n="0213a21"/><lb ed="R039" n="0423b02"/>性。常行眞實。感得天人阿修羅等。皆來供養。</p>
<lb ed="X" n="0213a22"/><lb ed="R039" n="0423b03"/><p xml:id="pX25p0213a2201">大般若說。天帝不在。諸天若來。但見空座。盡皆作
<lb ed="X" n="0213a23"/><lb ed="R039" n="0423b04"/>禮供養。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0213a24"/><lb ed="R039" n="0423b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0213a2401">何況有人。盡能受持讀誦。</p><p xml:id="pX25p0213a2411" cb:place="inline">須菩提。當知是人成就最
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0213b" n="0213b"/>
<lb ed="X" n="0213b01"/><lb ed="R039" n="0423b06"/>上第一希有之法。</p><p xml:id="pX25p0213b0108" cb:place="inline">若是經典所在之處。卽爲有佛。若
<lb ed="X" n="0213b02"/><lb ed="R039" n="0423b07"/>尊重弟子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0213b03"/><lb ed="R039" n="0423b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0213b0301">自心誦得此經。自心解得此經義。自心體得無著
<lb ed="X" n="0213b04"/><lb ed="R039" n="0423b09"/>無相之理。所在之處。常修佛行。念念無有間歇。卽
<lb ed="X" n="0213b05"/><lb ed="R039" n="0423b10"/>是心是佛。故言所在之處。卽爲有佛。</p>
<lb ed="X" n="0213b06"/><lb ed="R039" n="0423b11"/><p xml:id="pX25p0213b0601">尊重弟子。卽指文殊普賢諸大菩薩。道尊德重也。</p>
<lb ed="X" n="0213b07"/><lb ed="R039" n="0423b12"/><p xml:id="pX25p0213b0701">何況二字。有二意。一是說經之處尙如此。而況說
<lb ed="X" n="0213b08"/><lb ed="R039" n="0423b13"/>經之人。一是隨說四句尙如此。而況受持全經之
<lb ed="X" n="0213b09"/><lb ed="R039" n="0423b14"/>人。</p>
<lb ed="X" n="0213b10"/><lb ed="R039" n="0423b15"/><p xml:id="pX25p0213b1001">洗心向此經典。於有相中悟無相。於有說中悟無
<lb ed="X" n="0213b11"/><lb ed="R039" n="0423b16"/>說。自見凡相皆妄。離相卽佛。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0213b12"/><lb ed="R039" n="0423b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">如法受持分第十三</cb:mulu><head>○如法受持分第十三</head>
<lb ed="X" n="0213b13"/><lb ed="R039" n="0423b18"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0213b1301"><l>如法受持不用尋</l><l>三皈三學在中心</l>
<lb ed="X" n="0213b14"/><lb ed="R039" n="0424a01"/><l>超然獨步須彌頂</l><l>大地山河一塊金</l></lg>
<lb ed="X" n="0213b15"/><lb ed="R039" n="0424a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0213b1501">此章。是如來特示經名。正是一部經點眼處。這般
<lb ed="X" n="0213b16"/><lb ed="R039" n="0424a03"/>若。是上半部經的眼。下半部經的根源。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0213b17"/><lb ed="R039" n="0424a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0213b1701">爾時須菩提。白佛言。世尊。當何名此經。我等云何奉
<lb ed="X" n="0213b18"/><lb ed="R039" n="0424a05"/>持。佛吿須菩提。是經名爲金剛般若波羅蜜。以是名
<lb ed="X" n="0213b19"/><lb ed="R039" n="0424a06"/>字。汝當奉持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0213b20"/><lb ed="R039" n="0424a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0213b2001">須菩提。<anchor xml:id="nkr_note_add_0213b2001" n="0213b2001"/><anchor xml:id="beg0213b2001" n="0213b2001"/>已<anchor xml:id="end0213b2001"/>透脫四句妙旨。遂求直揭經名。得奉持
<lb ed="X" n="0213b21"/><lb ed="R039" n="0424a08"/>之法。世尊但吿之曰。是經名爲金剛般若波羅蜜。
<lb ed="X" n="0213b22"/><lb ed="R039" n="0424a09"/>意謂。此法卽此心耳。奉持者。卽以此心奉持此法。</p>
<lb ed="X" n="0213b23"/><lb ed="R039" n="0424a10"/><p xml:id="pX25p0213b2301">親證菩提。必須以無爲法。要得無爲法。須具離相
<lb ed="X" n="0213b24"/><lb ed="R039" n="0424a11"/>離名的智慧眼。如是堅固。如是猛利。全是般若的
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0213c" n="0213c"/>
<lb ed="X" n="0213c01"/><lb ed="R039" n="0424a12"/>力用。喚作金剛劍。亦喚作金剛眼。此眼一開。則纖
<lb ed="X" n="0213c02"/><lb ed="R039" n="0424a13"/>塵不留。四相俱掃。在四果非四果。在菩薩非菩薩。
<lb ed="X" n="0213c03"/><lb ed="R039" n="0424a14"/>在佛非佛。在法非法。還著得一毫修證麼。還分得
<lb ed="X" n="0213c04"/><lb ed="R039" n="0424a15"/>一毫漸次麼。所以佛將般若二字。與此經安名。而
<lb ed="X" n="0213c05"/><lb ed="R039" n="0424a16"/>又加以金剛二字。以見至堅至利。不與萬法爲侶。
<lb ed="X" n="0213c06"/><lb ed="R039" n="0424a17"/>乃一切俱空。一切具足。到彼岸之般若也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0213c07"/><lb ed="R039" n="0424a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0213c0701">所以者何。須菩提。佛說般若波羅蜜。卽非般若波羅
<lb ed="X" n="0213c08"/><lb ed="R039" n="0424b01"/>蜜。是名般若波羅蜜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0213c09"/><lb ed="R039" n="0424b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0213c0901">佛旣敎人離相。却立出一個經名。殊不知般若卽
<lb ed="X" n="0213c10"/><lb ed="R039" n="0424b03"/>非般若。本來無相。則名亦非名也。般若卽是人人
<lb ed="X" n="0213c11"/><lb ed="R039" n="0424b04"/>淸淨心體上一點靈光。故又轉一語曰。是名般若
<lb ed="X" n="0213c12"/><lb ed="R039" n="0424b05"/>波羅蜜。離一切相。卽一切法。盡大地。無有一法是
<lb ed="X" n="0213c13"/><lb ed="R039" n="0424b06"/>般若存住處。亦無有一法不是般若放光處。無著
<lb ed="X" n="0213c14"/><lb ed="R039" n="0424b07"/>云。對治恐隨言執故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0213c15"/><lb ed="R039" n="0424b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0213c1501">須菩提。於意云何。如來有所說法不。</p><p xml:id="pX25p0213c1515" cb:place="inline">須菩提白佛言。
<lb ed="X" n="0213c16"/><lb ed="R039" n="0424b09"/>世尊。如來無所說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0213c17"/><lb ed="R039" n="0424b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0213c1701">須菩提。知如來說法。心無所得。故言無所說。此方
<lb ed="X" n="0213c18"/><lb ed="R039" n="0424b11"/>是眞能奉持的人。無著云。第一義。不可說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0213c19"/><lb ed="R039" n="0424b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0213c1901">須菩提。於意云何。三千大千世界。所有微塵是爲多
<lb ed="X" n="0213c20"/><lb ed="R039" n="0424b13"/>不。</p><p xml:id="pX25p0213c2002" cb:place="inline">須菩提言。甚多世尊。</p><p xml:id="pX25p0213c2010" cb:place="inline">須菩提。諸微塵。如來說非微
<lb ed="X" n="0213c21"/><lb ed="R039" n="0424b14"/>塵。是名微塵。如來說世界非世界。是名世界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0213c22"/><lb ed="R039" n="0424b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0213c2201">大雲云。諸地塵。非貪等煩惱塵。是無記地塵。三千
<lb ed="X" n="0213c23"/><lb ed="R039" n="0424b16"/>界。非煩惱染因界。是界爲塵因。塵不生煩惱。施爲
<lb ed="X" n="0213c24"/><lb ed="R039" n="0424b17"/>福因。福生煩惱。</p>
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0214a" n="0214a"/>
<lb ed="X" n="0214a01"/><lb ed="R039" n="0424b18"/><p xml:id="pX25p0214a0101">上文說般若卽非般若。直到一法不立處。因甚忽
<lb ed="X" n="0214a02"/><lb ed="R039" n="0425a01"/>然擧個至多的微塵來發問。向這裏得個活路。方
<lb ed="X" n="0214a03"/><lb ed="R039" n="0425a02"/>纔不向無所說處坐定。空生於大而世界。細而微
<lb ed="X" n="0214a04"/><lb ed="R039" n="0425a03"/>塵。尙未有這般廣大心胸。差別眼目。去包羅得他。
<lb ed="X" n="0214a05"/><lb ed="R039" n="0425a04"/>辨別得他。所以呼其名而吿之曰。這至多的微塵。
<lb ed="X" n="0214a06"/><lb ed="R039" n="0425a05"/>衆生終日在裏許流轉。二乘一生向這裏脫離。若
<lb ed="X" n="0214a07"/><lb ed="R039" n="0425a06"/>自如來看來。却是當體全空的。</p>
<lb ed="X" n="0214a08"/><lb ed="R039" n="0425a07"/><p xml:id="pX25p0214a0801">世界卽非世界。畢竟喚作甚麼。遂曰是名世界。不
<lb ed="X" n="0214a09"/><lb ed="R039" n="0425a08"/>曾作念展拓他。亦不曾作念把住他。依舊無所說
<lb ed="X" n="0214a10"/><lb ed="R039" n="0425a09"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0214a11"/><lb ed="R039" n="0425a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0214a1101">須菩提。於意云何。可以三十二相見如來不。</p><p xml:id="pX25p0214a1118" cb:place="inline">不也世
<lb ed="X" n="0214a12"/><lb ed="R039" n="0425a11"/>尊。不可以三十二相得見如來。何以故。如來說三十
<lb ed="X" n="0214a13"/><lb ed="R039" n="0425a12"/>二相。卽是非相。是名三十二相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0214a14"/><lb ed="R039" n="0425a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0214a1401">因推廣世間難說之理。以證佛說般若之法。微塵
<lb ed="X" n="0214a15"/><lb ed="R039" n="0425a14"/>該盡宇內人物。世界該盡天地終始。</p>
<lb ed="X" n="0214a16"/><lb ed="R039" n="0425a15"/><p xml:id="pX25p0214a1601">盡十方世界。是自<anchor xml:id="nkr_note_add_0214a1601" n="0214a1601"/><anchor xml:id="beg0214a1601" n="0214a1601"/>己<anchor xml:id="end0214a1601"/>光明。如來說到這裏。將如來
<lb ed="X" n="0214a17"/><lb ed="R039" n="0425a16"/>非身的大身。一時邈出。然欲執之以見法身。何異
<lb ed="X" n="0214a18"/><lb ed="R039" n="0425a17"/>執微塵以當世界。空生當下答個不可以相見如
<lb ed="X" n="0214a19"/><lb ed="R039" n="0425a18"/>來。眞是他自<anchor xml:id="nkr_note_add_0214a1901" n="0214a1901"/><anchor xml:id="beg0214a1901" n="0214a1901"/>己<anchor xml:id="end0214a1901"/>見處。</p>
<lb ed="X" n="0214a20"/><lb ed="R039" n="0425b01"/><p xml:id="pX25p0214a2001">三十二相。謂眼耳鼻舌身。五根中。修六波羅蜜。是
<lb ed="X" n="0214a21"/><lb ed="R039" n="0425b02"/>三十。意根中。修無住無爲。共三十二。觀相元妄。無
<lb ed="X" n="0214a22"/><lb ed="R039" n="0425b03"/>可指陳。不妨相卽無相。故曰卽非身相。觀相元眞。
<lb ed="X" n="0214a23"/><lb ed="R039" n="0425b04"/>塵塵妙覺。不妨無相卽相。故曰是名三十二相。</p><p xml:id="pX25p0214a2319" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0214a24"/><lb ed="R039" n="0425b05"/>卽非。掃跡也。是名。本具也。須菩提問云何奉持。故
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0214b" n="0214b"/>
<lb ed="X" n="0214b01"/><lb ed="R039" n="0425b06"/>標名。不使其於受持處。生執著也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0214b02"/><lb ed="R039" n="0425b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0214b0201">須菩提。若有善男子。善女人。以恒河沙等身命布施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0214b03"/><lb ed="R039" n="0425b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0214b0301">世間最寶惜者身命。如尸毗王之救鴿捨身。薩埵
<lb ed="X" n="0214b04"/><lb ed="R039" n="0425b09"/>之飼虎捨命。非施七寶之比。然而猶見有身可捨。
<lb ed="X" n="0214b05"/><lb ed="R039" n="0425b10"/>是未知身相之卽非身相也。猶見布施身命。有恒
<lb ed="X" n="0214b06"/><lb ed="R039" n="0425b11"/>河沙之多。是未能布施不住於相也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0214b07"/><lb ed="R039" n="0425b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0214b0701">若復有人。於此經中。乃至受持四句偈等。爲他人說。
<lb ed="X" n="0214b08"/><lb ed="R039" n="0425b13"/>其福甚多。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0214b09"/><lb ed="R039" n="0425b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0214b0901">復擧持經功德之大。前說七寶。今說身命。布施更
<lb ed="X" n="0214b10"/><lb ed="R039" n="0425b15"/>切矣。捨身命以救世。亦人所至難。畢竟無益於性
<lb ed="X" n="0214b11"/><lb ed="R039" n="0425b16"/>分。世尊每說到法無其法。說無可說處。亟以持經
<lb ed="X" n="0214b12"/><lb ed="R039" n="0425b17"/>功德示之。惟恐人玩易之也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0214b1201" n="0214b1201"/><anchor xml:id="beg0214b1201" n="0214b1201"/>已<anchor xml:id="end0214b1201"/>前領悟。以下陳
<lb ed="X" n="0214b13"/><lb ed="R039" n="0425b18"/>情。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0214b14"/><lb ed="R039" n="0426a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">離相寂滅分第十四</cb:mulu><head>○離相寂滅分第十四</head>
<lb ed="X" n="0214b15"/><lb ed="R039" n="0426a02"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0214b1501"><l>離相寂滅是虗無</l><l>無中唱出衆心孚</l>
<lb ed="X" n="0214b16"/><lb ed="R039" n="0426a03"/><l>輕輕彈破虗無境</l><l>千古靈人幾合符</l></lg>
<lb ed="X" n="0214b17"/><lb ed="R039" n="0426a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0214b1701">空生頓悟如來的大身。卽是非身。自家一向所悟
<lb ed="X" n="0214b18"/><lb ed="R039" n="0426a05"/>的非身。卽是如來的大身。無爲法。一時遍滿乾坤。
<lb ed="X" n="0214b19"/><lb ed="R039" n="0426a06"/>自<anchor xml:id="nkr_note_add_0214b1901" n="0214b1901"/><anchor xml:id="beg0214b1901" n="0214b1901"/>己<anchor xml:id="end0214b1901"/>報身。與山河大地。當下豁開。解到這裏。不覺
<lb ed="X" n="0214b20"/><lb ed="R039" n="0426a07"/>悲感自陳。發起下問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0214b21"/><lb ed="R039" n="0426a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0214b2101">爾時。須菩提。聞說是經。深解義趣。涕淚悲泣。而白佛
<lb ed="X" n="0214b22"/><lb ed="R039" n="0426a09"/>言。</p><p xml:id="pX25p0214b2202" cb:place="inline">希有世尊。佛說如是甚深經典。我從昔來所得慧
<lb ed="X" n="0214b23"/><lb ed="R039" n="0426a10"/>眼。未曾得聞如是之經。</p><p xml:id="pX25p0214b2310" cb:place="inline">世尊。若復有人。得聞是經。信
<lb ed="X" n="0214b24"/><lb ed="R039" n="0426a11"/>心淸淨。卽生實相。當知是人。成就第一希有功德。世
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0214c" n="0214c"/>
<lb ed="X" n="0214c01"/><lb ed="R039" n="0426a12"/>尊。是實相者。卽是非相。是故如來說名實相。</p><p xml:id="pX25p0214c0118" cb:place="inline">世尊。我
<lb ed="X" n="0214c02"/><lb ed="R039" n="0426a13"/>今得聞如是經典。信解受持。不足爲難。若當來世。後
<lb ed="X" n="0214c03"/><lb ed="R039" n="0426a14"/>五百歲。其有衆生。得聞是經。信解受持。是人卽爲第
<lb ed="X" n="0214c04"/><lb ed="R039" n="0426a15"/>一希有。</p><p xml:id="pX25p0214c0404" cb:place="inline">何以故。此人無我相。無人相。無衆生相。無壽
<lb ed="X" n="0214c05"/><lb ed="R039" n="0426a16"/>者相。</p><p xml:id="pX25p0214c0503" cb:place="inline">所以者何。我相卽是非相。人相衆生相壽者相。
<lb ed="X" n="0214c06"/><lb ed="R039" n="0426a17"/>卽是非相。</p><p xml:id="pX25p0214c0605" cb:place="inline">何以故。離一切諸相。卽名諸佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0214c07"/><lb ed="R039" n="0426a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0214c0701">空生解後。旣喜其聞。又悲其晚。所以喜極而悲。如
<lb ed="X" n="0214c08"/><lb ed="R039" n="0426b01"/>忘忽憶。安能禁其涕淚悲泣而白佛言乎。歎個希
<lb ed="X" n="0214c09"/><lb ed="R039" n="0426b02"/>有世尊。前贊希有。在度生上說。此歎希有。在說法
<lb ed="X" n="0214c10"/><lb ed="R039" n="0426b03"/>處說。佛說如是甚深經典。不惟人空。而且法空。幷
<lb ed="X" n="0214c11"/><lb ed="R039" n="0426b04"/>般若智相亦空。聞如是人法俱空之經。而發信心。
<lb ed="X" n="0214c12"/><lb ed="R039" n="0426b05"/>信得此外別無有法。此中亦無法相可得。便見眞
<lb ed="X" n="0214c13"/><lb ed="R039" n="0426b06"/>實性相。逈然獨露。頭頭上明。物物上顯。實相旣生。
<lb ed="X" n="0214c14"/><lb ed="R039" n="0426b07"/>法身中。具有恒沙性功德。自然觸處圓成。皆是第
<lb ed="X" n="0214c15"/><lb ed="R039" n="0426b08"/>一義諦。纔見有一法可當情。便墮影響。故急轉一
<lb ed="X" n="0214c16"/><lb ed="R039" n="0426b09"/>語曰。是實相者。非有相。非無相。非非有相。非非無
<lb ed="X" n="0214c17"/><lb ed="R039" n="0426b10"/>相。非有無俱相。如來前說。若見諸相非相。則見如
<lb ed="X" n="0214c18"/><lb ed="R039" n="0426b11"/>來。正說此非相乃爲實相耳。空生說到這裏。愈見
