<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X25n0487">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 487 金剛新眼疏經偈合釋</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 487 金剛新眼疏經偈合釋</title>
			<author>淸 通理述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">487</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">金剛新眼疏經偈合釋</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, Text as provided by Electronic Buddhadharma Society (EBS)</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，佛敎電腦資訊庫功德會提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00215">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00215</charName>
				<mapping cb:dec="983255" type="PUA">U+F00D7</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7398</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[王*巳]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04114">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04114</charName>
				<mapping cb:dec="987154" type="PUA">U+F1012</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E617</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[言*奉]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05418">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05418</charName>
				<mapping cb:dec="988458" type="PUA">U+F152A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+458D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[虔-文+ㄆ]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB06078">
				<charName>CBETA CHARACTER CB06078</charName>
				<mapping cb:dec="989118" type="PUA">U+F17BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+22E42</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>攜</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+嶲]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07703">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07703</charName>
				<mapping cb:dec="990743" type="PUA">U+F1E17</mapping>
			<mapping type="unicode">U+20374</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[億-音+(天*天)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15210">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15210</charName>
				<mapping cb:dec="998250" type="PUA">U+F3B6A</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>恢</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[懨-猒+火]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-16T15:46:28">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0225a" n="0225a"/>
<lb ed="X" n="0225a01"/>
<lb ed="X" n="0225a02"/>
<lb ed="X" n="0225a03"/>
<lb ed="X" n="0225a04"/>
<lb ed="X" n="0225a05"/>
<lb ed="X" n="0225a06"/><lb ed="R039" n="0467a01"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">金剛般若經偈會本叙</cb:mulu><head>金剛般若經偈會本叙</head>
<lb ed="X" n="0225a07"/>
<lb ed="X" n="0225a08"/><lb ed="R039" n="0467a02"/><p xml:id="pX25p0225a0801">夫金剛般若經者。劈我法之巨斧。啓修證之要關也。
<lb ed="X" n="0225a09"/><lb ed="R039" n="0467a03"/>其義深遠。其詞疎雜。非大智無以導其微。豈小慧可
<lb ed="X" n="0225a10"/><lb ed="R039" n="0467a04"/>能搆其緖。所以慈氏頌之。無著受之。<name role="" type="person">世親</name>承之。乃致
<lb ed="X" n="0225a11"/><lb ed="R039" n="0467a05"/>敎流印土。若金烏之<g ref="#CB08504">𦦨</g>赫<name role="" type="person">扶桑</name>。義闡神州。等玉兔之
<lb ed="X" n="0225a12"/><lb ed="R039" n="0467a06"/>光浮雪嶺。義淨法師云。無著菩薩。昔於覩史多天慈
<lb ed="X" n="0225a13"/><lb ed="R039" n="0467a07"/>氏尊處。親受八十行頌。又云。能斷金剛。西方乃有多
<lb ed="X" n="0225a14"/><lb ed="R039" n="0467a08"/>釋。考其始也。此頌最先。是金剛般若經之有頌。而頌
<lb ed="X" n="0225a15"/><lb ed="R039" n="0467a09"/>之出於慈氏者。有明證矣。然義師旣知此頌是慈氏
<lb ed="X" n="0225a16"/><lb ed="R039" n="0467a10"/>所傳。其所譯頌本。乃云無著造者。蓋命字之誤耳。且
<lb ed="X" n="0225a17"/><lb ed="R039" n="0467a11"/>所譯之頌。與<name role="" type="person">菩提留支</name>所譯者校之。猶輪一籌。故令
<lb ed="X" n="0225a18"/><lb ed="R039" n="0467a12"/>註疏家。多取留支譯也。今撰新疏。亦用留本。但不同
<lb ed="X" n="0225a19"/><lb ed="R039" n="0467a13"/>諸家隨意取舍前後參差。務使經偈相對。勢如合璧。
<lb ed="X" n="0225a20"/><lb ed="R039" n="0467a14"/>意旨互通。資並交蘆。逐段銷釋。體皆如此。亦有無偈
<lb ed="X" n="0225a21"/><lb ed="R039" n="0467a15"/>者。疏中各出其由。檢閱自知。第慮夫講者依疏並談。
<lb ed="X" n="0225a22"/><lb ed="R039" n="0467a16"/>聽者執經無偈。遂令師啓雙戶資獲半珠。得毋便於
<lb ed="X" n="0225a23"/><lb ed="R039" n="0467a17"/>講而不便於聽乎。緣製會本弁疏流通。庶後講者聽
<lb ed="X" n="0225a24"/><lb ed="R039" n="0467a18"/>者。各有所憑。宛如兩鏡相對一燈中然。不唯齊照互
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0225b" n="0225b"/>
<lb ed="X" n="0225b01"/><lb ed="R039" n="0467b01"/>容。且彼此酷肖焉。將付剞劂。略述此以示鄙意云爾。</p>
<lb ed="X" n="0225b02"/><lb ed="R039" n="0467b02"/><p xml:id="pX25p0225b0201">旹
<lb ed="X" n="0225b03" type="honorific"/><lb ed="R039" n="0467b03"/>乾隆三十年歲次乙酉十一月望前三日</p>
<lb ed="X" n="0225b04"/><lb ed="R039" n="0467b04"/><p xml:id="pX25p0225b0401">賢宗後學通理謹識</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0225b05"/>
<lb ed="X" n="0225b06"/>
<lb ed="X" n="0225b07"/>
<lb ed="X" n="0225b08"/>
<lb ed="X" n="0225b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 487-1 金剛般若經偈會本</cb:mulu><head>No. 487-1
<lb ed="X" n="0225b10"/><lb ed="R039" n="0468a01"/> 金剛般若經偈會本</head>
<lb ed="X" n="0225b11"/>
<lb ed="X" n="0225b12"/><lb ed="R039" n="0468a02"/><byline cb:type="translator">經　姚秦　鳩摩羅什　譯</byline>
<lb ed="X" n="0225b13"/><lb ed="R039" n="0468a03"/><byline cb:type="translator">偈　元魏　<name role="" type="person">菩提留支</name>　譯</byline>
<lb ed="X" n="0225b14"/><lb ed="R039" n="0468a04"/><p xml:id="pX25p0225b1401">如是我聞。一時。佛在<name role="" type="person">舍衛國</name>祗樹<name role="" type="person">給孤獨園</name>。與大比
<lb ed="X" n="0225b15"/><lb ed="R039" n="0468a05"/>丘衆千二百五十人俱。爾時。世尊食時。著衣持鉢。入
<lb ed="X" n="0225b16"/><lb ed="R039" n="0468a06"/>舍衛大城乞食。於其城中。次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0225b1601" n="0225b1601"/><anchor xml:id="beg0225b1601" n="0225b1601"/>已<anchor xml:id="end0225b1601"/>。還至本處。飯食
<lb ed="X" n="0225b17"/><lb ed="R039" n="0468a07"/>訖。收衣鉢。洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0225b1701" n="0225b1701"/><anchor xml:id="beg0225b1701" n="0225b1701"/>已<anchor xml:id="end0225b1701"/>。敷座而坐。時。長老須菩提在大衆
<lb ed="X" n="0225b18"/><lb ed="R039" n="0468a08"/>中卽從座起。偏袒右肩。右膝著地。合掌恭敬而白佛
<lb ed="X" n="0225b19"/><lb ed="R039" n="0468a09"/>言。希有。世尊。如來善護念諸菩薩。善付囑諸菩薩。世
<lb ed="X" n="0225b20"/><lb ed="R039" n="0468a10"/>尊。善男子･善女人。發阿耨多羅三藐三菩提心。云何
<lb ed="X" n="0225b21"/><lb ed="R039" n="0468a11"/>應住。云何降伏其心。</p>
<lb ed="X" n="0225b22"/><lb ed="R039" n="0468a12"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0225b2201"><l>巧護義應知</l><l>加彼身同行</l><l>不退得未得</l>
<lb ed="X" n="0225b23"/><lb ed="R039" n="0468a13"/><l>是名善付囑</l></lg>
<lb ed="X" n="0225b24"/><lb ed="R039" n="0468a14"/><p xml:id="pX25p0225b2401">佛言。善哉。善哉。須菩提。如汝所說。如來善護念諸菩
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0225c" n="0225c"/>
<lb ed="X" n="0225c01"/><lb ed="R039" n="0468a15"/>薩。善付囑諸菩薩。汝今諦聽。當爲汝說。善男子･善女
<lb ed="X" n="0225c02"/><lb ed="R039" n="0468a16"/>人。發阿耨多羅三藐三菩提心。應如是住。如是降伏
<lb ed="X" n="0225c03"/><lb ed="R039" n="0468a17"/>其心。唯然。世尊。願樂欲聞。佛吿須菩提。諸菩薩摩訶
<lb ed="X" n="0225c04"/><lb ed="R039" n="0468a18"/>薩應如是降伏其心。所有一切衆生之類。若卵生･若
<lb ed="X" n="0225c05"/><lb ed="R039" n="0468b01"/>胎生･若濕生･若化生。若有色･若無色。若有想･若無想･
<lb ed="X" n="0225c06"/><lb ed="R039" n="0468b02"/>若非有想非無想。我皆令入無餘涅槃而滅度之。如
<lb ed="X" n="0225c07"/><lb ed="R039" n="0468b03"/>是滅度無量無數無邊衆生。實無衆生得滅度者。何
<lb ed="X" n="0225c08"/><lb ed="R039" n="0468b04"/>以故。須菩提。若菩薩有我相･人相･衆生相･壽者相。卽
<lb ed="X" n="0225c09"/><lb ed="R039" n="0468b05"/>非菩薩。</p>
<lb ed="X" n="0225c10"/><lb ed="R039" n="0468b06"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0225c1001"><l>廣大第一常</l><l>其心不顚倒</l><l>利益深心住</l>
<lb ed="X" n="0225c11"/><lb ed="R039" n="0468b07"/><l>此乘功德滿</l></lg>
<lb ed="X" n="0225c12"/><lb ed="R039" n="0468b08"/><p xml:id="pX25p0225c1201">復次。須菩提。菩薩於法。應無所住。行於布施。</p>
<lb ed="X" n="0225c13"/><lb ed="R039" n="0468b09"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0225c1301"><l>檀義攝於六</l><l>資生無畏法</l><l>此中一二三</l>
<lb ed="X" n="0225c14"/><lb ed="R039" n="0468b10"/><l>名爲修行住</l></lg>
<lb ed="X" n="0225c15"/><lb ed="R039" n="0468b11"/><p xml:id="pX25p0225c1501">所謂不住色布施。不住聲香味觸法布施。</p>
<lb ed="X" n="0225c16"/><lb ed="R039" n="0468b12"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0225c1601"><l>自身及報恩</l><l>果報斯不著</l><l>護存<anchor xml:id="nkr_note_add_0225c1601" n="0225c1601"/><anchor xml:id="beg0225c1601" n="0225c1601"/>己<anchor xml:id="end0225c1601"/>不施</l>
<lb ed="X" n="0225c17"/><lb ed="R039" n="0468b13"/><l>防求於異事</l></lg>
<lb ed="X" n="0225c18"/><lb ed="R039" n="0468b14"/><p xml:id="pX25p0225c1801">須菩提。菩薩應如是布施。不住於相。何以故。若菩薩
<lb ed="X" n="0225c19"/><lb ed="R039" n="0468b15"/>不住相布施。其福德不可思量。須菩提。於意云何。東
<lb ed="X" n="0225c20"/><lb ed="R039" n="0468b16"/>方虗空可思量不。不也。世尊。須菩提。南西北方四維
<lb ed="X" n="0225c21"/><lb ed="R039" n="0468b17"/>上下虗空可思量不。不也。世尊。須菩提。菩薩無住相
<lb ed="X" n="0225c22"/><lb ed="R039" n="0468b18"/>布施。福德亦復如是不可思量。須菩提。菩薩但應如
<lb ed="X" n="0225c23"/><lb ed="R039" n="0469a01"/>所敎住。</p>
<lb ed="X" n="0225c24"/><lb ed="R039" n="0469a02"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0225c2401"><l>調伏彼事中</l><l>遠離取相心</l><l>及斷種種疑</l>
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0226a" n="0226a"/>
<lb ed="X" n="0226a01"/><lb ed="R039" n="0469a03"/><l>亦防生成心</l></lg>
<lb ed="X" n="0226a02"/><lb ed="R039" n="0469a04"/><p xml:id="pX25p0226a0201">須菩提。於意云何。可以身相見如來不。不也。世尊。不
<lb ed="X" n="0226a03"/><lb ed="R039" n="0469a05"/>可以身相得見如來。何以故。如來所說身相。卽非身
<lb ed="X" n="0226a04"/><lb ed="R039" n="0469a06"/>相。佛吿須菩提。凡所有相。皆是虗妄。若見諸相非相。
<lb ed="X" n="0226a05"/><lb ed="R039" n="0469a07"/>卽見如來。</p>
<lb ed="X" n="0226a06"/><lb ed="R039" n="0469a08"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0226a0601"><l>分別有爲體</l><l>防彼成就得</l><l>三相異體故</l>
<lb ed="X" n="0226a07"/><lb ed="R039" n="0469a09"/><l>離彼是如來</l></lg>
<lb ed="X" n="0226a08"/><lb ed="R039" n="0469a10"/><p xml:id="pX25p0226a0801">須菩提白佛言。世尊。頗有衆生。得聞如是言說章句。
<lb ed="X" n="0226a09"/><lb ed="R039" n="0469a11"/>生實信不。佛吿須菩提。莫作是說。如來滅後。後五百
<lb ed="X" n="0226a10"/><lb ed="R039" n="0469a12"/>歲。有持戒修福者。於此章句能生信心。以此爲實。</p>
<lb ed="X" n="0226a11"/><lb ed="R039" n="0469a13"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0226a1101"><l>說因果深義</l><l>於後惡世時</l><l>不空以有實</l>
<lb ed="X" n="0226a12"/><lb ed="R039" n="0469a14"/><l>菩薩三德備</l></lg>
<lb ed="X" n="0226a13"/><lb ed="R039" n="0469a15"/><p xml:id="pX25p0226a1301">當知是人不於一佛二佛三四五佛而種善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0226a1301" n="0226a1301"/><anchor xml:id="beg0226a1301" n="0226a1301"/>已<anchor xml:id="end0226a1301"/>於
<lb ed="X" n="0226a14"/><lb ed="R039" n="0469a16"/>無量千萬佛所種諸善根。</p>
<lb ed="X" n="0226a15"/><lb ed="R039" n="0469a17"/><lg xml:id="lgX25p0226a1501"><l>修戒於過去</l><l>及種諸善根</l></lg>
<lb ed="X" n="0226a16"/><lb ed="R039" n="0469a18"/><p xml:id="pX25p0226a1601">聞是章句。乃至一念生淨信者。須菩提。如來悉知悉
<lb ed="X" n="0226a17"/><lb ed="R039" n="0469b01"/>見。是諸衆生得如是無量福德。</p>
<lb ed="X" n="0226a18"/><lb ed="R039" n="0469b02"/><lg xml:id="lgX25p0226a1801"><l>戒具於諸佛</l><l>亦說功德滿</l></lg>
<lb ed="X" n="0226a19"/><lb ed="R039" n="0469b03"/><p xml:id="pX25p0226a1901">何以故。是諸衆生無復我相･人相･衆生相･壽者相。無
<lb ed="X" n="0226a20"/><lb ed="R039" n="0469b04"/>法相。亦無非法相。</p>
<lb ed="X" n="0226a21"/><lb ed="R039" n="0469b05"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0226a2101"><l>彼壽者及法</l><l>遠離於取相</l><l>亦說知彼相</l>
<lb ed="X" n="0226a22"/><lb ed="R039" n="0469b06"/><l>依八八義別</l><l>差別相續體</l><l>不斷至命住</l>
<lb ed="X" n="0226a23"/><lb ed="R039" n="0469b07"/><l>復趣於異道</l><l>是我相四種</l><l>一切空無物</l>
<lb ed="X" n="0226a24"/><lb ed="R039" n="0469b08"/><l>實有不可說</l><l>依言詞而說</l><l>是法相四種</l>
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0226b" n="0226b"/>
<lb ed="X" n="0226b01"/><lb ed="R039" n="0469b09"/><l>彼人依信心</l><l>恭敬生實相</l><l>聞聲不正取</l>
<lb ed="X" n="0226b02"/><lb ed="R039" n="0469b10"/><l>正說如是取</l><l>佛不見果知</l><l>願智力現見</l>
<lb ed="X" n="0226b03"/><lb ed="R039" n="0469b11"/><l>求供養恭敬</l><l>彼人不能說</l></lg>
<lb ed="X" n="0226b04"/><lb ed="R039" n="0469b12"/><p xml:id="pX25p0226b0401">何以故。是諸衆生若心取相。卽爲著我人衆生壽者。
<lb ed="X" n="0226b05"/><lb ed="R039" n="0469b13"/>若取法相。卽著我人衆生壽者。何以故。若取非法相。
<lb ed="X" n="0226b06"/><lb ed="R039" n="0469b14"/>則著我人衆生壽者。是故不應取法。不應取非法。以
<lb ed="X" n="0226b07"/><lb ed="R039" n="0469b15"/>是義故。如來常說。汝等比丘。知我說法。如筏喩者。法
<lb ed="X" n="0226b08"/><lb ed="R039" n="0469b16"/>尙應捨。何況非法。</p>
<lb ed="X" n="0226b09"/><lb ed="R039" n="0469b17"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0226b0901"><l>彼不住隨順</l><l>於法中證智</l><l>如人捨舡筏</l>
<lb ed="X" n="0226b10"/><lb ed="R039" n="0469b18"/><l>法中義亦然</l></lg>
<lb ed="X" n="0226b11"/><lb ed="R039" n="0470a01"/><p xml:id="pX25p0226b1101">須菩提。於意云何。如來得阿耨多羅三藐三菩提耶。
<lb ed="X" n="0226b12"/><lb ed="R039" n="0470a02"/>如來有所說法耶。須菩提言。如我解佛所說義。無有
<lb ed="X" n="0226b13"/><lb ed="R039" n="0470a03"/>定法名阿耨多羅三藐三菩提。亦無有定法。如來可
<lb ed="X" n="0226b14"/><lb ed="R039" n="0470a04"/>說。</p>
<lb ed="X" n="0226b15"/><lb ed="R039" n="0470a05"/><lg xml:id="lgX25p0226b1501"><l>應化非眞佛</l><l>亦非說法者</l></lg>
<lb ed="X" n="0226b16"/><lb ed="R039" n="0470a06"/><p xml:id="pX25p0226b1601">何以故。如來所說法。皆不可取･不可說･非法･非非法。
<lb ed="X" n="0226b17"/><lb ed="R039" n="0470a07"/>所以者何。一切聖賢。皆以無爲法而有差別。</p>
<lb ed="X" n="0226b18"/><lb ed="R039" n="0470a08"/><lg xml:id="lgX25p0226b1801"><l>說法不二取</l><l>無說離言相</l></lg>
<lb ed="X" n="0226b19"/><lb ed="R039" n="0470a09"/><p xml:id="pX25p0226b1901">須菩提。於意云何。若人滿三千大千世界七寶以用
<lb ed="X" n="0226b20"/><lb ed="R039" n="0470a10"/>布施。是人所得福德。甯爲多不。須菩提言。甚多。世尊。
<lb ed="X" n="0226b21"/><lb ed="R039" n="0470a11"/>何以故。是福德卽非福德性。是故如來說福德多。若
<lb ed="X" n="0226b22"/><lb ed="R039" n="0470a12"/>復有人。於此經中受持。乃至四句偈等。爲他人說。其
<lb ed="X" n="0226b23"/><lb ed="R039" n="0470a13"/>福勝彼。何以故。須菩提。一切諸佛。及諸佛阿耨多羅
<lb ed="X" n="0226b24"/><lb ed="R039" n="0470a14"/>三藐三菩提法。皆從此經出。</p>
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0226c" n="0226c"/>
<lb ed="X" n="0226c01"/><lb ed="R039" n="0470a15"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0226c0101"><l>受持法及說</l><l>不空於福德</l><l>福不趣菩提</l>
<lb ed="X" n="0226c02"/><lb ed="R039" n="0470a16"/><l>二能趣菩提</l><l>於實名了因</l><l>亦爲餘生因</l>
<lb ed="X" n="0226c03"/><lb ed="R039" n="0470a17"/><l>唯獨諸佛法</l><l>福成第一體</l></lg>
<lb ed="X" n="0226c04"/><lb ed="R039" n="0470a18"/><p xml:id="pX25p0226c0401">須菩提。所謂佛･法者。卽非佛･法。</p>
<lb ed="X" n="0226c05"/><lb ed="R039" n="0470b01"/><lg xml:id="lgX25p0226c0501"><l>不可取及說</l><l>自果不取故</l></lg>
<lb ed="X" n="0226c06"/><lb ed="R039" n="0470b02"/><p xml:id="pX25p0226c0601">須菩提。於意云何。須陀洹能作是念。我得須陀洹果
<lb ed="X" n="0226c07"/><lb ed="R039" n="0470b03"/>不。須菩提言。不也。世尊。何以故。須陀洹名爲入流。而
<lb ed="X" n="0226c08"/><lb ed="R039" n="0470b04"/>無所入。不入色聲香味觸法。是名須陀洹。須菩提。於
<lb ed="X" n="0226c09"/><lb ed="R039" n="0470b05"/>意云何。斯陀含能作是念。我得斯陀含果不。須菩提
<lb ed="X" n="0226c10"/><lb ed="R039" n="0470b06"/>言。不也。世尊。何以故。斯陀含名一往來。而實無往來。
<lb ed="X" n="0226c11"/><lb ed="R039" n="0470b07"/>是名斯陀含。須菩提。於意云何。阿那含能作是念。我
<lb ed="X" n="0226c12"/><lb ed="R039" n="0470b08"/>得阿那含果不。須菩提言。不也。世尊。何以故。阿那含
<lb ed="X" n="0226c13"/><lb ed="R039" n="0470b09"/>名爲不來。而實無不來。是故名阿那含。須菩提。於意
<lb ed="X" n="0226c14"/><lb ed="R039" n="0470b10"/>云何。阿羅漢能作是念。我得阿羅漢道不。須菩提言。
<lb ed="X" n="0226c15"/><lb ed="R039" n="0470b11"/>不也。世尊。何以故。實無有法名阿羅漢。世尊。若阿羅
<lb ed="X" n="0226c16"/><lb ed="R039" n="0470b12"/>漢作是念。我得阿羅漢道。卽爲著我人衆生壽者。世
<lb ed="X" n="0226c17"/><lb ed="R039" n="0470b13"/>尊。佛說我得無諍三昧人中最爲第一。是第一離欲
<lb ed="X" n="0226c18"/><lb ed="R039" n="0470b14"/>阿羅漢。世尊。我不作是念。我是離欲阿羅漢。世尊。我
<lb ed="X" n="0226c19"/><lb ed="R039" n="0470b15"/>若作是念。我得阿羅漢道。世尊則不說須菩提是樂
<lb ed="X" n="0226c20"/><lb ed="R039" n="0470b16"/>阿蘭那行者。以須菩提實無所行。而名須菩提是樂
<lb ed="X" n="0226c21"/><lb ed="R039" n="0470b17"/>阿蘭那行。</p>
<lb ed="X" n="0226c22"/><lb ed="R039" n="0470b18"/><lg xml:id="lgX25p0226c2201"><l>依彼善吉者</l><l>說離二種障</l></lg>
<lb ed="X" n="0226c23"/><lb ed="R039" n="0471a01"/><p xml:id="pX25p0226c2301">佛吿須菩提。於意云何。如來昔在然燈佛所。於法有
<lb ed="X" n="0226c24"/><lb ed="R039" n="0471a02"/>所得不。不也世尊。如來在然燈佛所。於法實無所得。</p>
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0227a" n="0227a"/>
<lb ed="X" n="0227a01"/><lb ed="R039" n="0471a03"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0227a0101"><l>佛於然燈語</l><l>不取理實智</l><l>以是眞實義</l>
<lb ed="X" n="0227a02"/><lb ed="R039" n="0471a04"/><l>成彼無取說</l></lg>
<lb ed="X" n="0227a03"/><lb ed="R039" n="0471a05"/><p xml:id="pX25p0227a0301">須菩提。於意云何。菩薩莊嚴佛土不。不也。世尊。何以
<lb ed="X" n="0227a04"/><lb ed="R039" n="0471a06"/>故。莊嚴佛土者。卽非莊嚴。是名莊嚴。</p>
<lb ed="X" n="0227a05"/><lb ed="R039" n="0471a07"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0227a0501"><l>智習唯識通</l><l>如是取淨土</l><l>非形第一體</l>
<lb ed="X" n="0227a06"/><lb ed="R039" n="0471a08"/><l>非嚴莊嚴意</l></lg>
<lb ed="X" n="0227a07"/><lb ed="R039" n="0471a09"/><p xml:id="pX25p0227a0701">是故須菩提。諸菩薩摩訶薩應如是生淸淨心。不應
<lb ed="X" n="0227a08"/><lb ed="R039" n="0471a10"/>住色生心。不應住聲香味觸法生心。應無所住而生
<lb ed="X" n="0227a09"/><lb ed="R039" n="0471a11"/>其心。須菩提。譬如有人。身如<name role="" type="person">須彌山</name>王。於意云何。是
<lb ed="X" n="0227a10"/><lb ed="R039" n="0471a12"/>身爲大不。須菩提言。甚大。世尊。何以故。佛說非身。是
<lb ed="X" n="0227a11"/><lb ed="R039" n="0471a13"/>名大身。</p>
<lb ed="X" n="0227a12"/><lb ed="R039" n="0471a14"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0227a1201"><l>如山王無取</l><l>受報亦復然</l><l>遠離於諸漏</l>
<lb ed="X" n="0227a13"/><lb ed="R039" n="0471a15"/><l>及有爲法故</l></lg>
<lb ed="X" n="0227a14"/><lb ed="R039" n="0471a16"/><p xml:id="pX25p0227a1401">須菩提。如恒河中所有沙數。如是沙等恒河。於意云
<lb ed="X" n="0227a15"/><lb ed="R039" n="0471a17"/>何。是諸恒河沙甯爲多不。須菩提言。甚多。世尊。但諸
<lb ed="X" n="0227a16"/><lb ed="R039" n="0471a18"/>恒河尙多無數。何況其沙。須菩提。我今實言吿汝。若
<lb ed="X" n="0227a17"/><lb ed="R039" n="0471b01"/>有善男子･善女人。以七寶滿爾所恒河沙數三千大
<lb ed="X" n="0227a18"/><lb ed="R039" n="0471b02"/>千世界。以用布施。得福多不。須菩提言。甚多。世尊。佛
<lb ed="X" n="0227a19"/><lb ed="R039" n="0471b03"/>吿須菩提。若善男子･善女人。於此經中。乃至受持四
<lb ed="X" n="0227a20"/><lb ed="R039" n="0471b04"/>句偈等。爲他人說。而此福德勝前福德。</p>
<lb ed="X" n="0227a21"/><lb ed="R039" n="0471b05"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0227a2101"><l>說多義差別</l><l>亦成勝校量</l><l>後福過於前</l>
<lb ed="X" n="0227a22"/><lb ed="R039" n="0471b06"/><l>故重說勝喩</l></lg>
<lb ed="X" n="0227a23"/><lb ed="R039" n="0471b07"/><p xml:id="pX25p0227a2301">復次。須菩提。隨說是經。乃至四句偈等。當知此處。一
<lb ed="X" n="0227a24"/><lb ed="R039" n="0471b08"/>切世間･天･人･阿修羅。皆應供養。如佛塔廟。何況有人
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0227b" n="0227b"/>
<lb ed="X" n="0227b01"/><lb ed="R039" n="0471b09"/>盡能受持讀誦。須菩提。當知是人成就最上第一希
<lb ed="X" n="0227b02"/><lb ed="R039" n="0471b10"/>有之法。若是經典所在之處。卽爲有佛。若尊重弟子。</p>
<lb ed="X" n="0227b03"/><lb ed="R039" n="0471b11"/><lg xml:id="lgX25p0227b0301"><l>尊重於二處</l><l>因習證大體</l></lg>
<lb ed="X" n="0227b04"/><lb ed="R039" n="0471b12"/><p xml:id="pX25p0227b0401">爾時。須菩提白佛言。世尊。當何名此經。我等云何奉
<lb ed="X" n="0227b05"/><lb ed="R039" n="0471b13"/>持。佛吿須菩提。是經名爲金剛般若波羅蜜。以是名
<lb ed="X" n="0227b06"/><lb ed="R039" n="0471b14"/>字。汝當奉持。所以者何。須菩提。佛說般若波羅蜜。卽
<lb ed="X" n="0227b07"/><lb ed="R039" n="0471b15"/>非般若波羅蜜。是名般若波羅蜜。</p>
<lb ed="X" n="0227b08"/><lb ed="R039" n="0471b16"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0227b0801"><l>彼因習煩惱</l><l>此降伏染福</l><l>苦身勝於彼</l>
<lb ed="X" n="0227b09"/><lb ed="R039" n="0471b17"/><l>希有及上義</l><l>彼智岸難量</l><l>亦不同餘法</l>
<lb ed="X" n="0227b10"/><lb ed="R039" n="0471b18"/><l>堅實解深義</l><l>勝餘修多羅</l><l>大因及淸淨</l>
<lb ed="X" n="0227b11"/><lb ed="R039" n="0472a01"/><l>福中勝福德</l></lg>
<lb ed="X" n="0227b12"/><lb ed="R039" n="0472a02"/><p xml:id="pX25p0227b1201">須菩提。於意云何。如來有所說法不。須菩提白佛言。
<lb ed="X" n="0227b13"/><lb ed="R039" n="0472a03"/>世尊。如來無所說。須菩提。於意云何。三千大千世界
<lb ed="X" n="0227b14"/><lb ed="R039" n="0472a04"/>所有微塵是爲多不。須菩提言。甚多。世尊。須菩提。諸
<lb ed="X" n="0227b15"/><lb ed="R039" n="0472a05"/>微塵。如來說非微塵。是名微塵。如來說。世界。非世界。
<lb ed="X" n="0227b16"/><lb ed="R039" n="0472a06"/>是名世界。須菩提。於意云何。可以三十二相見如來
<lb ed="X" n="0227b17"/><lb ed="R039" n="0472a07"/>不。不也。世尊。不可以三十二相得見如來。何以故。如
<lb ed="X" n="0227b18"/><lb ed="R039" n="0472a08"/>來說。三十二相。卽是非相。是名三十二相。須菩提。若
<lb ed="X" n="0227b19"/><lb ed="R039" n="0472a09"/>有善男子･善女人。以恒河沙等身命布施。若復有人。
<lb ed="X" n="0227b20"/><lb ed="R039" n="0472a10"/>於此經中。乃至受持四句偈等。爲他人說。其福甚多。</p>
<lb ed="X" n="0227b21"/><lb ed="R039" n="0472a11"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0227b2101"><l>能忍於苦行</l><l>以苦行有善</l><l>彼福不可量</l>
<lb ed="X" n="0227b22"/><lb ed="R039" n="0472a12"/><l>如是最勝義</l><l>離我及瞋恚</l><l>實無於苦惱</l>
<lb ed="X" n="0227b23"/><lb ed="R039" n="0472a13"/><l>共樂有慈悲</l><l>如是苦行果</l><l>爲不捨心起</l>
<lb ed="X" n="0227b24"/><lb ed="R039" n="0472a14"/><l>修行及堅固</l><l>爲忍波羅蜜</l></lg>
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0227c" n="0227c"/>
<lb ed="X" n="0227c01"/><lb ed="R039" n="0472a15"/><p xml:id="pX25p0227c0101">爾時。須菩提聞說是經。深解義趣。涕淚悲泣。而白佛
<lb ed="X" n="0227c02"/><lb ed="R039" n="0472a16"/>言。希有。世尊。佛說如是甚深經典。我從昔來所得慧
<lb ed="X" n="0227c03"/><lb ed="R039" n="0472a17"/>眼。未<anchor xml:id="nkr_note_add_0227c0301" n="0227c0301"/><anchor xml:id="beg0227c0301" n="0227c0301"/>曾<anchor xml:id="end0227c0301"/>得聞如是之經。世尊。若復有人得聞是經。信
<lb ed="X" n="0227c04"/><lb ed="R039" n="0472a18"/>心淸淨。卽生實相。當知是人。成就第一希有功德。世
<lb ed="X" n="0227c05"/><lb ed="R039" n="0472b01"/>尊。是實相者。卽是非相。是故如來說名實相。世尊。我
<lb ed="X" n="0227c06"/><lb ed="R039" n="0472b02"/>今得聞如是經典。信解受持不足爲難。若當來世。後
<lb ed="X" n="0227c07"/><lb ed="R039" n="0472b03"/>五百歲。其有衆生。得聞是經。信解受持。是人卽爲第
<lb ed="X" n="0227c08"/><lb ed="R039" n="0472b04"/>一希有。何以故。此人無我相無人相無衆生相無壽
<lb ed="X" n="0227c09"/><lb ed="R039" n="0472b05"/>者相。所以者何。我相卽是非相。人相･衆生相･壽者相
<lb ed="X" n="0227c10"/><lb ed="R039" n="0472b06"/>卽是非相。何以故。離一切諸相。卽名諸佛。佛吿須菩
<lb ed="X" n="0227c11"/><lb ed="R039" n="0472b07"/>提。如是。如是。若復有人。得聞是經。不驚･不怖･不畏。當
<lb ed="X" n="0227c12"/><lb ed="R039" n="0472b08"/>知是人甚爲希有。何以故。須菩提。如來說。第一波羅
<lb ed="X" n="0227c13"/><lb ed="R039" n="0472b09"/>蜜。卽非第一波羅蜜。是名第一波羅蜜。須菩提。忍辱
<lb ed="X" n="0227c14"/><lb ed="R039" n="0472b10"/>波羅蜜。如來說非忍辱波羅蜜。是名忍辱波羅蜜。何
<lb ed="X" n="0227c15"/><lb ed="R039" n="0472b11"/>以故。須菩提。如我昔爲歌利王割截身體。我於爾時。
<lb ed="X" n="0227c16"/><lb ed="R039" n="0472b12"/>無我相･無人相･無衆生相･無壽者相。何以故。我於往
<lb ed="X" n="0227c17"/><lb ed="R039" n="0472b13"/>昔節節支解時。若有我相･人相･衆生相･壽者相。應生
<lb ed="X" n="0227c18"/><lb ed="R039" n="0472b14"/>瞋恨。須菩提。又念過去於五百世作忍辱仙人。於爾
<lb ed="X" n="0227c19"/><lb ed="R039" n="0472b15"/>所世。無我相･無人相･無衆生相･無壽者相。</p>
<lb ed="X" n="0227c20"/><lb ed="R039" n="0472b16"/><lg xml:id="lgX25p0227c2001"><l>習彼能學心</l></lg>
<lb ed="X" n="0227c21"/><lb ed="R039" n="0472b17"/><p xml:id="pX25p0227c2101">是故須菩提。菩薩應離一切相。發阿耨多羅三藐三
<lb ed="X" n="0227c22"/><lb ed="R039" n="0472b18"/>菩提心。不應住色生心。不應住聲香味觸法生心。應
<lb ed="X" n="0227c23"/><lb ed="R039" n="0473a01"/>生無所住心。若心有住。卽爲非住。是故佛說。菩薩心
<lb ed="X" n="0227c24"/><lb ed="R039" n="0473a02"/>不應住色布施。須菩提。菩薩爲利益一切衆生故。應
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0228a" n="0228a"/>
<lb ed="X" n="0228a01"/><lb ed="R039" n="0473a03"/>如是布施。如來說。一切諸相。卽是非相。又說。一切衆
<lb ed="X" n="0228a02"/><lb ed="R039" n="0473a04"/>生。卽非衆生。</p>
<lb ed="X" n="0228a03"/><lb ed="R039" n="0473a05"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0228a0301"><l>修行利衆生</l><l>如是故當識</l><l>衆生及事相</l>
<lb ed="X" n="0228a04"/><lb ed="R039" n="0473a06"/><l>遠離亦應知</l><l>假名及陰事</l><l>如來離彼相</l>
<lb ed="X" n="0228a05"/><lb ed="R039" n="0473a07"/><l>諸佛無彼二</l><l>以見實法故</l><l>果雖不住道</l>
<lb ed="X" n="0228a06"/><lb ed="R039" n="0473a08"/><l>而道能爲因</l></lg>
<lb ed="X" n="0228a07"/><lb ed="R039" n="0473a09"/><p xml:id="pX25p0228a0701">須菩提。如來是眞語者･實語者･如語者･不誑語者･不
<lb ed="X" n="0228a08"/><lb ed="R039" n="0473a10"/>異語者。須菩提。如來所得法。此法無實無虗。</p>
<lb ed="X" n="0228a09"/><lb ed="R039" n="0473a11"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0228a0901"><l>以諸佛實語</l><l>彼智有四種</l><l>實智及小乘</l>
<lb ed="X" n="0228a10"/><lb ed="R039" n="0473a12"/><l>說摩訶衍法</l><l>及一切受記</l><l>以不虗說故</l>
<lb ed="X" n="0228a11"/><lb ed="R039" n="0473a13"/><l>隨順彼實智</l><l>說不實不虗</l><l>如聞聲取證</l>
<lb ed="X" n="0228a12"/><lb ed="R039" n="0473a14"/><l>對治如是說</l></lg>
<lb ed="X" n="0228a13"/><lb ed="R039" n="0473a15"/><p xml:id="pX25p0228a1301">須菩提。若菩薩心住於法而行布施。如人入闇。卽無
<lb ed="X" n="0228a14"/><lb ed="R039" n="0473a16"/>所見。若菩薩心不住法而行布施。如人有目。日光明
<lb ed="X" n="0228a15"/><lb ed="R039" n="0473a17"/>照。見種種色。</p>
<lb ed="X" n="0228a16"/><lb ed="R039" n="0473a18"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0228a1601"><l>時及處實有</l><l>而不得眞如</l><l>無智以住法</l>
<lb ed="X" n="0228a17"/><lb ed="R039" n="0473b01"/><l>餘者有智得</l><l>闇如愚無智</l><l>明者如有智</l>
<lb ed="X" n="0228a18"/><lb ed="R039" n="0473b02"/><l>對法及對治</l><l>得滅法如是</l><l>於何法修行</l>
<lb ed="X" n="0228a19"/><lb ed="R039" n="0473b03"/><l>得何等福德</l><l>復成就何業</l><l>如是說修行</l></lg>
<lb ed="X" n="0228a20"/><lb ed="R039" n="0473b04"/><p xml:id="pX25p0228a2001">須菩提。當來之世。若有善男子･善女人。能於此經受
<lb ed="X" n="0228a21"/><lb ed="R039" n="0473b05"/>持讀誦。卽爲如來以佛智慧。悉知是人。悉見是人。皆
<lb ed="X" n="0228a22"/><lb ed="R039" n="0473b06"/>得成就無量無邊功德。須菩提。若有善男子･善女人。
<lb ed="X" n="0228a23"/><lb ed="R039" n="0473b07"/>初日分以恒河沙等身布施。中日分復以恒河沙等
<lb ed="X" n="0228a24"/><lb ed="R039" n="0473b08"/>身布施。後日分亦以恒河沙等身布施。如是無量百
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0228b" n="0228b"/>
<lb ed="X" n="0228b01"/><lb ed="R039" n="0473b09"/>千萬億劫以身布施。若復有人。聞此經典。信心不逆。
<lb ed="X" n="0228b02"/><lb ed="R039" n="0473b10"/>其福勝彼。何況書寫･受持･讀誦･爲人解說。</p>
<lb ed="X" n="0228b03"/><lb ed="R039" n="0473b11"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0228b0301"><l>名字三種法</l><l>受持聞廣說</l><l>修從他及內</l>
<lb ed="X" n="0228b04"/><lb ed="R039" n="0473b12"/><l>得聞是修智</l><l>此爲自湻熟</l><l>餘者化衆生</l>
<lb ed="X" n="0228b05"/><lb ed="R039" n="0473b13"/><l>以事及時大</l><l>福中勝福德</l></lg>
<lb ed="X" n="0228b06"/><lb ed="R039" n="0473b14"/><p xml:id="pX25p0228b0601">須菩提。以要言之。是經有不可思議･不可稱量･無邊
<lb ed="X" n="0228b07"/><lb ed="R039" n="0473b15"/>功德。如來爲發大乘者說。爲發最上乘者說。若有人
<lb ed="X" n="0228b08"/><lb ed="R039" n="0473b16"/>能受持讀誦。廣爲人說。如來悉知是人。悉見是人。皆
<lb ed="X" n="0228b09"/><lb ed="R039" n="0473b17"/>得成就不可量･不可稱･無有邊･不可思議功德。如是
<lb ed="X" n="0228b10"/><lb ed="R039" n="0473b18"/>人等。卽爲荷擔如來阿耨多羅三藐三菩提。何以故。
<lb ed="X" n="0228b11"/><lb ed="R039" n="0474a01"/>須菩提。若樂小法者。著我見･人見･衆生見･壽者見。卽
<lb ed="X" n="0228b12"/><lb ed="R039" n="0474a02"/>於此經。不能聽受讀誦･爲人解說。須菩提。在在處處。
<lb ed="X" n="0228b13"/><lb ed="R039" n="0474a03"/>若有此經。一切世間･天･人･阿修羅。所應供養。當知此
<lb ed="X" n="0228b14"/><lb ed="R039" n="0474a04"/>處。卽爲是塔。皆應恭敬。作禮圍繞。以諸華香而散其
<lb ed="X" n="0228b15"/><lb ed="R039" n="0474a05"/>處。復次。須菩提。若善男子･善女人。受持讀誦此經。若
<lb ed="X" n="0228b16"/><lb ed="R039" n="0474a06"/>爲人輕賤。是人先世罪業。應墮惡道。以今世人輕賤
<lb ed="X" n="0228b17"/><lb ed="R039" n="0474a07"/>故。先世罪業卽爲銷滅。當得阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb ed="X" n="0228b18"/><lb ed="R039" n="0474a08"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0228b1801"><l>非餘者境界</l><l>唯依大人說</l><l>及希聞信法</l>
<lb ed="X" n="0228b19"/><lb ed="R039" n="0474a09"/><l>滿足無上界</l><l>受持眞妙法</l><l>尊重身得福</l>
<lb ed="X" n="0228b20"/><lb ed="R039" n="0474a10"/><l>及遠離諸障</l><l>復能速證法</l></lg>
<lb ed="X" n="0228b21"/><lb ed="R039" n="0474a11"/><p xml:id="pX25p0228b2101">須菩提。我念過去無量阿僧祗劫。於然燈佛前。得値
<lb ed="X" n="0228b22"/><lb ed="R039" n="0474a12"/>八百四千萬億那由他諸佛。悉皆供養承事。無空過
<lb ed="X" n="0228b23"/><lb ed="R039" n="0474a13"/>者。若復有人。於後末世。能受持讀誦此經。所得功德。
<lb ed="X" n="0228b24"/><lb ed="R039" n="0474a14"/>於我所供養諸佛功德。百分不及一。千萬億分･乃至
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0228c" n="0228c"/>
<lb ed="X" n="0228c01"/><lb ed="R039" n="0474a15"/>算數譬喩所不能及。須菩提。若善男子･善女人。於後
<lb ed="X" n="0228c02"/><lb ed="R039" n="0474a16"/>末世。有受持讀誦此經。所得功德。我若具說者。或有
<lb ed="X" n="0228c03"/><lb ed="R039" n="0474a17"/>人聞。心卽狂亂。狐疑不信。須菩提。當知是經義不可
<lb ed="X" n="0228c04"/><lb ed="R039" n="0474a18"/>思議。果報亦不可思議。</p>
<lb ed="X" n="0228c05"/><lb ed="R039" n="0474b01"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0228c0501"><l>成種種勢力</l><l>得大妙果報</l><l>如是等勝業</l>
<lb ed="X" n="0228c06"/><lb ed="R039" n="0474b02"/><l>於法修行知</l></lg>
<lb ed="X" n="0228c07"/><lb ed="R039" n="0474b03"/><p xml:id="pX25p0228c0701">爾時。須菩提白佛言。世尊。善男子･善女人。發阿耨多
<lb ed="X" n="0228c08"/><lb ed="R039" n="0474b04"/>羅三藐三菩提心。云何應住。云何降伏其心。佛吿須
<lb ed="X" n="0228c09"/><lb ed="R039" n="0474b05"/>菩提。善男子･善女人。發阿耨多羅三藐三菩提心者。
<lb ed="X" n="0228c10"/><lb ed="R039" n="0474b06"/>當生如是心。我應滅度一切衆生。滅度一切衆生<anchor xml:id="nkr_note_add_0228c1001" n="0228c1001"/><anchor xml:id="beg0228c1001" n="0228c1001"/>已<anchor xml:id="end0228c1001"/>。
<lb ed="X" n="0228c11"/><lb ed="R039" n="0474b07"/>而無有一衆生實滅度者。何以故。須菩提。若菩薩有
<lb ed="X" n="0228c12"/><lb ed="R039" n="0474b08"/>我相･人相･衆生相･壽者相。卽非菩薩。所以者何。須菩
<lb ed="X" n="0228c13"/><lb ed="R039" n="0474b09"/>提。實無有法發阿耨多羅三藐三菩提心者。</p>
<lb ed="X" n="0228c14"/><lb ed="R039" n="0474b10"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0228c1401"><l>於內心修行</l><l>存我爲菩薩</l><l>此則障於心</l>
<lb ed="X" n="0228c15"/><lb ed="R039" n="0474b11"/><l>違於不住道</l></lg>
<lb ed="X" n="0228c16"/><lb ed="R039" n="0474b12"/><p xml:id="pX25p0228c1601">須菩提。於意云何。如來於然燈佛所。有法得阿耨多
<lb ed="X" n="0228c17"/><lb ed="R039" n="0474b13"/>羅三藐三菩提不。不也。世尊。如我解佛所說義。佛於
<lb ed="X" n="0228c18"/><lb ed="R039" n="0474b14"/>然燈佛所。無有法得阿耨多羅三藐三菩提。佛言。如
<lb ed="X" n="0228c19"/><lb ed="R039" n="0474b15"/>是。如是。須菩提。實無有法如來得阿耨多羅三藐三
