<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X25n0491">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 491 金剛經疏記科會</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 491 金剛經疏記科會</title>
			<author>唐 宗密疏　宋 子璿記　淸 大璸科會</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>10卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">491</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">金剛經疏記科會</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00895">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00895</charName>
				<mapping cb:dec="983935" type="PUA">U+F037F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+259CC</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>寐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/(爿*未)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15164">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15164</charName>
				<mapping cb:dec="998204" type="PUA">U+F3B3C</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2EA07</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>顧</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(厂@((旣-旡)-日+口))*頁]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15358">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15358</charName>
				<mapping cb:dec="998398" type="PUA">U+F3BFE</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>璸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[琮-示+(眉-目+貝)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-16T15:46:30">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0373a" n="0373a"/>
<lb ed="X" n="0373a01"/>
<lb ed="X" n="0373a02"/>
<lb ed="X" n="0373a03"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 491-A</cb:mulu><head>No. 491-A</head>
<lb ed="X" n="0373a04"/><lb ed="R039" n="0725a01"/><p xml:id="pX25p0373a0401">佛藏奧衍閎博。至汗牛充棟靡可殫究。奚非三乘之
<lb ed="X" n="0373a05"/><lb ed="R039" n="0725a02"/>妙諦五蘊之覺緣矣。金剛經者。廣敷般若。顯示波羅。
<lb ed="X" n="0373a06"/><lb ed="R039" n="0725a03"/>自姚秦譯後。而唐有圭峯之疏。宋有長水之記。逮明
<lb ed="X" n="0373a07"/><lb ed="R039" n="0725a04"/>僧大<g ref="#CB15358">璸</g>。彚爲科會。於是辭義宛然。喩陳<name role="" type="person">惟遠</name><g ref="#CB15164">𮨇</g>。以無
<lb ed="X" n="0373a08"/><lb ed="R039" n="0725a05"/>多流布。未廣津梁。衆善人等。每以不及徧睹爲恨。友
<lb ed="X" n="0373a09"/><lb ed="R039" n="0725a06"/>人吉川朱君。爰出所獲雲捿舊本。發願重刊。普施大
<lb ed="X" n="0373a10"/><lb ed="R039" n="0725a07"/>衆。暢佛慧之宏略。開發請之敎源。俾苾芻中睹指知
<lb ed="X" n="0373a11"/><lb ed="R039" n="0725a08"/>歸。有同棒喝。由是超悟禪旨。洞明心鏡。微玅不可思
<lb ed="X" n="0373a12"/><lb ed="R039" n="0725a09"/>議功德。亦不可思議。丞於經首。叙而辨之。以證世之
<lb ed="X" n="0373a13"/><lb ed="R039" n="0725a10"/>受持是經者。</p><p xml:id="pX25p0373a1306" cb:place="inline">乾隆壬寅浴佛日滄浪居士孫效曾</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0373a14"/>
<lb ed="X" n="0373a15"/>
<lb ed="X" n="0373a16"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 491-B</cb:mulu><head>No. 491-B</head>
<lb ed="X" n="0373a17"/><lb ed="R039" n="0725a12"/><p xml:id="pX25p0373a1701">二乘菩薩學佛度生。初則人我之見未除。繼則我法
<lb ed="X" n="0373a18"/><lb ed="R039" n="0725a13"/>之執尙在。故空生于般若會上。兩以如何應住。叩請
<lb ed="X" n="0373a19"/><lb ed="R039" n="0725a14"/>如來。如來以金剛實智。重重指破。決斷羣疑。使知眞
<lb ed="X" n="0373a20"/><lb ed="R039" n="0725a15"/>空本體不涉二邊。爲入道之初門。實成佛之究竟。宗
<lb ed="X" n="0373a21"/><lb ed="R039" n="0725a16"/>門諸祖。曾以此經印心。與楞伽等。至<anchor xml:id="nkr_note_add_0373a2101" n="0373a2101"/><anchor xml:id="beg0373a2101" n="0373a2101"/>于<anchor xml:id="end0373a2101"/>緇白之流。讀
<lb ed="X" n="0373a22"/><lb ed="R039" n="0725a17"/>誦此經。著有靈騐。不可勝記。葢摩訶般若。爲諸經第
<lb ed="X" n="0373a23"/><lb ed="R039" n="0725a18"/>一。而此金剛般若。又爲八部中第一。自無著菩薩之
<lb ed="X" n="0373a24"/><lb ed="R039" n="0725b01"/>十八住。天親菩薩之二十七疑。依偈成解。無異親承
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0373b" n="0373b"/>
<lb ed="X" n="0373b01"/><lb ed="R039" n="0725b02"/>佛旨。嗣是而後。靑龍大雲智度之類。各有譔述。文詞
<lb ed="X" n="0373b02"/><lb ed="R039" n="0725b03"/>灝瀚。有同淵海。其最顯者。有唐圭峰大師疏論纂要。
<lb ed="X" n="0373b03"/><lb ed="R039" n="0725b04"/>依文衍義。統會諸家。又得長水大師刊定。重爲作記。
<lb ed="X" n="0373b04"/><lb ed="R039" n="0725b05"/>至明雲棲沙門大<g ref="#CB15358">璸</g>。轍復科會釐爲十卷。雖條件繁
<lb ed="X" n="0373b05"/><lb ed="R039" n="0725b06"/>多。觀者望洋。而此經微言大義。要稱具在。夫儒者之
<lb ed="X" n="0373b06"/><lb ed="R039" n="0725b07"/>學。有十三經注疏。雖後人崇尙宋儒。而鄭孔之言。歷
<lb ed="X" n="0373b07"/><lb ed="R039" n="0725b08"/>久不廢。今此之經。或者類是。歷年未久。經版殘缺。有
<lb ed="X" n="0373b08"/><lb ed="R039" n="0725b09"/>密雲師。敎中龍象。嘗欲募刻此經。懷願未<anchor xml:id="nkr_note_orig_0373001" n="0373001"/>界。今了修
<lb ed="X" n="0373b09"/><lb ed="R039" n="0725b10"/>師廣植善緣。繼續前志。請于居士孫君效曾朱君玉
<lb ed="X" n="0373b10"/><lb ed="R039" n="0725b11"/>擎等。徵材集工。不日而成。竣事刻成。問序于余。余惟
<lb ed="X" n="0373b11"/><lb ed="R039" n="0725b12"/>毗耶杜口。摩竭掩室。不二之門。不在語言文字。然末
<lb ed="X" n="0373b12"/><lb ed="R039" n="0725b13"/>法旣遠。義學尤珍。經之存亡。敎將焉繫。況諸君由此
<lb ed="X" n="0373b13"/><lb ed="R039" n="0725b14"/>一經。了悟自心。斷疑生信。直使般若現前。是爲諸佛
<lb ed="X" n="0373b14"/><lb ed="R039" n="0725b15"/>種子。如所敎住者。豈直爲前三大師功臣而<anchor xml:id="nkr_note_add_0373b1401" n="0373b1401"/><anchor xml:id="beg0373b1401" n="0373b1401"/>已<anchor xml:id="end0373b1401"/>。是經
<lb ed="X" n="0373b15"/><lb ed="R039" n="0725b16"/>凡七譯。此則專依秦譯。科會之文。各有義門。惟觀者
<lb ed="X" n="0373b16"/><lb ed="R039" n="0725b17"/>能自領之。</p><p xml:id="pX25p0373b1605" cb:place="inline">訶泉居士顧光
<lb ed="X" n="0373b17" type="honorific"/><lb ed="R039" n="0725b18"/>大淸乾隆四十七年巧月吉旦</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0373b18"/>
<lb ed="X" n="0373b19"/>
<lb ed="X" n="0373b20"/>
<lb ed="X" n="0373b21"/>
<lb ed="X" n="0373b22"/>
<lb ed="X" n="0373b23"/>
<lb ed="X" n="0373b24"/>
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0373c" n="0373c"/>
<lb ed="X" n="0373c01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">金剛經疏記科會</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0373c02"/><cb:docNumber>No. 491</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0373c03"/><lb ed="R039" n="0726a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金剛經疏記科會卷第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0373c04"/>
<lb ed="X" n="0373c05"/><lb ed="R039" n="0726a02"/><byline cb:type="author">唐　圭峰大師　疏</byline>
<lb ed="X" n="0373c06"/><lb ed="R039" n="0726a03"/><byline cb:type="author">宋　長水大師　記</byline>
<lb ed="X" n="0373c07"/><lb ed="R039" n="0726a04"/><byline cb:type="author">後學<name role="" type="person">雲棲寺</name>沙門大<g ref="#CB15358">璸</g>科會</byline>
<lb ed="X" n="0373c08"/><lb ed="R039" n="0726a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0373c0801">【記】金剛經纂要刊定記幷序</p>
<lb ed="X" n="0373c09"/><lb ed="R039" n="0726a06"/><p xml:id="pX25p0373c0901">釋氏敎金剛經。世所由來尙矣。自秦至今。凡幾百
<lb ed="X" n="0373c10"/><lb ed="R039" n="0726a07"/>載。諷誦無卑高。感應盈簡牘。利及幽壤。而達乎神
<lb ed="X" n="0373c11"/><lb ed="R039" n="0726a08"/>明。葢趣大之坦途。破小之宏略也。故補處頌以爲
<lb ed="X" n="0373c12"/><lb ed="R039" n="0726a09"/>本。二論釋而有貫。諸疏互解。或依或違。圭山大師。
<lb ed="X" n="0373c13"/><lb ed="R039" n="0726a10"/>撮掇精英。黜逐浮僞。命曰纂要。葢取中庸。復申紀
<lb ed="X" n="0373c14"/><lb ed="R039" n="0726a11"/>略。用備傳習。石壁師仍貫義意。別爲廣錄。美則美
<lb ed="X" n="0373c15"/><lb ed="R039" n="0726a12"/>矣。辭或繁長。後學多不便用。今更刊定剪利煩亂。
<lb ed="X" n="0373c16"/><lb ed="R039" n="0726a13"/>俾流而無滯。學而思講。庶吾道無墜地之患也<anchor xml:id="nkr_note_add_0373c1601" n="0373c1601"/><anchor xml:id="beg0373c1601" n="0373c1601"/>已<anchor xml:id="end0373c1601"/>。</p>
<lb ed="X" n="0373c17"/><lb ed="R039" n="0726a14"/><p xml:id="pX25p0373c1701">大宋天聖紀號之明年季冬月甲子日序云。</p>
<lb ed="X" n="0373c18"/><lb ed="R039" n="0726a15"/><p xml:id="pX25p0373c1801">【記】金剛經纂要刊定記　長水沙門子璿錄。</p>
<lb ed="X" n="0373c19"/><lb ed="R039" n="0726a16"/><p xml:id="pX25p0373c1901">△釋金剛經纂要疏分三。初標題目。二序宗旨。三
<lb ed="X" n="0373c20"/><lb ed="R039" n="0726a17"/>解本文。初標題目二。初經疏名題。二作者嘉號。</p>
<lb ed="X" n="0373c21"/><lb ed="R039" n="0726a18"/><p xml:id="pX25p0373c2101">初經疏名題。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0373c22"/><lb ed="R039" n="0726b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0373c2201">【疏】金剛般若經疏論纂要<note place="inline">幷序</note></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0373c23"/><lb ed="R039" n="0726b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0373c2301">【記】疏文分三。初標題目。二。初經疏名題。</p>
<lb ed="X" n="0373c24"/><lb ed="R039" n="0726b03"/><p xml:id="pX25p0373c2401">【記】金剛般若經疏論纂要者。此題九字。從寬至狹。
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0374a" n="0374a"/>
<lb ed="X" n="0374a01"/><lb ed="R039" n="0726b04"/>能所六重。一能所釋。謂金剛等五字是所。疏論下
<lb ed="X" n="0374a02"/><lb ed="R039" n="0726b05"/>四字屬能。二能所詮。謂經疏屬能。金剛等四字是
<lb ed="X" n="0374a03"/><lb ed="R039" n="0726b06"/>所。三能所簡。有二。一簡通。謂經通一代時敎。般若
<lb ed="X" n="0374a04"/><lb ed="R039" n="0726b07"/>唯局當部。二簡別。般若猶通八部。金剛但屬一經。
<lb ed="X" n="0374a05"/><lb ed="R039" n="0726b08"/>五能所喩。金剛是能。般若屬所。六能所纂。纂字屬
<lb ed="X" n="0374a06"/><lb ed="R039" n="0726b09"/>能。謂疏主也。要字是所。謂正義也。若著幷序二字。
<lb ed="X" n="0374a07"/><lb ed="R039" n="0726b10"/>復加一重。二字是能。上皆所攝。然此七重。不出敎
<lb ed="X" n="0374a08"/><lb ed="R039" n="0726b11"/>行人理。謂經及疏論幷序五字是敎。謂能詮能釋
<lb ed="X" n="0374a09"/><lb ed="R039" n="0726b12"/>能序也。般若通行。謂觀照也。纂字屬人。疏主也。金
<lb ed="X" n="0374a10"/><lb ed="R039" n="0726b13"/>剛要字屬理。金剛喩實相。卽眞理。要字是正義。卽
<lb ed="X" n="0374a11"/><lb ed="R039" n="0726b14"/>道理。</p>
<lb ed="X" n="0374a12"/><lb ed="R039" n="0726b15"/><p xml:id="pX25p0374a1201">【記】旣知一題能所去著。須知題內義理淺深。金剛
<lb ed="X" n="0374a13"/><lb ed="R039" n="0726b16"/>有三義。謂堅利明也。般若亦三義。謂實相觀照文
<lb ed="X" n="0374a14"/><lb ed="R039" n="0726b17"/>字也。經有三義。謂常貫攝也。疏亦三義。謂疎決布
<lb ed="X" n="0374a15"/><lb ed="R039" n="0726b18"/>也。論者議也。亦三義。謂議理議智議行也。纂要亦
<lb ed="X" n="0374a16"/><lb ed="R039" n="0727a01"/>三義。謂要義要行要文也。</p>
<lb ed="X" n="0374a17"/><lb ed="R039" n="0727a02"/><p xml:id="pX25p0374a1701">【記】且金剛三義者。以萬物不能壞。能壞於萬物。復
<lb ed="X" n="0374a18"/><lb ed="R039" n="0727a03"/>能有照用。可喩三種般若矣。堅喩實相。以其雖經
<lb ed="X" n="0374a19"/><lb ed="R039" n="0727a04"/>多劫。流逬六道。未甞生滅。未甞虧缺。故云堅也。故
<lb ed="X" n="0374a20"/><lb ed="R039" n="0727a05"/>心經云。是諸法空相。不生不滅。不垢不淨。不增不
<lb ed="X" n="0374a21"/><lb ed="R039" n="0727a06"/>減等。利喩觀照般若。謂此顯時。照諸法空。故言利
<lb ed="X" n="0374a22"/><lb ed="R039" n="0727a07"/>也。故心經云。觀自在菩薩。行深般若波羅蜜多時。
<lb ed="X" n="0374a23"/><lb ed="R039" n="0727a08"/>照見五蘊皆空。度一切苦厄。乃至云。無智亦無得
<lb ed="X" n="0374a24"/><lb ed="R039" n="0727a09"/>等。明喩文字般若。以文字能詮顯彰明實相觀照。
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0374b" n="0374b"/>
<lb ed="X" n="0374b01"/><lb ed="R039" n="0727a10"/>令顯現故。由斯三義似彼金剛。故擧金剛以喩般
<lb ed="X" n="0374b02"/><lb ed="R039" n="0727a11"/>若。然此般若。諸佛衆生。悉皆有之。由彼在纏。故不
<lb ed="X" n="0374b03"/><lb ed="R039" n="0727a12"/>能利用。苟能聞敎解悟。內外熏力。則能斷煩惱。出
<lb ed="X" n="0374b04"/><lb ed="R039" n="0727a13"/>生死。理智相冥能起大用。與佛無異。其猶金在鑛
<lb ed="X" n="0374b05"/><lb ed="R039" n="0727a14"/>中。不能隨用。苟能出鑛。必能成器斷物。故知此慧
<lb ed="X" n="0374b06"/><lb ed="R039" n="0727a15"/>無不有之。故知此慧能建大義。今云般若。葢大慧
<lb ed="X" n="0374b07"/><lb ed="R039" n="0727a16"/>之梵音也。金剛。卽般若之正喩也。法喩雙彰。故曰
<lb ed="X" n="0374b08"/><lb ed="R039" n="0727a17"/>金剛般若也。</p>
<lb ed="X" n="0374b09"/><lb ed="R039" n="0727a18"/><p xml:id="pX25p0374b0901">【記】若準經題具足。合云波羅蜜。卽歎慧之功也。唐
<lb ed="X" n="0374b10"/><lb ed="R039" n="0727b01"/>言彼岸到。此猶西域之風。若順此方。合云到彼岸。
<lb ed="X" n="0374b11"/><lb ed="R039" n="0727b02"/>彼岸者。卽是涅槃。爲對生死之此。故號涅槃爲彼。
<lb ed="X" n="0374b12"/><lb ed="R039" n="0727b03"/>意明般若是到彼岸慧。斯則慧之別相也。然到彼
<lb ed="X" n="0374b13"/><lb ed="R039" n="0727b04"/>岸慧。略有二意。所謂頓漸也。頓者。此慧顯時。一刹
<lb ed="X" n="0374b14"/><lb ed="R039" n="0727b05"/>那間。照諸法空。卽是到彼岸。故名到彼岸慧。以不
<lb ed="X" n="0374b15"/><lb ed="R039" n="0727b06"/>歷多時。乃名爲頓。漸者。雖則頓照法空。且習以性
<lb ed="X" n="0374b16"/><lb ed="R039" n="0727b07"/>成。任運計執。所以<g ref="#CB15081">䇿</g>彼頓悟之慧。觀察妄情。損之
<lb ed="X" n="0374b17"/><lb ed="R039" n="0727b08"/>又損之。以至於無爲。此則究竟到於彼岸。亦名到
<lb ed="X" n="0374b18"/><lb ed="R039" n="0727b09"/>彼岸慧。以歷多時。故名爲漸。漸之與頓。遲速雖殊。
<lb ed="X" n="0374b19"/><lb ed="R039" n="0727b10"/>一種得名到彼岸慧。所以具足合云金剛般若波
<lb ed="X" n="0374b20"/><lb ed="R039" n="0727b11"/>羅蜜。今略不言也。</p>
<lb ed="X" n="0374b21"/><lb ed="R039" n="0727b12"/><p xml:id="pX25p0374b2101">【記】次明經字具三義者。然準諸家解釋。共有多義。
<lb ed="X" n="0374b22"/><lb ed="R039" n="0727b13"/>謂湧泉出生繩墨結鬘之類。若佛地論中。唯說二
<lb ed="X" n="0374b23"/><lb ed="R039" n="0727b14"/>義。謂貫也攝也。貫穿所應說義。攝持所化衆生。且
<lb ed="X" n="0374b24"/><lb ed="R039" n="0727b15"/>如來入滅。二千餘年。遺風若存。得聞正法者。斯皆
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0374c" n="0374c"/>
<lb ed="X" n="0374c01"/><lb ed="R039" n="0727b16"/>經之貫穿之義也。衆生流浪。莫知所從。得佛敎門。
<lb ed="X" n="0374c02"/><lb ed="R039" n="0727b17"/>咸歸正趣者。斯皆經之攝持之義也。具此二義。故
<lb ed="X" n="0374c03"/><lb ed="R039" n="0727b18"/>名爲經。今以此二。復加常義。以對三種般若。謂實
<lb ed="X" n="0374c04"/><lb ed="R039" n="0728a01"/>相常。觀照貫。文字攝也。然此一經。羅什所譯。句偈
<lb ed="X" n="0374c05"/><lb ed="R039" n="0728a02"/>淸潤。令人樂聞。至今長幼高卑。盈於寰宇。靡不受
<lb ed="X" n="0374c06"/><lb ed="R039" n="0728a03"/>持此經也。</p>
<lb ed="X" n="0374c07"/><lb ed="R039" n="0728a04"/><p xml:id="pX25p0374c0701">【記】疏論纂要者。卽此一卷疏文也。疏卽靑龍大雲
<lb ed="X" n="0374c08"/><lb ed="R039" n="0728a05"/>資聖塵外等疏。疏謂疎通理趣。決擇義相。布致文
<lb ed="X" n="0374c09"/><lb ed="R039" n="0728a06"/>言也。論卽天親無著。智度金剛仙功德施等論。一
<lb ed="X" n="0374c10"/><lb ed="R039" n="0728a07"/>一論中。任運議於理智行也。問。旣有疏論釋經。何
<lb ed="X" n="0374c11"/><lb ed="R039" n="0728a08"/>必更製斯疏。答。以纂要故。卽是纂他疏論之要義
<lb ed="X" n="0374c12"/><lb ed="R039" n="0728a09"/>而成此疏也。然纂要之設。總有兩意。一則上符聖
<lb ed="X" n="0374c13"/><lb ed="R039" n="0728a10"/>旨。二則下叶人心。意顯諸說有不符聖旨不叶人
<lb ed="X" n="0374c14"/><lb ed="R039" n="0728a11"/>心者。且初意者。只如此經。是空無有宗有以法相
<lb ed="X" n="0374c15"/><lb ed="R039" n="0728a12"/>行位廣列而釋。此則不符聖旨。失於宗故。故序云。
<lb ed="X" n="0374c16"/><lb ed="R039" n="0728a13"/>或配入名相。著事乖宗。有人聞是空宗。便作一味
<lb ed="X" n="0374c17"/><lb ed="R039" n="0728a14"/>無相道理解釋。此亦不符聖旨。以宗雖無相。義乃
<lb ed="X" n="0374c18"/><lb ed="R039" n="0728a15"/>千端。旣以一味解釋。此則迷於末也。故序云。或但
<lb ed="X" n="0374c19"/><lb ed="R039" n="0728a16"/>云一眞。望源迷派。前則乖宗不迷派。此則迷派不
<lb ed="X" n="0374c20"/><lb ed="R039" n="0728a17"/>乖宗。互有得失。俱未圓暢。復有縱於僻見。以之注
<lb ed="X" n="0374c21"/><lb ed="R039" n="0728a18"/>釋。宗派俱失。不足評量。故序云。其餘胸談臆注。不
<lb ed="X" n="0374c22"/><lb ed="R039" n="0728b01"/>足論矣。然其諸說。雖各有舛的。以未兼暢。故皆判
<lb ed="X" n="0374c23"/><lb ed="R039" n="0728b02"/>云不符聖旨也。今製此疏。不添法相。免乖於宗。隨
<lb ed="X" n="0374c24"/><lb ed="R039" n="0728b03"/>文釋之。不迷於派。離前二過。宛乎得中。此則超然
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0375a" n="0375a"/>
<lb ed="X" n="0375a01"/><lb ed="R039" n="0728b04"/>獨符聖旨。然今疏內皆用聖言。故序云。故今所述。
<lb ed="X" n="0375a02"/><lb ed="R039" n="0728b05"/>不攻異端。疏是論文。乳非城內。況二菩薩。師補處
<lb ed="X" n="0375a03"/><lb ed="R039" n="0728b06"/>尊。補處如來。師釋迦佛。展轉推本。佛佛相承。降及
<lb ed="X" n="0375a04"/><lb ed="R039" n="0728b07"/>無著天親更無異說。故知此疏便是佛言。謗此疏
<lb ed="X" n="0375a05"/><lb ed="R039" n="0728b08"/>者。卽同謗佛也。故序云。且天親無著。師補處尊。後
<lb ed="X" n="0375a06"/><lb ed="R039" n="0728b09"/>學何疑。或添或棄。次下叶人心者。且諸家章疏。在
<lb ed="X" n="0375a07"/><lb ed="R039" n="0728b10"/>理未當。於文且繁致令學人。少敢措意。故轉念者
<lb ed="X" n="0375a08"/><lb ed="R039" n="0728b11"/>廣。通會者稀。故序云。致使口諷牛毛。心通麟角。然
<lb ed="X" n="0375a09"/><lb ed="R039" n="0728b12"/>今此疏。撮其樞要。直下銷經。經疏相兼。盈五十紙。
<lb ed="X" n="0375a10"/><lb ed="R039" n="0728b13"/>不問緇侶塵俗。可以留心。不唯上中下根。可以學
<lb ed="X" n="0375a11"/><lb ed="R039" n="0728b14"/>習。有斯兩意。所以述之。此則前智後悲。自他兼利
<lb ed="X" n="0375a12"/><lb ed="R039" n="0728b15"/>也。故云金剛般若經疏論纂要。</p>
<lb ed="X" n="0375a13"/><lb ed="R039" n="0728b16"/><p xml:id="pX25p0375a1301">【記】幷序者。幷謂共。兼。及。也。序者叙也。叙述經疏之
<lb ed="X" n="0375a14"/><lb ed="R039" n="0728b17"/>意故。又序者緖也。謂頭緖也。意明此半紙之言。是
<lb ed="X" n="0375a15"/><lb ed="R039" n="0728b18"/>入疏述作之頭緖也。</p>
<lb ed="X" n="0375a16"/><lb ed="R039" n="0729a01"/><p xml:id="pX25p0375a1601">△二作者嘉號。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375a17"/><lb ed="R039" n="0729a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0375a1701">【疏】京大<name role="" type="person">興福寺</name>沙門宗密述。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375a18"/><lb ed="R039" n="0729a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0375a1801">【記】二作者嘉號。京者。都也大也。卽士庶貴賤都會
<lb ed="X" n="0375a19"/><lb ed="R039" n="0729a04"/>之大處也。然是西京。非謂東北。以有大<name role="" type="person">興福寺</name>闇
<lb ed="X" n="0375a20"/><lb ed="R039" n="0729a05"/>揀。故不言西也。沙門梵語。此云勤息。卽釋衆之通
<lb ed="X" n="0375a21"/><lb ed="R039" n="0729a06"/>號。謂勤修諸行。息煩惱故。述者。明非製作。符上纂
<lb ed="X" n="0375a22"/><lb ed="R039" n="0729a07"/>要之言。但是叙述先聖之旨。非別製作故也。例如
<lb ed="X" n="0375a23"/><lb ed="R039" n="0729a08"/>夫子云。述而不作。信而好古。竊比於我老彭。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375a24"/><lb ed="R039" n="0729a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0375a2401">【疏】長水沙門子璿治定。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0375b" n="0375b"/>
<lb ed="X" n="0375b01"/><lb ed="R039" n="0729a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0375b0101">△二序宗旨二。初序讚經旨。二述造疏意。初序讚
<lb ed="X" n="0375b02"/><lb ed="R039" n="0729a11"/>經旨二。初通明起敎之緣。二別明說敎之意。初通
<lb ed="X" n="0375b03"/><lb ed="R039" n="0729a12"/>明起敎之緣二。初明迷眞起妄。二明習妄流轉。初
<lb ed="X" n="0375b04"/><lb ed="R039" n="0729a13"/>明迷眞起妄二。初眞空。二妄有。</p><p xml:id="pX25p0375b0413" cb:place="inline">初眞空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375b05"/><lb ed="R039" n="0729a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0375b0501">【疏】鏡心本淨。像色元空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375b06"/><lb ed="R039" n="0729a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0375b0601">【記】二序宗旨。二。一序讚經旨。二。一通明起敎之緣。
<lb ed="X" n="0375b07"/><lb ed="R039" n="0729a16"/>二。一明迷眞起妄。二。一眞空。</p>
<lb ed="X" n="0375b08"/><lb ed="R039" n="0729a17"/><p xml:id="pX25p0375b0801">【記】言鏡心等者。以要言之。上句卽眞性離緣。下句
<lb ed="X" n="0375b09"/><lb ed="R039" n="0729a18"/>卽緣無自性。大約如此。若其委明。應先略配。後當
<lb ed="X" n="0375b10"/><lb ed="R039" n="0729b01"/>廣釋。</p>
<lb ed="X" n="0375b11"/><lb ed="R039" n="0729b02"/><p xml:id="pX25p0375b1101">【記】略配者。此兩句中。鏡像是喩。心色是法本淨元
<lb ed="X" n="0375b12"/><lb ed="R039" n="0729b03"/>空通於法喩。以鏡喩於心。以像喩於色。像是鏡之
<lb ed="X" n="0375b13"/><lb ed="R039" n="0729b04"/>所現。如色是心之所現。鏡雖現像。其像元空。卽顯
<lb ed="X" n="0375b14"/><lb ed="R039" n="0729b05"/>鏡本淨也。心雖現色。其色元空。卽顯心本淨也。言
<lb ed="X" n="0375b15"/><lb ed="R039" n="0729b06"/>本淨者。卽是性淨。通因果凡聖故。故華嚴云。非識
<lb ed="X" n="0375b16"/><lb ed="R039" n="0729b07"/>所能識。亦非心境界。其性本淸淨。開示諸群生。此
<lb ed="X" n="0375b17"/><lb ed="R039" n="0729b08"/>略指配也。</p>
<lb ed="X" n="0375b18"/><lb ed="R039" n="0729b09"/><p xml:id="pX25p0375b1801">【記】若廣釋者。鏡卽人間所用之鏡。然有塵薶不堪
<lb ed="X" n="0375b19"/><lb ed="R039" n="0729b10"/>用者。有雖淨而在匣者。有淨無塵垢。挂之高臺。萬
<lb ed="X" n="0375b20"/><lb ed="R039" n="0729b11"/>像斯鑒者。今取後者爲喩。</p><p xml:id="pX25p0375b2011" cb:place="inline">○心者。性相二宗所說
<lb ed="X" n="0375b21"/><lb ed="R039" n="0729b12"/>各異。相宗說者。或以集起爲心。唯第八識。集諸種
<lb ed="X" n="0375b22"/><lb ed="R039" n="0729b13"/>子。起現行故。或以緣慮爲心。通於八識。俱能緣慮
<lb ed="X" n="0375b23"/><lb ed="R039" n="0729b14"/>自分境故。然此所說。但是有爲生滅。非今所喩。性
<lb ed="X" n="0375b24"/><lb ed="R039" n="0729b15"/>宗說者。卽如來藏。本源自性淸淨心也。然今所明。
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0375c" n="0375c"/>
<lb ed="X" n="0375c01"/><lb ed="R039" n="0729b16"/>正是此心。以是迷悟根本。凡聖通依。世出世間皆
<lb ed="X" n="0375c02"/><lb ed="R039" n="0729b17"/>不離此。所以起信論中。立爲大乘法體。故論云。摩
<lb ed="X" n="0375c03"/><lb ed="R039" n="0729b18"/>訶衍者。一法二義。所言法者。謂衆生心。是心則攝
<lb ed="X" n="0375c04"/><lb ed="R039" n="0730a01"/>一切世間出世間法。依於此心。顯示摩訶衍義。又
<lb ed="X" n="0375c05"/><lb ed="R039" n="0730a02"/>云。依一心法。有二種門。一者心眞如門。二者心生
<lb ed="X" n="0375c06"/><lb ed="R039" n="0730a03"/>滅門。是二種門。皆各總攝一切法。此義云何。以是
<lb ed="X" n="0375c07"/><lb ed="R039" n="0730a04"/>二門。不相離故。以眞如門是通相。故攝一切。生滅
<lb ed="X" n="0375c08"/><lb ed="R039" n="0730a05"/>門雖是別相。以是卽眞如之生滅。亦攝一切。以此