<lb ed="X" n="0214c19"/><lb ed="R039" n="0426b12"/>淨信之難。恐末法人信不及。欲激勸將來。故曰我
<lb ed="X" n="0214c20"/><lb ed="R039" n="0426b13"/>今得聞是經。當佛世而親承佛誨。信而不疑。解而
<lb ed="X" n="0214c21"/><lb ed="R039" n="0426b14"/>不惑。受而不逆。持而不忘。不足爲難。惟當末法無
<lb ed="X" n="0214c22"/><lb ed="R039" n="0426b15"/>佛之世。不能親承佛慈提命。但憑文字。得聞是甚
<lb ed="X" n="0214c23"/><lb ed="R039" n="0426b16"/>餘經典。而信解受持。是則眞爲第一希有也。此信
<lb ed="X" n="0214c24"/><lb ed="R039" n="0426b17"/>心淸淨的人。四相俱無。爲他信心淸淨。實相卽是
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0215a" n="0215a"/>
<lb ed="X" n="0215a01"/><lb ed="R039" n="0426b18"/>非相。五蘊本來空寂。我相卽是非相。彼此元來絕
<lb ed="X" n="0215a02"/><lb ed="R039" n="0427a01"/>待。人相卽是非相。萬象一法所印。衆生卽非衆生。
<lb ed="X" n="0215a03"/><lb ed="R039" n="0427a02"/>億劫不出刹那。壽者卽非壽者。四相所以不煩斷
<lb ed="X" n="0215a04"/><lb ed="R039" n="0427a03"/>滅。而當體全空。由是見一切色。聞一切聲。盡是無
<lb ed="X" n="0215a05"/><lb ed="R039" n="0427a04"/>爲眞佛放光現相處。不復可以相名之矣。相卽是
<lb ed="X" n="0215a06"/><lb ed="R039" n="0427a05"/>佛。一切諸相。卽名諸佛。善財入一毛孔。過不可說
<lb ed="X" n="0215a07"/><lb ed="R039" n="0427a06"/>世界。見微塵數佛。便是此證。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0215a08"/><lb ed="R039" n="0427a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0215a0801">佛吿須菩提。如是如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0215a09"/><lb ed="R039" n="0427a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0215a0901">佛印可須菩提所解。重言如是。深然其言也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0215a10"/><lb ed="R039" n="0427a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0215a1001">若復有人。得聞是經。不驚不怖。不畏。當知是人甚爲
<lb ed="X" n="0215a11"/><lb ed="R039" n="0427a10"/>希有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0215a12"/><lb ed="R039" n="0427a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0215a1201">空生旣深解。如來便要他實實去行六波羅蜜。離
<lb ed="X" n="0215a13"/><lb ed="R039" n="0427a12"/>相起行。便是不思議境界。有許多可驚可怖可畏
<lb ed="X" n="0215a14"/><lb ed="R039" n="0427a13"/>處。故將勸行六度。先以不驚怖畏發起。言是經淨
<lb ed="X" n="0215a15"/><lb ed="R039" n="0427a14"/>信。說到離一切相的田地。也大難承當。若復有人。
<lb ed="X" n="0215a16"/><lb ed="R039" n="0427a15"/>得聞是經。初聞之而言下坦然。不作驚異想。繼思
<lb ed="X" n="0215a17"/><lb ed="R039" n="0427a16"/>之而心下帖然。不作恐怖想。終修持之。而荷擔毅
<lb ed="X" n="0215a18"/><lb ed="R039" n="0427a17"/>然。不作畏縮想。當知此等人。卽是最上根器。直到
<lb ed="X" n="0215a19"/><lb ed="R039" n="0427a18"/>彼岸。而爲希有之人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0215a20"/><lb ed="R039" n="0427b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0215a2001">何以故。須菩提。如來說第一波羅蜜。卽非第一波羅
<lb ed="X" n="0215a21"/><lb ed="R039" n="0427b02"/>蜜。是名第一波羅蜜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0215a22"/><lb ed="R039" n="0427b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0215a2201">此不驚怖畏之人。何以便稱希有。以此經名爲般
<lb ed="X" n="0215a23"/><lb ed="R039" n="0427b04"/>若。六波羅蜜中。般若是正因。餘五度爲助緣。如來
<lb ed="X" n="0215a24"/><lb ed="R039" n="0427b05"/>說般若。是第一波羅蜜。以法身最大最無上。惟般
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0215b" n="0215b"/>
<lb ed="X" n="0215b01"/><lb ed="R039" n="0427b06"/>若能成就法身故。所以信此般若功德。人品。俱成
<lb ed="X" n="0215b02"/><lb ed="R039" n="0427b07"/>第一。然此般若。無處所可住。無照用可尋。擬思卽
<lb ed="X" n="0215b03"/><lb ed="R039" n="0427b08"/>錯。動念卽差。盡十方世界。求一般若體相不可得。
<lb ed="X" n="0215b04"/><lb ed="R039" n="0427b09"/>盡十方世界。求一不是般若行相處。亦不可得。本
<lb ed="X" n="0215b05"/><lb ed="R039" n="0427b10"/>無第二。何有第一。此第一。是對餘五波羅蜜言。而
<lb ed="X" n="0215b06"/><lb ed="R039" n="0427b11"/>說六度總一般若。以起下忍辱布施。一切離相之意。</p>
<lb ed="X" n="0215b07"/><lb ed="R039" n="0427b12"/><p xml:id="pX25p0215b0701">波羅稱彼岸。於中十種名。一布施。二持戒。三忍辱。
<lb ed="X" n="0215b08"/><lb ed="R039" n="0427b13"/>四精進。五禪定。六智慧。七慈。八悲。九方便。十不退。
<lb ed="X" n="0215b09"/><lb ed="R039" n="0427b14"/>是名十種波羅蜜。解空自性。名第一波羅蜜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0215b10"/><lb ed="R039" n="0427b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0215b1001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0215b01" n="0215b01"/>須菩提。忍辱波羅蜜。如來說非忍辱波羅蜜。是名忍
<lb ed="X" n="0215b11"/><lb ed="R039" n="0427b16"/>辱波羅蜜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0215b12"/><lb ed="R039" n="0427b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0215b1201">六度中。最難離相者。無如忍辱一度。被人毀害曰
<lb ed="X" n="0215b13"/><lb ed="R039" n="0427b18"/>辱。我能安受曰忍。然見有辱可忍。卽不能忍矣。此
<lb ed="X" n="0215b14"/><lb ed="R039" n="0428a01"/>忍辱。原從般若而出。本源之心。寂然不動。遠離分
<lb ed="X" n="0215b15"/><lb ed="R039" n="0428a02"/>別。泯絕能所。卽忍辱非忍辱。所以名爲忍辱波羅
<lb ed="X" n="0215b16"/><lb ed="R039" n="0428a03"/>蜜耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0215b17"/><lb ed="R039" n="0428a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0215b1701">何以故。須菩提。如我昔爲歌利王。割截身體。我於爾
<lb ed="X" n="0215b18"/><lb ed="R039" n="0428a05"/>時。無我相。無人相。無衆生相。無壽者相。</p><p xml:id="pX25p0215b1816" cb:place="inline">何以故。我於
<lb ed="X" n="0215b19"/><lb ed="R039" n="0428a06"/>往昔節節支解時。若有我相。人相。衆生相。壽者相。應
<lb ed="X" n="0215b20"/><lb ed="R039" n="0428a07"/>生嗔恨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0215b21"/><lb ed="R039" n="0428a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0215b2101">忍辱。實實有此事相。何以言非忍辱。只爲能離四
<lb ed="X" n="0215b22"/><lb ed="R039" n="0428a09"/>相故。如來因引<anchor xml:id="nkr_note_add_0215b2201" n="0215b2201"/><anchor xml:id="beg0215b2201" n="0215b2201"/>己<anchor xml:id="end0215b2201"/>事明之。如來昔爲忍辱仙人。遇
<lb ed="X" n="0215b23"/><lb ed="R039" n="0428a10"/>極惡王。出遊山中。王妃乘王寢。來禮仙人。王怒。問
<lb ed="X" n="0215b24"/><lb ed="R039" n="0428a11"/>得四果否。答不得。我常修忍辱道。王卽割截仙人。
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0215c" n="0215c"/>
<lb ed="X" n="0215c01"/><lb ed="R039" n="0428a12"/>先斬兩臂。次及兩足。後及耳鼻。四天王瞋怒。雨沙
<lb ed="X" n="0215c02"/><lb ed="R039" n="0428a13"/>礫石。王懼懺悔。仙言我心無瞋。身卽平復。王乃皈
<lb ed="X" n="0215c03"/><lb ed="R039" n="0428a14"/>信。當是之時。如來身被割截。而外不見能割之人。
<lb ed="X" n="0215c04"/><lb ed="R039" n="0428a15"/>內不見有所割之我。人我中間不見種種差別之
<lb ed="X" n="0215c05"/><lb ed="R039" n="0428a16"/>衆生。一刹那間。不見有前後相續之壽者。四相不
<lb ed="X" n="0215c06"/><lb ed="R039" n="0428a17"/>生。分別不起。何曾見有辱可忍。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0215c07"/><lb ed="R039" n="0428a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0215c0701">須菩提。又念過去於五百世。作忍辱仙人。於爾所世。
<lb ed="X" n="0215c08"/><lb ed="R039" n="0428b01"/>無我相。無人相。無衆生相。無壽者相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0215c09"/><lb ed="R039" n="0428b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0215c0901">追念歌利王時。越今五百世。仍入山修道。略不涉
<lb ed="X" n="0215c10"/><lb ed="R039" n="0428b03"/>嗔恨。見忍辱非一世也。無四相。方不亂眞性。因須
<lb ed="X" n="0215c11"/><lb ed="R039" n="0428b04"/>菩提離相卽佛之語。深契佛心。世尊遂將自<anchor xml:id="nkr_note_add_0215c1101" n="0215c1101"/><anchor xml:id="beg0215c1101" n="0215c1101"/>己<anchor xml:id="end0215c1101"/>引
<lb ed="X" n="0215c12"/><lb ed="R039" n="0428b05"/>證。申明相之斷不可有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0215c13"/><lb ed="R039" n="0428b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0215c1301">是故須菩提。菩薩應離一切相。發阿耨多羅三藐三
<lb ed="X" n="0215c14"/><lb ed="R039" n="0428b07"/>菩提心。不應住色生心。不應住聲香味觸法生心。應
<lb ed="X" n="0215c15"/><lb ed="R039" n="0428b08"/>生無所住心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0215c16"/><lb ed="R039" n="0428b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0215c1601">菩薩欲證菩提果者。應離一切相發菩提心。離相。
<lb ed="X" n="0215c17"/><lb ed="R039" n="0428b10"/>方能發第一心。而稱無上。離相。方能發廣大心。而
<lb ed="X" n="0215c18"/><lb ed="R039" n="0428b11"/>稱正等。離相。方能發常心。而稱正覺。要離我人四
<lb ed="X" n="0215c19"/><lb ed="R039" n="0428b12"/>相。先離六塵。我人四相。由住著六塵而起。前文止
<lb ed="X" n="0215c20"/><lb ed="R039" n="0428b13"/>說布施應離六塵。此云發菩提。亦要離相。發菩提
<lb ed="X" n="0215c21"/><lb ed="R039" n="0428b14"/>若不離相。卽使一切色皆佛色。一切聲是佛聲。而
<lb ed="X" n="0215c22"/><lb ed="R039" n="0428b15"/>佛見法見猶存。菩提亦成法相矣。所以離却六塵。
<lb ed="X" n="0215c23"/><lb ed="R039" n="0428b16"/>生無住心。方是菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0215c24"/><lb ed="R039" n="0428b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0215c2401">若心有住。卽爲非住。是故佛說菩薩心。不應住色布
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0216a" n="0216a"/>
<lb ed="X" n="0216a01"/><lb ed="R039" n="0428b18"/>施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0216a02"/><lb ed="R039" n="0429a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0216a0201">若心住涅槃。非是菩薩住處。不住涅槃。方是菩薩
<lb ed="X" n="0216a03"/><lb ed="R039" n="0429a02"/>住處。卽前說應無所住而生其心也。菩薩不爲自
<lb ed="X" n="0216a04"/><lb ed="R039" n="0429a03"/>身而行布施。但爲內破慳貪心。外稱一切衆心。而
<lb ed="X" n="0216a05"/><lb ed="R039" n="0429a04"/>行布施也。六塵中。色爲第一。度生中。施爲第一。</p><p xml:id="pX25p0216a0519" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0216a06"/><lb ed="R039" n="0429a05"/>相見本空。智慧元顯。本空。故人我衆生壽者。全彰
<lb ed="X" n="0216a07"/><lb ed="R039" n="0429a06"/>般若之光。元顯。則壽者衆生人我。總是金剛之體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0216a08"/><lb ed="R039" n="0429a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0216a0801">須菩提。菩薩爲利益一切衆生故。應如是布施。如來
<lb ed="X" n="0216a09"/><lb ed="R039" n="0429a08"/>說。一切諸相。卽是非相。</p><p xml:id="pX25p0216a0910" cb:place="inline">又說一切衆生。卽非衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0216a10"/><lb ed="R039" n="0429a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0216a1001">欲使含靈盡被恩澤。豈可自隘其心。著我見。故見
<lb ed="X" n="0216a11"/><lb ed="R039" n="0429a10"/>衆生。</p>
<lb ed="X" n="0216a12"/><lb ed="R039" n="0429a11"/><p xml:id="pX25p0216a1201">不住色等諸相布施。然後自性獲淸淨無爲功德。
<lb ed="X" n="0216a13"/><lb ed="R039" n="0429a12"/>而衆亦受淸淨無爲之益。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0216a14"/><lb ed="R039" n="0429a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0216a1401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0216b01" n="0216b01"/>須菩提。如來是眞語者。實語者。如語者。不誑語者。不
<lb ed="X" n="0216a15"/><lb ed="R039" n="0429a14"/>異語者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0216a16"/><lb ed="R039" n="0429a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0216a1601">凡小之人。一聞此經。有不驚之怖之畏之。以爲是
<lb ed="X" n="0216a17"/><lb ed="R039" n="0429a16"/>如來之異語誑語乎。不知離相發心。理原如是。如
<lb ed="X" n="0216a18"/><lb ed="R039" n="0429a17"/>來是眞語者。離相發心。事亦如然。如來是實語者。
<lb ed="X" n="0216a19"/><lb ed="R039" n="0429a18"/>離相發心。如理如事。如來是如語者。離相發心。惟
<lb ed="X" n="0216a20"/><lb ed="R039" n="0429b01"/>此是實。如來是不誑語者。離相發心。千聖不易。如
<lb ed="X" n="0216a21"/><lb ed="R039" n="0429b02"/>來是不異語者。</p>
<lb ed="X" n="0216a22"/><lb ed="R039" n="0429b03"/><p xml:id="pX25p0216a2201">眞卽不妄。實卽不虗。順理爲如。不誑。不欺世也。不
<lb ed="X" n="0216a23"/><lb ed="R039" n="0429b04"/>異。不恠誕也。無非破衆生狐疑之見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0216a24"/><lb ed="R039" n="0429b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0216a2401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0216b02" n="0216b02"/>須菩提。如來所得法。此法無實。無虗。</p><p xml:id="pX25p0216a2418" cb:place="inline">須菩提。若菩薩
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0216b" n="0216b"/>
<lb ed="X" n="0216b01"/><lb ed="R039" n="0429b06"/>心。住於法而行布施。如人入暗卽無所見。若菩薩心。
<lb ed="X" n="0216b02"/><lb ed="R039" n="0429b07"/>不住法而行布施。如人有目。日光明照。見種種色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0216b03"/><lb ed="R039" n="0429b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0216b0301">無實者。以法體空寂。無相可得。然中有恒沙性德。
<lb ed="X" n="0216b04"/><lb ed="R039" n="0429b09"/>用之不匱。故言無虗。</p>
<lb ed="X" n="0216b05"/><lb ed="R039" n="0429b10"/><p xml:id="pX25p0216b0501">於一切法。心有住著。卽不了三輪體空。如盲處暗。
<lb ed="X" n="0216b06"/><lb ed="R039" n="0429b11"/>若菩薩常行般若波羅蜜多。無著無相行。如人有
<lb ed="X" n="0216b07"/><lb ed="R039" n="0429b12"/>目。處於皎日之中。何所不見。</p>
<lb ed="X" n="0216b08"/><lb ed="R039" n="0429b13"/><p xml:id="pX25p0216b0801">一心旣等虗空。六度俱生實相。所謂離一切相。則
<lb ed="X" n="0216b09"/><lb ed="R039" n="0429b14"/>名諸佛也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0216b10"/><lb ed="R039" n="0429b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0216b1001">須菩提。當來之世。若有善男子。善女人。能於此經受
<lb ed="X" n="0216b11"/><lb ed="R039" n="0429b16"/>持讀誦。卽爲如來。</p><p xml:id="pX25p0216b1108" cb:place="inline">以佛智慧。悉知是人。悉見是人。皆
<lb ed="X" n="0216b12"/><lb ed="R039" n="0429b17"/>得成就無量無邊功德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0216b13"/><lb ed="R039" n="0429b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0216b1301">人誠能離相發心。則是人成就第一。功德亦成就
<lb ed="X" n="0216b14"/><lb ed="R039" n="0430a01"/>第一矣。當來之世。善男子善女人。能於此離相之
<lb ed="X" n="0216b15"/><lb ed="R039" n="0430a02"/>經。受持讀誦。此人智慧弘開。不住於法。豈獨二乘
<lb ed="X" n="0216b16"/><lb ed="R039" n="0430a03"/>不能窺測。亦且菩薩不能盡之。惟有如來。以佛光
<lb ed="X" n="0216b17"/><lb ed="R039" n="0430a04"/>明普照之眞智慧。方能悉知其存心。悉見其行事。
<lb ed="X" n="0216b18"/><lb ed="R039" n="0430a05"/>生心動念。忍辱布施。無不利益衆生而爲功。長養
<lb ed="X" n="0216b19"/><lb ed="R039" n="0430a06"/>菩提而爲德。由一行以推之萬行。由一世以推之
<lb ed="X" n="0216b20"/><lb ed="R039" n="0430a07"/>百世。衆生無邊。利益亦無邊。菩提無量。長養亦無
<lb ed="X" n="0216b21"/><lb ed="R039" n="0430a08"/>量。安有不成就最上第一希有之法者哉。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0216b22"/><lb ed="R039" n="0430a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">持經功德分第十五</cb:mulu><head>○持經功德分第十五</head>
<lb ed="X" n="0216b23"/><lb ed="R039" n="0430a10"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0216b2301"><l>持經功德養天眞</l><l>化外風光別有因</l>