<lb ed="X" n="0228c20"/><lb ed="R039" n="0474b16"/>菩提。須菩提。若有法如來得阿耨多羅三藐三菩提
<lb ed="X" n="0228c21"/><lb ed="R039" n="0474b17"/>者。然燈佛卽不與我授記。汝於來世。當得作佛。號釋
<lb ed="X" n="0228c22"/><lb ed="R039" n="0474b18"/>迦牟尼。以實無有法得阿耨多羅三藐三菩提。是故
<lb ed="X" n="0228c23"/><lb ed="R039" n="0475a01"/>然燈佛與我授記。作是言。汝於來世。當得作佛。號釋
<lb ed="X" n="0228c24"/><lb ed="R039" n="0475a02"/>迦牟尼。何以故。如來者。卽諸法如義。若有人言。如來
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0229a" n="0229a"/>
<lb ed="X" n="0229a01"/><lb ed="R039" n="0475a03"/>得阿耨多羅三藐三菩提。須菩提。實無有法。佛得阿
<lb ed="X" n="0229a02"/><lb ed="R039" n="0475a04"/>耨多羅三藐三菩提。須菩提。如來所得阿耨多羅三
<lb ed="X" n="0229a03"/><lb ed="R039" n="0475a05"/>藐三菩提。於是中無實無虗。是故如來說。一切法皆
<lb ed="X" n="0229a04"/><lb ed="R039" n="0475a06"/>是佛法。須菩提。所言一切法者。卽非一切法。是故名
<lb ed="X" n="0229a05"/><lb ed="R039" n="0475a07"/>一切法。</p>
<lb ed="X" n="0229a06"/><lb ed="R039" n="0475a08"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0229a0601"><l>以後時授記</l><l>然燈行非上</l><l>菩提彼行等</l>
<lb ed="X" n="0229a07"/><lb ed="R039" n="0475a09"/><l>非實有爲相</l><l>彼卽非相相</l><l>以不虗妄說</l>
<lb ed="X" n="0229a08"/><lb ed="R039" n="0475a10"/><l>是法諸佛法</l><l>一切自體相</l></lg>
<lb ed="X" n="0229a09"/><lb ed="R039" n="0475a11"/><p xml:id="pX25p0229a0901">須菩提。譬如人身長大。須菩提言。世尊。如來說。人身
<lb ed="X" n="0229a10"/><lb ed="R039" n="0475a12"/>長大。卽爲非大身。是名大身。</p>
<lb ed="X" n="0229a11"/><lb ed="R039" n="0475a13"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0229a1101"><l>依彼法身佛</l><l>故說大身喩</l><l>身離一切障</l>
<lb ed="X" n="0229a12"/><lb ed="R039" n="0475a14"/><l>及徧一切境</l><l>功德及大體</l><l>故卽說大身</l>
<lb ed="X" n="0229a13"/><lb ed="R039" n="0475a15"/><l>非身卽是身</l><l>是故說大身</l></lg>
<lb ed="X" n="0229a14"/><lb ed="R039" n="0475a16"/><p xml:id="pX25p0229a1401">須菩提。菩薩亦如是。若作是言。我當滅度無量衆生。
<lb ed="X" n="0229a15"/><lb ed="R039" n="0475a17"/>卽不名菩薩。何以故。須菩提。實無有法名爲菩薩。是
<lb ed="X" n="0229a16"/><lb ed="R039" n="0475a18"/>故佛說。一切法無我･無人･無衆生･無壽者。須菩提。若
<lb ed="X" n="0229a17"/><lb ed="R039" n="0475b01"/>菩薩作是言。我當莊嚴佛土。是不名菩薩。何以故。如
<lb ed="X" n="0229a18"/><lb ed="R039" n="0475b02"/>來說。莊嚴佛土者。卽非莊嚴。是名莊嚴。須菩提。若菩
<lb ed="X" n="0229a19"/><lb ed="R039" n="0475b03"/>薩通達無我･法者。如來說名眞是菩薩。</p>
<lb ed="X" n="0229a20"/><lb ed="R039" n="0475b04"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0229a2001"><l>不達眞法界</l><l>起度衆生意</l><l>及淸淨國土</l>
<lb ed="X" n="0229a21"/><lb ed="R039" n="0475b05"/><l>生心卽是倒</l><l>衆生及菩薩</l><l>知諸法無我</l>
<lb ed="X" n="0229a22"/><lb ed="R039" n="0475b06"/><l>非聖自智信</l><l>及聖以有智</l></lg>
<lb ed="X" n="0229a23"/><lb ed="R039" n="0475b07"/><p xml:id="pX25p0229a2301">須菩提。於意云何。如來有肉眼不。如是。世尊。如來有
<lb ed="X" n="0229a24"/><lb ed="R039" n="0475b08"/>肉眼。須菩提。於意云何。如來有天眼不。如是。世尊。如
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0229b" n="0229b"/>
<lb ed="X" n="0229b01"/><lb ed="R039" n="0475b09"/>來有天眼。須菩提。於意云何。如來有慧眼不。如是。世
<lb ed="X" n="0229b02"/><lb ed="R039" n="0475b10"/>尊。如來有慧眼。須菩提。於意云何。如來有法眼不。如
<lb ed="X" n="0229b03"/><lb ed="R039" n="0475b11"/>是。世尊。如來有法眼。須菩提。於意云何。如來有佛眼
<lb ed="X" n="0229b04"/><lb ed="R039" n="0475b12"/>不。如是。世尊。如來有佛眼。</p>
<lb ed="X" n="0229b05"/><lb ed="R039" n="0475b13"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0229b0501"><l>雖不見諸法</l><l>非無了境眼</l><l>諸佛無種實</l>
<lb ed="X" n="0229b06"/><lb ed="R039" n="0475b14"/><l>以見彼顚倒</l></lg>
<lb ed="X" n="0229b07"/><lb ed="R039" n="0475b15"/><p xml:id="pX25p0229b0701">須菩提。於意云何。如恒河中所有沙。佛說是沙不。如
<lb ed="X" n="0229b08"/><lb ed="R039" n="0475b16"/>是。世尊。如來說是沙。須菩提。於意云何。如一恒河中
<lb ed="X" n="0229b09"/><lb ed="R039" n="0475b17"/>所有沙。有如是沙等恒河。是諸恒河所有沙數。佛世
<lb ed="X" n="0229b10"/><lb ed="R039" n="0475b18"/>界如是。寧爲多不。甚多。世尊。佛吿須菩提。爾所國土
<lb ed="X" n="0229b11"/><lb ed="R039" n="0476a01"/>中。所有衆生。若干種心。如來悉知。何以故。如來說。諸
<lb ed="X" n="0229b12"/><lb ed="R039" n="0476a02"/>心皆爲非心。是名爲心。所以者何。須菩提。過去心不
<lb ed="X" n="0229b13"/><lb ed="R039" n="0476a03"/>可得。現在心不可得。未來心不可得。</p>
<lb ed="X" n="0229b14"/><lb ed="R039" n="0476a04"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0229b1401"><l>種種顚倒識</l><l>以離於實念</l><l>不住彼實智</l>
<lb ed="X" n="0229b15"/><lb ed="R039" n="0476a05"/><l>是故說顚倒</l></lg>
<lb ed="X" n="0229b16"/><lb ed="R039" n="0476a06"/><p xml:id="pX25p0229b1601">須菩提。於意云何。若有人滿三千大千世界七寶以
<lb ed="X" n="0229b17"/><lb ed="R039" n="0476a07"/>用布施。是人以是因緣。得福多不。如是。世尊。此人以
<lb ed="X" n="0229b18"/><lb ed="R039" n="0476a08"/>是因緣。得福甚多。須菩提。若福德有實。如來不說得
<lb ed="X" n="0229b19"/><lb ed="R039" n="0476a09"/>福德多。以福德無故。如來說得福德多。</p>
<lb ed="X" n="0229b20"/><lb ed="R039" n="0476a10"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0229b2001"><l>佛智慧根本</l><l>非顚倒功德</l><l>以是福德相</l>
<lb ed="X" n="0229b21"/><lb ed="R039" n="0476a11"/><l>故重說譬喩</l></lg>
<lb ed="X" n="0229b22"/><lb ed="R039" n="0476a12"/><p xml:id="pX25p0229b2201">須菩提。於意云何。佛可以具足色身見不。不也。世尊。
<lb ed="X" n="0229b23"/><lb ed="R039" n="0476a13"/>如來不應以具足色身見。何以故。如來說。具足色身。
<lb ed="X" n="0229b24"/><lb ed="R039" n="0476a14"/>卽非具足色身。是名具足色身。須菩提。於意云何。如
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0229c" n="0229c"/>
<lb ed="X" n="0229c01"/><lb ed="R039" n="0476a15"/>來可以具足諸相見不。不也。世尊。如來不應以具足
<lb ed="X" n="0229c02"/><lb ed="R039" n="0476a16"/>諸相見。何以故。如來說。諸相具足。卽非具足。是名諸
<lb ed="X" n="0229c03"/><lb ed="R039" n="0476a17"/>相具足。</p>
<lb ed="X" n="0229c04"/><lb ed="R039" n="0476a18"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0229c0401"><l>法身畢竟體</l><l>非彼相好身</l><l>以非相成就</l>
<lb ed="X" n="0229c05"/><lb ed="R039" n="0476b01"/><l>非彼法身故</l><l>不離於法身</l><l>彼二非不佛</l>
<lb ed="X" n="0229c06"/><lb ed="R039" n="0476b02"/><l>故重說成就</l><l>亦無二及有</l></lg>
<lb ed="X" n="0229c07"/><lb ed="R039" n="0476b03"/><p xml:id="pX25p0229c0701">須菩提。汝勿謂如來作是念。我當有所說法。莫作是
<lb ed="X" n="0229c08"/><lb ed="R039" n="0476b04"/>念。何以故。若人言。如來有所說法。卽爲謗佛。不能解
<lb ed="X" n="0229c09"/><lb ed="R039" n="0476b05"/>我所說故。須菩提。說法者。無法可說。是名說法。</p>
<lb ed="X" n="0229c10"/><lb ed="R039" n="0476b06"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0229c1001"><l>如佛法亦然</l><l>所說二差別</l><l>不離於法界</l>
<lb ed="X" n="0229c11"/><lb ed="R039" n="0476b07"/><l>說法無自相</l></lg>
<lb ed="X" n="0229c12"/><lb ed="R039" n="0476b08"/><p xml:id="pX25p0229c1201">爾時。慧命須菩提白佛言。世尊。頗有衆生。於未來世。
<lb ed="X" n="0229c13"/><lb ed="R039" n="0476b09"/>聞說是法。生信心不。佛言。須菩提。彼非衆生。非不衆
<lb ed="X" n="0229c14"/><lb ed="R039" n="0476b10"/>生。何以故。須菩提。衆生衆生者。如來說非衆生。是名
<lb ed="X" n="0229c15"/><lb ed="R039" n="0476b11"/>衆生。</p>
<lb ed="X" n="0229c16"/><lb ed="R039" n="0476b12"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0229c1601"><l>所說說者深</l><l>非無能信者</l><l>非衆生衆生</l>
<lb ed="X" n="0229c17"/><lb ed="R039" n="0476b13"/><l>非聖非不聖</l></lg>
<lb ed="X" n="0229c18"/><lb ed="R039" n="0476b14"/><p xml:id="pX25p0229c1801">須菩提白佛言。世尊。佛得阿耨多羅三藐三菩提。爲
<lb ed="X" n="0229c19"/><lb ed="R039" n="0476b15"/>無所得耶。佛言如是。如是。須菩提。我於阿耨多羅三
<lb ed="X" n="0229c20"/><lb ed="R039" n="0476b16"/>藐三菩提乃至無有少法可得。是名阿耨多羅三藐
<lb ed="X" n="0229c21"/><lb ed="R039" n="0476b17"/>三菩提。</p>
<lb ed="X" n="0229c22"/><lb ed="R039" n="0476b18"/><lg xml:id="lgX25p0229c2201"><l>彼處無少法</l><l>知菩提無上</l></lg>
<lb ed="X" n="0229c23"/><lb ed="R039" n="0477a01"/><p xml:id="pX25p0229c2301">復次。須菩提。是法平等。無有高下。是名阿耨多羅三
<lb ed="X" n="0229c24"/><lb ed="R039" n="0477a02"/>藐三菩提。以無我･無人･無衆生･無壽者。修一切善法。
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0230a" n="0230a"/>
<lb ed="X" n="0230a01"/><lb ed="R039" n="0477a03"/>卽得阿耨多羅三藐三菩提。須菩提。所言善法者。如
<lb ed="X" n="0230a02"/><lb ed="R039" n="0477a04"/>來說卽非善法。是名善法。</p>
<lb ed="X" n="0230a03"/><lb ed="R039" n="0477a05"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0230a0301"><l>法界不增減</l><l>淨平等自相</l><l>有無上方便</l>
<lb ed="X" n="0230a04"/><lb ed="R039" n="0477a06"/><l>及離及漏法</l><l>是故非淨法</l><l>卽是淸淨法</l></lg>
<lb ed="X" n="0230a05"/><lb ed="R039" n="0477a07"/><p xml:id="pX25p0230a0501">須菩提。若三千大千世界中所有諸<name role="" type="person">須彌山</name>王。如是
<lb ed="X" n="0230a06"/><lb ed="R039" n="0477a08"/>等七寶聚。有人持用布施。若人以此般若波羅蜜經。
<lb ed="X" n="0230a07"/><lb ed="R039" n="0477a09"/>乃至四句偈等。受持讀誦。爲他人說。於前福德百分
<lb ed="X" n="0230a08"/><lb ed="R039" n="0477a10"/>不及一。百千萬億分。乃至算數譬喩所不能及。</p>
<lb ed="X" n="0230a09"/><lb ed="R039" n="0477a11"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0230a0901"><l>雖言無記法</l><l>而說是彼因</l><l>是故一法寶</l>
<lb ed="X" n="0230a10"/><lb ed="R039" n="0477a12"/><l>勝無量珍寶</l><l>數力無似勝</l><l>無似因亦然</l>
<lb ed="X" n="0230a11"/><lb ed="R039" n="0477a13"/><l>一切世間法</l><l>不可得爲喩</l></lg>
<lb ed="X" n="0230a12"/><lb ed="R039" n="0477a14"/><p xml:id="pX25p0230a1201">須菩提。於意云何。汝等勿謂如來作是念。我當度衆
<lb ed="X" n="0230a13"/><lb ed="R039" n="0477a15"/>生。須菩提。莫作是念。何以故。實無有衆生如來度者。
<lb ed="X" n="0230a14"/><lb ed="R039" n="0477a16"/>若有衆生如來度者。如來卽有我人衆生壽者。須菩
<lb ed="X" n="0230a15"/><lb ed="R039" n="0477a17"/>提。如來說。有我者。卽非有我。而凡夫之人以爲有我。
<lb ed="X" n="0230a16"/><lb ed="R039" n="0477a18"/>須菩提。凡夫者。如來說卽非凡夫。是名凡夫。</p>
<lb ed="X" n="0230a17"/><lb ed="R039" n="0477b01"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0230a1701"><l>平等眞法界</l><l>佛不度衆生</l><l>以名共彼陰</l>
<lb ed="X" n="0230a18"/><lb ed="R039" n="0477b02"/><l>不離於法界</l><l>取我度爲過</l><l>以取彼法是</l>
<lb ed="X" n="0230a19"/><lb ed="R039" n="0477b03"/><l>取度衆生故</l><l>不取彼應知</l></lg>
<lb ed="X" n="0230a20"/><lb ed="R039" n="0477b04"/><p xml:id="pX25p0230a2001">須菩提。於意云何。可以三十二相觀如來不。須菩提
<lb ed="X" n="0230a21"/><lb ed="R039" n="0477b05"/>言。如是。如是。以三十二相觀如來。佛言。須菩提。若以
<lb ed="X" n="0230a22"/><lb ed="R039" n="0477b06"/>三十二相觀如來者。轉輪聖王卽是如來。須菩提白
<lb ed="X" n="0230a23"/><lb ed="R039" n="0477b07"/>佛言。世尊。如我解佛所說義。不應以三十二相觀如
<lb ed="X" n="0230a24"/><lb ed="R039" n="0477b08"/>來。爾時。世尊而說偈言。</p>
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0230b" n="0230b"/>
<lb ed="X" n="0230b01"/><lb ed="R039" n="0477b09"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0230b0101"><l>若以色見我</l><l>以音聲求我</l>
<lb ed="X" n="0230b02"/><lb ed="R039" n="0477b10"/><l>是人行邪道</l><l>不能見如來</l></lg>
<lb ed="X" n="0230b03"/><lb ed="R039" n="0477b11"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0230b0301"><l>非是色身相</l><l>可比諸如來</l><l>諸佛唯法身</l>
<lb ed="X" n="0230b04"/><lb ed="R039" n="0477b12"/><l>轉輪王非佛</l><l>非相好果報</l><l>依福德成就</l>
<lb ed="X" n="0230b05"/><lb ed="R039" n="0477b13"/><l>而得眞法身</l><l>方便異相故</l><l>唯見色聞聲</l>
<lb ed="X" n="0230b06"/><lb ed="R039" n="0477b14"/><l>是人不知佛</l><l>以眞如法身</l><l>作是識境故</l></lg>
<lb ed="X" n="0230b07"/><lb ed="R039" n="0477b15"/><p xml:id="pX25p0230b0701">須菩提。汝若作是念。如來不以具足相故。得阿耨多
<lb ed="X" n="0230b08"/><lb ed="R039" n="0477b16"/>羅三藐三菩提。須菩提。莫作是念。如來不以具足相
<lb ed="X" n="0230b09"/><lb ed="R039" n="0477b17"/>故。得阿耨多羅三藐三菩提。須菩提。汝若作是念。發
<lb ed="X" n="0230b10"/><lb ed="R039" n="0477b18"/>阿耨多羅三藐三菩提心者。說諸法斷滅。莫作是念。
<lb ed="X" n="0230b11"/><lb ed="R039" n="0478a01"/>何以故。發阿耨多羅三藐三菩提心者。於法不說斷
<lb ed="X" n="0230b12"/><lb ed="R039" n="0478a02"/>滅相。</p>
<lb ed="X" n="0230b13"/><lb ed="R039" n="0478a03"/><lg xml:id="lgX25p0230b1301"><l>不失功德因</l><l>及彼勝果報</l></lg>
<lb ed="X" n="0230b14"/><lb ed="R039" n="0478a04"/><p xml:id="pX25p0230b1401">須菩提。若菩薩以滿恒河沙等世界七寶。持用布施。
<lb ed="X" n="0230b15"/><lb ed="R039" n="0478a05"/>若復有人知一切法無我。得成於忍。此菩薩勝前菩
<lb ed="X" n="0230b16"/><lb ed="R039" n="0478a06"/>薩所得功德。何以故。須菩提。以諸菩薩不受福德故。
<lb ed="X" n="0230b17"/><lb ed="R039" n="0478a07"/>須菩提白佛言。世尊。云何菩薩不受福德。須菩提。菩
<lb ed="X" n="0230b18"/><lb ed="R039" n="0478a08"/>薩所作福德。不應貪著。是故說不受福德。</p>
<lb ed="X" n="0230b19"/><lb ed="R039" n="0478a09"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0230b1901"><l>得勝忍不失</l><l>以得無垢果</l><l>示勝福德相</l>
<lb ed="X" n="0230b20"/><lb ed="R039" n="0478a10"/><l>是故說譬喩</l><l>是福德無報</l><l>如是受不取</l>
<lb ed="X" n="0230b21"/><lb ed="R039" n="0478a11"/><l>是福德應報</l><l>爲化諸衆生</l><l>自然如是業</l>
<lb ed="X" n="0230b22"/><lb ed="R039" n="0478a12"/><l>諸佛現十方</l></lg>
<lb ed="X" n="0230b23"/><lb ed="R039" n="0478a13"/><p xml:id="pX25p0230b2301">須菩提。若有人言。如來若來若去･若坐若臥。是人不
<lb ed="X" n="0230b24"/><lb ed="R039" n="0478a14"/>解我所說義。何以故。如來者。無所從來。亦無所去。故
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0230c" n="0230c"/>
<lb ed="X" n="0230c01"/><lb ed="R039" n="0478a15"/>名如來。</p>
<lb ed="X" n="0230c02"/><lb ed="R039" n="0478a16"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0230c0201"><l>去來化身佛</l><l>如來常不動</l><l>於是法界處</l>
<lb ed="X" n="0230c03"/><lb ed="R039" n="0478a17"/><l>非一亦非異</l></lg>
<lb ed="X" n="0230c04"/><lb ed="R039" n="0478a18"/><p xml:id="pX25p0230c0401">須菩提。若善男子･善女人。以三千大千世界碎爲微
<lb ed="X" n="0230c05"/><lb ed="R039" n="0478b01"/>塵。於意云何。是微塵衆寧爲多不。須菩提言。甚多。世
<lb ed="X" n="0230c06"/><lb ed="R039" n="0478b02"/>尊。何以故。若是微塵衆實有者。佛卽不說是微塵衆。
<lb ed="X" n="0230c07"/><lb ed="R039" n="0478b03"/>所以者何。佛說。微塵衆。卽非微塵衆。是名微塵衆。</p>
<lb ed="X" n="0230c08"/><lb ed="R039" n="0478b04"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0230c0801"><l>世界作微塵</l><l>此喩示彼義</l><l>微塵碎爲末</l>
<lb ed="X" n="0230c09"/><lb ed="R039" n="0478b05"/><l>示現煩惱盡</l></lg>
<lb ed="X" n="0230c10"/><lb ed="R039" n="0478b06"/><p xml:id="pX25p0230c1001">世尊。如來所說三千大千世界。卽非世界。是名世界。
<lb ed="X" n="0230c11"/><lb ed="R039" n="0478b07"/>何以故。若世界實有者。卽是一合相。如來說。一合相。
<lb ed="X" n="0230c12"/><lb ed="R039" n="0478b08"/>卽非一合相。是名一合相。須菩提。一合相者。卽是不
<lb ed="X" n="0230c13"/><lb ed="R039" n="0478b09"/>可說。但凡夫之人貪著其事。</p>
<lb ed="X" n="0230c14"/><lb ed="R039" n="0478b10"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0230c1401"><l>非聚集故集</l><l>非唯是一喩</l><l>聚集處非彼</l>
<lb ed="X" n="0230c15"/><lb ed="R039" n="0478b11"/><l>非是差別喩</l><l>但隨於音聲</l><l>凡夫取顚倒</l>
<lb ed="X" n="0230c16"/><lb ed="R039" n="0478b12"/><l>非無二得道</l><l>遠離於我法</l></lg>
<lb ed="X" n="0230c17"/><lb ed="R039" n="0478b13"/><p xml:id="pX25p0230c1701">須菩提。若人言。佛說我見･人見･衆生見･壽者見。須菩
<lb ed="X" n="0230c18"/><lb ed="R039" n="0478b14"/>提。於意云何。是人解我所說義不。不也世尊。是人不
<lb ed="X" n="0230c19"/><lb ed="R039" n="0478b15"/>解如來所說義。何以故。世尊說。我見･人見･衆生見･壽
<lb ed="X" n="0230c20"/><lb ed="R039" n="0478b16"/>者見。卽非我見･人見･衆生見･壽者見。是名我見･人見･
<lb ed="X" n="0230c21"/><lb ed="R039" n="0478b17"/>衆生見･壽者見。</p>
<lb ed="X" n="0230c22"/><lb ed="R039" n="0478b18"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0230c2201"><l>見我卽不見</l><l>無實虗妄見</l><l>此是微細障</l>
<lb ed="X" n="0230c23"/><lb ed="R039" n="0479a01"/><l>見眞如遠離</l></lg>
<lb ed="X" n="0230c24"/><lb ed="R039" n="0479a02"/><p xml:id="pX25p0230c2401">須菩提。發阿耨多羅三藐三菩提心者。於一切法。應
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0231a" n="0231a"/>
<lb ed="X" n="0231a01"/><lb ed="R039" n="0479a03"/>如是知。如是見。如是信解。不生法相。須菩提。所言法
<lb ed="X" n="0231a02"/><lb ed="R039" n="0479a04"/>相者。如來說卽非法相。是名法相。</p>
<lb ed="X" n="0231a03"/><lb ed="R039" n="0479a05"/><lg xml:id="lgX25p0231a0301"><l>二智及三昧</l><l>如是得遠離</l></lg>
<lb ed="X" n="0231a04"/><lb ed="R039" n="0479a06"/><p xml:id="pX25p0231a0401">須菩提。若有人以滿無量阿僧祗世界七寶持用布
<lb ed="X" n="0231a05"/><lb ed="R039" n="0479a07"/>施。若有善男子･善女人。發菩提心者。持於此經。乃至
<lb ed="X" n="0231a06"/><lb ed="R039" n="0479a08"/>四句偈等。受持讀誦。爲人演說。其福勝彼。云何爲人
<lb ed="X" n="0231a07"/><lb ed="R039" n="0479a09"/>演說。不取於相。如如不動。</p>
<lb ed="X" n="0231a08"/><lb ed="R039" n="0479a10"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0231a0801"><l>化身示現福</l><l>非無無盡福</l><l>諸佛說法時</l>
<lb ed="X" n="0231a09"/><lb ed="R039" n="0479a11"/><l>不言是化身</l><l>以不如是說</l><l>是故彼說正</l>
<lb ed="X" n="0231a10"/><lb ed="R039" n="0479a12"/><l>非有爲非離</l><l>諸如來涅槃</l></lg>
<lb ed="X" n="0231a11"/><lb ed="R039" n="0479a13"/><p xml:id="pX25p0231a1101">何以故。</p>
<lb ed="X" n="0231a12"/><lb ed="R039" n="0479a14"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0231a1201"><l>一切有爲法</l><l>如夢幻泡影</l>
<lb ed="X" n="0231a13"/><lb ed="R039" n="0479a15"/><l>如露亦如電</l><l>應作如是觀</l></lg>
<lb ed="X" n="0231a14"/><lb ed="R039" n="0479a16"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0231a1401"><l>九種有爲法</l><l>妙智正觀故</l><l>見相及於識</l>
<lb ed="X" n="0231a15"/><lb ed="R039" n="0479a17"/><l>器身受用事</l><l>過去現在法</l><l>亦觀未來世</l>
<lb ed="X" n="0231a16"/><lb ed="R039" n="0479a18"/><l>觀相及受用</l><l>觀於三世事</l><l>於有爲法中</l>
<lb ed="X" n="0231a17"/><lb ed="R039" n="0479b01"/><l>得無垢自在</l></lg>
<lb ed="X" n="0231a18"/><lb ed="R039" n="0479b02"/><p xml:id="pX25p0231a1801">佛說是經<anchor xml:id="nkr_note_add_0231a1801" n="0231a1801"/><anchor xml:id="beg0231a1801" n="0231a1801"/>已<anchor xml:id="end0231a1801"/>。長老須菩提及諸比丘･比丘尼･優婆塞･
<lb ed="X" n="0231a19"/><lb ed="R039" n="0479b03"/>優婆夷･一切世間･天･人･阿修羅。聞佛所說。皆大歡喜。
<lb ed="X" n="0231a20"/><lb ed="R039" n="0479b04"/>信受奉行。</p>
<lb ed="X" n="0231a21"/><lb ed="R039" n="0479b05"/>
<lb ed="X" n="0231a22"/><lb ed="R039" n="0479b06"/><p xml:id="pX25p0231a2201">金剛般若經偈會本<note place="inline">終</note></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0231a23"/>
<lb ed="X" n="0231a24"/>
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0231b" n="0231b"/>
<lb ed="X" n="0231b01"/>
<lb ed="X" n="0231b02"/>
<lb ed="X" n="0231b03"/>
<lb ed="X" n="0231b04"/>
<lb ed="X" n="0231b05"/>
<lb ed="X" n="0231b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 487-2 金剛新眼疏經偈合釋通叙大意</cb:mulu><head>No. 487-2
<lb ed="X" n="0231b07"/><lb ed="R039" n="0479b08"/> 金剛新眼疏經偈合釋
<lb ed="X" n="0231b08"/><lb ed="R039" n="0479b10"/>通叙大意</head>
<lb ed="X" n="0231b09"/>
<lb ed="X" n="0231b10"/><lb ed="R039" n="0479b11"/><p xml:id="pX25p0231b1001">眞空不空。妙有不有。妙有不有。有而性常自空。眞空
<lb ed="X" n="0231b11"/><lb ed="R039" n="0479b12"/>不空。空而性常自有。遮照無礙。存泯自由。不可得而
<lb ed="X" n="0231b12"/><lb ed="R039" n="0479b13"/>思議者。其惟實相歟。因而有空。緣空而有。緣空而有。
<lb ed="X" n="0231b13"/><lb ed="R039" n="0479b14"/>回萌蘖於焦芽。因有而空。挽狂惡於醉象。聖凡俱益。
<lb ed="X" n="0231b14"/><lb ed="R039" n="0479b15"/>大小同軌。亦不可得而思議者。其惟金剛般若經歟。
<lb ed="X" n="0231b15"/><lb ed="R039" n="0479b16"/>故我正覺。肇彼祗園。當食時而入城。情忘精舍。乞食
<lb ed="X" n="0231b16"/><lb ed="R039" n="0479b17"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0231b1601" n="0231b1601"/><anchor xml:id="beg0231b1601" n="0231b1601"/>已<anchor xml:id="end0231b1601"/>而還處。念絕人寰。是固以無所住心。隨緣而安住
<lb ed="X" n="0231b17"/><lb ed="R039" n="0479b18"/>也。至若食訖收緣。洗足敷座。一念不動。諸法皆空。是
<lb ed="X" n="0231b18"/><lb ed="R039" n="0480a01"/>又以無所動心。自然而降伏也。如是則降心住心之
<lb ed="X" n="0231b19"/><lb ed="R039" n="0480a02"/>旨。<anchor xml:id="nkr_note_add_0231b1901" n="0231b1901"/><anchor xml:id="beg0231b1901" n="0231b1901"/>已<anchor xml:id="end0231b1901"/>昭然於叙分中矣。</p><p xml:id="pX25p0231b1910" cb:place="inline">正宗分中。諸家異判。或依無
<lb ed="X" n="0231b20"/><lb ed="R039" n="0480a03"/>著分住。或依天親斷疑。或依梁昭明逐分銷釋。或依
<lb ed="X" n="0231b21"/><lb ed="R039" n="0480a04"/>功德施因著立破。同中有異。異中有同。苟能得意忘
<lb ed="X" n="0231b22"/><lb ed="R039" n="0480a05"/>言。無煩說非道是。然羣盲摸象。不妨隨摸異說。三獸
<lb ed="X" n="0231b23"/><lb ed="R039" n="0480a06"/>渡河。亦許緣渡自知。今依本經次第淺深。分爲四分。
<lb ed="X" n="0231b24"/><lb ed="R039" n="0480a07"/>第一略明降住生信分。第二推廣降住開解分。第三
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0231c" n="0231c"/>
<lb ed="X" n="0231c01"/><lb ed="R039" n="0480a08"/>究竟降住起修分。第四決定降住成證分。</p><p xml:id="pX25p0231c0117" cb:place="inline">第一分中。
<lb ed="X" n="0231c02"/><lb ed="R039" n="0480a09"/>首自須菩提見佛擧止。驗佛威儀。在在無非護念。時
<lb ed="X" n="0231c03"/><lb ed="R039" n="0480a10"/>時咸彰付囑。極口稱讚爲衆表揚。第恐妄擬聖境。反
<lb ed="X" n="0231c04"/><lb ed="R039" n="0480a11"/>招畫鵠之譏。爲憐初步。敬陳住降之請。於是世尊重
<lb ed="X" n="0231c05"/><lb ed="R039" n="0480a12"/>讚善哉。深印其說。是猶欲其於著衣持鉢。去來行坐
<lb ed="X" n="0231c06"/><lb ed="R039" n="0480a13"/>時。薦取世尊護念付囑意耳。其奈出廐良駒。<anchor xml:id="nkr_note_add_0231c0601" n="0231c0601"/><anchor xml:id="beg0231c0601" n="0231c0601"/>已<anchor xml:id="end0231c0601"/>搖鞭
<lb ed="X" n="0231c07"/><lb ed="R039" n="0480a14"/>影。傳經沉疾。須設治方。故世尊誡聽許說。而當機唯
<lb ed="X" n="0231c08"/><lb ed="R039" n="0480a15"/>然承旨也。</p><p xml:id="pX25p0231c0805" cb:place="inline">夫菩薩以二利得名。降住從悲施入手。悲
<lb ed="X" n="0231c09"/><lb ed="R039" n="0480a16"/>則能所雙寂。滅度一切衆生。而無度相。施則內外俱
<lb ed="X" n="0231c10"/><lb ed="R039" n="0480a17"/>空。徧行一切檀度。而無住心。無住心則覺心可住。無
<lb ed="X" n="0231c11"/><lb ed="R039" n="0480a18"/>度相則妄心可降。降心住心。略明如是。</p><p xml:id="pX25p0231c1116" cb:place="inline">第以布施一
<lb ed="X" n="0231c12"/><lb ed="R039" n="0480b01"/>法。通乎上下。恐謂下濟衆生。可以不住生相。上供諸
<lb ed="X" n="0231c13"/><lb ed="R039" n="0480b02"/>佛。豈可不住佛相。故問以可以身相見如來不。空生
<lb ed="X" n="0231c14"/><lb ed="R039" n="0480b03"/>因問得悟。如來進示提持。不惟應化非眞。乃至果報
<lb ed="X" n="0231c15"/><lb ed="R039" n="0480b04"/>身相。亦不應住。以凡所有相。皆是虗妄故也。</p><p xml:id="pX25p0231c1518" cb:place="inline">然義意
<lb ed="X" n="0231c16"/><lb ed="R039" n="0480b05"/>旣漸入深微。而章句亦倍增玄妙。於是問答激揚。啓
<lb ed="X" n="0231c17"/><lb ed="R039" n="0480b06"/>發淨信。展轉徵釋。結示增修。至云知我說法。如筏喩
<lb ed="X" n="0231c18"/><lb ed="R039" n="0480b07"/>者。則如來爲衆解粘去縛之意<anchor xml:id="nkr_note_add_0231c1801" n="0231c1801"/><anchor xml:id="beg0231c1801" n="0231c1801"/>已<anchor xml:id="end0231c1801"/>深切矣。</p><p xml:id="pX25p0231c1817" cb:place="inline">然旣遣之
<lb ed="X" n="0231c19"/><lb ed="R039" n="0480b08"/>又遣。不合有得有說。爲防斯疑。故爾致問。當機答以
<lb ed="X" n="0231c20"/><lb ed="R039" n="0480b09"/>得無定得。說無定說。則二乘隨法生取之堅執<anchor xml:id="nkr_note_add_0231c2001" n="0231c2001"/><anchor xml:id="beg0231c2001" n="0231c2001"/>已<anchor xml:id="end0231c2001"/>搖
<lb ed="X" n="0231c21"/><lb ed="R039" n="0480b10"/>動矣。法執旣破。淨信斯生。因爲校量持福。以終一章
<lb ed="X" n="0231c22"/><lb ed="R039" n="0480b11"/>之義也。</p><p xml:id="pX25p0231c2204" cb:place="inline">第二推廣降住開解分中。初約小乘因果以
<lb ed="X" n="0231c23"/><lb ed="R039" n="0480b12"/>明降心者。爲其無我也。無我則無念。無念則有相皆
<lb ed="X" n="0231c24"/><lb ed="R039" n="0480b13"/>離。心無可降。是眞降心。次約大乘因果以明住心者。
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0232a" n="0232a"/>
<lb ed="X" n="0232a01"/><lb ed="R039" n="0480b14"/>爲其無法也。無法則無執。無執則是法不住。覺元不
<lb ed="X" n="0232a02"/><lb ed="R039" n="0480b15"/>昧。是眞住心。自是校況持福。請名奉持。爲義略周。而
<lb ed="X" n="0232a03"/><lb ed="R039" n="0480b16"/>又進示說法無說。塵界非界。化相非相者。葢爲淨除
<lb ed="X" n="0232a04"/><lb ed="R039" n="0480b17"/>餘疑開廣知見。所以四句功德。雖恒沙身命布施。未
<lb ed="X" n="0232a05"/><lb ed="R039" n="0480b18"/>足爲校焉。緣茲當機深解。感悟涕泣。歎信解功德。第
<lb ed="X" n="0232a06"/><lb ed="R039" n="0481a01"/>一希有。驗當來有斯。倍更爲難。以能離一切相。卽名
<lb ed="X" n="0232a07"/><lb ed="R039" n="0481a02"/>諸佛故耳。</p><p xml:id="pX25p0232a0705" cb:place="inline">如來欲令聞讚發心。見賢思齊。故以如是
<lb ed="X" n="0232a08"/><lb ed="R039" n="0481a03"/>如是而印許之。復以不驚不怖不畏者而證成之。其
<lb ed="X" n="0232a09"/><lb ed="R039" n="0481a04"/>次又以般若非般若。例明忍辱非忍辱。佛意葢以六
<lb ed="X" n="0232a10"/><lb ed="R039" n="0481a05"/>度萬行。一切俱非。故總結之曰。菩薩應離一切相發
<lb ed="X" n="0232a11"/><lb ed="R039" n="0481a06"/>心。不應住色等生心。應生無所住心也。前此敎以不
<lb ed="X" n="0232a12"/><lb ed="R039" n="0481a07"/>住色等布施者。亦斯意耳。欲遮深疑。具示五語。爲助
<lb ed="X" n="0232a13"/><lb ed="R039" n="0481a08"/>妙解。雙陳兩喩。良以有住行施。則永沈長夜。故以如
<lb ed="X" n="0232a14"/><lb ed="R039" n="0481a09"/>人入暗喩之。無住行施。則徑達彼岸。故以如人有目
<lb ed="X" n="0232a15"/><lb ed="R039" n="0481a10"/>喩之。然此推廣分中。少示降心。多示住心者。以覺心
<lb ed="X" n="0232a16"/><lb ed="R039" n="0481a11"/>如主。妄心如客。但使覺心安住。自令妄心不興。亦如
<lb ed="X" n="0232a17"/><lb ed="R039" n="0481a12"/>主人若悟。客邪不得其便也。至此顯示經功。生福與
<lb ed="X" n="0232a18"/><lb ed="R039" n="0481a13"/>滅罪齊驅。校量持福。供佛兼承事莫及。總以是經義
<lb ed="X" n="0232a19"/><lb ed="R039" n="0481a14"/>不可思議。果報亦不可思議。但辦肯心。必不相賺。解
<lb ed="X" n="0232a20"/><lb ed="R039" n="0481a15"/>分極旨。盡於是矣。</p><p xml:id="pX25p0232a2008" cb:place="inline">第三究竟降住起修分中。重擧發
<lb ed="X" n="0232a21"/><lb ed="R039" n="0481a16"/>菩提心者。謂信解之後。發起修習菩提心也。雖蒙開
<lb ed="X" n="0232a22"/><lb ed="R039" n="0481a17"/>示。<anchor xml:id="nkr_note_add_0232a2201" n="0232a2201"/><anchor xml:id="beg0232a2201" n="0232a2201"/>已<anchor xml:id="end0232a2201"/>解降住之宗。未歷眞修。莫究降住之實。故重問
<lb ed="X" n="0232a23"/><lb ed="R039" n="0481a18"/>云何應住。云何降伏。其意葢欲究竟所解。以造其實
<lb ed="X" n="0232a24"/><lb ed="R039" n="0481b01"/>耳。</p><p xml:id="pX25p0232a2402" cb:place="inline">答降心中。而有略明･詳示二義。略明中。敎以如前
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0232b" n="0232b"/>
<lb ed="X" n="0232b01"/><lb ed="R039" n="0481b02"/>所解。而究竟之故仍約度生無度。顯久行卽修故。</p><p xml:id="pX25p0232b0120" cb:place="inline">詳
<lb ed="X" n="0232b02"/><lb ed="R039" n="0481b03"/>示之中復分爲四。</p><p xml:id="pX25p0232b0208" cb:place="inline">第一得記離相。第二感報離相。第
<lb ed="X" n="0232b03"/><lb ed="R039" n="0481b04"/>三修因離相。第四知見離相。</p><p xml:id="pX25p0232b0312" cb:place="inline">第一得記離相。雖事在
<lb ed="X" n="0232b04"/><lb ed="R039" n="0481b05"/>然燈。與前解分中取意不同。前爲遣所授法以明無
<lb ed="X" n="0232b05"/><lb ed="R039" n="0481b06"/>住。故問其於法有所得不。此爲遣能受法以示降伏。
<lb ed="X" n="0232b06"/><lb ed="R039" n="0481b07"/>故問以有法得菩提不。答以無法。印以無法者。以有
<lb ed="X" n="0232b07"/><lb ed="R039" n="0481b08"/>法則不契眞如。佛不與記。無法乃適符如義。佛始與
<lb ed="X" n="0232b08"/><lb ed="R039" n="0481b09"/>記。葢以如來者。卽諸法中如如不動義也。</p><p xml:id="pX25p0232b0817" cb:place="inline">是知如來
<lb ed="X" n="0232b09"/><lb ed="R039" n="0481b10"/>於菩提樹下。得成菩提。亦緣實無有法。雖曰實無有
<lb ed="X" n="0232b10"/><lb ed="R039" n="0481b11"/>法。亦非一向永寂。故進示以所得菩提。無實無虗。無
<lb ed="X" n="0232b11"/><lb ed="R039" n="0481b12"/>實故。說有不有。說空不空。故無妨如來說一切法。無
<lb ed="X" n="0232b12"/><lb ed="R039" n="0481b13"/>虗故。說有不有爲妙有。說空不空爲眞空。爲欲顯示
<lb ed="X" n="0232b13"/><lb ed="R039" n="0481b14"/>眞空妙有。故無妨說皆是佛法。恐猶未了。仍復申明。
<lb ed="X" n="0232b14"/><lb ed="R039" n="0481b15"/>故曰一切法非一切法。名一切法。此又如來於正說
<lb ed="X" n="0232b15"/><lb ed="R039" n="0481b16"/>降心法中。兼示中道第一義耳。</p><p xml:id="pX25p0232b1513" cb:place="inline">第二感報離相者。謂
<lb ed="X" n="0232b16"/><lb ed="R039" n="0481b17"/>法身性具。可說無得。報體修成。甯與同倫。爲防斯疑。
<lb ed="X" n="0232b17"/><lb ed="R039" n="0481b18"/>故重拈解分中。身如<name role="" type="person">須彌山</name>王之喩。而云譬如人身
<lb ed="X" n="0232b18"/><lb ed="R039" n="0482a01"/>長大。此當機先所<anchor xml:id="nkr_note_add_0232b1801" n="0232b1801"/><anchor xml:id="beg0232b1801" n="0232b1801"/>已<anchor xml:id="end0232b1801"/>悟。故纔聞擧處。便劈空欄住而
<lb ed="X" n="0232b19"/><lb ed="R039" n="0482a02"/>自釋也。</p><p xml:id="pX25p0232b1904" cb:place="inline">第三修因離相中。先約度生遣相。言菩薩亦
<lb ed="X" n="0232b20"/><lb ed="R039" n="0482a03"/>如是者。謂菩薩非菩薩。亦如大身非大身是也。是知
<lb ed="X" n="0232b21"/><lb ed="R039" n="0482a04"/>彼若起心作言。我當度生。則是以菩薩自負。却非眞
<lb ed="X" n="0232b22"/><lb ed="R039" n="0482a05"/>實菩薩。以彼若知實無有法。乃可名爲菩薩。彼旣作
<lb ed="X" n="0232b23"/><lb ed="R039" n="0482a06"/>言自負。故斥以不名也。至云是故佛說等者。乃承引
<lb ed="X" n="0232b24"/><lb ed="R039" n="0482a07"/>如來<anchor xml:id="nkr_note_add_0232b2401" n="0232b2401"/><anchor xml:id="beg0232b2401" n="0232b2401"/>已<anchor xml:id="end0232b2401"/>向所說。皆爲顯示二無我理以證成之。次約
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0232c" n="0232c"/>
<lb ed="X" n="0232c01"/><lb ed="R039" n="0482a08"/>嚴土遣相中不名菩薩準上可知。以彼若於嚴土之
<lb ed="X" n="0232c02"/><lb ed="R039" n="0482a09"/>時。通達無我無法者。乃許其爲眞是菩薩。以有二空
<lb ed="X" n="0232c03"/><lb ed="R039" n="0482a10"/>之智。決定成佛故。</p><p xml:id="pX25p0232c0308" cb:place="inline">第四知見離相中。旣一佛而通具
<lb ed="X" n="0232c04"/><lb ed="R039" n="0482a11"/>五眼。則是本惟一見。隨緣而成五見。其猶開池引月。
<lb ed="X" n="0232c05"/><lb ed="R039" n="0482a12"/>因池之異。而說月之異。若決堤通水。則又以池之一。
<lb ed="X" n="0232c06"/><lb ed="R039" n="0482a13"/>而說月之一。應知異固非異。一亦非一。以月例見。見
<lb ed="X" n="0232c07"/><lb ed="R039" n="0482a14"/>豈有定相哉。旣一知而悉知衆心。義似有體。其奈衆
<lb ed="X" n="0232c08"/><lb ed="R039" n="0482a15"/>心虗妄。三際叵得。是雖知而本無所知。知豈有實相
<lb ed="X" n="0232c09"/><lb ed="R039" n="0482a16"/>哉。據此則佛知佛見。尙無定實。況夫未到佛地。妄知
<lb ed="X" n="0232c10"/><lb ed="R039" n="0482a17"/>妄見。固知其爲徹體虗妄。不待降伏矣。</p><p xml:id="pX25p0232c1016" cb:place="inline">答住心中。亦
<lb ed="X" n="0232c11"/><lb ed="R039" n="0482a18"/>有略明･詳示二義。略明中。滿界寶施。其福似多。而如
<lb ed="X" n="0232c12"/><lb ed="R039" n="0482b01"/>來問心多不者。良以行布施時。有住相不住之異。住
<lb ed="X" n="0232c13"/><lb ed="R039" n="0482b02"/>相則福德有實。不可言多。以有漏故。不住則福德無
<lb ed="X" n="0232c14"/><lb ed="R039" n="0482b03"/>故。可說爲多。以無漏故。然此修分之中。略明降心。仍
<lb ed="X" n="0232c15"/><lb ed="R039" n="0482b04"/>約度生無度。略明住心。仍約布施無住者。爲顯行解
<lb ed="X" n="0232c16"/><lb ed="R039" n="0482b05"/>相應。所謂如是而解。如是而修。如目與足。如是而見。
<lb ed="X" n="0232c17"/><lb ed="R039" n="0482b06"/>如是而行也。</p><p xml:id="pX25p0232c1706" cb:place="inline">詳示之中。亦分爲四。一見佛無住。二聞
<lb ed="X" n="0232c18"/><lb ed="R039" n="0482b07"/>法無住。三得果無住。四修因無住。</p><p xml:id="pX25p0232c1814" cb:place="inline">第一見佛無住。義
<lb ed="X" n="0232c19"/><lb ed="R039" n="0482b08"/>似複前而有二意不同。一兼正不同。二化報不同。兼
<lb ed="X" n="0232c20"/><lb ed="R039" n="0482b09"/>正不同者。以信分中。明不可以身相見如來。而解分
<lb ed="X" n="0232c21"/><lb ed="R039" n="0482b10"/>中。明不可以三十二相見如來。其意皆是兼爲釋疑。
<lb ed="X" n="0232c22"/><lb ed="R039" n="0482b11"/>非正示降住之文。今則正示住心。此兼正不同也。</p><p xml:id="pX25p0232c2220" cb:place="inline">化
<lb ed="X" n="0232c23"/><lb ed="R039" n="0482b12"/>報不同者。謂前二說身說相。初無具足之言。次有四
<lb ed="X" n="0232c24"/><lb ed="R039" n="0482b13"/>八之數。明知其爲應化之身。今身相皆以具足見稱
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0233a" n="0233a"/>
<lb ed="X" n="0233a01"/><lb ed="R039" n="0482b14"/>者。應指實報之身。葢必萬德莊嚴方稱具足。以具足
<lb ed="X" n="0233a02"/><lb ed="R039" n="0482b15"/>卽圓滿義也。而又言非具足者。以旣屬因感。卽是緣
<lb ed="X" n="0233a03"/><lb ed="R039" n="0482b16"/>起。緣起無性。豈眞具足。意顯其不應住耳。</p><p xml:id="pX25p0233a0317" cb:place="inline">第二聞法
<lb ed="X" n="0233a04"/><lb ed="R039" n="0482b17"/>無住中。先明說者無住。言如來雖<anchor xml:id="nkr_note_add_0233a0401" n="0233a0401"/><anchor xml:id="beg0233a0401" n="0233a0401"/>已<anchor xml:id="end0233a0401"/>隨機說法。皆以
<lb ed="X" n="0233a05"/><lb ed="R039" n="0482b18"/>無緣而應。實不預爲作念。我今當爲說何等法。是雖
<lb ed="X" n="0233a06"/><lb ed="R039" n="0483a01"/>終日說法。而實無所住矣。次明聞者無住。而言彼非
<lb ed="X" n="0233a07"/><lb ed="R039" n="0483a02"/>衆生者。以旣信無住。卽名無佛故。又云非不衆生者。
<lb ed="X" n="0233a08"/><lb ed="R039" n="0483a03"/>以雖名爲佛。但是理具故。徵釋中。言旣非衆生。而又
<lb ed="X" n="0233a09"/><lb ed="R039" n="0483a04"/>名爲衆生者。謂佛以能信卽佛說非。解修未極說是