<lb ed="X" n="0375c09"/><lb ed="R039" n="0730a06"/>二門。同依一心爲源。則知萬法不出此心。又如華
<lb ed="X" n="0375c10"/><lb ed="R039" n="0730a07"/>嚴是圓極一乘。亦以此心爲一眞法界之體。故彼
<lb ed="X" n="0375c11"/><lb ed="R039" n="0730a08"/>疏說。統四法界爲一眞法界。謂寂寥虗曠。沖深包
<lb ed="X" n="0375c12"/><lb ed="R039" n="0730a09"/>博。總該萬有。卽是一心。體絕有無。相非生滅。乃至
<lb ed="X" n="0375c13"/><lb ed="R039" n="0730a10"/>云。諸佛證此。妙覺圓明。現成菩提。爲物開示等。然
<lb ed="X" n="0375c14"/><lb ed="R039" n="0730a11"/>此一心。有性有相。相則凡聖迷悟因果染淨等異。
<lb ed="X" n="0375c15"/><lb ed="R039" n="0730a12"/>性則靈靈不昧。了了常知。然此性相。不卽不離。以
<lb ed="X" n="0375c16"/><lb ed="R039" n="0730a13"/>相不離性故。只向同處異。性不離相故。只於異處
<lb ed="X" n="0375c17"/><lb ed="R039" n="0730a14"/>同。性不卽相故。未始有差別。相不卽性故。未嘗不
<lb ed="X" n="0375c18"/><lb ed="R039" n="0730a15"/>殊異。葢緣性相一味。所以同異兩存。其猶一水波
<lb ed="X" n="0375c19"/><lb ed="R039" n="0730a16"/>溼。性相同異可知。然此靈心。本非一切。能爲一切。
<lb ed="X" n="0375c20"/><lb ed="R039" n="0730a17"/>心之名字。亦由此立。今云淨者。但約畢竟空義。非
<lb ed="X" n="0375c21"/><lb ed="R039" n="0730a18"/>是揀染名淨。以但唯一心。貫通染淨。故荷澤云。知
<lb ed="X" n="0375c22"/><lb ed="R039" n="0730b01"/>之一字。衆妙之門。一切諸法。依此建立。旣爲得失
<lb ed="X" n="0375c23"/><lb ed="R039" n="0730b02"/>之秘府。乃是昇降之玄樞。稱衆妙門。實爲至矣。今
<lb ed="X" n="0375c24"/><lb ed="R039" n="0730b03"/>所辨者。卽是此心。然前所說相宗二種。乃是此心
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0376a" n="0376a"/>
<lb ed="X" n="0376a01"/><lb ed="R039" n="0730b04"/>之內生滅一門。對辨淺深。故須料揀。和會通攝。則
<lb ed="X" n="0376a02"/><lb ed="R039" n="0730b05"/>實無所遺。</p><p xml:id="pX25p0376a0205" cb:place="inline">○本淨者。喩則可知。法中有二意。一則
<lb ed="X" n="0376a03"/><lb ed="R039" n="0730b06"/>此心從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0376a0301" n="0376a0301"/><anchor xml:id="beg0376a0301" n="0376a0301"/>已<anchor xml:id="end0376a0301"/>來。性畢竟空故。二則現爲煩惱所纏
<lb ed="X" n="0376a04"/><lb ed="R039" n="0730b07"/>而無染故。此當起信論中眞如門也。故大集經云。
<lb ed="X" n="0376a05"/><lb ed="R039" n="0730b08"/>善男子。一切衆生。心性本淨。心本淨故。煩惱諸結
<lb ed="X" n="0376a06"/><lb ed="R039" n="0730b09"/>不能染著。猶如虗空。不可玷汙。心性空性。等無有
<lb ed="X" n="0376a07"/><lb ed="R039" n="0730b10"/>二等。</p><p xml:id="pX25p0376a0703" cb:place="inline">○像。卽鏡中所現萬像。</p><p xml:id="pX25p0376a0712" cb:place="inline">○色。卽本淨之心所
<lb ed="X" n="0376a08"/><lb ed="R039" n="0730b11"/>現諸法。然所現法不出色心。今唯言色而不言心
<lb ed="X" n="0376a09"/><lb ed="R039" n="0730b12"/>者。一爲文句窄故。二爲影在下故。三爲以初攝後
<lb ed="X" n="0376a10"/><lb ed="R039" n="0730b13"/>故。前二可知。後意者。一切諸法。不出五蘊。色之一
<lb ed="X" n="0376a11"/><lb ed="R039" n="0730b14"/>字。貫五之初。今言色者。擧初攝後也。故大般若中。
<lb ed="X" n="0376a12"/><lb ed="R039" n="0730b15"/>每例諸法。皆以色字爲初。如云。善現。般若波羅蜜
<lb ed="X" n="0376a13"/><lb ed="R039" n="0730b16"/>多淸淨故。色淸淨。色淸淨故。一切智智淸淨等。由
<lb ed="X" n="0376a14"/><lb ed="R039" n="0730b17"/>是文雖標色。而意兼於心。色心旣彰。萬法備矣。</p><p xml:id="pX25p0376a1419" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0376a15"/><lb ed="R039" n="0730b18"/>元空者。喩則可知。法中有二意。一卽本來是空。論
<lb ed="X" n="0376a16"/><lb ed="R039" n="0731a01"/>云。一切諸法。唯依妄念而有差別。若離心念。則無
<lb ed="X" n="0376a17"/><lb ed="R039" n="0731a02"/>一切境界之相。二卽現見空故。色等諸法。本來自
<lb ed="X" n="0376a18"/><lb ed="R039" n="0731a03"/>空。迷人不知。妄執爲有。雖然執有。未始不空。故中
<lb ed="X" n="0376a19"/><lb ed="R039" n="0731a04"/>論云。諸法若不空。卽無道無果。又云。以有空義故。
<lb ed="X" n="0376a20"/><lb ed="R039" n="0731a05"/>一切法得成。</p><p xml:id="pX25p0376a2006" cb:place="inline">○然此一句。亦是釋疑。恐人聞說心
<lb ed="X" n="0376a21"/><lb ed="R039" n="0731a06"/>性本淨。復見論云是心則攝世間法等。便謂本具
<lb ed="X" n="0376a22"/><lb ed="R039" n="0731a07"/>染等。不合言淨。故下句釋云。像色元空也。意云。色
<lb ed="X" n="0376a23"/><lb ed="R039" n="0731a08"/>等若實。則汙淨心。色等旣空。憑何汙心。如鏡現穢
<lb ed="X" n="0376a24"/><lb ed="R039" n="0731a09"/>像。穢像元空。似有實無。云何染汙。故云鏡心本淨。
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0376b" n="0376b"/>
<lb ed="X" n="0376b01"/><lb ed="R039" n="0731a10"/>像色元空也。無上依經云。淸淨有二義。一者自性
<lb ed="X" n="0376b02"/><lb ed="R039" n="0731a11"/>淸淨。是其通相。二者離垢淸淨。是其別相。寶性論
<lb ed="X" n="0376b03"/><lb ed="R039" n="0731a12"/>中。亦有二義。一自性淸淨。謂性淨解脫。二離垢淸
<lb ed="X" n="0376b04"/><lb ed="R039" n="0731a13"/>淨。謂障盡解脫。魏譯唯識論云。心有二種。一者相
<lb ed="X" n="0376b05"/><lb ed="R039" n="0731a14"/>應心。所謂一切煩惱受想行等。二者不相應心。所
<lb ed="X" n="0376b06"/><lb ed="R039" n="0731a15"/>謂第一義諦常住不變自性淸淨心也。今所明者。
<lb ed="X" n="0376b07"/><lb ed="R039" n="0731a16"/>卽自性淸淨及第一義諦心。故云本淨。</p><p xml:id="pX25p0376b0716" cb:place="inline">○復次。兩
<lb ed="X" n="0376b08"/><lb ed="R039" n="0731a17"/>句更互釋成。以上句釋下句。成色空義。以下句釋
<lb ed="X" n="0376b09"/><lb ed="R039" n="0731a18"/>上句。成心淨義。色若不空。心則不淨。心若不淨。色
<lb ed="X" n="0376b10"/><lb ed="R039" n="0731b01"/>卽不空。由心淨故色空。由色空故心淨。以色心二
<lb ed="X" n="0376b11"/><lb ed="R039" n="0731b02"/>法。不相離故。當知由心淨故。方能現色。如鏡淨故。
<lb ed="X" n="0376b12"/><lb ed="R039" n="0731b03"/>方能現像。染則不能。又由色空故。不能染心。如像
<lb ed="X" n="0376b13"/><lb ed="R039" n="0731b04"/>空故。不能汙鏡。實則汙也。上句下句。法喩對明。反
<lb ed="X" n="0376b14"/><lb ed="R039" n="0731b05"/>覆相成。故云互釋。</p>
<lb ed="X" n="0376b15"/><lb ed="R039" n="0731b06"/><p xml:id="pX25p0376b1501">△二妄有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0376b16"/><lb ed="R039" n="0731b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0376b1601">【疏】夢識無初。物境成有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0376b17"/><lb ed="R039" n="0731b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0376b1701">【記】疏夢識下。二明妄有。卽正當起信論中心生滅
<lb ed="X" n="0376b18"/><lb ed="R039" n="0731b09"/>門。然此亦具法喩。以夢喩識。以夢中所現之物喩
<lb ed="X" n="0376b19"/><lb ed="R039" n="0731b10"/>境。如人睡後作夢。於無物處見物。喩心迷成識。於
<lb ed="X" n="0376b20"/><lb ed="R039" n="0731b11"/>無境處見境。然雖物依夢現。而夢物皆虗。雖境從
<lb ed="X" n="0376b21"/><lb ed="R039" n="0731b12"/>識生。而識境俱妄也。</p>
<lb ed="X" n="0376b22"/><lb ed="R039" n="0731b13"/><p xml:id="pX25p0376b2201">【記】夢者。如常人被睡葢所覆。心識昧略。恍忽成夢。
<lb ed="X" n="0376b23"/><lb ed="R039" n="0731b14"/>準切韻中。夢者心亂之貌。亦云<g ref="#CB00895">𥧌</g>見曰夢。意明心
<lb ed="X" n="0376b24"/><lb ed="R039" n="0731b15"/>識昏亂。見於異事。名之爲夢。</p><p xml:id="pX25p0376b2412" cb:place="inline">○識者。本淨一心。忽
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0376c" n="0376c"/>
<lb ed="X" n="0376c01"/><lb ed="R039" n="0731b16"/>然不覺。不覺是妄。心性乃眞。眞妄和合。目之爲識。
<lb ed="X" n="0376c02"/><lb ed="R039" n="0731b17"/>卽是第八阿棃耶識也。故起信云。依如來藏故。有
<lb ed="X" n="0376c03"/><lb ed="R039" n="0731b18"/>生滅心。所謂不生不滅與生滅和合。非一非異。名
<lb ed="X" n="0376c04"/><lb ed="R039" n="0732a01"/>阿梨耶識。</p><p xml:id="pX25p0376c0405" cb:place="inline">○無初者。初。始也。意明此識無前際故。
<lb ed="X" n="0376c05"/><lb ed="R039" n="0732a02"/>然眞心妄識。雖虗實有殊。若究其源。俱無初際。然
<lb ed="X" n="0376c06"/><lb ed="R039" n="0732a03"/>有兩意。一則如佛頂經說。煩惱菩提。二俱無始。謂
<lb ed="X" n="0376c07"/><lb ed="R039" n="0732a04"/>自有此眞心<anchor xml:id="nkr_note_add_0376c0701" n="0376c0701"/><anchor xml:id="beg0376c0701" n="0376c0701"/>已<anchor xml:id="end0376c0701"/>來。便有此妄識。非謂眞先妄後。亦
<lb ed="X" n="0376c08"/><lb ed="R039" n="0732a05"/>非妄先眞後。若言眞先妄後。卽應諸佛更起無明。
<lb ed="X" n="0376c09"/><lb ed="R039" n="0732a06"/>若言妄先眞後。何有無眞之妄居然獨立。由是故
<lb ed="X" n="0376c10"/><lb ed="R039" n="0732a07"/>知二俱無始。此則夢喩不齊。却似金之與鑛。若言
<lb ed="X" n="0376c11"/><lb ed="R039" n="0732a08"/>鑛先金後。卽合所棄之鑛鍊之得金。若言金先鑛
<lb ed="X" n="0376c12"/><lb ed="R039" n="0732a09"/>後。應可純淨金器重生於鑛。由是二物俱無初際。
<lb ed="X" n="0376c13"/><lb ed="R039" n="0732a10"/>於法可知。問。如論云。依如來藏故。有生滅心。旣言
<lb ed="X" n="0376c14"/><lb ed="R039" n="0732a11"/>依眞有妄。則是妄後眞先。何得說云二俱無始。答。
<lb ed="X" n="0376c15"/><lb ed="R039" n="0732a12"/>不然。所言依者。明妄無自體。依眞而成。顯本末之
<lb ed="X" n="0376c16"/><lb ed="R039" n="0732a13"/>義。非先後之義。故起信云。以如來藏無前際故。無
<lb ed="X" n="0376c17"/><lb ed="R039" n="0732a14"/>明之相亦無有始。若說三界外更有衆生始起者。
<lb ed="X" n="0376c18"/><lb ed="R039" n="0732a15"/>卽是外道經說。二者。謂妄體全空。都無生起之蹤
<lb ed="X" n="0376c19"/><lb ed="R039" n="0732a16"/>跡。故言妄無始也。故起信云。覺心初起。心無初相。
<lb ed="X" n="0376c20"/><lb ed="R039" n="0732a17"/>卽斯義也。若據此意。夢喩正同。以夢生時。無縱跡
<lb ed="X" n="0376c21"/><lb ed="R039" n="0732a18"/>故。有茲兩意。故云妄無初也。然上夢鑛二喩之中。
<lb ed="X" n="0376c22"/><lb ed="R039" n="0732b01"/>各取少分。共況一識無初之義。方盡其理。夢則喩
<lb ed="X" n="0376c23"/><lb ed="R039" n="0732b02"/>無初法。鑛則喩無初時。若單用鑛喩。則妄識有實。
<lb ed="X" n="0376c24"/><lb ed="R039" n="0732b03"/>若唯取夢喩。則妄識有始。今旣分取相似之處。理
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0377a" n="0377a"/>
<lb ed="X" n="0377a01"/><lb ed="R039" n="0732b04"/>極成矣。</p><p xml:id="pX25p0377a0104" cb:place="inline">○物者。卽夢中所現之物也。</p><p xml:id="pX25p0377a0115" cb:place="inline">○境者。卽是
<lb ed="X" n="0377a02"/><lb ed="R039" n="0732b05"/>識中所變我法等境。</p><p xml:id="pX25p0377a0209" cb:place="inline">○成有者。且如夢中所見自
<lb ed="X" n="0377a03"/><lb ed="R039" n="0732b06"/>他境界。覺來反想。卽定是無。正在夢時。決定爲有。
<lb ed="X" n="0377a04"/><lb ed="R039" n="0732b07"/>若不然者。何有讚喜謗嗔厭苦欣樂等事耶。故知
<lb ed="X" n="0377a05"/><lb ed="R039" n="0732b08"/>有也。如莊子中說。莊周夢爲蝴蝶。都來忘却莊周。
<lb ed="X" n="0377a06"/><lb ed="R039" n="0732b09"/>及乎睡覺夢除。何曾更有蝴蝶。爲莊周時。旣不羨
<lb ed="X" n="0377a07"/><lb ed="R039" n="0732b10"/>蝴蝶。爲蝴蝶時。亦不羨莊周。彼此各行。互不相識。
<lb ed="X" n="0377a08"/><lb ed="R039" n="0732b11"/>然準彼書。意以顯生死齊平。今之所引。意明執實
<lb ed="X" n="0377a09"/><lb ed="R039" n="0732b12"/>之義。謂依於妄識。變起我法等相。悟來了達。則誠
<lb ed="X" n="0377a10"/><lb ed="R039" n="0732b13"/>知是空。若正迷時。定執爲有。若不然者。何有貪瞋
<lb ed="X" n="0377a11"/><lb ed="R039" n="0732b14"/>愛惡取捨等事耶。故知是有。故成唯識論云。依識
<lb ed="X" n="0377a12"/><lb ed="R039" n="0732b15"/>所變妄見我法。猶如幻夢。幻夢力故。心似種種外
<lb ed="X" n="0377a13"/><lb ed="R039" n="0732b16"/>境相現。緣此執爲實有外境。</p><p xml:id="pX25p0377a1312" cb:place="inline">○然雖夢中見種種
<lb ed="X" n="0377a14"/><lb ed="R039" n="0732b17"/>事。推其根本。唯一夢心。以夢心滅時。夢事皆滅。法
<lb ed="X" n="0377a15"/><lb ed="R039" n="0732b18"/>中亦爾。境雖無量。原其根本。唯一識心。識心滅時。
<lb ed="X" n="0377a16"/><lb ed="R039" n="0733a01"/>境界隨滅。故起信論云。一切諸法。唯依妄念而有
<lb ed="X" n="0377a17"/><lb ed="R039" n="0733a02"/>差別。若離心念。卽無一切境界之相。則知三界唯
<lb ed="X" n="0377a18"/><lb ed="R039" n="0733a03"/>心。萬法唯識。諒不虗哉。由是三界世間一切有漏
<lb ed="X" n="0377a19"/><lb ed="R039" n="0733a04"/>染法。皆從妄識而生。故名此識以爲妄本。</p><p xml:id="pX25p0377a1917" cb:place="inline">○然一
<lb ed="X" n="0377a20"/><lb ed="R039" n="0733a05"/>切有漏染法生起。微著次第。總有兩重一無始根
<lb ed="X" n="0377a21"/><lb ed="R039" n="0733a06"/>本。二展轉枝末。展轉枝末。卽後逐妄科中所明。無
<lb ed="X" n="0377a22"/><lb ed="R039" n="0733a07"/>始根本。正當此段。言根本者。卽根本無明。言無明
<lb ed="X" n="0377a23"/><lb ed="R039" n="0733a08"/>者。謂無妙覺之明故。以就通相言之。故當此識。然
<lb ed="X" n="0377a24"/><lb ed="R039" n="0733a09"/>根本無明。其有二義。所謂迷眞執妄也。迷眞者。卽
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0377b" n="0377b"/>
<lb ed="X" n="0377b01"/><lb ed="R039" n="0733a10"/>眞心本不生滅。德相業用。量過塵沙。日用不知。如
<lb ed="X" n="0377b02"/><lb ed="R039" n="0733a11"/>狂如醉。若貧女宅中寶藏。窮子衣內明珠。雖有如
<lb ed="X" n="0377b03"/><lb ed="R039" n="0733a12"/>無。枉受艱苦。故華嚴云。於第一義不了。名曰無明。
<lb ed="X" n="0377b04"/><lb ed="R039" n="0733a13"/>執妄者。妄卽五蘊。色之與心。如幻如化。本無實體。
<lb ed="X" n="0377b05"/><lb ed="R039" n="0733a14"/>衆生認此爲自身心。計虗爲實。故名執妄。故圓覺
<lb ed="X" n="0377b06"/><lb ed="R039" n="0733a15"/>經云。妄認四大爲自身相。六塵緣影爲自心相。乃
<lb ed="X" n="0377b07"/><lb ed="R039" n="0733a16"/>至結云。由此妄有輪轉生死。故名無明。然此二義
<lb ed="X" n="0377b08"/><lb ed="R039" n="0733a17"/>遞互相成。擧一則兼。未嘗獨立。但若執妄。必須迷
<lb ed="X" n="0377b09"/><lb ed="R039" n="0733a18"/>眞。但若迷眞。必須執妄。譬如有人。迷東必執西。亦
<lb ed="X" n="0377b10"/><lb ed="R039" n="0733b01"/>互相成立。思之可見。</p>
<lb ed="X" n="0377b11"/><lb ed="R039" n="0733b02"/><p xml:id="pX25p0377b1101">△二明習妄流轉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0377b12"/><lb ed="R039" n="0733b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0377b1201">【疏】由是惑業襲習。報應綸輪。塵沙劫波。莫之遏絕。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0377b13"/><lb ed="R039" n="0733b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0377b1301">【記】疏由是下。二明習妄流轉。卽當妄法生起第二
<lb ed="X" n="0377b14"/><lb ed="R039" n="0733b05"/>門展轉枝末也。</p><p xml:id="pX25p0377b1407" cb:place="inline">○由是等者。由。因也。是。此也。因此
<lb ed="X" n="0377b15"/><lb ed="R039" n="0733b06"/>迷眞成識。現起世間一切境界。緣此境界。起惑造
<lb ed="X" n="0377b16"/><lb ed="R039" n="0733b07"/>業。受報無窮。</p><p xml:id="pX25p0377b1606" cb:place="inline">○此中惑業報應四字。但是三道。然
<lb ed="X" n="0377b17"/><lb ed="R039" n="0733b08"/>此三法。諸敎之中。有名三障。障聖道故。或名三道。
<lb ed="X" n="0377b18"/><lb ed="R039" n="0733b09"/>引心邐迤至業報故。或名三雜染。以性不淸淨故。
<lb ed="X" n="0377b19"/><lb ed="R039" n="0733b10"/>又此三障。更相由藉。由煩惱故起惡業。由惡業因
<lb ed="X" n="0377b20"/><lb ed="R039" n="0733b11"/>緣故得苦果。</p><p xml:id="pX25p0377b2006" cb:place="inline">○初言惑者。卽煩惱也。品類卽根本
<lb ed="X" n="0377b21"/><lb ed="R039" n="0733b12"/>及隨。根本有六。謂貪瞋癡慢疑惡見。隨煩惱有二
<lb ed="X" n="0377b22"/><lb ed="R039" n="0733b13"/>十。謂忿恨覆惱嫉慳。乃至散亂不正知等。若以要
<lb ed="X" n="0377b23"/><lb ed="R039" n="0733b14"/>言之。不出根本中三謂貪瞋癡。卽此三種。便能成
<lb ed="X" n="0377b24"/><lb ed="R039" n="0733b15"/>就三界世間。故華嚴云。由貪瞋癡。發身口意。作諸
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0377c" n="0377c"/>
<lb ed="X" n="0377c01"/><lb ed="R039" n="0733b16"/>惡業。無量無邊等。此惑因起。由前無明。迷平等理。
<lb ed="X" n="0377c02"/><lb ed="R039" n="0733b17"/>妄認五蘊身心。卽此身心。是過患根本。故肇公云。
<lb ed="X" n="0377c03"/><lb ed="R039" n="0733b18"/>約天地爲高下。約日月爲東西。約身爲彼此。約心。
<lb ed="X" n="0377c04"/><lb ed="R039" n="0734a01"/>爲是非。老子亦云。吾有大患。爲吾有身。及吾無身。
<lb ed="X" n="0377c05"/><lb ed="R039" n="0734a02"/>吾有何患。故知此身是一切過患根本。旣執之爲
<lb ed="X" n="0377c06"/><lb ed="R039" n="0734a03"/>有。遂分自他。依此身心。起諸煩惱。於一切順情境
<lb ed="X" n="0377c07"/><lb ed="R039" n="0734a04"/>上。起於貪心。於一切違情境上。起於瞋心。以護自
<lb ed="X" n="0377c08"/><lb ed="R039" n="0734a05"/>身。將爲主宰也。於此二中。不知是妄。任運而起。乃
<lb ed="X" n="0377c09"/><lb ed="R039" n="0734a06"/>名爲癡。此等煩惱。究其所因。皆從根本無明而有
<lb ed="X" n="0377c10"/><lb ed="R039" n="0734a07"/>也。</p><p xml:id="pX25p0377c1002" cb:place="inline">○次云業者。然業雖無量。統唯有三。謂善惡不
<lb ed="X" n="0377c11"/><lb ed="R039" n="0734a08"/>動也。由前貪瞋熾盛。發動身口。作諸惡業。卽身三
<lb ed="X" n="0377c12"/><lb ed="R039" n="0734a09"/>口四意三等十惡業也。或有稍知因果。貪來生榮
<lb ed="X" n="0377c13"/><lb ed="R039" n="0734a10"/>樂之事。卽翻惡爲善。持不殺等五八十戒。卽善業
<lb ed="X" n="0377c14"/><lb ed="R039" n="0734a11"/>也。或厭下苦麤障。欣上淨妙離。脩有漏禪定。名不
<lb ed="X" n="0377c15"/><lb ed="R039" n="0734a12"/>動業。然此三種業。雖勝劣不同。皆由迷心所造。俱
<lb ed="X" n="0377c16"/><lb ed="R039" n="0734a13"/>有漏攝。故圓覺經中。結三業云。皆輪迴故。不成聖
<lb ed="X" n="0377c17"/><lb ed="R039" n="0734a14"/>道。由是則知前之三業。皆依煩惱所成也。</p><p xml:id="pX25p0377c1717" cb:place="inline">○言報
<lb ed="X" n="0377c18"/><lb ed="R039" n="0734a15"/>應者。應卽是報。旣有業種。蘊在藏識。因緣會時。必
<lb ed="X" n="0377c19"/><lb ed="R039" n="0734a16"/>須受報。涅槃經云。非空非海中。非入山石間。無有
<lb ed="X" n="0377c20"/><lb ed="R039" n="0734a17"/>地方所。脫之不受報。尙書云。天作孽。猶可違。自作
<lb ed="X" n="0377c21"/><lb ed="R039" n="0734a18"/>孽。不可逭。由是有業必有報應。然若推諸業。體相
<lb ed="X" n="0377c22"/><lb ed="R039" n="0734b01"/>都無。及受報時。未嘗差錯。惡因苦果。善因樂果。如
<lb ed="X" n="0377c23"/><lb ed="R039" n="0734b02"/>影如響。的無差謬。然泛論果報。六道不同。以類收
<lb ed="X" n="0377c24"/><lb ed="R039" n="0734b03"/>之。但唯三種。謂苦樂捨。由前惡業爲因。則感三塗
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0378a" n="0378a"/>
<lb ed="X" n="0378a01"/><lb ed="R039" n="0734b04"/>苦報。謂地獄餓鬼畜生也。由前善業爲因。卽感人
<lb ed="X" n="0378a02"/><lb ed="R039" n="0734b05"/>天樂報。謂四洲六欲也。由前不動業爲因。卽感上
<lb ed="X" n="0378a03"/><lb ed="R039" n="0734b06"/>界差別之報。卽色無色界也。然於三界之中。所受
<lb ed="X" n="0378a04"/><lb ed="R039" n="0734b07"/>苦樂之身。是別業正報。所居勝劣器界。卽共業依
<lb ed="X" n="0378a05"/><lb ed="R039" n="0734b08"/>報。正報有生老病死。依報有成住壞空。器界空而
<lb ed="X" n="0378a06"/><lb ed="R039" n="0734b09"/>復成。有情死而還生。無始至今。聯緜不絕。迷惑耽
<lb ed="X" n="0378a07"/><lb ed="R039" n="0734b10"/>戀。誠可悲夫。故法華云。三界無安。猶如火宅。由是
<lb ed="X" n="0378a08"/><lb ed="R039" n="0734b11"/>報因業感。業由惑成。惑因無明。無明無始。一念妄
<lb ed="X" n="0378a09"/><lb ed="R039" n="0734b12"/>有也。則知三界六道有情無情。究其所從。皆因夢
<lb ed="X" n="0378a10"/><lb ed="R039" n="0734b13"/>識而有。</p><p xml:id="pX25p0378a1004" cb:place="inline">○襲習綸輪者。襲謂承襲。卽相續義。由惑
<lb ed="X" n="0378a11"/><lb ed="R039" n="0734b14"/>發業。業能招苦。次第相續故。習謂熏習。卽相斆義。
<lb ed="X" n="0378a12"/><lb ed="R039" n="0734b15"/>意明惑業念念斆學。念念熏習故。唯識云。由諸業
<lb ed="X" n="0378a13"/><lb ed="R039" n="0734b16"/>習氣。二取習氣俱。故名爲習。然此二義。必互相資。
<lb ed="X" n="0378a14"/><lb ed="R039" n="0734b17"/>謂相續故相斆。相斆故相續。故云襲習。故唯識云。
<lb ed="X" n="0378a15"/><lb ed="R039" n="0734b18"/>前異熟<anchor xml:id="nkr_note_add_0378a1501" n="0378a1501"/><anchor xml:id="beg0378a1501" n="0378a1501"/>已<anchor xml:id="end0378a1501"/>盡。復生餘異熟也。譬如有人。習儒學文。
<lb ed="X" n="0378a16"/><lb ed="R039" n="0735a01"/>由承襲於儒故。方能學習於文。又由學習於文故。
<lb ed="X" n="0378a17"/><lb ed="R039" n="0735a02"/>方能承襲於儒也。相資之義。豈不昭然。綸卽綸緖
<lb ed="X" n="0378a18"/><lb ed="R039" n="0735a03"/>也。謂衆生業種雖復無邊。終不一時受六道報。報
<lb ed="X" n="0378a19"/><lb ed="R039" n="0735a04"/>有次緖。故名綸緖也。然有兩意。一如人負債。強者
<lb ed="X" n="0378a20"/><lb ed="R039" n="0735a05"/>先牽故。二如人種物。潤者先生故。輪謂輪轉。謂生
<lb ed="X" n="0378a21"/><lb ed="R039" n="0735a06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0378a2101" n="0378a2101"/><anchor xml:id="beg0378a2101" n="0378a2101"/>已<anchor xml:id="end0378a2101"/>復死。死<anchor xml:id="nkr_note_add_0378a2102" n="0378a2102"/><anchor xml:id="beg0378a2102" n="0378a2102"/>已<anchor xml:id="end0378a2102"/>還生。生死不停故名輪轉。或天上死。
<lb ed="X" n="0378a22"/><lb ed="R039" n="0735a07"/>人間生。人間死。畜生生等。故無常經云。循環三界
<lb ed="X" n="0378a23"/><lb ed="R039" n="0735a08"/>內。猶如汲井輪。然此二義。亦互相資。由綸緖故輪
<lb ed="X" n="0378a24"/><lb ed="R039" n="0735a09"/>轉。由輪轉故綸緖也。其猶繰繭抽絲。由彼絲輪。轉
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0378b" n="0378b"/>
<lb ed="X" n="0378b01"/><lb ed="R039" n="0735a10"/>而不止。故使絲緖。起之不絕。亦由絲緖。起之不絕。
<lb ed="X" n="0378b02"/><lb ed="R039" n="0735a11"/>故使絲輪。轉而不止。或可淪子。其義亦通。卽沒溺
<lb ed="X" n="0378b03"/><lb ed="R039" n="0735a12"/>義也。謂於生死大河。長受沒溺。故云淪。涅槃經云。
<lb ed="X" n="0378b04"/><lb ed="R039" n="0735a13"/>若有衆生。樂諸有爲。造作諸業。是人迷失眞常。是
<lb ed="X" n="0378b05"/><lb ed="R039" n="0735a14"/>名暫出還沒。疏中且用輪字。如向所說。惑業則言
<lb ed="X" n="0378b06"/><lb ed="R039" n="0735a15"/>其襲習。報應則言其綸輪。然二二對辨。亦互相資。
<lb ed="X" n="0378b07"/><lb ed="R039" n="0735a16"/>謂由惑業襲習。故使報應綸輪。實由報應綸輪。故
<lb ed="X" n="0378b08"/><lb ed="R039" n="0735a17"/>令惑業襲習。斯則乘因感果。依果造因。因果相資。
<lb ed="X" n="0378b09"/><lb ed="R039" n="0735a18"/>以之不絕。此卽十二因緣前前爲因後後爲果之
<lb ed="X" n="0378b10"/><lb ed="R039" n="0735b01"/>義。故唯識頌云。由諸業習氣。二取習氣俱。前異熟
<lb ed="X" n="0378b11"/><lb ed="R039" n="0735b02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0378b1101" n="0378b1101"/><anchor xml:id="beg0378b1101" n="0378b1101"/>已<anchor xml:id="end0378b1101"/>盡。復生餘異熟。</p><p xml:id="pX25p0378b1108" cb:place="inline">○或曰。如是起惑造業。受報輪
<lb ed="X" n="0378b12"/><lb ed="R039" n="0735b03"/>轉。時劫長短耶。故次云。塵沙劫波。莫之遏絕也。塵
<lb ed="X" n="0378b13"/><lb ed="R039" n="0735b04"/>卽碎十方世界之微塵。沙卽<name role="" type="person">殑伽河</name>中如麵之沙。
<lb ed="X" n="0378b14"/><lb ed="R039" n="0735b05"/>謂此河周四十里。沙細如麵。劫波者梵音。此云時
<lb ed="X" n="0378b15"/><lb ed="R039" n="0735b06"/>分。大劫小劫。長時短時。延促雖殊。通名時分。莫之
<lb ed="X" n="0378b16"/><lb ed="R039" n="0735b07"/>者。猶不能也。遏絕者。止滅也。意言六道衆生。起惑
<lb ed="X" n="0378b17"/><lb ed="R039" n="0735b08"/>造業。受生輪轉<anchor xml:id="nkr_note_add_0378b1701" n="0378b1701"/><anchor xml:id="beg0378b1701" n="0378b1701"/>已<anchor xml:id="end0378b1701"/>來。將一沙爲一劫波。沙盡而劫
<lb ed="X" n="0378b18"/><lb ed="R039" n="0735b09"/>波不盡。又將一塵爲一劫波。塵盡而劫波無盡。塵
<lb ed="X" n="0378b19"/><lb ed="R039" n="0735b10"/>沙有限。劫波無窮。相續至今。不能止之滅之。故云
<lb ed="X" n="0378b20"/><lb ed="R039" n="0735b11"/>莫之遏絕也。</p>
<lb ed="X" n="0378b21"/><lb ed="R039" n="0735b12"/><p xml:id="pX25p0378b2101">【記】然此二段。字句雖多。若論實事。不過五字。謂心
<lb ed="X" n="0378b22"/><lb ed="R039" n="0735b13"/>識惑業報。其餘並是顯叙眞妄成立輪迴之辭。意
<lb ed="X" n="0378b23"/><lb ed="R039" n="0735b14"/>謂本是一心。不覺成識。起惑造業。生死無窮。是故
<lb ed="X" n="0378b24"/><lb ed="R039" n="0735b15"/>如來。現身說敎。故大科云起敎緣也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0378c" n="0378c"/>
<lb ed="X" n="0378c01"/><lb ed="R039" n="0735b16"/><p xml:id="pX25p0378c0101">△二別明說敎之意二。初叙說阿含之意。二叙說
<lb ed="X" n="0378c02"/><lb ed="R039" n="0735b17"/>般若之意。初叙說阿含之意二。初正叙。二結判。初