<lb ed="X" n="0216b24"/><lb ed="R039" n="0430a11"/><l>頓悟門開歸萬法</l><l>一歸何處本來人</l></lg>
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0216c" n="0216c"/>
<lb ed="X" n="0216c01"/><lb ed="R039" n="0430a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0216c0101">在在處處。言經中有佛全身。人當在在尊敬也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0216c02"/><lb ed="R039" n="0430a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0216c0201">須菩提。若有善男子。善女人。初日分。以恒河沙等身
<lb ed="X" n="0216c03"/><lb ed="R039" n="0430a14"/>布施。中日分。復以恒河沙等身布施。後日分。亦以恒
<lb ed="X" n="0216c04"/><lb ed="R039" n="0430a15"/>河沙等身布施。如是無量百千萬億劫。以身布施。</p><p xml:id="pX25p0216c0420" cb:place="inline">若
<lb ed="X" n="0216c05"/><lb ed="R039" n="0430a16"/>復有人。聞此經典。信心不逆。其福勝彼。</p><p xml:id="pX25p0216c0516" cb:place="inline">何況書寫。受
<lb ed="X" n="0216c06"/><lb ed="R039" n="0430a17"/>持。讀誦。爲人解說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0216c07"/><lb ed="R039" n="0430a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0216c0701">佛說末法之時。得聞此經。信心不逆。四相不生。卽
<lb ed="X" n="0216c08"/><lb ed="R039" n="0430b01"/>是佛之知見。此人功德。勝前多劫捨身功德。</p>
<lb ed="X" n="0216c09"/><lb ed="R039" n="0430b02"/><p xml:id="pX25p0216c0901">初日分爲早晨。中日分爲日午。後日分爲晚間。一
<lb ed="X" n="0216c10"/><lb ed="R039" n="0430b03"/>日三時。布施功德。</p>
<lb ed="X" n="0216c11"/><lb ed="R039" n="0430b04"/><p xml:id="pX25p0216c1101">菩薩一文一義。一句一偈。莫不從捨身命來。又曰
<lb ed="X" n="0216c12"/><lb ed="R039" n="0430b05"/>觀三千大千世界。乃至無有如芥子許。不是菩薩
<lb ed="X" n="0216c13"/><lb ed="R039" n="0430b06"/>捨身命處。葢顯信心難生。佛法難聞也。信力曰受。
<lb ed="X" n="0216c14"/><lb ed="R039" n="0430b07"/>念力曰持。對文曰讀。背文曰誦。書寫受持讀誦者。
<lb ed="X" n="0216c15"/><lb ed="R039" n="0430b08"/>自行也。爲人解說者。化他也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0216c16"/><lb ed="R039" n="0430b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0216c1601">須菩提。以要言之。是經有不可思議。不可稱量。無邊
<lb ed="X" n="0216c17"/><lb ed="R039" n="0430b10"/>功德。</p><p xml:id="pX25p0216c1703" cb:place="inline">如來爲發大乘者說。爲發最上乘者說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0216c18"/><lb ed="R039" n="0430b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0216c1801">以要言之。是言經義殊勝。大乘。最上乘。言人根殊
<lb ed="X" n="0216c19"/><lb ed="R039" n="0430b12"/>勝。受持讀誦。述成人殊勝。無著云。不可思議者。惟
<lb ed="X" n="0216c20"/><lb ed="R039" n="0430b13"/>自覺故。不可稱量者。無有等及勝故。</p>
<lb ed="X" n="0216c21"/><lb ed="R039" n="0430b14"/><p xml:id="pX25p0216c2101">大乘說。最上說。如斬一握絲。一斬一切斷。最上者。
<lb ed="X" n="0216c22"/><lb ed="R039" n="0430b15"/>一佛乘也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0216c23"/><lb ed="R039" n="0430b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0216c2301">若有人。能受持讀誦。廣爲人說。如來悉知是人。悉見
<lb ed="X" n="0216c24"/><lb ed="R039" n="0430b17"/>是人。皆得成就。不可量。不可稱。無有邊。不可思議功
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0217a" n="0217a"/>
<lb ed="X" n="0217a01"/><lb ed="R039" n="0430b18"/>德。</p><p xml:id="pX25p0217a0102" cb:place="inline">如是人等。卽爲荷擔如來。阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0217a02"/><lb ed="R039" n="0431a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0217a0201">大乘者。智慧廣大。善能建立一切法。最上乘者。無
<lb ed="X" n="0217a03"/><lb ed="R039" n="0431a02"/>垢法可厭。無淨法可求。不見衆生可度。不見涅槃
<lb ed="X" n="0217a04"/><lb ed="R039" n="0431a03"/>可證。不作度衆生心。亦不作不度衆生心。是名最
<lb ed="X" n="0217a05"/><lb ed="R039" n="0431a04"/>上乘。亦名一切智。亦名無生忍。亦名大般若。上根
<lb ed="X" n="0217a06"/><lb ed="R039" n="0431a05"/>之人。聞此經典。深悟佛意。持自心經。見自本性。究
<lb ed="X" n="0217a07"/><lb ed="R039" n="0431a06"/>竟復起利他之行。能爲人解說。令諸學者。自悟無
<lb ed="X" n="0217a08"/><lb ed="R039" n="0431a07"/>相之理。得見本性如來。成無上道。了悟經理。將如
<lb ed="X" n="0217a09"/><lb ed="R039" n="0431a08"/>來無上正等正覺。以一身負任之。</p><p xml:id="pX25p0217a0914" cb:place="inline">○背負曰荷。在
<lb ed="X" n="0217a10"/><lb ed="R039" n="0431a09"/>肩曰擔。荷擔卽前無餘。直下擔盡也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0217a11"/><lb ed="R039" n="0431a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0217a1101">何以故。須菩提。若樂小法者。著我見。人見。衆生見。壽
<lb ed="X" n="0217a12"/><lb ed="R039" n="0431a11"/>者見。卽於此經。不能聽受讀誦。爲人解說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0217a13"/><lb ed="R039" n="0431a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0217a1301">彼惟會得大乘最上乘之妙耳。若以小乘自限。雖
<lb ed="X" n="0217a14"/><lb ed="R039" n="0431a13"/>不著相。猶未忘見。便於無相妙理。不能契合。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0217a1401" n="0217a1401"/><anchor xml:id="beg0217a1401" n="0217a1401"/>己<anchor xml:id="end0217a1401"/>
<lb ed="X" n="0217a15"/><lb ed="R039" n="0431a14"/>未度。豈能化人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0217a16"/><lb ed="R039" n="0431a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0217a1601">須菩提。在在處處。若有此經。一切世間。天。人。阿修羅。
<lb ed="X" n="0217a17"/><lb ed="R039" n="0431a16"/>所應供養。當知此處。卽爲是塔。皆應恭敬作禮圍遶。
<lb ed="X" n="0217a18"/><lb ed="R039" n="0431a17"/>以諸華香而散其處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0217a19"/><lb ed="R039" n="0431a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0217a1901">若人口誦般若。心行般若。在在處處。常行無爲無
<lb ed="X" n="0217a20"/><lb ed="R039" n="0431b01"/>相之行。此人所在之處。如有佛塔。感得天人供養。
<lb ed="X" n="0217a21"/><lb ed="R039" n="0431b02"/>是人心中。自有世尊。故云如。</p>
<lb ed="X" n="0217a22"/><lb ed="R039" n="0431b03"/><p xml:id="pX25p0217a2201">恐人執忍辱之說。徒知捨命捐生。而不知修全眞
<lb ed="X" n="0217a23"/><lb ed="R039" n="0431b04"/>性。故極言身命布施之不若持經功德。因讚般若
<lb ed="X" n="0217a24"/><lb ed="R039" n="0431b05"/>法身常住。</p></cb:div></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0217b" n="0217b"/>
<lb ed="X" n="0217b01"/><lb ed="R039" n="0431b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">能淨業障分第十六</cb:mulu><head>○能淨業障分第十六</head>
<lb ed="X" n="0217b02"/><lb ed="R039" n="0431b07"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0217b0201"><l>能淨業障本來空</l><l>千差萬別理難窮</l>
<lb ed="X" n="0217b03"/><lb ed="R039" n="0431b08"/><l>個中若有江湖客</l><l>何必今朝又啓蒙</l></lg>
<lb ed="X" n="0217b04"/><lb ed="R039" n="0431b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0217b0401">此章。是言功德不可思議。首段是滅罪不可思議。
<lb ed="X" n="0217b05"/><lb ed="R039" n="0431b10"/>次段是證果不可思議。第三段是總結不可思議。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0217b06"/><lb ed="R039" n="0431b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0217b0601">復次須菩提。若善男子。善女人。受持讀誦此經。若爲
<lb ed="X" n="0217b07"/><lb ed="R039" n="0431b12"/>人輕賤。是人先世罪業。應墮惡道。以今世人輕賤故。
<lb ed="X" n="0217b08"/><lb ed="R039" n="0431b13"/>先世罪業。卽爲消滅。當得阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0217b09"/><lb ed="R039" n="0431b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0217b0901">前未及世人業報。故復次言之。夫非欲人堅此持
<lb ed="X" n="0217b10"/><lb ed="R039" n="0431b15"/>經之念。宿世作業。應招惡報。因持經力。止受小挫。
<lb ed="X" n="0217b11"/><lb ed="R039" n="0431b16"/>忍此辱。而力加進修。當得無上菩提。</p>
<lb ed="X" n="0217b12"/><lb ed="R039" n="0431b17"/><p xml:id="pX25p0217b1201">上言經在之處。應恭敬供養。則持經之人。其當尊
<lb ed="X" n="0217b13"/><lb ed="R039" n="0431b18"/>重可知矣。乃善男子。善女人。受持讀誦此經。反爲
<lb ed="X" n="0217b14"/><lb ed="R039" n="0432a01"/>人輕賤者何故。豈此經果無騐耶。由是人前世罪
<lb ed="X" n="0217b15"/><lb ed="R039" n="0432a02"/>業。應墮三塗惡道。以今世持經之故。但爲人輕賤
<lb ed="X" n="0217b16"/><lb ed="R039" n="0432a03"/>以償之。雖遭輕賤。以持般若。心不著相。罪性本空。
<lb ed="X" n="0217b17"/><lb ed="R039" n="0432a04"/>菩提之體。自然明淨。</p>
<lb ed="X" n="0217b18"/><lb ed="R039" n="0432a05"/><p xml:id="pX25p0217b1801">先世。卽是前念妄心。今世。卽是後念覺心。</p>
<lb ed="X" n="0217b19"/><lb ed="R039" n="0432a06"/><p xml:id="pX25p0217b1901">圭峯云。此明持經。轉罪爲福。修持無我等相。卽煩
<lb ed="X" n="0217b20"/><lb ed="R039" n="0432a07"/>惱障盡。極惡消滅。卽業障盡。不墮惡道。卽報障盡。
<lb ed="X" n="0217b21"/><lb ed="R039" n="0432a08"/>三障旣滅。三德必圓。故云當得菩提。</p>
<lb ed="X" n="0217b22"/><lb ed="R039" n="0432a09"/><p xml:id="pX25p0217b2201">昔唐太宗。註金剛經。至輕賤閣筆。問一禪師。答云。
<lb ed="X" n="0217b23"/><lb ed="R039" n="0432a10"/>此經專摧種子故也。太宗當下了然。從此下筆。沛
<lb ed="X" n="0217b24"/><lb ed="R039" n="0432a11"/>然無礙。葢現業易消。種業難滅。每遇善緣。多方阻
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0217c" n="0217c"/>
<lb ed="X" n="0217c01"/><lb ed="R039" n="0432a12"/>撓。類有物以敗之者。皆種子爲之崇也。是以楞嚴
<lb ed="X" n="0217c02"/><lb ed="R039" n="0432a13"/>神呪。亦爲專摧種子而設。</p>
<lb ed="X" n="0217c03"/><lb ed="R039" n="0432a14"/><p xml:id="pX25p0217c0301">先世有報障。今日受持經。暫被人輕賤。轉重復還
<lb ed="X" n="0217c04"/><lb ed="R039" n="0432a15"/>輕。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0217c05"/><lb ed="R039" n="0432a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0217c0501">須菩提。我念過去無量阿僧祇劫。於燃燈佛前。得値
<lb ed="X" n="0217c06"/><lb ed="R039" n="0432a17"/>八百四千萬億那由他諸佛。悉皆供養承事。無空過
<lb ed="X" n="0217c07"/><lb ed="R039" n="0432a18"/>者。</p><p xml:id="pX25p0217c0702" cb:place="inline">若復有人。於後末世。能受持讀誦此經。所得功德。
<lb ed="X" n="0217c08"/><lb ed="R039" n="0432b01"/>於我所供養諸佛功德。百分不及一。千萬億分。乃至
<lb ed="X" n="0217c09"/><lb ed="R039" n="0432b02"/>算數譬喩所不能及。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0217c10"/><lb ed="R039" n="0432b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0217c1001">佛自追思前生。歷無數劫。阿僧祇。華言甚無數。又
<lb ed="X" n="0217c11"/><lb ed="R039" n="0432b04"/>記在師前。遇無數佛。那由他。亦言甚無數。如此供
<lb ed="X" n="0217c12"/><lb ed="R039" n="0432b05"/>養諸佛。可謂至多。有特出之英。持經見本性。豈區
<lb ed="X" n="0217c13"/><lb ed="R039" n="0432b06"/>區敬佛。可比數哉。供養。只是供他佛。持經。是供自
<lb ed="X" n="0217c14"/><lb ed="R039" n="0432b07"/>性之佛。所以福德霄壤不侔也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0217c15"/><lb ed="R039" n="0432b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0217c1501">須菩提。若善男子。善女人。於後末世。有受持讀誦此
<lb ed="X" n="0217c16"/><lb ed="R039" n="0432b09"/>經。所得功德。我若具說者。或有人聞。心卽狂亂狐疑
<lb ed="X" n="0217c17"/><lb ed="R039" n="0432b10"/>不信。須菩提。當知是經義不可思議。果報亦不可思
<lb ed="X" n="0217c18"/><lb ed="R039" n="0432b11"/>議。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0217c19"/><lb ed="R039" n="0432b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0217c1901">上文屢言功德之多。猶是略說。若持經者。所得功
<lb ed="X" n="0217c20"/><lb ed="R039" n="0432b13"/>德。我若具說。彼常人聞之。必至驚駭。所以然者。葢
<lb ed="X" n="0217c21"/><lb ed="R039" n="0432b14"/>以此經義趣。是無相之旨。故其果報。非可以言說
<lb ed="X" n="0217c22"/><lb ed="R039" n="0432b15"/>求也。總是形容經典之甚重。持經功德之甚大。而
<lb ed="X" n="0217c23"/><lb ed="R039" n="0432b16"/>惓惓期望後人之尊信耳。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0217c24"/><lb ed="R039" n="0432b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">究竟無我分第十七</cb:mulu><head>○究竟無我分第十七</head>
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0218a" n="0218a"/>
<lb ed="X" n="0218a01"/><lb ed="R039" n="0432b18"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0218a0101"><l>究竟無我絕三玄</l><l>眞空妙理本無傳</l>
<lb ed="X" n="0218a02"/><lb ed="R039" n="0433a01"/><l>人人自有黃金相</l><l>分付東君仔細參</l></lg>
<lb ed="X" n="0218a03"/><lb ed="R039" n="0433a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0218a0301">菩薩度生無我。亦如佛之得菩提無法。以申明實
<lb ed="X" n="0218a04"/><lb ed="R039" n="0433a03"/>無衆生得滅度之義。重問發心。正從不可思議來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0218a05"/><lb ed="R039" n="0433a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0218a0501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0218b01" n="0218b01"/>爾時須菩提。白佛言。世尊。善男子。善女人。發阿耨多
<lb ed="X" n="0218a06"/><lb ed="R039" n="0433a05"/>羅三藐三菩提心。云何應住。云何降伏其心。佛吿須
<lb ed="X" n="0218a07"/><lb ed="R039" n="0433a06"/>菩提。若善男子。善女人。發阿耨多羅三藐三菩提心
<lb ed="X" n="0218a08"/><lb ed="R039" n="0433a07"/>者。當生如是心。我應滅度一切衆生。滅度一切衆生
<lb ed="X" n="0218a09"/><lb ed="R039" n="0433a08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0218a0901" n="0218a0901"/><anchor xml:id="beg0218a0901" n="0218a0901"/>已<anchor xml:id="end0218a0901"/>。而無有一衆生實滅度者。何以故。須菩提。若菩薩
<lb ed="X" n="0218a10"/><lb ed="R039" n="0433a09"/>有我相。人相。衆生相。壽者相。卽非菩薩。</p><p xml:id="pX25p0218a1016" cb:place="inline">所以者何。須
<lb ed="X" n="0218a11"/><lb ed="R039" n="0433a10"/>菩提。實無有法。發阿耨多羅三藐三菩提心者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0218a12"/><lb ed="R039" n="0433a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0218a1201">復理前問。亦有分別。初問初皈依者。今問證佛果
<lb ed="X" n="0218a13"/><lb ed="R039" n="0433a12"/>者。答言<anchor xml:id="nkr_note_add_0218a1301" n="0218a1301"/><anchor xml:id="beg0218a1301" n="0218a1301"/>已<anchor xml:id="end0218a1301"/>發心過者。只要此心如如。非度生。則住
<lb ed="X" n="0218a14"/><lb ed="R039" n="0433a13"/>伏之心。亦幾乎息矣。有可度之生。不起能度之念。
<lb ed="X" n="0218a15"/><lb ed="R039" n="0433a14"/>若四相未除。如何住伏其心。而名菩薩。所以無上
<lb ed="X" n="0218a16"/><lb ed="R039" n="0433a15"/>正等正覺心。原無法可得也。彌勒偈云。於內心修
<lb ed="X" n="0218a17"/><lb ed="R039" n="0433a16"/>行。存我爲菩薩。此卽障於心。違於不住道。</p>
<lb ed="X" n="0218a18"/><lb ed="R039" n="0433a17"/><p xml:id="pX25p0218a1801">發菩提心。原實無有法。所云發心。只是性光發露。
<lb ed="X" n="0218a19"/><lb ed="R039" n="0433a18"/>全性起修。全修在性。空生疑如何住降。不知惟無
<lb ed="X" n="0218a20"/><lb ed="R039" n="0433b01"/>能發之我。所發之法。然後名眞住降也。此文。意與
<lb ed="X" n="0218a21"/><lb ed="R039" n="0433b02"/>前同。前是破情顯智。今是忘智顯理。由此賢位。漸
<lb ed="X" n="0218a22"/><lb ed="R039" n="0433b03"/>入聖階。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0218a23"/><lb ed="R039" n="0433b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0218a2301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0218b02" n="0218b02"/>須菩提。於意云何。如來於燃燈佛所。有法得阿耨多
