<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X25n0493">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 493 金剛經部旨</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 493 金剛經部旨</title>
			<author>淸 靈耀撰</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">493</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">金剛經部旨</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15154">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15154</charName>
				<mapping cb:dec="998194" type="PUA">U+F3B32</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>鷂</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(采-木+(工/山))*鳥]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-16T15:46:31">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0501a" n="0501a"/>
<lb ed="X" n="0501a01"/>
<cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 493-A 金剛般若波羅蜜經部旨科</cb:mulu><head>No. 493-A
<lb ed="X" n="0501a02"/><lb ed="R040" n="0001a01"/> 金剛般若波羅蜜經部旨科</head>
<lb ed="X" n="0501a03"/><lb ed="R040" n="0001a01"/>
<lb ed="X" n="0501a04"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a0401">一總題</item>
<lb ed="X" n="0501a05"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a0501">二別文<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0501a06"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a0601">一序分<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0501a07"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a0701">一通序<note place="inline">如是</note></item>
<lb ed="X" n="0501a08"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a0801">二別序<note place="inline">爾時</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0501a09"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a0901">二正宗<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0501a10"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a1001">一約發心後住降離相明金剛般若<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0501a11"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a1101">一讚問<note place="inline">希有</note></item>
<lb ed="X" n="0501a12"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a1201">二答釋<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0501a13"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a1301">一印許<note place="inline">佛言</note></item>
<lb ed="X" n="0501a14"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a1401">二領旨<note place="inline">唯然</note></item>
<lb ed="X" n="0501a15"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a1501">三正明<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0501a16"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a1601">一約廣略研釋明住降<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0501a17"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a1701">一略答住降離相<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0501a18"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a1801">一答降<note place="inline">諸菩</note></item>
<lb ed="X" n="0501a19"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a1901">二答住<note place="inline">復次</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0501a20"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a2001">二廣釋住降離相<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0501a21"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a2101">一以果法驗明降心離相<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0501a22"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a2201">一擧身相驗明<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0501a23"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a2301">一明身相俱非<note place="inline">於意</note></item>
<lb ed="X" n="0501a24"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a2401">二顯聞義俱深<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0501a25"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a2501">一能聞人勝<note place="inline">白佛</note></item>
<lb ed="X" n="0501a26"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a2601">二所聞義勝<note place="inline">何以</note></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0501a27"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a2701">二擧果法驗明<note place="inline">如來</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0501a28"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a2801">二約性福廣釋無住生心<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0501a29"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a2901">一提相福較福德性<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0501a30"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a3001">一出相福爲較本<note place="inline">若人</note></item>
<lb ed="X" n="0501a31"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a3101">二示性功生佛法<note place="inline">若復</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0501a32"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a3201">二歷諸法點無住心<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0501a33"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a3301">一歷明無住<note place="inline">四</note>
<lb ed="X" n="0501a34"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a3401">一佛法<note place="inline">所謂</note></item>
<lb ed="X" n="0501a35"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a3501">二四果<note place="inline">須陀</note></item>
<lb ed="X" n="0501a36"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a3601">三佛得<note place="inline">於意</note></item>
<lb ed="X" n="0501a37"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a3701">四莊嚴<note place="inline">菩薩</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0501a38"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a3801">二結示生心<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0501a39"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a3901">一正示<note place="inline">是故</note></item>
<lb ed="X" n="0501a40"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a4001">二喩顯<note place="inline">譬如</note></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0501a41"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a4101">三結相施重顯性福<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0501a42"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a4201">一重拈相福爲較本<note place="inline">如恒</note></item>
<lb ed="X" n="0501a43"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a4301">二廣顯性功生佛法<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0501a44"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a4401">一略持人處福勝<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0501a45"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a4501">一人獲勝福<note place="inline">佛吿</note></item>
<lb ed="X" n="0501a46"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a4601">二處如塔廟<note place="inline">復次</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0501a47"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a4701">二廣持人處福勝<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0501a48"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a4801">一人成勝法<note place="inline">何況</note></item>
<lb ed="X" n="0501a49"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a4901">二處如聖賢<note place="inline">若是</note></item></list></item></list></item></list></item></list></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0501a50"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0501a5001">二寄聞持名義顯功德<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0501a51"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a5101">一持名功德<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0501a52"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0501a5201">一問<note place="inline">爾時</note></item>
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0502a" n="0502a"/>
<lb ed="X" n="0502a01"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0502a0101">二答<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0502a02"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a0201">一出名敎持<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0502a03"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a0301">一直示<note place="inline">佛吿</note></item>
<lb ed="X" n="0502a04"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0502a0401">二重釋<note place="inline">所以</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0502a05"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0502a0501">二歷顯無住<note place="inline">如來</note></item>
<lb ed="X" n="0502a06"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0502a0601">三結示功德<note place="inline">若有</note></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0502a07"/><lb ed="R040" n="0001a01"/><item xml:id="itemX25p0502a0701">二聞義功德<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0502a08"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a0801">一正明<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0502a09"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a0901">一聞義<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0502a10"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a1001">一委出經義離相<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0502a11"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a1101">一空生伸解<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0502a12"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a1201">一幸<anchor xml:id="nkr_note_add_0502a1201" n="0502a1201"/><anchor xml:id="beg0502a1201" n="0502a1201"/>己<anchor xml:id="end0502a1201"/>解以歎能聞希有<note place="inline">爾時</note></item>