<lb ed="X" n="0378c03"/><lb ed="R039" n="0735b18"/>正叙二。初現身。二設敎。</p><p xml:id="pX25p0378c0310" cb:place="inline">初現身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0378c04"/><lb ed="R039" n="0736a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0378c0401">【疏】故我滿淨覺者。現相人中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0378c05"/><lb ed="R039" n="0736a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0378c0501">【記】疏故我下。二別明說敎之意。如法華經云。我以
<lb ed="X" n="0378c06"/><lb ed="R039" n="0736a03"/>佛眼觀。見六道衆生。貧窮無福慧。入生死嶮道。相
<lb ed="X" n="0378c07"/><lb ed="R039" n="0736a04"/>續苦不斷。乃至爲是衆生故。而起大悲心等。文二。
<lb ed="X" n="0378c08"/><lb ed="R039" n="0736a05"/>一叙說阿含之意。二。一正叙。今初兩句。標佛現身
<lb ed="X" n="0378c09"/><lb ed="R039" n="0736a06"/>也。</p><p xml:id="pX25p0378c0902" cb:place="inline">○故者。所以義。我。卽指佛也。言滿淨者。揀異分
<lb ed="X" n="0378c10"/><lb ed="R039" n="0736a07"/>淨。以佛無明永盡。無念之極故。覺卽覺悟。者卽指
<lb ed="X" n="0378c11"/><lb ed="R039" n="0736a08"/>人。謂佛是覺悟之人也。若梵語菩提。此翻爲覺。斯
<lb ed="X" n="0378c12"/><lb ed="R039" n="0736a09"/>則約法。梵語佛陀。此云覺者。斯則約人。今此辨人。
<lb ed="X" n="0378c13"/><lb ed="R039" n="0736a10"/>故言覺者。亦可滿字是總。淨覺爲別。者字屬人。卽
<lb ed="X" n="0378c14"/><lb ed="R039" n="0736a11"/>明如來是滿淨滿覺之者。揀諸聖人覺淨未滿。唯
<lb ed="X" n="0378c15"/><lb ed="R039" n="0736a12"/>佛如來。三障都盡。三覺俱圓。故號如來爲滿淨覺
<lb ed="X" n="0378c16"/><lb ed="R039" n="0736a13"/>者。若以此二。望衆生二乘菩薩諸佛及本性料揀。
<lb ed="X" n="0378c17"/><lb ed="R039" n="0736a14"/>有兩種四句。一者。衆生不淨。二乘菩薩分淨。諸佛
<lb ed="X" n="0378c18"/><lb ed="R039" n="0736a15"/>滿淨。本性但淨。二者。衆生不覺。二乘菩薩分覺。諸
<lb ed="X" n="0378c19"/><lb ed="R039" n="0736a16"/>佛滿覺。本性但覺。今於此二四句中。皆當第三也。</p>
<lb ed="X" n="0378c20"/><lb ed="R039" n="0736a17"/><p xml:id="pX25p0378c2001">○現相者。卽化身相也。人中者。卽現化之處也。唯
<lb ed="X" n="0378c21"/><lb ed="R039" n="0736a18"/>向人中示相者。天上著樂。無由發心。三塗極苦。正
<lb ed="X" n="0378c22"/><lb ed="R039" n="0736b01"/>當難處。唯於人中。苦樂相兼。對苦必能發心。所以
<lb ed="X" n="0378c23"/><lb ed="R039" n="0736b02"/>佛出現化。天上如病未發。豈須針艾。三塗似膏肓
<lb ed="X" n="0378c24"/><lb ed="R039" n="0736b03"/>之病。不足醫治。人中如小瘵所縈。堪可與藥。故佛
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0379a" n="0379a"/>
<lb ed="X" n="0379a01"/><lb ed="R039" n="0736b04"/>出現。然如來現相。總有四種。謂他受用報身。大化
<lb ed="X" n="0379a02"/><lb ed="R039" n="0736b05"/>小化隨類化身等。今明說此敎者。卽小化身也。然
<lb ed="X" n="0379a03"/><lb ed="R039" n="0736b06"/>有八相。謂一從<name role="" type="person">兜率天</name>退。二入胎。三住胎。四出胎。
<lb ed="X" n="0379a04"/><lb ed="R039" n="0736b07"/>五出家。<note place="inline">年十九</note>六道成。<note place="inline">年二十五</note>七轉法輪。<note place="inline">經五十五年</note>八入
<lb ed="X" n="0379a05"/><lb ed="R039" n="0736b08"/>涅槃。<note place="inline">年八十</note>此論現身。但明成道之相。次明說法。卽
<lb ed="X" n="0379a06"/><lb ed="R039" n="0736b09"/>轉法輪相。佛成道之相。身長丈六。紫磨金容。項佩
<lb ed="X" n="0379a07"/><lb ed="R039" n="0736b10"/>圓光。胸題卍字。三十二相。八十種好。八部擁衛。四
<lb ed="X" n="0379a08"/><lb ed="R039" n="0736b11"/>衆欽崇。巍巍峨峨。光映日月。德相繁廣。不可具陳。
<lb ed="X" n="0379a09"/><lb ed="R039" n="0736b12"/>此小化身。其相劣弱。若望受用。卽雲泥有殊。故法
<lb ed="X" n="0379a10"/><lb ed="R039" n="0736b13"/>華經說。長者脫珍御服。著弊垢衣。珍御之服。以喩
<lb ed="X" n="0379a11"/><lb ed="R039" n="0736b14"/>受用之身。弊垢之衣。卽況紫磨金體。葢以衆生垢
<lb ed="X" n="0379a12"/><lb ed="R039" n="0736b15"/>重。不堪見勝妙之身。旣不能見。亦無所聞。則於衆
<lb ed="X" n="0379a13"/><lb ed="R039" n="0736b16"/>生。都無利益。大悲接物。故現小化。亦如法華經說。
<lb ed="X" n="0379a14"/><lb ed="R039" n="0736b17"/>窮子見父。踞師子牀。寶几承足。富貴殊勝。威德特
<lb ed="X" n="0379a15"/><lb ed="R039" n="0736b18"/>尊。窮子見之。竊作是念。此或是王。或是王等。非我
<lb ed="X" n="0379a16"/><lb ed="R039" n="0737a01"/>傭力得物之處。長者見子。默而識之。乃至云。卽脫
<lb ed="X" n="0379a17"/><lb ed="R039" n="0737a02"/>瓔珞細軟上服嚴飾之具。更著麤弊垢膩之衣。右
<lb ed="X" n="0379a18"/><lb ed="R039" n="0737a03"/>手執持除糞之器。以此方便。得近窮子。此喩如來
<lb ed="X" n="0379a19"/><lb ed="R039" n="0737a04"/>隱彼勝身。現於劣相也。</p>
<lb ed="X" n="0379a20"/><lb ed="R039" n="0737a05"/><p xml:id="pX25p0379a2001">△二設敎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0379a21"/><lb ed="R039" n="0737a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0379a2101">【疏】先說生滅因緣。令悟苦集滅道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0379a22"/><lb ed="R039" n="0737a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0379a2201">【記】疏先說下。正明設敎。以此方佛事。藉以音聲。若
<lb ed="X" n="0379a23"/><lb ed="R039" n="0737a08"/>無言敎。現相何益。</p><p xml:id="pX25p0379a2308" cb:place="inline">○敎先設小。後方說大。或曰。此
<lb ed="X" n="0379a24"/><lb ed="R039" n="0737a09"/>明般若。何論小乘。答。雖同佛言。有深有淺。若不對
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0379b" n="0379b"/>
<lb ed="X" n="0379b01"/><lb ed="R039" n="0737a10"/>辯。安知淺深。</p><p xml:id="pX25p0379b0106" cb:place="inline">○然一代佛敎不出大乘小乘。乃至
<lb ed="X" n="0379b02"/><lb ed="R039" n="0737a11"/>圓宗亦大乘攝。其所宗者。皆宗因緣。雖則同宗因
<lb ed="X" n="0379b03"/><lb ed="R039" n="0737a12"/>緣。於中淺深有異。小乘卽生滅因緣。大乘卽無性
<lb ed="X" n="0379b04"/><lb ed="R039" n="0737a13"/>因緣。無性因緣者。如中論云。因緣所生法。我說卽
<lb ed="X" n="0379b05"/><lb ed="R039" n="0737a14"/>是空。空卽無性義也。今明小乘。故云生滅因緣。生
<lb ed="X" n="0379b06"/><lb ed="R039" n="0737a15"/>滅因緣者。諸法緣會卽生。緣離卽滅。旣生旣滅。足
<lb ed="X" n="0379b07"/><lb ed="R039" n="0737a16"/>知無常。然則不無生滅之法。以有法執故也。然佛
<lb ed="X" n="0379b08"/><lb ed="R039" n="0737a17"/>出世。先說小者。有二對治故。說生滅。對治凡夫外
<lb ed="X" n="0379b09"/><lb ed="R039" n="0737a18"/>道執我。我是主宰義。旣言生滅。則知無主。無主無
<lb ed="X" n="0379b10"/><lb ed="R039" n="0737b01"/>宰。則無我也。說因緣。對治外道自然之計。外道所
<lb ed="X" n="0379b11"/><lb ed="R039" n="0737b02"/>執。多執神我有作受故。兼執自然。旣言因緣。則非
<lb ed="X" n="0379b12"/><lb ed="R039" n="0737b03"/>神我自然也。爲治此二。是故先說生滅因緣。卽佛
<lb ed="X" n="0379b13"/><lb ed="R039" n="0737b04"/>初成道。始從鹿苑。度五俱輪。次度舍利弗目連迦
<lb ed="X" n="0379b14"/><lb ed="R039" n="0737b05"/>葉三兄弟等。於十二年間所說。卽諸部阿含等經
<lb ed="X" n="0379b15"/><lb ed="R039" n="0737b06"/>是也。</p><p xml:id="pX25p0379b1503" cb:place="inline">○令悟等者。佛說此法。意令衆生悟四眞諦
<lb ed="X" n="0379b16"/><lb ed="R039" n="0737b07"/>也。此有兩種因果。謂集是世間因。苦是世間果。道
<lb ed="X" n="0379b17"/><lb ed="R039" n="0737b08"/>是出世因。滅是出世果也。苦卽三苦八苦。三苦謂
<lb ed="X" n="0379b18"/><lb ed="R039" n="0737b09"/>苦苦壞苦行苦。八苦謂生老病死求不得五陰盛
<lb ed="X" n="0379b19"/><lb ed="R039" n="0737b10"/>愛別離怨憎會。集卽業惑。如逐妄中說。滅卽有餘
<lb ed="X" n="0379b20"/><lb ed="R039" n="0737b11"/>無餘二種涅槃。入經可見。道卽八正道。謂正見正
<lb ed="X" n="0379b21"/><lb ed="R039" n="0737b12"/>思惟正語正業正命正精進正念正定也。諦者誠
<lb ed="X" n="0379b22"/><lb ed="R039" n="0737b13"/>實義。如世間苦集。逼迫和合。事無虗謬。名爲實義。
<lb ed="X" n="0379b23"/><lb ed="R039" n="0737b14"/>非謂不生不滅名實。卽說苦定苦集定集等。以是
<lb ed="X" n="0379b24"/><lb ed="R039" n="0737b15"/>義故。四皆實也。故遺敎經云。日可令冷。月可令熱。
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0379c" n="0379c"/>
<lb ed="X" n="0379c01"/><lb ed="R039" n="0737b16"/>佛說苦諦實苦。不可令樂。卽如佛於鹿苑。爲五比
<lb ed="X" n="0379c02"/><lb ed="R039" n="0737b17"/>丘三轉四諦法輪之例也。三轉者。一示相轉。示謂
<lb ed="X" n="0379c03"/><lb ed="R039" n="0737b18"/>顯示苦行相等。令其悟解。云此是苦。此是集等。二
<lb ed="X" n="0379c04"/><lb ed="R039" n="0738a01"/>勸修轉。勸謂誡勸。令其修斷。云此是苦汝須知。此
<lb ed="X" n="0379c05"/><lb ed="R039" n="0738a02"/>是集汝須斷等。三作證轉。作證謂引<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c0501" n="0379c0501"/><anchor xml:id="beg0379c0501" n="0379c0501"/>己<anchor xml:id="end0379c0501"/>所作。令其
<lb ed="X" n="0379c06"/><lb ed="R039" n="0738a03"/>信受。云此是苦我<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c0601" n="0379c0601"/><anchor xml:id="beg0379c0601" n="0379c0601"/>已<anchor xml:id="end0379c0601"/>知。此是集我<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c0602" n="0379c0602"/><anchor xml:id="beg0379c0602" n="0379c0602"/>已<anchor xml:id="end0379c0602"/>斷等。意言我
<lb ed="X" n="0379c07"/><lb ed="R039" n="0738a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0379c0701" n="0379c0701"/><anchor xml:id="beg0379c0701" n="0379c0701"/>已<anchor xml:id="end0379c0701"/>知<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c0702" n="0379c0702"/><anchor xml:id="beg0379c0702" n="0379c0702"/>已<anchor xml:id="end0379c0702"/>斷<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c0703" n="0379c0703"/><anchor xml:id="beg0379c0703" n="0379c0703"/>已<anchor xml:id="end0379c0703"/>修<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c0704" n="0379c0704"/><anchor xml:id="beg0379c0704" n="0379c0704"/>已<anchor xml:id="end0379c0704"/>證。汝等斆我。當知當斷當修當
<lb ed="X" n="0379c08"/><lb ed="R039" n="0738a05"/>證。如是說<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c0801" n="0379c0801"/><anchor xml:id="beg0379c0801" n="0379c0801"/>已<anchor xml:id="end0379c0801"/>。一類小根之人。如言啓悟。厭生死苦
<lb ed="X" n="0379c09"/><lb ed="R039" n="0738a06"/>樂求涅槃。發心進修。作五停心等七種方便。斷三
<lb ed="X" n="0379c10"/><lb ed="R039" n="0738a07"/>界四諦下分別麤惑。得初果證。乃至進修。漸斷三
<lb ed="X" n="0379c11"/><lb ed="R039" n="0738a08"/>界俱生細惑證餘三果。得阿羅漢。則令世間因亡
<lb ed="X" n="0379c12"/><lb ed="R039" n="0738a09"/>果喪。出世間因生果證。法華云。爲求聲聞者。說應
<lb ed="X" n="0379c13"/><lb ed="R039" n="0738a10"/>四諦法。度生老病死。究竟涅槃。是故疏云。先說生
<lb ed="X" n="0379c14"/><lb ed="R039" n="0738a11"/>滅因緣。令悟苦集滅道。</p>
<lb ed="X" n="0379c15"/><lb ed="R039" n="0738a12"/><p xml:id="pX25p0379c1501">△二結判。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0379c16"/><lb ed="R039" n="0738a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0379c1601">【疏】旣除我執。未達法空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0379c17"/><lb ed="R039" n="0738a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0379c1701">【記】疏旣除下。二結判。</p><p xml:id="pX25p0379c1709" cb:place="inline">○我執者。卽於五蘊總相。計
<lb ed="X" n="0379c18"/><lb ed="R039" n="0738a15"/>有主宰。名爲我執。若一一推求。色等性中。不見我
<lb ed="X" n="0379c19"/><lb ed="R039" n="0738a16"/>體。名爲我空。</p><p xml:id="pX25p0379c1906" cb:place="inline">○若見五蘊之法。實有體性。名爲法
<lb ed="X" n="0379c20"/><lb ed="R039" n="0738a17"/>執。若了五蘊。如幻如化。從緣無性。名爲法空。</p><p xml:id="pX25p0379c2018" cb:place="inline">○旣
<lb ed="X" n="0379c21"/><lb ed="R039" n="0738a18"/>除者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c2101" n="0379c2101"/><anchor xml:id="beg0379c2101" n="0379c2101"/>已<anchor xml:id="end0379c2101"/>盡也。以小乘人。聞說生滅因緣不執於我。
<lb ed="X" n="0379c22"/><lb ed="R039" n="0738b01"/>故云旣除我執。</p><p xml:id="pX25p0379c2207" cb:place="inline">○未達者。以未聞說無性因緣。猶
<lb ed="X" n="0379c23"/><lb ed="R039" n="0738b02"/>計蘊法爲實。故云未達法空。</p><p xml:id="pX25p0379c2312" cb:place="inline">○若具言之。合云。旣
<lb ed="X" n="0379c24"/><lb ed="R039" n="0738b03"/>除我執。<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c2401" n="0379c2401"/><anchor xml:id="beg0379c2401" n="0379c2401"/>已<anchor xml:id="end0379c2401"/>達我空。未達法空。未除法執。今則上執
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0380a" n="0380a"/>
<lb ed="X" n="0380a01"/><lb ed="R039" n="0738b04"/>下空。文影略故。又除我執。便是<anchor xml:id="nkr_note_add_0380a0101" n="0380a0101"/><anchor xml:id="beg0380a0101" n="0380a0101"/>已<anchor xml:id="end0380a0101"/>達我空。未達法
<lb ed="X" n="0380a02"/><lb ed="R039" n="0738b05"/>空。便是未除法執故也。</p>
<lb ed="X" n="0380a03"/><lb ed="R039" n="0738b06"/><p xml:id="pX25p0380a0301">△二叙說般若之意二。初總示大部。二別示今經。
<lb ed="X" n="0380a04"/><lb ed="R039" n="0738b07"/>初總示大部二。初叙敎釋意。二顯瑞彰會。初叙敎
<lb ed="X" n="0380a05"/><lb ed="R039" n="0738b08"/>釋意二。初叙敎。二釋意。</p><p xml:id="pX25p0380a0510" cb:place="inline">初叙敎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380a06"/><lb ed="R039" n="0738b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0380a0601">【疏】欲盡病根。方談般若。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380a07"/><lb ed="R039" n="0738b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0380a0701">【記】疏欲盡下。二叙說般若意。二。一總示大部二。一
<lb ed="X" n="0380a08"/><lb ed="R039" n="0738b11"/>叙敎釋意。</p><p xml:id="pX25p0380a0805" cb:place="inline">○病根者。喩法執也。如人有病。令人不
<lb ed="X" n="0380a09"/><lb ed="R039" n="0738b12"/>安。如木有根。能生枝葉。意云。二執如病。令諸衆生。
<lb ed="X" n="0380a10"/><lb ed="R039" n="0738b13"/>不得安樂。若取法執爲病。病卽是根。持業釋也。若
<lb ed="X" n="0380a11"/><lb ed="R039" n="0738b14"/>取我執爲病。是病之根。卽依主釋。今則病通二執。
<lb ed="X" n="0380a12"/><lb ed="R039" n="0738b15"/>根喩法執。以能所依二體異故。我是能依。法是所
<lb ed="X" n="0380a13"/><lb ed="R039" n="0738b16"/>依。以能從所生。故能非根。根唯局所也。由是凡夫
<lb ed="X" n="0380a14"/><lb ed="R039" n="0738b17"/>有我執。必兼有法執。二乘有法執。不必具我執。又
<lb ed="X" n="0380a15"/><lb ed="R039" n="0738b18"/>二乘無我執。則未必無法執。菩薩無法執。則必無
<lb ed="X" n="0380a16"/><lb ed="R039" n="0739a01"/>我執。如因迷杌。方可見人等。</p><p xml:id="pX25p0380a1612" cb:place="inline">○般若卽慧也。爲顯
<lb ed="X" n="0380a17"/><lb ed="R039" n="0739a02"/>此法故。遺言成敎。敎卽文字。般若卽觀照實相二
<lb ed="X" n="0380a18"/><lb ed="R039" n="0739a03"/>般若也。今約佛論。故通法敎俱名般若也。此中意
<lb ed="X" n="0380a19"/><lb ed="R039" n="0739a04"/>云。如來意欲盡衆生有執之病根。方談空宗之般
<lb ed="X" n="0380a20"/><lb ed="R039" n="0739a05"/>若。然大乘敎法無量無邊。何故此中唯談般若。謂
<lb ed="X" n="0380a21"/><lb ed="R039" n="0739a06"/>正能破執。大乘初門。二執若除。眞性自現。故唯談
<lb ed="X" n="0380a22"/><lb ed="R039" n="0739a07"/>此。除其病也。故古德云。華嚴經。如治國之法。養性
<lb ed="X" n="0380a23"/><lb ed="R039" n="0739a08"/>之藥。般若敎。如定亂之將。治病之藥。二經旣爾。餘
<lb ed="X" n="0380a24"/><lb ed="R039" n="0739a09"/>可例知。</p>
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0380b" n="0380b"/>
<lb ed="X" n="0380b01"/><lb ed="R039" n="0739a10"/><p xml:id="pX25p0380b0101">△二釋意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380b02"/><lb ed="R039" n="0739a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0380b0201">【疏】心境齊泯。卽是眞心。垢淨雙亡。一切淸淨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380b03"/><lb ed="R039" n="0739a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0380b0301">【記】心境等者。然佛初說小乘。心境俱有。說大乘法
<lb ed="X" n="0380b04"/><lb ed="R039" n="0739a13"/>相。卽境空心有。說般若敎。卽心境俱空。今正明此
<lb ed="X" n="0380b05"/><lb ed="R039" n="0739a14"/>故云齊泯。心卽心心所法境卽諸識相分。心通能
<lb ed="X" n="0380b06"/><lb ed="R039" n="0739a15"/>變能緣。境通本質影像。心境等亡。故云齊泯。謂約
<lb ed="X" n="0380b07"/><lb ed="R039" n="0739a16"/>徧計。則都無所有。如繩上蛇。約依他。則緣無自性。
<lb ed="X" n="0380b08"/><lb ed="R039" n="0739a17"/>如麻上繩。由心故境。由境故心。境滅心空。心如境
<lb ed="X" n="0380b09"/><lb ed="R039" n="0739a18"/>謝。然諸法雖多。不出心境。心境旣泯。則一切皆泯
<lb ed="X" n="0380b10"/><lb ed="R039" n="0739b01"/>也。心經亦云。無眼耳鼻舌身意。無色聲香味觸法。
<lb ed="X" n="0380b11"/><lb ed="R039" n="0739b02"/>無眼界。乃至無意識界等。故云齊泯。</p><p xml:id="pX25p0380b1115" cb:place="inline">○卽是眞心
<lb ed="X" n="0380b12"/><lb ed="R039" n="0739b03"/>者。顯非斷滅。恐聞一切諸法泯之皆無。諸法旣無。
<lb ed="X" n="0380b13"/><lb ed="R039" n="0739b04"/>應成斷滅。故此顯云卽是眞心。然此心。與上心字
<lb ed="X" n="0380b14"/><lb ed="R039" n="0739b05"/>不同。上是緣生妄心。卽前夢識也。此是常住眞心。
<lb ed="X" n="0380b15"/><lb ed="R039" n="0739b06"/>卽前鏡心也。爲揀別故。故特言眞。以一切諸法。皆
<lb ed="X" n="0380b16"/><lb ed="R039" n="0739b07"/>依此心。若離此心。無別有法。故經云。一切世界因
<lb ed="X" n="0380b17"/><lb ed="R039" n="0739b08"/>果微塵。因心成體。心之所現。名曰依他。執之爲實。
<lb ed="X" n="0380b18"/><lb ed="R039" n="0739b09"/>乃名徧計。依計旣泯。卽是圓成。如繩依麻有。蛇託
<lb ed="X" n="0380b19"/><lb ed="R039" n="0739b10"/>繩生。繩蛇旣亡。則麻著矣。</p><p xml:id="pX25p0380b1911" cb:place="inline">○此是疏主出般若之
<lb ed="X" n="0380b20"/><lb ed="R039" n="0739b11"/>密意。若據經文。卽但言諸法皆空。不言卽是眞心。
<lb ed="X" n="0380b21"/><lb ed="R039" n="0739b12"/>故下文云。離一切相。卽名諸佛。文雖不彰。義實如
<lb ed="X" n="0380b22"/><lb ed="R039" n="0739b13"/>此。若法性宗。卽直於諸法空處顯出眞心。故圓覺
<lb ed="X" n="0380b23"/><lb ed="R039" n="0739b14"/>經云。種種幻化。皆生如來圓覺妙心。猶如空華。從
<lb ed="X" n="0380b24"/><lb ed="R039" n="0739b15"/>空而有。乃至云。諸幻盡滅。覺心不動。故云卽是眞
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0380c" n="0380c"/>
<lb ed="X" n="0380c01"/><lb ed="R039" n="0739b16"/>心也。</p><p xml:id="pX25p0380c0103" cb:place="inline">○垢淨雙亡者。上言心境。染淨<anchor xml:id="nkr_note_add_0380c0101" n="0380c0101"/><anchor xml:id="beg0380c0101" n="0380c0101"/>已<anchor xml:id="end0380c0101"/>含。文未顯
<lb ed="X" n="0380c02"/><lb ed="R039" n="0739b17"/>彰。故重明也。意云。非但無諸有漏心境之法。若於
<lb ed="X" n="0380c03"/><lb ed="R039" n="0739b18"/>法中。染淨之法。亦復不有。爲對治垢染。方彰淨法
<lb ed="X" n="0380c04"/><lb ed="R039" n="0740a01"/>之名。所治之垢旣亡。能治之淨何立。如無慳貪。布
<lb ed="X" n="0380c05"/><lb ed="R039" n="0740a02"/>施亦遣等。則知若理若智若因若果一切行位諸
<lb ed="X" n="0380c06"/><lb ed="R039" n="0740a03"/>對治門。悉皆不有。垢淨並無。故曰雙亡。故心經云
<lb ed="X" n="0380c07"/><lb ed="R039" n="0740a04"/>無無明。亦無無明盡等。</p><p xml:id="pX25p0380c0710" cb:place="inline">○一切淸淨者。此淨。與上
<lb ed="X" n="0380c08"/><lb ed="R039" n="0740a05"/>淨字不同。上卽對染之淨。此名眞空曰淨。以聲聞
<lb ed="X" n="0380c09"/><lb ed="R039" n="0740a06"/>怖空。故言淸淨。淸淨卽空義也。大般若中。或則云
<lb ed="X" n="0380c10"/><lb ed="R039" n="0740a07"/>空。或言淸淨。然萬法雖多。不出心境。恐收不盡。又
<lb ed="X" n="0380c11"/><lb ed="R039" n="0740a08"/>約垢淨重明。斯則是法皆攝。竟無所遺。故言一切
<lb ed="X" n="0380c12"/><lb ed="R039" n="0740a09"/>也。故大般若云。善現。般若波羅蜜多淸淨故。色淸
<lb ed="X" n="0380c13"/><lb ed="R039" n="0740a10"/>淨。乃至諸佛無上菩提。悉皆淸淨。</p><p xml:id="pX25p0380c1314" cb:place="inline">○又。非謂泯却
<lb ed="X" n="0380c14"/><lb ed="R039" n="0740a11"/>心境顯眞心了。然後亡垢淨顯眞空。此乃文家成
<lb ed="X" n="0380c15"/><lb ed="R039" n="0740a12"/>隔句對。若欲順義。應云。心境齊泯。垢淨雙亡。一切
<lb ed="X" n="0380c16"/><lb ed="R039" n="0740a13"/>淸淨。卽是眞心。理則明矣。謂眞心之中。本無心境
<lb ed="X" n="0380c17"/><lb ed="R039" n="0740a14"/>垢淨等法。名之爲空。非謂無於心法。成於斷滅。故
<lb ed="X" n="0380c18"/><lb ed="R039" n="0740a15"/>唯識頌云。初卽相無性。次無自然性。後由遠離前。
<lb ed="X" n="0380c19"/><lb ed="R039" n="0740a16"/>所執我法性。此諸法勝義。亦卽是眞如。常如其性
<lb ed="X" n="0380c20"/><lb ed="R039" n="0740a17"/>故。卽唯識實性。</p><p xml:id="pX25p0380c2007" cb:place="inline">○然此與前迷眞習妄。正爲翻對。
<lb ed="X" n="0380c21"/><lb ed="R039" n="0740a18"/>若無前意。焉起此文。</p>
<lb ed="X" n="0380c22"/><lb ed="R039" n="0740b01"/><p xml:id="pX25p0380c2201">△二顯瑞彰會二。初顯瑞。二彰會。</p><p xml:id="pX25p0380c2214" cb:place="inline">初顯瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380c23"/><lb ed="R039" n="0740b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0380c2301">【疏】三千瑞煥。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380c24"/><lb ed="R039" n="0740b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0380c2401">【記】疏三千下。二顯瑞彰會。</p><p xml:id="pX25p0380c2411" cb:place="inline">○三千。卽三千大千世
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0381a" n="0381a"/>
<lb ed="X" n="0381a01"/><lb ed="R039" n="0740b04"/>界。如下所明。瑞卽祥瑞。煥。明也。佛說此經之時。放
<lb ed="X" n="0381a02"/><lb ed="R039" n="0740b05"/>大光明。照三千界。靡不煥然。復現種種奇異之事。
<lb ed="X" n="0381a03"/><lb ed="R039" n="0740b06"/>有此祥瑞。故云三千瑞煥。故大般若經第一云。爾
<lb ed="X" n="0381a04"/><lb ed="R039" n="0740b07"/>時世尊。於師子座上。自敷尼師壇。結加趺坐。入等
<lb ed="X" n="0381a05"/><lb ed="R039" n="0740b08"/>持王三昧。安詳而起。一一身分。各放六十百千俱
<lb ed="X" n="0381a06"/><lb ed="R039" n="0740b09"/>胝那庾多光。各照三千大千世界。乃至云。令此世
<lb ed="X" n="0381a07"/><lb ed="R039" n="0740b10"/>界。六種變動。盲者得視。聾者得聞等。又云。其諸天
<lb ed="X" n="0381a08"/><lb ed="R039" n="0740b11"/>人。佛神力故。各見於佛。正坐其前。咸謂如來。獨爲
<lb ed="X" n="0381a09"/><lb ed="R039" n="0740b12"/>說法。</p>
<lb ed="X" n="0381a10"/><lb ed="R039" n="0740b13"/><p xml:id="pX25p0381a1001">△二彰會。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0381a11"/><lb ed="R039" n="0740b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0381a1101">【疏】十六會彰。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0381a12"/><lb ed="R039" n="0740b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0381a1201">【記】十六會彰者。然般若類有八部。謂大品。小品。放
<lb ed="X" n="0381a13"/><lb ed="R039" n="0740b16"/>光。光讚。道行。勝天王。文殊問。金剛。唐譯六百卷。二
<lb ed="X" n="0381a14"/><lb ed="R039" n="0740b17"/>百七十五品。總一十六分。前五無名。後十一分有
<lb ed="X" n="0381a15"/><lb ed="R039" n="0740b18"/>名。前六分品。後十不分品。卽初分七十九品。第二
<lb ed="X" n="0381a16"/><lb ed="R039" n="0741a01"/>分八十五品。第三三十一品。第四二十九品。第五
<lb ed="X" n="0381a17"/><lb ed="R039" n="0741a02"/>二十四品。第六勝天王般若分一十七品。第七曼
<lb ed="X" n="0381a18"/><lb ed="R039" n="0741a03"/>殊室利分。第八那伽室利分。第九能斷金剛分。第
<lb ed="X" n="0381a19"/><lb ed="R039" n="0741a04"/>十般若理趣分。第十一施波羅蜜多分。十二淨戒。
<lb ed="X" n="0381a20"/><lb ed="R039" n="0741a05"/>十三安忍。十四精進。十五靜慮。十六般若。卽大明
<lb ed="X" n="0381a21"/><lb ed="R039" n="0741a06"/>度無極經四卷同前五分。濡首菩薩無上淸淨分
<lb ed="X" n="0381a22"/><lb ed="R039" n="0741a07"/>衛經二卷卽第九分。實相般若卽第十分。道行小
<lb ed="X" n="0381a23"/><lb ed="R039" n="0741a08"/>品各十卷同第四分。光讚十卷放光三十卷大品