<lb ed="X" n="0233a10"/><lb ed="R039" n="0483a05"/>也。</p><p xml:id="pX25p0233a1002" cb:place="inline">第三得果無住者。準前信分云。無有定法。名阿耨
<lb ed="X" n="0233a11"/><lb ed="R039" n="0483a06"/>菩提。解分亦云。實無有法。得阿耨菩提。是當機之所
<lb ed="X" n="0233a12"/><lb ed="R039" n="0483a07"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0233a1201" n="0233a1201"/><anchor xml:id="beg0233a1201" n="0233a1201"/>已<anchor xml:id="end0233a1201"/>知。而今復以所得菩提。爲無所得爲問者。葢爲印
<lb ed="X" n="0233a13"/><lb ed="R039" n="0483a08"/>證前語。以便觀察修習故也。如來印證。而云無少法
<lb ed="X" n="0233a14"/><lb ed="R039" n="0483a09"/>可得者。以還復舊時性。無有一法新故。</p><p xml:id="pX25p0233a1416" cb:place="inline">第四修因無
<lb ed="X" n="0233a15"/><lb ed="R039" n="0483a10"/>住中。而云是法平等。無有高下者。乃申明上文無少
<lb ed="X" n="0233a16"/><lb ed="R039" n="0483a11"/>法可得之意。以引生下文無我修善得菩提義也。意
<lb ed="X" n="0233a17"/><lb ed="R039" n="0483a12"/>謂是法平等。無有高下。而現見生佛判然者。以凡夫
<lb ed="X" n="0233a18"/><lb ed="R039" n="0483a13"/>有我。不得正覺。二乘不修。失於正等。菩薩修而不具。
<lb ed="X" n="0233a19"/><lb ed="R039" n="0483a14"/>未及無上。佛以無我。異凡夫之不覺。名曰正覺。佛以
<lb ed="X" n="0233a20"/><lb ed="R039" n="0483a15"/>修善。異二乘之偏枯。名曰正等。佛以具修一切善法。
<lb ed="X" n="0233a21"/><lb ed="R039" n="0483a16"/>異菩薩之有上。名曰無上。故云卽得阿耨等也。恐聞
<lb ed="X" n="0233a22"/><lb ed="R039" n="0483a17"/>善法二字。又起有法之疑。故又以卽非･是名遣之。修
<lb ed="X" n="0233a23"/><lb ed="R039" n="0483a18"/>分之旨。至此<anchor xml:id="nkr_note_add_0233a2301" n="0233a2301"/><anchor xml:id="beg0233a2301" n="0233a2301"/>已<anchor xml:id="end0233a2301"/>極。因爲校量持福。以發行人勝進之
<lb ed="X" n="0233a24"/><lb ed="R039" n="0483b01"/>意焉。</p><p xml:id="pX25p0233a2403" cb:place="inline">第四決定降住成證分中。乃有三義。一降心離
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0233b" n="0233b"/>
<lb ed="X" n="0233b01"/><lb ed="R039" n="0483b02"/>相。二住心無住。三結歸問意。</p><p xml:id="pX25p0233b0112" cb:place="inline">初中略明降心。亦約度
<lb ed="X" n="0233b02"/><lb ed="R039" n="0483b03"/>生無度。而與前文逈異。謂前約菩薩。未得決定。是勉
<lb ed="X" n="0233b03"/><lb ed="R039" n="0483b04"/>而行之。此約佛地。<anchor xml:id="nkr_note_add_0233b0301" n="0233b0301"/><anchor xml:id="beg0233b0301" n="0233b0301"/>已<anchor xml:id="end0233b0301"/>得決定。是安而行之也。</p><p xml:id="pX25p0233b0318" cb:place="inline">詳示降
<lb ed="X" n="0233b04"/><lb ed="R039" n="0483b05"/>心。復有二義。一觀相離相。二離相亦離。觀相離相中。
<lb ed="X" n="0233b05"/><lb ed="R039" n="0483b06"/>問雖同於解分。而所爲不同。謂前爲防疑。此爲破見。
<lb ed="X" n="0233b06"/><lb ed="R039" n="0483b07"/>葢當機歷承開示。相似心空。未免欲立心空之見。觀
<lb ed="X" n="0233b07"/><lb ed="R039" n="0483b08"/>其答處。頓改前轍。其意以但自無心。則見色非干色。
<lb ed="X" n="0233b08"/><lb ed="R039" n="0483b09"/>一切色是佛色矣。佛旣不斥其非。未全非也。但恐其
<lb ed="X" n="0233b09"/><lb ed="R039" n="0483b10"/>相似心空。未得決定。故以輪王三十二相。而勘驗之。
<lb ed="X" n="0233b10"/><lb ed="R039" n="0483b11"/>當機果是脚跟不穩。而云不應以三十二相觀如來。
<lb ed="X" n="0233b11"/><lb ed="R039" n="0483b12"/>所謂依悕似曲纔堪聽。又被風吹別調中也。佛旣不
<lb ed="X" n="0233b12"/><lb ed="R039" n="0483b13"/>印其是。未全是耳。又恐其前無新證。退失故居。歷覽
<lb ed="X" n="0233b13"/><lb ed="R039" n="0483b14"/>二際。自生艱險。故惟說偈以示離色離聲。且授之以
<lb ed="X" n="0233b14"/><lb ed="R039" n="0483b15"/>把穩生涯也。</p><p xml:id="pX25p0233b1406" cb:place="inline">離相亦離者。以上示離相。乃爲遣取相
<lb ed="X" n="0233b15"/><lb ed="R039" n="0483b16"/>之執。若更起離相之執。何異從冥入冥。故文中兩誠
<lb ed="X" n="0233b16"/><lb ed="R039" n="0483b17"/>莫作是念。葢恐其以盲引盲。致令一類發菩提心者。
<lb ed="X" n="0233b17"/><lb ed="R039" n="0483b18"/>說諸法斷滅。成焦芽敗種。墮一闡提。佛亦難救。所謂
<lb ed="X" n="0233b18"/><lb ed="R039" n="0484a01"/>甯使著有如<name role="" type="person">須彌山</name>。不使著空如芥子許也。</p><p xml:id="pX25p0233b1818" cb:place="inline">略明住
<lb ed="X" n="0233b19"/><lb ed="R039" n="0484a02"/>心中。亦以不住施福爲言。然與前有異。以前文但顯
<lb ed="X" n="0233b20"/><lb ed="R039" n="0484a03"/>不住福多。啓發修習之心。此中的指得忍菩薩。決定
<lb ed="X" n="0233b21"/><lb ed="R039" n="0484a04"/>不受福德。有志決定者。亦知取法可爾。</p><p xml:id="pX25p0233b2116" cb:place="inline">詳示住心中。
<lb ed="X" n="0233b22"/><lb ed="R039" n="0484a05"/>亦有二義。一正報無住。二依報無住。正報無住者。謂
<lb ed="X" n="0233b23"/><lb ed="R039" n="0484a06"/>如來內證不變之體。外現隨緣之用。來去坐臥。一味
<lb ed="X" n="0233b24"/><lb ed="R039" n="0484a07"/>隨緣。故曰如來者。無所從來。亦無所去。故名如來。是
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0233c" n="0233c"/>
<lb ed="X" n="0233c01"/><lb ed="R039" n="0484a08"/>知如來正報。尙不應住。降斯<anchor xml:id="nkr_note_add_0233c0101" n="0233c0101"/><anchor xml:id="beg0233c0101" n="0233c0101"/>已<anchor xml:id="end0233c0101"/>還。豈應有所住乎。</p><p xml:id="pX25p0233c0120" cb:place="inline">次
<lb ed="X" n="0233c02"/><lb ed="R039" n="0484a09"/>明依報無住者。謂界旣可析。塵又可合。則塵界俱非
<lb ed="X" n="0233c03"/><lb ed="R039" n="0484a10"/>實有。但凡夫之人。貪著其事。而入理菩薩。宜應無所
<lb ed="X" n="0233c04"/><lb ed="R039" n="0484a11"/>住矣。</p><p xml:id="pX25p0233c0403" cb:place="inline">又上文詳示降心中。佛以一切諸見束爲斷常
<lb ed="X" n="0233c05"/><lb ed="R039" n="0484a12"/>二見。二見不生。一切皆盡。是爲決定降伏。此中乃以
<lb ed="X" n="0233c06"/><lb ed="R039" n="0484a13"/>一切諸法。束爲依正二報。二報不住。一切俱空。是爲
<lb ed="X" n="0233c07"/><lb ed="R039" n="0484a14"/>決定安住。</p><p xml:id="pX25p0233c0705" cb:place="inline">結歸問意者。準前兩番請問。皆以住心在
<lb ed="X" n="0233c08"/><lb ed="R039" n="0484a15"/>前。降心在後。兩番開示。皆以住心在後。降心在前。其
<lb ed="X" n="0233c09"/><lb ed="R039" n="0484a16"/>意以妄心久熾。覺心乍興。乍興則力微。久熾則功著。
<lb ed="X" n="0233c10"/><lb ed="R039" n="0484a17"/>功著則降不容緩。故在前。力微則住不宜速。故在後。</p>
<lb ed="X" n="0233c11"/><lb ed="R039" n="0484a18"/><p xml:id="pX25p0233c1101">今當開示<anchor xml:id="nkr_note_add_0233c1101" n="0233c1101"/><anchor xml:id="beg0233c1101" n="0233c1101"/>已<anchor xml:id="end0233c1101"/>竟。亦先結降心。後結住心。結降心者。以
<lb ed="X" n="0233c12"/><lb ed="R039" n="0484b01"/>前兩答降心。皆令度生無我。且言若菩薩有我人等
<lb ed="X" n="0233c13"/><lb ed="R039" n="0484b02"/>相。卽非菩薩。恐謂說由心生。如來旣說人有我等相。
<lb ed="X" n="0233c14"/><lb ed="R039" n="0484b03"/>見。則是如來心中。先有我等相見。爲防斯疑。故曰若
<lb ed="X" n="0233c15"/><lb ed="R039" n="0484b04"/>人言佛說我見人見衆生見壽者見。乃至云。是人不
<lb ed="X" n="0233c16"/><lb ed="R039" n="0484b05"/>解如來所說義。以如來說我非我。是名爲我。旣所說
<lb ed="X" n="0233c17"/><lb ed="R039" n="0484b06"/>尙惟是名。能說心中。豈先有我等相見。如谷答嚮。元
<lb ed="X" n="0233c18"/><lb ed="R039" n="0484b07"/>無作者。此約決定無我以結。至云於一切法。應如是
<lb ed="X" n="0233c19"/><lb ed="R039" n="0484b08"/>知。如是見等者。由前歷示降心之法。今其應於一切
<lb ed="X" n="0233c20"/><lb ed="R039" n="0484b09"/>降心法中。如是由知而見。由信而解。信解之後。漸次
<lb ed="X" n="0233c21"/><lb ed="R039" n="0484b10"/>究竟。以至決定降伏。則幷前所說降心之法。心中亦
<lb ed="X" n="0233c22"/><lb ed="R039" n="0484b11"/>復不生。此約決定無法以結。然此心中我等相見。及
<lb ed="X" n="0233c23"/><lb ed="R039" n="0484b12"/>於法相。俱屬微細深惑。此旣不有。尙有何妄。故此結
<lb ed="X" n="0233c24"/><lb ed="R039" n="0484b13"/>歸。應前云何降心問也。</p><p xml:id="pX25p0233c2410" cb:place="inline">結住心中。而言滿無量僧祗
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0234a" n="0234a"/>
<lb ed="X" n="0234a01"/><lb ed="R039" n="0484b14"/>世界寶施。不及持說此經者。以不得此經。不成無住
<lb ed="X" n="0234a02"/><lb ed="R039" n="0484b15"/>行故。又恐謂受持無住易。演說無住難。故徵其云何
<lb ed="X" n="0234a03"/><lb ed="R039" n="0484b16"/>爲人演說。而示以不取於相。良以一切有爲。總如夢
<lb ed="X" n="0234a04"/><lb ed="R039" n="0484b17"/>事。眠時似有。寤時實無。況夫色陰如幻。無而忽有。受
<lb ed="X" n="0234a05"/><lb ed="R039" n="0484b18"/>陰如泡。虗而無實。想陰如影。托外物現。行陰如露。乘
<lb ed="X" n="0234a06"/><lb ed="R039" n="0485a01"/>夜氣生。識陰如電。假明暫發。一一皆是無常。法法總
<lb ed="X" n="0234a07"/><lb ed="R039" n="0485a02"/>歸滅盡。作如是觀。自然不取於相。如如不動。此約決
<lb ed="X" n="0234a08"/><lb ed="R039" n="0485a03"/>定無住。應前云何應住問也。</p><p xml:id="pX25p0234a0812" cb:place="inline">流通中。當機全身擔荷。
<lb ed="X" n="0234a09"/><lb ed="R039" n="0485a04"/>餘衆隨分受益。三草二木。各得增長。故云皆大歡喜。
<lb ed="X" n="0234a10"/><lb ed="R039" n="0485a05"/>謂喜其成佛有分。非常喜也。</p><p xml:id="pX25p0234a1012" cb:place="inline">信謂忍其敎。受謂領其
<lb ed="X" n="0234a11"/><lb ed="R039" n="0485a06"/>理。奉則遵敎循理。行則自行化他。夫如是則慧水常
<lb ed="X" n="0234a12"/><lb ed="R039" n="0485a07"/>流。法脈永通。盡塵劫而不滯。利萬彚而無遺矣。</p><p xml:id="pX25p0234a1219" cb:place="inline"><note place="inline">理</note>也
<lb ed="X" n="0234a13"/><lb ed="R039" n="0485a08"/>無知。謬承師印。向雖歷參多席曾未得聞是經。旣在
<lb ed="X" n="0234a14"/><lb ed="R039" n="0485a09"/>持誦之餘。用心研究。又於講演之際。加意尋討。將陳
<lb ed="X" n="0234a15"/><lb ed="R039" n="0485a10"/>斯疏。尙冀資成。澄觀補處之偈。妙契大聖之心。依經
<lb ed="X" n="0234a16"/><lb ed="R039" n="0485a11"/>求偈。偈得經而詞暢。藉偈通經。經因偈而義明。緣茲
<lb ed="X" n="0234a17"/><lb ed="R039" n="0485a12"/>合釋。用此濟美。未善兩論。不敢強同。仍以乍異舊說。
<lb ed="X" n="0234a18"/><lb ed="R039" n="0485a13"/>恐泥先聞。故總以新眼名之。賜覽者願少留意。</p>
<lb ed="X" n="0234a19"/><lb ed="R039" n="0485a14"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0234a1901"><l>歸命本尊佛</l><l>演說微妙空</l><l>解空第一者</l>
<lb ed="X" n="0234a20"/><lb ed="R039" n="0485a15"/><l>常隨衆聖賢</l><l>願以大威神</l><l>祐我成斯疏</l>
<lb ed="X" n="0234a21"/><lb ed="R039" n="0485a16"/><l>隨喜幷見聞</l><l>承此開新眼</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0234a22"/>
<lb ed="X" n="0234a23"/>
<lb ed="X" n="0234a24"/>
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0234b" n="0234b"/>
<lb ed="X" n="0234b01"/>
<lb ed="X" n="0234b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 487-3 金剛新眼疏經偈合釋懸示</cb:mulu><head>No. 487-3
<lb ed="X" n="0234b03"/><lb ed="R039" n="0485b01"/> 金剛新眼疏經偈合釋懸示</head>
<lb ed="X" n="0234b04"/>
<lb ed="X" n="0234b05"/><lb ed="R039" n="0485b02"/><byline cb:type="author">京西山敕建香界寺傳講沙門通理謹述</byline>
<lb ed="X" n="0234b06"/><lb ed="R039" n="0485b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">前文</cb:mulu><p xml:id="pX25p0234b0601">將釋此經。預建章門。夫雜華嚴飾。爲諸經中王。賢首
<lb ed="X" n="0234b07"/><lb ed="R039" n="0485b04"/>淸涼。乃一家之祖。十門通經。萬世標準。雖依法隨人。
<lb ed="X" n="0234b08"/><lb ed="R039" n="0485b05"/>開合不定。而忘言得意。會理無殊。故今解釋此經。略
<lb ed="X" n="0234b09"/><lb ed="R039" n="0485b06"/>變其式。而爲六門。一翻譯前後。二宣說時處。三敎乘
<lb ed="X" n="0234b10"/><lb ed="R039" n="0485b07"/>攝屬。四因緣所爲。五受持感通。六釋題解文。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0234b11"/><lb ed="R039" n="0485b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一翻譯前後</cb:mulu><p xml:id="pX25p0234b1101">第一･翻譯前後者。以經是佛說。文屬梵言。翻梵成夏。
<lb ed="X" n="0234b12"/><lb ed="R039" n="0485b09"/>必得其人。出譯憑時。乃堪取信。此經前後翻譯。閱有
<lb ed="X" n="0234b13"/><lb ed="R039" n="0485b10"/>六師。</p>
<lb ed="X" n="0234b14"/><lb ed="R039" n="0485b11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">一姚秦鳩摩羅什譯</cb:mulu><head>一姚秦鳩摩羅什譯</head>
<lb ed="X" n="0234b15"/><lb ed="R039" n="0485b12"/><p xml:id="pX25p0234b1501">姚秦。譯經時也。後秦姚氏。建都長安。爲別前秦符氏。
<lb ed="X" n="0234b16"/><lb ed="R039" n="0485b13"/>故稱姚秦。鳩摩羅什。譯主名也。具云鳩摩羅什婆。此
<lb ed="X" n="0234b17"/><lb ed="R039" n="0485b14"/>翻童壽。以童年有耆德故。<note place="inline">開元釋敎錄云。一名鳩摩羅耆婆者。外國製名。多以
<lb ed="X" n="0234b18"/><lb ed="R039" n="0485b15"/>父母爲本。什父鳩摩羅炎。母字耆婆。故兼取爲名</note>。祖居印土。家世相國。其父
<lb ed="X" n="0234b19"/><lb ed="R039" n="0485b16"/>以聰敏見稱。避位出家。遊學龜兹。龜兹王聞。以女逼
<lb ed="X" n="0234b20"/><lb ed="R039" n="0485b17"/>而妻之。乃生於什。什處胎日。母增慧辯。如舍利弗處
<lb ed="X" n="0234b21"/><lb ed="R039" n="0485b18"/>胎相類。什生。母卽出家。得證初果。什年七歲。亦俱出
<lb ed="X" n="0234b22"/><lb ed="R039" n="0486a01"/>家。從師受經。日誦千偈。九歲隨母到<name role="" type="person">罽賓</name>。依名德法
<lb ed="X" n="0234b23"/><lb ed="R039" n="0486a02"/>師槃頭達多。習小乘經論。十二歲。其母攜還。至月氏
<lb ed="X" n="0234b24"/><lb ed="R039" n="0486a03"/>北山。有羅漢見而異之。謂其母曰。此子當善守之。如
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0234c" n="0234c"/>
<lb ed="X" n="0234c01"/><lb ed="R039" n="0486a04"/>過三十五不毀戒。度人不減毱多。若破戒者。止可爲
<lb ed="X" n="0234c02"/><lb ed="R039" n="0486a05"/>才明儁藝法師而<anchor xml:id="nkr_note_add_0234c0201" n="0234c0201"/><anchor xml:id="beg0234c0201" n="0234c0201"/>已<anchor xml:id="end0234c0201"/>。又到沙勒國。見佛鉢。遂頂戴之。
<lb ed="X" n="0234c03"/><lb ed="R039" n="0486a06"/>俄念鉢重。卽不能勝。失聲下之。母問其故。卽以唯心
<lb ed="X" n="0234c04"/><lb ed="R039" n="0486a07"/>之義答之。及還龜兹。名葢諸國。至於四圍五明諸論。
<lb ed="X" n="0234c05"/><lb ed="R039" n="0486a08"/>陰陽星算等術。莫不窮微盡奧。後從<name role="" type="person">卑摩羅叉</name>學十
<lb ed="X" n="0234c06"/><lb ed="R039" n="0486a09"/>誦律。又從須利耶蘇摩。咨稟大乘。乃知從前學小之
<lb ed="X" n="0234c07"/><lb ed="R039" n="0486a10"/>非。於是傳習大乘。廣求要義。</p><p xml:id="pX25p0234c0712" cb:place="inline">有頃。什母預知龜兹運
<lb ed="X" n="0234c08"/><lb ed="R039" n="0486a11"/>衰。辭往天竺。進證三果。臨行謂什曰。方等深敎。當闡
<lb ed="X" n="0234c09"/><lb ed="R039" n="0486a12"/>秦都。但於自身。少有不利。奈何。什曰。菩薩之行。利物
<lb ed="X" n="0234c10"/><lb ed="R039" n="0486a13"/>亡軀。果其大化得行。雖當鑪鑊無恨。乃留住龜兹。止
<lb ed="X" n="0234c11"/><lb ed="R039" n="0486a14"/>王新寺。後又到<name role="" type="person">罽賓</name>。爲其師槃頭達多。具說一乘妙
<lb ed="X" n="0234c12"/><lb ed="R039" n="0486a15"/>義。達多感悟。反禮什爲大乘師焉。自是道播西乾。聲
<lb ed="X" n="0234c13"/><lb ed="R039" n="0486a16"/>流東震。當此土前秦符堅。建元九年。異星現於西域
<lb ed="X" n="0234c14"/><lb ed="R039" n="0486a17"/>分野。太史奏曰。當有大德智人。入輔中國。堅曰。朕聞
<lb ed="X" n="0234c15"/><lb ed="R039" n="0486a18"/>龜兹有羅什。襄陽有道安。得非此二人耶。於是先致
<lb ed="X" n="0234c16"/><lb ed="R039" n="0486b01"/>道安。後遣驍騎將軍呂光。率兵七萬伐龜兹。致什至
<lb ed="X" n="0234c17"/><lb ed="R039" n="0486b02"/>西涼。光聞符堅爲姚萇所弑。乃自據涼土。卽三河王
<lb ed="X" n="0234c18"/><lb ed="R039" n="0486b03"/>位。什亦留止。萇卽位。亦聞師名。屢請。呂光不允。萇卒。
<lb ed="X" n="0234c19"/><lb ed="R039" n="0486b04"/>子興立。復請不允。光卒。子隆立。姚興伐涼。請什至長
<lb ed="X" n="0234c20"/><lb ed="R039" n="0486b05"/>安。待以國師之禮。當弘始三年時也。</p><p xml:id="pX25p0234c2015" cb:place="inline">因見舊譯經論。
<lb ed="X" n="0234c21"/><lb ed="R039" n="0486b06"/>率多不與梵本相應。乃集沙門八百餘人。新譯經論
<lb ed="X" n="0234c22"/><lb ed="R039" n="0486b07"/>九十八部。凡三百九十餘卷。所譯此經。名金剛般若
<lb ed="X" n="0234c23"/><lb ed="R039" n="0486b08"/>波羅蜜。什臨滅。集衆謂曰。自以闇昧。謬充翻譯。若所
<lb ed="X" n="0234c24"/><lb ed="R039" n="0486b09"/>傳無謬。當使焚身之後。舌根不壞。後果如之。是知師
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0235a" n="0235a"/>
<lb ed="X" n="0235a01"/><lb ed="R039" n="0486b10"/>舌。與如來廣長舌相。等無有異。所以此經六譯。而時
<lb ed="X" n="0235a02"/><lb ed="R039" n="0486b11"/>所宗尙。皆弘秦本。今疏依之。<note place="inline">細尋什師行狀。自古紀載不同。愚先註法華指
<lb ed="X" n="0235a03"/><lb ed="R039" n="0486b12"/>掌。但據大成。今見譯經圖紀。及釋敎錄所載。不惟與大成不符。卽二書亦遞相齟齬。至於金剛蒙引所載。益難
<lb ed="X" n="0235a04"/><lb ed="R039" n="0486b13"/>考稽。是疏且約圖紀敎錄斟酌去取。恐有未妥。故述此以俟博覽者敎之</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0235a05"/><lb ed="R039" n="0486b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二元魏<name role="" type="person">菩提留支</name>譯</cb:mulu><head>二元魏<name role="" type="person">菩提留支</name>譯</head>
<lb ed="X" n="0235a06"/><lb ed="R039" n="0486b15"/><p xml:id="pX25p0235a0601">後魏元氏。初都恒安。南遷洛陽。後遷鄴。凡十三帝。一
<lb ed="X" n="0235a07"/><lb ed="R039" n="0486b16"/>百五十五年。爲別前魏曹氏。故稱元魏。<name role="" type="person">菩提留支</name>。此
<lb ed="X" n="0235a08"/><lb ed="R039" n="0486b17"/>云覺希。北印土人也。徧通三藏。妙入總持。志在弘法。
<lb ed="X" n="0235a09"/><lb ed="R039" n="0486b18"/>廣流視聽。以魏永平之歲。至止洛京。宣武下敕。慇勤
<lb ed="X" n="0235a10"/><lb ed="R039" n="0487a01"/>敬勞。處之永甯大寺。供待甚豐。七百梵僧。並皆周給。
<lb ed="X" n="0235a11"/><lb ed="R039" n="0487a02"/>敕留支爲譯匠。創翻十地論。厥初命章。宣武親自筆
<lb ed="X" n="0235a12"/><lb ed="R039" n="0487a03"/>受。然後方付沙門僧辯等。訖盡論文。佛法隆盛。英俊
<lb ed="X" n="0235a13"/><lb ed="R039" n="0487a04"/>蔚然。相從傳授。孜孜如也。自是翻譯不輟。至永熈三
<lb ed="X" n="0235a14"/><lb ed="R039" n="0487a05"/>年。洛京遷於漳鄴。留支亦至鄴翻譯。前後近三十年。
<lb ed="X" n="0235a15"/><lb ed="R039" n="0487a06"/>始從洛陽宣武帝永平元年。終至鄴都孝靖帝天平
<lb ed="X" n="0235a16"/><lb ed="R039" n="0487a07"/>二年。所出經論。共三十九部。一百二十七卷。所譯此
<lb ed="X" n="0235a17"/><lb ed="R039" n="0487a08"/>經。名同秦本。經有五種不同。一起問不同。以魏本有
<lb ed="X" n="0235a18"/><lb ed="R039" n="0487a09"/>四問。一問云何發心。二問應云何住。三問云何修行。
<lb ed="X" n="0235a19"/><lb ed="R039" n="0487a10"/>四問云何降心。秦本則合問發於問住。該問修於問
<lb ed="X" n="0235a20"/><lb ed="R039" n="0487a11"/>降。葢以能住便能發。能降乃能修故。二有無不同。以
<lb ed="X" n="0235a21"/><lb ed="R039" n="0487a12"/>魏本於後半卷內。有爾時慧命須菩提。乃至云衆生
<lb ed="X" n="0235a22"/><lb ed="R039" n="0487a13"/>衆生者。如來說非衆生。是名衆生一段。秦本原無。乃
<lb ed="X" n="0235a23"/><lb ed="R039" n="0487a14"/>後人依襄陽石刻補入。葢什師譯漏也。三答問不同。
<lb ed="X" n="0235a24"/><lb ed="R039" n="0487a15"/>以秦本後半卷內。有佛問須菩提。可以三十二相觀
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0235b" n="0235b"/>
<lb ed="X" n="0235b01"/><lb ed="R039" n="0487a16"/>如來不。而須菩提答以如是如是。以三十二相觀如
<lb ed="X" n="0235b02"/><lb ed="R039" n="0487a17"/>來。至魏本則答以不以相見。葢留師秪知隨順前文。
<lb ed="X" n="0235b03"/><lb ed="R039" n="0487a18"/>不知空生前後見異。雖後之四譯皆爾。而本疏以秦
<lb ed="X" n="0235b04"/><lb ed="R039" n="0487b01"/>本爲是。四詳略不同。此有二處。一魏本偈云。若以色
<lb ed="X" n="0235b05"/><lb ed="R039" n="0487b02"/>見我。以音聲求我。乃至云法體不可見。彼識不能知。
<lb ed="X" n="0235b06"/><lb ed="R039" n="0487b03"/>共有八句。秦本唯取前四句。以八句中前四句反顯。
<lb ed="X" n="0235b07"/><lb ed="R039" n="0487b04"/>後四句正明。餘四譯皆倣魏本。什師以反顯足明。故
<lb ed="X" n="0235b08"/><lb ed="R039" n="0487b05"/>略後義。二秦本偈云。一切有爲法。如夢幻泡影。如露
<lb ed="X" n="0235b09"/><lb ed="R039" n="0487b06"/>亦如電。應作如是觀。唯有六喩。魏本則有九喩。餘之
<lb ed="X" n="0235b10"/><lb ed="R039" n="0487b07"/>四本。亦倣魏譯。什師以六喩雖略。約義可攝諸法。九
<lb ed="X" n="0235b11"/><lb ed="R039" n="0487b08"/>喩雖詳。約義亦不出此。且四句難收。故不盡取。五立
<lb ed="X" n="0235b12"/><lb ed="R039" n="0487b09"/>分不立分不同。以魏本分此經爲十二分。前後五譯
<lb ed="X" n="0235b13"/><lb ed="R039" n="0487b10"/>皆不立分。今秦本三十二分。乃梁昭明立。此五之外。
<lb ed="X" n="0235b14"/><lb ed="R039" n="0487b11"/>仍有小異者。義則大同。不具述。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0235b15"/><lb ed="R039" n="0487b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三陳朝眞諦譯</cb:mulu><head>三陳朝眞諦譯</head>
<lb ed="X" n="0235b16"/><lb ed="R039" n="0487b13"/><p xml:id="pX25p0235b1601">陳氏莅朝。都建業。始自武帝永定元年。終至後主禎
<lb ed="X" n="0235b17"/><lb ed="R039" n="0487b14"/>明三年。凡五主。共三十三年。譯經緇素三人。眞諦其
<lb ed="X" n="0235b18"/><lb ed="R039" n="0487b15"/>一焉。梵名波羅末陀。本西印土<name role="" type="person">優禪尼國</name>人。婆羅門
<lb ed="X" n="0235b19"/><lb ed="R039" n="0487b16"/>種。姓頗羅墮。景行澄明。器宇淸肅。風神爽拔。悠然自
<lb ed="X" n="0235b20"/><lb ed="R039" n="0487b17"/>遠。羣藏廣部。罔不厝懷。志在弘通。隨方利物。於梁武
<lb ed="X" n="0235b21"/><lb ed="R039" n="0487b18"/>帝太淸二年屆都邑。武帝面伸禮敬。安置於寶雲殿。
<lb ed="X" n="0235b22"/><lb ed="R039" n="0488a01"/>自是傳翻經敎。不羨奏時。更出新文。有逾齊日。無何
<lb ed="X" n="0235b23"/><lb ed="R039" n="0488a02"/>梁季崩亂。所懷不果。雖復翻譯。栖遑靡託。逮陳武帝
<lb ed="X" n="0235b24"/><lb ed="R039" n="0488a03"/>永定二年。乃還返豫章。又上臨川晉安諸郡。雖傳經
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0235c" n="0235c"/>
<lb ed="X" n="0235c01"/><lb ed="R039" n="0488a04"/>論。道缺情離。遂欲泛舶往楞伽修國。道俗虔請。結誓
<lb ed="X" n="0235c02"/><lb ed="R039" n="0488a05"/>留之。權停南越。至文帝天嘉四年。楊都建元寺。僧宗
<lb ed="X" n="0235c03"/><lb ed="R039" n="0488a06"/>法淮僧忍等。遠浮江表。親承訪問。諦欣其來意。爲翻
<lb ed="X" n="0235c04"/><lb ed="R039" n="0488a07"/>攝大乘等論。首尾兩載。又至梁安郡。欲返西國。爲太
<lb ed="X" n="0235c05"/><lb ed="R039" n="0488a08"/>守王萬賖所請。暫留海隅。後以泛舶西引。遇風瓢還
<lb ed="X" n="0235c06"/><lb ed="R039" n="0488a09"/>廣州。適逢刺史歐陽穆公頠。延住制止寺。請翻新文。
<lb ed="X" n="0235c07"/><lb ed="R039" n="0488a10"/>諦顧此業緣西還無指。乃對沙門慧愷等。翻廣義法
<lb ed="X" n="0235c08"/><lb ed="R039" n="0488a11"/>門經。及唯識論等。後穆公薨。世子紇重爲檀越。相續
<lb ed="X" n="0235c09"/><lb ed="R039" n="0488a12"/>翻譯。按諦於梁代所出經論總十一部。梁末入陳。復
<lb ed="X" n="0235c10"/><lb ed="R039" n="0488a13"/>出三十八部。其所譯此經。名亦同於秦本。經有四種
<lb ed="X" n="0235c11"/><lb ed="R039" n="0488a14"/>不同。一起問不同。以秦本唯二問。一問云何應住。二
<lb ed="X" n="0235c12"/><lb ed="R039" n="0488a15"/>問云何降心。陳本則有三問。一問發菩提心行菩薩
<lb ed="X" n="0235c13"/><lb ed="R039" n="0488a16"/>乘云何應住。二問云何修行。三問云何發起菩薩心。
<lb ed="X" n="0235c14"/><lb ed="R039" n="0488a17"/>淮餘本皆末問降心。或眞諦誤釋降心爲發心耳。二
<lb ed="X" n="0235c15"/><lb ed="R039" n="0488a18"/>有無不同。此有二處。一秦本前半卷內。於我從昔來。
<lb ed="X" n="0235c16"/><lb ed="R039" n="0488b01"/>所得慧眼。未曾得聞如是之經下。別無徵釋之文。陳
<lb ed="X" n="0235c17"/><lb ed="R039" n="0488b02"/>本則加何以故。世尊說般若波羅蜜。卽非般若波羅
<lb ed="X" n="0235c18"/><lb ed="R039" n="0488b03"/>蜜。故說般若波羅蜜三句。魏本唯有前二句。餘本全
<lb ed="X" n="0235c19"/><lb ed="R039" n="0488b04"/>無。疑是衍文。二同魏本。此有無不同也。第三答問不
<lb ed="X" n="0235c20"/><lb ed="R039" n="0488b05"/>同。此亦二處。一同魏本。二者秦本於若以色見我之
<lb ed="X" n="0235c21"/><lb ed="R039" n="0488b06"/>偈後。直接須菩提汝若作是念。如來不以具足相得
<lb ed="X" n="0235c22"/><lb ed="R039" n="0488b07"/>菩提一段。中無別文。陳本則加須菩提於意云何。如
<lb ed="X" n="0235c23"/><lb ed="R039" n="0488b08"/>來可以具足相得菩提不。乃至云如來不以具足相
<lb ed="X" n="0235c24"/><lb ed="R039" n="0488b09"/>得菩提一段。葢如來前說色見聲求不得。恐執此又
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0236a" n="0236a"/>
<lb ed="X" n="0236a01"/><lb ed="R039" n="0488b10"/>墮斷見。故急埽之云。汝若作是念等。疑是眞諦不論
<lb ed="X" n="0236a02"/><lb ed="R039" n="0488b11"/>此義。強爲聯合。置此一段。仍依什譯爲是。第四詳略
<lb ed="X" n="0236a03"/><lb ed="R039" n="0488b12"/>不同。亦同魏本。此外小異大同。不悉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0236a04"/><lb ed="R039" n="0488b13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">四隋朝笈多譯</cb:mulu><head>四隋朝笈多譯</head>
<lb ed="X" n="0236a05"/><lb ed="R039" n="0488b14"/><p xml:id="pX25p0236a0501">隋國號。楊氏御極之稱也。始於文帝。終於煬帝。二主
<lb ed="X" n="0236a06"/><lb ed="R039" n="0488b15"/>共三十七年。文帝姓楊名堅。弘農華陰縣人。其父楊
<lb ed="X" n="0236a07"/><lb ed="R039" n="0488b16"/>忠。仕北周有功。封隋國公。忠卒。堅襲爵。後繼周卽位。
<lb ed="X" n="0236a08"/><lb ed="R039" n="0488b17"/>建都長安。國號大隋。故稱隋朝。笈多略稱也。具云達
<lb ed="X" n="0236a09"/><lb ed="R039" n="0488b18"/>摩笈多。此翻法密。南天竺羅囉國人。刹帝利種。姓虎
<lb ed="X" n="0236a10"/><lb ed="R039" n="0489a01"/>氏。年二十三歲。往中天竺耳出城黃華色伽藍出家。
<lb ed="X" n="0236a11"/><lb ed="R039" n="0489a02"/>二十五歲。方受具戒。受具之後。徧歷西域大小乘國。
<lb ed="X" n="0236a12"/><lb ed="R039" n="0489a03"/>廣見博聞。藝業內充。後於迦臂施國。遇北路商人。聞
<lb ed="X" n="0236a13"/><lb ed="R039" n="0489a04"/>說大支那國。三寶興盛。遂結契來遊。<g ref="#CB02494">䟦</g>涉積年。更歷
<lb ed="X" n="0236a14"/><lb ed="R039" n="0489a05"/>諸國。隨所至處。不斷講說。於開皇十年。來屆瓜州。初
<lb ed="X" n="0236a15"/><lb ed="R039" n="0489a06"/>契同徒。或留或沒。獨顧單影。悲喜交集。尋蒙帝旨。延
<lb ed="X" n="0236a16"/><lb ed="R039" n="0489a07"/>入京師。處之名寺。供給豐沃。初與崛多共參備譯。迨
<lb ed="X" n="0236a17"/><lb ed="R039" n="0489a08"/>仁壽之末。崛多以緣他事。流擯東越。自是專主傳譯。
<lb ed="X" n="0236a18"/><lb ed="R039" n="0489a09"/>及<anchor xml:id="nkr_note_add_0236a1801" n="0236a1801"/><anchor xml:id="beg0236a1801" n="0236a1801"/>煬<anchor xml:id="end0236a1801"/>帝定鼎東都。敬重彌隆。敕於洛水南濵上林園
<lb ed="X" n="0236a19"/><lb ed="R039" n="0489a10"/>內。置翻經舘。始從大業初年。終於大業末歲。譯大方
<lb ed="X" n="0236a20"/><lb ed="R039" n="0489a11"/>等善住意等經。金剛般若等論。共九部計四十六卷。
<lb ed="X" n="0236a21"/><lb ed="R039" n="0489a12"/>並文義澄潔。華質顯暢。今詳釋敎錄。九部內無此經
<lb ed="X" n="0236a22"/><lb ed="R039" n="0489a13"/>名。唯彥琮笈多傳云。初笈多翻金剛斷割般若波羅
<lb ed="X" n="0236a23"/><lb ed="R039" n="0489a14"/>蜜經一卷。及普樂經十五卷。未及練覆。値僞鄭淪廢。
<lb ed="X" n="0236a24"/><lb ed="R039" n="0489a15"/>不暇重修。據此乃是後人搜訪傳流。因斷割過質。故
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0236b" n="0236b"/>
<lb ed="X" n="0236b01"/><lb ed="R039" n="0489a16"/>以能斷易之。目曰金剛能斷般若波羅蜜經。譯對梵
<lb ed="X" n="0236b02"/><lb ed="R039" n="0489a17"/>文。語多倒詞。意雖不乖佛旨。習乃有背時機。句且難
<lb ed="X" n="0236b03"/><lb ed="R039" n="0489a18"/>尋。義應莫曉。葢卽彥琮所謂未及練覆。不暇重修之
<lb ed="X" n="0236b04"/><lb ed="R039" n="0489b01"/>故。然以餘本求之。亦皆小異大同。存之在藏。爲備參
<lb ed="X" n="0236b05"/><lb ed="R039" n="0489b02"/>考。倘餘本有疑未決。亦可取之旁通。厥功不泯。略此
<lb ed="X" n="0236b06"/><lb ed="R039" n="0489b03"/>述成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0236b07"/><lb ed="R039" n="0489b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">五唐<name role="" type="person">玄奘</name>法師譯</cb:mulu><head>五唐<name role="" type="person">玄奘</name>法師譯</head>
<lb ed="X" n="0236b08"/><lb ed="R039" n="0489b05"/><p xml:id="pX25p0236b0801">大唐李氏。都長安。自高祖武德元年。至開元十八年。
<lb ed="X" n="0236b09"/><lb ed="R039" n="0489b06"/>兼天后代。凡一百一十三載。譯經緇素。三十七人。唯
<lb ed="X" n="0236b10"/><lb ed="R039" n="0489b07"/><name role="" type="person">玄奘</name>爲最。<name role="" type="person">玄奘</name>本名褘。俗姓陳氏。陳留人也。漢太邱
<lb ed="X" n="0236b11"/><lb ed="R039" n="0489b08"/>長陳仲弓之後。曾祖欽。後魏上黨太守。祖康。北齊國
<lb ed="X" n="0236b12"/><lb ed="R039" n="0489b09"/>子博士。食邑周南。子孫因家。又爲緱氏縣人也。父惠。
<lb ed="X" n="0236b13"/><lb ed="R039" n="0489b10"/>英潔有雅操。隋大業中。拜江陵令。解纓而返。有四男。
<lb ed="X" n="0236b14"/><lb ed="R039" n="0489b11"/>奘最小。其次兄長捷。先出家。住東都<name role="" type="person">淨土寺</name>。以奘少
<lb ed="X" n="0236b15"/><lb ed="R039" n="0489b12"/>罹窮酷。攜以獎之。十一歲得度出家。其後隋氏失御。
<lb ed="X" n="0236b16"/><lb ed="R039" n="0489b13"/>天下沸騰。昆季相<g ref="#CB06078">𢹂</g>。屆於京邑。住<name role="" type="person">莊嚴寺</name>。洎唐武德
<lb ed="X" n="0236b17"/><lb ed="R039" n="0489b14"/>元年。國基草創。兵甲尙興。京城未有講肆。又從兄入
<lb ed="X" n="0236b18"/><lb ed="R039" n="0489b15"/>蜀。歷席聽講。年滿二十。卽於成都受具。自後徧參諸
<lb ed="X" n="0236b19"/><lb ed="R039" n="0489b16"/>方。咸罄其旨。乃自惟曰。余周流吳蜀。爰逮趙魏。未及
<lb ed="X" n="0236b20"/><lb ed="R039" n="0489b17"/>周秦。遇有講筵。率皆登踐。雖<anchor xml:id="nkr_note_add_0236b2001" n="0236b2001"/><anchor xml:id="beg0236b2001" n="0236b2001"/>已<anchor xml:id="end0236b2001"/>布之言。蘊積胸襟。而
<lb ed="X" n="0236b21"/><lb ed="R039" n="0489b18"/>未吐之詞。解籤無地。若不輕生狥命。誓往華胥。焉能
<lb ed="X" n="0236b22"/><lb ed="R039" n="0490a01"/>具覿成言。用通神解。於是於貞觀三年。奮志西征。遠
<lb ed="X" n="0236b23"/><lb ed="R039" n="0490a02"/>歷多國。誠重勞輕。履險若夷。旣達印土。無倦諮籌。師
<lb ed="X" n="0236b24"/><lb ed="R039" n="0490a03"/>承戒賢。論制惡見。印土學人。咸仰盛德。討論一十七
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0236c" n="0236c"/>
<lb ed="X" n="0236c01"/><lb ed="R039" n="0490a04"/>周。遊覽百有餘國。當此土貞觀十九年。正月二十四
<lb ed="X" n="0236c02"/><lb ed="R039" n="0490a05"/>日。還屆京師。見帝於洛陽宮。談叙眞俗。無爽帝旨。帝
<lb ed="X" n="0236c03"/><lb ed="R039" n="0490a06"/>曰。自師行後。朕奉爲穆太后。於西京造<name role="" type="person">弘福寺</name>。將來
<lb ed="X" n="0236c04"/><lb ed="R039" n="0490a07"/>梵本。可就翻譯。旣承明命。遂返西京。廣集碩學名德
<lb ed="X" n="0236c05"/><lb ed="R039" n="0490a08"/>沙門靈潤等五十餘人。卽於是年五月。開演梵文。翻
<lb ed="X" n="0236c06"/><lb ed="R039" n="0490a09"/>譯大菩薩藏等經論。自是翻譯無輟。訖於麟德元年。
<lb ed="X" n="0236c07"/><lb ed="R039" n="0490a10"/>總出大小乘經律論等。七十五部。一千三百三十五
<lb ed="X" n="0236c08"/><lb ed="R039" n="0490a11"/>卷。所譯此經。名能斷金剛般若波羅蜜。與秦本起問
<lb ed="X" n="0236c09"/><lb ed="R039" n="0490a12"/>相似。一問云何應住。二問云何修行。三問云何攝心。
<lb ed="X" n="0236c10"/><lb ed="R039" n="0490a13"/>葢攝之與降。皆治伏義。但多中閒一問。又秦本唯說
<lb ed="X" n="0236c11"/><lb ed="R039" n="0490a14"/>四相。此說八想。謂有情想。命者想。士夫想。補特伽羅
<lb ed="X" n="0236c12"/><lb ed="R039" n="0490a15"/>想。意生想。摩納婆想。作者想。受者想。葢相卽所想。但
<lb ed="X" n="0236c13"/><lb ed="R039" n="0490a16"/>四八開合稍異。又秦本言如來者。卽諸法如義。而此
<lb ed="X" n="0236c14"/><lb ed="R039" n="0490a17"/>言如來者。卽是眞實眞如增語。卽是無生法性增語。
<lb ed="X" n="0236c15"/><lb ed="R039" n="0490a18"/>卽是永斷道路增語。卽是畢竟不生增語。其與秦本
<lb ed="X" n="0236c16"/><lb ed="R039" n="0490b01"/>答問不同。亦同魏本。而色見聲求偈亦八句。偈後加
<lb ed="X" n="0236c17"/><lb ed="R039" n="0490b02"/>文。亦與陳本小異。後偈九喩。亦同魏本。餘皆大同秦
<lb ed="X" n="0236c18"/><lb ed="R039" n="0490b03"/>本。但浮演之文過多。似未若什本直捷。令人樂讀耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0236c19"/><lb ed="R039" n="0490b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">六唐義淨法師譯</cb:mulu><head>六唐義淨法師譯</head>
<lb ed="X" n="0236c20"/><lb ed="R039" n="0490b05"/><p xml:id="pX25p0236c2001">義淨齊州人。俗姓張。字文明。齠齔之年。辭親出家。徧
<lb ed="X" n="0236c21"/><lb ed="R039" n="0490b06"/>詢名匠。廣探羣籍。仰法顯之雅操。慕<name role="" type="person">玄奘</name>之高風。有
<lb ed="X" n="0236c22"/><lb ed="R039" n="0490b07"/>志西遊。未能諧願。曁登具之後。誓期必往。於是於咸
<lb ed="X" n="0236c23"/><lb ed="R039" n="0490b08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0236c2301" n="0236c2301"/><anchor xml:id="beg0236c2301" n="0236c2301"/>亨<anchor xml:id="end0236c2301"/>二年。三十有七歲。初結同志。數滿十人。洎乎泛舶。
<lb ed="X" n="0236c24"/><lb ed="R039" n="0490b09"/>餘皆退罷。唯淨堅心。奮志孤行。備歷艱險。漸達印土。
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0237a" n="0237a"/>
<lb ed="X" n="0237a01"/><lb ed="R039" n="0490b10"/>所至之境。皆洞言音。凡遇王臣。咸蒙禮重。鷲峯鷄足
<lb ed="X" n="0237a02"/><lb ed="R039" n="0490b11"/>鹿苑祇園佛境靈跡。皆親瞻仰。憩那爛陀。禮菩提樹。
<lb ed="X" n="0237a03"/><lb ed="R039" n="0490b12"/>凡所遊歷。三十餘國。往來問道。出二十年。於天后證
<lb ed="X" n="0237a04"/><lb ed="R039" n="0490b13"/>聖之元。乙未仲夏。還至河洛。將梵本經律論近四百
<lb ed="X" n="0237a05"/><lb ed="R039" n="0490b14"/>部。幷金剛座眞容一鋪。舍利三百粒。天后敬法重人。
<lb ed="X" n="0237a06"/><lb ed="R039" n="0490b15"/>親迎於上東門外。洛陽緇素。備設幢幡。兼陳皷樂。在
<lb ed="X" n="0237a07"/><lb ed="R039" n="0490b16"/>前導引。敕於佛授記寺安置所將梵本。幷令翻譯。初
<lb ed="X" n="0237a08"/><lb ed="R039" n="0490b17"/>共于闐三藏實义難陀譯華嚴經。久視<anchor xml:id="nkr_note_add_0237a0801" n="0237a0801"/><anchor xml:id="beg0237a0801" n="0237a0801"/>已<anchor xml:id="end0237a0801"/>後。方自翻
<lb ed="X" n="0237a09"/><lb ed="R039" n="0490b18"/>譯。權輿於天后久視元年庚子。投筆於睿宗景雲二
<lb ed="X" n="0237a10"/><lb ed="R039" n="0491a01"/>年辛亥。歷福先寺･<name role="" type="person">西明寺</name>･<name role="" type="person">薦福寺</name>等處。總出經律論
<lb ed="X" n="0237a11"/><lb ed="R039" n="0491a02"/>五十六部。凡二百三十卷。所譯此經。名同奘本。起問
<lb ed="X" n="0237a12"/><lb ed="R039" n="0491a03"/>處亦同。其與秦本不同者。秦本於若是經典所在之
<lb ed="X" n="0237a13"/><lb ed="R039" n="0491a04"/>處。卽爲有佛。若尊重弟子下。別有請名奉持一段。魏
<lb ed="X" n="0237a14"/><lb ed="R039" n="0491a05"/>陳隋奘四本。大略皆同。此本則直接說法無說。塵界
<lb ed="X" n="0237a15"/><lb ed="R039" n="0491a06"/>非界。現相非相等文。而乃將請名奉持。移於聞經悲
<lb ed="X" n="0237a16"/><lb ed="R039" n="0491a07"/>泣。歎昔未聞之下。其意葢以說經未久。不合突然請
<lb ed="X" n="0237a17"/><lb ed="R039" n="0491a08"/>名。必是空生自歎。從昔未聞是經。因知非常。故爾請
<lb ed="X" n="0237a18"/><lb ed="R039" n="0491a09"/>問。雖似有理。但與五譯相違。恐是臆見。非佛本旨。又
<lb ed="X" n="0237a19"/><lb ed="R039" n="0491a10"/>秦本於色見聲求偈後。恐其立斷滅見。故誡以莫作
<lb ed="X" n="0237a20"/><lb ed="R039" n="0491a11"/>是念。如來不以具足相得菩提。以若作是念。恐令發
<lb ed="X" n="0237a21"/><lb ed="R039" n="0491a12"/>菩提心者。說諸法斷滅。承上接下。似爲得理。而魏陳
<lb ed="X" n="0237a22"/><lb ed="R039" n="0491a13"/>隋奘四本。雖各添餘文。亦大同小異。至此本則直問
<lb ed="X" n="0237a23"/><lb ed="R039" n="0491a14"/>發趣菩薩乘者。其所有法。是斷滅不。旣與什譯不符。
<lb ed="X" n="0237a24"/><lb ed="R039" n="0491a15"/>視餘本亦似有缺。其餘文義大同奘本。而刪去浮詞。
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0237b" n="0237b"/>
<lb ed="X" n="0237b01"/><lb ed="R039" n="0491a16"/>尤得什師之妙。翻譯前後竟。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0237b02"/><lb ed="R039" n="0491a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二宣說時處</cb:mulu><p xml:id="pX25p0237b0201">第二･宣說時處者。以如來法不浪施。因機而說。機有
<lb ed="X" n="0237b03"/><lb ed="R039" n="0491a18"/>生熟。說有前後。是故一代聖敎。說分三時。</p><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第一日出先照時</cb:mulu><head>第一日出
<lb ed="X" n="0237b04"/><lb ed="R039" n="0491b01"/>先照時</head><p xml:id="pX25p0237b0404" cb:place="inline">爲圓頓大根衆生。轉無上根本法輪。名爲直
<lb ed="X" n="0237b05"/><lb ed="R039" n="0491b02"/>顯敎。令彼同敎一乘人等。轉同成別。譬如日出。先照