<lb ed="X" n="0502a13"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a1301">二輕<anchor xml:id="nkr_note_add_0502a1301" n="0502a1301"/><anchor xml:id="beg0502a1301" n="0502a1301"/>己<anchor xml:id="end0502a1301"/>解以歎當聞希有<note place="inline">世尊</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0502a14"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a1401">二如來述成<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0502a15"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a1501">一印證<note place="inline">佛吿</note></item>
<lb ed="X" n="0502a16"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a1601">二深述<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0502a17"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a1701">一述能聞希有<note place="inline">若復</note></item>
<lb ed="X" n="0502a18"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a1801">二約事理釋成<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0502a19"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a1901">一約第一理<note place="inline">第一</note></item>
<lb ed="X" n="0502a20"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a2001">二約忍辱事<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0502a21"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a2101">一由安忍故不驚怖<note place="inline">忍辱</note></item>
<lb ed="X" n="0502a22"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a2201">二引往事釋忍離相<note place="inline">如我</note></item></list></item></list></item></list></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0502a23"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a2301">二結示離相生心<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0502a24"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a2401">一無住生心<note place="inline">是故</note></item>
<lb ed="X" n="0502a25"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a2501">二無住行施<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0502a26"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a2601">一正明<note place="inline">是故</note></item>
<lb ed="X" n="0502a27"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a2701">二重釋<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0502a28"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a2801">一約理釋疑<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0502a29"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a2901">一標離相<note place="inline">如來</note></item>
<lb ed="X" n="0502a30"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a3001">二示實語<note place="inline">如來</note></item>
<lb ed="X" n="0502a31"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a3101">三明合理<note place="inline">如來</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0502a32"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a3201">二約慧顯用<note place="inline">若菩</note></item></list></item></list></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0502a33"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a3301">二功德<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0502a34"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a3401">一標示<note place="inline">須菩</note></item>
<lb ed="X" n="0502a35"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a3501">二正明<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0502a36"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a3601">一生福德<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0502a37"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a3701">一人成勝福<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0502a38"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a3801">一較示持說福勝<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0502a39"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a3901">一出相施爲能較本<note place="inline">初日</note></item>
<lb ed="X" n="0502a40"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a4001">二點初隨況出後位<note place="inline">若復</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0502a41"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a4101">二釋明經義離相<note place="inline">以要</note></item>
<lb ed="X" n="0502a42"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a4201">三結顯人成佛法<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0502a43"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a4301">一正明<note place="inline">若有</note></item>
<lb ed="X" n="0502a44"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a4401">二反顯<note place="inline">若樂</note></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0502a45"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a4501">二處如有塔<note place="inline">在在</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0502a46"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a4601">二滅罪功<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0502a47"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a4701">一正明<note place="inline">須菩</note></item>
<lb ed="X" n="0502a48"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a4801">二引較<note place="inline">我念</note></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0502a49"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a4901">三結具<note place="inline">於後</note></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0502a50"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a5001">二總結<note place="inline">當知</note></item></list></item></list></item></list></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0502a51"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a5101">二詳住降前發心無法顯般若波羅蜜○</item></list></item>
<lb ed="X" n="0502a52"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a5201">三流通○</item></list></item></list>
<lb ed="X" n="0502a53"/><lb ed="R040" n="0002a01"/>
<lb ed="X" n="0502a54"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a5401">○二詳住降前發心無法顯般若波羅蜜<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0502a55"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a5501">一問<note place="inline">爾時</note></item>
<lb ed="X" n="0502a56"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a5601">二答<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0502a57"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a5701">一示發心平等故稱性本無<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0502a58"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0502a5801">一稱性故無所度生<note place="inline">須菩</note></item>
<lb ed="X" n="0502a59"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a5901">二平等故無能發法<note place="inline">所以</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0502a60"/><lb ed="R040" n="0002a01"/><item xml:id="itemX25p0502a6001">二歷諸法顯無歸平等衍門<note place="inline">二</note>
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0503a" n="0503a"/>
<lb ed="X" n="0503a01"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a0101">一正歷諸法釋無顯平等<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a02"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a0201">一歷二法<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a03"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a0301">一歷果釋顯<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a04"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a0401">一正明二意<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a05"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a0501">一釋實無所得<note place="inline">於意</note></item>
<lb ed="X" n="0503a06"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a0601">二釋所得平等<note place="inline">所得</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0503a07"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a0701">二結顯二意<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a08"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a0801">一正結<note place="inline">所言</note></item>
<lb ed="X" n="0503a09"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a0901">二喩顯<note place="inline">譬如</note></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0503a10"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a1001">二歷因釋顯<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a11"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a1101">一離相度生因<note place="inline">菩薩</note></item>
<lb ed="X" n="0503a12"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a1201">二無住莊嚴因<note place="inline">若菩</note></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0503a13"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a1301">二歷三業<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0503a14"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a1401">一歷意釋顯<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a15"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a1501">一約境智釋顯<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a16"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a1601">一出能照智<note place="inline">五眼</note></item>