<lb ed="X" n="0381a24"/><lb ed="R039" n="0741a09"/>三十卷皆同第二分。然上諸本。開合大部。文勢次
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0381b" n="0381b"/>
<lb ed="X" n="0381b01"/><lb ed="R039" n="0741a10"/>緖事理。一一皆同。但廣略之異。唯仁王一本。不在
<lb ed="X" n="0381b02"/><lb ed="R039" n="0741a11"/>八部之中。</p>
<lb ed="X" n="0381b03"/><lb ed="R039" n="0741a12"/><p xml:id="pX25p0381b0301">△二別示今經二。初略標指。二廣序讚。</p><p xml:id="pX25p0381b0316" cb:place="inline">初略標指。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0381b04"/><lb ed="R039" n="0741a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0381b0401">【疏】今之所傳。卽第九分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0381b05"/><lb ed="R039" n="0741a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0381b0501">【記】疏今之下。二別示今經。二。初略標指。如文。</p>
<lb ed="X" n="0381b06"/><lb ed="R039" n="0741a15"/><p xml:id="pX25p0381b0601">△二廣序讚二。初序歎幽玄。二引文結顯。初序歎
<lb ed="X" n="0381b07"/><lb ed="R039" n="0741a16"/>幽玄二。初具序一經詮旨。二結歎四法幽玄。初具
<lb ed="X" n="0381b08"/><lb ed="R039" n="0741a17"/>序一經詮旨三。初正叙。二反顯。三順結。初正叙二。
<lb ed="X" n="0381b09"/><lb ed="R039" n="0741a18"/>初就本經以叙歎。二約二論以叙歎。初就本經以
<lb ed="X" n="0381b10"/><lb ed="R039" n="0741b01"/>叙歎二。初叙詮旨以歎經。二擧慧福以彰相。</p><p xml:id="pX25p0381b1018" cb:place="inline">初
<lb ed="X" n="0381b11"/><lb ed="R039" n="0741b02"/>叙詮旨以歎經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0381b12"/><lb ed="R039" n="0741b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0381b1201">【疏】句偈隱略。旨趣深微。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0381b13"/><lb ed="R039" n="0741b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0381b1301">【記】二廣序讚。二。一序歎幽玄。二。一具序一經詮旨。
<lb ed="X" n="0381b14"/><lb ed="R039" n="0741b05"/>三。句偈下。一正序。</p><p xml:id="pX25p0381b1408" cb:place="inline">○句有文句義句。今通此二。偈
<lb ed="X" n="0381b15"/><lb ed="R039" n="0741b06"/>謂積句所成。亦通此二。隱謂潛隱。卽現在無文。如
<lb ed="X" n="0381b16"/><lb ed="R039" n="0741b07"/>經中多無所斷之疑文及其住名。略謂少也。卽現
<lb ed="X" n="0381b17"/><lb ed="R039" n="0741b08"/>雖有文而不廣故。如經中唯有能斷之文及有住
<lb ed="X" n="0381b18"/><lb ed="R039" n="0741b09"/>義。</p><p xml:id="pX25p0381b1802" cb:place="inline">○旨謂意旨。趣謂旨之所歸。徹理曰深。難覺曰
<lb ed="X" n="0381b19"/><lb ed="R039" n="0741b10"/>微。難覺有二意。一爲文隱略故。義趣難覺。二爲徹
<lb ed="X" n="0381b20"/><lb ed="R039" n="0741b11"/>理故。甚深難覺。</p><p xml:id="pX25p0381b2007" cb:place="inline">○然隱略深微之相。卽下所云。</p>
<lb ed="X" n="0381b21"/><lb ed="R039" n="0741b12"/><p xml:id="pX25p0381b2101">△二擧慧福以彰相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0381b22"/><lb ed="R039" n="0741b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0381b2201">【疏】慧徹三空。檀含萬行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0381b23"/><lb ed="R039" n="0741b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0381b2301">【記】慧卽返流淨用。約斷執觀空得名。般若正翻。云
<lb ed="X" n="0381b24"/><lb ed="R039" n="0741b15"/>慧不云智也。下釋題中。廣辯體相。三空者。卽我空
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0381c" n="0381c"/>
<lb ed="X" n="0381c01"/><lb ed="R039" n="0741b16"/>法空俱空也。如下經云無我相人相等。卽我空也。
<lb ed="X" n="0381c02"/><lb ed="R039" n="0741b17"/>我相卽是非相等。卽法空也。離一切相卽名諸佛。
<lb ed="X" n="0381c03"/><lb ed="R039" n="0741b18"/>是俱空也。二空可知。俱空有三說。一。別觀人法。名
<lb ed="X" n="0381c04"/><lb ed="R039" n="0742a01"/>二空。同一刹那。雙觀人法。曰俱空。二。卽二執旣遣。
<lb ed="X" n="0381c05"/><lb ed="R039" n="0742a02"/>二空亦遣。名俱空。三。卽能所遣時。慧亦無住。卽與
<lb ed="X" n="0381c06"/><lb ed="R039" n="0742a03"/>本性相應。此時自無人法二相及非法相等。名俱
<lb ed="X" n="0381c07"/><lb ed="R039" n="0742a04"/>空。徹謂透徹。慧是能徹。三空是所徹。般若照時。透
<lb ed="X" n="0381c08"/><lb ed="R039" n="0742a05"/>過三空之表。卽與本源相應。以本心源。非空非有。
<lb ed="X" n="0381c09"/><lb ed="R039" n="0742a06"/>爲對人執。方說人空。爲對法執方說法空。爲對二
<lb ed="X" n="0381c10"/><lb ed="R039" n="0742a07"/>執。方說俱空。卽空是能對。執爲所對。所對之執旣
<lb ed="X" n="0381c11"/><lb ed="R039" n="0742a08"/>遣。能對之空亦除。空執兩亡。方契本性。若住空境。
<lb ed="X" n="0381c12"/><lb ed="R039" n="0742a09"/>未曰相應。所以疏中。特言慧徹。由是四加行位菩
<lb ed="X" n="0381c13"/><lb ed="R039" n="0742a10"/>薩。爲取空相。不名見道。故唯識偈云。現前立少物。
<lb ed="X" n="0381c14"/><lb ed="R039" n="0742a11"/>謂是唯識性。以有所得故。非眞住唯識。今旣徹於
<lb ed="X" n="0381c15"/><lb ed="R039" n="0742a12"/>空相。能所兼亡。卽同唯識見道頌云。若時於所緣。
<lb ed="X" n="0381c16"/><lb ed="R039" n="0742a13"/>智都無所得。爾時住唯識。離二取相故。</p><p xml:id="pX25p0381c1616" cb:place="inline">○檀含萬
<lb ed="X" n="0381c17"/><lb ed="R039" n="0742a14"/>行者。梵音檀那。此云布施。含謂含攝。萬行卽菩薩
<lb ed="X" n="0381c18"/><lb ed="R039" n="0742a15"/>所行之行。不唯於萬。今擧大數耳。以布施含於三
<lb ed="X" n="0381c19"/><lb ed="R039" n="0742a16"/>施。三施該於六度。六度包於萬行。以本望末。故曰
<lb ed="X" n="0381c20"/><lb ed="R039" n="0742a17"/>檀含萬行也。所以佛答脩行。唯言布施。故彌勒頌
<lb ed="X" n="0381c21"/><lb ed="R039" n="0742a18"/>云。檀義攝於六。資生無畏法。此中一二三。是名脩
<lb ed="X" n="0381c22"/><lb ed="R039" n="0742b01"/>行住。</p>
<lb ed="X" n="0381c23"/><lb ed="R039" n="0742b02"/><p xml:id="pX25p0381c2301">△二約二論以叙歎二。初約無著論顯位。二約天
<lb ed="X" n="0381c24"/><lb ed="R039" n="0742b03"/>親論斷疑。</p><p xml:id="pX25p0381c2405" cb:place="inline">初約無著論顯位。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0382a" n="0382a"/>
<lb ed="X" n="0382a01"/><lb ed="R039" n="0742b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0382a0101">【疏】住一十八處。密示階差。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382a02"/><lb ed="R039" n="0742b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0382a0201">【記】住一十八下。約二論以叙歎。</p><p xml:id="pX25p0382a0213" cb:place="inline">○準無著論中。從
<lb ed="X" n="0382a03"/><lb ed="R039" n="0742b06"/>佛正說<anchor xml:id="nkr_note_add_0382a0301" n="0382a0301"/><anchor xml:id="beg0382a0301" n="0382a0301"/>已<anchor xml:id="end0382a0301"/>下。乃至經終。分爲十八住處。謂第一發
<lb ed="X" n="0382a04"/><lb ed="R039" n="0742b07"/>心住。乃至第十八上求佛地住。卽是脩大乘行人。
<lb ed="X" n="0382a05"/><lb ed="R039" n="0742b08"/>從因至果安住之處。</p><p xml:id="pX25p0382a0509" cb:place="inline">○密示階差者。謂隱密示現
<lb ed="X" n="0382a06"/><lb ed="R039" n="0742b09"/>行人脩行入位階降差別之相。以經中都無十八
<lb ed="X" n="0382a07"/><lb ed="R039" n="0742b10"/>住名。含有十八住義。以不顯配。故云密示。前後淺
<lb ed="X" n="0382a08"/><lb ed="R039" n="0742b11"/>深不同。故云階差也。然階差之相。在下正宗文前
<lb ed="X" n="0382a09"/><lb ed="R039" n="0742b12"/>疏文具明。</p>
<lb ed="X" n="0382a10"/><lb ed="R039" n="0742b13"/><p xml:id="pX25p0382a1001">△二約天親論斷疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382a11"/><lb ed="R039" n="0742b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0382a1101">【疏】斷二十七疑潛通血脉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382a12"/><lb ed="R039" n="0742b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0382a1201">【記】斷二十七疑者。準天親論。從佛答三問畢便躡
<lb ed="X" n="0382a13"/><lb ed="R039" n="0742b16"/>跡斷疑。乃至經終。二十七段。謂第一求佛行施住
<lb ed="X" n="0382a14"/><lb ed="R039" n="0742b17"/>相疑。乃至第二十七入寂如何說法疑。</p><p xml:id="pX25p0382a1416" cb:place="inline">○潛通血
<lb ed="X" n="0382a15"/><lb ed="R039" n="0742b18"/>脉者。潛謂潛闇。通謂通流。血脉者喩也。以經中多
<lb ed="X" n="0382a16"/><lb ed="R039" n="0743a01"/>分唯有能斷之語。而無所斷之言。由是文起孤然。
<lb ed="X" n="0382a17"/><lb ed="R039" n="0743a02"/>勢意斷絕。及尋經旨。皆有所因。文雖不彰。理且連
<lb ed="X" n="0382a18"/><lb ed="R039" n="0743a03"/>貫。以不明顯。故曰潛通。其猶人身血脉。外雖不彰。
<lb ed="X" n="0382a19"/><lb ed="R039" n="0743a04"/>內宛流注。約喩顯法。故曰潛通血脉也。此意見於
<lb ed="X" n="0382a20"/><lb ed="R039" n="0743a05"/>逐段叙疑之文。</p>
<lb ed="X" n="0382a21"/><lb ed="R039" n="0743a06"/><p xml:id="pX25p0382a2101">△二反顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382a22"/><lb ed="R039" n="0743a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0382a2201">【疏】不先遣遣曷。契如如。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382a23"/><lb ed="R039" n="0743a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0382a2301">【記】疏不先下。二反顯。</p><p xml:id="pX25p0382a2309" cb:place="inline">○不先遣遣者。卽反顯慧徹
<lb ed="X" n="0382a24"/><lb ed="R039" n="0743a09"/>三空之義。謂二執爲所遣。二空。爲能遣。又二空爲
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0382b" n="0382b"/>
<lb ed="X" n="0382b01"/><lb ed="R039" n="0743a10"/>所遣。俱空爲能遣。以俱空遣二空。空病亦空。故云
<lb ed="X" n="0382b02"/><lb ed="R039" n="0743a11"/>遣遣。如圓覺云。應當遠離一切幻化虗妄境界。由
<lb ed="X" n="0382b03"/><lb ed="R039" n="0743a12"/>堅執持遠離心故。心如幻者。亦復遠離。遠離爲幻。
<lb ed="X" n="0382b04"/><lb ed="R039" n="0743a13"/>亦復遠離。離遠離幻。亦復遠離。</p><p xml:id="pX25p0382b0413" cb:place="inline">○曷契如如者。曷。
<lb ed="X" n="0382b05"/><lb ed="R039" n="0743a14"/>何也。契。合也。如如者。卽上三空之表本源眞性也。
<lb ed="X" n="0382b06"/><lb ed="R039" n="0743a15"/>二空破執。執喪空明。空病亦空。方契本源眞性也。
<lb ed="X" n="0382b07"/><lb ed="R039" n="0743a16"/>意云。若不先遣遣。卽滯有滯空。何能契合眞如本
<lb ed="X" n="0382b08"/><lb ed="R039" n="0743a17"/>性。</p><p xml:id="pX25p0382b0802" cb:place="inline">○然此語勢。亦是御注序文。彼云。咸歸遣遣之
<lb ed="X" n="0382b09"/><lb ed="R039" n="0743a18"/>旨。盡入如如之妙。</p>
<lb ed="X" n="0382b10"/><lb ed="R039" n="0743b01"/><p xml:id="pX25p0382b1001">△三順結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382b11"/><lb ed="R039" n="0743b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0382b1101">【疏】故雖<g ref="#CB15081">䇿</g>修。始終無相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382b12"/><lb ed="R039" n="0743b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0382b1201">【記】疏故雖下。三順結。</p><p xml:id="pX25p0382b1209" cb:place="inline">○如經中。度四生卽是<g ref="#CB15081">䇿</g>脩。
<lb ed="X" n="0382b13"/><lb ed="R039" n="0743b04"/>無生可度卽是無相。行六度卽是<g ref="#CB15081">䇿</g>修。不住相布
<lb ed="X" n="0382b14"/><lb ed="R039" n="0743b05"/>施等卽是無相。如是類例。徧於經中。然度生脩行。
<lb ed="X" n="0382b15"/><lb ed="R039" n="0743b06"/>合是有相。今以無生可度。無住布施。無法可說。無
<lb ed="X" n="0382b16"/><lb ed="R039" n="0743b07"/>我修善。故順經宗無相之義。</p><p xml:id="pX25p0382b1612" cb:place="inline">○一經前後。無不談
<lb ed="X" n="0382b17"/><lb ed="R039" n="0743b08"/>此。故曰始終。又因心果心。咸皆如是。斯則正<g ref="#CB15081">䇿</g>脩
<lb ed="X" n="0382b18"/><lb ed="R039" n="0743b09"/>時無相。正無相處<g ref="#CB15081">䇿</g>脩。非謂前後。始終皆爾。</p>
<lb ed="X" n="0382b19"/><lb ed="R039" n="0743b10"/><p xml:id="pX25p0382b1901">△二結歎四法幽玄三。初正結歎。二示難了。三彰
<lb ed="X" n="0382b20"/><lb ed="R039" n="0743b11"/>謬解。</p><p xml:id="pX25p0382b2003" cb:place="inline">初正結歎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382b21"/><lb ed="R039" n="0743b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0382b2101">【疏】由斯敎理皆密。行果俱玄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382b22"/><lb ed="R039" n="0743b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0382b2201">【記】疏由斯下。二結歎四法幽玄。三。一正結歎。若據
<lb ed="X" n="0382b23"/><lb ed="R039" n="0743b14"/>前正叙歎中。約敎義分能詮所詮。今於所詮之中。
<lb ed="X" n="0382b24"/><lb ed="R039" n="0743b15"/>別開行果。卽四法足矣。</p><p xml:id="pX25p0382b2410" cb:place="inline">○然敎密。如前句偈隱略。
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0382c" n="0382c"/>
<lb ed="X" n="0382c01"/><lb ed="R039" n="0743b16"/>理密。如前旨趣深微。行果二玄。前文未顯。故宜別
<lb ed="X" n="0382c02"/><lb ed="R039" n="0743b17"/>明。</p><p xml:id="pX25p0382c0202" cb:place="inline">○行玄者。夫菩薩行。不出二種。謂隨相行。離相
<lb ed="X" n="0382c03"/><lb ed="R039" n="0743b18"/>行也。隨相卽同前<g ref="#CB15081">䇿</g>修。離相卽同前無相。玄者妙
<lb ed="X" n="0382c04"/><lb ed="R039" n="0744a01"/>也。若二行抗行。或先或後。不名爲玄。二行同時。不
<lb ed="X" n="0382c05"/><lb ed="R039" n="0744a02"/>相妨閡。乃名爲玄。若唯隨相。卽同凡夫。若唯離相。
<lb ed="X" n="0382c06"/><lb ed="R039" n="0744a03"/>卽同二乘。二行相資。宛符中道。卽觀空而萬行沸
<lb ed="X" n="0382c07"/><lb ed="R039" n="0744a04"/>騰。涉有而一道淸淨。是菩薩行矣。</p><p xml:id="pX25p0382c0714" cb:place="inline">○果玄者。果卽
<lb ed="X" n="0382c08"/><lb ed="R039" n="0744a05"/>佛果也。此中佛果。總有二種。所謂眞身應身。應身
<lb ed="X" n="0382c09"/><lb ed="R039" n="0744a06"/>有相。眞身無相。玄者。若二身各異。相無相殊。不名
<lb ed="X" n="0382c10"/><lb ed="R039" n="0744a07"/>爲玄。以相卽無相。無相卽相。眞應無閡故曰玄也。
<lb ed="X" n="0382c11"/><lb ed="R039" n="0744a08"/>所以經中。若以相觀佛。則是人行邪道。不以具足
<lb ed="X" n="0382c12"/><lb ed="R039" n="0744a09"/>相發心。則墮斷滅。以此眞身應身。不一不二。故使
<lb ed="X" n="0382c13"/><lb ed="R039" n="0744a10"/>然也。</p><p xml:id="pX25p0382c1303" cb:place="inline">○由斯者。因此也。卽正指說此一卷經。是密
<lb ed="X" n="0382c14"/><lb ed="R039" n="0744a11"/>是玄也。此則結指前文之所明。標爲後說之所以
<lb ed="X" n="0382c15"/><lb ed="R039" n="0744a12"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0382c16"/><lb ed="R039" n="0744a13"/><p xml:id="pX25p0382c1601">△二示難了。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382c17"/><lb ed="R039" n="0744a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0382c1701">【疏】致使口諷牛毛。心通麟角。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382c18"/><lb ed="R039" n="0744a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0382c1801">【記】疏致使下。二示難了。</p><p xml:id="pX25p0382c1810" cb:place="inline">○致。遂也。使。令也。由前四
<lb ed="X" n="0382c19"/><lb ed="R039" n="0744a16"/>法幽玄之故。遂令諷誦甚多而解者極少。口諷。卽
<lb ed="X" n="0382c20"/><lb ed="R039" n="0744a17"/>讀誦其文也。牛毛。喩其多也。妙解經意。乃名心通。
<lb ed="X" n="0382c21"/><lb ed="R039" n="0744a18"/>麟者瑞獸。君聖則現。角者。麟唯一角。喩悟者少也。
<lb ed="X" n="0382c22"/><lb ed="R039" n="0744b01"/>此有兩重相望以論多少。謂麟比牛而<anchor xml:id="nkr_note_add_0382c2201" n="0382c2201"/><anchor xml:id="beg0382c2201" n="0382c2201"/>已<anchor xml:id="end0382c2201"/>少。角比
<lb ed="X" n="0382c23"/><lb ed="R039" n="0744b02"/>毛而又少。意謂讀誦者多中之多。通悟者少中之
<lb ed="X" n="0382c24"/><lb ed="R039" n="0744b03"/>少。</p>
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0383a" n="0383a"/>
<lb ed="X" n="0383a01"/><lb ed="R039" n="0744b04"/><p xml:id="pX25p0383a0101">△三彰謬解二。初不符聖旨。二正是邪謬。</p>
<lb ed="X" n="0383a02"/><lb ed="R039" n="0744b05"/><p xml:id="pX25p0383a0201">【記】疏或配下。三彰謬解。前四句。卽但不符聖旨。別
<lb ed="X" n="0383a03"/><lb ed="R039" n="0744b06"/>作意度。不得圓暢。雖非邪僻。亦名謬解。後二句。胸
<lb ed="X" n="0383a04"/><lb ed="R039" n="0744b07"/>談臆注。正是邪謬。前言心通者少。不通者多。此之
<lb ed="X" n="0383a05"/><lb ed="R039" n="0744b08"/>三類。卽是不通之相也。</p>
<lb ed="X" n="0383a06"/><lb ed="R039" n="0744b09"/><p xml:id="pX25p0383a0601">△初不符聖旨二。初乖宗。二迷派。</p>
<lb ed="X" n="0383a07"/><lb ed="R039" n="0744b10"/><p xml:id="pX25p0383a0701">【記】此前兩家。皆先叙因。然後結過。</p>
<lb ed="X" n="0383a08"/><lb ed="R039" n="0744b11"/><p xml:id="pX25p0383a0801">△初乖宗二。初叙因。二結過。</p><p xml:id="pX25p0383a0812" cb:place="inline">初叙因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0383a09"/><lb ed="R039" n="0744b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0383a0901">【疏】或配入名相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0383a10"/><lb ed="R039" n="0744b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0383a1001">【記】配入名相者。謂有疏。將法相名句。配入其中。</p>
<lb ed="X" n="0383a11"/><lb ed="R039" n="0744b14"/><p xml:id="pX25p0383a1101">△二結過。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0383a12"/><lb ed="R039" n="0744b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0383a1201">【疏】著事乖宗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0383a13"/><lb ed="R039" n="0744b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0383a1301">【記】此則貪著其事。好尙法相也。如下經云。凡夫之
<lb ed="X" n="0383a14"/><lb ed="R039" n="0744b17"/>人。貪著其事。</p><p xml:id="pX25p0383a1406" cb:place="inline">○乖宗者。以經宗無相眞空。旣以法
<lb ed="X" n="0383a15"/><lb ed="R039" n="0744b18"/>相解之。寧契經旨。以不順理。名之爲乖。</p>
<lb ed="X" n="0383a16"/><lb ed="R039" n="0745a01"/><p xml:id="pX25p0383a1601">△二迷派二。初叙因。二結過。</p><p xml:id="pX25p0383a1612" cb:place="inline">初叙因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0383a17"/><lb ed="R039" n="0745a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0383a1701">【疏】或但云一眞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0383a18"/><lb ed="R039" n="0745a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0383a1801">【記】但云一眞者。但。猶獨也。以聞說此經是空無相
<lb ed="X" n="0383a19"/><lb ed="R039" n="0745a04"/>宗。則首末作離心離境。空無相道理一味銷釋。故
<lb ed="X" n="0383a20"/><lb ed="R039" n="0745a05"/>云一眞。</p>
<lb ed="X" n="0383a21"/><lb ed="R039" n="0745a06"/><p xml:id="pX25p0383a2101">△二結過。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0383a22"/><lb ed="R039" n="0745a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0383a2201">【疏】望源迷派。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0383a23"/><lb ed="R039" n="0745a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0383a2301">【記】望源迷派者。望。謂瞻望。源。謂水生之處也。迷。謂
<lb ed="X" n="0383a24"/><lb ed="R039" n="0745a09"/>昏迷。派。謂流派。路分曰岐。水分曰派。意云。此經雖
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0383b" n="0383b"/>
<lb ed="X" n="0383b01"/><lb ed="R039" n="0745a10"/>宗無相。而文義千差。今雖符大底宗源。而全乖差
<lb ed="X" n="0383b02"/><lb ed="R039" n="0745a11"/>別義理。故云望源迷派<anchor xml:id="nkr_note_add_0383b0201" n="0383b0201"/><anchor xml:id="beg0383b0201" n="0383b0201"/>已<anchor xml:id="end0383b0201"/>。</p><p xml:id="pX25p0383b0211" cb:place="inline">○斯言乃是曉公起信
<lb ed="X" n="0383b03"/><lb ed="R039" n="0745a12"/>序文。今雖用之。而意異彼。彼則以一心爲源。隨緣
<lb ed="X" n="0383b04"/><lb ed="R039" n="0745a13"/>生滅爲派。此則以經宗爲源。義理爲派。故不同也。</p>
<lb ed="X" n="0383b05"/><lb ed="R039" n="0745a14"/><p xml:id="pX25p0383b0501">△二正是邪謬。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0383b06"/><lb ed="R039" n="0745a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0383b0601">【疏】其餘胸談臆注。不足論矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0383b07"/><lb ed="R039" n="0745a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0383b0701">【記】其餘等者。前則各有一長。此乃都來邪僻。前則
<lb ed="X" n="0383b08"/><lb ed="R039" n="0745a17"/>依人依敎。此乃率意推胸。率爾疎謬之言。放曰胸
<lb ed="X" n="0383b09"/><lb ed="R039" n="0745a18"/>談臆注。不堪採覽。置之言外。故云不足論矣。</p><p xml:id="pX25p0383b0918" cb:place="inline">○就
<lb ed="X" n="0383b10"/><lb ed="R039" n="0745b01"/>中此釋。字內偏多。疏主云。予久志斯經。徧詢諸疏。
<lb ed="X" n="0383b11"/><lb ed="R039" n="0745b02"/>親見數十本。或假託金剛藏。或云志公。或云傅大
<lb ed="X" n="0383b12"/><lb ed="R039" n="0745b03"/>士。或云達磨。或云五祖。或題自名。皆好紙好墨。裝
<lb ed="X" n="0383b13"/><lb ed="R039" n="0745b04"/>飾甚華。其中文義。總不堪採。如釋<name role="" type="person">舍衛國</name>。云衛者
<lb ed="X" n="0383b14"/><lb ed="R039" n="0745b05"/>百靈衛護。擧一例諸。首末皆爾。苟有無眼愚人。不
<lb ed="X" n="0383b15"/><lb ed="R039" n="0745b06"/>能甄別。寶爲至妙。誠可悲哉。故云胸談等。</p>
<lb ed="X" n="0383b16"/><lb ed="R039" n="0745b07"/><p xml:id="pX25p0383b1601">【記】若將源派。約迷不迷。前後相望。有其四句。一迷
<lb ed="X" n="0383b17"/><lb ed="R039" n="0745b08"/>源不迷派。卽配入名相者。二迷派不迷源。卽但云
<lb ed="X" n="0383b18"/><lb ed="R039" n="0745b09"/>一眞者。三源派俱迷。卽胸談臆注也。四源派俱不
<lb ed="X" n="0383b19"/><lb ed="R039" n="0745b10"/>迷。卽不不攻異端。是此疏也。</p>
<lb ed="X" n="0383b20"/><lb ed="R039" n="0745b11"/><p xml:id="pX25p0383b2001">△二引文結顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0383b21"/><lb ed="R039" n="0745b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0383b2101">【疏】河沙珍寶。三時身命。喩所不及。豈徒然哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0383b22"/><lb ed="R039" n="0745b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0383b2201">【記】疏河沙下。二引文結顯。</p><p xml:id="pX25p0383b2211" cb:place="inline">○河沙珍寶者。卽經云。
<lb ed="X" n="0383b23"/><lb ed="R039" n="0745b14"/>如恒河中所有沙。有如是等恒河。是諸恒河沙。寧
<lb ed="X" n="0383b24"/><lb ed="R039" n="0745b15"/>爲多不。乃至此福德。勝前福德。</p><p xml:id="pX25p0383b2413" cb:place="inline">○三時身命者。卽
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0383c" n="0383c"/>
<lb ed="X" n="0383c01"/><lb ed="R039" n="0745b16"/>經云。須菩提。若有善男子。善女人。初日分。以恒河
<lb ed="X" n="0383c02"/><lb ed="R039" n="0745b17"/>沙等身命布施。乃至何況書寫受持讀誦爲人解
<lb ed="X" n="0383c03"/><lb ed="R039" n="0745b18"/>說。</p><p xml:id="pX25p0383c0302" cb:place="inline">○喩所下。有二意。一卽於此內外二財。喩之不
<lb ed="X" n="0383c04"/><lb ed="R039" n="0746a01"/>及。二卽如下文云。我念過去無量阿僧祗劫。於然
<lb ed="X" n="0383c05"/><lb ed="R039" n="0746a02"/>燈佛前。乃至譬喩所不能及。含茲二意。故云喩所
<lb ed="X" n="0383c06"/><lb ed="R039" n="0746a03"/>不及。</p><p xml:id="pX25p0383c0603" cb:place="inline">○豈徒然哉者。豈者可也。徒者空也。意云可
<lb ed="X" n="0383c07"/><lb ed="R039" n="0746a04"/>空如此也。意謂此經句偈隱略。旨趣深微。尋波討
<lb ed="X" n="0383c08"/><lb ed="R039" n="0746a05"/>源。卒難得意。儻悟玄理隨分受持。得福德多。不可
<lb ed="X" n="0383c09"/><lb ed="R039" n="0746a06"/>思議。旣若如此。非聖智不能造其源。常情之流。豈