<lb ed="X" n="0237b06"/><lb ed="R039" n="0491b03"/><name role="" type="person">須彌山</name>等諸大高山。其所說經。卽是華嚴･梵網等也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0237b07"/><lb ed="R039" n="0491b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第二日昇轉照時</cb:mulu><head>第二日昇轉照時</head><p xml:id="pX25p0237b0708" cb:place="inline">先總後別。</p>
<lb ed="X" n="0237b08"/><lb ed="R039" n="0491b05"/><p xml:id="pX25p0237b0801">總者此轉照。時爲下中上三類衆生。轉依本起末法
<lb ed="X" n="0237b09"/><lb ed="R039" n="0491b06"/>輪。名爲方便敎。令彼三乘人等。轉三成一。譬如山地
<lb ed="X" n="0237b10"/><lb ed="R039" n="0491b07"/>有高下。故照有先後。別者。於此一時中。復分三轉。謂
<lb ed="X" n="0237b11"/><lb ed="R039" n="0491b08"/>初轉･中轉･後轉也。</p>
<lb ed="X" n="0237b12"/><lb ed="R039" n="0491b09"/><p xml:id="pX25p0237b1201">初轉時者。謂佛初於鹿苑。爲鈍根下類衆生轉小乘
<lb ed="X" n="0237b13"/><lb ed="R039" n="0491b10"/>法輪。名爲隱實敎。令彼凡夫外道。轉凡成聖。譬如日
<lb ed="X" n="0237b14"/><lb ed="R039" n="0491b11"/>昇。轉照黑山。其所說經。卽是提胃･阿含等也。中轉時
<lb ed="X" n="0237b15"/><lb ed="R039" n="0491b12"/>者。謂佛次於中時。爲中根一類衆生。轉三乘法輪。名
<lb ed="X" n="0237b16"/><lb ed="R039" n="0491b13"/>爲引攝敎。令彼二乘人等。轉小成大。譬如日昇。次照
<lb ed="X" n="0237b17"/><lb ed="R039" n="0491b14"/>高原。其所說經。卽是深密･方廣等也。後轉時者。謂佛
<lb ed="X" n="0237b18"/><lb ed="R039" n="0491b15"/>次於後時。爲利根上類衆生。轉大乘法輪。名爲融通
<lb ed="X" n="0237b19"/><lb ed="R039" n="0491b16"/>敎。令彼權敎三乘。轉權成實。譬如日昇。然後普照一
<lb ed="X" n="0237b20"/><lb ed="R039" n="0491b17"/>切大地。其所說經。卽是妙智･般若等也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0237b21"/><lb ed="R039" n="0491b18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第三日沒還照時</cb:mulu><head>第三日沒還照時</head><p xml:id="pX25p0237b2108" cb:place="inline">爲上上根衆生。轉攝末歸本法輪。
<lb ed="X" n="0237b22"/><lb ed="R039" n="0492a01"/>名爲開會敎。令彼偏敎五乘人等。轉偏成圓。譬如日
<lb ed="X" n="0237b23"/><lb ed="R039" n="0492a02"/>沒還照高山。其所說經。卽是法華･涅槃等也。</p>
<lb ed="X" n="0237b24"/><lb ed="R039" n="0492a03"/><p xml:id="pX25p0237b2401">然此經旣屬般若。應在後轉時說。但般若有八部。謂
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0237c" n="0237c"/>
<lb ed="X" n="0237c01"/><lb ed="R039" n="0492a04"/>大品。小品。放光。光讚。道行。勝天王。文殊問。金剛。唐譯
<lb ed="X" n="0237c02"/><lb ed="R039" n="0492a05"/>爲六百卷。四處十六會說。一<name role="" type="person">王舍城</name>鷲峯山七會<note place="inline">山中
<lb ed="X" n="0237c03"/><lb ed="R039" n="0492a06"/>四會。山頂三會</note>。二<name role="" type="person">舍衛國</name><name role="" type="person">給孤獨園</name>七會。三<name role="" type="person">他化天</name>摩尼寶
<lb ed="X" n="0237c04"/><lb ed="R039" n="0492a07"/>藏殿一會。四<name role="" type="person">王舍城</name>竹林園白鷺池側一會。此經則
<lb ed="X" n="0237c05"/><lb ed="R039" n="0492a08"/>第二處第九會。第五百七十七卷。單部別行。世所共
<lb ed="X" n="0237c06"/><lb ed="R039" n="0492a09"/>見。文出大部。或有未知。故此分別。令悉源委。餘部別
<lb ed="X" n="0237c07"/><lb ed="R039" n="0492a10"/>行。亦準此知。唯仁王般若一部。不在其數。然時處旣
<lb ed="X" n="0237c08"/><lb ed="R039" n="0492a11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0237c0801" n="0237c0801"/><anchor xml:id="beg0237c0801" n="0237c0801"/>已<anchor xml:id="end0237c0801"/>分明。而宣說的出金口。憑茲翻譯。尤爲可信。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0237c09"/><lb ed="R039" n="0492a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三敎乘攝屬</cb:mulu><p xml:id="pX25p0237c0901">第三･敎乘攝屬者。此復有二。一辨敎。二分乘。辨敎者。
<lb ed="X" n="0237c10"/><lb ed="R039" n="0492a13"/>謂西域東夏。弘闡之流。於一代聖敎。或合爲一敎。或
<lb ed="X" n="0237c11"/><lb ed="R039" n="0492a14"/>開爲二三。再開之而至四五。人兼緇素。凡有一十八
<lb ed="X" n="0237c12"/><lb ed="R039" n="0492a15"/>家。甲順乙違。難盡他宗。事精理備。無越賢首。因依賢
<lb ed="X" n="0237c13"/><lb ed="R039" n="0492a16"/>宗諸祖。略述五敎。</p>
<lb ed="X" n="0237c14"/><lb ed="R039" n="0492a17"/><p xml:id="pX25p0237c1401">一小乘敎。亦名愚法二乘敎。異大乘故。逐機設故。隨
<lb ed="X" n="0237c15"/><lb ed="R039" n="0492a18"/>他語故。說諸法數一向差別。以其揀邪正。辨聖凡。明
<lb ed="X" n="0237c16"/><lb ed="R039" n="0492b01"/>因果。分欣厭。然其所說法數。惟七十五。但說人空。不
<lb ed="X" n="0237c17"/><lb ed="R039" n="0492b02"/>明法空。縱說法空。少不明顯。唯依六識三毒。建立染
<lb ed="X" n="0237c18"/><lb ed="R039" n="0492b03"/>淨根本。未盡法源。故多諍論。</p>
<lb ed="X" n="0237c19"/><lb ed="R039" n="0492b04"/><p xml:id="pX25p0237c1901">二大乘始敎。亦名分敎。但明諸法皆空。未盡大乘法
<lb ed="X" n="0237c20"/><lb ed="R039" n="0492b05"/>理。故名爲始。但明一切法相。有成佛有不成佛。故名
<lb ed="X" n="0237c21"/><lb ed="R039" n="0492b06"/>爲分。廣談法相。少及法性。其所云性。亦是相數。說有
<lb ed="X" n="0237c22"/><lb ed="R039" n="0492b07"/>百法。決擇分明。故少諍論。</p>
<lb ed="X" n="0237c23"/><lb ed="R039" n="0492b08"/><p xml:id="pX25p0237c2301">三終敎。亦名實敎。謂明緣起無性。一切皆如。定性二
<lb ed="X" n="0237c24"/><lb ed="R039" n="0492b09"/>乘。無性闡提。悉當成佛。方盡大乘至極之說。故名爲
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0238a" n="0238a"/>
<lb ed="X" n="0238a01"/><lb ed="R039" n="0492b10"/>終。以稱實理。故名爲實。多談法性。少及法相。其所云
<lb ed="X" n="0238a02"/><lb ed="R039" n="0492b11"/>相。亦會歸性。盡大乘說。故無諍論。</p>
<lb ed="X" n="0238a03"/><lb ed="R039" n="0492b12"/><p xml:id="pX25p0238a0301">四一乘頓敎。但一念不生。卽名爲佛。不依地位漸次
<lb ed="X" n="0238a04"/><lb ed="R039" n="0492b13"/>而說。如思益經云。得諸法正性者。不從一地至於一
<lb ed="X" n="0238a05"/><lb ed="R039" n="0492b14"/>地。楞伽云。初地卽爲八。乃至無所有何次等。旣不同
<lb ed="X" n="0238a06"/><lb ed="R039" n="0492b15"/>前漸次修行。亦不同後圓融具德。故立名頓。總不說
<lb ed="X" n="0238a07"/><lb ed="R039" n="0492b16"/>法相。唯辨眞性。一切所有。唯是妄想。一切法界。唯是
<lb ed="X" n="0238a08"/><lb ed="R039" n="0492b17"/>絕言。五法<note place="inline">名。相。妄想。正智。如如</note>。三自性<note place="inline">緣起。妄想。成</note>皆空。八識二無
<lb ed="X" n="0238a09"/><lb ed="R039" n="0492b18"/>我俱遣。訶敎勸離。毀相泯心。生心卽妄。不生卽佛。亦
<lb ed="X" n="0238a10"/><lb ed="R039" n="0493a01"/>無佛無不佛。無生無不生。如淨名默住等。別爲一類
<lb ed="X" n="0238a11"/><lb ed="R039" n="0493a02"/>離念機故。亦爲對治空有俱存。三種著相人故。</p>
<lb ed="X" n="0238a12"/><lb ed="R039" n="0493a03"/><p xml:id="pX25p0238a1201">五圓敎。統該前四。圓滿具足。一位卽一切位。一切位
<lb ed="X" n="0238a13"/><lb ed="R039" n="0493a04"/>卽一位。十信滿心。卽攝五位成等正覺。故名爲圓。所
<lb ed="X" n="0238a14"/><lb ed="R039" n="0493a05"/>說唯是無盡法界。性海圓融。緣起無礙。相卽相入。如
<lb ed="X" n="0238a15"/><lb ed="R039" n="0493a06"/>因陀羅網。重重無際。微細相容。主伴無盡。十十法門。
<lb ed="X" n="0238a16"/><lb ed="R039" n="0493a07"/>各攝法界。</p>
<lb ed="X" n="0238a17"/><lb ed="R039" n="0493a08"/><p xml:id="pX25p0238a1701">今此經者。正屬始敎。以般若一往屬空宗故。兼屬終
<lb ed="X" n="0238a18"/><lb ed="R039" n="0493a09"/>頓。如云是法平等。無有高下。旣無有高下。則一切衆
<lb ed="X" n="0238a19"/><lb ed="R039" n="0493a10"/>生。悉當成佛。卽終敎義。又云。離一切相卽名爲佛。旣
<lb ed="X" n="0238a20"/><lb ed="R039" n="0493a11"/>離相卽佛。則不依地位漸次而說。卽頓敎義。若以一
<lb ed="X" n="0238a21"/><lb ed="R039" n="0493a12"/>音說法。隨類各解。亦通於圓。如云。當知是經義不可
<lb ed="X" n="0238a22"/><lb ed="R039" n="0493a13"/>思議。果報亦不可思議是也。</p>
<lb ed="X" n="0238a23"/><lb ed="R039" n="0493a14"/><p xml:id="pX25p0238a2301">分乘者。謂敎義有淺有深。被機有勝有劣。微細分之。
<lb ed="X" n="0238a24"/><lb ed="R039" n="0493a15"/>品類實繁。大略收錄。乘行有三。一聲聞乘。依四諦法。
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0238b" n="0238b"/>
<lb ed="X" n="0238b01"/><lb ed="R039" n="0493a16"/>慇懃精進。欲速出三界。自求涅槃。如羊車。二辟支乘。
<lb ed="X" n="0238b02"/><lb ed="R039" n="0493a17"/>依因緣法。慇勤精進。求自然慧。樂獨善寂。深知諸法
<lb ed="X" n="0238b03"/><lb ed="R039" n="0493a18"/>因緣。如鹿車。三大乘。對上二小乘爲言。亦名菩薩乘。
<lb ed="X" n="0238b04"/><lb ed="R039" n="0493b01"/>依六度法。勤修精進。求一切智等。利益天人。度脫一
<lb ed="X" n="0238b05"/><lb ed="R039" n="0493b02"/>切。如牛車。</p><p xml:id="pX25p0238b0505" cb:place="inline">然有權有實。若住相之行因果歷別。則名
<lb ed="X" n="0238b06"/><lb ed="R039" n="0493b03"/>爲權。若無住之修。因果該徹。則名爲實。</p><p xml:id="pX25p0238b0616" cb:place="inline">此經屬菩薩
<lb ed="X" n="0238b07"/><lb ed="R039" n="0493b04"/>乘。實一分攝。以空生兩番請問。俱爲發菩提心者起
<lb ed="X" n="0238b08"/><lb ed="R039" n="0493b05"/>見。且經中始終具示降心離相。住心無住義故。</p>
<lb ed="X" n="0238b09"/><lb ed="R039" n="0493b06"/><p xml:id="pX25p0238b0901">又三乘之外。前加人天。後足佛乘。名爲五乘。言人天
<lb ed="X" n="0238b10"/><lb ed="R039" n="0493b07"/>乘者。依戒善禪定之法。求下界五欲。及上界淨妙之
<lb ed="X" n="0238b11"/><lb ed="R039" n="0493b08"/>樂。如最小之車<note place="inline">法華經火宅喩云。乃至不與最小一車。猶不虗妄。葢譬人天也</note>。言佛
<lb ed="X" n="0238b12"/><lb ed="R039" n="0493b09"/>乘者。依萬行因華。嚴一乘道果。如大白牛車。</p><p xml:id="pX25p0238b1218" cb:place="inline">此經屬
<lb ed="X" n="0238b13"/><lb ed="R039" n="0493b10"/>佛乘攝。如文云。菩薩爲利益一切衆生故。應如是布
<lb ed="X" n="0238b14"/><lb ed="R039" n="0493b11"/>施<note place="inline">檀含萬行</note>。又云。此經爲發最上乘者說故。若以此攝彼。
<lb ed="X" n="0238b15"/><lb ed="R039" n="0493b12"/>雖人天不遺。以是法平等。無有高下。一切衆生。皆當
<lb ed="X" n="0238b16"/><lb ed="R039" n="0493b13"/>成佛。餘可準思。敎乘攝屬竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0238b17"/><lb ed="R039" n="0493b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四因緣所爲</cb:mulu><p xml:id="pX25p0238b1701">第四･因緣所爲者。謂敎深乘廣。足發深省。再辨因緣。
<lb ed="X" n="0238b18"/><lb ed="R039" n="0493b15"/>以資勝解。然因緣有二。一總二別。總謂。如來一代聖
<lb ed="X" n="0238b19"/><lb ed="R039" n="0493b16"/>敎。無非爲一大事因緣。所謂欲令衆生。開示悟入佛
<lb ed="X" n="0238b20"/><lb ed="R039" n="0493b17"/>知見故。別則別就當經。略爲十種因緣。</p>
<lb ed="X" n="0238b21"/><lb ed="R039" n="0493b18"/><p xml:id="pX25p0238b2101">第一爲示降心住心法故。良以覺心妄心勢如漢賊。
<lb ed="X" n="0238b22"/><lb ed="R039" n="0494a01"/>妄心不降而覺心難住。覺心不住而妄心難降。是故
<lb ed="X" n="0238b23"/><lb ed="R039" n="0494a02"/>覺心要住。妄心須降。爲此雙示。一得兩成。如世尊食
<lb ed="X" n="0238b24"/><lb ed="R039" n="0494a03"/>時入城。乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0238b2401" n="0238b2401"/><anchor xml:id="beg0238b2401" n="0238b2401"/>已<anchor xml:id="end0238b2401"/>還處。正示不住一法。而覺心常住。食訖
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0238c" n="0238c"/>
<lb ed="X" n="0238c01"/><lb ed="R039" n="0494a04"/>收緣。洗足敷坐。正示不起一念。而妄心自降。第以如
<lb ed="X" n="0238c02"/><lb ed="R039" n="0494a05"/>來境界。初心莫擬。爲此說經。令其言薦。</p><p xml:id="pX25p0238c0216" cb:place="inline">第二爲破
<lb ed="X" n="0238c03"/><lb ed="R039" n="0494a06"/>我執法執障故。良以我法二執。凡小病源。凡夫依之
<lb ed="X" n="0238c04"/><lb ed="R039" n="0494a07"/>而起煩惱。小乘因之而成所知。輪轉生死。礙正知見。
<lb ed="X" n="0238c05"/><lb ed="R039" n="0494a08"/>如夢如醉。不自覺知。佛爲破此。因說是經。如云。無我
<lb ed="X" n="0238c06"/><lb ed="R039" n="0494a09"/>相･無人相･無衆生相･無壽者相。如是語類。皆爲破我
<lb ed="X" n="0238c07"/><lb ed="R039" n="0494a10"/>執也。又云。無法相。亦無非法相。如是語類。皆爲破法
<lb ed="X" n="0238c08"/><lb ed="R039" n="0494a11"/>執也。</p><p xml:id="pX25p0238c0803" cb:place="inline">第三爲斷現行種子疑故。良以一翳在眼。亂
<lb ed="X" n="0238c09"/><lb ed="R039" n="0494a12"/>華起空。片疑介心。萬妄馳性。約<anchor xml:id="nkr_note_add_0238c0901" n="0238c0901"/><anchor xml:id="beg0238c0901" n="0238c0901"/>已<anchor xml:id="end0238c0901"/>起當起。而障現未
<lb ed="X" n="0238c10"/><lb ed="R039" n="0494a13"/>之勝解。或疑理疑事。竟成煩惱之根本。無智自解。唯
<lb ed="X" n="0238c11"/><lb ed="R039" n="0494a14"/>佛能釋。故說此經。通爲遮斷。如經中當機有問。如來
<lb ed="X" n="0238c12"/><lb ed="R039" n="0494a15"/>爲答者。皆爲斷現行之疑。如來反徵。於意云何等。皆
<lb ed="X" n="0238c13"/><lb ed="R039" n="0494a16"/>爲斷種子之疑。又在當時。皆爲現行。謂佛智鑑機。知
<lb ed="X" n="0238c14"/><lb ed="R039" n="0494a17"/>其<anchor xml:id="nkr_note_add_0238c1401" n="0238c1401"/><anchor xml:id="beg0238c1401" n="0238c1401"/>已<anchor xml:id="end0238c1401"/>起故。望後世總名種子。謂假彼空生。利及將來
<lb ed="X" n="0238c15"/><lb ed="R039" n="0494a18"/>故。</p><p xml:id="pX25p0238c1502" cb:place="inline">第四爲轉重業輕業報故。良以假使百千劫。所
<lb ed="X" n="0238c16"/><lb ed="R039" n="0494b01"/>作業不亡。因緣會遇時。果報還自受。惟有懺悔力。乃
<lb ed="X" n="0238c17"/><lb ed="R039" n="0494b02"/>能得除滅。然懺悔之力。此經最大。故爾宣說。令知受
<lb ed="X" n="0238c18"/><lb ed="R039" n="0494b03"/>持。如經云。若有人受持讀誦此經。若爲人輕賤。是人
<lb ed="X" n="0238c19"/><lb ed="R039" n="0494b04"/>先世罪業。應墮惡道。以今世人輕賤故。先世罪業。卽
<lb ed="X" n="0238c20"/><lb ed="R039" n="0494b05"/>爲消滅。當得阿耨菩提。據此則是轉當來重報。而以
<lb ed="X" n="0238c21"/><lb ed="R039" n="0494b06"/>現前輕報抵之。至於轉輕全消。經雖無文。義則必然。
<lb ed="X" n="0238c22"/><lb ed="R039" n="0494b07"/>以重業旣輕受。輕業應不受故。</p><p xml:id="pX25p0238c2213" cb:place="inline">第五爲顯行解必
<lb ed="X" n="0238c23"/><lb ed="R039" n="0494b08"/>相應故。良以超凡入聖。以信解爲入門。從因至果。緣
<lb ed="X" n="0238c24"/><lb ed="R039" n="0494b09"/>修證取實效。是故有解無行。必墮狂慧。有行無解。定
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0239a" n="0239a"/>
<lb ed="X" n="0239a01"/><lb ed="R039" n="0494b10"/>落有爲。故此經於信解之後。當機重問住降。葢自覺
<lb ed="X" n="0239a02"/><lb ed="R039" n="0494b11"/>信解雖成。習氣難除。對境起念。住降莫致。而如來答
<lb ed="X" n="0239a03"/><lb ed="R039" n="0494b12"/>降心仍約度生無度等。答住心仍約不住施福等言
<lb ed="X" n="0239a04"/><lb ed="R039" n="0494b13"/>者。乃欲其漸次修習。務令行與解相應耳。</p><p xml:id="pX25p0239a0417" cb:place="inline">第六爲
<lb ed="X" n="0239a05"/><lb ed="R039" n="0494b14"/>顯空有無礙義故。良以眞空不空。妙有不有。由不達
<lb ed="X" n="0239a06"/><lb ed="R039" n="0494b15"/>眞空義故。二乘逃形於界外。由不達妙有義故。凡外
<lb ed="X" n="0239a07"/><lb ed="R039" n="0494b16"/>沉迹於域中。各住一邊。俱違中道。爲此說經。顯無礙
<lb ed="X" n="0239a08"/><lb ed="R039" n="0494b17"/>義。如經云。如來所得菩提。於是中無實無虗。乃至云。
<lb ed="X" n="0239a09"/><lb ed="R039" n="0494b18"/>所言一切法者<note place="inline">總該空有</note>。卽非一切法<note place="inline">謂說空不空。說有不有故</note>。是名
<lb ed="X" n="0239a10"/><lb ed="R039" n="0495a01"/>一切法<note place="inline">謂說空不空爲眞空。說有不有爲妙有。故無妨假立名字。說爲一切法</note>。如是語
<lb ed="X" n="0239a11"/><lb ed="R039" n="0495a02"/>類。皆爲顯空有無礙義也。</p><p xml:id="pX25p0239a1111" cb:place="inline">第七爲救知見立知弊
<lb ed="X" n="0239a12"/><lb ed="R039" n="0495a03"/>故。楞嚴云。知見立知。成無明本。知見無見。斯卽涅槃。
<lb ed="X" n="0239a13"/><lb ed="R039" n="0495a04"/>無漏眞淨。是知金屑雖貴。落眼成塵。因明立所。萬法
<lb ed="X" n="0239a14"/><lb ed="R039" n="0495a05"/>從生。依妄生妄。積迷成迷。不唯無功。反成大過。爲救
<lb ed="X" n="0239a15"/><lb ed="R039" n="0495a06"/>此弊。因說是經。如經云。如來有肉眼不等。乃至云。過
<lb ed="X" n="0239a16"/><lb ed="R039" n="0495a07"/>去心不可得。現在心不可得。未來心不可得。是佛知
<lb ed="X" n="0239a17"/><lb ed="R039" n="0495a08"/>佛見。尙不應立。況夫未到佛地。日燈隙明者哉。</p><p xml:id="pX25p0239a1719" cb:place="inline">第
<lb ed="X" n="0239a18"/><lb ed="R039" n="0495a09"/>八爲遣卽相離相見故。言卽相觀佛。固爲常見。離相
<lb ed="X" n="0239a19"/><lb ed="R039" n="0495a10"/>觀佛。尤墮斷滅。均爲不見佛性。終成凡外種族。今說
<lb ed="X" n="0239a20"/><lb ed="R039" n="0495a11"/>此經。爲令雙遣。如經云。若以三十二相觀如來者。轉
<lb ed="X" n="0239a21"/><lb ed="R039" n="0495a12"/>輪聖王。卽是如來等。遣卽相見也。又云。須菩提。莫作
<lb ed="X" n="0239a22"/><lb ed="R039" n="0495a13"/>是念。如來不以具足相故。得阿耨菩提等。遣離相見
<lb ed="X" n="0239a23"/><lb ed="R039" n="0495a14"/>也。</p><p xml:id="pX25p0239a2302" cb:place="inline">第九爲破依正二報相故。夫受報以根身爲正。
<lb ed="X" n="0239a24"/><lb ed="R039" n="0495a15"/>器界爲依。根身乃四大假和。器界以衆微積聚。總屬
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0239b" n="0239b"/>
<lb ed="X" n="0239b01"/><lb ed="R039" n="0495a16"/>緣生。皆爲幻妄。衆生不知。認爲實有。執我執法而輪
<lb ed="X" n="0239b02"/><lb ed="R039" n="0495a17"/>轉於中。保之守之而莫由出離。爲破此相。因說是經。
<lb ed="X" n="0239b03"/><lb ed="R039" n="0495a18"/>如經云。若有人言。如來若來若去。若坐若臥。是人不
<lb ed="X" n="0239b04"/><lb ed="R039" n="0495b01"/>解我所說義等。是知如來應身。尙自無實。況夫衆生
<lb ed="X" n="0239b05"/><lb ed="R039" n="0495b02"/>色身。豈當有據。又云。善男子善女人。以三千大千世
<lb ed="X" n="0239b06"/><lb ed="R039" n="0495b03"/>界。碎爲微塵。乃至云。一合相者。卽是不可說等。此則
<lb ed="X" n="0239b07"/><lb ed="R039" n="0495b04"/>世界總相。尙非實有。況夫隨業所感別相。勢若燈輪。
<lb ed="X" n="0239b08"/><lb ed="R039" n="0495b05"/>甯可堅執。</p><p xml:id="pX25p0239b0805" cb:place="inline">第十總示我法二空觀故。言總示者。以
<lb ed="X" n="0239b09"/><lb ed="R039" n="0495b06"/>前之九種。展轉生起。以此經兩番請問。皆爲降心住
<lb ed="X" n="0239b10"/><lb ed="R039" n="0495b07"/>心。故有第一。住降之要。首在破執。故有第二。執欲破
<lb ed="X" n="0239b11"/><lb ed="R039" n="0495b08"/>而疑惑潛生。故有第三。信未立而業報卒至。故有第
<lb ed="X" n="0239b12"/><lb ed="R039" n="0495b09"/>四。業報旣轉。正解斯成。行與解違。終難契入。故有第
<lb ed="X" n="0239b13"/><lb ed="R039" n="0495b10"/>五。欲契眞空。不外妙有。故有第六。空有無礙。任運修
<lb ed="X" n="0239b14"/><lb ed="R039" n="0495b11"/>行。歷位漸證。中途多滯。故有第七。不滯中途。攀仰妙
<lb ed="X" n="0239b15"/><lb ed="R039" n="0495b12"/>果。卽相離相。均非實證。故有第八。縱獲實證。證亦不
<lb ed="X" n="0239b16"/><lb ed="R039" n="0495b13"/>住。現身而不住身相。令衆生知根身唯妄。攝界而不
<lb ed="X" n="0239b17"/><lb ed="R039" n="0495b14"/>住界相。令衆生悟器界非眞。故有第九。如是九種別
<lb ed="X" n="0239b18"/><lb ed="R039" n="0495b15"/>義。遞互相資。門門可入。皆爲方便。設於是中。懼不速
<lb ed="X" n="0239b19"/><lb ed="R039" n="0495b16"/>成者。總以二空觀門濟之。無弗克理。</p><p xml:id="pX25p0239b1915" cb:place="inline">如經云。佛說我
<lb ed="X" n="0239b20"/><lb ed="R039" n="0495b17"/>見人見衆生見壽者見。卽非我見人見衆生見壽者
<lb ed="X" n="0239b21"/><lb ed="R039" n="0495b18"/>見。是名我見人見衆生見壽者見。此示我空境也。</p><p xml:id="pX25p0239b2120" cb:place="inline">又
<lb ed="X" n="0239b22"/><lb ed="R039" n="0496a01"/>云。於一切法。應如是知。如是見。如是信解。不生法相。
<lb ed="X" n="0239b23"/><lb ed="R039" n="0496a02"/>須菩提。所言法相者。卽非法相。是名法相。此示法空
<lb ed="X" n="0239b24"/><lb ed="R039" n="0496a03"/>境也。</p><p xml:id="pX25p0239b2403" cb:place="inline">又云。云何爲人演說。不取於相。如如不動。此示
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0239c" n="0239c"/>
<lb ed="X" n="0239c01"/><lb ed="R039" n="0496a04"/>能觀智也。</p><p xml:id="pX25p0239c0105" cb:place="inline">又云。一切有爲法。如夢幻泡影。如露亦如
<lb ed="X" n="0239c02"/><lb ed="R039" n="0496a05"/>電。應作如是觀。此示以智對境。理易顯而觀易成也。
<lb ed="X" n="0239c03"/><lb ed="R039" n="0496a06"/>此經正屬空宗。且約二空言之。密示俱空。非顯了說。
<lb ed="X" n="0239c04"/><lb ed="R039" n="0496a07"/>如我法纔言卽非。又云。是名。以卽非卽是二空。是名
<lb ed="X" n="0239c05"/><lb ed="R039" n="0496a08"/>則空亦不立非俱空乎。灌頂直解云。始敎中空宗。亦
<lb ed="X" n="0239c06"/><lb ed="R039" n="0496a09"/>是密說頓門。此之謂也。如是十種因緣。前九爲別。隨
<lb ed="X" n="0239c07"/><lb ed="R039" n="0496a10"/>機各入故。後一爲總。總能成彼故。總別合論。又統爲
<lb ed="X" n="0239c08"/><lb ed="R039" n="0496a11"/>一大事因緣。細尋於此。不待披文而勝解成矣。因緣
<lb ed="X" n="0239c09"/><lb ed="R039" n="0496a12"/>所爲竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0239c10"/><lb ed="R039" n="0496a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五受持感通</cb:mulu><p xml:id="pX25p0239c1001">第五･受持感通者。因緣旣深。敎起亦大。未知受持讀
<lb ed="X" n="0239c11"/><lb ed="R039" n="0496a14"/>誦。有何感通。故授此門。以爲有志修行者勸。然感應
<lb ed="X" n="0239c12"/><lb ed="R039" n="0496a15"/>靈跡。莫可殫述。今依灌<anchor xml:id="nkr_note_add_0239c1201" n="0239c1201"/><anchor xml:id="beg0239c1201" n="0239c1201"/>頂<anchor xml:id="end0239c1201"/>直解。擇其馴雅者錄之。直
<lb ed="X" n="0239c13"/><lb ed="R039" n="0496a16"/>解云。受持者。僧如法藏。聞仙樂而往樂<g ref="#CB15131">邦</g>。尼如淨眞。
<lb ed="X" n="0239c14"/><lb ed="R039" n="0496a17"/>覩寶蓮而生上品。</p><p xml:id="pX25p0239c1408" cb:place="inline"><note place="inline">法藏。隋時僧。居酈州寶室寺。寫金剛經百卷。壽至九十九歲。臨終陞
<lb ed="X" n="0239c15"/><lb ed="R039" n="0496a18"/>座。說偈別衆。空中彌陀佛現。仙樂幢旛。引往西方</note>。</p><p xml:id="pX25p0239c1520" cb:place="inline"><note place="inline">○淨眞。唐時尼。居長安積善寺。誦金剛經十萬徧。語弟子曰。
<lb ed="X" n="0239c16"/><lb ed="R039" n="0496b01"/>是五月內。十度見佛。兩度見寶蓮華。吾<anchor xml:id="nkr_note_add_0239c1601" n="0239c1601"/><anchor xml:id="beg0239c1601" n="0239c1601"/>已<anchor xml:id="end0239c1601"/>生上品矣。遂逝</note>。</p><p xml:id="pX25p0239c1623" cb:place="inline">男如孫老翁。坐石不飢。
<lb ed="X" n="0239c17"/><lb ed="R039" n="0496b02"/>女如吳道媼。龕身長髮。</p><p xml:id="pX25p0239c1710" cb:place="inline"><note place="inline">唐政和中。眞州石匠孫翁日持此經三卷。後同二十餘人。
<lb ed="X" n="0239c18"/><lb ed="R039" n="0496b03"/>入山鑿石。山忽崩。盡喪其中。經二十年。郞鑿到此。見翁端坐石窟。語曰。始因食一酥餠。至今不飢不渴。還家取
<lb ed="X" n="0239c19"/><lb ed="R039" n="0496b04"/>經視之。上有一孔。恰如餠狀</note>。</p><p xml:id="pX25p0239c1912" cb:place="inline"><note place="inline">○現果錄云。媼吳氏。濟寗人。隨夫唐某至松江。年四十三。長齋持經六載。四十九
<lb ed="X" n="0239c20"/><lb ed="R039" n="0496b05"/>時。忽吿人曰。吾將逝矣。經云。金剛不壞身。可留身三年。驗之。乃說偈曰。風捲雲霧散。明月碧團圓。了然無罣礙。
<lb ed="X" n="0239c21"/><lb ed="R039" n="0496b06"/>池內現金蓮。沒後龕身。三年啓視。果不壞。頂髮長一寸。提督梁公。遂爲漆身。建庵供奉。額曰坐化</note>。</p><p xml:id="pX25p0239c2138" cb:place="inline">惡如
<lb ed="X" n="0239c22"/><lb ed="R039" n="0496b07"/>任氏脫劒樹之苦。趙妻解蟹山之冤。</p><p xml:id="pX25p0239c2215" cb:place="inline"><note place="inline">唐龍朔中。任五娘暴死月餘。托
<lb ed="X" n="0239c23"/><lb ed="R039" n="0496b08"/>夢弟妹曰。我好食肉。殺害禽畜。活魚作鱠。今受刀山劍樹地獄之苦。可將我遺下戶資。求<name role="" type="person">淨土寺</name>寶獻大師。寫
<lb ed="X" n="0239c24"/><lb ed="R039" n="0496b09"/>金剛經七卷。卽脫身上七刀之苦。弟妹依囑。圓時。復夢來謝</note>。</p><p xml:id="pX25p0239c2424" cb:place="inline"><note place="inline">○趙妻者。泗州趙璧妻李氏也。氏亡。璧及第歸。夢
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0240a" n="0240a"/>
<lb ed="X" n="0240a01"/><lb ed="R039" n="0496b10"/>氏來語曰。奴在生。每於蟹出之時。買作醉蟹。恣意食噉。今墮蟹山地獄。羣蟹鉗咬。晝夜難當。乞將房奩變賣。爲
<lb ed="X" n="0240a02"/><lb ed="R039" n="0496b11"/>奴寫經流通。乃可救拔。璧如其言。完夕。夢妻謝曰。承斯脫苦生天矣</note>。</p><p xml:id="pX25p0240a0227" cb:place="inline">畜如螺螄送經。蟒
<lb ed="X" n="0240a03"/><lb ed="R039" n="0496b12"/>蛇聽法。</p><p xml:id="pX25p0240a0304" cb:place="inline"><note place="inline">唐王待制。船至漢江。風浪擊作。遂將平昔所持經本投中。遂得風息浪靜。後至鎭江。見舟尾百
<lb ed="X" n="0240a04"/><lb ed="R039" n="0496b13"/>步許。有物似毬狀。使漁者取之。乃無數螺螄。團成一毬。剖之。外濕內乾。視中卽向所投經也</note>。</p><p xml:id="pX25p0240a0436" cb:place="inline"><note place="inline">○唐武德間。陳昭
<lb ed="X" n="0240a05"/><lb ed="R039" n="0496b14"/>江陵人。長齋誦經。時有大蟒來聽。經畢卽退。鄰人力昌。疑而殺之。暴卒。托夢於妻曰。蟒願聽經百卷。可以昇騰。
<lb ed="X" n="0240a06"/><lb ed="R039" n="0496b15"/>只少七卷。被殺不甘。懇爲寫經七卷。誠<g ref="#CB04114">𮘗</g>七徧。彼得生天。乃放捨此事矣。妻如其言。子遂出家。名爲僧護。大興
<lb ed="X" n="0240a07"/><lb ed="R039" n="0496b16"/>佛法</note>。</p><p xml:id="pX25p0240a0703" cb:place="inline">又若自持則箭不能傷。敎誦則鬼不能縛。</p><p xml:id="pX25p0240a0719" cb:place="inline"><note place="inline">唐富陽徐<g ref="#CB00215">玘</g>。爲
<lb ed="X" n="0240a08"/><lb ed="R039" n="0496b17"/>府吏。一夜賊劫其家。綑<g ref="#CB00215">玘</g>在箭垛上。射之不著。問有何術。<g ref="#CB00215">玘</g>曰。每日五更。持金剛經三卷。方入公門。曾無間斷。
<lb ed="X" n="0240a09"/><lb ed="R039" n="0496b18"/>別無他術。賊聞釋放。並回心出家</note>。</p><p xml:id="pX25p0240a0914" cb:place="inline"><note place="inline">○唐王陀。染瘴疾。發心每日念金剛經五卷。一日。見二鬼曰。王令追汝。且止
<lb ed="X" n="0240a10"/><lb ed="R039" n="0497a01"/>念經。陀聞之。念經益<g ref="#CB05418">䖍</g>。鬼莫近。少頃又見一鬼報曰。念經善人。王令權放。自是晝夜受持。壽延九旬</note>。</p><p xml:id="pX25p0240a1039" cb:place="inline">施捨
<lb ed="X" n="0240a11"/><lb ed="R039" n="0497a02"/>則起死回生。隨喜則脫畜還人。</p><p xml:id="pX25p0240a1113" cb:place="inline"><note place="inline">宋紹興間。宋承信。秀州華亭縣人。患翻胃
<lb ed="X" n="0240a12"/><lb ed="R039" n="0497a03"/>病。百藥無效。一夜夢梵僧謂曰。汝施金剛經千卷。病苦可除。信寤。卽捐資行施。其病漸瘥</note>。</p><p xml:id="pX25p0240a1235" cb:place="inline"><note place="inline">○宋蘇州朱進士。遊
<lb ed="X" n="0240a13"/><lb ed="R039" n="0497a04"/>虎邱寺。値佛印禪師講一切有爲法四句偈。聞之甚喜。次午睡去。夢二吏引五人同行。朱亦隨後。到一家厨房。
<lb ed="X" n="0240a14"/><lb ed="R039" n="0497a05"/>桶內有湯。五人俱飮。朱思經偈。渴亦欲飮。吏呵曰。聽佛法人。不可飮此。乃驚覺。訪之彼家。厨養六犬。內一死者。
<lb ed="X" n="0240a15"/><lb ed="R039" n="0497a06"/>朱遂棄業持經。壽八十九。八月十五日立化。臨終偈曰。八十九年朱翁。兩手劈破虗空。脚下踏着白雲。立化菩
<lb ed="X" n="0240a16"/><lb ed="R039" n="0497a07"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0240a1601" n="0240a1601"/><anchor xml:id="beg0240a1601" n="0240a1601"/>提樹<anchor xml:id="end0240a1601"/>東</note>。</p><p xml:id="pX25p0240a1604" cb:place="inline">如斯感應。備在本傳。普勸來學。幸勿自輕。況此
<lb ed="X" n="0240a17"/><lb ed="R039" n="0497a08"/>經猶如佛母。譬同金剛。信願熏修。定成智種。受持感
<lb ed="X" n="0240a18"/><lb ed="R039" n="0497a09"/>通竟。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0240a19"/>
<lb ed="X" n="0240a20"/>
<lb ed="X" n="0240a21"/>
<lb ed="X" n="0240a22"/>
<lb ed="X" n="0240a23"/>
<lb ed="X" n="0240a24"/><cb:div type="other">
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0240b" n="0240b"/>
<lb ed="X" n="0240b01"/><cb:docNumber>No. 487</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0240b02"/><lb ed="R039" n="0497b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金剛新眼疏經偈合釋卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0240b03"/><lb ed="R039" n="0497b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">六釋題解文</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0240b0301">六･釋題解文。二。一總釋名題。二別解文義。初二。一
<lb ed="X" n="0240b04"/><lb ed="R039" n="0497b04"/>經題。二譯人。</p><p xml:id="pX25p0240b0406" cb:place="inline">初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0240b05"/><lb ed="R039" n="0497b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">一總釋名題</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0240b0501">金剛般若波羅蜜經</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0240b06"/><lb ed="R039" n="0497b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0240b0601">釋此經題。略作三法。一能所作對。二分別義相。三
<lb ed="X" n="0240b07"/><lb ed="R039" n="0497b07"/>爲存古式。能所作對者。通題八字。能所具有四對。
<lb ed="X" n="0240b08"/><lb ed="R039" n="0497b08"/>一能詮所詮對。二能到所到對。三能揀所揀對。四
<lb ed="X" n="0240b09"/><lb ed="R039" n="0497b09"/>能喩所喩對。能詮所詮對者。謂理不自明。必得義
<lb ed="X" n="0240b10"/><lb ed="R039" n="0497b10"/>以析之。義不自顯。必得經以詮之。是則經爲能詮。
<lb ed="X" n="0240b11"/><lb ed="R039" n="0497b11"/>上七字爲所詮。能到所到對者。以梵言波羅蜜。此
<lb ed="X" n="0240b12"/><lb ed="R039" n="0497b12"/>云彼岸到。譯隨梵言。爲語仍倒。若依此方順義迴
<lb ed="X" n="0240b13"/><lb ed="R039" n="0497b13"/>文。合云到彼岸。是知般若爲能到。涅槃彼岸爲所
<lb ed="X" n="0240b14"/><lb ed="R039" n="0497b14"/>到也。能揀所揀對中。復具兩重。一揀諸經。二揀當
<lb ed="X" n="0240b15"/><lb ed="R039" n="0497b15"/>會。揀諸經者。以佛說修多羅藏。通名爲經。若不揀
<lb ed="X" n="0240b16"/><lb ed="R039" n="0497b16"/>別。恐濫前後所說。故以般若揀之。見者卽知非餘
<lb ed="X" n="0240b17"/><lb ed="R039" n="0497b17"/>經故。則般若爲能。餘經皆所。揀當會者。般若一會
<lb ed="X" n="0240b18"/><lb ed="R039" n="0497b18"/>所說。經分八部。皆帶般若之名。若不揀別。恐濫餘
<lb ed="X" n="0240b19"/><lb ed="R039" n="0498a01"/>部。故加金剛二字揀之。見者卽知非道行･光讚等
<lb ed="X" n="0240b20"/><lb ed="R039" n="0498a02"/>故。則金剛二字爲能。餘部皆所。能喩所喩對者。以
<lb ed="X" n="0240b21"/><lb ed="R039" n="0498a03"/>般若理微。劣機難入。取像金剛。庶有發明。故法華
<lb ed="X" n="0240b22"/><lb ed="R039" n="0498a04"/>云。諸有智者。要以譬喩而得開悟。是知金剛爲能
<lb ed="X" n="0240b23"/><lb ed="R039" n="0498a05"/>喩。般若爲所喩。分別義相者。先釋所詮。次釋能詮。
<lb ed="X" n="0240b24"/><lb ed="R039" n="0498a06"/>釋所詮中。首言金剛者。梵言<g ref="#CB02494">䟦</g>折羅。亦云嚩左羅。
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0240c" n="0240c"/>
<lb ed="X" n="0240c01"/><lb ed="R039" n="0498a07"/>天帝所有。力士所執。金中最剛。故以金剛名之。其
<lb ed="X" n="0240c02"/><lb ed="R039" n="0498a08"/>體最堅。一切無能壞。其用最利。能壞於一切。如涅
<lb ed="X" n="0240c03"/><lb ed="R039" n="0498a09"/>槃云。譬如金剛。無能壞者。而能碎壞一切諸物。無
<lb ed="X" n="0240c04"/><lb ed="R039" n="0498a10"/>著云。金剛難壞。金剛能斷。又<name role="" type="person">晉武帝</name>起居注云。武
<lb ed="X" n="0240c05"/><lb ed="R039" n="0498a11"/>帝十三年。燉煌有人。獻金剛寶。生於金中。色如紫
<lb ed="X" n="0240c06"/><lb ed="R039" n="0498a12"/>石瑛。狀如蕎麥。百鍊不銷。可以切玉如泥。是知堅
<lb ed="X" n="0240c07"/><lb ed="R039" n="0498a13"/>利之極也。用此爲喩。喩下般若。不知般若者。可以
<lb ed="X" n="0240c08"/><lb ed="R039" n="0498a14"/>準思。</p><p xml:id="pX25p0240c0803" cb:place="inline">般若。正翻爲慧。智度論云。因位名般若。果位
<lb ed="X" n="0240c09"/><lb ed="R039" n="0498a15"/>名智。是則慧爲智之因。智爲慧之果。纂要疏云。若
<lb ed="X" n="0240c10"/><lb ed="R039" n="0498a16"/>依大品經。若字通智慧二義。故智與慧。名義少殊。
<lb ed="X" n="0240c11"/><lb ed="R039" n="0498a17"/>體性無別。刊定記釋云。此明字界字緣。若字是字
<lb ed="X" n="0240c12"/><lb ed="R039" n="0498a18"/>界。般那都爲緣。若以般爲緣。助於若字。則名爲慧。
<lb ed="X" n="0240c13"/><lb ed="R039" n="0498b01"/>若以那爲緣。助於若字。則名爲智。常途亦有不分。
<lb ed="X" n="0240c14"/><lb ed="R039" n="0498b02"/>以智卽是慧。慧卽是智。故般若二字。一往翻爲智
<lb ed="X" n="0240c15"/><lb ed="R039" n="0498b03"/>慧。如法華云。我所得智慧。微妙最第一。是果中亦
<lb ed="X" n="0240c16"/><lb ed="R039" n="0498b04"/>名爲慧。又云。色力及智慧。斯等皆減少。是因中亦
<lb ed="X" n="0240c17"/><lb ed="R039" n="0498b05"/>名爲智。旣有敎可憑。今亦不分。然譯主不翻。仍存
<lb ed="X" n="0240c18"/><lb ed="R039" n="0498b06"/>梵言者。以尊重故。</p><p xml:id="pX25p0240c1808" cb:place="inline">金剛鎞云。般若者。衆生之心。有
<lb ed="X" n="0240c19"/><lb ed="R039" n="0498b07"/>實相觀照之殊。實相者。心本無相。以遠離虗妄。眞
<lb ed="X" n="0240c20"/><lb ed="R039" n="0498b08"/>實有體。不可破壞。無相之相。強名實相。此亦卽是
<lb ed="X" n="0240c21"/><lb ed="R039" n="0498b09"/>心體。可同金剛之堅。觀照者。心本非照。以遠離分
<lb ed="X" n="0240c22"/><lb ed="R039" n="0498b10"/>別。眞明皎然。有執皆破。無照之照。強名觀照。此亦
<lb ed="X" n="0240c23"/><lb ed="R039" n="0498b11"/>卽是心用。可同金剛之利。法喩合明。故云金剛般
<lb ed="X" n="0240c24"/><lb ed="R039" n="0498b12"/>若。以斯命名。葢欲衆生。卽金剛之堅利。識般若之
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0241a" n="0241a"/>
<lb ed="X" n="0241a01"/><lb ed="R039" n="0498b13"/>體用。因中破執。依實相而起觀照。果中證理。依觀
<lb ed="X" n="0241a02"/><lb ed="R039" n="0498b14"/>照而契實相。如珠發光。光照珠體。故知下之涅槃
<lb ed="X" n="0241a03"/><lb ed="R039" n="0498b15"/>彼岸。卽是究竟實相。曾無一法從外來者。楞嚴云。
<lb ed="X" n="0241a04"/><lb ed="R039" n="0498b16"/>圓滿菩提。歸無所得。於此可見。波羅蜜。譯梵爲華。
<lb ed="X" n="0241a05"/><lb ed="R039" n="0498b17"/>迴倒爲正。<anchor xml:id="nkr_note_add_0241a0501" n="0241a0501"/><anchor xml:id="beg0241a0501" n="0241a0501"/>已<anchor xml:id="end0241a0501"/>於能所作對中明。今約此方正語釋
<lb ed="X" n="0241a06"/><lb ed="R039" n="0498b18"/>之。</p><p xml:id="pX25p0241a0602" cb:place="inline">刊定記云。彼岸卽是涅槃。爲對生死之此。故號
<lb ed="X" n="0241a07"/><lb ed="R039" n="0499a01"/>涅槃爲彼。</p><p xml:id="pX25p0241a0705" cb:place="inline">到之一字。義兼事･理。若於因中。信知本
<lb ed="X" n="0241a08"/><lb ed="R039" n="0499a02"/>有實相般若。依之而起觀照般若。觀照功極。當下
<lb ed="X" n="0241a09"/><lb ed="R039" n="0499a03"/>執空。頓悟實相般若。卽是到於彼岸。此理到也。若
<lb ed="X" n="0241a10"/><lb ed="R039" n="0499a04"/>於旣悟。之後自覺習氣難除。雖曰執空。任運還起。
<lb ed="X" n="0241a11"/><lb ed="R039" n="0499a05"/>對境逢緣。力不自由。由是重起觀照。抵對妄習。加
<lb ed="X" n="0241a12"/><lb ed="R039" n="0499a06"/>以六度萬行。漸次磨礪。果到妄盡理圓。始稱究竟
<lb ed="X" n="0241a13"/><lb ed="R039" n="0499a07"/>彼岸。此事到也。</p><p xml:id="pX25p0241a1307" cb:place="inline">學般若者。切忌以悟爲證。自滯中
<lb ed="X" n="0241a14"/><lb ed="R039" n="0499a08"/>途。纂要云。離生死此岸。度煩惱中流。到涅槃彼岸。
<lb ed="X" n="0241a15"/><lb ed="R039" n="0499a09"/>今疏云。執空妄盡。卽是度煩惱耳。又永康云。西域
<lb ed="X" n="0241a16"/><lb ed="R039" n="0499a10"/>風俗。所作究竟。皆云到彼岸。據此則是稱讚般若。
<lb ed="X" n="0241a17"/><lb ed="R039" n="0499a11"/>以此經所詮般若。於諸般若中。爲最勝故。釋能詮
<lb ed="X" n="0241a18"/><lb ed="R039" n="0499a12"/>者。卽是經字。梵語修多羅。或云修妬路。或云蘇怛
<lb ed="X" n="0241a19"/><lb ed="R039" n="0499a13"/>覽。約義翻爲契經。喫謂契理契機。以能上符佛理。
<lb ed="X" n="0241a20"/><lb ed="R039" n="0499a14"/>下叶人心故。經謂貫穿攝持。以能貫穿所應說義。
<lb ed="X" n="0241a21"/><lb ed="R039" n="0499a15"/>攝持所應度生故。若按西域修多羅。一名而召四
<lb ed="X" n="0241a22"/><lb ed="R039" n="0499a16"/>實。謂聖敎･席經･井索･線也。古德見此方聖敎稱經。
<lb ed="X" n="0241a23"/><lb ed="R039" n="0499a17"/>遂半取席經。爲順兩方聖敎之義。又恐濫於儒道
<lb ed="X" n="0241a24"/><lb ed="R039" n="0499a18"/>之經。故上以契字揀之。若通作梵言說者。應云欲
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0241b" n="0241b"/>
<lb ed="X" n="0241b01"/><lb ed="R039" n="0499b01"/>底修多羅。以欲底翻爲契故。不翻井索及線者。有
<lb ed="X" n="0241b02"/><lb ed="R039" n="0499b02"/>二意。一別指彼物故。二此方不貴故。或言經者常
<lb ed="X" n="0241b03"/><lb ed="R039" n="0499b03"/>義。謂過去諸佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0241b0301" n="0241b0301"/><anchor xml:id="beg0241b0301" n="0241b0301"/>已<anchor xml:id="end0241b0301"/>說。現在諸佛今說。未來諸佛當