<lb ed="X" n="0503a17"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a1701">二融所照境<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a18"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a1801">一約實無所得蕩相<note place="inline">須菩</note></item>
<lb ed="X" n="0503a19"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a1901">二約平等常住釋明<note place="inline">所以</note></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0503a20"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a2001">二以施福貼顯<note place="inline">若有</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0503a21"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a2101">二歷身釋顯<note place="inline">佛可</note></item>
<lb ed="X" n="0503a22"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a2201">三歷口釋顯<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a23"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a2301">一無所說法<note place="inline">汝勿</note></item>
<lb ed="X" n="0503a24"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a2401">二無能聞生<note place="inline">慧命</note></item></list></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0503a25"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a2501">二複疎所歷釋無顯平等<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a26"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a2601">一疎歷二法<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a27"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a2701">一疎歷果釋顯<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a28"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a2801">一正疎二意<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a29"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a2901">一疎實無所得<note place="inline">佛得</note></item>
<lb ed="X" n="0503a30"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a3001">二疎所得平等<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a31"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a3101">一直示性體<note place="inline">復次</note></item>
<lb ed="X" n="0503a32"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a3201">二稱性修證<note place="inline">以無</note></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0503a33"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a3301">二結顯二意<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a34"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a3401">一約善法結明<note place="inline">所言</note></item>
<lb ed="X" n="0503a35"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a3501">二引施福貼顯<note place="inline">若三</note></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0503a36"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a3601">二疎歷因釋顯<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a37"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a3701">一標起<note place="inline">汝勿</note></item>
<lb ed="X" n="0503a38"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a3801">二釋明<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a39"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a3901">一釋度生<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a40"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a4001">一正釋<note place="inline">莫作</note></item>
<lb ed="X" n="0503a41"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a4101">二反釋<note place="inline">若有</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0503a42"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a4201">二釋我當<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a43"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a4301">一正釋<note place="inline">如來</note></item>
<lb ed="X" n="0503a44"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a4401">二轉釋<note place="inline">凡夫</note></item></list></item></list></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0503a45"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a4501">二疎歷三業<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0503a46"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a4601">一超疎歷身釋顯<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a47"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a4701">一直顯中實平等<note place="inline">可以</note></item>
<lb ed="X" n="0503a48"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a4801">二雙遮有無二著<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a49"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a4901">一遮著有<note place="inline">若以</note></item>
<lb ed="X" n="0503a50"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a5001">二遮斷無<note place="inline">汝若</note></item></list></item></list></item>
<lb ed="X" n="0503a51"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a5101">二追疎歷意約施貼顯<note place="inline">若菩</note></item>
<lb ed="X" n="0503a52"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a5201">三疎歷口釋顯<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a53"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a5301">一正約三法<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0503a54"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a5401">一所說果人平等<note place="inline">若人</note></item>
<lb ed="X" n="0503a55"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a5501">二所說器界平等<note place="inline">須菩</note></item>
<lb ed="X" n="0503a56"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a5601">三所說諸見平等<note place="inline">佛說</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0503a57"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a5701">二例通一切<note place="inline">發阿</note></item></list></item></list></item></list></item></list></item></list></item></list></item></list>
<lb ed="X" n="0503a58"/><lb ed="R040" n="0003a01"/>
<lb ed="X" n="0503a59"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a5901">○三流通<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a60"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a6001">一結勸通流<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0503a61"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0503a6101">一擧益勸通<note place="inline">若有</note></item>
<lb ed="X" n="0503a62"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a6201">二示流通法<note place="inline">云何</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0503a63"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><item xml:id="itemX25p0503a6301">二結益流通<note place="inline">佛說</note></item></list></item></list>
<lb ed="X" n="0503a64"/><lb ed="R040" n="0003a01"/>
<lb ed="X" n="0503a65"/><lb ed="R040" n="0003a01"/><p xml:id="pX25p0503a6501">金剛般若部旨科<note place="inline">終</note></p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0504a" n="0504a"/>
<lb ed="X" n="0504a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">金剛般若波羅蜜經部旨</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0504a02"/><cb:docNumber>No. 493</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0504a03"/><lb ed="R040" n="0004a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金剛般若波羅蜜經部旨上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0504a04"/>
<lb ed="X" n="0504a05"/><lb ed="R040" n="0004a02"/><byline cb:type="author">天台比丘　靈耀　撰</byline>
<lb ed="X" n="0504a06"/><lb ed="R040" n="0004a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0504a0601">○一總題。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0504a07"/><lb ed="R040" n="0004a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0504a0701">金剛般若波羅蜜經</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0504a08"/><lb ed="R040" n="0004a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0504a0801">般若卽凡聖共有之心。而凡小迷之不顯者。由四
<lb ed="X" n="0504a09"/><lb ed="R040" n="0004a06"/>相六塵之所染汙而不得起乎金剛大用故也。今
<lb ed="X" n="0504a10"/><lb ed="R040" n="0004a07"/>貫之以金剛。則眞空慧觀當前。不但破六凡四住。
<lb ed="X" n="0504a11"/><lb ed="R040" n="0004a08"/>抑且蕩二乘疑執矣。凡前半卷明住降離相。一切
<lb ed="X" n="0504a12"/><lb ed="R040" n="0004a09"/>俱非處皆是也。波羅蜜卽衍門實相。元無彼此到
<lb ed="X" n="0504a13"/><lb ed="R040" n="0004a10"/>否。秪是對凡夫全迷。二乘執著。俱未開秘藏。未見
<lb ed="X" n="0504a14"/><lb ed="R040" n="0004a11"/>寶渚者。名爲到彼耳。凡後半卷明發心平等一切
<lb ed="X" n="0504a15"/><lb ed="R040" n="0004a12"/>俱是者是也。良由總者總于別。別者別于總。總別
<lb ed="X" n="0504a16"/><lb ed="R040" n="0004a13"/>雖二。所詮只一。故不可離去總題。別開解釋。況此
<lb ed="X" n="0504a17"/><lb ed="R040" n="0004a14"/>經部旨。惟在蕩疑會法。不但別文顯著。卽此總題。
<lb ed="X" n="0504a18"/><lb ed="R040" n="0004a15"/>大義了然。金剛般若。大空蕩相也。平等彼岸。會一
<lb ed="X" n="0504a19"/><lb ed="R040" n="0004a16"/>切皆摩訶衍也。總別顯映。驪珠宛抱。若曰卽三般
<lb ed="X" n="0504a20"/><lb ed="R040" n="0004a17"/>若。亦秘密藏。名分通別。義開五重。如常所明。茲不
<lb ed="X" n="0504a21"/><lb ed="R040" n="0004a18"/>臚列。</p><p xml:id="pX25p0504a2103" cb:place="inline">△二別文三。一序分二。一通序。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0504a22"/><lb ed="R040" n="0004b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0504a2201">如是我聞。一時佛在<name role="" type="person">舍衛國</name>祗樹<name role="" type="person">給孤獨園</name>。與大比
<lb ed="X" n="0504a23"/><lb ed="R040" n="0004b02"/>丘衆千二百五十人俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0504a24"/><lb ed="R040" n="0004b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0504a2401">△二別序。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0504b" n="0504b"/>
<lb ed="X" n="0504b01"/><lb ed="R040" n="0004b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0504b0101">爾時世尊。食時著衣持鉢。入舍衛大城乞食。於其城