<lb ed="X" n="0383c10"/><lb ed="R039" n="0746a07"/>合措意。此文意含兩勢。一驗凡心不曉。二驗持者
<lb ed="X" n="0383c11"/><lb ed="R039" n="0746a08"/>福多也。</p>
<lb ed="X" n="0383c12"/><lb ed="R039" n="0746a09"/><p xml:id="pX25p0383c1201">△二述造疏意二。初示疏論師承有據。二示名題
<lb ed="X" n="0383c13"/><lb ed="R039" n="0746a10"/>義意在下。初示疏論師承有據二。初示論師承斥
<lb ed="X" n="0383c14"/><lb ed="R039" n="0746a11"/>他添削。二示今述解不攻異端。初示論師承斥他
<lb ed="X" n="0383c15"/><lb ed="R039" n="0746a12"/>添削二。初示論可宗。二斥其違論。</p><p xml:id="pX25p0383c1514" cb:place="inline">初示論可宗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0383c16"/><lb ed="R039" n="0746a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0383c1601">【疏】且天親無著。師補處尊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0383c17"/><lb ed="R039" n="0746a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0383c1701">【記】疏且天親下。二述造疏意。二。一示疏論師承有
<lb ed="X" n="0383c18"/><lb ed="R039" n="0746a15"/>據。二。一示論師承斥他添削。</p><p xml:id="pX25p0383c1812" cb:place="inline">○梵語提婆盤豆。此
<lb ed="X" n="0383c19"/><lb ed="R039" n="0746a16"/>云天親。是地前四加行位菩薩。卽無著弟也。</p><p xml:id="pX25p0383c1918" cb:place="inline">○無
<lb ed="X" n="0383c20"/><lb ed="R039" n="0746a17"/>著。梵語阿僧佉。是初地菩薩。卽天親兄也。</p><p xml:id="pX25p0383c2017" cb:place="inline">○補處。
<lb ed="X" n="0383c21"/><lb ed="R039" n="0746a18"/>卽彌勒菩薩。見在<name role="" type="person">兜率天</name>上。次補佛處。號曰當來
<lb ed="X" n="0383c22"/><lb ed="R039" n="0746b01"/>下生彌勒尊佛。以二菩薩。依稟彌勒菩薩偈頌。造
<lb ed="X" n="0383c23"/><lb ed="R039" n="0746b02"/>論解經。故云師補處尊。下懸談廣明。</p>
<lb ed="X" n="0383c24"/><lb ed="R039" n="0746b03"/><p xml:id="pX25p0383c2401">△二斥其違論。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0384a" n="0384a"/>
<lb ed="X" n="0384a01"/><lb ed="R039" n="0746b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0384a0101">【疏】後學何疑。或添或棄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0384a02"/><lb ed="R039" n="0746b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0384a0201">【記】後學下。斥其違論。卽無著天親之後製疏之者
<lb ed="X" n="0384a03"/><lb ed="R039" n="0746b06"/>也。何疑者。責辭也。添。卽前云配入名相者。於本論
<lb ed="X" n="0384a04"/><lb ed="R039" n="0746b07"/>外。加以大小乘法相行位故云添。棄。卽前云但云
<lb ed="X" n="0384a05"/><lb ed="R039" n="0746b08"/>一眞者。棄却兩論。別自解釋也。</p><p xml:id="pX25p0384a0513" cb:place="inline">○不知彼人。云我
<lb ed="X" n="0384a06"/><lb ed="R039" n="0746b09"/>勝菩薩。爲復不知菩薩所造論耶。若言不是我勝
<lb ed="X" n="0384a07"/><lb ed="R039" n="0746b10"/>菩薩。亦非不知造論。但以志道參玄。忘言取意。截
<lb ed="X" n="0384a08"/><lb ed="R039" n="0746b11"/>徑修進。不務枝流。誰有心力。尋於論文者。卽應責
<lb ed="X" n="0384a09"/><lb ed="R039" n="0746b12"/>之曰。尋論釋經。則推無心力。推胸率意。心力何多。
<lb ed="X" n="0384a10"/><lb ed="R039" n="0746b13"/>且者。約截之辭。以不論所餘。截徑而斥。意云。今不
<lb ed="X" n="0384a11"/><lb ed="R039" n="0746b14"/>論你有理無理。且論主是入位上流。復從彌勒所
<lb ed="X" n="0384a12"/><lb ed="R039" n="0746b15"/>受義句。此葢佛佛相傳。展轉師授。你之後學。何得
<lb ed="X" n="0384a13"/><lb ed="R039" n="0746b16"/>固違。而自率意耶。一是凡聖愚智懸隔。二是師父
<lb ed="X" n="0384a14"/><lb ed="R039" n="0746b17"/>之言。背智率愚。悖師無禮。如父有所作。子乃故違。
<lb ed="X" n="0384a15"/><lb ed="R039" n="0746b18"/>豈合天道耶。故此引師以斥也。</p>
<lb ed="X" n="0384a16"/><lb ed="R039" n="0747a01"/><p xml:id="pX25p0384a1601">△二示今述解不攻異端二。初對非顯是。二出其
<lb ed="X" n="0384a17"/><lb ed="R039" n="0747a02"/>因由。</p><p xml:id="pX25p0384a1703" cb:place="inline">初對非顯是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0384a18"/><lb ed="R039" n="0747a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0384a1801">【疏】故今所述。不攻異端。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0384a19"/><lb ed="R039" n="0747a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0384a1901">【記】疏故今下。二明今述解不攻異端。今初兩句。對
<lb ed="X" n="0384a20"/><lb ed="R039" n="0747a05"/>非顯是。</p><p xml:id="pX25p0384a2004" cb:place="inline">○故今者。由菩薩展轉相授。所以今之述
<lb ed="X" n="0384a21"/><lb ed="R039" n="0747a06"/>作。不攻異端。攻謂攻擊。異謂別異。端卽端倪。卽顯
<lb ed="X" n="0384a22"/><lb ed="R039" n="0747a07"/>諸家却是異端也。故云對非顯是。故論語云。攻乎
<lb ed="X" n="0384a23"/><lb ed="R039" n="0747a08"/>異端。斯害也<anchor xml:id="nkr_note_add_0384a2301" n="0384a2301"/><anchor xml:id="beg0384a2301" n="0384a2301"/>已<anchor xml:id="end0384a2301"/>。注云。善道有統。故殊塗而同歸。異
<lb ed="X" n="0384a24"/><lb ed="R039" n="0747a09"/>端不同歸也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0384b" n="0384b"/>
<lb ed="X" n="0384b01"/><lb ed="R039" n="0747a10"/><p xml:id="pX25p0384b0101">△二出其因由。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0384b02"/><lb ed="R039" n="0747a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0384b0201">【疏】疏是論文。乳非城內。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0384b03"/><lb ed="R039" n="0747a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0384b0301">【記】疏是下二句。出其因由。旣用本論釋經。不攻異
<lb ed="X" n="0384b04"/><lb ed="R039" n="0747a13"/>端明矣。</p><p xml:id="pX25p0384b0404" cb:place="inline">○乳非下。引經喩。涅槃第十云。復次善男
<lb ed="X" n="0384b05"/><lb ed="R039" n="0747a14"/>子。如牧牛女。爲欲賣乳。貪多利故。加二分水。轉復
<lb ed="X" n="0384b06"/><lb ed="R039" n="0747a15"/>賣與餘牧牛女。彼牧牛女得<anchor xml:id="nkr_note_add_0384b0601" n="0384b0601"/><anchor xml:id="beg0384b0601" n="0384b0601"/>已<anchor xml:id="end0384b0601"/>。復加二分水。轉賣
<lb ed="X" n="0384b07"/><lb ed="R039" n="0747a16"/>與近城女人。彼女得<anchor xml:id="nkr_note_add_0384b0701" n="0384b0701"/><anchor xml:id="beg0384b0701" n="0384b0701"/>已<anchor xml:id="end0384b0701"/>。復加二分水。賣與城中女
<lb ed="X" n="0384b08"/><lb ed="R039" n="0747a17"/>人。彼女得<anchor xml:id="nkr_note_add_0384b0801" n="0384b0801"/><anchor xml:id="beg0384b0801" n="0384b0801"/>已<anchor xml:id="end0384b0801"/>。復加二分水。詣市賣之。時有一人。爲
<lb ed="X" n="0384b09"/><lb ed="R039" n="0747a18"/>子納婦。當須好乳。以待賓客。至市欲買。是賣乳者。
<lb ed="X" n="0384b10"/><lb ed="R039" n="0747b01"/>多索價數。是人答言。汝乳多水。不直爾許之直。今
<lb ed="X" n="0384b11"/><lb ed="R039" n="0747b02"/>我贍待賓客。是故當取。取<anchor xml:id="nkr_note_add_0384b1101" n="0384b1101"/><anchor xml:id="beg0384b1101" n="0384b1101"/>已<anchor xml:id="end0384b1101"/>還家。煑用作麋。而無
<lb ed="X" n="0384b12"/><lb ed="R039" n="0747b03"/>乳味。然於苦味中。千倍爲勝。何以故。乳之爲味。諸
<lb ed="X" n="0384b13"/><lb ed="R039" n="0747b04"/>味中最。善男子。我涅槃後正法未滅。餘八十年。爾
<lb ed="X" n="0384b14"/><lb ed="R039" n="0747b05"/>時是經。於<name role="" type="person">閻浮提</name>。當廣流布。是時當有諸比丘。抄
<lb ed="X" n="0384b15"/><lb ed="R039" n="0747b06"/>略是經。分作多分。抄前著後。抄後著前。前後著中。
<lb ed="X" n="0384b16"/><lb ed="R039" n="0747b07"/>中著前後。雜以世語。錯定是經。令多衆生。不得正
<lb ed="X" n="0384b17"/><lb ed="R039" n="0747b08"/>見。如彼女人。展轉賣乳。乃至成麋而無乳味。然彼
<lb ed="X" n="0384b18"/><lb ed="R039" n="0747b09"/>經意。以喩涅槃。此借用之。以喩般若。此中城內之
<lb ed="X" n="0384b19"/><lb ed="R039" n="0747b10"/>言。語稍漫通。今取最初新搆之乳未加水者以爲
<lb ed="X" n="0384b20"/><lb ed="R039" n="0747b11"/>喩也。或曰。此中豈無疏主自語。應同添水乳耶。答。
<lb ed="X" n="0384b21"/><lb ed="R039" n="0747b12"/>不然。雖有自言。但是連合前後。或引文之端。皆從
<lb ed="X" n="0384b22"/><lb ed="R039" n="0747b13"/>本義。而非添也。</p>
<lb ed="X" n="0384b23"/><lb ed="R039" n="0747b14"/><p xml:id="pX25p0384b2301">△二示名題義意在下。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0384b24"/><lb ed="R039" n="0747b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0384b2401">【疏】纂要名意。及經題目。次下卽釋。無煩預云。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0384c" n="0384c"/>
<lb ed="X" n="0384c01"/><lb ed="R039" n="0747b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0384c0101">【記】疏纂要下。二示名題義意在下。諸家至此。皆略
<lb ed="X" n="0384c02"/><lb ed="R039" n="0747b17"/>判經題。今務簡削繁。下文委釋。</p>
<lb ed="X" n="0384c03"/><lb ed="R039" n="0747b18"/><p xml:id="pX25p0384c0301">△三解本文二。初偈文歸請。二開章正釋。初偈文
<lb ed="X" n="0384c04"/><lb ed="R039" n="0748a01"/>歸請二。初歸敬三寶。二祈願利生。</p>
<lb ed="X" n="0384c05"/><lb ed="R039" n="0748a02"/><p xml:id="pX25p0384c0501">【記】三解本文。二。初偈文歸請。將欲製疏。恐未上符
<lb ed="X" n="0384c06"/><lb ed="R039" n="0748a03"/>下合。故歸請也。意云。法華經說。假使滿世間。皆如
<lb ed="X" n="0384c07"/><lb ed="R039" n="0748a04"/>舍利弗。盡思共度量。不能測佛智。聖智尙難圖度。
<lb ed="X" n="0384c08"/><lb ed="R039" n="0748a05"/>凡心豈可測量。由是祈請加護。冀無紕繆。於中前
<lb ed="X" n="0384c09"/><lb ed="R039" n="0748a06"/>三句歸敬三寶。後一句祈願利生。</p>
<lb ed="X" n="0384c10"/><lb ed="R039" n="0748a07"/><p xml:id="pX25p0384c1001">△初歸敬三寶二。初能歸至誠。二正擧三寶。</p><p xml:id="pX25p0384c1018" cb:place="inline">初
<lb ed="X" n="0384c11"/><lb ed="R039" n="0748a08"/>能歸至誠。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0384c12"/><lb ed="R039" n="0748a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0384c1201">【疏】稽首。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0384c13"/><lb ed="R039" n="0748a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0384c1301">【記】初二字。能歸至誠。</p><p xml:id="pX25p0384c1309" cb:place="inline">○稽者稽也。首卽頭也。尙書
<lb ed="X" n="0384c14"/><lb ed="R039" n="0748a11"/>云稽首拜手。注云。稽首。謂首至地也。拜手。首至手
<lb ed="X" n="0384c15"/><lb ed="R039" n="0748a12"/>也。今則屈頭至地稽留少時。表敬之甚也。又禮有
<lb ed="X" n="0384c16"/><lb ed="R039" n="0748a13"/>三種。謂下揖中跪上稽首。今則上禮。表無慢心。</p><p xml:id="pX25p0384c1619" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0384c17"/><lb ed="R039" n="0748a14"/>然能歸之人。必具三業。表佛有天眼天耳他心知
<lb ed="X" n="0384c18"/><lb ed="R039" n="0748a15"/>故。謂以身業歸。表佛有天眼見。以口業歸。表佛有
<lb ed="X" n="0384c19"/><lb ed="R039" n="0748a16"/>天耳聞。以意業歸。表佛有他心知。又圓滿三業善
<lb ed="X" n="0384c20"/><lb ed="R039" n="0748a17"/>故。成就三輪因故。以未歸三寶之前。三業悉皆不
<lb ed="X" n="0384c21"/><lb ed="R039" n="0748a18"/>善。今歸三寶故。三業皆善也。三輪者。謂神通輪。記
<lb ed="X" n="0384c22"/><lb ed="R039" n="0748b01"/>心輪。敎誡輪。因中身業歸。果獲神通輪。因中口業
<lb ed="X" n="0384c23"/><lb ed="R039" n="0748b02"/>歸。果獲敎誡論。因中意業歸。果獲記心輪。據此卽
<lb ed="X" n="0384c24"/><lb ed="R039" n="0748b03"/>三業是因。三輪是果。三輪之因。依主釋也。今言稽
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0385a" n="0385a"/>
<lb ed="X" n="0385a01"/><lb ed="R039" n="0748b04"/>首。卽當身業。但擧身業。餘者自具。謂稱三寶名及
<lb ed="X" n="0385a02"/><lb ed="R039" n="0748b05"/>述所爲事。卽口業也。心不虔誠。寧肯歸禮。卽意業
<lb ed="X" n="0385a03"/><lb ed="R039" n="0748b06"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0385a04"/><lb ed="R039" n="0748b07"/><p xml:id="pX25p0385a0401">△二正擧三寶三。初佛寶。二法寶。三僧寶。</p>
<lb ed="X" n="0385a05"/><lb ed="R039" n="0748b08"/><p xml:id="pX25p0385a0501">【記】牟尼下。正擧三寶。謂佛法僧。爲福之田。三皆可
<lb ed="X" n="0385a06"/><lb ed="R039" n="0748b09"/>寶。故云三寶。帶數釋也。</p><p xml:id="pX25p0385a0610" cb:place="inline">○然有三種。一住持。卽塑
<lb ed="X" n="0385a07"/><lb ed="R039" n="0748b10"/>畵等像。佛也。三藏敎文。法也。五衆和合。僧也。遵守
<lb ed="X" n="0385a08"/><lb ed="R039" n="0748b11"/>遺言。任持像法。名曰住持。二別相者。佛卽三身。法
<lb ed="X" n="0385a09"/><lb ed="R039" n="0748b12"/>卽敎理行果。僧卽二乘菩薩。三同體者。覺照名佛。
<lb ed="X" n="0385a10"/><lb ed="R039" n="0748b13"/>軌持名法。和合爲僧。於中復有本性觀行融通之
<lb ed="X" n="0385a11"/><lb ed="R039" n="0748b14"/>異。皆一法上說之。故云同體。</p><p xml:id="pX25p0385a1112" cb:place="inline">○於上三中。今所歸
<lb ed="X" n="0385a12"/><lb ed="R039" n="0748b15"/>者。卽別相也。</p><p xml:id="pX25p0385a1206" cb:place="inline">○五敎之中。當其始敎。以此經屬始
<lb ed="X" n="0385a13"/><lb ed="R039" n="0748b16"/>敎故。今但取當宗之中。能說般若爲佛。所說般若
<lb ed="X" n="0385a14"/><lb ed="R039" n="0748b17"/>爲法。發起流通者爲僧。故非餘敎。</p>
<lb ed="X" n="0385a15"/><lb ed="R039" n="0748b18"/><p xml:id="pX25p0385a1501">△初佛寶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0385a16"/><lb ed="R039" n="0749a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0385a1601">【疏】牟尼大覺尊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0385a17"/><lb ed="R039" n="0749a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0385a1701">【記】牟尼下。佛也。</p><p xml:id="pX25p0385a1707" cb:place="inline">○梵音釋迦牟尼。此云能仁寂默。
<lb ed="X" n="0385a18"/><lb ed="R039" n="0749a03"/>能仁故不住涅槃。寂默故不住生死。又寂者現相
<lb ed="X" n="0385a19"/><lb ed="R039" n="0749a04"/>無相。默者示說無說。此則卽眞之應也。</p><p xml:id="pX25p0385a1916" cb:place="inline">○大覺者。
<lb ed="X" n="0385a20"/><lb ed="R039" n="0749a05"/>覺卽是佛。大揀餘聖。餘聖雖覺。未名爲大。二乘偏
<lb ed="X" n="0385a21"/><lb ed="R039" n="0749a06"/>覺。菩薩分覺。皆非大也。唯佛如來。一覺永覺。無所
<lb ed="X" n="0385a22"/><lb ed="R039" n="0749a07"/>不覺。如大夢覺。如蓮華開。逈超群聖。故獨稱大。</p><p xml:id="pX25p0385a2219" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0385a23"/><lb ed="R039" n="0749a08"/>尊者。具上九號。爲物所尊。下文廣辨。</p>
<lb ed="X" n="0385a24"/><lb ed="R039" n="0749a09"/><p xml:id="pX25p0385a2401">△二法寶。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0385b" n="0385b"/>
<lb ed="X" n="0385b01"/><lb ed="R039" n="0749a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0385b0101">【疏】能開般若三空句。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0385b02"/><lb ed="R039" n="0749a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0385b0201">【記】能開下。法也。</p><p xml:id="pX25p0385b0207" cb:place="inline">○於中。能字屬佛。開字通佛及法。
<lb ed="X" n="0385b03"/><lb ed="R039" n="0749a12"/>謂在佛爲能開。在法爲所開。般若三空句五字。唯
<lb ed="X" n="0385b04"/><lb ed="R039" n="0749a13"/>局法也。</p><p xml:id="pX25p0385b0404" cb:place="inline">○然於此中。具敎理行果。般若。果也。以是
<lb ed="X" n="0385b05"/><lb ed="R039" n="0749a14"/>到彼岸慧故。三空。理也。句。卽敎也。理果合論。行也。
<lb ed="X" n="0385b06"/><lb ed="R039" n="0749a15"/>以慧照理。是菩薩行故。</p>
<lb ed="X" n="0385b07"/><lb ed="R039" n="0749a16"/><p xml:id="pX25p0385b0701">△三僧寶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0385b08"/><lb ed="R039" n="0749a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0385b0801">【疏】發起流通諸上士。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0385b09"/><lb ed="R039" n="0749a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0385b0901">【記】發起下。僧也。</p><p xml:id="pX25p0385b0907" cb:place="inline">○發起上士。卽須菩提。因興三問。
<lb ed="X" n="0385b10"/><lb ed="R039" n="0749b01"/>故佛說之。</p><p xml:id="pX25p0385b1005" cb:place="inline">○流通上士。卽是彌勒無著天親也。邐
<lb ed="X" n="0385b11"/><lb ed="R039" n="0749b02"/>迤解釋。方始弘傳。</p><p xml:id="pX25p0385b1108" cb:place="inline">○上士者。高上之士也。或曰上
<lb ed="X" n="0385b12"/><lb ed="R039" n="0749b03"/>人。故<name role="" type="person">馬鳴</name>菩薩讚無常經歸敬偈云。八輩上人能
<lb ed="X" n="0385b13"/><lb ed="R039" n="0749b04"/>離染。或云大士。故大雲疏云。如斯大士皆歸命。斯
<lb ed="X" n="0385b14"/><lb ed="R039" n="0749b05"/>皆通用。故隨人稱。</p>
<lb ed="X" n="0385b15"/><lb ed="R039" n="0749b06"/><p xml:id="pX25p0385b1501">△二祈願利生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0385b16"/><lb ed="R039" n="0749b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0385b1601">【疏】冥資所述契群機。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0385b17"/><lb ed="R039" n="0749b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0385b1701">【記】疏冥資下一句。祈願利生也。</p><p xml:id="pX25p0385b1713" cb:place="inline">○冥。闇。資。助也。所
<lb ed="X" n="0385b18"/><lb ed="R039" n="0749b09"/>述。卽此疏也。契。合也。群機。卽一切衆生也。</p><p xml:id="pX25p0385b1817" cb:place="inline">○然資
<lb ed="X" n="0385b19"/><lb ed="R039" n="0749b10"/>助加護有二種。一卽顯加。謂現身說法。有所見聞。
<lb ed="X" n="0385b20"/><lb ed="R039" n="0749b11"/>二卽冥加。但得智力。無所視聽。今於二中。唯求冥
<lb ed="X" n="0385b21"/><lb ed="R039" n="0749b12"/>加也。以製疏釋經。唯藉智力。但得冥助。不須見聞。
<lb ed="X" n="0385b22"/><lb ed="R039" n="0749b13"/>以此經云。若以色見聲求。是行邪道。爲順此敎。故
<lb ed="X" n="0385b23"/><lb ed="R039" n="0749b14"/>不求顯。</p><p xml:id="pX25p0385b2304" cb:place="inline">○然凡所設敎。皆契理契機。今不言契理
<lb ed="X" n="0385b24"/><lb ed="R039" n="0749b15"/>者。以疏是論文。<anchor xml:id="nkr_note_add_0385b2401" n="0385b2401"/><anchor xml:id="beg0385b2401" n="0385b2401"/>已<anchor xml:id="end0385b2401"/>契理故。又疏主於二利中。利他
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0385c" n="0385c"/>
<lb ed="X" n="0385c01"/><lb ed="R039" n="0749b16"/>偏甚。今唯言契機者。悲增之相也。</p>
<lb ed="X" n="0385c02"/><lb ed="R039" n="0749b17"/><p xml:id="pX25p0385c0201">△二開章正釋二。初標列章門。二依章正釋。</p><p xml:id="pX25p0385c0218" cb:place="inline">初
<lb ed="X" n="0385c03"/><lb ed="R039" n="0749b18"/>標列章門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0385c04"/><lb ed="R039" n="0750a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0385c0401">【疏】將釋此經。未入文前。懸叙義門。略開四段。第一辨
<lb ed="X" n="0385c05"/><lb ed="R039" n="0750a02"/>敎起因緣。第二明經宗體。第三分別處會。第四釋通
<lb ed="X" n="0385c06"/><lb ed="R039" n="0750a03"/>文義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0385c07"/><lb ed="R039" n="0750a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0385c0701">【記】將釋下。二開章正釋。旣蒙加祐。心通智明。約義
<lb ed="X" n="0385c08"/><lb ed="R039" n="0750a05"/>開章。遂申經旨。文二。初標列章門。</p><p xml:id="pX25p0385c0814" cb:place="inline">○將。猶欲也。</p><p xml:id="pX25p0385c0819" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0385c09"/><lb ed="R039" n="0750a06"/>此依<name role="" type="person">崇聖寺</name>塵外疏。唯開四門。若準大雲疏中。卽
<lb ed="X" n="0385c10"/><lb ed="R039" n="0750a07"/>開六門。一明經意。二明宗旨。三明經體。四辨譯時。
<lb ed="X" n="0385c11"/><lb ed="R039" n="0750a08"/>五解題目。六釋經文。今雖四門。含六門義。謂此第
<lb ed="X" n="0385c12"/><lb ed="R039" n="0750a09"/>二攝彼二三。第四攝彼五六。其餘單攝。但小異耳。</p>
<lb ed="X" n="0385c13"/><lb ed="R039" n="0750a10"/><p xml:id="pX25p0385c1301">△二依章正釋四。初辨敎起因緣。二明經宗體。三
<lb ed="X" n="0385c14"/><lb ed="R039" n="0750a11"/>分別處會。四釋通文義。初辨敎起因緣二。初總論
<lb ed="X" n="0385c15"/><lb ed="R039" n="0750a12"/>諸敎。二別顯此經。初總論諸敎二。初通赴機緣。二
<lb ed="X" n="0385c16"/><lb ed="R039" n="0750a13"/>克就佛意。</p><p xml:id="pX25p0385c1605" cb:place="inline">初通赴機緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0385c17"/><lb ed="R039" n="0750a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0385c1701">【疏】初中二。初總論諸敎。謂酧因酬請顯理度生也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0385c18"/><lb ed="R039" n="0750a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0385c1801">【記】二依章正釋。二。初總論諸敎。如多藥共治一病。
<lb ed="X" n="0385c19"/><lb ed="R039" n="0750a16"/>二別顯。則如一一藥各有功能也。初中二。初通赴
<lb ed="X" n="0385c20"/><lb ed="R039" n="0750a17"/>機緣。</p><p xml:id="pX25p0385c2003" cb:place="inline">○酬因者。酬謂酧報。因謂因地。以佛於因地
<lb ed="X" n="0385c21"/><lb ed="R039" n="0750a18"/>初發心時。希求無上正等菩提。遂啓四弘誓願。煩
<lb ed="X" n="0385c22"/><lb ed="R039" n="0750b01"/>惱無邊誓願斷。法門無邊誓願學。衆生無邊誓願
<lb ed="X" n="0385c23"/><lb ed="R039" n="0750b02"/>度。佛道無上誓願成。於此四中。三願皆畢。唯一未
<lb ed="X" n="0385c24"/><lb ed="R039" n="0750b03"/>圓。誓度衆生。衆生宛在。今雖證果。不捨因門。現身
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0386a" n="0386a"/>
<lb ed="X" n="0386a01"/><lb ed="R039" n="0750b04"/>說法。濟度群品。以報先願。故曰酬因。故法華云。我
<lb ed="X" n="0386a02"/><lb ed="R039" n="0750b05"/>本立誓願。欲令一切衆。如我等無異。如我昔所願。
<lb ed="X" n="0386a03"/><lb ed="R039" n="0750b06"/>今者<anchor xml:id="nkr_note_add_0386a0301" n="0386a0301"/><anchor xml:id="beg0386a0301" n="0386a0301"/>已<anchor xml:id="end0386a0301"/>滿足。化一切衆生。皆令入佛道。</p><p xml:id="pX25p0386a0316" cb:place="inline">○酬請者。
<lb ed="X" n="0386a04"/><lb ed="R039" n="0750b07"/>佛初成道。梵王帝釋等。請轉法輪。故法華云。爾時
<lb ed="X" n="0386a05"/><lb ed="R039" n="0750b08"/>諸梵王。及諸天帝釋。護世四天王。及大自在天。幷
<lb ed="X" n="0386a06"/><lb ed="R039" n="0750b09"/>餘諸天衆。眷屬百千萬。恭敬合掌禮。請我轉法輪。
<lb ed="X" n="0386a07"/><lb ed="R039" n="0750b10"/>如來默然受請。旣受其請。故始於鹿苑。終至鶴林
<lb ed="X" n="0386a08"/><lb ed="R039" n="0750b11"/>四十九年。說諸經敎。救度衆生。故法華云。卽於波
<lb ed="X" n="0386a09"/><lb ed="R039" n="0750b12"/>羅奈。轉四諦法輪等也。</p><p xml:id="pX25p0386a0910" cb:place="inline">○顯理度生者。此二相從
<lb ed="X" n="0386a10"/><lb ed="R039" n="0750b13"/>合說。然有通別。通則佛以一音演說法。衆生隨類
<lb ed="X" n="0386a11"/><lb ed="R039" n="0750b14"/>各得解。別則說四諦法。顯生空理。度凡夫外道。說
<lb ed="X" n="0386a12"/><lb ed="R039" n="0750b15"/>六波羅蜜。顯二空理。度不定性二乘。及利根凡夫。
<lb ed="X" n="0386a13"/><lb ed="R039" n="0750b16"/>令入大乘道。說一乘法。顯法界理。度定性不定性
<lb ed="X" n="0386a14"/><lb ed="R039" n="0750b17"/>二乘。及地住菩薩。幷上上利根凡夫。令入一乘究
<lb ed="X" n="0386a15"/><lb ed="R039" n="0750b18"/>竟佛道。</p>
<lb ed="X" n="0386a16"/><lb ed="R039" n="0751a01"/><p xml:id="pX25p0386a1601">△二克就佛意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0386a17"/><lb ed="R039" n="0751a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0386a1701">【疏】若據佛本意。則唯爲一大事因緣故。出現於世。欲
<lb ed="X" n="0386a18"/><lb ed="R039" n="0751a03"/>令衆生開佛知見等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0386a19"/><lb ed="R039" n="0751a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0386a1901">【記】若據下。二克就佛意。</p><p xml:id="pX25p0386a1910" cb:place="inline">○唯爲一大事等者。法華