<lb ed="X" n="0241b04"/><lb ed="R039" n="0499b04"/>說。三世無能易故。或言經者法義。謂菩薩依之成
<lb ed="X" n="0241b05"/><lb ed="R039" n="0499b05"/>佛。二乘依之迴心。衆生依之發意。一切皆應遵故。
<lb ed="X" n="0241b06"/><lb ed="R039" n="0499b06"/>此經是佛所說。非餘四人。合上所詮。理應信受。爲
<lb ed="X" n="0241b07"/><lb ed="R039" n="0499b07"/>存古式者。復有四義。一辨虗實。二判離合。三成比
<lb ed="X" n="0241b08"/><lb ed="R039" n="0499b08"/>量。四明題法。</p><p xml:id="pX25p0241b0806" cb:place="inline">辨虗實者。但言金剛。不知所喩何法。
<lb ed="X" n="0241b09"/><lb ed="R039" n="0499b09"/>但言經字。不知所詮何義。二皆爲虗。般若波羅蜜
<lb ed="X" n="0241b10"/><lb ed="R039" n="0499b10"/>爲實。</p><p xml:id="pX25p0241b1003" cb:place="inline">判離合者。經是能詮屬體。般若能生信･發解･
<lb ed="X" n="0241b11"/><lb ed="R039" n="0499b11"/>起行･證果屬用。經上加卽字。持業釋也。又金剛般
<lb ed="X" n="0241b12"/><lb ed="R039" n="0499b12"/>若等。是所詮實法得勝之義。經之一字。是能詮虗
<lb ed="X" n="0241b13"/><lb ed="R039" n="0499b13"/>文得劣之義。密下加之字。依主釋也。又經非般若。
<lb ed="X" n="0241b14"/><lb ed="R039" n="0499b14"/>以能詮般若。名般若經有財釋也。又般若乃大部
<lb ed="X" n="0241b15"/><lb ed="R039" n="0499b15"/>之名。此旣別行。仍稱般若者。以相近故。隣近釋也。
<lb ed="X" n="0241b16"/><lb ed="R039" n="0499b16"/>若謂般若有二。二卽般若。亦通帶數。若謂金剛是
<lb ed="X" n="0241b17"/><lb ed="R039" n="0499b17"/>喩。般若是法。擧法及喩。比類發明。亦通相違。</p><p xml:id="pX25p0241b1718" cb:place="inline">成比
<lb ed="X" n="0241b18"/><lb ed="R039" n="0499b18"/>量者。般若是有法。無能破者。能破一切宗。因云體
<lb ed="X" n="0241b19"/><lb ed="R039" n="0500a01"/>最堅。用最利故。同喩如金剛。異喩如餘金。</p><p xml:id="pX25p0241b1917" cb:place="inline">明題法
<lb ed="X" n="0241b20"/><lb ed="R039" n="0500a02"/>者。立題之法。通有七種。謂人法喩三。單複具足。今
<lb ed="X" n="0241b21"/><lb ed="R039" n="0500a03"/>是法喩爲題。經題竟。</p><p xml:id="pX25p0241b2109" cb:place="inline">二譯人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0241b22"/><lb ed="R039" n="0500a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0241b2201">姚秦三藏法師鳩摩羅什譯</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0241b23"/><lb ed="R039" n="0500a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0241b2301">姚秦者。譯經朝代。若論正統。當言東晉。以譯經在
<lb ed="X" n="0241b24"/><lb ed="R039" n="0500a06"/>秦。故以秦朝紀之。揀異前秦符氏。故曰姚秦。乃後
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0241c" n="0241c"/>
<lb ed="X" n="0241c01"/><lb ed="R039" n="0500a07"/>秦姚興在位時也。三藏法師者。譯主德號。三藏者。
<lb ed="X" n="0241c02"/><lb ed="R039" n="0500a08"/>經律論也。法師二字。義兼兩利。若以三藏聖法。爲
<lb ed="X" n="0241c03"/><lb ed="R039" n="0500a09"/>自宗師。則是自利。若以三藏聖法。師範人天。則是
<lb ed="X" n="0241c04"/><lb ed="R039" n="0500a10"/>利他。譯主兼二。故總以三藏法師稱之。鳩摩羅什
<lb ed="X" n="0241c05"/><lb ed="R039" n="0500a11"/>者。譯主發諱。華梵行實。詳見第一門中。譯者易也。
<lb ed="X" n="0241c06"/><lb ed="R039" n="0500a12"/>易梵語成華言也。總釋名題竟。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0241c07"/><lb ed="R039" n="0500a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二別解文義</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0241c0701">二別解文義三。一序分。二正宗分。三流通分。</p><p xml:id="pX25p0241c0718" cb:place="inline">此
<lb ed="X" n="0241c08"/><lb ed="R039" n="0500a14"/>是道安法師所判。凡屬佛經。無論豐約。皆準此科。
<lb ed="X" n="0241c09"/><lb ed="R039" n="0500a15"/>以其冥符西域。理應今古通遵。初二。一證信序。二
<lb ed="X" n="0241c10"/><lb ed="R039" n="0500a16"/>發起序。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0241c11"/><lb ed="R039" n="0500a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">一序分</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0241c1101">初證信者。謂說聽時處。主伴分明。證是佛說。令人
<lb ed="X" n="0241c12"/><lb ed="R039" n="0500a18"/>生信故。亦名通序。諸經通有故。亦名經後序。佛說
<lb ed="X" n="0241c13"/><lb ed="R039" n="0500b01"/>經時。未有此序。旣說之後。結集建立故。</p><p xml:id="pX25p0241c1316" cb:place="inline">建立此序。
<lb ed="X" n="0241c14"/><lb ed="R039" n="0500b02"/>有因有意。建立因者。謂佛於將涅槃時。阿難愁惱。
<lb ed="X" n="0241c15"/><lb ed="R039" n="0500b03"/>阿泥樓豆謂言。汝是持佛法人。且須裁抑。當詣佛
<lb ed="X" n="0241c16"/><lb ed="R039" n="0500b04"/>所。咨問後事。阿難言。云何後事。阿泥樓豆吿曰。汝
<lb ed="X" n="0241c17"/><lb ed="R039" n="0500b05"/>問佛在世時。以佛爲師。佛滅度後。以誰爲師。佛在
<lb ed="X" n="0241c18"/><lb ed="R039" n="0500b06"/>世時。依佛而住。佛滅度後。依誰而住。佛在世時。惡
<lb ed="X" n="0241c19"/><lb ed="R039" n="0500b07"/>性比邱。佛自調伏。佛滅度後。如何調伏。佛在世時。
<lb ed="X" n="0241c20"/><lb ed="R039" n="0500b08"/>說法度生。佛滅度後。結集法藏。一切經首。當置何
<lb ed="X" n="0241c21"/><lb ed="R039" n="0500b09"/>語。阿難承敎。一一咨問。佛吿阿難。我滅度後。當以
<lb ed="X" n="0241c22"/><lb ed="R039" n="0500b10"/>戒爲師。依四念處住。惡性比邱。默而擯之。一切經
<lb ed="X" n="0241c23"/><lb ed="R039" n="0500b11"/>首。當置如是我聞。一時。佛在某處。與某大衆若干
<lb ed="X" n="0241c24"/><lb ed="R039" n="0500b12"/>等語。</p><p xml:id="pX25p0241c2403" cb:place="inline">建立意者有三。一斷疑。二息諍。三異邪。斷疑
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0242a" n="0242a"/>
<lb ed="X" n="0242a01"/><lb ed="R039" n="0500b13"/>者。謂如來滅後。結集法藏時。阿難陞座。感身相好
<lb ed="X" n="0242a02"/><lb ed="R039" n="0500b14"/>如佛。衆起三疑。一疑佛重起說法。二疑他方佛來。
<lb ed="X" n="0242a03"/><lb ed="R039" n="0500b15"/>三疑阿難成佛。一說此言。三疑頓斷故。息諍者。謂
<lb ed="X" n="0242a04"/><lb ed="R039" n="0500b16"/>阿難與衆。德位相等。若不推從佛聞。則諍論起。故
<lb ed="X" n="0242a05"/><lb ed="R039" n="0500b17"/>唱此言。顯是佛說。羣諍自息故。</p><p xml:id="pX25p0242a0513" cb:place="inline">異邪者。西域外道
<lb ed="X" n="0242a06"/><lb ed="R039" n="0500b18"/>經初。多置阿憂二字。今言如是等。爲異彼故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0242a07"/><lb ed="R039" n="0501a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0242a0701">如是我聞。一時。佛在<name role="" type="person">舍衛國</name>祗樹<name role="" type="person">給孤獨園</name>。與大比
<lb ed="X" n="0242a08"/><lb ed="R039" n="0501a02"/>邱衆千二百五十人俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0242a09"/><lb ed="R039" n="0501a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0242a0901">準智度論。此段具六種成就。以六緣缺一。敎則不
<lb ed="X" n="0242a10"/><lb ed="R039" n="0501a04"/>興。興則必具。故云成就。</p><p xml:id="pX25p0242a1010" cb:place="inline">首言如是。卽信成就。以信
<lb ed="X" n="0242a11"/><lb ed="R039" n="0501a05"/>者言如是。不信者則言不如是故。論云。佛法大海。
<lb ed="X" n="0242a12"/><lb ed="R039" n="0501a06"/>信爲能入。故居其首。華嚴云。信爲道元功德母。長
<lb ed="X" n="0242a13"/><lb ed="R039" n="0501a07"/>養一切諸善法。是故根力善法。皆以信爲首也。若
<lb ed="X" n="0242a14"/><lb ed="R039" n="0501a08"/>連下我聞。則是指法之詞。謂如是之法。我從佛聞
<lb ed="X" n="0242a15"/><lb ed="R039" n="0501a09"/>也。</p><p xml:id="pX25p0242a1502" cb:place="inline">次言我聞。卽聞成就。以聾者無聞佛不與說故。
<lb ed="X" n="0242a16"/><lb ed="R039" n="0501a10"/>我者揀他。顯是自<anchor xml:id="nkr_note_add_0242a1601" n="0242a1601"/><anchor xml:id="beg0242a1601" n="0242a1601"/>己<anchor xml:id="end0242a1601"/>親聞。非私淑讀古者類故。聞
<lb ed="X" n="0242a17"/><lb ed="R039" n="0501a11"/>謂耳根發識。聲在可聞處。作心欲聞。卽便得聞。今
<lb ed="X" n="0242a18"/><lb ed="R039" n="0501a12"/>唯言我。不言耳識等者。葢是廢別從總。以我爲一
<lb ed="X" n="0242a19"/><lb ed="R039" n="0501a13"/>身之總故。又雖言我聞。實不計我。以阿難此時。<anchor xml:id="nkr_note_add_0242a1901" n="0242a1901"/><anchor xml:id="beg0242a1901" n="0242a1901"/>已<anchor xml:id="end0242a1901"/>
<lb ed="X" n="0242a20"/><lb ed="R039" n="0501a14"/>證四果。<anchor xml:id="nkr_note_add_0242a2001" n="0242a2001"/><anchor xml:id="beg0242a2001" n="0242a2001"/>已<anchor xml:id="end0242a2001"/>達我空故也。經云願樂欲聞。佛乃有說。
<lb ed="X" n="0242a21"/><lb ed="R039" n="0501a15"/>故云成就。楞嚴云。此方眞敎體。淸淨在音聞。欲取
<lb ed="X" n="0242a22"/><lb ed="R039" n="0501a16"/>三摩提。實以聞中入。是故七聖財中。亦以聞爲財
<lb ed="X" n="0242a23"/><lb ed="R039" n="0501a17"/>也。</p><p xml:id="pX25p0242a2302" cb:place="inline">三言一時者。時成就也。一者始終究竟之謂。時
<lb ed="X" n="0242a24"/><lb ed="R039" n="0501a18"/>者遷流轉變之法。體是不相應行。或否或泰。皆可
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0242b" n="0242b"/>
<lb ed="X" n="0242b01"/><lb ed="R039" n="0501b01"/>言時。今云一者。應是淸泰之時。以否則說聽不能
<lb ed="X" n="0242b02"/><lb ed="R039" n="0501b02"/>究竟。不得稱一故。不紀歲月者。以如來說法。通乎
<lb ed="X" n="0242b03"/><lb ed="R039" n="0501b03"/>上下。滅後結集。達於遐邇。約上下延促不等。約遐
<lb ed="X" n="0242b04"/><lb ed="R039" n="0501b04"/>邇紀歷不同。歲月難稽。故惟言一時。葢卽取說無
<lb ed="X" n="0242b05"/><lb ed="R039" n="0501b05"/>異座。聽無異席。二俱究竟。爲一時也。古德云。時節
<lb ed="X" n="0242b06"/><lb ed="R039" n="0501b06"/>若至。其理自彰。法華云。今正是其時。時爲如實說。
<lb ed="X" n="0242b07"/><lb ed="R039" n="0501b07"/>則時之所關。亦大矣哉。</p><p xml:id="pX25p0242b0710" cb:place="inline">四言佛者。卽主成就。具云
<lb ed="X" n="0242b08"/><lb ed="R039" n="0501b08"/>佛陀耶。此云覺者。謂自覺覺他覺圓滿故。異彼凡
<lb ed="X" n="0242b09"/><lb ed="R039" n="0501b09"/>夫二乘及與菩薩。以凡夫不自覺。二乘不覺他。菩
<lb ed="X" n="0242b10"/><lb ed="R039" n="0501b10"/>薩覺不滿。故讓如來獨擅其名。若以本經釋義者。
<lb ed="X" n="0242b11"/><lb ed="R039" n="0501b11"/>自覺則無有定法。名阿耨菩提。覺他則滅度一切
<lb ed="X" n="0242b12"/><lb ed="R039" n="0501b12"/>衆生而無度相。覺滿則離一切相。卽名爲佛。的指
<lb ed="X" n="0242b13"/><lb ed="R039" n="0501b13"/>其人。卽本師釋迦文也。此法唯佛能證･唯佛能說。
<lb ed="X" n="0242b14"/><lb ed="R039" n="0501b14"/>餘則不能。故讓佛爲主。又設若無佛。望前則信無
<lb ed="X" n="0242b15"/><lb ed="R039" n="0501b15"/>所歸。聞無所從。時唯虗度。望後則衆無所依。處亦
<lb ed="X" n="0242b16"/><lb ed="R039" n="0501b16"/>空陳。是知餘五成就。皆賴主成就耳。</p><p xml:id="pX25p0242b1615" cb:place="inline">五言舍衛等。
<lb ed="X" n="0242b17"/><lb ed="R039" n="0501b17"/>卽處成就也。舍衛亦名<name role="" type="person">舍婆提</name>。新云<name role="" type="person">室羅筏</name>悉底。
<lb ed="X" n="0242b18"/><lb ed="R039" n="0501b18"/>葢五天梵音不同。此云豐德。或云聞物。以國豐四
<lb ed="X" n="0242b19"/><lb ed="R039" n="0502a01"/>德。爲物所聞故。四德者。謂欲塵･財寶･多聞･解脫也。
<lb ed="X" n="0242b20"/><lb ed="R039" n="0502a02"/>義淨三藏。譯爲名稱大城。亦聞物義。此城在中印
<lb ed="X" n="0242b21"/><lb ed="R039" n="0502a03"/>土憍薩羅國。今但言舍衛者。以南印土。亦有憍薩
<lb ed="X" n="0242b22"/><lb ed="R039" n="0502a04"/>羅國。恐濫彼故。此總處也。下乃別處。祗園者。祗陀
<lb ed="X" n="0242b23"/><lb ed="R039" n="0502a05"/>太子所施樹也。祗陀。此云戰勝。是波斯匿王太子。
<lb ed="X" n="0242b24"/><lb ed="R039" n="0502a06"/>生時王征外國。戰勝而還。因以爲名。園中樹木。是
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0242c" n="0242c"/>
<lb ed="X" n="0242c01"/><lb ed="R039" n="0502a07"/>其所施。故名祗樹。給園者。<name role="" type="person">給孤獨</name>長者所施園也。
<lb ed="X" n="0242c02"/><lb ed="R039" n="0502a08"/>長者本名須達多。是波斯匿王大臣。或名須達拏。
<lb ed="X" n="0242c03"/><lb ed="R039" n="0502a09"/>此云善施。以好善行施爲名。<name role="" type="person">給孤獨</name>。是其德號。給
<lb ed="X" n="0242c04"/><lb ed="R039" n="0502a10"/>周給也。幼而無父曰孤。老而無子曰獨。長者善施。
<lb ed="X" n="0242c05"/><lb ed="R039" n="0502a11"/>又偏能周給此二。世美其德。故以此稱。買園建舍。
<lb ed="X" n="0242c06"/><lb ed="R039" n="0502a12"/>長者爲主。故云<name role="" type="person">給孤獨園</name>。</p><p xml:id="pX25p0242c0611" cb:place="inline">按刊定記引云。波斯匿
<lb ed="X" n="0242c07"/><lb ed="R039" n="0502a13"/>王。有一大臣。名須達多。爲兒聘婦。躬至<name role="" type="person">王舍城</name>。寄
<lb ed="X" n="0242c08"/><lb ed="R039" n="0502a14"/>止長者刪檀那家。刪檀那中夜而起。莊嚴舍宅。營
<lb ed="X" n="0242c09"/><lb ed="R039" n="0502a15"/>辦餚饍。須達問言。欲請國王爲婚姻之會耶。答言。
<lb ed="X" n="0242c10"/><lb ed="R039" n="0502a16"/>非也。爲欲請佛。須達聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0242c1001" n="0242c1001"/><anchor xml:id="beg0242c1001" n="0242c1001"/>已<anchor xml:id="end0242c1001"/>。身毛皆豎。復問何等名
<lb ed="X" n="0242c11"/><lb ed="R039" n="0502a17"/>佛。刪檀那卽爲備述佛之功德。須達喜。問佛在何
<lb ed="X" n="0242c12"/><lb ed="R039" n="0502a18"/>處。刪檀那言。今在迦蘭陀<name role="" type="person">竹林精舍</name>。時須達多一
<lb ed="X" n="0242c13"/><lb ed="R039" n="0502b01"/>心念佛。忽然天明。見有光明。卽尋光處。至城門下。
<lb ed="X" n="0242c14"/><lb ed="R039" n="0502b02"/>佛神力故。門自開闢。尋路而往。爾時如來。出外經
<lb ed="X" n="0242c15"/><lb ed="R039" n="0502b03"/>行。須達見<anchor xml:id="nkr_note_add_0242c1501" n="0242c1501"/><anchor xml:id="beg0242c1501" n="0242c1501"/>已<anchor xml:id="end0242c1501"/>。歡喜踴躍。不知禮法。時首陀天化作
<lb ed="X" n="0242c16"/><lb ed="R039" n="0502b04"/>四人。至世尊所。接足禮拜。胡跪問訊。右繞三匝。却
<lb ed="X" n="0242c17"/><lb ed="R039" n="0502b05"/>住一面。須達見<anchor xml:id="nkr_note_add_0242c1701" n="0242c1701"/><anchor xml:id="beg0242c1701" n="0242c1701"/>已<anchor xml:id="end0242c1701"/>。依而行之。世尊卽爲說法。須達
<lb ed="X" n="0242c18"/><lb ed="R039" n="0502b06"/>聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0242c1801" n="0242c1801"/><anchor xml:id="beg0242c1801" n="0242c1801"/>已<anchor xml:id="end0242c1801"/>。得證初果。乃請佛言。唯願臨顧至<name role="" type="person">舍衛城</name>。受
<lb ed="X" n="0242c19"/><lb ed="R039" n="0502b07"/>我微供。佛言。卿<name role="" type="person">舍衛國</name>。頗有精舍。能容我衆共居
<lb ed="X" n="0242c20"/><lb ed="R039" n="0502b08"/>止否。須達多言。必見垂顧。便當營辦。爾時世尊。默
<lb ed="X" n="0242c21"/><lb ed="R039" n="0502b09"/>然受請。令舍利弗同往舍衛。指授處所。唯太子園。
<lb ed="X" n="0242c22"/><lb ed="R039" n="0502b10"/>可容佛僧。於是須達躬詣太子。議買其園。太子戲
<lb ed="X" n="0242c23"/><lb ed="R039" n="0502b11"/>曰。能以金甎布地。卽賣與卿。須達卽出金藏。爲磚
<lb ed="X" n="0242c24"/><lb ed="R039" n="0502b12"/>布地。太子感發。幷樹施之。共搆精舍。請佛及僧於
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0243a" n="0243a"/>
<lb ed="X" n="0243a01"/><lb ed="R039" n="0502b13"/>中住止。此猶略述。廣如涅槃･賢愚等經。及四分律･
<lb ed="X" n="0243a02"/><lb ed="R039" n="0502b14"/>西域記說。今說此經。卽在此處。設無此處。佛僧何
<lb ed="X" n="0243a03"/><lb ed="R039" n="0502b15"/>依。六成就中。此亦叵少。依眞諦記。住處有二。一境
<lb ed="X" n="0243a04"/><lb ed="R039" n="0502b16"/>界處。爲化俗故。卽舍衛也。二依止處。爲統僧故。卽
<lb ed="X" n="0243a05"/><lb ed="R039" n="0502b17"/>祗園也。善見論云。擧舍衛令遠人知。擧祗園令近
<lb ed="X" n="0243a06"/><lb ed="R039" n="0502b18"/>人知故。</p><p xml:id="pX25p0243a0604" cb:place="inline">六言與大比邱等。卽衆成就也。與者共義。
<lb ed="X" n="0243a07"/><lb ed="R039" n="0503a01"/>顯聽非一人。復有所共之衆故。人非泛常。故名爲
<lb ed="X" n="0243a08"/><lb ed="R039" n="0503a02"/>大。依纂要有二義。一名高。謂稱譽廣遠。是人皆知。
<lb ed="X" n="0243a09"/><lb ed="R039" n="0503a03"/>到處皆聞故。二德重。謂行業<g ref="#CB15210">恢</g>隆。外現聲聞。內祕
<lb ed="X" n="0243a10"/><lb ed="R039" n="0503a04"/>菩薩故。然此二義。亦互相資。以德重故顯名不浪
<lb ed="X" n="0243a11"/><lb ed="R039" n="0503a05"/>得。以名高故顯德是實有。是則名德俱大。故總以
<lb ed="X" n="0243a12"/><lb ed="R039" n="0503a06"/>大稱。</p><p xml:id="pX25p0243a1203" cb:place="inline">比邱名含三義。一破惡。謂修戒定慧。能破見
<lb ed="X" n="0243a13"/><lb ed="R039" n="0503a07"/>思煩惱惡故。二怖魔。謂魔王驚怖。恐出三界。損其
<lb ed="X" n="0243a14"/><lb ed="R039" n="0503a08"/>黨故。三乞士。謂離四邪命。乞食資身。利檀那故。翻
<lb ed="X" n="0243a15"/><lb ed="R039" n="0503a09"/>一遺二故存梵名。五不翻中含多不翻。和合名衆。
<lb ed="X" n="0243a16"/><lb ed="R039" n="0503a10"/>謂多人共住。事理俱和。事和則戒同持。見同解。利
<lb ed="X" n="0243a17"/><lb ed="R039" n="0503a11"/>同均。身同住。口無諍。意同悅。理和則擇滅無爲同
<lb ed="X" n="0243a18"/><lb ed="R039" n="0503a12"/>證。設不爾者。雖多非衆也。</p><p xml:id="pX25p0243a1811" cb:place="inline">千二百五十人者。佛初
<lb ed="X" n="0243a19"/><lb ed="R039" n="0503a13"/>成道。度憍陳如五人。次度三<name role="" type="person">迦葉波</name>。兼徒總一千。
<lb ed="X" n="0243a20"/><lb ed="R039" n="0503a14"/>次度舍利弗。目犍連。各兼徒一百。次度耶舍長者
<lb ed="X" n="0243a21"/><lb ed="R039" n="0503a15"/>子五十人。經擧大數。故減五人。此等皆向修異道。
<lb ed="X" n="0243a22"/><lb ed="R039" n="0503a16"/>空無所獲。遇佛得證。感恩不捨。爲常隨衆也。非無
<lb ed="X" n="0243a23"/><lb ed="R039" n="0503a17"/>餘衆。意準流通中知。不具叙。證信序竟。</p>
<lb ed="X" n="0243a24"/><lb ed="R039" n="0503a18"/><p xml:id="pX25p0243a2401">二發起序。</p>
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0243b" n="0243b"/>
<lb ed="X" n="0243b01"/><lb ed="R039" n="0503b01"/><p xml:id="pX25p0243b0101">發起者。乞食往復。食訖敷坐。默示住降。發起正說
<lb ed="X" n="0243b02"/><lb ed="R039" n="0503b02"/>故。亦名別序。別在當經故。亦名經前序。未說經前。
<lb ed="X" n="0243b03"/><lb ed="R039" n="0503b03"/>先以相顯。引發上根。密令當機故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0243b04"/><lb ed="R039" n="0503b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0243b0401">爾時。世尊食時。著衣持鉢。入舍衛大城乞食。於其城
<lb ed="X" n="0243b05"/><lb ed="R039" n="0503b05"/>中。次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0243b0501" n="0243b0501"/><anchor xml:id="beg0243b0501" n="0243b0501"/>已<anchor xml:id="end0243b0501"/>。還至本處。飯食訖。收衣鉢。洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0243b0502" n="0243b0502"/><anchor xml:id="beg0243b0502" n="0243b0502"/>已<anchor xml:id="end0243b0502"/>。敷座
<lb ed="X" n="0243b06"/><lb ed="R039" n="0503b06"/>而坐。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0243b07"/><lb ed="R039" n="0503b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0243b0701">爾時者。大衆成就機感盈前時也。機感盈前。不得
<lb ed="X" n="0243b08"/><lb ed="R039" n="0503b08"/>不說。說不遽說。必待請問。故爾默示住降。以發當
<lb ed="X" n="0243b09"/><lb ed="R039" n="0503b09"/>機之問端也。</p><p xml:id="pX25p0243b0906" cb:place="inline">世尊者。十號之一。成實論云。具上九
<lb ed="X" n="0243b10"/><lb ed="R039" n="0503b10"/>號。爲物欽崇。故曰世尊。天上人間所共尊故。</p><p xml:id="pX25p0243b1018" cb:place="inline">食時
<lb ed="X" n="0243b11"/><lb ed="R039" n="0503b11"/>者。人間飯食時也。按金剛蒙引。約十二時。分四食
<lb ed="X" n="0243b12"/><lb ed="R039" n="0503b12"/>分。丑寅卯三。諸天食分。辰巳午三。人間食分。未申
<lb ed="X" n="0243b13"/><lb ed="R039" n="0503b13"/>酉三。畜生食分。戌亥子三。鬼神食分。今論乞食。且
<lb ed="X" n="0243b14"/><lb ed="R039" n="0503b14"/>約辰時爲言。此有二意。一者當日初分。求乞易得。
<lb ed="X" n="0243b15"/><lb ed="R039" n="0503b15"/>不惱自他故。二者乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0243b1501" n="0243b1501"/><anchor xml:id="beg0243b1501" n="0243b1501"/>已<anchor xml:id="end0243b1501"/>還園。正當巳時。如常齋法
<lb ed="X" n="0243b16"/><lb ed="R039" n="0503b16"/>故。</p><p xml:id="pX25p0243b1602" cb:place="inline">著衣者。著僧伽黎衣。以律載。凡入王宮。及陞座
<lb ed="X" n="0243b17"/><lb ed="R039" n="0503b17"/>說法。聚落乞食。應著此故。持鉢者。持四天王所獻
<lb ed="X" n="0243b18"/><lb ed="R039" n="0503b18"/>紺瑠璃鉢。以是<name role="" type="person">維衛佛</name>所遺之法器故。又佛必著
<lb ed="X" n="0243b19"/><lb ed="R039" n="0504a01"/>衣持鉢者。亦是爲衆作軌。寓有四意。一異俗。二揀
<lb ed="X" n="0243b20"/><lb ed="R039" n="0504a02"/>外。三肅<anchor xml:id="nkr_note_add_0243b2001" n="0243b2001"/><anchor xml:id="beg0243b2001" n="0243b2001"/>己<anchor xml:id="end0243b2001"/>。四益他。異俗者。在家著樂。多尙錦衣寶
<lb ed="X" n="0243b21"/><lb ed="R039" n="0504a03"/>器。縱恣身心。出家異彼。以身所著衣。唯許麤疎麻
<lb ed="X" n="0243b22"/><lb ed="R039" n="0504a04"/>布。手所持鉢。唯許鐵瓦二器故。揀外者。外道盲修。
<lb ed="X" n="0243b23"/><lb ed="R039" n="0504a05"/>躶形捧飯。致招訶醜。僧衆揀彼。以伽黎著身。不至
<lb ed="X" n="0243b24"/><lb ed="R039" n="0504a06"/>躶露如畜。應器持手。不至摶食似鬼故。肅<anchor xml:id="nkr_note_add_0243b2401" n="0243b2401"/><anchor xml:id="beg0243b2401" n="0243b2401"/>己<anchor xml:id="end0243b2401"/>者。衣
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0243c" n="0243c"/>
<lb ed="X" n="0243c01"/><lb ed="R039" n="0504a07"/>像水田。著之則身有所矜。不敢妄行。鉢唯應量。持
<lb ed="X" n="0243c02"/><lb ed="R039" n="0504a08"/>之則心有所限。無復過貪故。益他者。有威可畏。有
<lb ed="X" n="0243c03"/><lb ed="R039" n="0504a09"/>儀可仰。生他敬信故。</p><p xml:id="pX25p0243c0309" cb:place="inline">入者。由遠及近。自外向內。纂
<lb ed="X" n="0243c04"/><lb ed="R039" n="0504a10"/>要云。園在城東南五六里。故須入也。舍衛乃中印
<lb ed="X" n="0243c05"/><lb ed="R039" n="0504a11"/>名都。故稱爲大。準西域記云。國周六十餘里。內城
<lb ed="X" n="0243c06"/><lb ed="R039" n="0504a12"/>周二十里。智度論云。居家九億。據此則地廣人稠。
<lb ed="X" n="0243c07"/><lb ed="R039" n="0504a13"/>亦可以大城稱之。</p><p xml:id="pX25p0243c0708" cb:place="inline">乞食者。爲欲顯示頭陀功德。令
<lb ed="X" n="0243c08"/><lb ed="R039" n="0504a14"/>放逸者。知慙愧故。準纓絡女經。說化佛身。如全段
<lb ed="X" n="0243c09"/><lb ed="R039" n="0504a15"/>金剛。無生熟二藏。涅槃云。如來之身。非雜食身。今
<lb ed="X" n="0243c10"/><lb ed="R039" n="0504a16"/>云乞食者。利益他故。又佛敎比丘離四邪命。乞食
<lb ed="X" n="0243c11"/><lb ed="R039" n="0504a17"/>自活。故自乞食。所謂有諸<anchor xml:id="nkr_note_add_0243c1101" n="0243c1101"/><anchor xml:id="beg0243c1101" n="0243c1101"/>己<anchor xml:id="end0243c1101"/>而後求諸人也。若準
<lb ed="X" n="0243c12"/><lb ed="R039" n="0504a18"/>纓絡經說。佛自乞食。有十種意。避繁不引。今略取
<lb ed="X" n="0243c13"/><lb ed="R039" n="0504b01"/>三意。一折伏餘衆憍慢故。二憐愍障閡衆生故。三
<lb ed="X" n="0243c14"/><lb ed="R039" n="0504b02"/>顯示不應畜積故。折伏憍慢者。以佛爲王種。出世
<lb ed="X" n="0243c15"/><lb ed="R039" n="0504b03"/>成佛。尙爾乞食。何況餘衆。豈可自生憍慢而不行
<lb ed="X" n="0243c16"/><lb ed="R039" n="0504b04"/>乞。憐愍障礙者。如婦女受制老病無能等。不得見
<lb ed="X" n="0243c17"/><lb ed="R039" n="0504b05"/>佛。不得行施。皆名障礙。佛爲愍此。自行乞食。令其
<lb ed="X" n="0243c18"/><lb ed="R039" n="0504b06"/>得見。隨便行施。示不應畜者。以末法僧倫。多事畜
<lb ed="X" n="0243c19"/><lb ed="R039" n="0504b07"/>積。致于非法。佛慧預知。因示乞食。令知畜積。法所
<lb ed="X" n="0243c20"/><lb ed="R039" n="0504b08"/>不應。</p><p xml:id="pX25p0243c2003" cb:place="inline">於其城中者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0243c2001" n="0243c2001"/><anchor xml:id="beg0243c2001" n="0243c2001"/>已<anchor xml:id="end0243c2001"/>到舍衛。正當人民等居住處
<lb ed="X" n="0243c21"/><lb ed="R039" n="0504b09"/>也。</p><p xml:id="pX25p0243c2102" cb:place="inline">次第者。挨門沿戶。無所揀擇。必如此乞者。依纂
<lb ed="X" n="0243c22"/><lb ed="R039" n="0504b10"/>要有五意。</p><p xml:id="pX25p0243c2205" cb:place="inline">一･內證平等理故。謂佛性平等。無有高
<lb ed="X" n="0243c23"/><lb ed="R039" n="0504b11"/>下。凡小未證此理。遂於衆生見有差別。佛旣證此。
<lb ed="X" n="0243c24"/><lb ed="R039" n="0504b12"/>一體同觀。以不見有貧富等相。故能次第而乞。</p><p xml:id="pX25p0243c2419" cb:place="inline">二･
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0244a" n="0244a"/>
<lb ed="X" n="0244a01"/><lb ed="R039" n="0504b13"/>心無貪慢故。無貪則不趣富貴。無慢則不傲貧賤。
<lb ed="X" n="0244a02"/><lb ed="R039" n="0504b14"/>持心平等。慈無偏利。故能次第。無所揀擇。</p><p xml:id="pX25p0244a0217" cb:place="inline">三･表顯
<lb ed="X" n="0244a03"/><lb ed="R039" n="0504b15"/>威德故。以小乘律中。不許入惡象家。恐彼損害。不
<lb ed="X" n="0244a04"/><lb ed="R039" n="0504b16"/>許入婬女沽酒家。恐生染心。以其無有威德。故爾
<lb ed="X" n="0244a05"/><lb ed="R039" n="0504b17"/>禁制。佛乞不爾。故次第也。</p><p xml:id="pX25p0244a0511" cb:place="inline">四･破二乘分別心故。如
<lb ed="X" n="0244a06"/><lb ed="R039" n="0504b18"/>大迦葉捨富乞貧。意在令生福德。須菩提捨貧乞
<lb ed="X" n="0244a07"/><lb ed="R039" n="0505a01"/>富。意在不欲惱他。各有遮限。皆爲分別。佛爲破此。
<lb ed="X" n="0244a08"/><lb ed="R039" n="0505a02"/>故爾次第。楞嚴云。開闡無遮。卽斯意也。</p><p xml:id="pX25p0244a0816" cb:place="inline">五･爲息凡
<lb ed="X" n="0244a09"/><lb ed="R039" n="0505a03"/>夫猜嫌故。謂捨富從貧。多致凡夫生猜。捨貧從富。
<lb ed="X" n="0244a10"/><lb ed="R039" n="0505a04"/>多致凡夫生嫌。佛以次第而乞。二過俱免。楞嚴云。
<lb ed="X" n="0244a11"/><lb ed="R039" n="0505a05"/>度諸疑謗。卽斯意也。</p><p xml:id="pX25p0244a1109" cb:place="inline">然此五意。雖出纂要。而釋義
<lb ed="X" n="0244a12"/><lb ed="R039" n="0505a06"/>稍詳。爲取易明。不費尋討。後二義易前爲後者。爲
<lb ed="X" n="0244a13"/><lb ed="R039" n="0505a07"/>取順便易釋。以猜嫌由偏乞致故。乞而云<anchor xml:id="nkr_note_add_0244a1301" n="0244a1301"/><anchor xml:id="beg0244a1301" n="0244a1301"/>已<anchor xml:id="end0244a1301"/>者。非
<lb ed="X" n="0244a14"/><lb ed="R039" n="0505a08"/>謂乞偏一城。但滿鉢則<anchor xml:id="nkr_note_add_0244a1401" n="0244a1401"/><anchor xml:id="beg0244a1401" n="0244a1401"/>已<anchor xml:id="end0244a1401"/>也。</p><p xml:id="pX25p0244a1412" cb:place="inline">還至本處者。由城返
<lb ed="X" n="0244a15"/><lb ed="R039" n="0505a09"/>園。正當巳午。如常齋法時也。</p><p xml:id="pX25p0244a1512" cb:place="inline">若論佛不須食。爲令
<lb ed="X" n="0244a16"/><lb ed="R039" n="0505a10"/>他福得滿。亦應隨衆。以佛若不食。他福不得滿故。
<lb ed="X" n="0244a17"/><lb ed="R039" n="0505a11"/>若依寶雲經說。隨所乞得。分爲四分。一擬與同梵
<lb ed="X" n="0244a18"/><lb ed="R039" n="0505a12"/>行者。二擬施貧病乞人。三施水陸衆生。四分自食。
<lb ed="X" n="0244a19"/><lb ed="R039" n="0505a13"/>十二頭陀經。唯說三分。除梵行者。刊定記釋云。以
<lb ed="X" n="0244a20"/><lb ed="R039" n="0505a14"/>自乞故。今約有因緣故。不暇自乞者。故應分與。故
<lb ed="X" n="0244a21"/><lb ed="R039" n="0505a15"/>梵行與貧病乞人。而言擬與擬施。葢不一定。以來
<lb ed="X" n="0244a22"/><lb ed="R039" n="0505a16"/>者則與之施之。不來則不須也。若水陸衆生。一定
<lb ed="X" n="0244a23"/><lb ed="R039" n="0505a17"/>應施。故不言擬。然處字下文缺飯食。影在下句。以
<lb ed="X" n="0244a24"/><lb ed="R039" n="0505a18"/>有訖。卽有正食時故。飯食訖者。無論美惡精粗。一
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0244b" n="0244b"/>
<lb ed="X" n="0244b01"/><lb ed="R039" n="0505b01"/>飽則訖也。</p><p xml:id="pX25p0244b0105" cb:place="inline">衣鉢不收。心有勞慮。不能成定。故須收
<lb ed="X" n="0244b02"/><lb ed="R039" n="0505b02"/>好。佛實不爾。但示現爲後軌耳。爲護生故。跣足行
<lb ed="X" n="0244b03"/><lb ed="R039" n="0505b03"/>乞。恐著塵染。故須洗<anchor xml:id="nkr_note_add_0244b0301" n="0244b0301"/><anchor xml:id="beg0244b0301" n="0244b0301"/>已<anchor xml:id="end0244b0301"/>而坐。問。阿含經說。佛行離
<lb ed="X" n="0244b04"/><lb ed="R039" n="0505b04"/>地四指。蓮華承足。何用洗爲。答。不欲衒異。隨順世
<lb ed="X" n="0244b05"/><lb ed="R039" n="0505b05"/>間故。</p><p xml:id="pX25p0244b0503" cb:place="inline">敷座者。自敷坐具於座。魏譯云如常敷座。以
<lb ed="X" n="0244b06"/><lb ed="R039" n="0505b06"/>如來每說般若。皆自敷坐具。爲般若是諸佛之母。
<lb ed="X" n="0244b07"/><lb ed="R039" n="0505b07"/>表敬法故。今亦如常。</p><p xml:id="pX25p0244b0709" cb:place="inline">而坐者。端身正住。一念不生。
<lb ed="X" n="0244b08"/><lb ed="R039" n="0505b08"/>所謂身體及手足。靜然安不動。其心常澹泊。未曾
<lb ed="X" n="0244b09"/><lb ed="R039" n="0505b09"/>有散亂也。魏譯云。結跏趺坐。今雖不言跏趺。準常
<lb ed="X" n="0244b10"/><lb ed="R039" n="0505b10"/>可知。以諸佛坐必跏趺。無異式故。智論云。見畫跏
<lb ed="X" n="0244b11"/><lb ed="R039" n="0505b11"/>趺坐。魔王尙驚怖。何況入道人。端身不傾動。是故
<lb ed="X" n="0244b12"/><lb ed="R039" n="0505b12"/>佛及弟子通依此法。又跏趺有四種利益。一由身
<lb ed="X" n="0244b13"/><lb ed="R039" n="0505b13"/>攝斂。速發輕安。二能經時久。不速疲倦。三不共外
<lb ed="X" n="0244b14"/><lb ed="R039" n="0505b14"/>道。彼無此法。四形相端嚴。起他敬信。由此四義。可
<lb ed="X" n="0244b15"/><lb ed="R039" n="0505b15"/>爲後軌。故知佛坐。必用跏趺。此是隨文銷釋。</p><p xml:id="pX25p0244b1518" cb:place="inline">若明
<lb ed="X" n="0244b16"/><lb ed="R039" n="0505b16"/>發起正說意者。有說著衣持鉢。次第行乞。通名爲
<lb ed="X" n="0244b17"/><lb ed="R039" n="0505b17"/>戒。敷座而坐。乃名爲定。意顯因戒生定。因定發慧。
<lb ed="X" n="0244b18"/><lb ed="R039" n="0505b18"/>今以欲談般若深慧。先示戒定而爲發起。此亦有
<lb ed="X" n="0244b19"/><lb ed="R039" n="0506a01"/>理。但本疏所取。意在言外。良以此經妙旨。惟在降
<lb ed="X" n="0244b20"/><lb ed="R039" n="0506a02"/>心住心。要知一有所住。則覺心便亡。纔欲施降。而
<lb ed="X" n="0244b21"/><lb ed="R039" n="0506a03"/>妄心愈熾。是須以無降而降。無住而住。乃爲眞降
<lb ed="X" n="0244b22"/><lb ed="R039" n="0506a04"/>心･眞住心也。試觀世尊於未到食時。其心本自不
<lb ed="X" n="0244b23"/><lb ed="R039" n="0506a05"/>動。一到食時。便爾著衣持鉢。入城便入。初無繫念
<lb ed="X" n="0244b24"/><lb ed="R039" n="0506a06"/>於祗園。乞食便乞。何曾有心於彼此。以任繁華射
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0244c" n="0244c"/>
<lb ed="X" n="0244c01"/><lb ed="R039" n="0506a07"/>眼。佛自乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0244c0101" n="0244c0101"/><anchor xml:id="beg0244c0101" n="0244c0101"/>已<anchor xml:id="end0244c0101"/>還歸。所謂如如而去。如如而來。於我
<lb ed="X" n="0244c02"/><lb ed="R039" n="0506a08"/>本覺眞心。何曾動著絲毫。此正如來密示住心法
<lb ed="X" n="0244c03"/><lb ed="R039" n="0506a09"/>也。</p><p xml:id="pX25p0244c0302" cb:place="inline">遽爾收緣洗足。敷座而坐。一念不生。萬慮皆亡。
<lb ed="X" n="0244c04"/><lb ed="R039" n="0506a10"/>五蘊旣空。四相何有。此又如來密示降心法也。</p><p xml:id="pX25p0244c0419" cb:place="inline">準
<lb ed="X" n="0244c05"/><lb ed="R039" n="0506a11"/>楞嚴經。阿難乞食。於未乞之先。則曰方行等慈。度
<lb ed="X" n="0244c06"/><lb ed="R039" n="0506a12"/>諸疑謗等。<anchor xml:id="nkr_note_add_0244c0601" n="0244c0601"/><anchor xml:id="beg0244c0601" n="0244c0601"/>已<anchor xml:id="end0244c0601"/>有許多計算。於將乞之際。則曰徐步
<lb ed="X" n="0244c07"/><lb ed="R039" n="0506a13"/>郭門。嚴整威儀。又有許多做飾。於正乞之時。則曰
<lb ed="X" n="0244c08"/><lb ed="R039" n="0506a14"/>肅恭齋法。然旣曰肅恭。則是住著。是覺心<anchor xml:id="nkr_note_add_0244c0801" n="0244c0801"/><anchor xml:id="beg0244c0801" n="0244c0801"/>已<anchor xml:id="end0244c0801"/>無所
<lb ed="X" n="0244c09"/><lb ed="R039" n="0506a15"/>住。至被<name role="" type="person">摩登伽女</name>。攝入婬席。其妄心又何能降哉。
<lb ed="X" n="0244c10"/><lb ed="R039" n="0506a16"/>兩經對觀。則降心住心之旨。思過半矣。</p><p xml:id="pX25p0244c1016" cb:place="inline">但此意人
<lb ed="X" n="0244c11"/><lb ed="R039" n="0506a17"/>所難知。唯有空生覷破。故向下開口便讚。又以如
<lb ed="X" n="0244c12"/><lb ed="R039" n="0506a18"/>來境界。非初心所能及。由是連興二問。以敬正說
<lb ed="X" n="0244c13"/><lb ed="R039" n="0506b01"/>之端。所謂發起者。意在是耳。叙分竟。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0244c14"/><lb ed="R039" n="0506b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">二正宗分</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0244c1401">二正宗分四。一略明降住生信分。二推廣降住開
<lb ed="X" n="0244c15"/><lb ed="R039" n="0506b03"/>解分。三究竟降住起修分。四決定降住成證分。初
<lb ed="X" n="0244c16"/><lb ed="R039" n="0506b04"/>四。一當機誠請。二如來許說。三當機願聞。四如來
<lb ed="X" n="0244c17"/><lb ed="R039" n="0506b05"/>開示。初二。一承前讚善。二因機設問。</p><p xml:id="pX25p0244c1715" cb:place="inline">初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0244c18"/><lb ed="R039" n="0506b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0244c1801">時。長老須菩提在大衆中卽從座起。偏袒右肩。右膝
<lb ed="X" n="0244c19"/><lb ed="R039" n="0506b07"/>著地。合掌恭敬而白佛言。希有。世尊。如來善護念諸
<lb ed="X" n="0244c20"/><lb ed="R039" n="0506b08"/>菩薩。善付囑諸菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0244c21"/><lb ed="R039" n="0506b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0244c2101">時。卽如來乞食還園。食訖晏坐時也。空生仰觀調
<lb ed="X" n="0244c22"/><lb ed="R039" n="0506b10"/>御。明明護念付囑。俯察羣機。昏昏如盲如聾。正當
<lb ed="X" n="0244c23"/><lb ed="R039" n="0506b11"/>請問。故爾修敬讚德。以啓發問之端。</p><p xml:id="pX25p0244c2315" cb:place="inline">長老者。德臘
<lb ed="X" n="0244c24"/><lb ed="R039" n="0506b12"/>俱尊之稱。唐譯云具壽。唯顯臘尊。魏譯云慧命。唯
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0245a" n="0245a"/>
<lb ed="X" n="0245a01"/><lb ed="R039" n="0506b13"/>顯德尊。空生兼二。故什師以長老譯之。須菩提。當
<lb ed="X" n="0245a02"/><lb ed="R039" n="0506b14"/>機人也。含多義故。經存梵名。謂或翻空生。以初生
<lb ed="X" n="0245a03"/><lb ed="R039" n="0506b15"/>時。其家庫藏空故。或翻善吉。以相師占云。此子善
<lb ed="X" n="0245a04"/><lb ed="R039" n="0506b16"/>吉。不須慮故。或翻善現。以旣生七日。其家庫藏復
<lb ed="X" n="0245a05"/><lb ed="R039" n="0506b17"/>現。父母稱善故。按西域記云。是東方靑龍陀佛。影
<lb ed="X" n="0245a06"/><lb ed="R039" n="0506b18"/>現釋迦之會。示跡聲聞。發揚空理。據此則初生藏
<lb ed="X" n="0245a07"/><lb ed="R039" n="0507a01"/>空等。卽後來解空之兆。從座起者。有所諮詢。不應
<lb ed="X" n="0245a08"/><lb ed="R039" n="0507a02"/>坐故。如曾子避席之類。偏袒右肩者。執弟子禮。取
<lb ed="X" n="0245a09"/><lb ed="R039" n="0507a03"/>服勞之便。右膝著地者。示下役相。取領命之速。此
<lb ed="X" n="0245a10"/><lb ed="R039" n="0507a04"/>上皆身業虔誠。合掌者。端秉一心。恭敬者。尊重其
<lb ed="X" n="0245a11"/><lb ed="R039" n="0507a05"/>事。此表意業虔誠。而白佛言等。乃發語讚歎。又口
<lb ed="X" n="0245a12"/><lb ed="R039" n="0507a06"/>業虔誠也。</p><p xml:id="pX25p0245a1205" cb:place="inline">去來動靜。任運合道。唯佛一人。餘非所
<lb ed="X" n="0245a13"/><lb ed="R039" n="0507a07"/>論。空生見此。不勝歎異。故曰希有世尊。</p><p xml:id="pX25p0245a1316" cb:place="inline">天親論云。
<lb ed="X" n="0245a14"/><lb ed="R039" n="0507a08"/>善護念者。依根熟菩薩說。謂與智慧力。令成就佛
<lb ed="X" n="0245a15"/><lb ed="R039" n="0507a09"/>法。與敎化力。令攝受衆生。善付囑者。依根未熟菩
<lb ed="X" n="0245a16"/><lb ed="R039" n="0507a10"/>薩說。懼其退失。付授智者。囑令敎化。此約起後意
<lb ed="X" n="0245a17"/><lb ed="R039" n="0507a11"/>說。謂先讚後請也。</p><p xml:id="pX25p0245a1708" cb:place="inline">今約承前。另爲一理。言善護念
<lb ed="X" n="0245a18"/><lb ed="R039" n="0507a12"/>者。約未得住心者說。言覺心難住。或三月不違。或
<lb ed="X" n="0245a19"/><lb ed="R039" n="0507a13"/>日月一至。如來時時加護。心心憶念。務令常得安