<lb ed="X" n="0504b02"/><lb ed="R040" n="0004b05"/>中次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0504b0201" n="0504b0201"/><anchor xml:id="beg0504b0201" n="0504b0201"/>已<anchor xml:id="end0504b0201"/>。還至本處。飯食訖。收衣鉢。洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0504b0202" n="0504b0202"/><anchor xml:id="beg0504b0202" n="0504b0202"/>已<anchor xml:id="end0504b0202"/>。敷座
<lb ed="X" n="0504b03"/><lb ed="R040" n="0004b06"/>而坐。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0504b04"/><lb ed="R040" n="0004b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0504b0401">要顯如來全體大用究竟深智。乃假世間日用尋
<lb ed="X" n="0504b05"/><lb ed="R040" n="0004b08"/>常衣食淺事而爲發起。正如法華開爲合序。觀經
<lb ed="X" n="0504b06"/><lb ed="R040" n="0004b09"/>苦爲樂序之意。不可勉作寂滅忍第一空等表法
<lb ed="X" n="0504b07"/><lb ed="R040" n="0004b10"/>而釋。亦不用戒爲定慧之基而說。葢一作法律奇
<lb ed="X" n="0504b08"/><lb ed="R040" n="0004b11"/>特之談。卽失尋常事用爲序之意矣。</p>
<lb ed="X" n="0504b09"/><lb ed="R040" n="0004b12"/><p xml:id="pX25p0504b0901">△二正宗大分二。一約發心後住降離相以明金
<lb ed="X" n="0504b10"/><lb ed="R040" n="0004b13"/>剛般若。二詳住降前發心無法以顯般若波羅蜜。</p>
<lb ed="X" n="0504b11"/><lb ed="R040" n="0004b14"/><p xml:id="pX25p0504b1101">○夫般若部旨。在以空慧水遍蕩執情。會八十一
<lb ed="X" n="0504b12"/><lb ed="R040" n="0004b15"/>科皆摩訶衍。前半卷明住降脩入工夫。重在蕩執
<lb ed="X" n="0504b13"/><lb ed="R040" n="0004b16"/>消塵。故多明一切卽非。以顯金剛大用。而從便會
<lb ed="X" n="0504b14"/><lb ed="R040" n="0004b17"/>入眞空實相。故雖有是名等說。然而破正會傍。大
<lb ed="X" n="0504b15"/><lb ed="R040" n="0004b18"/>判屬於明金剛般若。後半卷空生旣解住降離相。
<lb ed="X" n="0504b16"/><lb ed="R040" n="0005a01"/>名義翛然。却顧本因。則最初尙有一發心之法在。
<lb ed="X" n="0504b17"/><lb ed="R040" n="0005a02"/>無明未去。則源頭未淸。秘藏難開。地住難入。雖有
<lb ed="X" n="0504b18"/><lb ed="R040" n="0005a03"/>修功。恐仍有相。未免住不得善住。降不得善降。而
<lb ed="X" n="0504b19"/><lb ed="R040" n="0005a04"/>因果修證均不究竟平等矣。故有重問。而如來直
<lb ed="X" n="0504b20"/><lb ed="R040" n="0005a05"/>示之曰。眞如界內絕生佛之假名。平等慧中無自
<lb ed="X" n="0504b21"/><lb ed="R040" n="0005a06"/>他之形相。若有一發心之法可得。卽于平等體上
<lb ed="X" n="0504b22"/><lb ed="R040" n="0005a07"/>有增有減矣。須知實相般若。湛然常住。纖塵不立。
<lb ed="X" n="0504b23"/><lb ed="R040" n="0005a08"/>曾無有無之名相可得。苟一言有。卽有對有之無。
<lb ed="X" n="0504b24"/><lb ed="R040" n="0005a09"/>成對待增減之法。非平等性體也。故言實無有法。
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0504c" n="0504c"/>
<lb ed="X" n="0504c01"/><lb ed="R040" n="0005a10"/>發阿耨菩提心。此實無有法。不但無有。抑且無無。
<lb ed="X" n="0504c02"/><lb ed="R040" n="0005a11"/>有無雙遣。平等斯彰。旣于初因。了知性自齊平。則
<lb ed="X" n="0504c03"/><lb ed="R040" n="0005a12"/>從因至果。皆無得。無脩。無莊嚴。無度生。一切俱無。
<lb ed="X" n="0504c04"/><lb ed="R040" n="0005a13"/>俱會平等。故雖熾然因果脩證。莫不全性起脩。脩
<lb ed="X" n="0504c05"/><lb ed="R040" n="0005a14"/>全在性。性脩一契。入究竟摩訶衍彼岸矣。凡文中
<lb ed="X" n="0504c06"/><lb ed="R040" n="0005a15"/>諸法如義。無實無虗皆是佛法。是法平等。如如不
<lb ed="X" n="0504c07"/><lb ed="R040" n="0005a16"/>動。及一切是名處。皆點衍門彼岸。從淺至深。先破
<lb ed="X" n="0504c08"/><lb ed="R040" n="0005a17"/>後會。法應爾也。</p><p xml:id="pX25p0504c0807" cb:place="inline">○或曰。前半卷亦有無實無虗一
<lb ed="X" n="0504c09"/><lb ed="R040" n="0005a18"/>切是名等說。後半卷亦有一切俱非之言。何得前
<lb ed="X" n="0504c10"/><lb ed="R040" n="0005b01"/>半卷只屬金剛般若之蕩相。而後半卷只屬般若
<lb ed="X" n="0504c11"/><lb ed="R040" n="0005b02"/>波羅蜜之會法耶。答。此有二意。一前後部旨各有
<lb ed="X" n="0504c12"/><lb ed="R040" n="0005b03"/>傍正。二彰體用圓融不同歷別。葢前半卷空生乍
<lb ed="X" n="0504c13"/><lb ed="R040" n="0005b04"/>見離相般若。而自<anchor xml:id="nkr_note_add_0504c1301" n="0504c1301"/><anchor xml:id="beg0504c1301" n="0504c1301"/>己<anchor xml:id="end0504c1301"/>相心未絕。未可卽會聖凡諸
<lb ed="X" n="0504c14"/><lb ed="R040" n="0005b05"/>法以歸平等實相。宜以眞空慧觀遍蕩執情。故明
<lb ed="X" n="0504c15"/><lb ed="R040" n="0005b06"/>破明非之言多。而間露是名之說。及至最後結義
<lb ed="X" n="0504c16"/><lb ed="R040" n="0005b07"/>中。佛方少少點出無實無虗之旨者。正一代敎主
<lb ed="X" n="0504c17"/><lb ed="R040" n="0005b08"/>意在圓也。儻空生于此卽會實相。下半卷皆不必
<lb ed="X" n="0504c18"/><lb ed="R040" n="0005b09"/>矣。其如當機只在六根淨位。只領一切俱破以蕩
<lb ed="X" n="0504c19"/><lb ed="R040" n="0005b10"/>執情。未了一切俱是盡入衍門。此則前半卷但屬
<lb ed="X" n="0504c20"/><lb ed="R040" n="0005b11"/>眞空蕩相明矣。由是重起入住有法之問。佛知機
<lb ed="X" n="0504c21"/><lb ed="R040" n="0005b12"/>宜漸<anchor xml:id="nkr_note_add_0504c2101" n="0504c2101"/><anchor xml:id="beg0504c2101" n="0504c2101"/>已<anchor xml:id="end0504c2101"/>通泰。堪以諸法實相之旨加于可加矣。故
<lb ed="X" n="0504c22"/><lb ed="R040" n="0005b13"/>言雖帶于卽非實無之說。而義實彰夫實相平等
<lb ed="X" n="0504c23"/><lb ed="R040" n="0005b14"/>之旨。從此而愈入愈深。隨會因果三業。世出世間
<lb ed="X" n="0504c24"/><lb ed="R040" n="0005b15"/>八十一科。八萬生滅等法。俱入實相摩訶衍。而波
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0505a" n="0505a"/>
<lb ed="X" n="0505a01"/><lb ed="R040" n="0005b16"/>羅蜜之義全顯矣。是則兩章言稍相帶。而義實條
<lb ed="X" n="0505a02"/><lb ed="R040" n="0005b17"/>分。各有傍正。不可混亂也。又復前有俱是雙遮之
<lb ed="X" n="0505a03"/><lb ed="R040" n="0005b18"/>言。後存俱非夢幻之說。所以彰體用圓融不關歷
<lb ed="X" n="0505a04"/><lb ed="R040" n="0006a01"/>別者。葢前雖破執明慧觀之用。而意不離實相之
<lb ed="X" n="0505a05"/><lb ed="R040" n="0006a02"/>體。故有是名無實無虗之說。後雖會法顯彼岸之
<lb ed="X" n="0505a06"/><lb ed="R040" n="0006a03"/>體。而意不外用。故亦有俱非實無之言。正破顯相
<lb ed="X" n="0505a07"/><lb ed="R040" n="0006a04"/>須而不相離。體用各重而互相卽之圓旨也。</p><p xml:id="pX25p0505a0718" cb:place="inline">△今
<lb ed="X" n="0505a08"/><lb ed="R040" n="0006a05"/>初分二。一讚問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505a09"/><lb ed="R040" n="0006a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0505a0901">時長老須菩提。在大衆中。卽從座起。偏袒右肩。右膝
<lb ed="X" n="0505a10"/><lb ed="R040" n="0006a07"/>著地。合掌恭敬。而白佛言。希有世尊。如來善護念諸
<lb ed="X" n="0505a11"/><lb ed="R040" n="0006a08"/>菩薩。善付囑諸菩薩。世尊。善男子善女人發阿耨多
<lb ed="X" n="0505a12"/><lb ed="R040" n="0006a09"/>羅三藐三菩提心。應云何住。云何降伏其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505a13"/><lb ed="R040" n="0006a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0505a1301">空生忽讚希有者。因如來日用尋常不異庸人。不
<lb ed="X" n="0505a14"/><lb ed="R040" n="0006a11"/>露絲毫圭角。而其內證慈智。迥超九界。是以希有。
<lb ed="X" n="0505a15"/><lb ed="R040" n="0006a12"/>葢行與人同。而心與人異。如樵者在山。隱者亦在
<lb ed="X" n="0505a16"/><lb ed="R040" n="0006a13"/>山。在山則同。所以在山則異也。若在如來。出世至
<lb ed="X" n="0505a17"/><lb ed="R040" n="0006a14"/>今。靡不皆爾。然在空生。向來不知。而今日乍見。不
<lb ed="X" n="0505a18"/><lb ed="R040" n="0006a15"/>覺忍俊不禁。三業踴躍。驟然而讚曰希有。只此一
<lb ed="X" n="0505a19"/><lb ed="R040" n="0006a16"/>讚。自不同於如聾若啞。爲除糞穢。默受彈訶。脫衣
<lb ed="X" n="0505a20"/><lb ed="R040" n="0006a17"/>悲泣時矣。</p><p xml:id="pX25p0505a2005" cb:place="inline">○隨卽釋出希有所以曰。如來善護念
<lb ed="X" n="0505a21"/><lb ed="R040" n="0006a18"/>諸菩薩。善付囑諸菩薩。當知世尊自華嚴至今。時
<lb ed="X" n="0505a22"/><lb ed="R040" n="0006b01"/>時護付。無不護付時。但可曰護付。不可曰善護善
<lb ed="X" n="0505a23"/><lb ed="R040" n="0006b02"/>付。葢<anchor xml:id="nkr_note_add_0505a2301" n="0505a2301"/><anchor xml:id="beg0505a2301" n="0505a2301"/>已<anchor xml:id="end0505a2301"/>涉言詮。故加駭動。偏而非圓故也。今則與
<lb ed="X" n="0505a24"/><lb ed="R040" n="0006b03"/>同衣食。略不現奇。而悲心內護。實爲最親切者。故
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0505b" n="0505b"/>
<lb ed="X" n="0505b01"/><lb ed="R040" n="0006b04"/>名爲善。如第五倫之于侄病。夜十起問視。而歸則
<lb ed="X" n="0505b02"/><lb ed="R040" n="0006b05"/>安臥。其於子病。雖不起問視。而終夜不寐是也。又
<lb ed="X" n="0505b03"/><lb ed="R040" n="0006b06"/>復應知希有不卽是護付而不外乎護付。護付非
<lb ed="X" n="0505b04"/><lb ed="R040" n="0006b07"/>卽希有而初不離希有。如世間聖人之一貫不卽
<lb ed="X" n="0505b05"/><lb ed="R040" n="0006b08"/>忠恕而不外乎忠恕。忠恕非卽一貫而初不離一
<lb ed="X" n="0505b06"/><lb ed="R040" n="0006b09"/>貫。要之在聖人自是混全。第可曰一。曰希有。而在
<lb ed="X" n="0505b07"/><lb ed="R040" n="0006b10"/>賢者未免分疏。卽視爲忠恕。護付矣。善男子女人
<lb ed="X" n="0505b08"/><lb ed="R040" n="0006b11"/>發阿耨菩提心應云何住降者。空生未見<anchor xml:id="nkr_note_add_0505b0801" n="0505b0801"/><anchor xml:id="beg0505b0801" n="0505b0801"/>已<anchor xml:id="end0505b0801"/>前。得
<lb ed="X" n="0505b09"/><lb ed="R040" n="0006b12"/>少爲足。不願好者。今旣窺見一斑。陡發大心。忻慕
<lb ed="X" n="0505b10"/><lb ed="R040" n="0006b13"/>上乘。故曰我等<anchor xml:id="nkr_note_add_0505b1001" n="0505b1001"/><anchor xml:id="beg0505b1001" n="0505b1001"/>已<anchor xml:id="end0505b1001"/>發希有之心矣。但發心之後。直
<lb ed="X" n="0505b11"/><lb ed="R040" n="0006b14"/>欲造脩至如來護付地位。恐難頓入。必從住降工
<lb ed="X" n="0505b12"/><lb ed="R040" n="0006b15"/>夫漸次而入。我知如來當日亦由住降發軔。方至
<lb ed="X" n="0505b13"/><lb ed="R040" n="0006b16"/>今日善護善付。僧旣求佛。宜從佛行。故問發心之
<lb ed="X" n="0505b14"/><lb ed="R040" n="0006b17"/>後。應云何住。云何降伏耶。</p><p xml:id="pX25p0505b1411" cb:place="inline">△二答釋三。一印許。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505b15"/><lb ed="R040" n="0006b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0505b1501">佛言。善哉善哉。須菩提如汝所說。如來善護念諸菩
<lb ed="X" n="0505b16"/><lb ed="R040" n="0007a01"/>薩。善付囑諸菩薩。汝今諦聽。當爲汝說。善男子善女
<lb ed="X" n="0505b17"/><lb ed="R040" n="0007a02"/>人發阿耨多羅三藐三菩提心。應如是住。如是降伏
<lb ed="X" n="0505b18"/><lb ed="R040" n="0007a03"/>其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505b19"/><lb ed="R040" n="0007a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0505b1901">當知善護善付是如來之行到。而空生之見到。二
<lb ed="X" n="0505b20"/><lb ed="R040" n="0007a05"/>心不別。故佛垂印許。</p><p xml:id="pX25p0505b2009" cb:place="inline">△二領旨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505b21"/><lb ed="R040" n="0007a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0505b2101">唯然世尊。願樂欲聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505b22"/><lb ed="R040" n="0007a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0505b2201">△三正明分二。一約廣略研釋明住降。二寄聞持
<lb ed="X" n="0505b23"/><lb ed="R040" n="0007a08"/>名義顯功德。初又二。一略答住降離相。二廣釋住