<lb ed="X" n="0386a20"/><lb ed="R039" n="0751a05"/>經具云。諸佛世尊。唯爲一大事因緣故。出現於世。
<lb ed="X" n="0386a21"/><lb ed="R039" n="0751a06"/>舍利弗。云何名諸佛世尊唯爲一大事因緣故出
<lb ed="X" n="0386a22"/><lb ed="R039" n="0751a07"/>現於世。諸佛世尊。欲令衆生開佛知見。使得淸淨
<lb ed="X" n="0386a23"/><lb ed="R039" n="0751a08"/>故。出現於世。乃至欲令衆生。入佛知見道故。出現
<lb ed="X" n="0386a24"/><lb ed="R039" n="0751a09"/>於世。準天長疏解云。佛之知見。非三非五故云一。
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0386b" n="0386b"/>
<lb ed="X" n="0386b01"/><lb ed="R039" n="0751a10"/>廣博包含故云大。諸佛儀式說此化生故云事。衆
<lb ed="X" n="0386b02"/><lb ed="R039" n="0751a11"/>生有此機能感於佛曰因。佛卽應之曰緣。故者所
<lb ed="X" n="0386b03"/><lb ed="R039" n="0751a12"/>以義。由此一大事因緣。所以佛出於世。開示悟入
<lb ed="X" n="0386b04"/><lb ed="R039" n="0751a13"/>者。此之四句。不出於二。初二句能化。後兩句所化。
<lb ed="X" n="0386b05"/><lb ed="R039" n="0751a14"/>能化有二。謂大開而曲示。此屬於佛。所化亦二。謂
<lb ed="X" n="0386b06"/><lb ed="R039" n="0751a15"/>始悟而終入。此屬衆生。若準法華論釋。開者雙開
<lb ed="X" n="0386b07"/><lb ed="R039" n="0751a16"/>菩提涅槃二無上果。示者別示法身。顯三乘同體。
<lb ed="X" n="0386b08"/><lb ed="R039" n="0751a17"/>悟者知義。別指報身。二乘不知。說令知故。入者因
<lb ed="X" n="0386b09"/><lb ed="R039" n="0751a18"/>義修因契入故。華嚴疏主解云。開者開除惑障。示
<lb ed="X" n="0386b10"/><lb ed="R039" n="0751b01"/>者示眞實理。悟者悟妄本空。了心體寂。只令悟上
<lb ed="X" n="0386b11"/><lb ed="R039" n="0751b02"/>眞理。入者冥於心體。石壁解云。一切衆生。皆有佛
<lb ed="X" n="0386b12"/><lb ed="R039" n="0751b03"/>性。大開也。指云心中了了分明。是佛性。曲示也。斬
<lb ed="X" n="0386b13"/><lb ed="R039" n="0751b04"/>新領解。決定印可不疑。始悟也。一切念想都亡。終
<lb ed="X" n="0386b14"/><lb ed="R039" n="0751b05"/>入也。諸家解釋。旨趣不同。白璧黃金。各爲至寶。</p>
<lb ed="X" n="0386b15"/><lb ed="R039" n="0751b06"/><p xml:id="pX25p0386b1501">△二別顯此經二。初總標。二別列。</p><p xml:id="pX25p0386b1514" cb:place="inline">初總標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0386b16"/><lb ed="R039" n="0751b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0386b1601">【疏】後別顯此經。五。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0386b17"/><lb ed="R039" n="0751b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0386b1701">【記】疏後別顯者。近指一卷金剛。遠關諸部般若。以
<lb ed="X" n="0386b18"/><lb ed="R039" n="0751b09"/>同宗故。</p><p xml:id="pX25p0386b1804" cb:place="inline">○意明有何所以。說無相經。於中五段。具
<lb ed="X" n="0386b19"/><lb ed="R039" n="0751b10"/>列如疏。</p>
<lb ed="X" n="0386b20"/><lb ed="R039" n="0751b11"/><p xml:id="pX25p0386b2001">△二別列五。初對治我法二執。二遮斷種現二疑。
<lb ed="X" n="0386b21"/><lb ed="R039" n="0751b12"/>三轉滅輕重二業。四顯示福慧二因。五發明眞應
<lb ed="X" n="0386b22"/><lb ed="R039" n="0751b13"/>二果。初對治我法二執三。初標。二釋三結。</p><p xml:id="pX25p0386b2217" cb:place="inline">初標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0386b23"/><lb ed="R039" n="0751b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0386b2301">【疏】一。爲對治我法二執故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0386b24"/><lb ed="R039" n="0751b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0386b2401">【記】初中三。初標。</p><p xml:id="pX25p0386b2407" cb:place="inline">○對治者。如病設藥。義見序中。</p><p xml:id="pX25p0386b2419" cb:place="inline">○
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0386c" n="0386c"/>
<lb ed="X" n="0386c01"/><lb ed="R039" n="0751b16"/>我執者有二。一凡夫情計我。卽執五蘊總相以爲
<lb ed="X" n="0386c02"/><lb ed="R039" n="0751b17"/>主宰。二外道神我。卽蘊離蘊。或大或小。幽靈神聖。
<lb ed="X" n="0386c03"/><lb ed="R039" n="0751b18"/>動用難思。皆計爲實。故云我執。</p><p xml:id="pX25p0386c0313" cb:place="inline">○計一切法實有
<lb ed="X" n="0386c04"/><lb ed="R039" n="0752a01"/>體性。名爲法執。</p><p xml:id="pX25p0386c0407" cb:place="inline">○然佛說小乘。<anchor xml:id="nkr_note_add_0386c0401" n="0386c0401"/><anchor xml:id="beg0386c0401" n="0386c0401"/>已<anchor xml:id="end0386c0401"/>除我執。今說般
<lb ed="X" n="0386c05"/><lb ed="R039" n="0752a02"/>若。重爲此者。葢深必該淺也。由是。正除法執。兼明
<lb ed="X" n="0386c06"/><lb ed="R039" n="0752a03"/>我空也。</p>
<lb ed="X" n="0386c07"/><lb ed="R039" n="0752a04"/><p xml:id="pX25p0386c0701">△二釋二。初總標由執起障。二別示二障過患。</p>
<lb ed="X" n="0386c08"/><lb ed="R039" n="0752a05"/><p xml:id="pX25p0386c0801">初總標由執起障。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0386c09"/><lb ed="R039" n="0752a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0386c0901">【疏】由此二執。起煩惱所知二障。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0386c10"/><lb ed="R039" n="0752a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0386c1001">【記】由此下。二釋。二。初總標由執起障。</p><p xml:id="pX25p0386c1015" cb:place="inline">○煩惱。卽根
<lb ed="X" n="0386c11"/><lb ed="R039" n="0752a08"/>隨等。此依我執而起。如前逐妄中說。</p><p xml:id="pX25p0386c1115" cb:place="inline">○所知。卽根
<lb ed="X" n="0386c12"/><lb ed="R039" n="0752a09"/>本無明也。故起信論云。無明義者。名爲智礙。卽所
<lb ed="X" n="0386c13"/><lb ed="R039" n="0752a10"/>知障也。此依法執而起。</p>
<lb ed="X" n="0386c14"/><lb ed="R039" n="0752a11"/><p xml:id="pX25p0386c1401">△二別示二障過患二。初煩惱障。二所知障。</p><p xml:id="pX25p0386c1418" cb:place="inline">初
<lb ed="X" n="0386c15"/><lb ed="R039" n="0752a12"/>煩惱障。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0386c16"/><lb ed="R039" n="0752a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0386c1601">【疏】由煩惱障障心。心不解脫。造業受生。輪轉五道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0386c17"/><lb ed="R039" n="0752a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0386c1701">【記】由煩下。二別示二障過患。二。初煩惱障。</p><p xml:id="pX25p0386c1717" cb:place="inline">○心不
<lb ed="X" n="0386c18"/><lb ed="R039" n="0752a15"/>等者。心本淸淨自在。功德妙用。過於塵沙。良由此
<lb ed="X" n="0386c19"/><lb ed="R039" n="0752a16"/>障覆蔽。不得顯現。故云心不解脫。解脫者。自在義。</p>
<lb ed="X" n="0386c20"/><lb ed="R039" n="0752a17"/><p xml:id="pX25p0386c2001">○不唯令心不解脫。復能造業潤業。業卽善惡不
<lb ed="X" n="0386c21"/><lb ed="R039" n="0752a18"/>動業也。</p><p xml:id="pX25p0386c2104" cb:place="inline">○以有業因。必招果報。卽受生也。</p><p xml:id="pX25p0386c2117" cb:place="inline">○受生
<lb ed="X" n="0386c22"/><lb ed="R039" n="0752b01"/>之處。所謂五道。</p><p xml:id="pX25p0386c2207" cb:place="inline">○生而復死。往而又來。故云輪轉。
<lb ed="X" n="0386c23"/><lb ed="R039" n="0752b02"/>輪轉之相。<anchor xml:id="nkr_note_add_0386c2301" n="0386c2301"/><anchor xml:id="beg0386c2301" n="0386c2301"/>已<anchor xml:id="end0386c2301"/>如序中綸輪義也。</p><p xml:id="pX25p0386c2313" cb:place="inline">○反推其源。卽是
<lb ed="X" n="0386c24"/><lb ed="R039" n="0752b03"/>我執。故知我執是過患根本。故要除之。</p>
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0387a" n="0387a"/>
<lb ed="X" n="0387a01"/><lb ed="R039" n="0752b04"/><p xml:id="pX25p0387a0101">△二所知障。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0387a02"/><lb ed="R039" n="0752b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0387a0201">【疏】由所知障障慧。慧不解脫。不了自心。不達諸法性
<lb ed="X" n="0387a03"/><lb ed="R039" n="0752b06"/>相。縱出三界。亦滯二乘不得成佛。故名障也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0387a04"/><lb ed="R039" n="0752b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0387a0401">【記】由所知下。二所知障。</p><p xml:id="pX25p0387a0410" cb:place="inline">○慧不等者。此卽大乘深
<lb ed="X" n="0387a05"/><lb ed="R039" n="0752b08"/>慧。不論小乘淺慧。</p><p xml:id="pX25p0387a0508" cb:place="inline">○此慧若發。照見五蘊皆空。唯
<lb ed="X" n="0387a06"/><lb ed="R039" n="0752b09"/>是心性。離自心外。無別有法。今爲無明覆蔽。不得
<lb ed="X" n="0387a07"/><lb ed="R039" n="0752b10"/>開發。故華嚴云。若不了自心。云何知正道。彼由顚
<lb ed="X" n="0387a08"/><lb ed="R039" n="0752b11"/>倒慧。增長一切惡。</p><p xml:id="pX25p0387a0808" cb:place="inline">○不達等者。然諸法性相。有別
<lb ed="X" n="0387a09"/><lb ed="R039" n="0752b12"/>有通。別則如水以濕爲性。以動靜爲相等。通則諸
<lb ed="X" n="0387a10"/><lb ed="R039" n="0752b13"/>法同以無爲爲性。有爲爲相。由無是慧。故不能了
<lb ed="X" n="0387a11"/><lb ed="R039" n="0752b14"/>之。</p><p xml:id="pX25p0387a1102" cb:place="inline">○然了心卽根本智。了性相卽後得智。二智不
<lb ed="X" n="0387a12"/><lb ed="R039" n="0752b15"/>顯。葢由無明。無明不除。不成佛法。故云縱出三界
<lb ed="X" n="0387a13"/><lb ed="R039" n="0752b16"/>亦滯二乘等。斯則雖出火宅。猶止化城不到寶所。</p>
<lb ed="X" n="0387a14"/><lb ed="R039" n="0752b17"/><p xml:id="pX25p0387a1401">○若反推其本。由於法執。將知法執是過患根本
<lb ed="X" n="0387a15"/><lb ed="R039" n="0752b18"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0387a16"/><lb ed="R039" n="0753a01"/><p xml:id="pX25p0387a1601">【記】然此二障。非謂抗行。皆由一心所爲。但微著有
<lb ed="X" n="0387a17"/><lb ed="R039" n="0753a02"/>異。所知則細。煩惱則麤。麤細雖殊。都無別體。猶如
<lb ed="X" n="0387a18"/><lb ed="R039" n="0753a03"/>一水。起動成波。微著有異。於中亦有二義。纔動則
<lb ed="X" n="0387a19"/><lb ed="R039" n="0753a04"/>不能現像。同彼所知。猛盛則覆舟溺人。況於煩惱。
<lb ed="X" n="0387a20"/><lb ed="R039" n="0753a05"/>法喩相對。昭然可見。</p>
<lb ed="X" n="0387a21"/><lb ed="R039" n="0753a06"/><p xml:id="pX25p0387a2101">【記】又心慧解脫。約人料揀。以成四句。謂心解脫慧
<lb ed="X" n="0387a22"/><lb ed="R039" n="0753a07"/>不解脫。二乘也。心不解脫慧解脫。大悲菩薩也。俱
<lb ed="X" n="0387a23"/><lb ed="R039" n="0753a08"/>解脫。佛也。俱不解脫。凡夫也。</p>
<lb ed="X" n="0387a24"/><lb ed="R039" n="0753a09"/><p xml:id="pX25p0387a2401">△三結。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0387b" n="0387b"/>
<lb ed="X" n="0387b01"/><lb ed="R039" n="0753a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0387b0101">【疏】二執若除。二障隨斷。爲除二執。故說此經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0387b02"/><lb ed="R039" n="0753a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0387b0201">【記】疏二執下。三結。</p><p xml:id="pX25p0387b0208" cb:place="inline">○以前推窮一切過患根本。是
<lb ed="X" n="0387b03"/><lb ed="R039" n="0753a12"/>其我法二執。二執若遣。二障卽除。二障若除。則諸
<lb ed="X" n="0387b04"/><lb ed="R039" n="0753a13"/>過自滅。由是過患之源。卽其二執。爲除二執。故演
<lb ed="X" n="0387b05"/><lb ed="R039" n="0753a14"/>斯經。故知此經是大良藥。故心經云。般若波羅蜜
<lb ed="X" n="0387b06"/><lb ed="R039" n="0753a15"/>多。是大神呪。是大明呪等。乃至云。能除一切苦。眞
<lb ed="X" n="0387b07"/><lb ed="R039" n="0753a16"/>實不虗。</p><p xml:id="pX25p0387b0704" cb:place="inline">○欲知此經除二執者。如經云無我相人
<lb ed="X" n="0387b08"/><lb ed="R039" n="0753a17"/>相衆生相壽者相。是除我執也。無法相亦無非法
<lb ed="X" n="0387b09"/><lb ed="R039" n="0753a18"/>相。是除法執也。如此類例。徧於經中。</p>
<lb ed="X" n="0387b10"/><lb ed="R039" n="0753b01"/><p xml:id="pX25p0387b1001">△二遮斷種現二疑二。初標。二釋。</p><p xml:id="pX25p0387b1014" cb:place="inline">初標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0387b11"/><lb ed="R039" n="0753b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0387b1101">【疏】二。爲遮斷種現二疑故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0387b12"/><lb ed="R039" n="0753b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0387b1201">【記】疏二中。二。初標。可知。</p>
<lb ed="X" n="0387b13"/><lb ed="R039" n="0753b04"/><p xml:id="pX25p0387b1301">△二釋二。初正釋。二指經。</p><p xml:id="pX25p0387b1311" cb:place="inline">初正釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0387b14"/><lb ed="R039" n="0753b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0387b1401">【疏】遮未起種子之疑。斷現起現行之疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0387b15"/><lb ed="R039" n="0753b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0387b1501">【記】二釋。</p><p xml:id="pX25p0387b1504" cb:place="inline">○疑者。於理於事。猶豫不決。卽心所法中
<lb ed="X" n="0387b16"/><lb ed="R039" n="0753b07"/>煩惱一數。然有二種。一種子。二現行。種子。謂蘊在
<lb ed="X" n="0387b17"/><lb ed="R039" n="0753b08"/>藏識。未顯發者。名爲未起。現行。謂動之於心。或形
<lb ed="X" n="0387b18"/><lb ed="R039" n="0753b09"/>之於口。名爲現起。遮則遮其種子。不令起於現行。
<lb ed="X" n="0387b19"/><lb ed="R039" n="0753b10"/>斷則斷於現行。卽自除其根本。其猶築堤防水。傾
<lb ed="X" n="0387b20"/><lb ed="R039" n="0753b11"/>津潑<g ref="#CB08504">𦦨</g>。其義可見。</p>
<lb ed="X" n="0387b21"/><lb ed="R039" n="0753b12"/><p xml:id="pX25p0387b2101">△二指經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0387b22"/><lb ed="R039" n="0753b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0387b2201">【疏】卽經中答所問<anchor xml:id="nkr_note_add_0387b2201" n="0387b2201"/><anchor xml:id="beg0387b2201" n="0387b2201"/>已<anchor xml:id="end0387b2201"/>。便躡跡節節斷疑。乃至經終。二
<lb ed="X" n="0387b23"/><lb ed="R039" n="0753b14"/>十七段。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0387b24"/><lb ed="R039" n="0753b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0387b2401">【記】卽經下。指經也。然準經。卽答三問<anchor xml:id="nkr_note_add_0387b2401" n="0387b2401"/><anchor xml:id="beg0387b2401" n="0387b2401"/>已<anchor xml:id="end0387b2401"/>。展轉而斷。
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0387c" n="0387c"/>
<lb ed="X" n="0387c01"/><lb ed="R039" n="0753b16"/>起復連環。故云節節至二十七。</p><p xml:id="pX25p0387c0113" cb:place="inline">○然遮斷之言。總
<lb ed="X" n="0387c02"/><lb ed="R039" n="0753b17"/>有兩意。一則經中有須菩提陳疑處是現行。卽第
<lb ed="X" n="0387c03"/><lb ed="R039" n="0753b18"/>二第十一第十九。餘無問辭。皆種子也。二卽當時
<lb ed="X" n="0387c04"/><lb ed="R039" n="0754a01"/>盡是現行。望於後代總名種子。斯則斷現行時。卽
<lb ed="X" n="0387c05"/><lb ed="R039" n="0754a02"/>是遮種子也。然二意中。後意稍切。故二十七疑。皆
<lb ed="X" n="0387c06"/><lb ed="R039" n="0754a03"/>言斷而不言遮也。</p>
<lb ed="X" n="0387c07"/><lb ed="R039" n="0754a04"/><p xml:id="pX25p0387c0701">△三轉滅輕重二業二。初標。二釋。</p><p xml:id="pX25p0387c0714" cb:place="inline">初標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0387c08"/><lb ed="R039" n="0754a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0387c0801">【疏】三。爲轉滅輕重二業故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0387c09"/><lb ed="R039" n="0754a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0387c0901">【記】疏三中。二。初標。</p>
<lb ed="X" n="0387c10"/><lb ed="R039" n="0754a07"/><p xml:id="pX25p0387c1001">△二釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0387c11"/><lb ed="R039" n="0754a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0387c1101">【疏】轉重業令輕受。滅輕業令不受。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0387c12"/><lb ed="R039" n="0754a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0387c1201">【記】二釋。</p><p xml:id="pX25p0387c1204" cb:place="inline">○然汎論。業有三種。謂善惡不動。受有三
<lb ed="X" n="0387c13"/><lb ed="R039" n="0754a10"/>時。謂現生後。若今世造善惡。今世受苦樂者。名順
<lb ed="X" n="0387c14"/><lb ed="R039" n="0754a11"/>現報業。若今世造善惡。次生方受。名順生報業。若
<lb ed="X" n="0387c15"/><lb ed="R039" n="0754a12"/>今世造善惡。從第三生<anchor xml:id="nkr_note_add_0387c1501" n="0387c1501"/><anchor xml:id="beg0387c1501" n="0387c1501"/>已<anchor xml:id="end0387c1501"/>去。乃至百千生方受。名
<lb ed="X" n="0387c16"/><lb ed="R039" n="0754a13"/>順後報業。今世有人。造善惡業。目下無報。便疑無
<lb ed="X" n="0387c17"/><lb ed="R039" n="0754a14"/>因果者。良由不達此三時報也。故佛名經云。行善
<lb ed="X" n="0387c18"/><lb ed="R039" n="0754a15"/>之者。觸事轗軻。行惡之者。是事諧偶。致使世間愚
<lb ed="X" n="0387c19"/><lb ed="R039" n="0754a16"/>人。謂之善惡不分。我經中說。有三種報。如上所叙。
<lb ed="X" n="0387c20"/><lb ed="R039" n="0754a17"/>今言轉滅者。三中唯轉惡業。以違理故。時則通三。</p>
<lb ed="X" n="0387c21"/><lb ed="R039" n="0754a18"/><p xml:id="pX25p0387c2101">○然此惡業受報。準小乘宗說有定不定。如初篇
<lb ed="X" n="0387c22"/><lb ed="R039" n="0754b01"/>四重。名爲定業。僧殘<anchor xml:id="nkr_note_add_0387c2201" n="0387c2201"/><anchor xml:id="beg0387c2201" n="0387c2201"/>已<anchor xml:id="end0387c2201"/>下。名不定業。以此對時。應
<lb ed="X" n="0387c23"/><lb ed="R039" n="0754b02"/>成四句。謂時定報不定。報定時不定。俱定。俱不定。
<lb ed="X" n="0387c24"/><lb ed="R039" n="0754b03"/>若此經說者則不然。以未入我法。名決定業。若入
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0388a" n="0388a"/>
<lb ed="X" n="0388a01"/><lb ed="R039" n="0754b04"/>我法。名不決定業。所言不定者。或輕或重。或受或
<lb ed="X" n="0388a02"/><lb ed="R039" n="0754b05"/>不受也。問。若然者。何以大般若中云。唯除決定業
<lb ed="X" n="0388a03"/><lb ed="R039" n="0754b06"/>應受報耶。答。但轉重成輕。非令不受。故無違也。如
<lb ed="X" n="0388a04"/><lb ed="R039" n="0754b07"/>此經云。若有人受持讀誦此經。爲人輕賤者。是人
<lb ed="X" n="0388a05"/><lb ed="R039" n="0754b08"/>先世罪業。應墮惡道。以今世人輕賤故。先世罪業
<lb ed="X" n="0388a06"/><lb ed="R039" n="0754b09"/>則爲消滅。當得阿耨菩提。</p><p xml:id="pX25p0388a0611" cb:place="inline">○言先世者有二意。一。
<lb ed="X" n="0388a07"/><lb ed="R039" n="0754b10"/>前生之前。名爲先世。二。未持經前。名爲先世。雖通
<lb ed="X" n="0388a08"/><lb ed="R039" n="0754b11"/>此二。後義爲正也。今以三塗之業。用輕賤代之。令
<lb ed="X" n="0388a09"/><lb ed="R039" n="0754b12"/>報不定。生報現償。令時不定。此皆轉重令輕也。</p><p xml:id="pX25p0388a0919" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0388a10"/><lb ed="R039" n="0754b13"/>其滅輕不受。經則無文。經雖無文。義乃合有。然有
<lb ed="X" n="0388a11"/><lb ed="R039" n="0754b14"/>兩意。一者。以重況輕。意云。重業旣轉之令輕。輕業
<lb ed="X" n="0388a12"/><lb ed="R039" n="0754b15"/>故宜不受。二則曾墮三塗之者。出在人中。猶有餘
<lb ed="X" n="0388a13"/><lb ed="R039" n="0754b16"/>業。卽貧窮諸衰等苦。令旣不墮三塗。則餘業必免。
<lb ed="X" n="0388a14"/><lb ed="R039" n="0754b17"/>亦是時報俱不定也。</p>
<lb ed="X" n="0388a15"/><lb ed="R039" n="0754b18"/><p xml:id="pX25p0388a1501">△四顯示福慧二因三。初標。二釋。三結。</p><p xml:id="pX25p0388a1516" cb:place="inline">初標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0388a16"/><lb ed="R039" n="0755a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0388a1601">【疏】四。爲顯示福慧二因故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0388a17"/><lb ed="R039" n="0755a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0388a1701">【記】疏四中。三。初標。</p>
<lb ed="X" n="0388a18"/><lb ed="R039" n="0755a03"/><p xml:id="pX25p0388a1801">△二釋二。初未說失爲凡小。二<anchor xml:id="nkr_note_add_0388a1801" n="0388a1801"/><anchor xml:id="beg0388a1801" n="0388a1801"/>已<anchor xml:id="end0388a1801"/>說得爲佛因。</p>
<lb ed="X" n="0388a19"/><lb ed="R039" n="0755a04"/><p xml:id="pX25p0388a1901">初未說失爲凡小。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0388a20"/><lb ed="R039" n="0755a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0388a2001">【疏】佛成正覺。未說般若之前。衆生由無妙慧。施等住
<lb ed="X" n="0388a21"/><lb ed="R039" n="0755a06"/>相。皆成有漏。或滯二乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0388a22"/><lb ed="R039" n="0755a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0388a2201">【記】二釋。二。初未說失爲凡小。</p><p xml:id="pX25p0388a2212" cb:place="inline">○佛成正覺者。卽菩
<lb ed="X" n="0388a23"/><lb ed="R039" n="0755a08"/>提樹下。三十四心斷結。五分法身初圓。示成正覺
<lb ed="X" n="0388a24"/><lb ed="R039" n="0755a09"/>也。</p><p xml:id="pX25p0388a2402" cb:place="inline">○未說等者。卽成道之後。十二年以前。但說人
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0388b" n="0388b"/>
<lb ed="X" n="0388b01"/><lb ed="R039" n="0755a10"/>天因果及四諦緣生。未說三空般若。</p><p xml:id="pX25p0388b0115" cb:place="inline">○無妙慧者。
<lb ed="X" n="0388b02"/><lb ed="R039" n="0755a11"/>妙慧。謂無相甚深般若也。此是法空之慧。以未說
<lb ed="X" n="0388b03"/><lb ed="R039" n="0755a12"/>般若。未顯法空。故無此慧也。</p><p xml:id="pX25p0388b0312" cb:place="inline">○施等住相者。等於
<lb ed="X" n="0388b04"/><lb ed="R039" n="0755a13"/>戒忍等四住於我人衆生等相。及住法非法相也。</p>
<lb ed="X" n="0388b05"/><lb ed="R039" n="0755a14"/><p xml:id="pX25p0388b0501">○旣住我法等相。則成世間因果。故皆有漏也。此
<lb ed="X" n="0388b06"/><lb ed="R039" n="0755a15"/>說凡夫依人天敎者。</p><p xml:id="pX25p0388b0609" cb:place="inline">○或滯二乘者。設有斷惑證
<lb ed="X" n="0388b07"/><lb ed="R039" n="0755a16"/>眞。不無厭苦欣樂。縱出三界。亦墮聲聞緣覺之地。
<lb ed="X" n="0388b08"/><lb ed="R039" n="0755a17"/>此依小乘敎者。</p><p xml:id="pX25p0388b0807" cb:place="inline">○若準凡夫。兼無麤慧。就勝通說。
<lb ed="X" n="0388b09"/><lb ed="R039" n="0755a18"/>故言無妙慧也。</p>
<lb ed="X" n="0388b10"/><lb ed="R039" n="0755b01"/><p xml:id="pX25p0388b1001">△二<anchor xml:id="nkr_note_add_0388b1001" n="0388b1001"/><anchor xml:id="beg0388b1001" n="0388b1001"/>已<anchor xml:id="end0388b1001"/>說得爲佛因二。初順釋。二反顯。</p><p xml:id="pX25p0388b1016" cb:place="inline">初順釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0388b11"/><lb ed="R039" n="0755b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0388b1101">【疏】故談般若。顯示妙慧爲法身因。五度爲應身因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0388b12"/><lb ed="R039" n="0755b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0388b1201">【記】疏故談下。二<anchor xml:id="nkr_note_add_0388b1201" n="0388b1201"/><anchor xml:id="beg0388b1201" n="0388b1201"/>已<anchor xml:id="end0388b1201"/>說得爲佛因。二初順釋。</p><p xml:id="pX25p0388b1217" cb:place="inline">○卽十
<lb ed="X" n="0388b13"/><lb ed="R039" n="0755b04"/>二年後。說諸部般若之敎。詮顯妙慧。</p><p xml:id="pX25p0388b1315" cb:place="inline">○妙慧卽第
<lb ed="X" n="0388b14"/><lb ed="R039" n="0755b05"/>六般若波羅蜜。以法身是眞如妙理。本不生滅。但