<lb ed="X" n="0245a20"/><lb ed="R039" n="0507a14"/>住。善付囑者。約未得降心者說。言妄心難降。或對
<lb ed="X" n="0245a21"/><lb ed="R039" n="0507a15"/>境而起。或任運而興。如來付以方法。囑令降伏。務
<lb ed="X" n="0245a22"/><lb ed="R039" n="0507a16"/>令永以不生。</p><p xml:id="pX25p0245a2206" cb:place="inline">二俱言善者。若待起心護念。則護念
<lb ed="X" n="0245a23"/><lb ed="R039" n="0507a17"/>有時。若待發言付囑。則付囑無多。不名爲善。今以
<lb ed="X" n="0245a24"/><lb ed="R039" n="0507a18"/>如來入城還園。如如不動。密示住心。標榜後進。正
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0245b" n="0245b"/>
<lb ed="X" n="0245b01"/><lb ed="R039" n="0507b01"/>是加護憶念。又以食訖晏坐。一念不生。密示降心。
<lb ed="X" n="0245b02"/><lb ed="R039" n="0507b02"/>模範新意。正是付授誠囑。如天不言。四時運行而
<lb ed="X" n="0245b03"/><lb ed="R039" n="0507b03"/>無閒。地不言。萬物生成而不遺。是不唯護念付囑。
<lb ed="X" n="0245b04"/><lb ed="R039" n="0507b04"/>且二者俱善。空生開口歎希。良有以也。孔子曰。二
<lb ed="X" n="0245b05"/><lb ed="R039" n="0507b05"/>三子以我爲隱乎。吾無隱乎爾。吾無行而不與二
<lb ed="X" n="0245b06"/><lb ed="R039" n="0507b06"/>三子者是邱也。今佛不自說。必待空生註破。爲令
<lb ed="X" n="0245b07"/><lb ed="R039" n="0507b07"/>引發同類機故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0245b08"/><lb ed="R039" n="0507b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0245b0801">偈。巧護義應知加彼身同行不退得未得是名善付
<lb ed="X" n="0245b09"/><lb ed="R039" n="0507b09"/>囑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0245b10"/><lb ed="R039" n="0507b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0245b1001">合云。上二句頌善護念義。巧卽善也。護亦攝念。謂
<lb ed="X" n="0245b11"/><lb ed="R039" n="0507b11"/>身護必由心念起故。應知者。應知卽在日用動用
<lb ed="X" n="0245b12"/><lb ed="R039" n="0507b12"/>中也。加卽加被。亦是護義。彼指未得住心者言。身
<lb ed="X" n="0245b13"/><lb ed="R039" n="0507b13"/>指佛身。同行者。謂同行乞食之事。葢佛不須食。但
<lb ed="X" n="0245b14"/><lb ed="R039" n="0507b14"/>爲加護於彼。示現自身與其同行。彼若果能同佛
<lb ed="X" n="0245b15"/><lb ed="R039" n="0507b15"/>行處而行。不患乎覺心不能住矣。</p><p xml:id="pX25p0245b1514" cb:place="inline">下二句。頌善付
<lb ed="X" n="0245b16"/><lb ed="R039" n="0507b16"/>囑義。不退二字。雙通得與未得。言妄心<anchor xml:id="nkr_note_add_0245b1601" n="0245b1601"/><anchor xml:id="beg0245b1601" n="0245b1601"/>已<anchor xml:id="end0245b1601"/>降。則是
<lb ed="X" n="0245b17"/><lb ed="R039" n="0507b17"/>不退<anchor xml:id="nkr_note_add_0245b1701" n="0245b1701"/><anchor xml:id="beg0245b1701" n="0245b1701"/>已<anchor xml:id="end0245b1701"/>得。妄心未降。卽是不退未得。但降與未降。
<lb ed="X" n="0245b18"/><lb ed="R039" n="0507b18"/>得與未得。初心不自覺知。故如來示現食訖晏坐。
<lb ed="X" n="0245b19"/><lb ed="R039" n="0508a01"/>一念不生。無妄可降。卽是降心。彼若果能如佛降
<lb ed="X" n="0245b20"/><lb ed="R039" n="0508a02"/>處而降。卽不退<anchor xml:id="nkr_note_add_0245b2001" n="0245b2001"/><anchor xml:id="beg0245b2001" n="0245b2001"/>已<anchor xml:id="end0245b2001"/>得。設未能者。卽不退未得。當自
<lb ed="X" n="0245b21"/><lb ed="R039" n="0508a03"/>黽勉。務令同佛。親切提持。無踰此者。故云是名善
<lb ed="X" n="0245b22"/><lb ed="R039" n="0508a04"/>付囑也。承前讚善竟。</p><p xml:id="pX25p0245b2209" cb:place="inline">二因機設問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0245b23"/><lb ed="R039" n="0508a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0245b2301">世尊。善男子･善女人。發阿耨多羅三藐三菩提心。云
<lb ed="X" n="0245b24"/><lb ed="R039" n="0508a06"/>何應住。云何降伏其心。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0245c" n="0245c"/>
<lb ed="X" n="0245c01"/><lb ed="R039" n="0508a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0245c0101">先稱世尊者。示問有所屬故。世尊去來動靜。總爲
<lb ed="X" n="0245c02"/><lb ed="R039" n="0508a08"/>護念付囑。空生雖知。其奈餘衆未諭。第恐妄擬聖
<lb ed="X" n="0245c03"/><lb ed="R039" n="0508a09"/>境。有類畫鵠。故特擧善男善女等以問也。男子以
<lb ed="X" n="0245c04"/><lb ed="R039" n="0508a10"/>剛徤爲德。女人以柔順成美。此雖稱善。猶通外敎。
<lb ed="X" n="0245c05"/><lb ed="R039" n="0508a11"/>今言善男善女者。顯是佛敎中人。以是宿植善根。
<lb ed="X" n="0245c06"/><lb ed="R039" n="0508a12"/>現從佛化之男女故。</p><p xml:id="pX25p0245c0609" cb:place="inline">發者許發。謂許身於佛。發起
<lb ed="X" n="0245c07"/><lb ed="R039" n="0508a13"/>上求下化之心。期證無上果也。然義通能所。以上
<lb ed="X" n="0245c08"/><lb ed="R039" n="0508a14"/>之善男善女爲能發。下之阿耨等爲所發故。</p><p xml:id="pX25p0245c0818" cb:place="inline">梵語
<lb ed="X" n="0245c09"/><lb ed="R039" n="0508a15"/>阿耨多羅。此云無上。梵語三藐。此云正等。梵語三
<lb ed="X" n="0245c10"/><lb ed="R039" n="0508a16"/>菩提。此云正覺。合云無上正等正覺。言無上者。究
<lb ed="X" n="0245c11"/><lb ed="R039" n="0508a17"/>竟圓滿之號。正等正覺者。悲智雙運之稱。以正等
<lb ed="X" n="0245c12"/><lb ed="R039" n="0508a18"/>卽悲。謂平等普度無偏黨故。正覺卽智。謂覺了自
<lb ed="X" n="0245c13"/><lb ed="R039" n="0508b01"/>心。離邪外故。亦可正覺揀凡夫。以凡夫有我。不能
<lb ed="X" n="0245c14"/><lb ed="R039" n="0508b02"/>自覺。縱有所覺。亦屬邪外。非正覺故。正等揀二乘。
<lb ed="X" n="0245c15"/><lb ed="R039" n="0508b03"/>以二乘無平等心。不能修善度生。縱有所度亦墮
<lb ed="X" n="0245c16"/><lb ed="R039" n="0508b04"/>偏黨。非正等故。無上揀菩薩。以菩薩雖修善度生。
<lb ed="X" n="0245c17"/><lb ed="R039" n="0508b05"/>不能修一切善。度一切生。猶有可上。非究竟故。故
<lb ed="X" n="0245c18"/><lb ed="R039" n="0508b06"/>後文云。以無我無人無衆生無壽者。修一切善法。
<lb ed="X" n="0245c19"/><lb ed="R039" n="0508b07"/>卽得阿耨多羅三藐三菩提。是知無上屬果。正等
<lb ed="X" n="0245c20"/><lb ed="R039" n="0508b08"/>正覺屬因。所發之心。通乎因果。先言無上者。正是
<lb ed="X" n="0245c21"/><lb ed="R039" n="0508b09"/>所求故。欲求無上。須假度生。故次云正等。欲度衆
<lb ed="X" n="0245c22"/><lb ed="R039" n="0508b10"/>生。要先自悟。故次云正覺。逆次而言。卽是自覺覺
<lb ed="X" n="0245c23"/><lb ed="R039" n="0508b11"/>他覺圓滿也。</p><p xml:id="pX25p0245c2306" cb:place="inline">良以初發是心。輕若鴻毛。不能同佛
<lb ed="X" n="0245c24"/><lb ed="R039" n="0508b12"/>隨緣安住。故問云何應住。意是求佛說出。有何方
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0246a" n="0246a"/>
<lb ed="X" n="0246a01"/><lb ed="R039" n="0508b13"/>法。能令相應而住。又以妄心數起。狀如野燒。不能
<lb ed="X" n="0246a02"/><lb ed="R039" n="0508b14"/>同佛自然降伏。故問云何降伏。意是求佛說出。有
<lb ed="X" n="0246a03"/><lb ed="R039" n="0508b15"/>何方法能使任運而降。然此二問。亦互相資。以覺
<lb ed="X" n="0246a04"/><lb ed="R039" n="0508b16"/>心住則妄心不降而降。妄心降則覺心不住而住。
<lb ed="X" n="0246a05"/><lb ed="R039" n="0508b17"/>所謂漢賊不兩立者。可爲譬耳。當機誠請竟。</p><p xml:id="pX25p0246a0518" cb:place="inline">二
<lb ed="X" n="0246a06"/><lb ed="R039" n="0508b18"/>如來許說二。一讚善印是。二誡聽許說。</p><p xml:id="pX25p0246a0616" cb:place="inline">初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0246a07"/><lb ed="R039" n="0509a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0246a0701">佛言善哉。善哉。須菩提。如汝所說。如來善護念諸菩
<lb ed="X" n="0246a08"/><lb ed="R039" n="0509a02"/>薩。善付囑諸菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0246a09"/><lb ed="R039" n="0509a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0246a0901">空生二問皆有切於初心。故重言善哉以讚之。讚
<lb ed="X" n="0246a10"/><lb ed="R039" n="0509a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0246a1001" n="0246a1001"/><anchor xml:id="beg0246a1001" n="0246a1001"/>已<anchor xml:id="end0246a1001"/>呼名者。示讚有所屬。葢明獎空生。密感衆心也。
<lb ed="X" n="0246a11"/><lb ed="R039" n="0509a05"/>如汝所說者。非印其所問。乃印其讚佛之說。猶云
<lb ed="X" n="0246a12"/><lb ed="R039" n="0509a06"/>如汝所說者是矣。如來二句。原是空生讚佛之語。
<lb ed="X" n="0246a13"/><lb ed="R039" n="0509a07"/>今佛極力承當。猶是欲令會衆。於如來著衣持鉢。
<lb ed="X" n="0246a14"/><lb ed="R039" n="0509a08"/>去來動靜處。薦取護念付囑之意。</p><p xml:id="pX25p0246a1414" cb:place="inline">二誡聽許說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0246a15"/><lb ed="R039" n="0509a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0246a1501">汝今諦聽。當爲汝說。善男子･善女人。發阿耨多羅三
<lb ed="X" n="0246a16"/><lb ed="R039" n="0509a10"/>藐三菩提心。應如是住。如是降伏其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0246a17"/><lb ed="R039" n="0509a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0246a1701">汝今諦聽者。諦有二義。一者眞實義。謂誡以眞實
<lb ed="X" n="0246a18"/><lb ed="R039" n="0509a12"/>心聽。勿得以生滅心。而聽實相法故。楞嚴云。汝等
<lb ed="X" n="0246a19"/><lb ed="R039" n="0509a13"/>尙以緣心聽法。此法亦緣。故須眞心。二者審思義。
<lb ed="X" n="0246a20"/><lb ed="R039" n="0509a14"/>謂誡以審思而聽。勿得過耳成空。如不聞故。智論
<lb ed="X" n="0246a21"/><lb ed="R039" n="0509a15"/>云。聽者端視如渴飮。一心入於語義中。踊躍聞法
<lb ed="X" n="0246a22"/><lb ed="R039" n="0509a16"/>生歡喜。如是之人可爲說。故應審思。具上二義。旣
<lb ed="X" n="0246a23"/><lb ed="R039" n="0509a17"/>無緣心聽法之<g ref="#CB07703">𠍴</g>。亦無漏文失義之過。此而不說。
<lb ed="X" n="0246a24"/><lb ed="R039" n="0509a18"/>則爲失人。故云當爲說也。</p><p xml:id="pX25p0246a2411" cb:place="inline">前當機設問。原爲善男
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0246b" n="0246b"/>
<lb ed="X" n="0246b01"/><lb ed="R039" n="0509b01"/>善女發心者起見。今如來許說。故亦約善男善女
<lb ed="X" n="0246b02"/><lb ed="R039" n="0509b02"/>發心者言之。上云當爲汝說。但是許說。不知當說
<lb ed="X" n="0246b03"/><lb ed="R039" n="0509b03"/>何法。此云應如是住等。乃應其所問而再許之。佛
<lb ed="X" n="0246b04"/><lb ed="R039" n="0509b04"/>意以初發心人。固不能如我所住。如我所降。亦自
<lb ed="X" n="0246b05"/><lb ed="R039" n="0509b05"/>應有漸次住心漸次降心之法。謂應當如是如是
<lb ed="X" n="0246b06"/><lb ed="R039" n="0509b06"/>而住。如是如是而降。是知自下所說。乃至正宗分
<lb ed="X" n="0246b07"/><lb ed="R039" n="0509b07"/>盡唯一住心降心。無異法也。如來許說竟。</p><p xml:id="pX25p0246b0717" cb:place="inline">三當
<lb ed="X" n="0246b08"/><lb ed="R039" n="0509b08"/>機願聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0246b09"/><lb ed="R039" n="0509b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0246b0901">唯然。世尊。願樂欲聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0246b10"/><lb ed="R039" n="0509b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0246b1001">文語曰唯。野語曰阿。皆應諾之詞。故老子云。唯之
<lb ed="X" n="0246b11"/><lb ed="R039" n="0509b11"/>與阿相去幾何。今於唯下繼之以然者葢直應連
<lb ed="X" n="0246b12"/><lb ed="R039" n="0509b12"/>應。猶旣云阿。復言是也。金剛鎞云。聞有三種。曰聞
<lb ed="X" n="0246b13"/><lb ed="R039" n="0509b13"/>言。曰聞義。曰聞意。聞言者。耳根發識。但聞於言。聞
<lb ed="X" n="0246b14"/><lb ed="R039" n="0509b14"/>義者。意識於言。採取其義。聞意者。神凝心一。尋義
<lb ed="X" n="0246b15"/><lb ed="R039" n="0509b15"/>取意。良以說者依意而現於義。由義而發於言。聽
<lb ed="X" n="0246b16"/><lb ed="R039" n="0509b16"/>者因言而尋於義。以義而取於意。得意忘義而遺
<lb ed="X" n="0246b17"/><lb ed="R039" n="0509b17"/>言。則近道矣。今云願樂欲聞者。知不唯聞言聞義。
<lb ed="X" n="0246b18"/><lb ed="R039" n="0509b18"/>將必至得意忘義。而況於言乎。觀後之涕淚悲泣。
<lb ed="X" n="0246b19"/><lb ed="R039" n="0510a01"/>自歎從昔未聞。則願樂欲聞之語。爲不虗也。</p><p xml:id="pX25p0246b1918" cb:place="inline">若以
<lb ed="X" n="0246b20"/><lb ed="R039" n="0510a02"/>字義釋者。願是心許。樂是好樂。欲是希求。若唯是
<lb ed="X" n="0246b21"/><lb ed="R039" n="0510a03"/>心許而不好樂。聞或不切。又雖亦好樂而不希求。
<lb ed="X" n="0246b22"/><lb ed="R039" n="0510a04"/>聞或不深。故曰願曰樂曰欲。華嚴十地品云。如渴
<lb ed="X" n="0246b23"/><lb ed="R039" n="0510a05"/>思冷水。如饑思美食。如病思良藥。如衆蜂依蜜。我
<lb ed="X" n="0246b24"/><lb ed="R039" n="0510a06"/>等亦如是。願聞甘露法。卽願樂欲聞義也。</p><p xml:id="pX25p0246b2417" cb:place="inline">四如
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0246c" n="0246c"/>
<lb ed="X" n="0246c01"/><lb ed="R039" n="0510a07"/>來開示三。一開示降住。二成就信心。三較量持福。
<lb ed="X" n="0246c02"/><lb ed="R039" n="0510a08"/>初三。一降心之方。二住心之方。三兼釋伏疑。初三。
<lb ed="X" n="0246c03"/><lb ed="R039" n="0510a09"/>一標示。二正明。三徵釋。</p><p xml:id="pX25p0246c0310" cb:place="inline">初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0246c04"/><lb ed="R039" n="0510a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0246c0401">佛吿須菩提。諸菩薩摩訶薩應如是降伏其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0246c05"/><lb ed="R039" n="0510a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0246c0501">佛吿者。前許今說也。菩薩者。略梵語。具云菩提薩
<lb ed="X" n="0246c06"/><lb ed="R039" n="0510a12"/>埵。此翻覺有情。釋有三義。一約自利。二約利他。三
<lb ed="X" n="0246c07"/><lb ed="R039" n="0510a13"/>兼二利。約自利者。謂覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0246c0701" n="0246c0701"/><anchor xml:id="beg0246c0701" n="0246c0701"/>已<anchor xml:id="end0246c0701"/>分證。餘有情識故。約利
<lb ed="X" n="0246c08"/><lb ed="R039" n="0510a14"/>他者。謂說法度生。覺悟有情故。兼二利者。謂上求
<lb ed="X" n="0246c09"/><lb ed="R039" n="0510a15"/>佛覺。下化有情故。</p><p xml:id="pX25p0246c0908" cb:place="inline">摩訶薩亦略言也。具言摩訶菩
<lb ed="X" n="0246c10"/><lb ed="R039" n="0510a16"/>提薩埵。摩訶云大。謂是大菩薩故。問。請許皆爲初
<lb ed="X" n="0246c11"/><lb ed="R039" n="0510a17"/>心。何故此約大菩薩說耶。答。此有二義。一約發心
<lb ed="X" n="0246c12"/><lb ed="R039" n="0510a18"/>勝劣。二約說經前後。發心勝劣者。若發住相之心。
<lb ed="X" n="0246c13"/><lb ed="R039" n="0510b01"/>或滯有漏。但稱菩薩。今發離相之心。定是無漏。故
<lb ed="X" n="0246c14"/><lb ed="R039" n="0510b02"/>兼以摩訶薩稱之。說經前後者。此經前後。分爲四
<lb ed="X" n="0246c15"/><lb ed="R039" n="0510b03"/>分。信解二分。爲初心說。修證二分。爲深位說。是則
<lb ed="X" n="0246c16"/><lb ed="R039" n="0510b04"/>諸菩薩者。對前二分稱之。摩訶薩者。對後二分稱
<lb ed="X" n="0246c17"/><lb ed="R039" n="0510b05"/>之。然菩薩與摩訶薩。各有降心之法。故兩言之。前
<lb ed="X" n="0246c18"/><lb ed="R039" n="0510b06"/>雖總許。但以言不幷彰。且先示降心。故再爲別標。
<lb ed="X" n="0246c19"/><lb ed="R039" n="0510b07"/>而言應如是降。又如是二字。對上二種菩薩。意含
<lb ed="X" n="0246c20"/><lb ed="R039" n="0510b08"/>淺深。猶言諸菩薩。應如是如是而降。以有信降解
<lb ed="X" n="0246c21"/><lb ed="R039" n="0510b09"/>降異故。摩訶薩應如是如是而降。以有修降證降
<lb ed="X" n="0246c22"/><lb ed="R039" n="0510b10"/>異故。據此則上釋諸菩薩摩訶薩。二義之中。後義
<lb ed="X" n="0246c23"/><lb ed="R039" n="0510b11"/>爲正。標示竟。</p><p xml:id="pX25p0246c2306" cb:place="inline">二正明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0246c24"/><lb ed="R039" n="0510b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0246c2401">所有一切衆生之類。若卵生･若胎生･若濕生･若化生。
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0247a" n="0247a"/>
<lb ed="X" n="0247a01"/><lb ed="R039" n="0510b13"/>若有色･若無色。若有想･若無想･若非有想非無想。我
<lb ed="X" n="0247a02"/><lb ed="R039" n="0510b14"/>皆令入無餘涅槃而滅度之。如是滅度無量無數無
<lb ed="X" n="0247a03"/><lb ed="R039" n="0510b15"/>邊衆生。實無衆生得滅度者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0247a04"/><lb ed="R039" n="0510b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0247a0401">所有句。總顯所度之廣。一切者。總該之詞。衆處受
<lb ed="X" n="0247a05"/><lb ed="R039" n="0510b17"/>生。衆法相生。各有其類。繁難俱悉。故以一切衆生
<lb ed="X" n="0247a06"/><lb ed="R039" n="0510b18"/>之類該之。若卵下。略分十種異生。從古註家。所說
<lb ed="X" n="0247a07"/><lb ed="R039" n="0511a01"/>各異。有取楞嚴十二類生之義釋者。然數旣不符
<lb ed="X" n="0247a08"/><lb ed="R039" n="0511a02"/>無庸強會。有約受生差別。依止差別。境界差別之
<lb ed="X" n="0247a09"/><lb ed="R039" n="0511a03"/>義釋者<note place="inline">受生差別意指四生。依止差別。意指有色。無色。境界差別。意指有想。無想等</note>。但
<lb ed="X" n="0247a10"/><lb ed="R039" n="0511a04"/>語出論文。不甚曉暢。今取易明。略以三界各別收
<lb ed="X" n="0247a11"/><lb ed="R039" n="0511a05"/>之。胎卵濕化。約欲界言。以欲界五趣雜居。四生具
<lb ed="X" n="0247a12"/><lb ed="R039" n="0511a06"/>故。如古德頌云。人旁生具四<note place="inline">人四生者。常人胎生。<name role="" type="person">毗舍佉母</name>卵生。奈女
<lb ed="X" n="0247a13"/><lb ed="R039" n="0511a07"/>濕生。劫初之人化生。旁生四者。如正法念云。化生金趐鳥。能食四生龍。餘可例知</note>。地獄及
<lb ed="X" n="0247a14"/><lb ed="R039" n="0511a08"/>諸天･中有唯化生<note place="inline">三皆化生</note>。鬼通胎化二<note place="inline">地行羅刹。及鬼子母。屬胎
<lb ed="X" n="0247a15"/><lb ed="R039" n="0511a09"/>生。餘皆化生也</note>。若釋其相者。卵謂從卵殻出。胎謂因胎藏
<lb ed="X" n="0247a16"/><lb ed="R039" n="0511a10"/>生。濕謂因濕氣有。化謂因變化成。楞嚴云。卵唯想
<lb ed="X" n="0247a17"/><lb ed="R039" n="0511a11"/>生。胎因情有。濕以合感。化以離應。葢約一念之差。
<lb ed="X" n="0247a18"/><lb ed="R039" n="0511a12"/>而分四生之異。上二界唯有化生。生不具故。不以
<lb ed="X" n="0247a19"/><lb ed="R039" n="0511a13"/>生論。有色約色界言。雖有凡聖外道。皆具身相。故
<lb ed="X" n="0247a20"/><lb ed="R039" n="0511a14"/>總以有色名之。望欲界言。色相勝妙。故獨擅有色
<lb ed="X" n="0247a21"/><lb ed="R039" n="0511a15"/>之名。無色約空處言。以其無身相故。上三雖亦無
<lb ed="X" n="0247a22"/><lb ed="R039" n="0511a16"/>身。另有可稱。故無色之名。獨讓空處。有想。約識處
<lb ed="X" n="0247a23"/><lb ed="R039" n="0511a17"/>言。以其無色。唯以想心相續爲命故。無想。約無所
<lb ed="X" n="0247a24"/><lb ed="R039" n="0511a18"/>有處言。以其諸識都滅。雖賴耶獨存。而無分別。分
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0247b" n="0247b"/>
<lb ed="X" n="0247b01"/><lb ed="R039" n="0511b01"/>別尙無。豈復有想。故以無想名之。非有想非無想。
<lb ed="X" n="0247b02"/><lb ed="R039" n="0511b02"/>卽非非想處天也。以此天欲盡賴耶。深入滅定。以
<lb ed="X" n="0247b03"/><lb ed="R039" n="0511b03"/>定障故。似賴耶盡。故作非有想。滅定稍虧。似賴耶
<lb ed="X" n="0247b04"/><lb ed="R039" n="0511b04"/>存。故作非無想。如楞嚴云。如存不存。若盡非盡是
<lb ed="X" n="0247b05"/><lb ed="R039" n="0511b05"/>也。此分二類。楞嚴云。此等窮空。不盡空理。從不還
<lb ed="X" n="0247b06"/><lb ed="R039" n="0511b06"/>天。聖道窮者。如是一類。名不迴心。鈍阿羅漢。若從
<lb ed="X" n="0247b07"/><lb ed="R039" n="0511b07"/>無想諸外道天。窮空不歸。迷漏無聞。便入輪轉。合
<lb ed="X" n="0247b08"/><lb ed="R039" n="0511b08"/>前卵胎濕化。乃至有想無想。是爲十種異生。</p><p xml:id="pX25p0247b0818" cb:place="inline">我皆
<lb ed="X" n="0247b09"/><lb ed="R039" n="0511b09"/>下。示以度生降心。我之一字。卽指發心菩薩。如來
<lb ed="X" n="0247b10"/><lb ed="R039" n="0511b10"/>代彼說故。若論菩薩不應計我。爲揀所度。假名爲
<lb ed="X" n="0247b11"/><lb ed="R039" n="0511b11"/>我。非彼凡夫徧計。及外道邪計。令者。使令。謂說法
<lb ed="X" n="0247b12"/><lb ed="R039" n="0511b12"/>度之也。而言皆令者。顯示平等心故。</p><p xml:id="pX25p0247b1215" cb:place="inline">涅槃略梵語
<lb ed="X" n="0247b13"/><lb ed="R039" n="0511b13"/>也。具云般涅槃那。此云圓寂。謂無眞不圓。無妄不
<lb ed="X" n="0247b14"/><lb ed="R039" n="0511b14"/>寂。故秦言滅度。謂證寂滅。度生死故。故下言。而滅
<lb ed="X" n="0247b15"/><lb ed="R039" n="0511b15"/>度之。使華梵互影也。</p><p xml:id="pX25p0247b1509" cb:place="inline">無餘有二。一約小乘。若子縛
<lb ed="X" n="0247b16"/><lb ed="R039" n="0511b16"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0247b1601" n="0247b1601"/><anchor xml:id="beg0247b1601" n="0247b1601"/>已<anchor xml:id="end0247b1601"/>斷。果縛猶存。名有餘依。以猶有最後身智爲所
<lb ed="X" n="0247b17"/><lb ed="R039" n="0511b17"/>依故。若<g ref="#CB01926">灰</g>身泯智。滯寂沈空。爲無餘依。以不受後
<lb ed="X" n="0247b18"/><lb ed="R039" n="0511b18"/>有。無餘所依身故。二約大乘。若五住究盡。二死永
<lb ed="X" n="0247b19"/><lb ed="R039" n="0512a01"/>亡。證轉依果。住於涅槃。爲有餘依。以猶有涅槃爲
<lb ed="X" n="0247b20"/><lb ed="R039" n="0512a02"/>所依故。若不住涅槃。還度衆生。雖度衆生。不住生
<lb ed="X" n="0247b21"/><lb ed="R039" n="0512a03"/>死。名無餘依。以無餘涅槃。無餘生死。爲所依故。今
<lb ed="X" n="0247b22"/><lb ed="R039" n="0512a04"/>約大乘言之。準唯識論說有四種涅槃。一自性淸
<lb ed="X" n="0247b23"/><lb ed="R039" n="0512a05"/>淨涅槃。凡聖同有。眞本自圓。而妄本自寂故。二有
<lb ed="X" n="0247b24"/><lb ed="R039" n="0512a06"/>餘依涅槃。出煩惱障。有苦依身故。三無餘依涅槃。
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0247c" n="0247c"/>
<lb ed="X" n="0247c01"/><lb ed="R039" n="0512a07"/>身出生死。苦無依故。四無住處涅槃。悲智相兼。生
<lb ed="X" n="0247c02"/><lb ed="R039" n="0512a08"/>死涅槃。兩無住故。四中初唯性具。次二小乘。後一
<lb ed="X" n="0247c03"/><lb ed="R039" n="0512a09"/>大乘。今是後一。</p><p xml:id="pX25p0247c0307" cb:place="inline">而滅度之。之字非但語詞。寓有證
<lb ed="X" n="0247c04"/><lb ed="R039" n="0512a10"/>得之義。若連上文。則是令入涅槃。而滅度證得也。</p>
<lb ed="X" n="0247c05"/><lb ed="R039" n="0512a11"/><p xml:id="pX25p0247c0501">無著云。何故願此不可得義。生所攝故。<note place="inline">何故句。難詞也。意以
<lb ed="X" n="0247c06"/><lb ed="R039" n="0512a12"/>五性衆生三分半不得成佛。是不可得度者。何故願皆令入。是明知不可而虗發是願。何所益乎。生所句。
<lb ed="X" n="0247c07"/><lb ed="R039" n="0512a13"/>通詞也。意以三分半衆生。亦是衆生所攝。旣是衆生所攝。莫不有心。涅槃云。凡是有心。定當作佛。何不可
<lb ed="X" n="0247c08"/><lb ed="R039" n="0512a14"/>度</note>。又云。卵濕無想有頂。則不能。云何普入。有三因
<lb ed="X" n="0247c09"/><lb ed="R039" n="0512a15"/>緣。一難處生者待時故。二非難處生未成熟者成
<lb ed="X" n="0247c10"/><lb ed="R039" n="0512a16"/>熟之。三<anchor xml:id="nkr_note_add_0247c1001" n="0247c1001"/><anchor xml:id="beg0247c1001" n="0247c1001"/>已<anchor xml:id="end0247c1001"/>成熟者解脫之。<note place="inline">卵濕等亦難詞。意以卵濕二生。是畜生難。無想
<lb ed="X" n="0247c11"/><lb ed="R039" n="0512a17"/>有頂是長壽天難。旣有難緣所障。則不能入。云何普入。普卽皆也。有三下。亦通詞。意以難處者。納種待時。
<lb ed="X" n="0247c12"/><lb ed="R039" n="0512a18"/>非難處種未成熟者。令成熟。<anchor xml:id="nkr_note_add_0247c1201" n="0247c1201"/><anchor xml:id="beg0247c1201" n="0247c1201"/>已<anchor xml:id="end0247c1201"/>得成熟者。令解脫。是雖種熟脫三。淺深不同。而今後中間。遠近得度。何不
<lb ed="X" n="0247c13"/><lb ed="R039" n="0512b01"/>可入</note>。又金剛鎞云。爲菩薩者。但當發此滿足之心。行
<lb ed="X" n="0247c14"/><lb ed="R039" n="0512b02"/>此滿足之行。不必其一時卽有此滿足之事。地獄
<lb ed="X" n="0247c15"/><lb ed="R039" n="0512b03"/>未空。誓不成佛。一夫不被。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0247c1501" n="0247c1501"/><anchor xml:id="beg0247c1501" n="0247c1501"/>己<anchor xml:id="end0247c1501"/>溺之。可證此義。如
<lb ed="X" n="0247c16"/><lb ed="R039" n="0512b04"/>是滅度等者。正敎以降心之法。</p><p xml:id="pX25p0247c1613" cb:place="inline">言一切衆生。略明
<lb ed="X" n="0247c17"/><lb ed="R039" n="0512b05"/>十類。詳分則有無量無邊。若待如是滅度。恐無盡
<lb ed="X" n="0247c18"/><lb ed="R039" n="0512b06"/>時。此念一萌。則是妄心。設不能降。其行必退。故示
<lb ed="X" n="0247c19"/><lb ed="R039" n="0512b07"/>以實無衆生得滅度者。</p><p xml:id="pX25p0247c1910" cb:place="inline">言實無衆生等。依古德說。
<lb ed="X" n="0247c20"/><lb ed="R039" n="0512b08"/>有五義。一性空故。二同體故。三本寂故。四無念故。
<lb ed="X" n="0247c21"/><lb ed="R039" n="0512b09"/>五法界故。今合本寂。無念爲一。爲順始終頓圓四
<lb ed="X" n="0247c22"/><lb ed="R039" n="0512b10"/>敎義故。言性空者。謂一切衆生。緣會而生。緣會而
<lb ed="X" n="0247c23"/><lb ed="R039" n="0512b11"/>生則生法本無。本無卽性空義也。言同體者。謂自
<lb ed="X" n="0247c24"/><lb ed="R039" n="0512b12"/>身他身。同一眞如。眞如無別。豈復見有衆生爲我
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0248a" n="0248a"/>
<lb ed="X" n="0248a01"/><lb ed="R039" n="0512b13"/>所度。言本寂者。以無念故。謂無念則無分別。無分
<lb ed="X" n="0248a02"/><lb ed="R039" n="0512b14"/>別則不見衆生。故本寂也。言法界者。謂一眞法界。
<lb ed="X" n="0248a03"/><lb ed="R039" n="0512b15"/>無法不融。言我則一切皆我。誰爲所度。言生則一
<lb ed="X" n="0248a04"/><lb ed="R039" n="0512b16"/>切皆生。誰爲能度。能度所度。稱性混融。豈復見有
<lb ed="X" n="0248a05"/><lb ed="R039" n="0512b17"/>衆生滅度。始終頓圓。依次分配。雖淺深不同。同一
<lb ed="X" n="0248a06"/><lb ed="R039" n="0512b18"/>無生滅度。知此義者。則終日度生。不見生相。一切
<lb ed="X" n="0248a07"/><lb ed="R039" n="0513a01"/>衆生。一時成佛。盡亦可。不盡亦可。度亦得。不度亦
<lb ed="X" n="0248a08"/><lb ed="R039" n="0513a02"/>得。旣無疲勞。焉有退墮。此降心之第一法也。正明
<lb ed="X" n="0248a09"/><lb ed="R039" n="0513a03"/>竟。</p><p xml:id="pX25p0248a0902" cb:place="inline">三徵釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0248a10"/><lb ed="R039" n="0513a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0248a1001">何以故。須菩提。若菩薩有我相･人相･衆生相･壽者相。
<lb ed="X" n="0248a11"/><lb ed="R039" n="0513a05"/>卽非菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0248a12"/><lb ed="R039" n="0513a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0248a1201">何以故者。徵起之辭。言旣曰如是滅度而又言實
<lb ed="X" n="0248a13"/><lb ed="R039" n="0513a07"/>無衆生得滅者。何也。須菩提等。乃重呼當機而釋
<lb ed="X" n="0248a14"/><lb ed="R039" n="0513a08"/>成之。意謂設若菩薩。計我爲能度。則有我相。計他
<lb ed="X" n="0248a15"/><lb ed="R039" n="0513a09"/>爲所度。卽有人相。若更計所度無量無邊。必待長
<lb ed="X" n="0248a16"/><lb ed="R039" n="0513a10"/>時度脫。則有衆生･壽者二相。如是度生。必見退墮。
<lb ed="X" n="0248a17"/><lb ed="R039" n="0513a11"/>故云卽非菩薩。是知爲遣四相。故示以實無等。以
<lb ed="X" n="0248a18"/><lb ed="R039" n="0513a12"/>旣無所度。則無能度。能所尙無。況計數多。及與時
<lb ed="X" n="0248a19"/><lb ed="R039" n="0513a13"/>長。則四相俱遣。任運成就菩薩行矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0248a20"/><lb ed="R039" n="0513a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0248a2001">偈。廣大第一常其心不顚倒利益深心住此乘功德
<lb ed="X" n="0248a21"/><lb ed="R039" n="0513a15"/>滿。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0248a22"/><lb ed="R039" n="0513a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0248a2201">合云。此通頌上科及此科義也。言一切衆生。我皆
<lb ed="X" n="0248a23"/><lb ed="R039" n="0513a17"/>令入涅槃。卽廣大心。不唯令入涅槃。且是令入無
<lb ed="X" n="0248a24"/><lb ed="R039" n="0513a18"/>餘涅槃。卽第一心。實無衆生滅度。不見生相。則無
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0248b" n="0248b"/>
<lb ed="X" n="0248b01"/><lb ed="R039" n="0513b01"/>疲勞。卽是常心。爲遣四相。故言實無等。卽是不顚
<lb ed="X" n="0248b02"/><lb ed="R039" n="0513b02"/>倒心。如是利益。成深遠心。而住菩薩之行。則此大
<lb ed="X" n="0248b03"/><lb ed="R039" n="0513b03"/>乘自利利他。一切功德。皆圓滿也。降心之方竟。</p>
<lb ed="X" n="0248b04"/><lb ed="R039" n="0513b04"/><p xml:id="pX25p0248b0401">二住心之方三。一正示其方。二徵釋其意。三勸如
<lb ed="X" n="0248b05"/><lb ed="R039" n="0513b05"/>敎住。初三。一標示。二指釋。三結示。</p><p xml:id="pX25p0248b0514" cb:place="inline">初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0248b06"/><lb ed="R039" n="0513b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0248b0601">復次。須菩提。菩薩於法。應無所住。行於布施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0248b07"/><lb ed="R039" n="0513b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0248b0701">降心約度生。住心約布施者。以度生降心難。逆事
<lb ed="X" n="0248b08"/><lb ed="R039" n="0513b08"/>難忍故。布施住心難。順境易入故。復次等者。謂復
<lb ed="X" n="0248b09"/><lb ed="R039" n="0513b09"/>於降心之次。再呼當機進示住心法也。法該內外
<lb ed="X" n="0248b10"/><lb ed="R039" n="0513b10"/>中間。及自身報恩果報等法。言但有所住。則覺心
<lb ed="X" n="0248b11"/><lb ed="R039" n="0513b11"/>便晦。欲令覺心安住。故示以於法應無所住。修一
<lb ed="X" n="0248b12"/><lb ed="R039" n="0513b12"/>切行。皆當如此。且約行於布施言之。以布施率萬
<lb ed="X" n="0248b13"/><lb ed="R039" n="0513b13"/>行之首。又能含攝於萬行故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0248b14"/><lb ed="R039" n="0513b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0248b1401">偈。檀義攝於六資生無畏法此中一二三名爲修行
<lb ed="X" n="0248b15"/><lb ed="R039" n="0513b15"/>住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0248b16"/><lb ed="R039" n="0513b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0248b1601">合云。此頌布施能攝萬行之義。檀略梵語也。具云
<lb ed="X" n="0248b17"/><lb ed="R039" n="0513b17"/>檀那。此翻布施。義含三施。能攝六度。此總標也。資
<lb ed="X" n="0248b18"/><lb ed="R039" n="0513b18"/>生句。先釋檀義有三。一資生。卽財施。資養形命故。
<lb ed="X" n="0248b19"/><lb ed="R039" n="0514a01"/>二無畏施。能與無畏故。三法施。隨機授法故。此中
<lb ed="X" n="0248b20"/><lb ed="R039" n="0514a02"/>句。次釋攝於六義。言此中第一資生。卽攝六度中
<lb ed="X" n="0248b21"/><lb ed="R039" n="0514a03"/>布施。謂一攝一也。此中第二無畏。卽攝六度中持
<lb ed="X" n="0248b22"/><lb ed="R039" n="0514a04"/>成･忍辱。謂二攝二也。以持戒不殺。忍辱不報。能令
<lb ed="X" n="0248b23"/><lb ed="R039" n="0514a05"/>人無畏故。此中第三法施。卽攝六度中進･禪･慧三。
<lb ed="X" n="0248b24"/><lb ed="R039" n="0514a06"/>謂三攝三也。以精進則爲人不倦。禪･慧則能與授
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0248c" n="0248c"/>
<lb ed="X" n="0248c01"/><lb ed="R039" n="0514a07"/>法故。旣三施能攝六度。則六度可開萬行。是知但
<lb ed="X" n="0248c02"/><lb ed="R039" n="0514a08"/>行布施。則爲修菩薩行而住菩薩地矣。標示竟。</p>
<lb ed="X" n="0248c03"/><lb ed="R039" n="0514a09"/><p xml:id="pX25p0248c0301">二指釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0248c04"/><lb ed="R039" n="0514a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0248c0401">所謂不住色布施。不住聲香味觸法布施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0248c05"/><lb ed="R039" n="0514a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0248c0501">所謂者。指釋之詞。言上云應無所住者。不住何等
<lb ed="X" n="0248c06"/><lb ed="R039" n="0514a12"/>法也。故云所謂不住等。準天親論。但指三事。謂自
<lb ed="X" n="0248c07"/><lb ed="R039" n="0514a13"/>身。報恩。果報。今云不住六塵者。以六塵卽含三事。
<lb ed="X" n="0248c08"/><lb ed="R039" n="0514a14"/>謂若計六塵爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0248c0801" n="0248c0801"/><anchor xml:id="beg0248c0801" n="0248c0801"/>己<anchor xml:id="end0248c0801"/>受用。不行布施。卽是住於自身。
<lb ed="X" n="0248c09"/><lb ed="R039" n="0514a15"/>若於受者。望其以六塵酧我。卽是住於報恩。若計
<lb ed="X" n="0248c10"/><lb ed="R039" n="0514a16"/>我能施。將來得大福德。卽是住於果報。是知不住
<lb ed="X" n="0248c11"/><lb ed="R039" n="0514a17"/>六塵。則三事皆不復住。又三事中。初有施物相。次
<lb ed="X" n="0248c12"/><lb ed="R039" n="0514a18"/>有受施相。後有能施相。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0248c1201" n="0248c1201"/><anchor xml:id="beg0248c1201" n="0248c1201"/>已<anchor xml:id="end0248c1201"/>不住三事。則中間無
<lb ed="X" n="0248c13"/><lb ed="R039" n="0514b01"/>物。外無受者。內無施者。是爲三輪體空。如是布施。
<lb ed="X" n="0248c14"/><lb ed="R039" n="0514b02"/>乃成無漏因矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0248c15"/><lb ed="R039" n="0514b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0248c1501">偈。自身及報恩果報斯不著護存<anchor xml:id="nkr_note_add_0248c1501" n="0248c1501"/><anchor xml:id="beg0248c1501" n="0248c1501"/>己<anchor xml:id="end0248c1501"/>不施防求於異
<lb ed="X" n="0248c16"/><lb ed="R039" n="0514b04"/>事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0248c17"/><lb ed="R039" n="0514b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0248c1701">合云。此通頌此科及上科義也。上二句標。斯字卽
<lb ed="X" n="0248c18"/><lb ed="R039" n="0514b06"/>指三事。謂三事皆不著也。下二句釋。護猶遮也。亦
<lb ed="X" n="0248c19"/><lb ed="R039" n="0514b07"/>同下句防字。存爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0248c1901" n="0248c1901"/><anchor xml:id="beg0248c1901" n="0248c1901"/>己<anchor xml:id="end0248c1901"/>想。不行布施。是所應遮。以住
<lb ed="X" n="0248c20"/><lb ed="R039" n="0514b08"/>自身相故。防猶止也。異事者。異含二義。一對自名
<lb ed="X" n="0248c21"/><lb ed="R039" n="0514b09"/>異。求異事。卽是望彼酬我。二對因名異。求異事。卽
<lb ed="X" n="0248c22"/><lb ed="R039" n="0514b10"/>是要來世福。此二皆所應防。以住報恩。及果報相
<lb ed="X" n="0248c23"/><lb ed="R039" n="0514b11"/>故。指釋竟。</p><p xml:id="pX25p0248c2305" cb:place="inline">三結示。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0248c24"/><lb ed="R039" n="0514b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0248c2401">須菩提。菩薩應如是布施。不住於相。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0249a" n="0249a"/>
<lb ed="X" n="0249a01"/><lb ed="R039" n="0514b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0249a0101">菩薩者。卽前發心菩薩。示以應如是布施等者。以
<lb ed="X" n="0249a02"/><lb ed="R039" n="0514b14"/>不住於相。則安住覺心。一色一香。有施皆迴向菩
<lb ed="X" n="0249a03"/><lb ed="R039" n="0514b15"/>提。一聲一味。無因而不契佛果。發菩提心願成佛
<lb ed="X" n="0249a04"/><lb ed="R039" n="0514b16"/>果者。理應爾也。正示其方竟。</p><p xml:id="pX25p0249a0412" cb:place="inline">二徵釋其意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0249a05"/><lb ed="R039" n="0514b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0249a0501">何以故。若菩薩不住相布施。其福德不可思量。須菩
<lb ed="X" n="0249a06"/><lb ed="R039" n="0514b18"/>提。於意云何。東方虗空可思量不。不也。世尊。須菩提。
<lb ed="X" n="0249a07"/><lb ed="R039" n="0515a01"/>南西北方四維上下虗空可思量不。不也。世尊。須菩
<lb ed="X" n="0249a08"/><lb ed="R039" n="0515a02"/>提。菩薩無住相布施。福德亦復如是不可思量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0249a09"/><lb ed="R039" n="0515a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0249a0901">文分三義。一徵釋。二喩例。三法合。在文可見。初中
<lb ed="X" n="0249a10"/><lb ed="R039" n="0515a04"/>徵者。謂以何以故。而言應如是布施等耶。釋中。言
<lb ed="X" n="0249a11"/><lb ed="R039" n="0515a05"/>不住相布施。福德不可思量者。以是無漏因故。反
<lb ed="X" n="0249a12"/><lb ed="R039" n="0515a06"/>顯住相布施。縱有福德。亦可思量。以是有漏之因。
<lb ed="X" n="0249a13"/><lb ed="R039" n="0515a07"/>如永嘉云。住相布施生天福。猶如仰箭射虗空。勢
<lb ed="X" n="0249a14"/><lb ed="R039" n="0515a08"/>力盡。箭還墜。招得來生不如意。爭似無爲實相門。
<lb ed="X" n="0249a15"/><lb ed="R039" n="0515a09"/>一超直入如來地是也。</p><p xml:id="pX25p0249a1510" cb:place="inline">喩例中。首擧東方虗空者。
<lb ed="X" n="0249a16"/><lb ed="R039" n="0515a10"/>以是方之首故。不住之施。是無漏因。如虗空性。不