<lb ed="X" n="0505b24"/><lb ed="R040" n="0007a09"/>降離相。說於般若。有廣略二門。雙被利鈍是也。一
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0505c" n="0505c"/>
<lb ed="X" n="0505c01"/><lb ed="R040" n="0007a10"/>略答二。一答降。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505c02"/><lb ed="R040" n="0007a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0505c0201">佛吿須菩提。諸菩薩摩訶薩。應如是降伏其心。所有
<lb ed="X" n="0505c03"/><lb ed="R040" n="0007a12"/>一切衆生之類。若卵生。若胎生。若濕生。若化生。若有
<lb ed="X" n="0505c04"/><lb ed="R040" n="0007a13"/>色。若無色。若有想。若無想。若非有想。若非無想。我皆
<lb ed="X" n="0505c05"/><lb ed="R040" n="0007a14"/>令入無餘涅槃而滅度之。如是滅度無量無數無邊
<lb ed="X" n="0505c06"/><lb ed="R040" n="0007a15"/>衆生。實無衆生得滅度者。何以故。須菩提。若菩薩有
<lb ed="X" n="0505c07"/><lb ed="R040" n="0007a16"/>我相人相衆生相壽者相。卽非菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505c08"/><lb ed="R040" n="0007a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0505c0801">△二答住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505c09"/><lb ed="R040" n="0007a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0505c0901">復次須菩提。菩薩於法應無所住行於布施。所謂不
<lb ed="X" n="0505c10"/><lb ed="R040" n="0007b01"/>住色布施。不住聲香味觸法布施。須菩提。菩薩應如
<lb ed="X" n="0505c11"/><lb ed="R040" n="0007b02"/>是布施不住於相。何以故。若菩薩不住相布施。其福
<lb ed="X" n="0505c12"/><lb ed="R040" n="0007b03"/>德不可思量。須菩提。於意云何。東方虗空可思量不。
<lb ed="X" n="0505c13"/><lb ed="R040" n="0007b04"/>不也世尊。須菩提。南西北方四維上下虗空可思量
<lb ed="X" n="0505c14"/><lb ed="R040" n="0007b05"/>不。不也世尊。須菩提。菩薩無住相布施。福德亦復如
<lb ed="X" n="0505c15"/><lb ed="R040" n="0007b06"/>是不可思量。須菩提。菩薩但應如所敎住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505c16"/><lb ed="R040" n="0007b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0505c1601">佛之所以印證空生者。因其所見不謬也。至於求
<lb ed="X" n="0505c17"/><lb ed="R040" n="0007b08"/>至護付工夫。曰云何住降。則又局在小乘見解矣。
<lb ed="X" n="0505c18"/><lb ed="R040" n="0007b09"/>意謂我空生<anchor xml:id="nkr_note_add_0505c1801" n="0505c1801"/><anchor xml:id="beg0505c1801" n="0505c1801"/>已<anchor xml:id="end0505c1801"/>能安住偏眞矣。今又應如何棄去
<lb ed="X" n="0505c19"/><lb ed="R040" n="0007b10"/>萬緣得安住實相耶。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0505c1901" n="0505c1901"/><anchor xml:id="beg0505c1901" n="0505c1901"/>已<anchor xml:id="end0505c1901"/>視四生如桎梏而降伏
<lb ed="X" n="0505c20"/><lb ed="R040" n="0007b11"/>四住矣。今又應如何降伏無明耶。佛知一切小乘
<lb ed="X" n="0505c21"/><lb ed="R040" n="0007b12"/>保證<anchor xml:id="nkr_note_add_0505c2101" n="0505c2101"/><anchor xml:id="beg0505c2101" n="0505c2101"/>已<anchor xml:id="end0505c2101"/>來。未堪加大。第與彈訶而<anchor xml:id="nkr_note_add_0505c2102" n="0505c2102"/><anchor xml:id="beg0505c2102" n="0505c2102"/>已<anchor xml:id="end0505c2102"/>。今空生旣見
<lb ed="X" n="0505c22"/><lb ed="R040" n="0007b13"/>希有。頓發大心。堪以大空開拓小空。大智擴充小
<lb ed="X" n="0505c23"/><lb ed="R040" n="0007b14"/>智。故直反其所問而進之曰。汝向視四生如桎梏。
<lb ed="X" n="0505c24"/><lb ed="R040" n="0007b15"/>欲離生降心。乃小乘境界也。今旣發大心。當改途
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0506a" n="0506a"/>
<lb ed="X" n="0506a01"/><lb ed="R040" n="0007b16"/>易轍廣度衆生。萬是降心。而度生處必須離相。此
<lb ed="X" n="0506a02"/><lb ed="R040" n="0007b17"/>竟將圓乘大任。一肩付與空生。使其轉敎。正加者
<lb ed="X" n="0506a03"/><lb ed="R040" n="0007b18"/>加于可加時也。卽汝向來沉空住寂執守偏眞。亦
<lb ed="X" n="0506a04"/><lb ed="R040" n="0008a01"/>小乘境界也。今旣求作佛。亦不可守定故武。當廣
<lb ed="X" n="0506a05"/><lb ed="R040" n="0008a02"/>行六度。方是安住。然行六度時。又不可著諸法相。
<lb ed="X" n="0506a06"/><lb ed="R040" n="0008a03"/>須從無住本立一切法。則行行皆全性起修。與虗
<lb ed="X" n="0506a07"/><lb ed="R040" n="0008a04"/>空等。此又將大乘妙行。而勉進空生。正付與財物
<lb ed="X" n="0506a08"/><lb ed="R040" n="0008a05"/>一任出內取與也。乃如來時時欲誘小乘向大。始
<lb ed="X" n="0506a09"/><lb ed="R040" n="0008a06"/>于今日得其機宜。故一幷付予。此兩答的是般若
<lb ed="X" n="0506a10"/><lb ed="R040" n="0008a07"/>會上付財令其轉敎也。至于以身相果法重重勘
<lb ed="X" n="0506a11"/><lb ed="R040" n="0008a08"/>騐而引進之。是使諸法融通。汰盡餘疑。皆入衍門
<lb ed="X" n="0506a12"/><lb ed="R040" n="0008a09"/>矣。此廣略等釋中皆先降後住者。在空生向來沉
<lb ed="X" n="0506a13"/><lb ed="R040" n="0008a10"/>空住寂。故問亦急於住理而後於降心。在如來因
<lb ed="X" n="0506a14"/><lb ed="R040" n="0008a11"/>其發心向大。貴乎先歷事行而住理自在其中。故
<lb ed="X" n="0506a15"/><lb ed="R040" n="0008a12"/>亦反其所問。而先降後住。非降心文略。安住文廣
<lb ed="X" n="0506a16"/><lb ed="R040" n="0008a13"/>之謂也。</p><p xml:id="pX25p0506a1604" cb:place="inline">△二廣釋住降離相二。一以果法騐明降
<lb ed="X" n="0506a17"/><lb ed="R040" n="0008a14"/>心離相二。一擧身相騐明二。一明身相俱非。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0506a18"/><lb ed="R040" n="0008a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0506a1801">須菩提。於意云何。可以身相見如來不。不也世尊。不
<lb ed="X" n="0506a19"/><lb ed="R040" n="0008a16"/>可以身相得見如來。何以故。如來所說身相。卽非身
<lb ed="X" n="0506a20"/><lb ed="R040" n="0008a17"/>相。佛吿須菩提。凡所有相。皆是虗妄。若見諸相非相。
<lb ed="X" n="0506a21"/><lb ed="R040" n="0008a18"/>卽見如來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0506a22"/><lb ed="R040" n="0008b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0506a2201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0506a2201" n="0506a2201"/><anchor xml:id="beg0506a2201" n="0506a2201"/>已<anchor xml:id="end0506a2201"/>上空生發問。如來委答。理雖明了。未知當機領
<lb ed="X" n="0506a23"/><lb ed="R040" n="0008b02"/>與不領。故換一問頭。如探竿影草以騐試之曰。因
<lb ed="X" n="0506a24"/><lb ed="R040" n="0008b03"/>中度生離相。果上成佛身相。爲復是有是無。儻猶
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0506b" n="0506b"/>
<lb ed="X" n="0506b01"/><lb ed="R040" n="0008b04"/>著身相是有。則渠行因離相之旨未全透脫。今空
<lb ed="X" n="0506b02"/><lb ed="R040" n="0008b05"/>生如俊鷹快<g ref="#CB15154">鷂</g>見鞭影卽歸正路。故直答之曰。發
<lb ed="X" n="0506b03"/><lb ed="R040" n="0008b06"/>心究竟二不別。因旣離相。果何身法哉。要知空生
<lb ed="X" n="0506b04"/><lb ed="R040" n="0008b07"/>此時<anchor xml:id="nkr_note_add_0506b0401" n="0506b0401"/><anchor xml:id="beg0506b0401" n="0506b0401"/>已<anchor xml:id="end0506b0401"/>用金剛慧抉四眼之膜。故盡情呈露無相
<lb ed="X" n="0506b05"/><lb ed="R040" n="0008b08"/>之解。此中有三層領解。不也。一層。不可以身相見。
<lb ed="X" n="0506b06"/><lb ed="R040" n="0008b09"/>二層。如來所說身相卽非身相。三層也。此解若邪。
<lb ed="X" n="0506b07"/><lb ed="R040" n="0008b10"/>佛當訶斥。此解若正。佛當讚許。佛則二俱不用。而
<lb ed="X" n="0506b08"/><lb ed="R040" n="0008b11"/>開深其解曰。汝將謂佛身離四絕百。淸淨無爲。爲
<lb ed="X" n="0506b09"/><lb ed="R040" n="0008b12"/>非相乎。須知染淨聖凡一切皆非也。又汝向來但
<lb ed="X" n="0506b10"/><lb ed="R040" n="0008b13"/>知六凡世相皆爲虗妄而棄去之。豈知卽二乘菩
<lb ed="X" n="0506b11"/><lb ed="R040" n="0008b14"/>薩佛相亦皆虗妄不實耶。葢因其分見而開令圓
<lb ed="X" n="0506b12"/><lb ed="R040" n="0008b15"/>滿。引其小空而歸于大空。在佛成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0506b1201" n="0506b1201"/><anchor xml:id="beg0506b1201" n="0506b1201"/>已<anchor xml:id="end0506b1201"/>來卽循循
<lb ed="X" n="0506b13"/><lb ed="R040" n="0008b16"/>善誘欲開小空小智。無奈機宜未可。且爾默默。今
<lb ed="X" n="0506b14"/><lb ed="R040" n="0008b17"/>得可開之機。稱佛本懷。故卽引而申之曰。凡所有
<lb ed="X" n="0506b15"/><lb ed="R040" n="0008b18"/>相。皆是虗妄。若見諸相非相。卽見如來。正加于可
<lb ed="X" n="0506b16"/><lb ed="R040" n="0009a01"/>加時矣。一切虗妄諸相非相。金剛般若也。卽見如
<lb ed="X" n="0506b17"/><lb ed="R040" n="0009a02"/>來。般若波羅蜜也。須知此等顯實之言。據佛意在
<lb ed="X" n="0506b18"/><lb ed="R040" n="0009a03"/>圓。故處處點出。而機情未熟。只領眞空破蕩之功。
<lb ed="X" n="0506b19"/><lb ed="R040" n="0009a04"/>不可於此執文害意。</p><p xml:id="pX25p0506b1909" cb:place="inline">△二顯聞義俱深二。一能聞
<lb ed="X" n="0506b20"/><lb ed="R040" n="0009a05"/>人勝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0506b21"/><lb ed="R040" n="0009a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0506b2101">須菩提白佛言。世尊。頗有衆生。得聞如是言說章句。
<lb ed="X" n="0506b22"/><lb ed="R040" n="0009a07"/>生實信不。佛吿須菩提。莫作是說。如來滅後後五百
<lb ed="X" n="0506b23"/><lb ed="R040" n="0009a08"/>歲。有持戒修福者。於此章句能生信心。以此爲實。當
<lb ed="X" n="0506b24"/><lb ed="R040" n="0009a09"/>知是人。不於一佛二佛三四五佛而種善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0506b2401" n="0506b2401"/><anchor xml:id="beg0506b2401" n="0506b2401"/>已<anchor xml:id="end0506b2401"/>於無
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0506c" n="0506c"/>
<lb ed="X" n="0506c01"/><lb ed="R040" n="0009a10"/>量千萬佛所種諸善根。聞是章句。乃至一念生淨信
<lb ed="X" n="0506c02"/><lb ed="R040" n="0009a11"/>者。須菩提。如來悉知悉見是諸衆生。得如是無量福
<lb ed="X" n="0506c03"/><lb ed="R040" n="0009a12"/>德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0506c04"/><lb ed="R040" n="0009a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0506c0401">空生意謂此眞空妙說。我積劫至今。方一聞見。降
<lb ed="X" n="0506c05"/><lb ed="R040" n="0009a14"/>我<anchor xml:id="nkr_note_add_0506c0501" n="0506c0501"/><anchor xml:id="beg0506c0501" n="0506c0501"/>已<anchor xml:id="end0506c0501"/>後。恐聞信無人。斯道或絕。佛謂金剛般若。人
<lb ed="X" n="0506c06"/><lb ed="R040" n="0009a15"/>人本具。在汝乍見。以爲奇特。在佛圓照。代不乏人
<lb ed="X" n="0506c07"/><lb ed="R040" n="0009a16"/>豈惟佛世多機。卽如來滅後。後五百歲。鬬諍堅固
<lb ed="X" n="0506c08"/><lb ed="R040" n="0009a17"/>之時。猶有火裏靑蓮。聞此般若能生實信。但其夙
<lb ed="X" n="0506c09"/><lb ed="R040" n="0009a18"/>植深厚。爲佛見知。非聊爾人也。一念淨信。卽是金
<lb ed="X" n="0506c10"/><lb ed="R040" n="0009b01"/>剛得用。掃盡千念萬念情塵。而獨露般若靈知之
<lb ed="X" n="0506c11"/><lb ed="R040" n="0009b02"/>一念。正萬法歸一。識得一。則萬事畢也。此初心一
<lb ed="X" n="0506c12"/><lb ed="R040" n="0009b03"/>念般若。與佛證窮甚深般若孱齊。故爲佛悉知悉
<lb ed="X" n="0506c13"/><lb ed="R040" n="0009b04"/>見。</p><p xml:id="pX25p0506c1302" cb:place="inline">△二所聞義深。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0506c14"/><lb ed="R040" n="0009b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0506c1401">何以故。是諸衆生。無復我相人相衆生相壽者相。無
<lb ed="X" n="0506c15"/><lb ed="R040" n="0009b06"/>法相亦無非法相。何以故。是諸衆生。若心取相。卽爲
<lb ed="X" n="0506c16"/><lb ed="R040" n="0009b07"/>著我人衆生壽者。若取法相。卽著我人衆生壽者。何