<lb ed="X" n="0388b15"/><lb ed="R039" n="0755b06"/>以煩惱覆之。名如來藏。若妙慧照破煩惱。眞理顯
<lb ed="X" n="0388b16"/><lb ed="R039" n="0755b07"/>現。成大法身。故說妙慧爲法身因也。</p><p xml:id="pX25p0388b1615" cb:place="inline">○五度等者。
<lb ed="X" n="0388b17"/><lb ed="R039" n="0755b08"/>五度卽施。戒忍進定。應身卽三十二相八十種好
<lb ed="X" n="0388b18"/><lb ed="R039" n="0755b09"/>紫磨金色之體也。此由積習五波羅蜜之所感得。
<lb ed="X" n="0388b19"/><lb ed="R039" n="0755b10"/>故言五度爲應身因。</p>
<lb ed="X" n="0388b20"/><lb ed="R039" n="0755b11"/><p xml:id="pX25p0388b2001">△二反顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0388b21"/><lb ed="R039" n="0755b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0388b2101">【疏】若無般若。則施等五。非波羅蜜。不名佛因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0388b22"/><lb ed="R039" n="0755b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0388b2201">【記】疏若無下。二反顯。</p><p xml:id="pX25p0388b2209" cb:place="inline">○非波羅蜜等者。雖行施等。
<lb ed="X" n="0388b23"/><lb ed="R039" n="0755b14"/>由無慧導。皆成住相。由住相故。便成有漏。但成世
<lb ed="X" n="0388b24"/><lb ed="R039" n="0755b15"/>間善因樂果。故非佛因也。故菩提資糧論云。施戒
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0388c" n="0388c"/>
<lb ed="X" n="0388c01"/><lb ed="R039" n="0755b16"/>忍進定。及此五之餘。皆由智度故。波羅蜜所攝。</p>
<lb ed="X" n="0388c02"/><lb ed="R039" n="0755b17"/><p xml:id="pX25p0388c0201">△三結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0388c03"/><lb ed="R039" n="0755b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0388c0301">【疏】故須福慧二嚴。方成兩足尊矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0388c04"/><lb ed="R039" n="0756a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0388c0401">【記】疏故須下。三結。</p><p xml:id="pX25p0388c0408" cb:place="inline">○福慧屬因。卽五度六度。是能
<lb ed="X" n="0388c05"/><lb ed="R039" n="0756a02"/>嚴也。兩足是果。卽眞身應身。爲所嚴也。然諸佛果
<lb ed="X" n="0388c06"/><lb ed="R039" n="0756a03"/>德。雖無量無邊。以要言之。不過此二。故法華云。如
<lb ed="X" n="0388c07"/><lb ed="R039" n="0756a04"/>其所得法。定慧力莊嚴。以此度衆生。自證無上道。
<lb ed="X" n="0388c08"/><lb ed="R039" n="0756a05"/>大意謂。由無般若。致使施等非波羅蜜。不成佛因。
<lb ed="X" n="0388c09"/><lb ed="R039" n="0756a06"/>故須福慧二嚴。乃成兩足妙體。</p><p xml:id="pX25p0388c0913" cb:place="inline">○然前五與第六。
<lb ed="X" n="0388c10"/><lb ed="R039" n="0756a07"/>互相資助。以眞應二果。必須具故。其猶膠靑彩色。
<lb ed="X" n="0388c11"/><lb ed="R039" n="0756a08"/>彩非膠而不著。膠非彩而無色。六非五而無相。五
<lb ed="X" n="0388c12"/><lb ed="R039" n="0756a09"/>非六而無因。如經云。應無所住。卽修慧也。行於布
<lb ed="X" n="0388c13"/><lb ed="R039" n="0756a10"/>施。卽修福也。又以無我無人無衆生無壽者。卽修
<lb ed="X" n="0388c14"/><lb ed="R039" n="0756a11"/>慧也。修一切善。卽修福也。此例甚多。</p>
<lb ed="X" n="0388c15"/><lb ed="R039" n="0756a12"/><p xml:id="pX25p0388c1501">△五發明眞應二果三。初標。二釋。三結。</p><p xml:id="pX25p0388c1516" cb:place="inline">初標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0388c16"/><lb ed="R039" n="0756a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0388c1601">【疏】五。爲發明眞應二果故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0388c17"/><lb ed="R039" n="0756a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0388c1701">【記】疏五中。三。初標。</p><p xml:id="pX25p0388c1708" cb:place="inline">○眞應二果者。然諸經論。皆說
<lb ed="X" n="0388c18"/><lb ed="R039" n="0756a15"/>三身。此中唯明二者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0388c1801" n="0388c1801"/><anchor xml:id="beg0388c1801" n="0388c1801"/>已<anchor xml:id="end0388c1801"/>合攝故。言三身者。卽法報
<lb ed="X" n="0388c19"/><lb ed="R039" n="0756a16"/>化。如權宗所說。法身是理。無漏無爲。報身是智。轉
<lb ed="X" n="0388c20"/><lb ed="R039" n="0756a17"/>識所成。有爲無漏。雖證於理。智且非理。如日舍空。
<lb ed="X" n="0388c21"/><lb ed="R039" n="0756a18"/>由是理智分爲二也。化身是影。固宜不同。由此說
<lb ed="X" n="0388c22"/><lb ed="R039" n="0756b01"/>佛有三身也。今言二者。法報合故。以智卽是理。如
<lb ed="X" n="0388c23"/><lb ed="R039" n="0756b02"/>光卽珠。是故合說爲眞身也。如淨名經云。佛身無
<lb ed="X" n="0388c24"/><lb ed="R039" n="0756b03"/>爲。不墮諸數。豈言報體是有爲耶。又涅槃經云。若
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0389a" n="0389a"/>
<lb ed="X" n="0389a01"/><lb ed="R039" n="0756b04"/>人言如來同有爲者。死入地獄。是故此中不說於
<lb ed="X" n="0389a02"/><lb ed="R039" n="0756b05"/>三。但言二也。故智論云。佛有二身。一眞身。二應身。
<lb ed="X" n="0389a03"/><lb ed="R039" n="0756b06"/>亦云生身應身皆化身也。</p><p xml:id="pX25p0389a0311" cb:place="inline">○問。法報化等。皆是佛
<lb ed="X" n="0389a04"/><lb ed="R039" n="0756b07"/>身。法報旣其不分。化體何故別說耶。答。法報皆實。
<lb ed="X" n="0389a05"/><lb ed="R039" n="0756b08"/>所以合論。化體唯虗。故宜別也。</p>
<lb ed="X" n="0389a06"/><lb ed="R039" n="0756b09"/><p xml:id="pX25p0389a0601">△二釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0389a07"/><lb ed="R039" n="0756b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0389a0701">【疏】未聞般若之前。但言色相是佛。不知應化唯眞之
<lb ed="X" n="0389a08"/><lb ed="R039" n="0756b11"/>影。不如實見眞身應身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0389a09"/><lb ed="R039" n="0756b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0389a0901">【記】疏未聞下。二釋。</p><p xml:id="pX25p0389a0908" cb:place="inline">○謂十二年前小乘之人。唯取
<lb ed="X" n="0389a10"/><lb ed="R039" n="0756b13"/>三十二相金色之身以爲眞佛。不知更有眞佛。故
<lb ed="X" n="0389a11"/><lb ed="R039" n="0756b14"/>云但言色相。</p><p xml:id="pX25p0389a1106" cb:place="inline">○不知下。以未達法空故。不知此相
<lb ed="X" n="0389a12"/><lb ed="R039" n="0756b15"/>但是眞身之中所現影像也。故唯識云。大圓鏡智。
<lb ed="X" n="0389a13"/><lb ed="R039" n="0756b16"/>能現能生身土智影。旣言是影則知非眞。故彌勒
<lb ed="X" n="0389a14"/><lb ed="R039" n="0756b17"/>頌云。應化非眞佛。亦非說法者。</p><p xml:id="pX25p0389a1413" cb:place="inline">○不知等者。若知
<lb ed="X" n="0389a15"/><lb ed="R039" n="0756b18"/>眞身是實。應身是虗。又了相卽無相名爲眞身。無
<lb ed="X" n="0389a16"/><lb ed="R039" n="0757a01"/>相卽相名爲應身。如是見者。名如實見。故華嚴云。
<lb ed="X" n="0389a17"/><lb ed="R039" n="0757a02"/>於實見眞實。不實見不實。如是解法相。是則名爲
<lb ed="X" n="0389a18"/><lb ed="R039" n="0757a03"/>佛。若不如是。名爲不如實見。</p>
<lb ed="X" n="0389a19"/><lb ed="R039" n="0757a04"/><p xml:id="pX25p0389a1901">△三結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0389a20"/><lb ed="R039" n="0757a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0389a2001">【疏】故此發明二果。令知由前二因證得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0389a21"/><lb ed="R039" n="0757a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0389a2101">【記】疏故此下。三結。</p><p xml:id="pX25p0389a2108" cb:place="inline">○發明二果者。如經云如來說
<lb ed="X" n="0389a22"/><lb ed="R039" n="0757a07"/>三十二相卽是非相者。發明眞身也。是名三十二
<lb ed="X" n="0389a23"/><lb ed="R039" n="0757a08"/>相者。發明應身也。又云則非具足色身。發明眞身
<lb ed="X" n="0389a24"/><lb ed="R039" n="0757a09"/>也。是名具足色身。發明應身也。餘例此知。</p><p xml:id="pX25p0389a2417" cb:place="inline">○二因
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0389b" n="0389b"/>
<lb ed="X" n="0389b01"/><lb ed="R039" n="0757a10"/>等者。眞身由前慧因證得。應身由前福因證得也。</p>
<lb ed="X" n="0389b02"/><lb ed="R039" n="0757a11"/><p xml:id="pX25p0389b0201">○前段中云故須福慧二嚴等。卽是約果說因。今
<lb ed="X" n="0389b03"/><lb ed="R039" n="0757a12"/>云故此發明等。卽是望因說果。如是說者。意令衆
<lb ed="X" n="0389b04"/><lb ed="R039" n="0757a13"/>生。修二種因。證二種果也。</p>
<lb ed="X" n="0389b05"/><lb ed="R039" n="0757a14"/><p xml:id="pX25p0389b0501">【記】然前五門。展轉相躡。謂說般若經。本除二執。故
<lb ed="X" n="0389b06"/><lb ed="R039" n="0757a15"/>有第一。二執雖遣。兩疑猶存。故有第二。縱使無疑。
<lb ed="X" n="0389b07"/><lb ed="R039" n="0757a16"/>爭奈先業。故有第三。惡業旣滅。無漏因成。故有第
<lb ed="X" n="0389b08"/><lb ed="R039" n="0757a17"/>四。因旣昭然。果證何遠。故有第五。由是。一經大意。
<lb ed="X" n="0389b09"/><lb ed="R039" n="0757a18"/>極此五重矣。</p>
<lb ed="X" n="0389b10"/><lb ed="R039" n="0757b01"/><p xml:id="pX25p0389b1001">△二明經宗體二。初總標別開。二依開別釋。</p><p xml:id="pX25p0389b1018" cb:place="inline">初
<lb ed="X" n="0389b11"/><lb ed="R039" n="0757b02"/>總標別開。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0389b12"/><lb ed="R039" n="0757b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0389b1201">【疏】第二明經宗體。二。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0389b13"/><lb ed="R039" n="0757b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0389b1301">【記】疏明經宗體者。宗卽所詮。體卽能詮。</p>
<lb ed="X" n="0389b14"/><lb ed="R039" n="0757b05"/><p xml:id="pX25p0389b1401">△二依開別釋二。初明經宗。二明經體。初明經宗
<lb ed="X" n="0389b15"/><lb ed="R039" n="0757b06"/>二。初標。二釋。</p><p xml:id="pX25p0389b1506" cb:place="inline">初標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0389b16"/><lb ed="R039" n="0757b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0389b1601">【疏】初宗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0389b17"/><lb ed="R039" n="0757b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0389b1701">【記】今初。宗者。尊也重也。心言之所尙也。然言由於
<lb ed="X" n="0389b18"/><lb ed="R039" n="0757b09"/>心故。故肇公云。情尙於空者。觸言而賓無。毛詩序
<lb ed="X" n="0389b19"/><lb ed="R039" n="0757b10"/>云。情動於中而形於言。餘皆例此。文二。</p>
<lb ed="X" n="0389b20"/><lb ed="R039" n="0757b11"/><p xml:id="pX25p0389b2001">△二釋二。初統明諸敎。二別顯今經。</p><p xml:id="pX25p0389b2015" cb:place="inline">初統明諸敎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0389b21"/><lb ed="R039" n="0757b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0389b2101">【疏】統論佛敎。因緣爲宗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0389b22"/><lb ed="R039" n="0757b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0389b2201">【記】初統明諸敎。</p><p xml:id="pX25p0389b2207" cb:place="inline">○然此方古今。敎有三種。淺深旣
<lb ed="X" n="0389b23"/><lb ed="R039" n="0757b14"/>異。所宗亦殊。一儒敎。主卽文宣王。謂孔丘也。宗於
<lb ed="X" n="0389b24"/><lb ed="R039" n="0757b15"/>五常。仁義禮智信。意以修身愼行。理國理家。揚名
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0389c" n="0389c"/>
<lb ed="X" n="0389c01"/><lb ed="R039" n="0757b16"/>後代也。二道敎。主卽玄元皇帝。謂老聃也。宗於自
<lb ed="X" n="0389c02"/><lb ed="R039" n="0757b17"/>然。自然卽融蕩是非。齊平生死。終歸虗無也。三釋
<lb ed="X" n="0389c03"/><lb ed="R039" n="0757b18"/>敎。主卽釋迦也。宗於因緣。意令識迷破惑。證眞起
<lb ed="X" n="0389c04"/><lb ed="R039" n="0758a01"/>用也。是故疏云因緣爲宗。</p><p xml:id="pX25p0389c0411" cb:place="inline">○然一代佛敎。通宗因
<lb ed="X" n="0389c05"/><lb ed="R039" n="0758a02"/>緣。雖小乘生滅。大乘無性。淺深有異。大約統論皆
<lb ed="X" n="0389c06"/><lb ed="R039" n="0758a03"/>因緣也。</p><p xml:id="pX25p0389c0604" cb:place="inline">○然有二種。一世間。二出世間。世間有二。
<lb ed="X" n="0389c07"/><lb ed="R039" n="0758a04"/>一內二外。外復有二。一謂種子爲因。水土人時等
<lb ed="X" n="0389c08"/><lb ed="R039" n="0758a05"/>爲緣。而芽得生。又泥團爲因。輪繩陶師等爲緣。而
<lb ed="X" n="0389c09"/><lb ed="R039" n="0758a06"/>器得成。二內。謂無明爲因。行支爲緣。而生識等五
<lb ed="X" n="0389c10"/><lb ed="R039" n="0758a07"/>支及生老死二支。前二器世間。後一卽有情世間。
<lb ed="X" n="0389c11"/><lb ed="R039" n="0758a08"/>故知成此三界世間只由因緣二字。二者出世間。
<lb ed="X" n="0389c12"/><lb ed="R039" n="0758a09"/>有三種。一則本覺內熏爲因。師敎外熏爲緣。而始
<lb ed="X" n="0389c13"/><lb ed="R039" n="0758a10"/>覺得生。二始覺爲因。施等五度爲緣。而佛果得成。
<lb ed="X" n="0389c14"/><lb ed="R039" n="0758a11"/>三則大悲爲因。衆生爲緣。而應化得興。故知出世
<lb ed="X" n="0389c15"/><lb ed="R039" n="0758a12"/>間一切淨妙等事。不出因緣二字。故法華云。佛種
<lb ed="X" n="0389c16"/><lb ed="R039" n="0758a13"/>從緣起。是故說一乘。中論云。未曾有一法。不從因
<lb ed="X" n="0389c17"/><lb ed="R039" n="0758a14"/>緣生。又云。我說是因緣。能滅諸戲論。</p><p xml:id="pX25p0389c1715" cb:place="inline">○然統收世
<lb ed="X" n="0389c18"/><lb ed="R039" n="0758a15"/>出世間一切諸法有義空義假義中義。雖淺深不
<lb ed="X" n="0389c19"/><lb ed="R039" n="0758a16"/>同。皆墮因緣也。言有者。有生有滅也。謂諸法緣會
<lb ed="X" n="0389c20"/><lb ed="R039" n="0758a17"/>而生。緣離則滅。如馬勝比丘。爲舍利弗說偈。曰。諸
<lb ed="X" n="0389c21"/><lb ed="R039" n="0758a18"/>法從緣生。緣離法卽滅。如是滅與生。沙門如是說。
<lb ed="X" n="0389c22"/><lb ed="R039" n="0758b01"/>空者。旣屬因緣。則知無體。無體卽空義也。故中論
<lb ed="X" n="0389c23"/><lb ed="R039" n="0758b02"/>云。因緣所生法。我說卽是空。假者。如鏡像水月。雖
<lb ed="X" n="0389c24"/><lb ed="R039" n="0758b03"/>則不實。緣會不得不現。故淨名云。是身如影。從業
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0390a" n="0390a"/>
<lb ed="X" n="0390a01"/><lb ed="R039" n="0758b04"/>緣現。中者。以假故非空。空故非假。非空非假。卽空
<lb ed="X" n="0390a02"/><lb ed="R039" n="0758b05"/>卽假。名爲中義。故淨名云。說法不有亦不無。以因
<lb ed="X" n="0390a03"/><lb ed="R039" n="0758b06"/>緣故諸法生。又如中論都明有等四義。云。因緣所
<lb ed="X" n="0390a04"/><lb ed="R039" n="0758b07"/>生法。我說卽是空。亦名爲假名。亦名中道義。卽三
<lb ed="X" n="0390a05"/><lb ed="R039" n="0758b08"/>乘敎中所說空有中假等義並不出因緣。故云佛
<lb ed="X" n="0390a06"/><lb ed="R039" n="0758b09"/>敎統宗因緣也。</p>
<lb ed="X" n="0390a07"/><lb ed="R039" n="0758b10"/><p xml:id="pX25p0390a0701">△二別顯今經三。初約法正立。二約喩釋成。三約
<lb ed="X" n="0390a08"/><lb ed="R039" n="0758b11"/>行結顯。</p>
<lb ed="X" n="0390a09"/><lb ed="R039" n="0758b12"/><p xml:id="pX25p0390a0901">【記】疏別顯等者。所謂通中之別。隨何經中。所宗各
<lb ed="X" n="0390a10"/><lb ed="R039" n="0758b13"/>異。如華嚴法界。法華一乘。淨名不思議眞如佛性
<lb ed="X" n="0390a11"/><lb ed="R039" n="0758b14"/>等也。文三。初約法正立。</p>
<lb ed="X" n="0390a12"/><lb ed="R039" n="0758b15"/><p xml:id="pX25p0390a1201">△初約法正立。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0390a13"/><lb ed="R039" n="0758b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0390a1301">【疏】別顯此經。則實相般若。觀照般若。不一不二。以爲
<lb ed="X" n="0390a14"/><lb ed="R039" n="0758b17"/>其宗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0390a15"/><lb ed="R039" n="0758b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0390a1501">【記】然般若種類。諸說不同。準智度論。說有三種。一
<lb ed="X" n="0390a16"/><lb ed="R039" n="0759a01"/>文字。卽能詮敎。二觀照。卽能觀智。三實相。卽所觀
<lb ed="X" n="0390a17"/><lb ed="R039" n="0759a02"/>境。羅什後來開爲五種。謂於觀照中。開出眷屬。卽
<lb ed="X" n="0390a18"/><lb ed="R039" n="0759a03"/>隨行五蘊及煗等善根。於實相中。開出境界。卽俗
<lb ed="X" n="0390a19"/><lb ed="R039" n="0759a04"/>諦境。此五中。唯觀照持業釋。餘皆依主。大雲解之。
<lb ed="X" n="0390a20"/><lb ed="R039" n="0759a05"/>五皆持業。謂文字性空。卽般若故。眷屬境界。同文
<lb ed="X" n="0390a21"/><lb ed="R039" n="0759a06"/>字故實相卽是法身。起信論云。依此法身。說名本
<lb ed="X" n="0390a22"/><lb ed="R039" n="0759a07"/>覺故。然雖三雖五。三者爲正。何則。般若所照。皆實
<lb ed="X" n="0390a23"/><lb ed="R039" n="0759a08"/>相故。不唯眞如。故智論云。照色等空。卽名實性。性
<lb ed="X" n="0390a24"/><lb ed="R039" n="0759a09"/>空實理。離於顚倒。非虗僞故。於空見空。亦名顚倒
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0390b" n="0390b"/>
<lb ed="X" n="0390b01"/><lb ed="R039" n="0759a10"/>於空無著。乃是實法。色等虗僞。誑人眼根。故知但
<lb ed="X" n="0390b02"/><lb ed="R039" n="0759a11"/>約不顚倒。離虗僞。便爲實相。則雙取眞俗二諦爲
<lb ed="X" n="0390b03"/><lb ed="R039" n="0759a12"/>一實相也。煗等眷屬。是慧性故。相應隨行。俱觀照
<lb ed="X" n="0390b04"/><lb ed="R039" n="0759a13"/>故。故知觀照攝眷屬也。由是。雖則說三。<anchor xml:id="nkr_note_add_0390b0401" n="0390b0401"/><anchor xml:id="beg0390b0401" n="0390b0401"/>已<anchor xml:id="end0390b0401"/>攝於五。
<lb ed="X" n="0390b05"/><lb ed="R039" n="0759a14"/>旣符智論。必契深經。故三爲正。</p><p xml:id="pX25p0390b0513" cb:place="inline">○然諸家立宗。或
<lb ed="X" n="0390b06"/><lb ed="R039" n="0759a15"/>唯觀照。或唯實相。此並未當。且此經所詮。一一離
<lb ed="X" n="0390b07"/><lb ed="R039" n="0759a16"/>相。豈唯觀照。又敎化衆生。斷疑破執。豈唯實相。由
<lb ed="X" n="0390b08"/><lb ed="R039" n="0759a17"/>是。今疏雙取爲宗。</p><p xml:id="pX25p0390b0808" cb:place="inline">○不一不二者。欲言其一。體用
<lb ed="X" n="0390b09"/><lb ed="R039" n="0759a18"/>有殊。欲言其二。寂照常俱。故非一二。</p>
<lb ed="X" n="0390b10"/><lb ed="R039" n="0759b01"/><p xml:id="pX25p0390b1001">△二約喩釋成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0390b11"/><lb ed="R039" n="0759b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0390b1101">【疏】以卽理之智。觀照諸相。故如金剛。能斷一切。</p>
<lb ed="X" n="0390b12"/><lb ed="R039" n="0759b03"/><p xml:id="pX25p0390b1201">【疏】卽智之理。是爲實相。故如金剛。堅牢難壞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0390b13"/><lb ed="R039" n="0759b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0390b1301">【記】疏以卽下。二約喩釋成。則顯雙取爲正。且本擧
<lb ed="X" n="0390b14"/><lb ed="R039" n="0759b05"/>能堅能利一金剛。以喩觀照實相二種般若。若單
<lb ed="X" n="0390b15"/><lb ed="R039" n="0759b06"/>取觀照。則闕堅義。若單取實相。則闕利義。</p><p xml:id="pX25p0390b1517" cb:place="inline">○又皆
<lb ed="X" n="0390b16"/><lb ed="R039" n="0759b07"/>言卽者。釋成不二之相。以照而常寂故。理非智外。
<lb ed="X" n="0390b17"/><lb ed="R039" n="0759b08"/>寂而常照故。智非理外。旣離理無智。離智無理。故
<lb ed="X" n="0390b18"/><lb ed="R039" n="0759b09"/>如金剛。卽堅卽利。</p>
<lb ed="X" n="0390b19"/><lb ed="R039" n="0759b10"/><p xml:id="pX25p0390b1901">△三約行結顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0390b20"/><lb ed="R039" n="0759b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0390b2001">【疏】萬行之中。一一不得昧此。是故合之以爲經宗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0390b21"/><lb ed="R039" n="0759b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0390b2101">【記】疏萬行下。三約行結顯。</p><p xml:id="pX25p0390b2111" cb:place="inline">○謂菩薩行中。必須具
<lb ed="X" n="0390b22"/><lb ed="R039" n="0759b13"/>此。若昧實相。則難亡分別。便成住相。卽墮有漏。若
<lb ed="X" n="0390b23"/><lb ed="R039" n="0759b14"/>昧觀照。則闕智用。便滯偏空。同於二乘。故須二事
<lb ed="X" n="0390b24"/><lb ed="R039" n="0759b15"/>兼行。方契中道。此則如前行玄之義也。由是。起信
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0390c" n="0390c"/>
<lb ed="X" n="0390c01"/><lb ed="R039" n="0759b16"/>論中。止觀合說。法華經內。定慧莊嚴。華嚴明定慧
<lb ed="X" n="0390c02"/><lb ed="R039" n="0759b17"/>二事。菩薩依賴。涅槃顯定慧不等。不見佛性。諸敎
<lb ed="X" n="0390c03"/><lb ed="R039" n="0759b18"/>中說。無明邪見。自此而生。故華嚴疏云。萬行忘照
<lb ed="X" n="0390c04"/><lb ed="R039" n="0760a01"/>而齊修。頓漸無礙而雙入。皆此義也。</p>
<lb ed="X" n="0390c05"/><lb ed="R039" n="0760a02"/><p xml:id="pX25p0390c0501">△二明經體二。初標。二釋。</p><p xml:id="pX25p0390c0511" cb:place="inline">初標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0390c06"/><lb ed="R039" n="0760a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0390c0601">【疏】二體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0390c07"/><lb ed="R039" n="0760a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0390c0701">△二釋三。初標立。二正釋。三總結。</p><p xml:id="pX25p0390c0714" cb:place="inline">初標立。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0390c08"/><lb ed="R039" n="0760a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0390c0801">【疏】文字般若。卽是經體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0390c09"/><lb ed="R039" n="0760a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0390c0901">【記】二體。分三。初標立。可知。</p>
<lb ed="X" n="0390c10"/><lb ed="R039" n="0760a07"/><p xml:id="pX25p0390c1001">△二正釋二。初明具四法。二明攝所詮理。</p><p xml:id="pX25p0390c1017" cb:place="inline">初明
<lb ed="X" n="0390c11"/><lb ed="R039" n="0760a08"/>具四法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0390c12"/><lb ed="R039" n="0760a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0390c1201">【疏】文字卽含聲名句文。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0390c13"/><lb ed="R039" n="0760a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0390c1301">【記】文字下。二正釋。</p><p xml:id="pX25p0390c1308" cb:place="inline">○或曰。諸家所出敎體。皆取聲
<lb ed="X" n="0390c14"/><lb ed="R039" n="0760a11"/>名句文。或通取所詮之法。今何單取文字耶。</p><p xml:id="pX25p0390c1418" cb:place="inline">○由
<lb ed="X" n="0390c15"/><lb ed="R039" n="0760a12"/>是。疏云文字卽含聲名句文。此明具四法也。</p><p xml:id="pX25p0390c1518" cb:place="inline">○聲
<lb ed="X" n="0390c16"/><lb ed="R039" n="0760a13"/>卽言音。名句文三。卽聲上屈曲表示。名詮諸法自
<lb ed="X" n="0390c17"/><lb ed="R039" n="0760a14"/>性。句詮諸法差別。文卽是字。爲二所依也。</p><p xml:id="pX25p0390c1717" cb:place="inline">○問。四
<lb ed="X" n="0390c18"/><lb ed="R039" n="0760a15"/>法之中。文字最居其末。云何攝聲等法耶。答。所以
<lb ed="X" n="0390c19"/><lb ed="R039" n="0760a16"/>能攝者有二意。一能顯文字。有其三處。謂心上顯。
<lb ed="X" n="0390c20"/><lb ed="R039" n="0760a17"/>卽意識境。聲上顯。卽耳識境。色上顯。卽眼識境。今
<lb ed="X" n="0390c21"/><lb ed="R039" n="0760a18"/>取初者。故能攝之。二。有聲未必有名句文。有文則
<lb ed="X" n="0390c22"/><lb ed="R039" n="0760b01"/>必有聲名句。前前未必有後後。後後必有於前前。
<lb ed="X" n="0390c23"/><lb ed="R039" n="0760b02"/>如苗必有根。根未必有苗也。以是義故。故攝聲等。</p>
<lb ed="X" n="0390c24"/><lb ed="R039" n="0760b03"/><p xml:id="pX25p0390c2401">△二明攝所詮理。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0391a" n="0391a"/>
<lb ed="X" n="0391a01"/><lb ed="R039" n="0760b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391a0101">【疏】文字性空。卽是般若。無別文字之體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391a02"/><lb ed="R039" n="0760b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391a0201">【記】文字性空下。明攝所詮理也。謂依於般若。顯乎
<lb ed="X" n="0391a03"/><lb ed="R039" n="0760b06"/>文字。文字本空。卽是般若。無別文字體也。然有二