<lb ed="X" n="0249a17"/><lb ed="R039" n="0515a11"/>可破壞。故以虗空喩之。正以虗空不可破壞。所以
<lb ed="X" n="0249a18"/><lb ed="R039" n="0515a12"/>橫徧豎窮。難可思量。以喩無漏之因廣大甚深。非
<lb ed="X" n="0249a19"/><lb ed="R039" n="0515a13"/>心識思量所能及也。</p><p xml:id="pX25p0249a1909" cb:place="inline">問以可思量不者。令其因喩
<lb ed="X" n="0249a20"/><lb ed="R039" n="0515a14"/>知法。答以不也者。是空生於喩中<anchor xml:id="nkr_note_add_0249a2001" n="0249a2001"/><anchor xml:id="beg0249a2001" n="0249a2001"/>已<anchor xml:id="end0249a2001"/>知故。更以南
<lb ed="X" n="0249a21"/><lb ed="R039" n="0515a15"/>西北方四維上下虗空喩者。顯空不住方。隨方異
<lb ed="X" n="0249a22"/><lb ed="R039" n="0515a16"/>稱。以喩無漏之因。不住諸位。隨位各證。雖隨位各
<lb ed="X" n="0249a23"/><lb ed="R039" n="0515a17"/>證。亦互相攝。故皆以不可思量喩之。葢欲以一空。
<lb ed="X" n="0249a24"/><lb ed="R039" n="0515a18"/>知一切空。一位見一切位故。法合中言不住相施
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0249b" n="0249b"/>
<lb ed="X" n="0249b01"/><lb ed="R039" n="0515b01"/>福德亦如是等。正見如來所謂應如是布施等者。
<lb ed="X" n="0249b02"/><lb ed="R039" n="0515b02"/>非無謂耳。徵釋其意竟。</p><p xml:id="pX25p0249b0210" cb:place="inline">三勸如敎住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0249b03"/><lb ed="R039" n="0515b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0249b0301">須菩提。菩薩但應如所敎住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0249b04"/><lb ed="R039" n="0515b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0249b0401">言如上所敎。卽是住心之方。而發心菩薩。但應如
<lb ed="X" n="0249b05"/><lb ed="R039" n="0515b05"/>我所敎而住。無勞別求住心之法。住心之方竟。</p>
<lb ed="X" n="0249b06"/><lb ed="R039" n="0515b06"/><p xml:id="pX25p0249b0601">三兼釋伏疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0249b07"/><lb ed="R039" n="0515b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0249b0701">偈。調伏彼事中遠離取相心及斷種種疑亦防生成
<lb ed="X" n="0249b08"/><lb ed="R039" n="0515b08"/>心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0249b09"/><lb ed="R039" n="0515b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0249b0901">合云。此是結前起後頌也。調伏彼事中。謂調攝覺
<lb ed="X" n="0249b10"/><lb ed="R039" n="0515b10"/>心令住於彼行施事中。降伏妄心令滅於彼度生
<lb ed="X" n="0249b11"/><lb ed="R039" n="0515b11"/>事中。遠離取相心者。若見有生可度。有施可行。皆
<lb ed="X" n="0249b12"/><lb ed="R039" n="0515b12"/>爲取相。前於度生。則曰實無衆生等。於行施。則曰
<lb ed="X" n="0249b13"/><lb ed="R039" n="0515b13"/>不住色聲等。則是於取相心<anchor xml:id="nkr_note_add_0249b1301" n="0249b1301"/><anchor xml:id="beg0249b1301" n="0249b1301"/>已<anchor xml:id="end0249b1301"/>能遠離。此結前也。
<lb ed="X" n="0249b14"/><lb ed="R039" n="0515b14"/>及斷種種疑。亦防生成心者。謂及此又復斷種種
<lb ed="X" n="0249b15"/><lb ed="R039" n="0515b15"/>疑。亦是防其因前生疑。及展轉成疑之心。此起後
<lb ed="X" n="0249b16"/><lb ed="R039" n="0515b16"/>也。</p><p xml:id="pX25p0249b1602" cb:place="inline">經文分二。一釋因生疑。二防轉成疑。</p><p xml:id="pX25p0249b1616" cb:place="inline">初。</p>
<lb ed="X" n="0249b17"/><lb ed="R039" n="0515b17"/><p xml:id="pX25p0249b1701">疑云。布施一法。通乎上下。下濟衆生。不住生相可
<lb ed="X" n="0249b18"/><lb ed="R039" n="0515b18"/>矣。以爲超有漏因故。上供諸佛。豈可不住佛相。然
<lb ed="X" n="0249b19"/><lb ed="R039" n="0516a01"/>佛是無漏。不住佛相。恐不成無漏之因。施何益哉。
<lb ed="X" n="0249b20"/><lb ed="R039" n="0516a02"/>爲有斯疑。故爾釋斷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0249b21"/><lb ed="R039" n="0516a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0249b2101">須菩提。於意云何。可以身相見如來不。不也。世尊。不
<lb ed="X" n="0249b22"/><lb ed="R039" n="0516a04"/>可以身相得見如來。何以故。如來所說身相。卽非身
<lb ed="X" n="0249b23"/><lb ed="R039" n="0516a05"/>相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0249b24"/><lb ed="R039" n="0516a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0249b2401">於意云何者。探問之詞也。如來意謂。設汝疑佛相
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0249c" n="0249c"/>
<lb ed="X" n="0249c01"/><lb ed="R039" n="0516a07"/>爲可住者。吾今問汝。於汝意地之下以爲云何。將
<lb ed="X" n="0249c02"/><lb ed="R039" n="0516a08"/>謂可以金色之身。三十二相得見眞如來不。若果
<lb ed="X" n="0249c03"/><lb ed="R039" n="0516a09"/>以身相得見。是則可住。設不爾者。則非眞實。云何
<lb ed="X" n="0249c04"/><lb ed="R039" n="0516a10"/>欲住。而要依之成無漏因。其猶以手攀空。而欲依
<lb ed="X" n="0249c05"/><lb ed="R039" n="0516a11"/>之爲不墜因。固知其不可得矣。答以不也者。因問
<lb ed="X" n="0249c06"/><lb ed="R039" n="0516a12"/>方醒。不可以身相得見者。是空生<anchor xml:id="nkr_note_add_0249c0601" n="0249c0601"/><anchor xml:id="beg0249c0601" n="0249c0601"/>已<anchor xml:id="end0249c0601"/>知。雖上供諸
<lb ed="X" n="0249c07"/><lb ed="R039" n="0516a13"/>佛。佛相亦不可住。良以法身如水。報身如水面之
<lb ed="X" n="0249c08"/><lb ed="R039" n="0516a14"/>光。應身如光所現影。若認影爲眞。而欲依之。必遭
<lb ed="X" n="0249c09"/><lb ed="R039" n="0516a15"/>陷溺之患。故不可也。</p><p xml:id="pX25p0249c0909" cb:place="inline">二防轉成疑二。一防報相
<lb ed="X" n="0249c10"/><lb ed="R039" n="0516a16"/>可住疑。二防究竟無佛疑。</p><p xml:id="pX25p0249c1011" cb:place="inline">初。</p>
<lb ed="X" n="0249c11"/><lb ed="R039" n="0516a17"/><p xml:id="pX25p0249c1101">疑云。應化之身三十二相固不可住。或別有報身
<lb ed="X" n="0249c12"/><lb ed="R039" n="0516a18"/>無量相海。爲可住耶。恐轉此疑。故爾防斷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0249c13"/><lb ed="R039" n="0516b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0249c1301">佛吿須菩提。凡所有相。皆是虗妄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0249c14"/><lb ed="R039" n="0516b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0249c1401">佛意。不惟應化身相。爲不可住。卽報身無量相海
<lb ed="X" n="0249c15"/><lb ed="R039" n="0516b03"/>亦不可住。良以報身如水面之光。光卽是水。豈離
<lb ed="X" n="0249c16"/><lb ed="R039" n="0516b04"/>水而有光。是知報相卽是法身。豈離法身而有報
<lb ed="X" n="0249c17"/><lb ed="R039" n="0516b05"/>相。特由十地菩薩。微細念相不盡。妄見有報身無
<lb ed="X" n="0249c18"/><lb ed="R039" n="0516b06"/>量相海。若住此相。不見法身。故總遣之曰。凡所有
<lb ed="X" n="0249c19"/><lb ed="R039" n="0516b07"/>相。皆是虗妄。葢是令其不住報相。親見如來眞法
<lb ed="X" n="0249c20"/><lb ed="R039" n="0516b08"/>身故。</p><p xml:id="pX25p0249c2003" cb:place="inline">二防究竟無佛疑。</p>
<lb ed="X" n="0249c21"/><lb ed="R039" n="0516b09"/><p xml:id="pX25p0249c2101">疑云。報化不住。法身無相。又不可見。將究竟無佛
<lb ed="X" n="0249c22"/><lb ed="R039" n="0516b10"/>可供耶。恐轉此疑。故爾防斷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0249c23"/><lb ed="R039" n="0516b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0249c2301">若見諸相非相。卽見如來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0249c24"/><lb ed="R039" n="0516b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0249c2401">佛意。以住應相。仍滯有漏。住報相。不見法身。其猶
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0250a" n="0250a"/>
<lb ed="X" n="0250a01"/><lb ed="R039" n="0516b13"/>住影有陷溺之患。住光無得水之益。若見應報諸
<lb ed="X" n="0250a02"/><lb ed="R039" n="0516b14"/>相。非是眞相不生住者。不唯報身是佛。而應身亦
<lb ed="X" n="0250a03"/><lb ed="R039" n="0516b15"/>是佛。其猶識影是幻。了光無體。不惟全光全水。而
<lb ed="X" n="0250a04"/><lb ed="R039" n="0516b16"/>全影亦全水。故云卽見如來。謂親見如來眞法身
<lb ed="X" n="0250a05"/><lb ed="R039" n="0516b17"/>故。是知但不住相。供報應佛。卽是供養法身如來。
<lb ed="X" n="0250a06"/><lb ed="R039" n="0516b18"/>不患其不成無漏之因。豈究竟無佛可供哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0250a07"/><lb ed="R039" n="0517a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0250a0701">偈。分別有爲體防彼成就得三相異體故離彼是如
<lb ed="X" n="0250a08"/><lb ed="R039" n="0517a02"/>來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0250a09"/><lb ed="R039" n="0517a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0250a0901">合云。此總頌因生疑。及轉成疑中義也。分別有爲
<lb ed="X" n="0250a10"/><lb ed="R039" n="0517a04"/>體者。分別指能緣心智。有爲體指所緣佛身。佛身
<lb ed="X" n="0250a11"/><lb ed="R039" n="0517a05"/>有報有應。分別有粗有細。雖有粗有細。同一未離
<lb ed="X" n="0250a12"/><lb ed="R039" n="0517a06"/>念相。故總名分別。雖有報有應。總是修因所成。故
<lb ed="X" n="0250a13"/><lb ed="R039" n="0517a07"/>同號有爲。如唯識云。應身有爲有漏。報身有爲無
<lb ed="X" n="0250a14"/><lb ed="R039" n="0517a08"/>漏。可證此義。</p><p xml:id="pX25p0250a1406" cb:place="inline">防者不可義。防彼成就得者。謂不可
<lb ed="X" n="0250a15"/><lb ed="R039" n="0517a09"/>以此有爲身相。成就建立得見如來義故。</p><p xml:id="pX25p0250a1517" cb:place="inline">三相句。
<lb ed="X" n="0250a16"/><lb ed="R039" n="0517a10"/>具釋上成下二義。釋上者。言有爲身相。不可以成
<lb ed="X" n="0250a17"/><lb ed="R039" n="0517a11"/>就得者。正以旣屬有爲。卽具生住滅之三相。非是
<lb ed="X" n="0250a18"/><lb ed="R039" n="0517a12"/>法身體故。成下者。正以有爲之身。屬於三相。非是
<lb ed="X" n="0250a19"/><lb ed="R039" n="0517a13"/>眞體。所以離彼卽是如來。言離彼者。卽是不住於
<lb ed="X" n="0250a20"/><lb ed="R039" n="0517a14"/>相。不住於相。全相全眞。故云是如來也。總結開示
<lb ed="X" n="0250a21"/><lb ed="R039" n="0517a15"/>降住竟。</p><p xml:id="pX25p0250a2104" cb:place="inline">二成就信心四。一顯信具德。二展轉徵
<lb ed="X" n="0250a22"/><lb ed="R039" n="0517a16"/>釋。三結示進信。四重釋伏疑。初二。一深生實信德。
<lb ed="X" n="0250a23"/><lb ed="R039" n="0517a17"/>二一念淨信德。初三。一當機問信。二如來答有。三
<lb ed="X" n="0250a24"/><lb ed="R039" n="0517a18"/>顯示其德。</p><p xml:id="pX25p0250a2405" cb:place="inline">初。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0250b" n="0250b"/>
<lb ed="X" n="0250b01"/><lb ed="R039" n="0517b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0250b0101">須菩提白佛言。世尊。頗有衆生。得聞如是言說章句。
<lb ed="X" n="0250b02"/><lb ed="R039" n="0517b02"/>生實信不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0250b03"/><lb ed="R039" n="0517b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0250b0301">上文因取無漏。果取無爲。因果俱深。取信良難。以
<lb ed="X" n="0250b04"/><lb ed="R039" n="0517b04"/>衆生修因。多著有漏。期果。多趣有爲故。當機恐有
<lb ed="X" n="0250b05"/><lb ed="R039" n="0517b05"/>不信。失大利益。故白佛以問也。頗者。可也･還也。問
<lb ed="X" n="0250b06"/><lb ed="R039" n="0517b06"/>以可還有者。卽恐有不信之意。言說二字。義通能
<lb ed="X" n="0250b07"/><lb ed="R039" n="0517b07"/>所。佛爲能言說。章句爲所言說。葢通指因深果深
<lb ed="X" n="0250b08"/><lb ed="R039" n="0517b08"/>文也。文中有章段。有句逗。故言章句。此但擧能詮。
<lb ed="X" n="0250b09"/><lb ed="R039" n="0517b09"/>卽該所詮。以章詮大旨。句詮細義。不言可知故。</p><p xml:id="pX25p0250b0919" cb:place="inline">實
<lb ed="X" n="0250b10"/><lb ed="R039" n="0517b10"/>信者。非但信其章句。必能信其旨義。以但信章句
<lb ed="X" n="0250b11"/><lb ed="R039" n="0517b11"/>爲浮。兼信旨義乃實。如纔聞度生無相。行施無住。
<lb ed="X" n="0250b12"/><lb ed="R039" n="0517b12"/>便信其爲無漏之因。纔聞不以相見。離相是佛。便
<lb ed="X" n="0250b13"/><lb ed="R039" n="0517b13"/>信其是無爲之果。決定忍可。不生疑懼。是爲生實
<lb ed="X" n="0250b14"/><lb ed="R039" n="0517b14"/>信者。不者。兩可之詞。應上頗字。葢是問以或有或
<lb ed="X" n="0250b15"/><lb ed="R039" n="0517b15"/>無。希佛明示耳。</p><p xml:id="pX25p0250b1507" cb:place="inline">魏譯云。頗有衆生於未來世等。意
<lb ed="X" n="0250b16"/><lb ed="R039" n="0517b16"/>以佛答有如來滅後等言。故爾足譯。取問答必相
<lb ed="X" n="0250b17"/><lb ed="R039" n="0517b17"/>應故。今本不言於未來世者。意以空生恐現在卽
<lb ed="X" n="0250b18"/><lb ed="R039" n="0517b18"/>有不信。如來答後世尙有能信。有以後。況今意故。
<lb ed="X" n="0250b19"/><lb ed="R039" n="0518a01"/>或亦梵本原無。故什師不譯。當機問信竟。</p><p xml:id="pX25p0250b1917" cb:place="inline">二如
<lb ed="X" n="0250b20"/><lb ed="R039" n="0518a02"/>來答有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0250b21"/><lb ed="R039" n="0518a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0250b2101">佛吿須菩提。莫作是說。如來滅後。後五百歲。有持戒
<lb ed="X" n="0250b22"/><lb ed="R039" n="0518a04"/>修福者。於此章句能生信心。以此爲實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0250b23"/><lb ed="R039" n="0518a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0250b2301">佛意以高山流水。自有知音。耳提面命。豈無信者。
<lb ed="X" n="0250b24"/><lb ed="R039" n="0518a06"/>故敎以莫作是說。恐中下之機以難信生怯怖心
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0250c" n="0250c"/>
<lb ed="X" n="0250c01"/><lb ed="R039" n="0518a07"/>耳。又莫作是說者。示以莫說現在。故向下約未來
<lb ed="X" n="0250c02"/><lb ed="R039" n="0518a08"/>以況。</p><p xml:id="pX25p0250c0203" cb:place="inline">如來滅後。正法像法各一千年。末法一萬年。
<lb ed="X" n="0250c03"/><lb ed="R039" n="0518a09"/>於中初五百歲。解脫堅固。次五百歲。禪定堅固。三
<lb ed="X" n="0250c04"/><lb ed="R039" n="0518a10"/>五百歲。多聞堅固。四五百歲。塔寺堅固。五五百歲。
<lb ed="X" n="0250c05"/><lb ed="R039" n="0518a11"/>鬬諍堅固。今云後五百歲者。當末法五百年。正是
<lb ed="X" n="0250c06"/><lb ed="R039" n="0518a12"/>鬬諍堅固。顯當惡世時也。</p><p xml:id="pX25p0250c0611" cb:place="inline">持戒者。三聚精修。修福
<lb ed="X" n="0250c07"/><lb ed="R039" n="0518a13"/>者。三施齊行。此二爲能信之緣。顯破戒無福者。不
<lb ed="X" n="0250c08"/><lb ed="R039" n="0518a14"/>能信故。良以持戒者。必信罪福。修福者。必信因果。
<lb ed="X" n="0250c09"/><lb ed="R039" n="0518a15"/>故曰於此章句能生信心。而言以此爲實者。以無
<lb ed="X" n="0250c10"/><lb ed="R039" n="0518a16"/>漏因。爲眞實之因。以無爲果。爲眞實之果。決定忍
<lb ed="X" n="0250c11"/><lb ed="R039" n="0518a17"/>可。不生疑懼。空生所問實信是也。此中有兩重況
<lb ed="X" n="0250c12"/><lb ed="R039" n="0518a18"/>顯。一滅後尙信。何況現在。二後五百歲尙信。何況
<lb ed="X" n="0250c13"/><lb ed="R039" n="0518b01"/>前四。且不可以難信生怯有失大利。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0250c14"/><lb ed="R039" n="0518b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0250c1401">偈。說因果深義於後惡世時不空以有實菩薩三德
<lb ed="X" n="0250c15"/><lb ed="R039" n="0518b03"/>備。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0250c16"/><lb ed="R039" n="0518b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0250c1601">合云。此單頌此科義也。因取無漏。果取無爲。卽指
<lb ed="X" n="0250c17"/><lb ed="R039" n="0518b05"/>前之所說。揀彼有漏有爲。故曰深義。以彼爲淺義。
<lb ed="X" n="0250c18"/><lb ed="R039" n="0518b06"/>易知信故。於後惡世時。卽指如來滅後。後五百歲
<lb ed="X" n="0250c19"/><lb ed="R039" n="0518b07"/>時也。不空二字。應作逗。謂敎不空設。以有實三字。
<lb ed="X" n="0250c20"/><lb ed="R039" n="0518b08"/>連下讀之。謂以有眞實菩薩。持戒修福生信。三德
<lb ed="X" n="0250c21"/><lb ed="R039" n="0518b09"/>備故。是葢以戒德･福德。助成信德也。</p><p xml:id="pX25p0250c2115" cb:place="inline">三顯示其
<lb ed="X" n="0250c22"/><lb ed="R039" n="0518b10"/>德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0250c23"/><lb ed="R039" n="0518b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0250c2301">當知是人不於一佛二佛三四五佛而種善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0250c2301" n="0250c2301"/><anchor xml:id="beg0250c2301" n="0250c2301"/>已<anchor xml:id="end0250c2301"/>於
<lb ed="X" n="0250c24"/><lb ed="R039" n="0518b12"/>無量千萬佛所種諸善根。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0251a" n="0251a"/>
<lb ed="X" n="0251a01"/><lb ed="R039" n="0518b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0251a0101">言生信固以戒福助成。戒福亦由宿善所發。故曰
<lb ed="X" n="0251a02"/><lb ed="R039" n="0518b14"/>當知是人。不於一佛二佛三四五佛。而種善根。意
<lb ed="X" n="0251a03"/><lb ed="R039" n="0518b15"/>以見佛若少。供佛聞法亦少。供佛聞法旣少。宿世
<lb ed="X" n="0251a04"/><lb ed="R039" n="0518b16"/>善根不深。現世未必能持戒･修福而助成信心。信
<lb ed="X" n="0251a05"/><lb ed="R039" n="0518b17"/>心豈易言生哉。<anchor xml:id="nkr_note_add_0251a0501" n="0251a0501"/><anchor xml:id="beg0251a0501" n="0251a0501"/>已<anchor xml:id="end0251a0501"/>於無量千萬等者。正顯其見佛
<lb ed="X" n="0251a06"/><lb ed="R039" n="0518b18"/>多。供佛多。聞法多。善根旣深。乃能於現世之中。持
<lb ed="X" n="0251a07"/><lb ed="R039" n="0519a01"/>戒修福助成信心。據此則欲信般若者。當願生生
<lb ed="X" n="0251a08"/><lb ed="R039" n="0519a02"/>世世。見佛供佛聞法。種善根也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0251a09"/><lb ed="R039" n="0519a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0251a0901">偈。修戒於過去及種諸善根。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0251a10"/><lb ed="R039" n="0519a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0251a1001">合云。此亦單頌此科義也。意以今生持戒。亦由修
<lb ed="X" n="0251a11"/><lb ed="R039" n="0519a05"/>戒於過去佛時。今生修福。亦由種善於過去佛時。
<lb ed="X" n="0251a12"/><lb ed="R039" n="0519a06"/>葢善習致之然也。經中但云種善。亦該持戒。以戒
<lb ed="X" n="0251a13"/><lb ed="R039" n="0519a07"/>亦善法攝故。深生實信德竟。</p><p xml:id="pX25p0251a1312" cb:place="inline">二一念淨信德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0251a14"/><lb ed="R039" n="0519a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0251a1401">聞是章句。乃至一念生淨信者。須菩提。如來悉知悉
<lb ed="X" n="0251a15"/><lb ed="R039" n="0519a09"/>見。是諸衆生得如是無量福德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0251a16"/><lb ed="R039" n="0519a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0251a1601">佛意以宿種善根。今生實信。得福無量。不待言矣。
<lb ed="X" n="0251a17"/><lb ed="R039" n="0519a11"/>設有聞是章句或經年受持。或月日讀誦。乃至不
<lb ed="X" n="0251a18"/><lb ed="R039" n="0519a12"/>必如此。但只一念之間。頓空四相。於此因果深義。
<lb ed="X" n="0251a19"/><lb ed="R039" n="0519a13"/>生淸淨信。無介纖疑者。其所得福德。亦非淺鮮。故
<lb ed="X" n="0251a20"/><lb ed="R039" n="0519a14"/>重呼當機而再吿之。言如來悉知悉見者。顯其得
<lb ed="X" n="0251a21"/><lb ed="R039" n="0519a15"/>福無虗。天親論云。若不說見。或謂如來以比智知。
<lb ed="X" n="0251a22"/><lb ed="R039" n="0519a16"/>若不說知。或謂如來以肉眼見。故須二語。意顯如
<lb ed="X" n="0251a23"/><lb ed="R039" n="0519a17"/>來知處悉見。非比智知。見處悉知。非肉眼見故。得
<lb ed="X" n="0251a24"/><lb ed="R039" n="0519a18"/>如是無量福德者。謂亦得如是前人無量福德。良
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0251b" n="0251b"/>
<lb ed="X" n="0251b01"/><lb ed="R039" n="0519b01"/>以頓漸雖殊。能信無二。況後云。信心淸淨。卽生實
<lb ed="X" n="0251b02"/><lb ed="R039" n="0519b02"/>相。其所得福德。豈讓前人哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0251b03"/><lb ed="R039" n="0519b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0251b0301">偈。戒具於諸佛亦說功德滿。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0251b04"/><lb ed="R039" n="0519b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0251b0401">合云。此亦單頌此科義也。言雖一念淨信。亦由持
<lb ed="X" n="0251b05"/><lb ed="R039" n="0519b05"/>戒具足於過去諸佛之所。不言種善者。戒亦該善。
<lb ed="X" n="0251b06"/><lb ed="R039" n="0519b06"/>以三聚中有善法戒故。亦說功德滿者。如來悉知
<lb ed="X" n="0251b07"/><lb ed="R039" n="0519b07"/>悉見。其功德自應無量。故亦同前人說其功德圓
<lb ed="X" n="0251b08"/><lb ed="R039" n="0519b08"/>滿。總結顯信具德竟。</p><p xml:id="pX25p0251b0809" cb:place="inline">二展轉徵釋三。一承徵承
<lb ed="X" n="0251b09"/><lb ed="R039" n="0519b09"/>釋。二轉徵轉釋。三再徵再釋。</p><p xml:id="pX25p0251b0912" cb:place="inline">初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0251b10"/><lb ed="R039" n="0519b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0251b1001">何以故。是諸衆生無復我相･人相･衆生相･壽者相。無
<lb ed="X" n="0251b11"/><lb ed="R039" n="0519b11"/>法相。亦無非法相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0251b12"/><lb ed="R039" n="0519b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0251b1201">初徵起。言如上所說。二種能信之人。以何義故。得
<lb ed="X" n="0251b13"/><lb ed="R039" n="0519b13"/>無量福德耶。是諸下。釋成。無我相者。卽<anchor xml:id="nkr_note_add_0251b1301" n="0251b1301"/><anchor xml:id="beg0251b1301" n="0251b1301"/>已<anchor xml:id="end0251b1301"/>達我空。
<lb ed="X" n="0251b14"/><lb ed="R039" n="0519b14"/>無我執也。纂要云。執取自體爲我。計我展轉趣於
<lb ed="X" n="0251b15"/><lb ed="R039" n="0519b15"/>餘趣爲人。計我盛衰苦樂種種變異相續爲衆生。
<lb ed="X" n="0251b16"/><lb ed="R039" n="0519b16"/>計我一報命根不斷而住爲壽者。前一爲本。後三
<lb ed="X" n="0251b17"/><lb ed="R039" n="0519b17"/>皆依我上而起。此總一我相也。無法相者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0251b1701" n="0251b1701"/><anchor xml:id="beg0251b1701" n="0251b1701"/>已<anchor xml:id="end0251b1701"/>達法
<lb ed="X" n="0251b18"/><lb ed="R039" n="0519b18"/>空。無法執也。無非法者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0251b1801" n="0251b1801"/><anchor xml:id="beg0251b1801" n="0251b1801"/>已<anchor xml:id="end0251b1801"/>達空空。無空執也。以非
<lb ed="X" n="0251b19"/><lb ed="R039" n="0520a01"/>法卽是空。無非法。卽幷空亦空故。然旣三空俱朗。
<lb ed="X" n="0251b20"/><lb ed="R039" n="0520a02"/>見處同佛。如是而信。宜乎其得福無量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0251b21"/><lb ed="R039" n="0520a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0251b2101">偈。彼壽者及法遠離於取相亦說知彼相依八八義
<lb ed="X" n="0251b22"/><lb ed="R039" n="0520a04"/>別差別相續體不斷至命住復趣於異道是我相四
<lb ed="X" n="0251b23"/><lb ed="R039" n="0520a05"/>種一切空無物實有不可說依言辭而說是法相四
<lb ed="X" n="0251b24"/><lb ed="R039" n="0520a06"/>種彼人依信心恭敬生實相聞聲不正取正說如是
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0251c" n="0251c"/>
<lb ed="X" n="0251c01"/><lb ed="R039" n="0520a07"/>取佛不見果知願智力現見求供養恭敬彼人不能
<lb ed="X" n="0251c02"/><lb ed="R039" n="0520a08"/>說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0251c03"/><lb ed="R039" n="0520a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0251c0301">合云。此單頌承徵承釋義也。於中前十六句。合頌
<lb ed="X" n="0251c04"/><lb ed="R039" n="0520a10"/>無我無法。後四句。別頌亦無非法。</p><p xml:id="pX25p0251c0414" cb:place="inline">前中首二句。略
<lb ed="X" n="0251c05"/><lb ed="R039" n="0520a11"/>明二相俱離。彼字指能信之人。壽者卽是我相。及
<lb ed="X" n="0251c06"/><lb ed="R039" n="0520a12"/>法。卽是法相。不言我相而云壽者者。以我相有四。
<lb ed="X" n="0251c07"/><lb ed="R039" n="0520a13"/>壽者難破。菩薩以別代總。令知壽命無常。則我相
<lb ed="X" n="0251c08"/><lb ed="R039" n="0520a14"/>易攻。餘亦易破耳。遠離於取相者。謂於我於法。<anchor xml:id="nkr_note_add_0251c0801" n="0251c0801"/><anchor xml:id="beg0251c0801" n="0251c0801"/>已<anchor xml:id="end0251c0801"/>
<lb ed="X" n="0251c09"/><lb ed="R039" n="0520a15"/>能遠離取相心也。亦說下。是彌勒許彼之詞。言不
<lb ed="X" n="0251c10"/><lb ed="R039" n="0520a16"/>唯佛說彼能離於我法。我亦說其知彼我法二相。
<lb ed="X" n="0251c11"/><lb ed="R039" n="0520a17"/>云何知也。言我法二相。相依而生八相。則有八義
<lb ed="X" n="0251c12"/><lb ed="R039" n="0520a18"/>差別。下偈自見。</p><p xml:id="pX25p0251c1207" cb:place="inline">差別者。盛衰苦樂種種變異。相續
<lb ed="X" n="0251c13"/><lb ed="R039" n="0520b01"/>者。前滅後生。卽衆生相。所依之體。計以爲我。卽是
<lb ed="X" n="0251c14"/><lb ed="R039" n="0520b02"/>我相。相續不斷。而至計命久住。卽壽者相。計我展
<lb ed="X" n="0251c15"/><lb ed="R039" n="0520b03"/>轉復趣異道。卽是人相。是皆依我執起。故云我相
<lb ed="X" n="0251c16"/><lb ed="R039" n="0520b04"/>四種。</p><p xml:id="pX25p0251c1603" cb:place="inline">一切者。總該諸法。卽是有相。若了性空。本無
<lb ed="X" n="0251c17"/><lb ed="R039" n="0520b05"/>有物。卽是空相。若謂二俱實有。此不可說。謂不可
<lb ed="X" n="0251c18"/><lb ed="R039" n="0520b06"/>說其實有空義。實有有義。卽雙非相。爲度衆生。離
<lb ed="X" n="0251c19"/><lb ed="R039" n="0520b07"/>二邊故。依言詞而說有。依言詞而說空。卽雙亦相。
<lb ed="X" n="0251c20"/><lb ed="R039" n="0520b08"/>是皆依法執起。故云法相四種。</p><p xml:id="pX25p0251c2013" cb:place="inline">彼人者。仍指能信
<lb ed="X" n="0251c21"/><lb ed="R039" n="0520b09"/>之人。依信心者。依於二種信心。恭敬者。尊重於法。
<lb ed="X" n="0251c22"/><lb ed="R039" n="0520b10"/>尊重於法。心開意解。實相理顯。義言生也。實相旣
<lb ed="X" n="0251c23"/><lb ed="R039" n="0520b11"/>生。依實相而聞法。雖聞說我之聲。不直取於我相。
<lb ed="X" n="0251c24"/><lb ed="R039" n="0520b12"/>雖聞說法之聲。不直取於法相。故云聞聲不正取。
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0252a" n="0252a"/>
<lb ed="X" n="0252a01"/><lb ed="R039" n="0520b13"/>正猶直也。若說我空法空。是爲正說。如是取者。謂
<lb ed="X" n="0252a02"/><lb ed="R039" n="0520b14"/>依佛所說。如是而取二空義故。故經云。無我相無
<lb ed="X" n="0252a03"/><lb ed="R039" n="0520b15"/>法相也。</p><p xml:id="pX25p0252a0304" cb:place="inline">佛不下四句。頌無非法。言上云。如是而取。
<lb ed="X" n="0252a04"/><lb ed="R039" n="0520b16"/>亦非決定取於空義。以何義故不決定取耶。以佛
<lb ed="X" n="0252a05"/><lb ed="R039" n="0520b17"/>不見果知故。果者決定義。謂佛不立見。我決定知
<lb ed="X" n="0252a06"/><lb ed="R039" n="0520b18"/>二空義故。若爾何故說空。但以大願大智力故。爲
<lb ed="X" n="0252a07"/><lb ed="R039" n="0521a01"/>遣二執。示現見有我空法空之義。此法唯佛能說。
<lb ed="X" n="0252a08"/><lb ed="R039" n="0521a02"/>若世間邪師及佛敎之爲利說法者。求供養求恭
<lb ed="X" n="0252a09"/><lb ed="R039" n="0521a03"/>敬。彼人不能說此。是知能信之人。隨順佛意。亦不
<lb ed="X" n="0252a10"/><lb ed="R039" n="0521a04"/>決定取空。故經云。亦無非法相。</p><p xml:id="pX25p0252a1013" cb:place="inline">二轉徵轉釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0252a11"/><lb ed="R039" n="0521a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0252a1101">何以故。是諸衆生若心取相。卽爲著我人衆生壽者。
<lb ed="X" n="0252a12"/><lb ed="R039" n="0521a06"/>若取法相。卽著我人衆生壽者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0252a13"/><lb ed="R039" n="0521a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0252a1301">初轉徵。言上許是諸衆生無我無法兼無非法者。
<lb ed="X" n="0252a14"/><lb ed="R039" n="0521a08"/>何以故耳。是諸下轉釋。言無論我相法相非法相。
<lb ed="X" n="0252a15"/><lb ed="R039" n="0521a09"/>但若心中有所取相。卽著我人衆生壽者。以旣有
<lb ed="X" n="0252a16"/><lb ed="R039" n="0521a10"/>所取之相。卽有能取之我。旣有能取之我。則人等
<lb ed="X" n="0252a17"/><lb ed="R039" n="0521a11"/>三相。相依而興。旣四相依然。豈能於此離相因果。
<lb ed="X" n="0252a18"/><lb ed="R039" n="0521a12"/>深生實信及頓生淨信也哉。若取下防辨。恐有辨
<lb ed="X" n="0252a19"/><lb ed="R039" n="0521a13"/>云。二乘<anchor xml:id="nkr_note_add_0252a1901" n="0252a1901"/><anchor xml:id="beg0252a1901" n="0252a1901"/>已<anchor xml:id="end0252a1901"/>達我空。但取法相。似應無我。何言若心
<lb ed="X" n="0252a20"/><lb ed="R039" n="0521a14"/>取相。卽著我人衆生等耶。故此防云。若取法相。卽
<lb ed="X" n="0252a21"/><lb ed="R039" n="0521a15"/>著我人衆生壽者。</p><p xml:id="pX25p0252a2108" cb:place="inline">三再徵再釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0252a22"/><lb ed="R039" n="0521a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0252a2201">何以故。若取非法相。則著我人衆生壽者。是故不應
<lb ed="X" n="0252a23"/><lb ed="R039" n="0521a17"/>取法。不應取非法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0252a24"/><lb ed="R039" n="0521a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0252a2401">何以句再徵。若取下再釋。以若取非法。尙著四相。
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0252b" n="0252b"/>
<lb ed="X" n="0252b01"/><lb ed="R039" n="0521b01"/>況復取法。不言可知。總以能所未忘。我未眞空。</p><p xml:id="pX25p0252b0119" cb:place="inline">圓
<lb ed="X" n="0252b02"/><lb ed="R039" n="0521b02"/>覺經。迷智四相。可證此義。<note place="inline">迷智四相者。心有所證。不忘能所。爲我。悟我爲
<lb ed="X" n="0252b03"/><lb ed="R039" n="0521b03"/>非。此智不祛。爲人。了我人非。存有所了。爲衆生。覺所了者。業智潛續。爲壽者。詳在彼文。茲不繁述</note>。
<lb ed="X" n="0252b04"/><lb ed="R039" n="0521b04"/>是故下總結。謂以是上來取法･取非法。皆爲著我
<lb ed="X" n="0252b05"/><lb ed="R039" n="0521b05"/>義故。所以汝諸聲聞。雖不取我。還要知不應取法。
<lb ed="X" n="0252b06"/><lb ed="R039" n="0521b06"/>不應取非法。以但有能取。卽屬我相故也。此上二
<lb ed="X" n="0252b07"/><lb ed="R039" n="0521b07"/>科彌勒不頌者。以是相因而說。非正意故。總結展
<lb ed="X" n="0252b08"/><lb ed="R039" n="0521b08"/>轉徵釋竟。</p><p xml:id="pX25p0252b0805" cb:place="inline">三結示進信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0252b09"/><lb ed="R039" n="0521b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0252b0901">以是義故。如來常說。汝等比邱。知我說法。如筏喩者。
<lb ed="X" n="0252b10"/><lb ed="R039" n="0521b10"/>法尙應捨。何況非法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0252b11"/><lb ed="R039" n="0521b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0252b1101">以是義故者。謂以是我相法相非法相三相皆不
<lb ed="X" n="0252b12"/><lb ed="R039" n="0521b12"/>應取之故。所以如來尋常作是說也。汝等比邱。知
<lb ed="X" n="0252b13"/><lb ed="R039" n="0521b13"/>我說法者。是如來尋常之間。呼諸比邱。敎以應知
<lb ed="X" n="0252b14"/><lb ed="R039" n="0521b14"/>我所說法之意。如我初說我空。爲度我執。次說法
<lb ed="X" n="0252b15"/><lb ed="R039" n="0521b15"/>空。爲度法執。後說空空。爲度空執。故曰如筏喩者。
<lb ed="X" n="0252b16"/><lb ed="R039" n="0521b16"/>言初結小筏。爲渡河而至江。次結中筏。爲渡江而
<lb ed="X" n="0252b17"/><lb ed="R039" n="0521b17"/>至海。後結大筏。爲渡海而至寶山。是知守小筏。不
<lb ed="X" n="0252b18"/><lb ed="R039" n="0521b18"/>能渡江。守中筏。不能渡海。守大筏。不能上山採寶。
<lb ed="X" n="0252b19"/><lb ed="R039" n="0522a01"/>是三筏雖有勝劣。而及時俱應捨離。佛法亦然。故
<lb ed="X" n="0252b20"/><lb ed="R039" n="0522a02"/>云法尙應捨。此中法字。不同前法相之法。葢是指
<lb ed="X" n="0252b21"/><lb ed="R039" n="0522a03"/>佛所說法。下句非法。亦不同前之非法。葢是指世
<lb ed="X" n="0252b22"/><lb ed="R039" n="0522a04"/>間所有名譽利養等事。言佛所說法。及時尙應捨
<lb ed="X" n="0252b23"/><lb ed="R039" n="0522a05"/>離。何況世間名譽利養等。非佛法者。益應無所取
<lb ed="X" n="0252b24"/><lb ed="R039" n="0522a06"/>著。此又世尊。爲後世之口口談空。步步行有者。作
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0252c" n="0252c"/>
<lb ed="X" n="0252c01"/><lb ed="R039" n="0522a07"/>解粘去縛法耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0252c02"/><lb ed="R039" n="0522a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0252c0201">偈。彼不住隨順於法中證智如人捨船筏法中義亦
<lb ed="X" n="0252c03"/><lb ed="R039" n="0522a09"/>然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0252c04"/><lb ed="R039" n="0522a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0252c0401">合云。此是約義而頌。文勢與經文稍異。經文承三
<lb ed="X" n="0252c05"/><lb ed="R039" n="0522a11"/>相俱不應取。引尋常所說爲喩。此中指能信之人。
<lb ed="X" n="0252c06"/><lb ed="R039" n="0522a12"/>直取捨船筏爲喩。若釋其義者。彼指能信之人。信
<lb ed="X" n="0252c07"/><lb ed="R039" n="0522a13"/>知佛所說法。皆爲隨順時機。不生住取。故曰彼不
<lb ed="X" n="0252c08"/><lb ed="R039" n="0522a14"/>住隨順。但於佛所說法。隨分取證。故曰於法中證
<lb ed="X" n="0252c09"/><lb ed="R039" n="0522a15"/>智。智謂我空智･法空智･空空智也。雖證三空之智。
<lb ed="X" n="0252c10"/><lb ed="R039" n="0522a16"/>然亦不住三空。故曰如人捨船筏。以喩方法。法必
<lb ed="X" n="0252c11"/><lb ed="R039" n="0522a17"/>同喩。故曰法中義亦然。結示進信竟。</p><p xml:id="pX25p0252c1115" cb:place="inline">四重釋伏
<lb ed="X" n="0252c12"/><lb ed="R039" n="0522a18"/>疑三。一防疑示問。二當機裁答。三徵起釋成。</p><p xml:id="pX25p0252c1218" cb:place="inline">初。</p>
<lb ed="X" n="0252c13"/><lb ed="R039" n="0522b01"/><p xml:id="pX25p0252c1301">疑云。如上所說。一切皆不應取。不合有得有說。何
<lb ed="X" n="0252c14"/><lb ed="R039" n="0522b02"/>故如來得道說法。爲防斯疑。故先示問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0252c15"/><lb ed="R039" n="0522b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0252c1501">須菩提。於意云何。如來得阿耨多羅三藐三菩提耶。
<lb ed="X" n="0252c16"/><lb ed="R039" n="0522b04"/>如來有所說法耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0252c17"/><lb ed="R039" n="0522b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0252c1701">佛意。以實際理地。一法不立。建化門頭。一法不少。
<lb ed="X" n="0252c18"/><lb ed="R039" n="0522b06"/>若謂有得有說。卽墮常見。亦違前語。若謂無得無
<lb ed="X" n="0252c19"/><lb ed="R039" n="0522b07"/>說。又落斷見。亦乖化門。故問以如來得菩提耶。如
<lb ed="X" n="0252c20"/><lb ed="R039" n="0522b08"/>來有所說法耶。觀二耶字。則如來<anchor xml:id="nkr_note_add_0252c2001" n="0252c2001"/><anchor xml:id="beg0252c2001" n="0252c2001"/>已<anchor xml:id="end0252c2001"/>操必勝之勢。
<lb ed="X" n="0252c21"/><lb ed="R039" n="0522b09"/>左來左擒。右來右擒。且看空生識機不識機耳。古
<lb ed="X" n="0252c22"/><lb ed="R039" n="0522b10"/>德云。辭雖得否雙兼。意則在於無得。此說似不解
<lb ed="X" n="0252c23"/><lb ed="R039" n="0522b11"/>空生答詞。</p><p xml:id="pX25p0252c2305" cb:place="inline">二當機裁答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0252c24"/><lb ed="R039" n="0522b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0252c2401">須菩提言。如我解佛所說義。無有定法名阿耨多羅
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0253a" n="0253a"/>
<lb ed="X" n="0253a01"/><lb ed="R039" n="0522b13"/>三藐三菩提。亦無有定法。如來可說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0253a02"/><lb ed="R039" n="0522b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0253a0201">空生亦善戰老將。借彼之勢。還攻於彼。故曰如我
<lb ed="X" n="0253a03"/><lb ed="R039" n="0522b15"/>解佛所說義。葢卽指前說一切皆不應取之義。意
<lb ed="X" n="0253a04"/><lb ed="R039" n="0522b16"/>以雖一切皆不應取。亦非一向無得。但只無有定
<lb ed="X" n="0253a05"/><lb ed="R039" n="0522b17"/>法名阿耨菩提。以凡言得菩提者。俱屬應化之身。
<lb ed="X" n="0253a06"/><lb ed="R039" n="0522b18"/>有機則現。無機則隱故。亦非一向無說。但只無有
<lb ed="X" n="0253a07"/><lb ed="R039" n="0523a01"/>定法可說。以凡言說法者。俱屬方便。有機則說。無
<lb ed="X" n="0253a08"/><lb ed="R039" n="0523a02"/>機則默故。是知有得有說。固不可說。無得無說亦