<lb ed="X" n="0506c17"/><lb ed="R040" n="0009b08"/>以故。著取非法相。則著我人衆生壽者。是故不應取
<lb ed="X" n="0506c18"/><lb ed="R040" n="0009b09"/>法。不應取非法。以是義故。如來常說。汝等比丘。知我
<lb ed="X" n="0506c19"/><lb ed="R040" n="0009b10"/>說法。如筏喩者。法尙應捨。何況非法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0506c20"/><lb ed="R040" n="0009b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0506c2001">旣顯此一念。則如迷方旣悟。不復更迷。精金一出。
<lb ed="X" n="0506c21"/><lb ed="R040" n="0009b12"/>更不雜鑛。諸相懸離圓明莫染。故曰無復我相人
<lb ed="X" n="0506c22"/><lb ed="R040" n="0009b13"/>相衆生相壽者相。無復者。不更不再之謂。豈但無
<lb ed="X" n="0506c23"/><lb ed="R040" n="0009b14"/>凡夫四相。且無聖證法相。及觀智能空之非法相
<lb ed="X" n="0506c24"/><lb ed="R040" n="0009b15"/>觀智不忘。如大經之闍樓衣未脫。故曰若一著非
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0507a" n="0507a"/>
<lb ed="X" n="0507a01"/><lb ed="R040" n="0009b16"/>法。卽爲生死四相。所以法非法相。均不可著。次卽
<lb ed="X" n="0507a02"/><lb ed="R040" n="0009b17"/>引事而釋成之曰。我所說法。如對此岸人說渡河
<lb ed="X" n="0507a03"/><lb ed="R040" n="0009b18"/>之筏一般。此筏卽法非法相也。對著有者說空爲
<lb ed="X" n="0507a04"/><lb ed="R040" n="0010a01"/>筏。對著空人說實相爲筏。因病發藥。病去藥除。初
<lb ed="X" n="0507a05"/><lb ed="R040" n="0010a02"/>無定在。旣渡岸<anchor xml:id="nkr_note_add_0507a0501" n="0507a0501"/><anchor xml:id="beg0507a0501" n="0507a0501"/>已<anchor xml:id="end0507a0501"/>。二俱應捨。出阿含經筏喩品。</p><p xml:id="pX25p0507a0519" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0507a06"/><lb ed="R040" n="0010a03"/>二擧果法騐明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0507a07"/><lb ed="R040" n="0010a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0507a0701">須菩提。於意云何。如來得阿耨多羅三藐三菩提耶。
<lb ed="X" n="0507a08"/><lb ed="R040" n="0010a05"/>如來有所說法耶。須菩提言。如我解佛所說義。無有
<lb ed="X" n="0507a09"/><lb ed="R040" n="0010a06"/>定法。名阿耨多羅三藐三菩提。亦無有定法如來可
<lb ed="X" n="0507a10"/><lb ed="R040" n="0010a07"/>說。何以故。如來所說法。皆不可取不可說。非法非非
<lb ed="X" n="0507a11"/><lb ed="R040" n="0010a08"/>法。所以者何。一切賢聖。皆以無爲法。而有差別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0507a12"/><lb ed="R040" n="0010a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0507a1201">佛旣示般若體露。則四相法相非法相俱離。不但
<lb ed="X" n="0507a13"/><lb ed="R040" n="0010a10"/>度生之當離而<anchor xml:id="nkr_note_add_0507a1301" n="0507a1301"/><anchor xml:id="beg0507a1301" n="0507a1301"/>已<anchor xml:id="end0507a1301"/>。恐空生未領。故復擧如來度盡
<lb ed="X" n="0507a14"/><lb ed="R040" n="0010a11"/>衆生乃證菩提。脩行旣滿爲生說法。以試騐之。曰
<lb ed="X" n="0507a15"/><lb ed="R040" n="0010a12"/>如來得菩提耶。有說法耶。此有二意。一欲開深空
<lb ed="X" n="0507a16"/><lb ed="R040" n="0010a13"/>生大智。二卽會一切法摩訶衍也。空生至此心<anchor xml:id="nkr_note_add_0507a1601" n="0507a1601"/><anchor xml:id="beg0507a1601" n="0507a1601"/>已<anchor xml:id="end0507a1601"/>
<lb ed="X" n="0507a17"/><lb ed="R040" n="0010a14"/>融通。故開口答辭。便融通含畜。不如前之率爾。其
<lb ed="X" n="0507a18"/><lb ed="R040" n="0010a15"/>曰若論如來歷劫修行。自然得果。出世<anchor xml:id="nkr_note_add_0507a1801" n="0507a1801"/><anchor xml:id="beg0507a1801" n="0507a1801"/>已<anchor xml:id="end0507a1801"/>來。在在
<lb ed="X" n="0507a19"/><lb ed="R040" n="0010a16"/>說法。但我解佛比來所說筏喩無定之義。則無定
<lb ed="X" n="0507a20"/><lb ed="R040" n="0010a17"/>法名菩提。不過對凡夫低下。而假名無上。對衆生
<lb ed="X" n="0507a21"/><lb ed="R040" n="0010a18"/>邪雜。而假曰正等。對迷人在夢。假名正覺。其實般
<lb ed="X" n="0507a22"/><lb ed="R040" n="0010b01"/>若體上。無生可得。又何得有對生說佛之阿耨多
<lb ed="X" n="0507a23"/><lb ed="R040" n="0010b02"/>羅三藐三菩提。名尙無定。何有實得哉。卽所說之
<lb ed="X" n="0507a24"/><lb ed="R040" n="0010b03"/>法。如對病發藥。衆生病尙叵得。又何對空說有等
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0507b" n="0507b"/>
<lb ed="X" n="0507b01"/><lb ed="R040" n="0010b04"/>之定法。法旣無定。何可說耶。猶恐無定之旨未明。
<lb ed="X" n="0507b02"/><lb ed="R040" n="0010b05"/>故復釋之曰。若有所說卽墮四相矣。是以皆不可
<lb ed="X" n="0507b03"/><lb ed="R040" n="0010b06"/>取不可說。此領上無四相也。非法。卽領上無法相
<lb ed="X" n="0507b04"/><lb ed="R040" n="0010b07"/>也。非非法。卽領上亦無非法相也。此一番<anchor xml:id="nkr_note_add_0507b0401" n="0507b0401"/><anchor xml:id="beg0507b0401" n="0507b0401"/>已<anchor xml:id="end0507b0401"/>謹對
<lb ed="X" n="0507b05"/><lb ed="R040" n="0010b08"/>領上所示旨趣。而猶恐俱非之義未顯。故復釋之
<lb ed="X" n="0507b06"/><lb ed="R040" n="0010b09"/>曰。若論脩行證智。雖有淺深大小賢聖之分。其實
<lb ed="X" n="0507b07"/><lb ed="R040" n="0010b10"/>所顯離相般若。一切皆同也。勿謂我小智小空。不
<lb ed="X" n="0507b08"/><lb ed="R040" n="0010b11"/>同如來大空般若也。葢若有四相。非無爲法。若存
<lb ed="X" n="0507b09"/><lb ed="R040" n="0010b12"/>法相。卽非無爲。若有非法相。卽非無爲矣。略中但
<lb ed="X" n="0507b10"/><lb ed="R040" n="0010b13"/>云離四相。今點無爲般若上倂無法相非法相。豈
<lb ed="X" n="0507b11"/><lb ed="R040" n="0010b14"/>非廣前降心離相。</p><p xml:id="pX25p0507b1108" cb:place="inline">△二約性福廣釋無住生心三。
<lb ed="X" n="0507b12"/><lb ed="R040" n="0010b15"/>一提相施較福德性二。一出相福爲較本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0507b13"/><lb ed="R040" n="0010b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0507b1301">須菩提。於意云何。若人滿三千大千世界七寶。以用
<lb ed="X" n="0507b14"/><lb ed="R040" n="0010b17"/>布施。是人所得福德。寧爲多不。須菩提言。甚多世尊。
<lb ed="X" n="0507b15"/><lb ed="R040" n="0010b18"/>何以故。是福德卽非福德性。是故如來說福德多。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0507b16"/><lb ed="R040" n="0011a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0507b1601">由前略答布施無住。而猶未明如何布施。如何無
<lb ed="X" n="0507b17"/><lb ed="R040" n="0011a02"/>住福深。故重提前相福之多。以爲較量無住性功
<lb ed="X" n="0507b18"/><lb ed="R040" n="0011a03"/>之本。非福德性。卽著相布施。布施。兩提大千七寶。
<lb ed="X" n="0507b19"/><lb ed="R040" n="0011a04"/>無住。不住十界聖凡。福勝。委出人處功德。豈非廣
<lb ed="X" n="0507b20"/><lb ed="R040" n="0011a05"/>前無住行施。</p><p xml:id="pX25p0507b2006" cb:place="inline">△二示性功生佛法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0507b21"/><lb ed="R040" n="0011a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0507b2101">若復有人。於此經中。受持乃至四句偈等。爲他人說。
<lb ed="X" n="0507b22"/><lb ed="R040" n="0011a07"/>其福勝彼。何以故。須菩提。一切諸佛。及諸佛阿耨多
<lb ed="X" n="0507b23"/><lb ed="R040" n="0011a08"/>羅三藐三菩提法。皆從此經出。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0507b24"/><lb ed="R040" n="0011a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0507b2401">於此經持說。卽安住無住般若而自行化他。今云
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0507c" n="0507c"/>
<lb ed="X" n="0507c01"/><lb ed="R040" n="0011a10"/>出諸佛菩提。卽略答中虗空不可思量之福也。至
<lb ed="X" n="0507c02"/><lb ed="R040" n="0011a11"/>下重較量中。幷其人處廣略委出福相。</p><p xml:id="pX25p0507c0216" cb:place="inline">△二歷諸
<lb ed="X" n="0507c03"/><lb ed="R040" n="0011a12"/>法點無住心二。一歷明無住四。一佛法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0507c04"/><lb ed="R040" n="0011a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0507c0401">須菩提。所謂佛法者。卽非佛法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0507c05"/><lb ed="R040" n="0011a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0507c0501">所謂二字。卽牒前所出諸佛菩提。卽非二字。卽金
<lb ed="X" n="0507c06"/><lb ed="R040" n="0011a15"/>剛般若。</p><p xml:id="pX25p0507c0604" cb:place="inline">△二四果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0507c07"/><lb ed="R040" n="0011a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0507c0701">須菩提。於意云何。須陀洹能作是念。我得須陀洹果
<lb ed="X" n="0507c08"/><lb ed="R040" n="0011a17"/>不。須菩提言。不也世尊。何以故。須陀洹名爲入流。而
<lb ed="X" n="0507c09"/><lb ed="R040" n="0011a18"/>無所入。不入色聲香味觸法。是名須陀洹。須菩提。於
<lb ed="X" n="0507c10"/><lb ed="R040" n="0011b01"/>意云何。斯陀含能作是念。我得斯陀洹果不。須菩提
<lb ed="X" n="0507c11"/><lb ed="R040" n="0011b02"/>言。不也世尊。何以故。斯陀含名一往來。而實無往來。
<lb ed="X" n="0507c12"/><lb ed="R040" n="0011b03"/>是名斯陀含。須菩提。於意云何。阿那含能作是念。我
<lb ed="X" n="0507c13"/><lb ed="R040" n="0011b04"/>得阿那含果不。須菩提言。不也世尊。何以故。阿那含
<lb ed="X" n="0507c14"/><lb ed="R040" n="0011b05"/>名爲不來。而實無不來。是故名阿那含。須菩提。於意
<lb ed="X" n="0507c15"/><lb ed="R040" n="0011b06"/>云何。阿羅漢能作是念。我得阿羅漢道不。須菩提。言
<lb ed="X" n="0507c16"/><lb ed="R040" n="0011b07"/>不也世尊。何以故。實無有法名阿羅漢。世尊。若阿羅
<lb ed="X" n="0507c17"/><lb ed="R040" n="0011b08"/>漢作是念。我得阿羅漢道。卽爲著我人衆生壽者。世
<lb ed="X" n="0507c18"/><lb ed="R040" n="0011b09"/>尊。佛說我得無諍三昧人中最爲第一。是第一離欲
<lb ed="X" n="0507c19"/><lb ed="R040" n="0011b10"/>阿羅漢。世尊。我不作是念。我是離欲阿羅漢。世尊。我
<lb ed="X" n="0507c20"/><lb ed="R040" n="0011b11"/>若作是念。我得阿羅漢道。世尊則不說。須菩提是樂
<lb ed="X" n="0507c21"/><lb ed="R040" n="0011b12"/>阿蘭那行者。以須菩提實無所行。而名須菩提是樂
<lb ed="X" n="0507c22"/><lb ed="R040" n="0011b13"/>阿蘭那行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0507c23"/><lb ed="R040" n="0011b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0507c2301">更歷四果者。四空生<anchor xml:id="nkr_note_add_0507c2301" n="0507c2301"/><anchor xml:id="beg0507c2301" n="0507c2301"/>已<anchor xml:id="end0507c2301"/>脩<anchor xml:id="nkr_note_add_0507c2302" n="0507c2302"/><anchor xml:id="beg0507c2302" n="0507c2302"/>已<anchor xml:id="end0507c2302"/>證之法而提問之。令
<lb ed="X" n="0507c24"/><lb ed="R040" n="0011b15"/>渠自招無住。在空生一一言無者。正一切聖賢皆
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0508a" n="0508a"/>
<lb ed="X" n="0508a01"/><lb ed="R040" n="0011b16"/>無爲法之明證也。</p><p xml:id="pX25p0508a0108" cb:place="inline">△三佛得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508a02"/><lb ed="R040" n="0011b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0508a0201">佛吿須菩提。於意云何。如來昔在然燈佛所。於法有
<lb ed="X" n="0508a03"/><lb ed="R040" n="0011b18"/>所得不。不也世尊。如來在然燈佛所。於法實無所得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508a04"/><lb ed="R040" n="0012a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0508a0401">佛於然燈佛所於法無得。是擧釋迦脩證而勘問