<lb ed="X" n="0218a24"/><lb ed="R039" n="0433b05"/>羅三藐三菩提不。</p><p xml:id="pX25p0218a2408" cb:place="inline">不也世尊。如我解佛所說義。佛於
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0218b" n="0218b"/>
<lb ed="X" n="0218b01"/><lb ed="R039" n="0433b06"/>燃燈佛所。無有法得阿耨多羅三藐三菩提。</p><p xml:id="pX25p0218b0118" cb:place="inline">佛言如
<lb ed="X" n="0218b02"/><lb ed="R039" n="0433b07"/>是如是。</p><p xml:id="pX25p0218b0204" cb:place="inline">須菩提。實無有法。如來得阿耨多羅三藐三
<lb ed="X" n="0218b03"/><lb ed="R039" n="0433b08"/>菩提。須菩提。若有法如來得阿耨多羅三藐三菩提
<lb ed="X" n="0218b04"/><lb ed="R039" n="0433b09"/>者。燃燈佛卽不與我授記。汝於來世。當得作佛。號釋
<lb ed="X" n="0218b05"/><lb ed="R039" n="0433b10"/>迦牟尼。</p><p xml:id="pX25p0218b0504" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0218b03" n="0218b03"/>以實無有法。得阿耨多羅三藐三菩提。是故
<lb ed="X" n="0218b06"/><lb ed="R039" n="0433b11"/>燃燈佛與我授記。作是言。汝於來世。當得作佛。號釋
<lb ed="X" n="0218b07"/><lb ed="R039" n="0433b12"/>迦牟尼。</p><p xml:id="pX25p0218b0704" cb:place="inline">何以故。如來者。卽諸法如義。</p><p xml:id="pX25p0218b0715" cb:place="inline">若有人言如來
<lb ed="X" n="0218b08"/><lb ed="R039" n="0433b13"/>得阿耨多羅三藐三菩提。須菩提。實無有法佛得阿
<lb ed="X" n="0218b09"/><lb ed="R039" n="0433b14"/>耨多羅三藐三菩提。</p><p xml:id="pX25p0218b0909" cb:place="inline">須菩提。如來所得阿耨多羅三
<lb ed="X" n="0218b10"/><lb ed="R039" n="0433b15"/>藐三菩提。於是中無實無虗。</p><p xml:id="pX25p0218b1012" cb:place="inline">是故如來說。一切法。皆
<lb ed="X" n="0218b11"/><lb ed="R039" n="0433b16"/>是佛法。</p><p xml:id="pX25p0218b1104" cb:place="inline">須菩提。所言一切法者。卽非一切法。是故名
<lb ed="X" n="0218b12"/><lb ed="R039" n="0433b17"/>一切法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0218b13"/><lb ed="R039" n="0433b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0218b1301">欲引<anchor xml:id="nkr_note_add_0218b1301" n="0218b1301"/><anchor xml:id="beg0218b1301" n="0218b1301"/>己<anchor xml:id="end0218b1301"/>爲證。故云於意云何。先使其思。於然燈佛
<lb ed="X" n="0218b14"/><lb ed="R039" n="0434a01"/>所。正引<anchor xml:id="nkr_note_add_0218b1401" n="0218b1401"/><anchor xml:id="beg0218b1401" n="0218b1401"/>己<anchor xml:id="end0218b1401"/>證上也。法從心生。外心無法。如是如是。
<lb ed="X" n="0218b15"/><lb ed="R039" n="0434a02"/>讚其言甚當也。設有法可傳。然燈何必授記後來
<lb ed="X" n="0218b16"/><lb ed="R039" n="0434a03"/>作佛。來世。卽然燈沒後。廣度爲釋迦。淸淨爲牟尼。
<lb ed="X" n="0218b17"/><lb ed="R039" n="0434a04"/>是故然燈佛於我授記。以見無上菩提心。從心自
<lb ed="X" n="0218b18"/><lb ed="R039" n="0434a05"/>發。眞性不動曰如如。稍加添著。卽非如義。若有人
<lb ed="X" n="0218b19"/><lb ed="R039" n="0434a06"/>言。如來有法得者。總凡人言之耳。實無有法。決言
<lb ed="X" n="0218b20"/><lb ed="R039" n="0434a07"/>以釋凡人之疑。無相無住。則無實。安住降伏。又非
<lb ed="X" n="0218b21"/><lb ed="R039" n="0434a08"/>虗。正見如如之妙。一切法。卽度生。布施。忍辱類。修
<lb ed="X" n="0218b22"/><lb ed="R039" n="0434a09"/>行成佛。借此初入門。</p>
<lb ed="X" n="0218b23"/><lb ed="R039" n="0434a10"/><p xml:id="pX25p0218b2301">降怨王。請然燈佛入城。城中長幼盡迎。因路泥。善
<lb ed="X" n="0218b24"/><lb ed="R039" n="0434a11"/>慧布髮。佛於此授記。</p>
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0218c" n="0218c"/>
<lb ed="X" n="0218c01"/><lb ed="R039" n="0434a12"/><p xml:id="pX25p0218c0101">自心是佛。豈向佛邊求佛。實無有法。得無上菩提
<lb ed="X" n="0218c02"/><lb ed="R039" n="0434a13"/>者。菩薩離相。行六波羅蜜。如來要離相人。個個解
<lb ed="X" n="0218c03"/><lb ed="R039" n="0434a14"/>到這裏。故將一切諸法。生滅垢淨增減種種變異
<lb ed="X" n="0218c04"/><lb ed="R039" n="0434a15"/>之相。皆從衆生顚倒妄想分別而有。若人不生分
<lb ed="X" n="0218c05"/><lb ed="R039" n="0434a16"/>別。性相常在。畢竟平等。本來寂滅。何嘗有甚變異。
<lb ed="X" n="0218c06"/><lb ed="R039" n="0434a17"/>此卽一切諸法的體性。全體如如。是卽非一切法。
<lb ed="X" n="0218c07"/><lb ed="R039" n="0434a18"/>惟卽非一切法。是以法法皆同法界。而爲佛法一
<lb ed="X" n="0218c08"/><lb ed="R039" n="0434b01"/>切法也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0218c09"/><lb ed="R039" n="0434b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0218c0901">須菩提。譬如人身長大。</p><p xml:id="pX25p0218c0910" cb:place="inline">須菩提言世尊。如來說人身
<lb ed="X" n="0218c10"/><lb ed="R039" n="0434b03"/>長大。卽爲非大身。是名大身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0218c11"/><lb ed="R039" n="0434b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0218c1101">復以人身。譬法之非眞有。大身非眞有。則佛法非
<lb ed="X" n="0218c12"/><lb ed="R039" n="0434b05"/>眞有可知。</p>
<lb ed="X" n="0218c13"/><lb ed="R039" n="0434b06"/><p xml:id="pX25p0218c1301">前說如<name role="" type="person">須彌山</name>王之大身。至此方見實際。空生從
<lb ed="X" n="0218c14"/><lb ed="R039" n="0434b07"/>前悟得的。一時現前。直答云如來說人身長大。非
<lb ed="X" n="0218c15"/><lb ed="R039" n="0434b08"/>同一切法。而和合成身。又非外一切法。而別自爲
<lb ed="X" n="0218c16"/><lb ed="R039" n="0434b09"/>身。</p>
<lb ed="X" n="0218c17"/><lb ed="R039" n="0434b10"/><p xml:id="pX25p0218c1701">彌勒偈云。依彼法身佛。故說大身喩。身離一切障。
<lb ed="X" n="0218c18"/><lb ed="R039" n="0434b11"/>及徧一切境。功德及大體。故卽說大身。非身卽是
<lb ed="X" n="0218c19"/><lb ed="R039" n="0434b12"/>身。是故說大身。非身者。無有諸相故。大身者。有眞
<lb ed="X" n="0218c20"/><lb ed="R039" n="0434b13"/>如體故。</p>
<lb ed="X" n="0218c21"/><lb ed="R039" n="0434b14"/><p xml:id="pX25p0218c2101">大身有二義。一者徧一切處卽法身。一者功德大。
<lb ed="X" n="0218c22"/><lb ed="R039" n="0434b15"/>卽報身。皆離諸相。故名爲非。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0218c23"/><lb ed="R039" n="0434b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0218c2301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0218b04" n="0218b04"/>須菩提。菩薩亦如是。若作是言。我當滅度無量衆生。
<lb ed="X" n="0218c24"/><lb ed="R039" n="0434b17"/>卽不名菩薩。何以故。須菩提。實無有法名爲菩薩。是
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0219a" n="0219a"/>
<lb ed="X" n="0219a01"/><lb ed="R039" n="0434b18"/>故佛說一切法。無我。無人。無衆生。無壽者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0219a02"/><lb ed="R039" n="0435a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0219a0201">彌勒偈云。不達眞法界。起度衆生意。及經淨國土。
<lb ed="X" n="0219a03"/><lb ed="R039" n="0435a02"/>生心卽是倒。</p>
<lb ed="X" n="0219a04"/><lb ed="R039" n="0435a03"/><p xml:id="pX25p0219a0401">菩薩亦如是。言菩薩度生。不見有度。亦如是。我當
<lb ed="X" n="0219a05"/><lb ed="R039" n="0435a04"/>滅度無量衆生。是自認普度功德。實無有法。言修
<lb ed="X" n="0219a06"/><lb ed="R039" n="0435a05"/>行雖有佛法。而法非眞性。法無其法。無我卽度我
<lb ed="X" n="0219a07"/><lb ed="R039" n="0435a06"/>法。無人卽度人法。無衆生卽度衆生法。無壽者。卽
<lb ed="X" n="0219a08"/><lb ed="R039" n="0435a07"/>度一切輪迴生死法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0219a09"/><lb ed="R039" n="0435a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0219a0901">須菩提。若菩薩作是言。我當莊嚴佛土。是不名菩薩。</p>
<lb ed="X" n="0219a10"/><lb ed="R039" n="0435a09"/><p xml:id="pX25p0219a1001">何以故。如來說。莊嚴佛土者。卽非莊嚴是名莊嚴。</p><p xml:id="pX25p0219a1020" cb:place="inline">須
<lb ed="X" n="0219a11"/><lb ed="R039" n="0435a10"/>菩提。若菩薩通達無我法者。如來說名眞是菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0219a12"/><lb ed="R039" n="0435a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0219a1201">無著云。人無我。法無我。</p>
<lb ed="X" n="0219a13"/><lb ed="R039" n="0435a12"/><p xml:id="pX25p0219a1301">再擧佛像言之。飾金寶於佛土。凡夫之見。佛惟淸
<lb ed="X" n="0219a14"/><lb ed="R039" n="0435a13"/>淨自心爲莊嚴。豈假外飾。度無相。施無住。皆無我
<lb ed="X" n="0219a15"/><lb ed="R039" n="0435a14"/>法。前雖得聞。未必能通達。此法頭頭是法。法法無
<lb ed="X" n="0219a16"/><lb ed="R039" n="0435a15"/>我。是眞修行菩薩。</p>
<lb ed="X" n="0219a17"/><lb ed="R039" n="0435a16"/><p xml:id="pX25p0219a1701">總之。由離相。而無我之法行。由無我。而離相之心
<lb ed="X" n="0219a18"/><lb ed="R039" n="0435a17"/>化。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0219a19"/><lb ed="R039" n="0435a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一體同觀分第十八</cb:mulu><head>○一體同觀分第十八</head>
<lb ed="X" n="0219a20"/><lb ed="R039" n="0435b01"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0219a2001"><l>一體同觀共一天</l><l>白雲明月自相便</l>
<lb ed="X" n="0219a21"/><lb ed="R039" n="0435b02"/><l>森羅萬象同根本</l><l>昔日今時盡是權</l></lg>
<lb ed="X" n="0219a22"/><lb ed="R039" n="0435b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0219a2201">此章以下。正明一切法無我。智眼卽般若波羅蜜。
<lb ed="X" n="0219a23"/><lb ed="R039" n="0435b04"/>福德相好。是修餘五波羅蜜而成。說法亦從智波
<lb ed="X" n="0219a24"/><lb ed="R039" n="0435b05"/>羅蜜而出。所謂一切法。皆佛法也。上明五眼知見
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0219b" n="0219b"/>
<lb ed="X" n="0219b01"/><lb ed="R039" n="0435b06"/>之周徧。下明五眼見處。無一法可得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0219b02"/><lb ed="R039" n="0435b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0219b0201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0219b01" n="0219b01"/>須菩提。於意云何。如來有肉眼不。</p><p xml:id="pX25p0219b0217" cb:place="inline">如是世尊。如來有
<lb ed="X" n="0219b03"/><lb ed="R039" n="0435b08"/>肉眼。</p><p xml:id="pX25p0219b0303" cb:place="inline">須菩提。於意云何。如來有天眼不。</p><p xml:id="pX25p0219b0316" cb:place="inline">如是世尊。如
<lb ed="X" n="0219b04"/><lb ed="R039" n="0435b09"/>來有天眼。</p><p xml:id="pX25p0219b0405" cb:place="inline">須菩提。於意云何。如來有慧眼不。</p><p xml:id="pX25p0219b0418" cb:place="inline">如是世
<lb ed="X" n="0219b05"/><lb ed="R039" n="0435b10"/>尊。如來有慧眼。</p><p xml:id="pX25p0219b0507" cb:place="inline">須菩提。於意云何。如來有法眼不。</p><p xml:id="pX25p0219b0520" cb:place="inline">如
<lb ed="X" n="0219b06"/><lb ed="R039" n="0435b11"/>是世尊。如來有法眼。</p><p xml:id="pX25p0219b0609" cb:place="inline">須菩提。於意云何。如來有佛眼
<lb ed="X" n="0219b07"/><lb ed="R039" n="0435b12"/>不。</p><p xml:id="pX25p0219b0702" cb:place="inline">如是世尊。如來有佛眼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0219b08"/><lb ed="R039" n="0435b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0219b0801">欲言如來照見世人之心。先以云何使其思。化身
<lb ed="X" n="0219b09"/><lb ed="R039" n="0435b14"/>觀見爲肉眼。普照大千爲天眼。智燭常明爲慧眼。
<lb ed="X" n="0219b10"/><lb ed="R039" n="0435b15"/>了諸法空爲法眼。自性常覺。憐念衆生。爲佛眼。佛
<lb ed="X" n="0219b11"/><lb ed="R039" n="0435b16"/>敎除却迷心。卽五眼開。</p>
<lb ed="X" n="0219b12"/><lb ed="R039" n="0435b17"/><p xml:id="pX25p0219b1201">慧眼以根本智。照眞理故。法眼。以後得智。說法度
<lb ed="X" n="0219b13"/><lb ed="R039" n="0435b18"/>人。在佛總名佛眼。古德云。天眼通非礙。肉眼礙非
<lb ed="X" n="0219b14"/><lb ed="R039" n="0436a01"/>通。法眼難觀俗。慧眼了知空。佛眼如千日。照異體
<lb ed="X" n="0219b15"/><lb ed="R039" n="0436a02"/>還同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0219b16"/><lb ed="R039" n="0436a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0219b1601">須菩提。於意云何。如恒河中所有沙。佛說是沙不。</p><p xml:id="pX25p0219b1620" cb:place="inline">如
<lb ed="X" n="0219b17"/><lb ed="R039" n="0436a04"/>是世尊。如來說是沙。</p><p xml:id="pX25p0219b1709" cb:place="inline">須菩提。於意云何。如一恒河中
<lb ed="X" n="0219b18"/><lb ed="R039" n="0436a05"/>所有沙。有如是沙等恒河。</p><p xml:id="pX25p0219b1811" cb:place="inline">是諸恒河所有沙數佛世
<lb ed="X" n="0219b19"/><lb ed="R039" n="0436a06"/>界。如是寧爲多不。</p><p xml:id="pX25p0219b1908" cb:place="inline">甚多世尊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0219b20"/><lb ed="R039" n="0436a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0219b2001">佛說此河中沙。一沙況一佛世界。佛擧此衆國土
<lb ed="X" n="0219b21"/><lb ed="R039" n="0436a08"/>者。欲明其中所有衆生。一一衆生。皆有佛心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0219b22"/><lb ed="R039" n="0436a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0219b2201">佛吿須菩提。爾所國土中。所有衆生。</p><p xml:id="pX25p0219b2215" cb:place="inline">若干種心。如來
<lb ed="X" n="0219b23"/><lb ed="R039" n="0436a10"/>悉知。</p><p xml:id="pX25p0219b2303" cb:place="inline">何以故。如來說。諸心皆爲非心。是名爲心。</p><p xml:id="pX25p0219b2319" cb:place="inline">所以
<lb ed="X" n="0219b24"/><lb ed="R039" n="0436a11"/>者何。須菩提。過去心不可得。現在心不可得。未來心
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0219c" n="0219c"/>
<lb ed="X" n="0219c01"/><lb ed="R039" n="0436a12"/>不可得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0219c02"/><lb ed="R039" n="0436a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0219c0201">心從無始以來。未常變動。雖境分三際。心無二心。
<lb ed="X" n="0219c03"/><lb ed="R039" n="0436a14"/>故不可得。謂三心俱無也。</p>
<lb ed="X" n="0219c04"/><lb ed="R039" n="0436a15"/><p xml:id="pX25p0219c0401">人數旣多。心數益多。以如來法眼照之。則爲染爲
<lb ed="X" n="0219c05"/><lb ed="R039" n="0436a16"/>淨。種種差別無數。一一悉知。此有何法而能悉知
<lb ed="X" n="0219c06"/><lb ed="R039" n="0436a17"/>如此。只因如來慧眼。徹見三空。衆生心種雖多。不
<lb ed="X" n="0219c07"/><lb ed="R039" n="0436a18"/>出染淨二者。此心本來如是。所以卽此諸心之非
<lb ed="X" n="0219c08"/><lb ed="R039" n="0436b01"/>心。便見一切種心。卽菩提心。千聖相傳以來。不曾
<lb ed="X" n="0219c09"/><lb ed="R039" n="0436b02"/>有一字說得著。如來却向一切衆生心皆非心處。
<lb ed="X" n="0219c10"/><lb ed="R039" n="0436b03"/>隨轉一語曰。是名爲心。如向虗空裏釘橛。當明星
<lb ed="X" n="0219c11"/><lb ed="R039" n="0436b04"/>初見時。歎一切衆生。皆有如來智慧德相。但以妄
<lb ed="X" n="0219c12"/><lb ed="R039" n="0436b05"/>相執著。不能證得。便是這個消息。</p>
<lb ed="X" n="0219c13"/><lb ed="R039" n="0436b06"/><p xml:id="pX25p0219c1301">諸心之所以爲非心何也。衆生若干種心。或追憶
<lb ed="X" n="0219c14"/><lb ed="R039" n="0436b07"/>過去。或執著現在。或攀緣未來。不出此三種。所以
<lb ed="X" n="0219c15"/><lb ed="R039" n="0436b08"/>要覓心的落處。只就三際看。皆是虗妄生滅也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0219c16"/><lb ed="R039" n="0436b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">法界通化分第十九</cb:mulu><head>○法界通化分第十九</head>
<lb ed="X" n="0219c17"/><lb ed="R039" n="0436b10"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0219c1701"><l>法界通化獨爲尊</l><l>靈山一別至今存</l>
<lb ed="X" n="0219c18"/><lb ed="R039" n="0436b11"/><l>人人都具金剛眼</l><l>聖與凡夫共一塵</l></lg>
<lb ed="X" n="0219c19"/><lb ed="R039" n="0436b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0219c1901">此章明福德無我。衆生心是因。福德是果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0219c20"/><lb ed="R039" n="0436b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0219c2001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0219b02" n="0219b02"/>須菩提。於意云何。若有人滿三千大千世界七寶。以