<lb ed="X" n="0253a09"/><lb ed="R039" n="0523a03"/>不可說。則空生可謂善解中道者矣。雖然。不因提
<lb ed="X" n="0253a10"/><lb ed="R039" n="0523a04"/>起。幾乎忘却。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0253a11"/><lb ed="R039" n="0523a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0253a1101">偈。應化非眞佛亦非說法者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0253a12"/><lb ed="R039" n="0523a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0253a1201">合云。意以應化之身。隨機隱顯。故非眞佛。此頌無
<lb ed="X" n="0253a13"/><lb ed="R039" n="0523a07"/>定法可得。方便之智。隨機說默。故非說者。此頌無
<lb ed="X" n="0253a14"/><lb ed="R039" n="0523a08"/>定法可說。</p><p xml:id="pX25p0253a1405" cb:place="inline">三徵起釋成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0253a15"/><lb ed="R039" n="0523a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0253a1501">何以故。如來所說法。皆不可取･不可說･非法･非非法。
<lb ed="X" n="0253a16"/><lb ed="R039" n="0523a10"/>所以者何。一切賢聖。皆以無爲法而有差別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0253a17"/><lb ed="R039" n="0523a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0253a1701">首句承徵。葢承前雙徵。得無定得。說無定說意也。
<lb ed="X" n="0253a18"/><lb ed="R039" n="0523a12"/>如來下承釋。單釋說無定說者。以說例得故。如來
<lb ed="X" n="0253a19"/><lb ed="R039" n="0523a13"/>句。通指昔年所說。皆不可取者。謂不可有能取･所
<lb ed="X" n="0253a20"/><lb ed="R039" n="0523a14"/>取執故。所謂遠離諸性相。能取所取執是也。不可
<lb ed="X" n="0253a21"/><lb ed="R039" n="0523a15"/>說三字。連下讀之。通貫非法及非非法。言不可說
<lb ed="X" n="0253a22"/><lb ed="R039" n="0523a16"/>非法者。謂不可說其不是法。以是如<anchor xml:id="nkr_note_add_0253a2201" n="0253a2201"/><anchor xml:id="beg0253a2201" n="0253a2201"/>己<anchor xml:id="end0253a2201"/>所證。漸次
<lb ed="X" n="0253a23"/><lb ed="R039" n="0523a17"/>說故。言不可說非非法者。謂不可說其是法。以旣
<lb ed="X" n="0253a24"/><lb ed="R039" n="0523a18"/>是漸次而說。皆爲方便。非眞實義故。所以句轉徵。
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0253b" n="0253b"/>
<lb ed="X" n="0253b01"/><lb ed="R039" n="0523b01"/>言旣不可說非法。又不可說非非法。所以然者何
<lb ed="X" n="0253b02"/><lb ed="R039" n="0523b02"/>也。一切下轉釋。一切賢聖者。總該三賢十聖･佛也。
<lb ed="X" n="0253b03"/><lb ed="R039" n="0523b03"/>無爲者。自性淸淨之心。本自具足。非作得故。故曰
<lb ed="X" n="0253b04"/><lb ed="R039" n="0523b04"/>無爲。三乘賢聖。離此無可取證。故曰皆以。謂皆以
<lb ed="X" n="0253b05"/><lb ed="R039" n="0523b05"/>無爲法爲所證故。賢聖旣爾。如來亦然。皆知如來
<lb ed="X" n="0253b06"/><lb ed="R039" n="0523b06"/>凡有所說。皆依自證無爲。豈可說其非法。而有差
<lb ed="X" n="0253b07"/><lb ed="R039" n="0523b07"/>別者。謂雖以無爲爲證。而賢聖地位不同。前後淺
<lb ed="X" n="0253b08"/><lb ed="R039" n="0523b08"/>深有異。是知如來凡有所說。皆爲隨順機宜。方便
<lb ed="X" n="0253b09"/><lb ed="R039" n="0523b09"/>非眞。豈可說其非是非法。所說旣爾。所得亦然。以
<lb ed="X" n="0253b10"/><lb ed="R039" n="0523b10"/>是如其所得說故。旣可例思。故不另釋。亦可以何
<lb ed="X" n="0253b11"/><lb ed="R039" n="0523b11"/>以下釋說無定說。所以下釋得無定得。言旣皆以
<lb ed="X" n="0253b12"/><lb ed="R039" n="0523b12"/>無爲。不可說有得。以本自具足故。而有差別。不可
<lb ed="X" n="0253b13"/><lb ed="R039" n="0523b13"/>說無得。以宛有位地故。若準彌勒之偈。前意爲正。
<lb ed="X" n="0253b14"/><lb ed="R039" n="0523b14"/>以彼亦唯釋說故。如下自見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0253b15"/><lb ed="R039" n="0523b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0253b1501">偈。說法不二取無說離言相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0253b16"/><lb ed="R039" n="0523b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0253b1601">合云。上句頌不可取。謂佛所說法。不可於中有能
<lb ed="X" n="0253b17"/><lb ed="R039" n="0523b17"/>取･所取二種執故。下句頌不可說非法･非非法。謂
<lb ed="X" n="0253b18"/><lb ed="R039" n="0523b18"/>佛所說法。無能於中說非說是。以法離言相不可
<lb ed="X" n="0253b19"/><lb ed="R039" n="0524a01"/>說故。伏疑旣破。淨信斯生。總結成就信心竟。</p><p xml:id="pX25p0253b1918" cb:place="inline">三
<lb ed="X" n="0253b20"/><lb ed="R039" n="0524a02"/>較量持福三。一能較量。二所較量。三釋伏疑。</p><p xml:id="pX25p0253b2018" cb:place="inline">初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0253b21"/><lb ed="R039" n="0524a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0253b2101">須菩提。於意云何。若人滿三千大千世界七寶以用
<lb ed="X" n="0253b22"/><lb ed="R039" n="0524a04"/>布施。是人所得福德。甯爲多不。須菩提言。甚多。世尊。
<lb ed="X" n="0253b23"/><lb ed="R039" n="0524a05"/>何以故。是福德卽非福德性。是故如來說福德多。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0253b24"/><lb ed="R039" n="0524a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0253b2401">開口便言於意云何者。欲其著意故。後皆倣此。若
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0253c" n="0253c"/>
<lb ed="X" n="0253c01"/><lb ed="R039" n="0524a07"/>人者。謂設若有人。以下所說。乃假設之事故。三千
<lb ed="X" n="0253c02"/><lb ed="R039" n="0524a08"/>大千世界者。俱舍偈云。四大洲日月。蘇迷盧欲天。
<lb ed="X" n="0253c03"/><lb ed="R039" n="0524a09"/>初禪各一千。<note place="inline">上覆一二禪</note>。名一小千界。此小千千倍。<note place="inline">上覆
<lb ed="X" n="0253c04"/><lb ed="R039" n="0524a10"/>一三禪</note>。說名一中千。此中千千倍。<note place="inline">上覆一四禪</note>。名爲大千
<lb ed="X" n="0253c05"/><lb ed="R039" n="0524a11"/>界。論偈義少不周。雙書小字。乃今疏加之。末二句
<lb ed="X" n="0253c06"/><lb ed="R039" n="0524a12"/>亦少更易。詳論意。葢是以三次言千。疊成大千世
<lb ed="X" n="0253c07"/><lb ed="R039" n="0524a13"/>界。謂三千之大千。依士釋也。</p><p xml:id="pX25p0253c0712" cb:place="inline">七寶者。金銀瑠璃玻
<lb ed="X" n="0253c08"/><lb ed="R039" n="0524a14"/>璃硨磲赤珠瑪碯<note place="inline">見彌陀經</note>。佛意以大千地廣。七寶珍
<lb ed="X" n="0253c09"/><lb ed="R039" n="0524a15"/>貴。以珍貴之七寶。滿大千之界地。用爲布施。其福
<lb ed="X" n="0253c10"/><lb ed="R039" n="0524a16"/>可謂勝矣。甯猶可也。問以可爲多不者。欲假此福。
<lb ed="X" n="0253c11"/><lb ed="R039" n="0524a17"/>形顯下之二福。爲最勝故。答以甚多者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0253c1101" n="0253c1101"/><anchor xml:id="beg0253c1101" n="0253c1101"/>已<anchor xml:id="end0253c1101"/>諭佛意
<lb ed="X" n="0253c12"/><lb ed="R039" n="0524a18"/>故。恐招濫許之難。故又徵起而瓜豆之。言是福雖
<lb ed="X" n="0253c13"/><lb ed="R039" n="0524b01"/>勝。但是財施所感。有爲有漏。名福德相。卽非法施
<lb ed="X" n="0253c14"/><lb ed="R039" n="0524b02"/>所感。無爲無漏。名福德性。卽此二語。<anchor xml:id="nkr_note_add_0253c1401" n="0253c1401"/><anchor xml:id="beg0253c1401" n="0253c1401"/>已<anchor xml:id="end0253c1401"/>顯此福。不
<lb ed="X" n="0253c15"/><lb ed="R039" n="0524b03"/>及下之二福。以相屬可壞。性是不可壞故。又相有
<lb ed="X" n="0253c16"/><lb ed="R039" n="0524b04"/>分限。性屬無分限故。是故如來四字。略斷一斷。說
<lb ed="X" n="0253c17"/><lb ed="R039" n="0524b05"/>福德多。另作一句。猶云以是非福德性之故。今對
<lb ed="X" n="0253c18"/><lb ed="R039" n="0524b06"/>如來說以福德甚多。以有分限故。意顯若是福德
<lb ed="X" n="0253c19"/><lb ed="R039" n="0524b07"/>性者。我則不說甚多。以無分限故也。能較量竟。</p>
<lb ed="X" n="0253c20"/><lb ed="R039" n="0524b08"/><p xml:id="pX25p0253c2001">二所較量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0253c21"/><lb ed="R039" n="0524b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0253c2101">若復有人。於此經中受持。乃至四句偈等。爲他人說。
<lb ed="X" n="0253c22"/><lb ed="R039" n="0524b10"/>其福勝彼。何以故。須菩提。一切諸佛。及諸佛阿耨多
<lb ed="X" n="0253c23"/><lb ed="R039" n="0524b11"/>羅三藐三菩提法。皆從此經出。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0253c24"/><lb ed="R039" n="0524b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0253c2401">科首應有佛言或須菩提字樣。以此下皆屬佛語。
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0254a" n="0254a"/>
<lb ed="X" n="0254a01"/><lb ed="R039" n="0524b13"/>或譯者脫故。若復有人者。謂設更有人。於此經中
<lb ed="X" n="0254a02"/><lb ed="R039" n="0524b14"/>者。卽指前所說。淨信旣生。爲義略周。故得以此經
<lb ed="X" n="0254a03"/><lb ed="R039" n="0524b15"/>稱之。是知自下所說。但推廣此中之義。受持者。領
<lb ed="X" n="0254a04"/><lb ed="R039" n="0524b16"/>受執持。謂文義雙攝。且約自利言之。乃至者。超略
<lb ed="X" n="0254a05"/><lb ed="R039" n="0524b17"/>之詞。謂多則全分半分。少則乃至四句偈。或再少
<lb ed="X" n="0254a06"/><lb ed="R039" n="0524b18"/>而至一句。故置等言。</p><p xml:id="pX25p0254a0609" cb:place="inline">問。上唯長行。何以言偈。答。此
<lb ed="X" n="0254a07"/><lb ed="R039" n="0525a01"/>有二說。一者不必一定四言五言七言。但以四句
<lb ed="X" n="0254a08"/><lb ed="R039" n="0525a02"/>義周。則爲一偈。如圭峯指凡所有相四句可例。二
<lb ed="X" n="0254a09"/><lb ed="R039" n="0525a03"/>者長行恐難記憶。貫成伽陀。如慈氏依經作偈之
<lb ed="X" n="0254a10"/><lb ed="R039" n="0525a04"/>類。</p><p xml:id="pX25p0254a1002" cb:place="inline">爲他人說者。以<anchor xml:id="nkr_note_add_0254a1001" n="0254a1001"/><anchor xml:id="beg0254a1001" n="0254a1001"/>己<anchor xml:id="end0254a1001"/>所見。說之於人。乃約利他言
<lb ed="X" n="0254a11"/><lb ed="R039" n="0525a05"/>也。其福者。卽指持說之福。勝彼者。超過前人。以是
<lb ed="X" n="0254a12"/><lb ed="R039" n="0525a06"/>法施所感。無爲無漏。是福德性故。恐猶未明。故再
<lb ed="X" n="0254a13"/><lb ed="R039" n="0525a07"/>徵釋。一切諸佛者。能證人也。阿耨菩提者。所證道
<lb ed="X" n="0254a14"/><lb ed="R039" n="0525a08"/>也。皆從此經出者。有三因緣。一者是福德性。性能
<lb ed="X" n="0254a15"/><lb ed="R039" n="0525a09"/>隨緣。隨修因之緣而成佛。隨成佛之緣而證道故。
<lb ed="X" n="0254a16"/><lb ed="R039" n="0525a10"/>二者經是信分。能生淨信。爲道之元。爲功德母故。
<lb ed="X" n="0254a17"/><lb ed="R039" n="0525a11"/>三者信心淸淨。卽生實相。實相無爲。成佛證道。皆
<lb ed="X" n="0254a18"/><lb ed="R039" n="0525a12"/>以無爲有差別故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0254a19"/><lb ed="R039" n="0525a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0254a1901">偈。受持法及說不空於福德福不趣菩提二能趣菩
<lb ed="X" n="0254a20"/><lb ed="R039" n="0525a14"/>提於實名了因亦爲餘生因唯獨諸佛法福成第一
<lb ed="X" n="0254a21"/><lb ed="R039" n="0525a15"/>體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0254a22"/><lb ed="R039" n="0525a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0254a2201">合云。前四句總頌能較所較。受持法及說者。謂受
<lb ed="X" n="0254a23"/><lb ed="R039" n="0525a17"/>持此法。乃至四句偈等。爲他人說也。此具二種福
<lb ed="X" n="0254a24"/><lb ed="R039" n="0525a18"/>德。一持二說。空猶徒也。不空於福德者。謂此持說。
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0254b" n="0254b"/>
<lb ed="X" n="0254b01"/><lb ed="R039" n="0525b01"/>不徒說於福德。且是福德性故。意顯財施徒說福
<lb ed="X" n="0254b02"/><lb ed="R039" n="0525b02"/>德。但是福德相耳。福不趣菩提者。謂財施福德不
<lb ed="X" n="0254b03"/><lb ed="R039" n="0525b03"/>趣菩提。以是有爲有漏福故。二能趣菩提者。謂此
<lb ed="X" n="0254b04"/><lb ed="R039" n="0525b04"/>持說二福能趣菩提。以是無爲無漏福故。校量文
<lb ed="X" n="0254b05"/><lb ed="R039" n="0525b05"/>勢。與經少異。經中以財施校法施。顯法施福勝。此
<lb ed="X" n="0254b06"/><lb ed="R039" n="0525b06"/>中以法施校財施。顯財施福劣。其意一也。</p><p xml:id="pX25p0254b0617" cb:place="inline">後四句
<lb ed="X" n="0254b07"/><lb ed="R039" n="0525b07"/>別頌徵起釋成。偈無徵詞。準經中說故若取周備。
<lb ed="X" n="0254b08"/><lb ed="R039" n="0525b08"/>應補徵詞云所以趣菩提以何因緣故。再接本偈
<lb ed="X" n="0254b09"/><lb ed="R039" n="0525b09"/>讀之。義則暢矣。實卽本覺亦卽衆生自性。久隱情
<lb ed="X" n="0254b10"/><lb ed="R039" n="0525b10"/>識。唯持說可了。故曰於實名了因。餘卽始覺。亦卽
<lb ed="X" n="0254b11"/><lb ed="R039" n="0525b11"/>菩薩地位。萬行修習。唯持說得生。故曰亦爲餘生
<lb ed="X" n="0254b12"/><lb ed="R039" n="0525b12"/>因。此猶未顯極勝。唯獨諸佛及法。皆以此福所成。
<lb ed="X" n="0254b13"/><lb ed="R039" n="0525b13"/>此福乃第一最勝。有眞實體。所謂能趣菩提者以
<lb ed="X" n="0254b14"/><lb ed="R039" n="0525b14"/>此。所校量竟。</p><p xml:id="pX25p0254b1406" cb:place="inline">三釋伏疑。</p>
<lb ed="X" n="0254b15"/><lb ed="R039" n="0525b15"/><p xml:id="pX25p0254b1501">疑云。如我前言得無定得。說無定說。佛旣無詞。卽
<lb ed="X" n="0254b16"/><lb ed="R039" n="0525b16"/>是忍可。佛今又言。佛及佛法。從此經出。然佛法有
<lb ed="X" n="0254b17"/><lb ed="R039" n="0525b17"/>出。似是菩提可得。是經能出。似有此法可說。得毋
<lb ed="X" n="0254b18"/><lb ed="R039" n="0525b18"/>前後相違。令兩處義宗皆不成耶。釋云。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0254b19"/><lb ed="R039" n="0526a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0254b1901">須菩提。所謂佛･法者。卽非佛･法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0254b20"/><lb ed="R039" n="0526a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0254b2001">言我所謂諸佛菩提及所說法者。卽非諸佛菩提
<lb ed="X" n="0254b21"/><lb ed="R039" n="0526a03"/>及所說法。以佛本無我。雖成佛不見成相。雖得菩
<lb ed="X" n="0254b22"/><lb ed="R039" n="0526a04"/>提不見得相。雖說法不見說相。仍與前語不相違
<lb ed="X" n="0254b23"/><lb ed="R039" n="0526a05"/>反。復何疑哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0254b24"/><lb ed="R039" n="0526a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0254b2401">偈。不可取及說。自果不取故。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0487.0254c" n="0254c"/>
<lb ed="X" n="0254c01"/><lb ed="R039" n="0526a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0254c0101">合云。取者證義。不可取及說者。謂不可說有菩提
<lb ed="X" n="0254c02"/><lb ed="R039" n="0526a08"/>可證及有法可說。此明得菩提不見得相。說法不
<lb ed="X" n="0254c03"/><lb ed="R039" n="0526a09"/>見說相。自果卽佛。謂成自佛果也。不取者。於成佛
<lb ed="X" n="0254c04"/><lb ed="R039" n="0526a10"/>時不生執取。此明成佛不見成相。故者。通承上三
<lb ed="X" n="0254c05"/><lb ed="R039" n="0526a11"/>謂以是三相俱不見故。所以與前所說義不相違。
<lb ed="X" n="0254c06"/><lb ed="R039" n="0526a12"/>總結大科。略明降住生信分竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0254c07"/><lb ed="R039" n="0526a13"/>
<lb ed="X" n="0254c08"/><lb ed="R039" n="0526a14"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金剛新眼疏經偈合釋卷上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></cb:div></cb:div></cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0225b1601" to="#end0225b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0225b1701" to="#end0225b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0225c1601" to="#end0225c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0226a1301" to="#end0226a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0227c0301" to="#end0227c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">曾</lem><rdg wit="#wit.orig">會</rdg></app>
<app from="#beg0228c1001" to="#end0228c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0231a1801" to="#end0231a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0231b1601" to="#end0231b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0231b1901" to="#end0231b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0231c0601" to="#end0231c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0231c1801" to="#end0231c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0231c2001" to="#end0231c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0232a2201" to="#end0232a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0232b1801" to="#end0232b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0232b2401" to="#end0232b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0233a0401" to="#end0233a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0233a1201" to="#end0233a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0233a2301" to="#end0233a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0233b0301" to="#end0233b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0233c0101" to="#end0233c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0233c1101" to="#end0233c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0234c0201" to="#end0234c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0236a1801" to="#end0236a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4" cb:provider="來函：赵文平 (2020-05-26)">煬<note type="cf1">X25n0487_p0236a05</note></lem><rdg wit="#wit.orig">焬</rdg></app>
<app from="#beg0236b2001" to="#end0236b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0236c2301" to="#end0236c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">亨</lem><rdg wit="#wit.orig">享</rdg></app>
<app from="#beg0237a0801" to="#end0237a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0237c0801" to="#end0237c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0238b2401" to="#end0238b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0238c0901" to="#end0238c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0238c1401" to="#end0238c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0239c1201" to="#end0239c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">頂</lem><rdg wit="#wit.orig">預</rdg></app>
<app from="#beg0239c1601" to="#end0239c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0240a1601" to="#end0240a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">提樹</lem><rdg wit="#wit.orig">樹提</rdg></app>
<app from="#beg0241a0501" to="#end0241a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0241b0301" to="#end0241b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0242a1601" to="#end0242a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0242a1901" to="#end0242a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0242a2001" to="#end0242a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0242c1001" to="#end0242c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0242c1501" to="#end0242c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0242c1701" to="#end0242c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0242c1801" to="#end0242c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0243b0501" to="#end0243b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0243b0502" to="#end0243b0502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0243b1501" to="#end0243b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0243b2001" to="#end0243b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0243b2401" to="#end0243b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0243c1101" to="#end0243c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0243c2001" to="#end0243c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0244a1301" to="#end0244a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0244a1401" to="#end0244a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0244b0301" to="#end0244b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0244c0101" to="#end0244c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0244c0601" to="#end0244c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0244c0801" to="#end0244c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0245b1601" to="#end0245b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0245b1701" to="#end0245b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0245b2001" to="#end0245b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0246a1001" to="#end0246a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0246c0701" to="#end0246c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0247b1601" to="#end0247b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0247c1001" to="#end0247c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0247c1201" to="#end0247c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0247c1501" to="#end0247c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0248c0801" to="#end0248c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0248c1201" to="#end0248c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0248c1501" to="#end0248c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0248c1901" to="#end0248c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0249a2001" to="#end0249a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0249b1301" to="#end0249b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0249c0601" to="#end0249c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0250c2301" to="#end0250c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0251a0501" to="#end0251a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0251b1301" to="#end0251b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0251b1701" to="#end0251b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0251b1801" to="#end0251b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0251c0801" to="#end0251c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0252a1901" to="#end0252a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0252c2001" to="#end0252c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0253a2201" to="#end0253a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0253c1101" to="#end0253c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0253c1401" to="#end0253c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0254a1001" to="#end0254a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0225b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0225b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0225b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0225b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0225c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0225c1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0226a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0226a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0227c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0227c0301">曾【CB】，會【卍續】</note>
<note n="0228c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0228c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0231a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0231a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0231b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0231b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0231b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0231b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0231c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0231c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0231c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0231c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0231c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0231c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0232a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0232a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0232b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0232b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0232b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0232b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0233a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0233a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0233a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0233a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0233a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0233a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0233b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0233b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0233c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0233c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0233c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0233c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0234c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0234c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0236a1801" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X25.0236a18.02" target="#nkr_note_add_0236a1801">煬【CB】，焬【卍續】</note>
<note n="0236b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0236b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0236c2301" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X25.0236c23.01" target="#nkr_note_add_0236c2301">亨【CB】，享【卍續】</note>
<note n="0237a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0237a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0237c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0237c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0238b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0238b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0238c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0238c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0238c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0238c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0239c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0239c1201">頂【CB】，預【卍續】</note>
<note n="0239c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0239c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0240a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0240a1601">提樹【CB】，樹提【卍續】</note>
<note n="0241a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0241a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0241b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0241b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0242a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0242a1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0242a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0242a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0242a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0242a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0242c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0242c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0242c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0242c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0242c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0242c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0242c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0242c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0243b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0243b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0243b0502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0243b0502">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0243b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0243b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0243b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0243b2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0243b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0243b2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0243c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0243c1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0243c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0243c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0244a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0244a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0244a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0244a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0244b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0244b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0244c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0244c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0244c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0244c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0244c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0244c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0245b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0245b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0245b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0245b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0245b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0245b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0246a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0246a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0246c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0246c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0247b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0247b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0247c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0247c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0247c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0247c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0247c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0247c1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0248c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0248c0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0248c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0248c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0248c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0248c1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0248c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0248c1901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0249a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0249a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0249b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0249b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0249c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0249c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0250c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0250c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0251a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0251a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0251b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0251b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0251b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0251b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0251b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0251b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0251c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0251c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0252a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0252a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0252c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0252c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0253a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0253a2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0253c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0253c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0253c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0253c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0254a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0254a1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>