<lb ed="X" n="0508a05"/><lb ed="R040" n="0012a02"/>之。與前通說佛法不同。</p><p xml:id="pX25p0508a0510" cb:place="inline">△四莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508a06"/><lb ed="R040" n="0012a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0508a0601">須菩提。於意云何。菩薩莊嚴佛土不。不也世尊。何以
<lb ed="X" n="0508a07"/><lb ed="R040" n="0012a04"/>故。莊嚴佛土者。卽非莊嚴。是名莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508a08"/><lb ed="R040" n="0012a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0508a0801">此擧菩薩六度萬行以顯無住。從不住六塵四果
<lb ed="X" n="0508a09"/><lb ed="R040" n="0012a06"/>菩薩佛法以顯無住者。是佛復於無住行施章內。
<lb ed="X" n="0508a10"/><lb ed="R040" n="0012a07"/>以圓空實智開空生小空小慧。會一切法皆摩訶
<lb ed="X" n="0508a11"/><lb ed="R040" n="0012a08"/>衍處也。此旨不但于此正說兩章中疊明。卽下持
<lb ed="X" n="0508a12"/><lb ed="R040" n="0012a09"/>名聞義內。亦莫不會一切皆歸無住云。</p><p xml:id="pX25p0508a1216" cb:place="inline">△二結示
<lb ed="X" n="0508a13"/><lb ed="R040" n="0012a10"/>生心二。一正示。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508a14"/><lb ed="R040" n="0012a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0508a1401">是故須菩提。諸菩薩摩訶薩。應如是生淸淨心。不應
<lb ed="X" n="0508a15"/><lb ed="R040" n="0012a12"/>住色生心。不應住聲香味觸法生心。應無所住而生
<lb ed="X" n="0508a16"/><lb ed="R040" n="0012a13"/>其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508a17"/><lb ed="R040" n="0012a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0508a1701">是故二字。乃結定之辭。良由無住性德當前。佛法
<lb ed="X" n="0508a18"/><lb ed="R040" n="0012a15"/>四果如來莊嚴俱不可著。是故汝最初問應云何
<lb ed="X" n="0508a19"/><lb ed="R040" n="0012a16"/>住。我卽答汝曰諸菩薩應如是不住生心。不應住
<lb ed="X" n="0508a20"/><lb ed="R040" n="0012a17"/>六塵萬法。而生六度萬行之心。此說乃直提初問
<lb ed="X" n="0508a21"/><lb ed="R040" n="0012a18"/>初答之語。而結顯之也。不應住色生心。卽上不應
<lb ed="X" n="0508a22"/><lb ed="R040" n="0012b01"/>住色生布施心。乃至不應住色生萬行心。若一有
<lb ed="X" n="0508a23"/><lb ed="R040" n="0012b02"/>所住。卽生死四相之染汙心。一無所住而生萬行
<lb ed="X" n="0508a24"/><lb ed="R040" n="0012b03"/>之心。乃金剛般若現前。一一悉皆稱性起脩。是以
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0508b" n="0508b"/>
<lb ed="X" n="0508b01"/><lb ed="R040" n="0012b04"/>雖終日生心。而其心終日淸淨也。又復不應住者。
<lb ed="X" n="0508b02"/><lb ed="R040" n="0012b05"/>乃金剛寶劍直掃十界情塵也。若二乘人執之以
<lb ed="X" n="0508b03"/><lb ed="R040" n="0012b06"/>爲究竟。卽沉空住寂。孤調泥洹矣。故更<g ref="#CB15081">䇿</g>進曰。應
<lb ed="X" n="0508b04"/><lb ed="R040" n="0012b07"/>無所住而生其心。其有所指也。葢謂六度萬行。迎
<lb ed="X" n="0508b05"/><lb ed="R040" n="0012b08"/>賓送客。著衣喫飯等心耳。良以著衣喫飯。六度萬
<lb ed="X" n="0508b06"/><lb ed="R040" n="0012b09"/>行。一一皆依無住般若而起妙行。故行行無非般
<lb ed="X" n="0508b07"/><lb ed="R040" n="0012b10"/>若。所謂入理般若名爲住。以無住法。住般若波羅
<lb ed="X" n="0508b08"/><lb ed="R040" n="0012b11"/>蜜中也。卽釋迦牟尼佛最初與同人法。持鉢乞食。
<lb ed="X" n="0508b09"/><lb ed="R040" n="0012b12"/>亦深安此理。所以空生一見。卽便驚嘆希有。又復
<lb ed="X" n="0508b10"/><lb ed="R040" n="0012b13"/>無住生心。不但所生善心爲般若。卽一切惡無記
<lb ed="X" n="0508b11"/><lb ed="R040" n="0012b14"/>業報等心。靡不皆然。淨名云。從無住本立一切。法
<lb ed="X" n="0508b12"/><lb ed="R040" n="0012b15"/>一切法者。理則性德緣了。事則脩德三因。迷則三
<lb ed="X" n="0508b13"/><lb ed="R040" n="0012b16"/>道流轉。悟則果中勝用。如是四重。皆依迷中實相
<lb ed="X" n="0508b14"/><lb ed="R040" n="0012b17"/>而立。若不卽性。則<name role="" type="person">無厭足王</name>。勝熱婆羅門。調達。和
<lb ed="X" n="0508b15"/><lb ed="R040" n="0012b18"/>須密女。皆實惡法矣。所以從無住而生。雖惡亦性。
<lb ed="X" n="0508b16"/><lb ed="R040" n="0013a01"/>苟有著而起。雖善亦邪也。</p><p xml:id="pX25p0508b1611" cb:place="inline">△二喩顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508b17"/><lb ed="R040" n="0013a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0508b1701">須菩提。譬如有人身如<name role="" type="person">須彌山</name>王。於意云何。是身爲
<lb ed="X" n="0508b18"/><lb ed="R040" n="0013a03"/>大不。須菩提言。甚大世尊。何以故。佛說非身。是名大
<lb ed="X" n="0508b19"/><lb ed="R040" n="0013a04"/>身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508b20"/><lb ed="R040" n="0013a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0508b2001">卽擧非身大身而譬明之曰。若住于有。雖山王亦
<lb ed="X" n="0508b21"/><lb ed="R040" n="0013a06"/>小。若了非身。雖毫末亦大也。若欲委簡法相。當依
<lb ed="X" n="0508b22"/><lb ed="R040" n="0013a07"/>幽溪大師不住而生生而不住諸句。及六卽明無
<lb ed="X" n="0508b23"/><lb ed="R040" n="0013a08"/>住等釋。</p><p xml:id="pX25p0508b2304" cb:place="inline">△三結相施重顯性福二。一重拈相福爲
<lb ed="X" n="0508b24"/><lb ed="R040" n="0013a09"/>較本。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0508c" n="0508c"/>
<lb ed="X" n="0508c01"/><lb ed="R040" n="0013a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0508c0101">須菩提。如恒河中所有沙數如是沙等恒河。於意云
<lb ed="X" n="0508c02"/><lb ed="R040" n="0013a11"/>何。是諸恒河沙。寧爲多不。須菩提言。甚多世尊。但諸
<lb ed="X" n="0508c03"/><lb ed="R040" n="0013a12"/>恒河。尙多無數。何況其沙。須菩提。我今實言吿汝。若
<lb ed="X" n="0508c04"/><lb ed="R040" n="0013a13"/>有善男子善女人。以七寶滿爾所恒河沙數三千大
<lb ed="X" n="0508c05"/><lb ed="R040" n="0013a14"/>千世界。以用布施。得福多不。須菩提言。甚多世尊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508c06"/><lb ed="R040" n="0013a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0508c0601">前但云大千寶施。今復云恒沙大千寶施者。秪是
<lb ed="X" n="0508c07"/><lb ed="R040" n="0013a16"/>擧相施之多。益顯無住受持功勝耳。非有優劣之
<lb ed="X" n="0508c08"/><lb ed="R040" n="0013a17"/>分也。縱使能較相施。容有多少。若夫所較性功。斷
<lb ed="X" n="0508c09"/><lb ed="R040" n="0013a18"/>無軒輊。秪如今略持中人獲勝福處如塔廟。況出
<lb ed="X" n="0508c10"/><lb ed="R040" n="0013b01"/>廣持則人成勝法處如聖賢。以對前略答中出無
<lb ed="X" n="0508c11"/><lb ed="R040" n="0013b02"/>住福勝。則曰虗空不可思量。次廣釋初無住福勝。
<lb ed="X" n="0508c12"/><lb ed="R040" n="0013b03"/>則曰出生諸佛菩提。足以見說法融通照映之妙。
<lb ed="X" n="0508c13"/><lb ed="R040" n="0013b04"/>何可分淺深優劣之殊哉。</p><p xml:id="pX25p0508c1311" cb:place="inline">△二廣顯性功成佛法
<lb ed="X" n="0508c14"/><lb ed="R040" n="0013b05"/>二。一略持人處福勝二。顯性福而必約廣略持說
<lb ed="X" n="0508c15"/><lb ed="R040" n="0013b06"/>者。正說于般若有廣略二門。說旣有二。持者亦然。
<lb ed="X" n="0508c16"/><lb ed="R040" n="0013b07"/>又廣略中必有自持敎他。卽般若付財令其轉敎
<lb ed="X" n="0508c17"/><lb ed="R040" n="0013b08"/>意也。法華云。其中多少。所應取與。略爲少。廣爲多。
<lb ed="X" n="0508c18"/><lb ed="R040" n="0013b09"/>自行。爲取。敎他。爲與。受持讀誦是佛付財。爲他人
<lb ed="X" n="0508c19"/><lb ed="R040" n="0013b10"/>說。是佛令轉敎。例之前後靡不咸爾。</p><p xml:id="pX25p0508c1915" cb:place="inline">△一人獲勝福。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508c20"/><lb ed="R040" n="0013b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0508c2001">佛吿須菩提。若善男子善女人。於此經中。乃至受持
<lb ed="X" n="0508c21"/><lb ed="R040" n="0013b12"/>四句偈等。爲他人說。而此福德。勝前福德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508c22"/><lb ed="R040" n="0013b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0508c2201">△二處如塔廟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508c23"/><lb ed="R040" n="0013b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0508c2301">復次須菩提。隨說是經。乃至四句偈等。當知此處。一
<lb ed="X" n="0508c24"/><lb ed="R040" n="0013b15"/>切世間天人阿修羅。皆應供養。如佛塔廟。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0509a" n="0509a"/>
<lb ed="X" n="0509a01"/><lb ed="R040" n="0013b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0509a0101">△二廣持人處福勝二。一人成勝法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509a02"/><lb ed="R040" n="0013b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0509a0201">何況有人。盡能受持讀誦。須菩提。當知是人成就最
<lb ed="X" n="0509a03"/><lb ed="R040" n="0013b18"/>上第一希有之法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509a04"/><lb ed="R040" n="0014a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0509a0401">最上第一希有。卽金剛般若波羅蜜之褒名也。故
<lb ed="X" n="0509a05"/><lb ed="R040" n="0014a02"/>至下問名中。佛直以金剛般若之全名答之。</p><p xml:id="pX25p0509a0518" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0509a06"/><lb ed="R040" n="0014a03"/>處如聖賢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509a07"/><lb ed="R040" n="0014a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0509a0701">若是經典所在之處。卽爲有佛。若尊重弟子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509a08"/><lb ed="R040" n="0014a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0509a0801">究竟者爲佛。分證者爲弟子。卽爲。若。三字。是如聖
<lb ed="X" n="0509a09"/><lb ed="R040" n="0014a06"/>賢。而非卽聖賢也。不必依魏譯倒讀釋之。</p><p xml:id="pX25p0509a0917" cb:place="inline">△二寄
<lb ed="X" n="0509a10"/><lb ed="R040" n="0014a07"/>聞持名義顯功德二。一持名功德二。一問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509a11"/><lb ed="R040" n="0014a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0509a1101">爾時須菩提白佛言。世尊。當何名此經。我等云何奉
<lb ed="X" n="0509a12"/><lb ed="R040" n="0014a09"/>持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509a13"/><lb ed="R040" n="0014a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0509a1301">上來約廣略詳明住降離相之旨<anchor xml:id="nkr_note_add_0509a1301" n="0509a1301"/><anchor xml:id="beg0509a1301" n="0509a1301"/>已<anchor xml:id="end0509a1301"/>盡。理當問名
<lb ed="X" n="0509a14"/><lb ed="R040" n="0014a11"/>以便流通。當何名此經者。在空生聞此經義意超
<lb ed="X" n="0509a15"/><lb ed="R040" n="0014a12"/>脫。功用難思。似乎不可得而名名之意。況受持此
<lb ed="X" n="0509a16"/><lb ed="R040" n="0014a13"/>說。卽能成就最上第一希有之法。則又不可標偏
<lb ed="X" n="0509a17"/><lb ed="R040" n="0014a14"/>名以該圓德矣。故曰當何名之。</p><p xml:id="pX25p0509a1713" cb:place="inline">△二答三。一出名
<lb ed="X" n="0509a18"/><lb ed="R040" n="0014a15"/>敎持二。一直示。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509a19"/><lb ed="R040" n="0014a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0509a1901">佛吿須菩提。是經名爲金剛般若波羅蜜。以是名字。
<lb ed="X" n="0509a20"/><lb ed="R040" n="0014a17"/>汝當奉持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509a21"/><lb ed="R040" n="0014a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0509a2101">佛謂名者所以召實。此經旣有最上第一希有等