<lb ed="X" n="0219c21"/><lb ed="R039" n="0436b14"/>用布施。是人以是因緣。得福多不。</p><p xml:id="pX25p0219c2114" cb:place="inline">如是世尊。此人以
<lb ed="X" n="0219c22"/><lb ed="R039" n="0436b15"/>是因緣。得福甚多。</p><p xml:id="pX25p0219c2208" cb:place="inline">須菩提。若福德有實。如來不說得
<lb ed="X" n="0219c23"/><lb ed="R039" n="0436b16"/>福德多。以福德無故。如來說得福德多。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0219c24"/><lb ed="R039" n="0436b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0219c2401">卽布施一節。亦當以無心處之。作善因。結善緣。認
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0220a" n="0220a"/>
<lb ed="X" n="0220a01"/><lb ed="R039" n="0436b18"/>福德爲實。卽成有漏之因。無心徼福。得福反多。總
<lb ed="X" n="0220a02"/><lb ed="R039" n="0437a01"/>之福有者取相也。福無者離相也。如來說因緣二
<lb ed="X" n="0220a03"/><lb ed="R039" n="0437a02"/>字。點出非心名心之妙空生亦答因緣二字。<anchor xml:id="nkr_note_add_0220a0301" n="0220a0301"/><anchor xml:id="beg0220a0301" n="0220a0301"/>已<anchor xml:id="end0220a0301"/>深
<lb ed="X" n="0220a04"/><lb ed="R039" n="0437a03"/>領此意但未發明原故。所以又呼空生發明之。若
<lb ed="X" n="0220a05"/><lb ed="R039" n="0437a04"/>住相布施。以福德爲實。有違於本來空寂無爲之
<lb ed="X" n="0220a06"/><lb ed="R039" n="0437a05"/>體。惟隨緣布施能離於相不見福德爲實。總之本
<lb ed="X" n="0220a07"/><lb ed="R039" n="0437a06"/>慈心而與人以樂。本悲心而拔人之苦。但暢本懷。
<lb ed="X" n="0220a08"/><lb ed="R039" n="0437a07"/>全不住相。是無住福德。同於虗空無有邊際。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0220a09"/><lb ed="R039" n="0437a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">離色離相分第二十</cb:mulu><head>○離色離相分第二十</head>
<lb ed="X" n="0220a10"/><lb ed="R039" n="0437a09"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0220a1001"><l>離色離相是無生</l><l>無之一字強安名</l>
<lb ed="X" n="0220a11"/><lb ed="R039" n="0437a10"/><l>有無邪正拈來看</l><l>句裏呈機自可評</l></lg>
<lb ed="X" n="0220a12"/><lb ed="R039" n="0437a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0220a1201">此章是明相好無我。如來不應以具足身見。是發
<lb ed="X" n="0220a13"/><lb ed="R039" n="0437a12"/>菩提實無有法之義非具足名具足是一切法無
<lb ed="X" n="0220a14"/><lb ed="R039" n="0437a13"/>我之義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0220a15"/><lb ed="R039" n="0437a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0220a1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0220b01" n="0220b01"/>須菩提於意云何佛可以具足色身見不不也世尊。
<lb ed="X" n="0220a16"/><lb ed="R039" n="0437a15"/>如來不應以具足色身見何以故。如來說具足色身。
<lb ed="X" n="0220a17"/><lb ed="R039" n="0437a16"/>卽非具足色身。是名具足色身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0220a18"/><lb ed="R039" n="0437a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0220a1801">承上法無其法。心無其心。又番到相無其相。</p>
<lb ed="X" n="0220a19"/><lb ed="R039" n="0437a18"/><p xml:id="pX25p0220a1901">佛恐衆生不見法身。但見三十二相。八十種好。以
<lb ed="X" n="0220a20"/><lb ed="R039" n="0437b01"/>爲如來眞身。不知三十二相。卽非具足色身。內具
<lb ed="X" n="0220a21"/><lb ed="R039" n="0437b02"/>三十二淨行。是名具足色身。淨行者。卽六波羅蜜
<lb ed="X" n="0220a22"/><lb ed="R039" n="0437b03"/>也。於五根中。修六波羅蜜。於意根中。定慧雙修。是
<lb ed="X" n="0220a23"/><lb ed="R039" n="0437b04"/>名具足色身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0220a24"/><lb ed="R039" n="0437b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0220a2401">須菩提。於意云何。如來可以具足諸相見不。不也世
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0220b" n="0220b"/>
<lb ed="X" n="0220b01"/><lb ed="R039" n="0437b06"/>尊。如來不應以具足諸相見。</p><p xml:id="pX25p0220b0112" cb:place="inline">何以故。如來說諸相具
<lb ed="X" n="0220b02"/><lb ed="R039" n="0437b07"/>足。卽非具足。是名諸相具足。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0220b03"/><lb ed="R039" n="0437b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0220b0301">如來無法相身。由無相。故現相。卽三十二相也。</p>
<lb ed="X" n="0220b04"/><lb ed="R039" n="0437b09"/><p xml:id="pX25p0220b0401">如來淨行成佛時。具有三十二相。始於首之白毫。
<lb ed="X" n="0220b05"/><lb ed="R039" n="0437b10"/>終於足之輪相。果可執此以見如來之實相乎。然
<lb ed="X" n="0220b06"/><lb ed="R039" n="0437b11"/>一切法皆佛法。三十二相。乃佛法之見於相者。色
<lb ed="X" n="0220b07"/><lb ed="R039" n="0437b12"/>身何嘗不是法身。具足者。無虧欠也。諸相者。種種
<lb ed="X" n="0220b08"/><lb ed="R039" n="0437b13"/>變現神通之相也。如來以淨行。具足三十二相。以
<lb ed="X" n="0220b09"/><lb ed="R039" n="0437b14"/>智慧。則具足八萬四千。具足三明六通八解脫。是
<lb ed="X" n="0220b10"/><lb ed="R039" n="0437b15"/>以有諸相具足之名。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0220b11"/><lb ed="R039" n="0437b16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">非說所說分第二十一</cb:mulu><head>○非說所說分第二十一</head>
<lb ed="X" n="0220b12"/><lb ed="R039" n="0437b17"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0220b1201"><l>非說所說應無方</l><l>言中有響破天荒</l>
<lb ed="X" n="0220b13"/><lb ed="R039" n="0437b18"/><l>水流風動尋常說</l><l>土塊泥團盡放光</l></lg>
<lb ed="X" n="0220b14"/><lb ed="R039" n="0438a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0220b1401">此章是說法無我。能信法之衆生亦無我。</p>
<lb ed="X" n="0220b15"/><lb ed="R039" n="0438a02"/><p xml:id="pX25p0220b1501">六譯至是名說法爲一段。慧命下。秦譯本無。唐穆
<lb ed="X" n="0220b16"/><lb ed="R039" n="0438a03"/>宗時。長安僧靈幽。入冥誦經。無此一段。冥王嘆曰。
<lb ed="X" n="0220b17"/><lb ed="R039" n="0438a04"/>貫華之線。何斷而不續乎。增壽十年。令往濠州鍾
<lb ed="X" n="0220b18"/><lb ed="R039" n="0438a05"/>離寺石壁上。摹本增入。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0220b19"/><lb ed="R039" n="0438a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0220b1901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0220b02" n="0220b02"/>須菩提。汝勿謂如來作是念。我當有所說法。莫作是
<lb ed="X" n="0220b20"/><lb ed="R039" n="0438a07"/>念。</p><p xml:id="pX25p0220b2002" cb:place="inline">何以故。若人言如來有所說法。卽爲謗佛。不能解
<lb ed="X" n="0220b21"/><lb ed="R039" n="0438a08"/>我所說故。須菩提。說法者。無法可說。是名說法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0220b22"/><lb ed="R039" n="0438a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0220b2201">又承上相無其相。番到說無其說。言如來有所說。
<lb ed="X" n="0220b23"/><lb ed="R039" n="0438a10"/>是不由心悟。徒滋口說。卽爲謗佛。不解所說。謂不
<lb ed="X" n="0220b24"/><lb ed="R039" n="0438a11"/>悟眞性。何由能解。故無法可說。乃眞性難言也。況
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0220c" n="0220c"/>
<lb ed="X" n="0220c01"/><lb ed="R039" n="0438a12"/>法離一切名相差別。本無自體。可以容人取說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0220c02"/><lb ed="R039" n="0438a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0220c0201">爾時。慧命須菩提。白佛言。世尊。頗有衆生。於未來世。
<lb ed="X" n="0220c03"/><lb ed="R039" n="0438a14"/>聞說是法。生信心不。佛言。須菩提。彼非衆生。非不衆
<lb ed="X" n="0220c04"/><lb ed="R039" n="0438a15"/>生。</p><p xml:id="pX25p0220c0402" cb:place="inline">何以故。須菩提。衆生衆生者。如來說非衆生。是名
<lb ed="X" n="0220c05"/><lb ed="R039" n="0438a16"/>衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0220c06"/><lb ed="R039" n="0438a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0220c0601">爾時。須菩提。智慧圓通。以慧爲命。誠恐末法難信。
<lb ed="X" n="0220c07"/><lb ed="R039" n="0438a18"/>慧命不續。因白佛言。頗有衆生。於未來世。聞是經
<lb ed="X" n="0220c08"/><lb ed="R039" n="0438b01"/>而生正信。因其說而悟其無所說。直契無我法之
<lb ed="X" n="0220c09"/><lb ed="R039" n="0438b02"/>菩提法否。佛言。菩提之法。人人有分。彼能信的人。
<lb ed="X" n="0220c10"/><lb ed="R039" n="0438b03"/>離言解義。逈脫根塵。豈是五蘊和合中人。非衆生
<lb ed="X" n="0220c11"/><lb ed="R039" n="0438b04"/>也。然而菩提之法。本來平等。彼能信的人。非出五
<lb ed="X" n="0220c12"/><lb ed="R039" n="0438b05"/>蘊外。是非不衆生矣。何以故。葢平等法界。原無高
<lb ed="X" n="0220c13"/><lb ed="R039" n="0438b06"/>下。不但能信之衆生不可以衆生目之。卽彼不能
<lb ed="X" n="0220c14"/><lb ed="R039" n="0438b07"/>信之衆生。全身在五蘊內。自立主宰。是衆生中之
<lb ed="X" n="0220c15"/><lb ed="R039" n="0438b08"/>衆生。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0220c16"/><lb ed="R039" n="0438b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">無法可得分第二十二</cb:mulu><head>○無法可得分第二十二</head>
<lb ed="X" n="0220c17"/><lb ed="R039" n="0438b10"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0220c1701"><l>無法可得得心空</l><l>心空境界本圓融</l>
<lb ed="X" n="0220c18"/><lb ed="R039" n="0438b11"/><l>固知道本原無說</l><l>借路還家處處通</l></lg>
<lb ed="X" n="0220c19"/><lb ed="R039" n="0438b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0220c1901">空生發此問。是他深解處。所以如來印可之。我於
<lb ed="X" n="0220c20"/><lb ed="R039" n="0438b13"/>阿耨多羅三句。是就如來之如上說。以見如來無
<lb ed="X" n="0220c21"/><lb ed="R039" n="0438b14"/>能得法也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0220c22"/><lb ed="R039" n="0438b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0220c2201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0220b03" n="0220b03"/>須菩提。白佛言。世尊。佛得阿耨多羅三藐三菩提。爲
<lb ed="X" n="0220c23"/><lb ed="R039" n="0438b16"/>無所得耶。</p><p xml:id="pX25p0220c2305" cb:place="inline">佛言如是如是。須菩提。我於阿耨多羅三
<lb ed="X" n="0220c24"/><lb ed="R039" n="0438b17"/>藐三菩提。乃至無有少法可得。是名阿耨多羅三藐
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0221a" n="0221a"/>
<lb ed="X" n="0221a01"/><lb ed="R039" n="0438b18"/>三菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0221a02"/><lb ed="R039" n="0439a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0221a0201">如來所說相好。言說福智等。皆無我。則菩提亦復
<lb ed="X" n="0221a03"/><lb ed="R039" n="0439a02"/>無我。豈非得而無得者耶。空生此問。<anchor xml:id="nkr_note_add_0221a0301" n="0221a0301"/><anchor xml:id="beg0221a0301" n="0221a0301"/>已<anchor xml:id="end0221a0301"/>解到極深
<lb ed="X" n="0221a04"/><lb ed="R039" n="0439a03"/>處。如來要發心人。個個向這裏歸根。所以卽其言
<lb ed="X" n="0221a05"/><lb ed="R039" n="0439a04"/>而印可之曰。如是如是。菩提卽心自性證得。非從
<lb ed="X" n="0221a06"/><lb ed="R039" n="0439a05"/>外來。人謂菩提可得者必菩提本有實法。而後可
<lb ed="X" n="0221a07"/><lb ed="R039" n="0439a06"/>爲我得。我於阿耨多羅三藐三菩提。無有少法可
<lb ed="X" n="0221a08"/><lb ed="R039" n="0439a07"/>得。葢淸淨眞如本來空寂。一法不立。但以妄盡覺
<lb ed="X" n="0221a09"/><lb ed="R039" n="0439a08"/>滿。名曰菩提耳。</p><p xml:id="pX25p0221a0907" cb:place="inline">○無所得。以本來各各具足故。衆
<lb ed="X" n="0221a10"/><lb ed="R039" n="0439a09"/>生以迷爲失。諸佛以悟爲得。實於般若體。不增一
<lb ed="X" n="0221a11"/><lb ed="R039" n="0439a10"/>毫故無少法可得。無少法可得。甚言其無。惟不著
<lb ed="X" n="0221a12"/><lb ed="R039" n="0439a11"/>一毫知證。是名無上正等正覺。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0221a13"/><lb ed="R039" n="0439a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">淨心行善分第二十三</cb:mulu><head>○淨心行善分第二十三</head>
<lb ed="X" n="0221a14"/><lb ed="R039" n="0439a13"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0221a1401"><l>淨心行善莫辭勞</l><l>久遠行持道自高</l>
<lb ed="X" n="0221a15"/><lb ed="R039" n="0439a14"/><l>得失榮枯非在<anchor xml:id="nkr_note_add_0221a1501" n="0221a1501"/><anchor xml:id="beg0221a1501" n="0221a1501"/>己<anchor xml:id="end0221a1501"/></l><l>淸虗境界杖頭挑</l></lg>
<lb ed="X" n="0221a16"/><lb ed="R039" n="0439a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0221a1601">復次須菩提。是法平等。無有高下。是名阿耨多羅三
<lb ed="X" n="0221a17"/><lb ed="R039" n="0439a16"/>藐三菩提。以無我。無人。無衆生。無壽者。修一切善法。
<lb ed="X" n="0221a18"/><lb ed="R039" n="0439a17"/>卽得阿耨多羅三藐三菩提。</p><p xml:id="pX25p0221a1812" cb:place="inline">須菩提。所言善法者。如
<lb ed="X" n="0221a19"/><lb ed="R039" n="0439a18"/>來說卽非善法是名善法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0221a20"/><lb ed="R039" n="0439b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0221a2001">上言菩提無法可得。豈一切斷滅者耶。菩提非一
<lb ed="X" n="0221a21"/><lb ed="R039" n="0439b02"/>切斷滅。而無可得。正以一切周遍。而無可得。復更
<lb ed="X" n="0221a22"/><lb ed="R039" n="0439b03"/>端吿須菩提曰。是一眞法。十界平等。隨人分量所
<lb ed="X" n="0221a23"/><lb ed="R039" n="0439b04"/>至。各見一般。而此法實無差別。總是一眞法界。淸
<lb ed="X" n="0221a24"/><lb ed="R039" n="0439b05"/>淨遍滿。聖不能增。凡不能減。覺性平等。原來如是。
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0221b" n="0221b"/>
<lb ed="X" n="0221b01"/><lb ed="R039" n="0439b06"/>名爲等覺。不卽不存。豈更有上。是以名爲無上等
<lb ed="X" n="0221b02"/><lb ed="R039" n="0439b07"/>覺耳。惟無有少法。則我相不立。是法平等。則不分
<lb ed="X" n="0221b03"/><lb ed="R039" n="0439b08"/>我人。以此無我。無人。無衆生。無壽者。淸淨平等。不
<lb ed="X" n="0221b04"/><lb ed="R039" n="0439b09"/>住相之心。入在萬行門中。順性修爲。隨緣成辦。一
<lb ed="X" n="0221b05"/><lb ed="R039" n="0439b10"/>毫法相不留。一切善法滿足。所謂得阿耨多羅三
<lb ed="X" n="0221b06"/><lb ed="R039" n="0439b11"/>藐三菩提。無實無虗者。正謂此耳。然則如來之得
<lb ed="X" n="0221b07"/><lb ed="R039" n="0439b12"/>菩提。修而無修。證而無證。豈非得而無得者耶。</p>
<lb ed="X" n="0221b08"/><lb ed="R039" n="0439b13"/><p xml:id="pX25p0221b0801">彌勒偈云。法界不增減。論是法平等。是故名無上。
<lb ed="X" n="0221b09"/><lb ed="R039" n="0439b14"/>以之無上上故。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0221b10"/><lb ed="R039" n="0439b15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">福智無比分第二十四</cb:mulu><head>○福智無比分第二十四</head>
<lb ed="X" n="0221b11"/><lb ed="R039" n="0439b16"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0221b1101"><l>福智無比破無知</l><l>竪指擎拳總是癡</l>
<lb ed="X" n="0221b12"/><lb ed="R039" n="0439b17"/><l>學海任從他運用</l><l>吹毛劍下不容絲</l></lg>
<lb ed="X" n="0221b13"/><lb ed="R039" n="0439b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0221b1301">上半部。說不住於相。單說個淸淨法身。是根本智
<lb ed="X" n="0221b14"/><lb ed="R039" n="0440a01"/>歷擧功德較量。十三分遂說出經名。十四分。因空
<lb ed="X" n="0221b15"/><lb ed="R039" n="0440a02"/>生深解。遂說離相發心。行六波羅蜜。以至度衆生。
<lb ed="X" n="0221b16"/><lb ed="R039" n="0440a03"/>嚴佛土。得菩提。福德相好說法。俱在修一切善法
<lb ed="X" n="0221b17"/><lb ed="R039" n="0440a04"/>上說。一切法皆佛法。而總歸於無我。不出通達無
<lb ed="X" n="0221b18"/><lb ed="R039" n="0440a05"/>我法之五眼。可見差別智。不在根本智外。圓滿法
<lb ed="X" n="0221b19"/><lb ed="R039" n="0440a06"/>身不在淸淨法身外。所謂一切佛法。皆從此經出。
<lb ed="X" n="0221b20"/><lb ed="R039" n="0440a07"/>以見此經功德之大。故又重將功德較量。仍點出