<lb ed="X" n="0391a04"/><lb ed="R039" n="0760b07"/>意。一。體屬緣生。無自體故。二。非別有一法爲文字
<lb ed="X" n="0391a05"/><lb ed="R039" n="0760b08"/>體故。此皆意顯般若是文字體也。其猶鎔金成像。
<lb ed="X" n="0391a06"/><lb ed="R039" n="0760b09"/>像卽是金也。</p>
<lb ed="X" n="0391a07"/><lb ed="R039" n="0760b10"/><p xml:id="pX25p0391a0701">△三總結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391a08"/><lb ed="R039" n="0760b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391a0801">【疏】故皆含攝。理無不盡。統爲敎體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391a09"/><lb ed="R039" n="0760b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391a0901">【記】疏故皆下。三總結。</p><p xml:id="pX25p0391a0909" cb:place="inline">○含攝之義。如上所明。能所
<lb ed="X" n="0391a10"/><lb ed="R039" n="0760b13"/>總該。故言理無不盡。此乃文字則該能詮盡。般若
<lb ed="X" n="0391a11"/><lb ed="R039" n="0760b14"/>則該所詮盡。詮旨旣備。故云統爲敎體。</p>
<lb ed="X" n="0391a12"/><lb ed="R039" n="0760b15"/><p xml:id="pX25p0391a1201">△三分別處會二。初總標別開。二依開別釋。</p><p xml:id="pX25p0391a1218" cb:place="inline">初
<lb ed="X" n="0391a13"/><lb ed="R039" n="0760b16"/>總標別開。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391a14"/><lb ed="R039" n="0760b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391a1401">【疏】第三分別處會二。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391a15"/><lb ed="R039" n="0760b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391a1501">【記】疏分別處會文二。</p>
<lb ed="X" n="0391a16"/><lb ed="R039" n="0761a01"/><p xml:id="pX25p0391a1601">△二依開別釋二。初總明佛說大部處會。二別明
<lb ed="X" n="0391a17"/><lb ed="R039" n="0761a02"/>傳譯此卷時主。初總明佛說大部處會二。初標。二
<lb ed="X" n="0391a18"/><lb ed="R039" n="0761a03"/>釋。</p><p xml:id="pX25p0391a1802" cb:place="inline">初標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391a19"/><lb ed="R039" n="0761a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391a1901">【疏】初。總明佛說大部處會。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391a20"/><lb ed="R039" n="0761a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391a2001">△二釋二。初總示大部。二別顯此經。</p>
<lb ed="X" n="0391a21"/><lb ed="R039" n="0761a06"/><p xml:id="pX25p0391a2101">【記】初中二。初總示大部。此經下。二別顯此經。</p>
<lb ed="X" n="0391a22"/><lb ed="R039" n="0761a07"/><p xml:id="pX25p0391a2201">△初總示大部二。初總標。二別列。</p><p xml:id="pX25p0391a2214" cb:place="inline">初總標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391a23"/><lb ed="R039" n="0761a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391a2301">【疏】六百卷。四處十六會說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391a24"/><lb ed="R039" n="0761a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391a2401">△二別列。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0391b" n="0391b"/>
<lb ed="X" n="0391b01"/><lb ed="R039" n="0761a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391b0101">【疏】一<name role="" type="person">王舍城</name>鷲峰山七會。<note place="inline">山中四會山頂三會</note>二<name role="" type="person">給孤獨園</name>七
<lb ed="X" n="0391b02"/><lb ed="R039" n="0761a11"/>會。三<name role="" type="person">他化天</name>宮摩尼寶藏殿一會。四<name role="" type="person">王舍城</name>竹林園
<lb ed="X" n="0391b03"/><lb ed="R039" n="0761a12"/>白鷺池側一會。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391b04"/><lb ed="R039" n="0761a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391b0401">△二別顯此經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391b05"/><lb ed="R039" n="0761a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391b0501">【疏】此經。則二處第九會第五百七十七卷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391b06"/><lb ed="R039" n="0761a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391b0601">【記】總。可知。</p>
<lb ed="X" n="0391b07"/><lb ed="R039" n="0761a16"/><p xml:id="pX25p0391b0701">△二別明傳譯此卷時主二。初標。二釋。</p><p xml:id="pX25p0391b0716" cb:place="inline">初標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391b08"/><lb ed="R039" n="0761a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391b0801">【疏】後。別明傳譯此卷時主。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391b09"/><lb ed="R039" n="0761a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391b0901">△二釋三。初正明東土翻譯前後。二因辨西方解
<lb ed="X" n="0391b10"/><lb ed="R039" n="0761b01"/>釋異同。三示今科判依據差別。初正明東土翻譯
<lb ed="X" n="0391b11"/><lb ed="R039" n="0761b02"/>前後二。初通辯諸譯。二克示所傳。</p>
<lb ed="X" n="0391b12"/><lb ed="R039" n="0761b03"/><p xml:id="pX25p0391b1201">【記】疏別明中。文三。初正明東土翻譯前後。二。初通
<lb ed="X" n="0391b13"/><lb ed="R039" n="0761b04"/>辨諸譯。</p>
<lb ed="X" n="0391b14"/><lb ed="R039" n="0761b05"/><p xml:id="pX25p0391b1401">△初通辨諸譯二。初總標。二別列。</p><p xml:id="pX25p0391b1414" cb:place="inline">初總標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391b15"/><lb ed="R039" n="0761b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391b1501">【疏】前後六譯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391b16"/><lb ed="R039" n="0761b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391b1601">△二別列二。初列別名。二顯通號。</p><p xml:id="pX25p0391b1614" cb:place="inline">初列別名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391b17"/><lb ed="R039" n="0761b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391b1701">【疏】一後秦羅什。二後魏<name role="" type="person">菩提流支</name>。三陳朝眞諦。四隋
<lb ed="X" n="0391b18"/><lb ed="R039" n="0761b09"/>朝笈多。五唐初<name role="" type="person">玄奘</name>。六大周義淨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391b19"/><lb ed="R039" n="0761b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391b1901">【記】流支者。天平二年。於洛陽。譯成十四紙。名金剛
<lb ed="X" n="0391b20"/><lb ed="R039" n="0761b11"/>般若。</p><p xml:id="pX25p0391b2003" cb:place="inline">○眞諦。太康元年。於金陵郡。譯成十四紙。名
<lb ed="X" n="0391b21"/><lb ed="R039" n="0761b12"/>金剛斷割。</p><p xml:id="pX25p0391b2105" cb:place="inline">○笈多。開皇十年。於洛陽。譯成十六紙。
<lb ed="X" n="0391b22"/><lb ed="R039" n="0761b13"/>名金剛斷割。</p><p xml:id="pX25p0391b2206" cb:place="inline">○<name role="" type="person">玄奘</name>。貞觀二十二年。於<name role="" type="person">玉華宮</name>。譯
<lb ed="X" n="0391b23"/><lb ed="R039" n="0761b14"/>成十八紙。名能斷金剛。</p><p xml:id="pX25p0391b2310" cb:place="inline">○義淨。證聖二年。於佛授
<lb ed="X" n="0391b24"/><lb ed="R039" n="0761b15"/>記寺。譯成十二紙。名能斷金剛。</p>
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0391c" n="0391c"/>
<lb ed="X" n="0391c01"/><lb ed="R039" n="0761b16"/><p xml:id="pX25p0391c0101">△二顯通號。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391c02"/><lb ed="R039" n="0761b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391c0201">【疏】上六人皆三藏。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391c03"/><lb ed="R039" n="0761b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391c0301">△二克示所傳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391c04"/><lb ed="R039" n="0762a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391c0401">【疏】今所傳者。卽羅什弘始四年於長安艸堂寺所譯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391c05"/><lb ed="R039" n="0762a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391c0501">【記】疏今所下。二克示所傳。</p>
<lb ed="X" n="0391c06"/><lb ed="R039" n="0762a03"/><p xml:id="pX25p0391c0601">△二因辨西方解釋異同二。初明偈受授。二明論
<lb ed="X" n="0391c07"/><lb ed="R039" n="0762a04"/>異同。初明偈受授二。初稟受彌勒。二轉授天親。</p>
<lb ed="X" n="0391c08"/><lb ed="R039" n="0762a05"/><p xml:id="pX25p0391c0801">初稟受彌勒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391c09"/><lb ed="R039" n="0762a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391c0901">【疏】天竺有無著菩薩。入日光定。上昇兜率。親詣彌勒。
<lb ed="X" n="0391c10"/><lb ed="R039" n="0762a07"/>稟受八十行偈。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391c11"/><lb ed="R039" n="0762a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391c1101">【記】疏天竺下。二因辨西方解釋異同。</p>
<lb ed="X" n="0391c12"/><lb ed="R039" n="0762a09"/><p xml:id="pX25p0391c1201">△二轉授天親。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391c13"/><lb ed="R039" n="0762a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391c1301">【疏】又將此偈。轉授天親。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391c14"/><lb ed="R039" n="0762a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391c1401">【記】轉授天親者。有說云。以天親久習小乘。近從大
<lb ed="X" n="0391c15"/><lb ed="R039" n="0762a12"/>敎。要滌情執。故轉授之。</p>
<lb ed="X" n="0391c16"/><lb ed="R039" n="0762a13"/><p xml:id="pX25p0391c1601">△二明論異同二。初天親斷疑執。二無著顯行位
<lb ed="X" n="0391c17"/><lb ed="R039" n="0762a14"/>初天親斷疑執。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391c18"/><lb ed="R039" n="0762a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391c1801">【疏】天親作長行解釋。成三卷論。約斷疑執以釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391c19"/><lb ed="R039" n="0762a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391c1901">△二無著顯行位。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391c20"/><lb ed="R039" n="0762a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391c2001">【疏】無著又造兩卷論。約顯行位以釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0391c21"/><lb ed="R039" n="0762a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391c2101">【記】斷疑執。顯行位正。宗文中可。見。</p>
<lb ed="X" n="0391c22"/><lb ed="R039" n="0762b01"/><p xml:id="pX25p0391c2201">△三示今科判依據差別二。初正明科釋所依。二
<lb ed="X" n="0391c23"/><lb ed="R039" n="0762b02"/>結成立題所以。初正明科釋所依二。初天親無著。
<lb ed="X" n="0391c24"/><lb ed="R039" n="0762b03"/>二餘論諸疏。</p><p xml:id="pX25p0391c2406" cb:place="inline">初天親無著。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0491.0392a" n="0392a"/>
<lb ed="X" n="0392a01"/><lb ed="R039" n="0762b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0392a0101">【疏】今。科經唯約天親。釋義。卽兼無著。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0392a02"/><lb ed="R039" n="0762b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0392a0201">【記】疏今科下。三示今科判依據差別。二。初正明科
<lb ed="X" n="0392a03"/><lb ed="R039" n="0762b06"/>釋所依。</p><p xml:id="pX25p0392a0304" cb:place="inline">○兼無著者。以顯此疏。正依天親。傍用無
<lb ed="X" n="0392a04"/><lb ed="R039" n="0762b07"/>著。</p>
<lb ed="X" n="0392a05"/><lb ed="R039" n="0762b08"/><p xml:id="pX25p0392a0501">△二餘論諸疏。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0392a06"/><lb ed="R039" n="0762b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0392a0601">【疏】亦傍求餘論。採集諸疏。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0392a07"/><lb ed="R039" n="0762b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0392a0701">【記】餘論諸疏。義見開題處。</p>
<lb ed="X" n="0392a08"/><lb ed="R039" n="0762b11"/><p xml:id="pX25p0392a0801">△二結成立題所以。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0392a09"/><lb ed="R039" n="0762b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0392a0901">【疏】題云纂要。其在茲焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0392a10"/><lb ed="R039" n="0762b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0392a1001">【記】疏題云下。二結成立題所以。</p><p xml:id="pX25p0392a1013" cb:place="inline">○不同淨名集疏。
<lb ed="X" n="0392a11"/><lb ed="R039" n="0762b14"/>備書四聖之名。義卽如<name role="" type="person">何晏</name>集解論語。於<name role="" type="person">孔安國</name>
<lb ed="X" n="0392a12"/><lb ed="R039" n="0762b15"/>馬融等注中。當者用之。不當者翦之。今疏亦爾。或
<lb ed="X" n="0392a13"/><lb ed="R039" n="0762b16"/>雙取。以各有理。或共成一義。故兩存焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0392a14"/><lb ed="R039" n="0762b17"/>
<lb ed="X" n="0392a15"/><lb ed="R039" n="0762b18"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金剛經疏記科會卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0373a2101" to="#end0373a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">于</lem><rdg wit="#wit.orig">干</rdg></app>
<app from="#beg0373b1401" to="#end0373b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0373c1601" to="#end0373c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0376a0301" to="#end0376a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0376c0701" to="#end0376c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0378a1501" to="#end0378a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0378a2101" to="#end0378a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0378a2102" to="#end0378a2102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0378b1101" to="#end0378b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0378b1701" to="#end0378b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379c0501" to="#end0379c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379c0601" to="#end0379c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379c0602" to="#end0379c0602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379c0701" to="#end0379c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379c0702" to="#end0379c0702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379c0703" to="#end0379c0703"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379c0704" to="#end0379c0704"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379c0801" to="#end0379c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379c2101" to="#end0379c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379c2401" to="#end0379c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0380a0101" to="#end0380a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0380c0101" to="#end0380c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0382a0301" to="#end0382a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0382c2201" to="#end0382c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0383b0201" to="#end0383b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0384a2301" to="#end0384a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0384b0601" to="#end0384b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0384b0701" to="#end0384b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0384b0801" to="#end0384b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0384b1101" to="#end0384b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0385b2401" to="#end0385b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0386a0301" to="#end0386a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0386c0401" to="#end0386c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0386c2301" to="#end0386c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0387b2201" to="#end0387b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0387b2401" to="#end0387b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0387c1501" to="#end0387c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0387c2201" to="#end0387c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0388a1801" to="#end0388a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0388b1001" to="#end0388b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0388b1201" to="#end0388b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0388c1801" to="#end0388c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0390b0401" to="#end0390b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0373001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0373001">界疑果</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0373a2101" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X25.0373a21.15" target="#nkr_note_add_0373a2101">于【CB】，干【卍續】</note>
<note n="0373b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0373b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0373c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0373c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0376a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0376a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0376c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0376c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0378a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0378a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0378a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0378a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0378a2102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0378a2102">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0378b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0378b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0378b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0378b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379c0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379c0602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379c0602">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379c0702" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379c0702">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379c0703" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379c0703">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379c0704" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379c0704">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0380a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0380a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0380c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0380c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0382a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0382a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0382c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0382c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0383b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0383b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0384a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0384a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0384b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0384b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0384b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0384b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0384b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0384b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0384b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0384b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0385b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0385b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0386a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0386a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0386c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0386c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0386c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0386c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0387b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0387b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0387b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0387b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0387c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0387c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0387c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0387c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0388a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0388a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0388b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0388b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0388b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0388b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0388c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0388c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0390b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0390b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>