<lb ed="X" n="0221b21"/><lb ed="R039" n="0440a08"/>般若經名。以見無上菩提。不出般若此經之外。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0221b22"/><lb ed="R039" n="0440a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0221b2201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0221b01" n="0221b01"/>須菩提。若三千大千世界中。所有諸<name role="" type="person">須彌山</name>王。如是
<lb ed="X" n="0221b23"/><lb ed="R039" n="0440a10"/>等七寶聚。有人持用布施。若人以此般若波羅蜜經。
<lb ed="X" n="0221b24"/><lb ed="R039" n="0440a11"/>乃至四句偈等。受持讀誦。爲他人說。於前福德百分
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0221c" n="0221c"/>
<lb ed="X" n="0221c01"/><lb ed="R039" n="0440a12"/>不及一。百千萬億分。乃至算數譬喩所不能及。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0221c02"/><lb ed="R039" n="0440a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0221c0201">將功德較量。點出般若經名。以見徹始徹終更無
<lb ed="X" n="0221c03"/><lb ed="R039" n="0440a14"/>二理。卽因卽果。更無二時。無上菩提。總不出此般
<lb ed="X" n="0221c04"/><lb ed="R039" n="0440a15"/>若經名。此外別無善法。因呼空生而吿之曰。一四
<lb ed="X" n="0221c05"/><lb ed="R039" n="0440a16"/>天下。有<name role="" type="person">須彌山</name>王。三千大千世界。則有億萬須彌
<lb ed="X" n="0221c06"/><lb ed="R039" n="0440a17"/>山王矣。以此至高至廣之七寶持用布施。豈非善
<lb ed="X" n="0221c07"/><lb ed="R039" n="0440a18"/>法中之至大至廣乎。然而善法不從般若出。則有
<lb ed="X" n="0221c08"/><lb ed="R039" n="0440b01"/>漏功德也。善法若從般若出。則全海一漚也。若人
<lb ed="X" n="0221c09"/><lb ed="R039" n="0440b02"/>以此般若受持四句。爲他人說。則無少法之淸淨
<lb ed="X" n="0221c10"/><lb ed="R039" n="0440b03"/>法身。無高下之平等法身。豈布施福德可及哉。彌
<lb ed="X" n="0221c11"/><lb ed="R039" n="0440b04"/>勒偈云。雖言無記法。而說是彼因。是故一法寶。勝
<lb ed="X" n="0221c12"/><lb ed="R039" n="0440b05"/>無量珍寶。</p>
<lb ed="X" n="0221c13"/><lb ed="R039" n="0440b06"/><p xml:id="pX25p0221c1301">大<name role="" type="person">鐵圍山</name>。高廣二百二十四萬里。小<name role="" type="person">鐵圍山</name>。高廣
<lb ed="X" n="0221c14"/><lb ed="R039" n="0440b07"/>十二萬里。<name role="" type="person">須彌山</name>。高三十六萬里。以此名爲三千
<lb ed="X" n="0221c15"/><lb ed="R039" n="0440b08"/>大千世界。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0221c16"/><lb ed="R039" n="0440b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">化無所化分第二十五</cb:mulu><head>○化無所化分第二十五</head>
<lb ed="X" n="0221c17"/><lb ed="R039" n="0440b10"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0221c1701"><l>化無所化道人家</l><l>古往今來更不差</l>
<lb ed="X" n="0221c18"/><lb ed="R039" n="0440b11"/><l>三昧辨才徒指示</l><l>別生一見又拈華</l></lg>
<lb ed="X" n="0221c19"/><lb ed="R039" n="0440b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0221c1901">說度而無度。在菩提得而無得之後。他人見如來
<lb ed="X" n="0221c20"/><lb ed="R039" n="0440b13"/>度生。有種種護念付囑。一一見之實事。亦可言無
<lb ed="X" n="0221c21"/><lb ed="R039" n="0440b14"/>滅度乎。爲遣此疑。故說雖有種種度生之法。而如
<lb ed="X" n="0221c22"/><lb ed="R039" n="0440b15"/>來無我。則法本無法。凡夫爲凡夫。則度而無度。方
<lb ed="X" n="0221c23"/><lb ed="R039" n="0440b16"/>了實無滅度之案。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0221c24"/><lb ed="R039" n="0440b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0221c2401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0221b02" n="0221b02"/>須菩提。於意云何。汝等勿謂如來作是念。我當度衆
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0222a" n="0222a"/>
<lb ed="X" n="0222a01"/><lb ed="R039" n="0440b18"/>生。</p><p xml:id="pX25p0222a0102" cb:place="inline">須菩提。莫作是念。</p><p xml:id="pX25p0222a0109" cb:place="inline">何以故。實無有衆生如來度者。
<lb ed="X" n="0222a02"/><lb ed="R039" n="0441a01"/>若有衆生如來度者。如來卽有我人衆生壽者。</p><p xml:id="pX25p0222a0219" cb:place="inline">須菩
<lb ed="X" n="0222a03"/><lb ed="R039" n="0441a02"/>提。如來說有我者。卽非有我。而凡夫之人以爲有我。
<lb ed="X" n="0222a04"/><lb ed="R039" n="0441a03"/>須菩提。凡夫者。如來說卽非凡夫。是名凡夫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0222a05"/><lb ed="R039" n="0441a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0222a0501">般若智圓。自然衆生見盡。是名度衆生。若離受持
<lb ed="X" n="0222a06"/><lb ed="R039" n="0441a05"/>般若外。別欲度衆生。則滯四相矣。</p>
<lb ed="X" n="0222a07"/><lb ed="R039" n="0441a06"/><p xml:id="pX25p0222a0701">此復申明度生無相之旨。修得眞空般若。便爲度
<lb ed="X" n="0222a08"/><lb ed="R039" n="0441a07"/>生。苟離般若度生。是凡夫之以我爲我而未能通
<lb ed="X" n="0222a09"/><lb ed="R039" n="0441a08"/>達無我法。總是著相卽妄。離相卽佛。</p>
<lb ed="X" n="0222a10"/><lb ed="R039" n="0441a09"/><p xml:id="pX25p0222a1001">上文言以無我修善法。則菩提得而無得。至於度
<lb ed="X" n="0222a11"/><lb ed="R039" n="0441a10"/>生。如來現無邊身。說無量法。實實以同體大悲。不
<lb ed="X" n="0222a12"/><lb ed="R039" n="0441a11"/>於自<anchor xml:id="nkr_note_add_0222a1201" n="0222a1201"/><anchor xml:id="beg0222a1201" n="0222a1201"/>己<anchor xml:id="end0222a1201"/>心外見有衆生。如來自性自度。不於衆生
<lb ed="X" n="0222a13"/><lb ed="R039" n="0441a12"/>心中見有生死。衆生。本自涅槃。安有衆生如來度
<lb ed="X" n="0222a14"/><lb ed="R039" n="0441a13"/>者。卽此取相凡夫。如來以佛眼看來。法從緣生。了
<lb ed="X" n="0222a15"/><lb ed="R039" n="0441a14"/>無可得。凡夫全體是佛。暫現凡夫之相。說名凡夫
<lb ed="X" n="0222a16"/><lb ed="R039" n="0441a15"/>耳。如來無我。誰度衆生。凡夫卽非凡夫。有何衆生
<lb ed="X" n="0222a17"/><lb ed="R039" n="0441a16"/>可度。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0222a18"/><lb ed="R039" n="0441a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">法身非相分第二十六</cb:mulu><head>○法身非相分第二十六</head>
<lb ed="X" n="0222a19"/><lb ed="R039" n="0441a18"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0222a1901"><l>法身非相露眞常</l><l>野鳥山華共一光</l>
<lb ed="X" n="0222a20"/><lb ed="R039" n="0441b01"/><l>本地家風非外得</l><l>不勞彈指到家鄕</l></lg>
<lb ed="X" n="0222a21"/><lb ed="R039" n="0441b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0222a2101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0222b01" n="0222b01"/>須菩提。於意云何。可以三十二相觀如來不。須菩提
<lb ed="X" n="0222a22"/><lb ed="R039" n="0441b03"/>言。如是如是。以三十二相觀如來。</p><p xml:id="pX25p0222a2214" cb:place="inline">佛吿須菩提。若以
<lb ed="X" n="0222a23"/><lb ed="R039" n="0441b04"/>三十二相觀如來者。轉輪聖王。卽是如來。</p><p xml:id="pX25p0222a2317" cb:place="inline">須菩提。白
<lb ed="X" n="0222a24"/><lb ed="R039" n="0441b05"/>佛言。世尊。如我解佛所說義。不應以三十二相觀如
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0222b" n="0222b"/>
<lb ed="X" n="0222b01"/><lb ed="R039" n="0441b06"/>來。爾時世尊而說偈言。若以色見我。以音聲求我。是
<lb ed="X" n="0222b02"/><lb ed="R039" n="0441b07"/>人行邪道。不能見如來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0222b03"/><lb ed="R039" n="0441b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0222b0301">前言諸相具足。卽非具足。是名具足。是相好從無
<lb ed="X" n="0222b04"/><lb ed="R039" n="0441b09"/>相中現出。好相原不離法身也。然則觀佛者。見法
<lb ed="X" n="0222b05"/><lb ed="R039" n="0441b10"/>身之好相。便可以悟無相之法身矣。但觀字與見
<lb ed="X" n="0222b06"/><lb ed="R039" n="0441b11"/>字有別。以相見佛。是以相觀佛也。以相觀佛。則以
<lb ed="X" n="0222b07"/><lb ed="R039" n="0441b12"/>相雖非佛。而因此有相以觀無相之妙。須菩提曰。
<lb ed="X" n="0222b08"/><lb ed="R039" n="0441b13"/>如是如是。由無相觀相。見相便知無相。如見烟知
<lb ed="X" n="0222b09"/><lb ed="R039" n="0441b14"/>火。葢<anchor xml:id="nkr_note_add_0222b0901" n="0222b0901"/><anchor xml:id="beg0222b0901" n="0222b0901"/>已<anchor xml:id="end0222b0901"/>眞見非相之實相。則見諸相卽非相。故曰
<lb ed="X" n="0222b10"/><lb ed="R039" n="0441b15"/>若以三十二相見如來。則轉輪聖王。亦具三十二
<lb ed="X" n="0222b11"/><lb ed="R039" n="0441b16"/>相。循聲逐色。流轉妄識。名爲邪道。安可執此以見
<lb ed="X" n="0222b12"/><lb ed="R039" n="0441b17"/>正等正覺之如來哉。</p>
<lb ed="X" n="0222b13"/><lb ed="R039" n="0441b18"/><p xml:id="pX25p0222b1301">轉輪聖王。管四天下。人壽萬歲時出世。七寶自至。
<lb ed="X" n="0222b14"/><lb ed="R039" n="0442a01"/>輪寶。象寶。馬寶。女寶。如意珠寶。主兵臣寶。主藏臣
<lb ed="X" n="0222b15"/><lb ed="R039" n="0442a02"/>寶。常隨其身。遍照<name role="" type="person">南閻浮提</name>。西瞿耶尼。北<g ref="#CB17781">𣠵</g>單越。
<lb ed="X" n="0222b16"/><lb ed="R039" n="0442a03"/><name role="" type="person">東弗婆提</name>。常如輪之轉運。故曰轉輪王。以德化民。
<lb ed="X" n="0222b17"/><lb ed="R039" n="0442a04"/>故曰聖王。以福業多具三十二相。輪王有四。一金
<lb ed="X" n="0222b18"/><lb ed="R039" n="0442a05"/>輪。二銀輪。三銅輪。四鐵輪。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0222b19"/><lb ed="R039" n="0442a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">無斷無滅分第二十七</cb:mulu><head>○無斷無滅分第二十七</head>
<lb ed="X" n="0222b20"/><lb ed="R039" n="0442a07"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0222b2001"><l>無斷無滅本來無</l><l>看破塵勞遍界敷</l>
<lb ed="X" n="0222b21"/><lb ed="R039" n="0442a08"/><l>卽境卽心無二法</l><l>猶如明月映江湖</l></lg>
<lb ed="X" n="0222b22"/><lb ed="R039" n="0442a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0222b2201">恐人疑修福因。則得相果。不得菩提。修菩提因。則
<lb ed="X" n="0222b23"/><lb ed="R039" n="0442a10"/>得菩提。失却福德。故又以斷滅破之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0222b24"/><lb ed="R039" n="0442a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0222b2401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0222b02" n="0222b02"/>須菩提。汝若作是念。如來不以具足相故。得阿耨多
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0222c" n="0222c"/>
<lb ed="X" n="0222c01"/><lb ed="R039" n="0442a12"/>羅三藐三菩提。</p><p xml:id="pX25p0222c0107" cb:place="inline">須菩提。莫作是念。如來不以具足相
<lb ed="X" n="0222c02"/><lb ed="R039" n="0442a13"/>故。得阿耨多羅三藐三菩提。須菩提。汝若作是念。發
<lb ed="X" n="0222c03"/><lb ed="R039" n="0442a14"/>阿耨多羅三藐三菩提心者。說諸法斷滅。莫作是念。</p>
<lb ed="X" n="0222c04"/><lb ed="R039" n="0442a15"/><p xml:id="pX25p0222c0401">何以故。發阿耨多羅三藐三菩提心者。於法不說斷
<lb ed="X" n="0222c05"/><lb ed="R039" n="0442a16"/>滅相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0222c06"/><lb ed="R039" n="0442a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0222c0601">佛正敎人離相。不敎人毀相。只怕人著相。非敎人
<lb ed="X" n="0222c07"/><lb ed="R039" n="0442a18"/>滅相。前以離相無我顯般若空相。不墮常見。今以
<lb ed="X" n="0222c08"/><lb ed="R039" n="0442b01"/>卽相修因。顯般若實相。不墮斷見。汝若作是念。與
<lb ed="X" n="0222c09"/><lb ed="R039" n="0442b02"/>莫作是念。反覆開喩。俱叮嚀之意。不以具足相得
<lb ed="X" n="0222c10"/><lb ed="R039" n="0442b03"/>菩提。是無上菩提之眞性。非外相可得也。然離身
<lb ed="X" n="0222c11"/><lb ed="R039" n="0442b04"/>相而得菩提。猶有斷滅相。惟於法不說斷滅相。寂
<lb ed="X" n="0222c12"/><lb ed="R039" n="0442b05"/>而常用。用而常寂。總見離相最要。又不可有意離
<lb ed="X" n="0222c13"/><lb ed="R039" n="0442b06"/>相。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0222c14"/><lb ed="R039" n="0442b07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">不受不貪分第二十八</cb:mulu><head>○不受不貪分第二十八</head>
<lb ed="X" n="0222c15"/><lb ed="R039" n="0442b08"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0222c1501"><l>不受不貪守自然</l><l>黃虀淡飯且隨緣</l>
<lb ed="X" n="0222c16"/><lb ed="R039" n="0442b09"/><l>無榮無辱家常事</l><l>一種平懷一種玄</l></lg>
<lb ed="X" n="0222c17"/><lb ed="R039" n="0442b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0222c1701">上言不宜斷相以修菩提。此言得菩提。亦不失福
<lb ed="X" n="0222c18"/><lb ed="R039" n="0442b11"/>德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0222c19"/><lb ed="R039" n="0442b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0222c1901">須菩提。若菩薩以滿恒河沙等世界。七寶。持用布施。
<lb ed="X" n="0222c20"/><lb ed="R039" n="0442b13"/>若復有人。知一切法。無我得成於忍。此菩薩。勝前菩
<lb ed="X" n="0222c21"/><lb ed="R039" n="0442b14"/>薩所得福德。</p><p xml:id="pX25p0222c2106" cb:place="inline">何以故。須菩提。以諸菩薩不受福德故。</p>
<lb ed="X" n="0222c22"/><lb ed="R039" n="0442b15"/><p xml:id="pX25p0222c2201">須菩提。白佛言世尊。云何菩薩不受福德。</p><p xml:id="pX25p0222c2217" cb:place="inline">須菩提。菩
<lb ed="X" n="0222c23"/><lb ed="R039" n="0442b16"/>薩所作福德。不應貪著。是故說不受福德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0222c24"/><lb ed="R039" n="0442b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0222c2401">前以持經者較。今以得法者較。無非形容佛法之
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0223a" n="0223a"/>
<lb ed="X" n="0223a01"/><lb ed="R039" n="0442b18"/>妙。從前說法。只無我盡之。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0223001" n="0223001"/>木知成功在忍。今智理
<lb ed="X" n="0223a02"/><lb ed="R039" n="0443a01"/>俱融。人法兩空。得成於忍。入大乘境界。所以勝之。
<lb ed="X" n="0223a03"/><lb ed="R039" n="0443a02"/>諸菩薩。非單頂布施。云何者。福所必得。云何不受。
<lb ed="X" n="0223a04"/><lb ed="R039" n="0443a03"/>菩薩所作福德。止爲利益衆生。故不受福德。心無
<lb ed="X" n="0223a05"/><lb ed="R039" n="0443a04"/>望報。受猶不受也。菩薩不受福德。是作而不受。抑
<lb ed="X" n="0223a06"/><lb ed="R039" n="0443a05"/>不作不受。不知菩薩所作福德。無自<anchor xml:id="nkr_note_add_0223a0601" n="0223a0601"/><anchor xml:id="beg0223a0601" n="0223a0601"/>己<anchor xml:id="end0223a0601"/>受用想。雖
<lb ed="X" n="0223a07"/><lb ed="R039" n="0443a06"/>受而不貪著。總爲利益衆生。非是說斷滅相。不修
<lb ed="X" n="0223a08"/><lb ed="R039" n="0443a07"/>諸度也。</p>
<lb ed="X" n="0223a09"/><lb ed="R039" n="0443a08"/><p xml:id="pX25p0223a0901">無生法忍者。言人本具之性。湛然常住。原無有生。
<lb ed="X" n="0223a10"/><lb ed="R039" n="0443a09"/>亦無有滅。故名無生。此一點不斷不滅之靈光。惟
<lb ed="X" n="0223a11"/><lb ed="R039" n="0443a10"/>獨自了。不能說以示人。強名曰忍而<anchor xml:id="nkr_note_add_0223a1101" n="0223a1101"/><anchor xml:id="beg0223a1101" n="0223a1101"/>已<anchor xml:id="end0223a1101"/>。到此境界。
<lb ed="X" n="0223a12"/><lb ed="R039" n="0443a11"/>其福德因果。豈布施可及。又豈同凡夫之貪著
<lb ed="X" n="0223a13"/><lb ed="R039" n="0443a12"/>耶。</p>
<lb ed="X" n="0223a14"/><lb ed="R039" n="0443a13"/><p xml:id="pX25p0223a1401">忍有印可意。從受此經而入。忍有安定意。從持此
<lb ed="X" n="0223a15"/><lb ed="R039" n="0443a14"/>經而入。王匡石曰。大般若有安受忍。觀察忍。修此
<lb ed="X" n="0223a16"/><lb ed="R039" n="0443a15"/>二忍。便得成無生法忍。忍力成。自得無生樂。故云
<lb ed="X" n="0223a17"/><lb ed="R039" n="0443a16"/>得成。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0223a18"/><lb ed="R039" n="0443a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">威儀寂靜分第二十九</cb:mulu><head>○威儀寂靜分第二十九</head>
<lb ed="X" n="0223a19"/><lb ed="R039" n="0443a18"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0223a1901"><l>威儀寂靜絕三玄</l><l>塵塵分開水底天</l>
<lb ed="X" n="0223a20"/><lb ed="R039" n="0443b01"/><l>飛錫杖頭懸日月</l><l>一毛孔內納三千</l></lg>
<lb ed="X" n="0223a21"/><lb ed="R039" n="0443b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0223a2101">此章是掃去應身不定之迹。指出如來常寂法身。
<lb ed="X" n="0223a22"/><lb ed="R039" n="0443b03"/>以示人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0223a23"/><lb ed="R039" n="0443b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0223a2301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0223b01" n="0223b01"/>須菩提。若有人言。如來。若來若去。若坐若臥。是人不
<lb ed="X" n="0223a24"/><lb ed="R039" n="0443b05"/>解我所說義何以故。如來者。無所從來。亦無所去。故
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0223b" n="0223b"/>
<lb ed="X" n="0223b01"/><lb ed="R039" n="0443b06"/>名如來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0223b02"/><lb ed="R039" n="0443b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0223b0201">上言不可以相觀。如來不住於有。次言其不說斷
<lb ed="X" n="0223b03"/><lb ed="R039" n="0443b08"/>滅。如來不住於無。然不能於法身上。洞徹一源。豈
<lb ed="X" n="0223b04"/><lb ed="R039" n="0443b09"/>能解我所說義哉。所謂如來者。不以應化爲身。以
<lb ed="X" n="0223b05"/><lb ed="R039" n="0443b10"/>法性爲身。盡法界是一如如不動之體。本無去來。
<lb ed="X" n="0223b06"/><lb ed="R039" n="0443b11"/>其來也。衆生心淨。緣至卽現。其去也。衆生心垢。感
<lb ed="X" n="0223b07"/><lb ed="R039" n="0443b12"/>畢卽隱。譬如水淸月現。月亦不來。水濁月隱。月亦
<lb ed="X" n="0223b08"/><lb ed="R039" n="0443b13"/>非去。是知法身眞佛。體絕去來。以不來故。離一切
<lb ed="X" n="0223b09"/><lb ed="R039" n="0443b14"/>法。以不去故。卽一切法。若顯現而成四威儀。不過
<lb ed="X" n="0223b10"/><lb ed="R039" n="0443b15"/>爲化度衆生。現出之迹像。豈所以言如來哉。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0223b11"/><lb ed="R039" n="0443b16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一合理相分第三十</cb:mulu><head>○一合理相分第三十</head>
<lb ed="X" n="0223b12"/><lb ed="R039" n="0443b17"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0223b1201"><l>一合理相原無二</l><l>冤親平等道方圓</l>
<lb ed="X" n="0223b13"/><lb ed="R039" n="0443b18"/><l>是邪是正體分別</l><l>蕩蕩無拘樂自然</l></lg>
<lb ed="X" n="0223b14"/><lb ed="R039" n="0444a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0223b1401">破一合。則破分別。不言而喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0223b15"/><lb ed="R039" n="0444a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0223b1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0223b02" n="0223b02"/>須菩提。若善男子善女人。以三千大千世界。碎爲微
<lb ed="X" n="0223b16"/><lb ed="R039" n="0444a03"/>塵。於意云何。是微塵衆。寧爲多不。</p><p xml:id="pX25p0223b1614" cb:place="inline">須菩提言甚多世
<lb ed="X" n="0223b17"/><lb ed="R039" n="0444a04"/>尊。何以故。若是微塵衆實有者。佛卽不說是微塵衆。
<lb ed="X" n="0223b18"/><lb ed="R039" n="0444a05"/>所以者何。佛說微塵衆。卽非微塵衆。是名微塵衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0223b19"/><lb ed="R039" n="0444a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0223b1901">佛說三千大千世界。以喩一一衆生性上微塵之
<lb ed="X" n="0223b20"/><lb ed="R039" n="0444a07"/>數。如三千大千世界中所有微塵。一切衆生。聞經
<lb ed="X" n="0223b21"/><lb ed="R039" n="0444a08"/>悟道。覺慧常照。趣向菩提。念念不住。常在淸淨。如
<lb ed="X" n="0223b22"/><lb ed="R039" n="0444a09"/>是淸淨微塵。是名微塵衆。聚塵爲界。破界爲塵。原
<lb ed="X" n="0223b23"/><lb ed="R039" n="0444a10"/>無實體。如有實體。便可實說。</p>
<lb ed="X" n="0223b24"/><lb ed="R039" n="0444a11"/><p xml:id="pX25p0223b2401">應現十方故非一。同依一體故非異。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0223c" n="0223c"/>
<lb ed="X" n="0223c01"/><lb ed="R039" n="0444a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0223c0101">世尊。如來所說三千大千世界。卽非世界。是名世界。</p>
<lb ed="X" n="0223c02"/><lb ed="R039" n="0444a13"/><p xml:id="pX25p0223c0201">何以故。若世界實有者。卽是一合相。如來說一合相。
<lb ed="X" n="0223c03"/><lb ed="R039" n="0444a14"/>卽非一合相。是名一合相。</p><p xml:id="pX25p0223c0311" cb:place="inline">須菩提。一合相者。卽是不
<lb ed="X" n="0223c04"/><lb ed="R039" n="0444a15"/>可說。但凡夫之人。貪著其事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0223c05"/><lb ed="R039" n="0444a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0223c0501">如來法身。無來無去。猶合三千大千以成一界。如
<lb ed="X" n="0223c06"/><lb ed="R039" n="0444a17"/>來法身。現而爲應身。有來有去。猶碎三千大千以
<lb ed="X" n="0223c07"/><lb ed="R039" n="0444a18"/>爲微塵也。如來設此一問。雖問微塵之多。而意顯
<lb ed="X" n="0223c08"/><lb ed="R039" n="0444b01"/>界塵之無實性。如來說一合相。正以第一義言。一
<lb ed="X" n="0223c09"/><lb ed="R039" n="0444b02"/>眞法界。平等圓融。非色相可以<anchor xml:id="nkr_note_add_0223c0901" n="0223c0901"/><anchor xml:id="beg0223c0901" n="0223c0901"/>摶<anchor xml:id="end0223c0901"/>聚。非心思可以
<lb ed="X" n="0223c10"/><lb ed="R039" n="0444b03"/>湊泊。法身之與應身。無後無先。非因非果。有時拈
<lb ed="X" n="0223c11"/><lb ed="R039" n="0444b04"/>一塵。而全界宛然。有時現千界。而一塵不立。一卽
<lb ed="X" n="0223c12"/><lb ed="R039" n="0444b05"/>一切。一切卽一。誰爲能合。誰爲所合。而成一合相
<lb ed="X" n="0223c13"/><lb ed="R039" n="0444b06"/>耶。止爲凡夫在事相上取著。見謂一切萬法。由分
<lb ed="X" n="0223c14"/><lb ed="R039" n="0444b07"/>而合。由多而一。執見五蘊。取其和合。是貪著事。五
<lb ed="X" n="0223c15"/><lb ed="R039" n="0444b08"/>蘊和合無實體。總之界歸於塵。無界可取。塵歸於
<lb ed="X" n="0223c16"/><lb ed="R039" n="0444b09"/>識。無塵可取。四蘊離念。無心可取。衆生取著。皆由
<lb ed="X" n="0223c17"/><lb ed="R039" n="0444b10"/>虗妄分別。見五蘊。不了法空。是法執。取和合。不達
<lb ed="X" n="0223c18"/><lb ed="R039" n="0444b11"/>諸法。卽我執。二執不忘。故名貪著其事。</p>
<lb ed="X" n="0223c19"/><lb ed="R039" n="0444b12"/><p xml:id="pX25p0223c1901">無著云。爲破色身。故說塵界等。於中細末方便。及
<lb ed="X" n="0223c20"/><lb ed="R039" n="0444b13"/>無所見方便。塵甚多者。是細末方便。佛意以界喩
<lb ed="X" n="0223c21"/><lb ed="R039" n="0444b14"/>眞身。塵喩化身。如來寧說碎爲微塵。不說合爲世
<lb ed="X" n="0223c22"/><lb ed="R039" n="0444b15"/>界。纔說一。早落二三。纔說個合。便成差別。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0223c23"/><lb ed="R039" n="0444b16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">知見不生分第三十一</cb:mulu><head>○知見不生分第三十一</head>
<lb ed="X" n="0223c24"/><lb ed="R039" n="0444b17"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0223c2401"><l>知見不生雲遮月</l><l>忽聞風掃現團圓</l>
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0224a" n="0224a"/>
<lb ed="X" n="0224a01"/><lb ed="R039" n="0444b18"/><l>普天匝地光明朗</l><l>照破三千及大千</l></lg>
<lb ed="X" n="0224a02"/><lb ed="R039" n="0445a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0224a0201">此章是示以知見無見之佛知見。而囑菩薩之住
<lb ed="X" n="0224a03"/><lb ed="R039" n="0445a02"/>於正見也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0224a04"/><lb ed="R039" n="0445a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0224a0401">須菩提。若人言佛說我見。人見。衆生見。壽者見。須菩
<lb ed="X" n="0224a05"/><lb ed="R039" n="0445a04"/>提。於意云何。是人解我所說義不。</p><p xml:id="pX25p0224a0514" cb:place="inline">不也世尊。是人不
<lb ed="X" n="0224a06"/><lb ed="R039" n="0445a05"/>解如來所說義。</p><p xml:id="pX25p0224a0607" cb:place="inline">何以故。世尊說。我見。人見。衆生見。壽
<lb ed="X" n="0224a07"/><lb ed="R039" n="0445a06"/>者見。卽非我見。人見。衆生見。壽者見。是名我見。人見。
<lb ed="X" n="0224a08"/><lb ed="R039" n="0445a07"/>衆生見。壽者見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0224a09"/><lb ed="R039" n="0445a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0224a0901">如來說一切衆生。皆有佛性。是眞我見。說一切衆
<lb ed="X" n="0224a10"/><lb ed="R039" n="0445a09"/>生。無漏智性。本自具足。是人見。說一切衆生。本無
<lb ed="X" n="0224a11"/><lb ed="R039" n="0445a10"/>煩惱。是名衆生見。說一切衆生。性本不生不滅。是
<lb ed="X" n="0224a12"/><lb ed="R039" n="0445a11"/>名壽者見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0224a13"/><lb ed="R039" n="0445a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0224a1301">須菩提。發阿耨多羅三藐三菩提心者。於一切法。應
<lb ed="X" n="0224a14"/><lb ed="R039" n="0445a13"/>如是知。如是見。如是信解。不生法相。</p><p xml:id="pX25p0224a1415" cb:place="inline">須菩提。所言法
<lb ed="X" n="0224a15"/><lb ed="R039" n="0445a14"/>相者。如來說卽非法相。是名法相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0224a16"/><lb ed="R039" n="0445a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0224a1601">於一切法。應如經中所言。如是知而明理。如是見
<lb ed="X" n="0224a17"/><lb ed="R039" n="0445a16"/>而識別。如是信心解悟。如是便不生法相矣。法到
<lb ed="X" n="0224a18"/><lb ed="R039" n="0445a17"/>悟時。法便不用。尙有法相乎。故曰卽非。曰是名。言
<lb ed="X" n="0224a19"/><lb ed="R039" n="0445a18"/>不生法相者。不於法取著也。如來所說。是掃衆生
<lb ed="X" n="0224a20"/><lb ed="R039" n="0445b01"/>之見而空之。非標自<anchor xml:id="nkr_note_add_0224a2001" n="0224a2001"/><anchor xml:id="beg0224a2001" n="0224a2001"/>己<anchor xml:id="end0224a2001"/>之見而立之也。若衆生無
<lb ed="X" n="0224a21"/><lb ed="R039" n="0445b02"/>此見。則如來亦無此說矣。總之分別不起。諸相何
<lb ed="X" n="0224a22"/><lb ed="R039" n="0445b03"/>自而生。不獨無我相。亦無法相。幷非法相亦無。而
<lb ed="X" n="0224a23"/><lb ed="R039" n="0445b04"/>無無之見亦無矣。如是知見信解。正所謂如是降
<lb ed="X" n="0224a24"/><lb ed="R039" n="0445b05"/>伏。如是安住也。</p></cb:div></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0224b" n="0224b"/>
<lb ed="X" n="0224b01"/><lb ed="R039" n="0445b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">應化非眞分第三十二</cb:mulu><head>○應化非眞分第三十二</head>
<lb ed="X" n="0224b02"/><lb ed="R039" n="0445b07"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0224b0201"><l>應化非眞包古今</l><l>隨緣應世本無心</l>
<lb ed="X" n="0224b03"/><lb ed="R039" n="0445b08"/><l>靈<anchor xml:id="nkr_note_orig_0224001" n="0224001"/>机一脉威音外</l><l>無口先生晝夜吟</l></lg>
<lb ed="X" n="0224b04"/><lb ed="R039" n="0445b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0224b0401">凡言持受。必兼言爲他人說。受持之法。經中說<anchor xml:id="nkr_note_add_0224b0401" n="0224b0401"/><anchor xml:id="beg0224b0401" n="0224b0401"/>已<anchor xml:id="end0224b0401"/>
<lb ed="X" n="0224b05"/><lb ed="R039" n="0445b10"/>詳盡。演說之法。未曾闡明。所以於經末示之。是付
<lb ed="X" n="0224b06"/><lb ed="R039" n="0445b11"/>囑處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0224b07"/><lb ed="R039" n="0445b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0224b0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0224b01" n="0224b01"/>須菩提。若有人以滿無量阿僧祇世界。七寶。持用布
<lb ed="X" n="0224b08"/><lb ed="R039" n="0445b13"/>施。</p><p xml:id="pX25p0224b0802" cb:place="inline">若有善男子善女人。發菩提心者。持於此經。乃至
<lb ed="X" n="0224b09"/><lb ed="R039" n="0445b14"/>四句偈等。受持讀誦。爲人演說。其福勝彼。</p><p xml:id="pX25p0224b0917" cb:place="inline">云何爲人
<lb ed="X" n="0224b10"/><lb ed="R039" n="0445b15"/>演說。</p><p xml:id="pX25p0224b1003" cb:place="inline">不取於相。如如不動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0224b11"/><lb ed="R039" n="0445b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0224b1101">七寶之福雖多。不如有人發菩提心。受持此經四
<lb ed="X" n="0224b12"/><lb ed="R039" n="0445b17"/>句。爲人演說。其福勝彼。說法善巧方便。觀根應量。
<lb ed="X" n="0224b13"/><lb ed="R039" n="0445b18"/>種種隨宜。是名爲人演說。所聽法人。有種種相貌
<lb ed="X" n="0224b14"/><lb ed="R039" n="0446a01"/>不等。不得作分別之心。但了空寂如如之心。無所
<lb ed="X" n="0224b15"/><lb ed="R039" n="0446a02"/>得心。無取捨勝負心。無希望心。無生滅心。是名如
<lb ed="X" n="0224b16"/><lb ed="R039" n="0446a03"/>如不動心也。</p>
<lb ed="X" n="0224b17"/><lb ed="R039" n="0446a04"/><p xml:id="pX25p0224b1701">無著云。爲說法不染故。以有如是大利。故決定演
<lb ed="X" n="0224b18"/><lb ed="R039" n="0446a05"/>說。如是演說。卽無所染。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0224b19"/><lb ed="R039" n="0446a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0224b1901">何以故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0224b20"/><lb ed="R039" n="0446a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0224b2001">佛宜常住世間爲衆生說法。何故入涅槃耶。恐人
<lb ed="X" n="0224b21"/><lb ed="R039" n="0446a08"/>生疑。故下釋偈。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0224b22"/><lb ed="R039" n="0446a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0224b2201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0224b02" n="0224b02"/>一切有爲法。如夢幻泡影。如露亦如電。應作如是觀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0224b23"/><lb ed="R039" n="0446a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0224b2301">說經之終。復提醒四句偈等。總是萬法歸空。正申
<lb ed="X" n="0224b24"/><lb ed="R039" n="0446a11"/>結諸相非相意。曰不取於相。總結相皆虗妄以了
<pb ed="X" xml:id="X25.0486.0224c" n="0224c"/>
<lb ed="X" n="0224c01"/><lb ed="R039" n="0446a12"/>離相卽佛義。曰如如不動。總結無所住心。以了應
<lb ed="X" n="0224c02"/><lb ed="R039" n="0446a13"/>住降伏義。又以一切法作六種觀。觀此透徹。自然
<lb ed="X" n="0224c03"/><lb ed="R039" n="0446a14"/>空視一切。此中渾是一個阿耨多羅三藐三菩提
<lb ed="X" n="0224c04"/><lb ed="R039" n="0446a15"/>心。何弗安住。何待降伏哉。觀卽般若妙智。能觀旣
<lb ed="X" n="0224c05"/><lb ed="R039" n="0446a16"/>是妙智。所觀無非妙境。如是觀。乃了化身卽法身。
<lb ed="X" n="0224c06"/><lb ed="R039" n="0446a17"/>法身不礙涅槃也。</p>
<lb ed="X" n="0224c07"/><lb ed="R039" n="0446a18"/><p xml:id="pX25p0224c0701">如夢。如幻。如泡。如影。如露。如電。悟心之人。稱性而
<lb ed="X" n="0224c08"/><lb ed="R039" n="0446b01"/>起。無作自成。隨緣而生。緣過卽寂。何常有纖毫實
<lb ed="X" n="0224c09"/><lb ed="R039" n="0446b02"/>法。可容人住著。悟眞空。則不住相觀生滅。則警策
<lb ed="X" n="0224c10"/><lb ed="R039" n="0446b03"/>修行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0224c11"/><lb ed="R039" n="0446b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0224c1101">佛說是經<anchor xml:id="nkr_note_add_0224c1101" n="0224c1101"/><anchor xml:id="beg0224c1101" n="0224c1101"/>已<anchor xml:id="end0224c1101"/>。</p><p xml:id="pX25p0224c1106" cb:place="inline">長老須菩提。及諸比丘。比丘尼。優婆塞。
<lb ed="X" n="0224c12"/><lb ed="R039" n="0446b05"/>優婆夷。一切世間。天。人。阿修羅。聞佛所說。皆大歡喜。
<lb ed="X" n="0224c13"/><lb ed="R039" n="0446b06"/>信受奉行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0224c14"/><lb ed="R039" n="0446b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0224c1401">此在祇園。說經<anchor xml:id="nkr_note_add_0224c1401" n="0224c1401"/><anchor xml:id="beg0224c1401" n="0224c1401"/>已<anchor xml:id="end0224c1401"/>畢。一切世間。天神。世人。與鬼神
<lb ed="X" n="0224c15"/><lb ed="R039" n="0446b08"/>中之兇類。誰不<g ref="#CB17199">惧</g>輪迴苦海。欣然回頭向佛。佛法
<lb ed="X" n="0224c16"/><lb ed="R039" n="0446b09"/>感人如此。</p>
<lb ed="X" n="0224c17"/><lb ed="R039" n="0446b10"/><p xml:id="pX25p0224c1701">記者記經<anchor xml:id="nkr_note_add_0224c1701" n="0224c1701"/><anchor xml:id="beg0224c1701" n="0224c1701"/>已<anchor xml:id="end0224c1701"/>畢。每說皆大歡喜。信受奉行。葢信受
<lb ed="X" n="0224c18"/><lb ed="R039" n="0446b11"/>而不奉行。幷信受亦虗。卽歡喜何益。世之持經者。
<lb ed="X" n="0224c19"/><lb ed="R039" n="0446b12"/>宜於此處力加猛省。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0224c20"/><lb ed="R039" n="0446b13"/>
<lb ed="X" n="0224c21"/><lb ed="R039" n="0446b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0224c2101">金剛般若波羅蜜經<note place="inline">竟</note></p></cb:div></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0207a2101" to="#end0207a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0207c0501" to="#end0207c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0208a0701" to="#end0208a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0208a0801" to="#end0208a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0209b2401" to="#end0209b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0209b2402" to="#end0209b2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0210b0801" to="#end0210b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0210b2101" to="#end0210b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0210b2201" to="#end0210b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0211a0301" to="#end0211a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">曰</lem><rdg wit="#wit.orig">日</rdg></app>
<app from="#beg0211a2401" to="#end0211a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0211b2101" to="#end0211b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0211c1601" to="#end0211c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0211c2401" to="#end0211c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0212b0701" to="#end0212b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0212b2201" to="#end0212b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0212c1101" to="#end0212c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">第</rdg></app>
<app from="#beg0213a0101" to="#end0213a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0213b2001" to="#end0213b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0214a1601" to="#end0214a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0214a1901" to="#end0214a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0214b1201" to="#end0214b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0214b1901" to="#end0214b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0215b2201" to="#end0215b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0215c1101" to="#end0215c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0217a1401" to="#end0217a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0218a0901" to="#end0218a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0218a1301" to="#end0218a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0218b1301" to="#end0218b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0218b1401" to="#end0218b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0220a0301" to="#end0220a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0221a0301" to="#end0221a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0221a1501" to="#end0221a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0222a1201" to="#end0222a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0222b0901" to="#end0222b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0223a0601" to="#end0223a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0223a1101" to="#end0223a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0223c0901" to="#end0223c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">摶</lem><rdg wit="#wit.orig">搏</rdg></app>
<app from="#beg0224a2001" to="#end0224a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0224b0401" to="#end0224b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0224c1101" to="#end0224c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0224c1401" to="#end0224c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0224c1701" to="#end0224c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0208b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0208b01">正信序發起序</note>
<note n="0208001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0208001">佛弗音通</note>
<note n="0208002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0208002">伽疑跏</note>
<note n="0208b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0208b02">正宗分二初直明問答二躡跡除疑卽下文二十七段也</note>
<note n="0210b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0210b01">一斷求佛行施住相疑</note>
<note n="0210001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0210001">机機通用</note>
<note n="0210b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0210b02">二斷因果俱深無信疑</note>
<note n="0210b03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0210b03">三斷無相云何得說疑</note>
<note n="0211b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0211b01">四斷聲聞得果是取疑</note>
<note n="0212b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0212b01">五斷釋迦燃燈取說疑</note>
<note n="0212b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0212b02">六斷嚴土違于不取疑</note>
<note n="0212b03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0212b03">七斷受得報身有取疑</note>
<note n="0212001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0212001">西疑面</note>
<note n="0215b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0215b01">八斷持說未脫苦果疑</note>
<note n="0216b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0216b01">九斷能證無體非因疑</note>
<note n="0216b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0216b02">十斷如徧有得無得疑</note>
<note n="0218b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0218b01">十一斷我住降伏有我疑</note>
<note n="0218b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0218b02">十二斷佛因是有菩薩疑</note>
<note n="0218b03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0218b03">十三斷無因則無佛法疑</note>
<note n="0218b04" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0218b04">十四斷無人度生嚴土疑</note>
<note n="0219b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0219b01">十五斷諸佛不見諸法疑</note>
<note n="0219b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0219b02">十六斷福德例心倒疑</note>
<note n="0220b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0220b01">十七斷無爲何有相好疑</note>
<note n="0220b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0220b02">十八斷無身何以說法疑</note>
<note n="0220b03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0220b03">十九斷無法如何修證疑</note>
<note n="0221b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0221b01">二十斷所說無記非因疑</note>
<note n="0221b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0221b02">二十一斷平等云何度生疑</note>
<note n="0222b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0222b01">二十二斷以相比知眞佛疑</note>
<note n="0222b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0222b02">二十三斷佛果非關福相疑</note>
<note n="0223001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0223001">木疑本或不</note>
<note n="0223b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0223b01">二十四斷化身出現受福疑</note>
<note n="0223b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0223b02">二十五斷法身化身一異疑</note>
<note n="0224001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0224001">机與機同</note>
<note n="0224b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0224b01">二十六斷化身說法無福疑</note>
<note n="0224b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0224b02">二十七＊入寂如何說法疑＊一三流通分（入ノ前ニ斷ノ字，脫カ。マタ，一ハ剩字カ。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0207a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0207a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0207c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0207c0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0208a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0208a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0208a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0208a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0209b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0209b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0209b2402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0209b2402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0210b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0210b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0210b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0210b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0210b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0210b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0211a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0211a0301">曰【CB】，日【卍續】</note>
<note n="0211a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0211a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0211b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0211b2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0211c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0211c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0211c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0211c2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0212b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0212b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0212b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0212b2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0212c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0212c1101">［－］【CB】，第【卍續】</note>
<note n="0213a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0213a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0213b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0213b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0214a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0214a1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0214a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0214a1901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0214b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0214b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0214b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0214b1901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0215b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0215b2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0215c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0215c1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0217a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0217a1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0218a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0218a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0218a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0218a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0218b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0218b1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0218b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0218b1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0220a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0220a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0221a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0221a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0221a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0221a1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0222a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0222a1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0222b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0222b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0223a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0223a0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0223a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0223a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0223c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0223c0901">摶【CB】，搏【卍續】</note>
<note n="0224a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0224a2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0224b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0224b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0224c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0224c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0224c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0224c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0224c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0224c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>