<lb ed="X" n="0509a22"/><lb ed="R040" n="0014b01"/>三德之實。固當卽以金剛般若波羅蜜等三德之
<lb ed="X" n="0509a23"/><lb ed="R040" n="0014b02"/>全名而名之。不可偏字矣。</p><p xml:id="pX25p0509a2311" cb:place="inline">△二重釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509a24"/><lb ed="R040" n="0014b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0509a2401">所以者何。須菩提。佛說般若波羅蜜。卽非般若波羅
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0509b" n="0509b"/>
<lb ed="X" n="0509b01"/><lb ed="R040" n="0014b04"/>蜜。是名般若波羅蜜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509b02"/><lb ed="R040" n="0014b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0509b0201">所以者何下。卽出命名之義曰凡六百卷經。皆曰
<lb ed="X" n="0509b03"/><lb ed="R040" n="0014b06"/>般若波羅蜜。而今特加金剛二字者何也。次卽釋
<lb ed="X" n="0509b04"/><lb ed="R040" n="0014b07"/>出加金剛二字之所以曰。良由此金剛慧劍當前
<lb ed="X" n="0509b05"/><lb ed="R040" n="0014b08"/>不但掃淨六凡四相之著。卽般若之法。亦不許著。
<lb ed="X" n="0509b06"/><lb ed="R040" n="0014b09"/>所謂般若大火聚。四邊不可取。取之則燒。若於般
<lb ed="X" n="0509b07"/><lb ed="R040" n="0014b10"/>若取著。亦以金剛大用而斬斷之。故曰般若波羅
<lb ed="X" n="0509b08"/><lb ed="R040" n="0014b11"/>蜜。卽非般若波羅蜜。然後得顯無相之般若波羅
<lb ed="X" n="0509b09"/><lb ed="R040" n="0014b12"/>蜜也。卽非二字。乃金剛大用。此一答<anchor xml:id="nkr_note_add_0509b0901" n="0509b0901"/><anchor xml:id="beg0509b0901" n="0509b0901"/>已<anchor xml:id="end0509b0901"/>盡加金剛
<lb ed="X" n="0509b10"/><lb ed="R040" n="0014b13"/>二字之旨趣矣。</p><p xml:id="pX25p0509b1007" cb:place="inline">△二歷顯無住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509b11"/><lb ed="R040" n="0014b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0509b1101">須菩提。於意云何。如來有所說法不。須菩提白佛言。
<lb ed="X" n="0509b12"/><lb ed="R040" n="0014b15"/>世尊。如來無所說。須菩提。於意云何。三千大千世界
<lb ed="X" n="0509b13"/><lb ed="R040" n="0014b16"/>所有微塵。是爲多不。須菩提言。甚多世尊。須菩提。諸
<lb ed="X" n="0509b14"/><lb ed="R040" n="0014b17"/>微塵如來說非微塵。是名微塵。如來說世界非世界。
<lb ed="X" n="0509b15"/><lb ed="R040" n="0014b18"/>是名世界。須菩提。於意云何。可以三十二相見如來
<lb ed="X" n="0509b16"/><lb ed="R040" n="0015a01"/>不。不也世尊。不可以三十二相得見如來。何以故。如
<lb ed="X" n="0509b17"/><lb ed="R040" n="0015a02"/>來說三十二相卽是非相。是名三十二相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509b18"/><lb ed="R040" n="0015a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0509b1801">如來因便用上無住妙慧徧蕩聖凡一切相著。以
<lb ed="X" n="0509b19"/><lb ed="R040" n="0015a04"/>顯金剛勝用。曰卽非世界。身相。說法也。此於持名
<lb ed="X" n="0509b20"/><lb ed="R040" n="0015a05"/>中。融通一切而歸摩訶衍之部旨也。</p><p xml:id="pX25p0509b2015" cb:place="inline">△三結示功
<lb ed="X" n="0509b21"/><lb ed="R040" n="0015a06"/>德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509b22"/><lb ed="R040" n="0015a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0509b2201">須菩提。若有善男子善女人。以恒河沙等身命布施。
<lb ed="X" n="0509b23"/><lb ed="R040" n="0015a08"/>若復有人。於此經中。乃至受持四句偈等。爲他人說。
<lb ed="X" n="0509b24"/><lb ed="R040" n="0015a09"/>其福甚多。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0509c" n="0509c"/>
<lb ed="X" n="0509c01"/><lb ed="R040" n="0015a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0509c0101">今但持名而<anchor xml:id="nkr_note_add_0509c0101" n="0509c0101"/><anchor xml:id="beg0509c0101" n="0509c0101"/>已<anchor xml:id="end0509c0101"/>。何必功德亦勝身命布施耶。彥云。
<lb ed="X" n="0509c02"/><lb ed="R040" n="0015a11"/>聲價千金。名之所存。卽實之所存。如至尊一名。群
<lb ed="X" n="0509c03"/><lb ed="R040" n="0015a12"/>臣莫及也。</p><p xml:id="pX25p0509c0305" cb:place="inline">△二聞義功德二。一正明二。一聞義二。
<lb ed="X" n="0509c04"/><lb ed="R040" n="0015a13"/>一委出經義離相二。一空生伸解二。一幸<anchor xml:id="nkr_note_add_0509c0401" n="0509c0401"/><anchor xml:id="beg0509c0401" n="0509c0401"/>已<anchor xml:id="end0509c0401"/>解以
<lb ed="X" n="0509c05"/><lb ed="R040" n="0015a14"/>明能聞希有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509c06"/><lb ed="R040" n="0015a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0509c0601">爾時須菩提。聞說是經。深解義趣。涕淚悲泣。而白佛
<lb ed="X" n="0509c07"/><lb ed="R040" n="0015a16"/>言。希有世尊。佛說如是甚深經典。我從昔來所得慧
<lb ed="X" n="0509c08"/><lb ed="R040" n="0015a17"/>眼。未曾得聞如是之經。世尊。若復有人。得聞是經。信
<lb ed="X" n="0509c09"/><lb ed="R040" n="0015a18"/>心淸淨。卽生實相。當知是人。成就第一希有功德。世
<lb ed="X" n="0509c10"/><lb ed="R040" n="0015b01"/>尊。是實相者卽是非相。是故如來說名實相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509c11"/><lb ed="R040" n="0015b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0509c1101">此章先明經義。次明功德。直至經義不可思議。果
<lb ed="X" n="0509c12"/><lb ed="R040" n="0015b03"/>報亦不可思議。是雙結。今且師資合歎所聞經義
<lb ed="X" n="0509c13"/><lb ed="R040" n="0015b04"/>希有。聞說是經。乃言語也。深解義趣者。言下所詮
<lb ed="X" n="0509c14"/><lb ed="R040" n="0015b05"/>之義。卽金剛般若大用現前。掃盡十界情著。以歸
<lb ed="X" n="0509c15"/><lb ed="R040" n="0015b06"/>眞空離相。乃前處處所明卽非是也。趣。是言外所
<lb ed="X" n="0509c16"/><lb ed="R040" n="0015b07"/>顯之意。眞空不空。一一皆歸實相彼岸。會一切皆
<lb ed="X" n="0509c17"/><lb ed="R040" n="0015b08"/>摩訶衍。乃前處處所明是名者是也。故直歎之曰
<lb ed="X" n="0509c18"/><lb ed="R040" n="0015b09"/>希有。希有與前不同。前是初窺如來尋常日用。莫
<lb ed="X" n="0509c19"/><lb ed="R040" n="0015b10"/>非無住般若現前。如天王華屋一時乍見曰希有。
<lb ed="X" n="0509c20"/><lb ed="R040" n="0015b11"/>今則宛轉問答委曲詳明。深知眞空不空。法法皆
<lb ed="X" n="0509c21"/><lb ed="R040" n="0015b12"/>實。如<anchor xml:id="nkr_note_add_0509c2101" n="0509c2101"/><anchor xml:id="beg0509c2101" n="0509c2101"/>已<anchor xml:id="end0509c2101"/>覩彌勒樓閣重重。細見五步一樓十步一
<lb ed="X" n="0509c22"/><lb ed="R040" n="0015b13"/>閣。而不暇遍言宮裏事矣。是則前窺廣大。今悉精
<lb ed="X" n="0509c23"/><lb ed="R040" n="0015b14"/>微。故曰希有。然而今復悲淚者。良由從得慧眼以
<lb ed="X" n="0509c24"/><lb ed="R040" n="0015b15"/>來。未曾得聞如是之經。儻一錯過。所失彌多。故復
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0510a" n="0510a"/>
<lb ed="X" n="0510a01"/><lb ed="R040" n="0015b16"/>悲淚。次歎他聞希有中得聞是經。乃聞慧。信解是
<lb ed="X" n="0510a02"/><lb ed="R040" n="0015b17"/>思慧。受持乃修慧。三慧旣足。亦當如我今日深解
<lb ed="X" n="0510a03"/><lb ed="R040" n="0015b18"/>義趣矣。信心淸淨卽上義也。用金剛大用掃空一
<lb ed="X" n="0510a04"/><lb ed="R040" n="0016a01"/>切。而眞空體露。不著十界情塵爲淸淨。衆生心水
<lb ed="X" n="0510a05"/><lb ed="R040" n="0016a02"/>淨。諸佛影現中。眞空不空。卽顯實相。如春池喩內
<lb ed="X" n="0510a06"/><lb ed="R040" n="0016a03"/>水淸珠現。鏡淨明生。諸法不生而般若生。爲卽生
<lb ed="X" n="0510a07"/><lb ed="R040" n="0016a04"/>實相。當知實相無能生所生。不過開顯如來藏體。
<lb ed="X" n="0510a08"/><lb ed="R040" n="0016a05"/>假名曰生。所謂千年常住一朝生耳。此是前所解
<lb ed="X" n="0510a09"/><lb ed="R040" n="0016a06"/>之趣也。旣空萬有。此人豈非第一般若耶。旣生實
<lb ed="X" n="0510a10"/><lb ed="R040" n="0016a07"/>相。此人豈非<anchor xml:id="nkr_note_add_0510a1001" n="0510a1001"/><anchor xml:id="beg0510a1001" n="0510a1001"/>已<anchor xml:id="end0510a1001"/>到寶所彼岸之希有人耶。</p><p xml:id="pX25p0510a1017" cb:place="inline">△二輕
<lb ed="X" n="0510a11"/><lb ed="R040" n="0016a08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0510a1101" n="0510a1101"/><anchor xml:id="beg0510a1101" n="0510a1101"/>已<anchor xml:id="end0510a1101"/>解以歎當聞希有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510a12"/><lb ed="R040" n="0016a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0510a1201">世尊。我今得聞如是經典。信解受持。不足爲難。若當
<lb ed="X" n="0510a13"/><lb ed="R040" n="0016a10"/>來世後五百歲。其有衆生。得聞是經。信解受持。是人
<lb ed="X" n="0510a14"/><lb ed="R040" n="0016a11"/>卽爲第一希有。何以故。此人無我相無人相無衆生
<lb ed="X" n="0510a15"/><lb ed="R040" n="0016a12"/>相無壽者相。所以者何。我相卽是非相。人相衆生相
<lb ed="X" n="0510a16"/><lb ed="R040" n="0016a13"/>壽者相卽是非相。何以故。離一切諸相。卽名諸佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510a17"/><lb ed="R040" n="0016a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0510a1701">意謂我等<anchor xml:id="nkr_note_add_0510a1701" n="0510a1701"/><anchor xml:id="beg0510a1701" n="0510a1701"/>已<anchor xml:id="end0510a1701"/>去見思。開入大乘。卽六根淨位之人。
<lb ed="X" n="0510a18"/><lb ed="R040" n="0016a15"/>況承佛諄諄善誘。令我得開性藏。以窺究竟。不足
<lb ed="X" n="0510a19"/><lb ed="R040" n="0016a16"/>爲難。但後五百歲剛強難化之時。聖賢月沒。人根
<lb ed="X" n="0510a20"/><lb ed="R040" n="0016a17"/>淺鈍。其有衆生得聞是經。但能入思修兩慧。相似
<lb ed="X" n="0510a21"/><lb ed="R040" n="0016a18"/>見性。當知是相似卽佛。卽爲第一希有。次卽釋明
<lb ed="X" n="0510a22"/><lb ed="R040" n="0016b01"/>第一希有之故。何以故三字。是徵問之詞。言前邊
<lb ed="X" n="0510a23"/><lb ed="R040" n="0016b02"/>信心淸淨卽生實相。<anchor xml:id="nkr_note_add_0510a2301" n="0510a2301"/><anchor xml:id="beg0510a2301" n="0510a2301"/>已<anchor xml:id="end0510a2301"/>分證秘藏。可曰第一。今但
<lb ed="X" n="0510a24"/><lb ed="R040" n="0016b03"/>信解受持。不過五品六根在修之人而<anchor xml:id="nkr_note_add_0510a2401" n="0510a2401"/><anchor xml:id="beg0510a2401" n="0510a2401"/>已<anchor xml:id="end0510a2401"/>。何得亦
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0510b" n="0510b"/>
<lb ed="X" n="0510b01"/><lb ed="R040" n="0016b04"/>曰第一耶。下釋之曰。當知此人旣能信解受持。<anchor xml:id="nkr_note_add_0510b0101" n="0510b0101"/><anchor xml:id="beg0510b0101" n="0510b0101"/>已<anchor xml:id="end0510b0101"/>
<lb ed="X" n="0510b02"/><lb ed="R040" n="0016b05"/>是思修二慧之人。時時以金剛大用現前。永離四
<lb ed="X" n="0510b03"/><lb ed="R040" n="0016b06"/>相。獨露眞空者矣。故六根淨位。實道能通。可爲第
<lb ed="X" n="0510b04"/><lb ed="R040" n="0016b07"/>一。何以故。離一切諸相卽名諸佛。乃釋明希有二
<lb ed="X" n="0510b05"/><lb ed="R040" n="0016b08"/>字。此中何以故三字又是徵詞。曰六根淨位可與
<lb ed="X" n="0510b06"/><lb ed="R040" n="0016b09"/>前信心淸淨相同而名第一矣。其如此人但在脩
<lb ed="X" n="0510b07"/><lb ed="R040" n="0016b10"/>慧。未得分證實相。何得名曰希有耶。故卽釋之曰。
<lb ed="X" n="0510b08"/><lb ed="R040" n="0016b11"/>但恐人心不空耳。旣能空諸所有。卽是眞空不空。
<lb ed="X" n="0510b09"/><lb ed="R040" n="0016b12"/>不空卽實相。所謂鏡淨明生。淨極光通。不眞何待。
<lb ed="X" n="0510b10"/><lb ed="R040" n="0016b13"/>故此人卽名到實相彼岸之相似諸佛爲希有也。
<lb ed="X" n="0510b11"/><lb ed="R040" n="0016b14"/>又復應知。離一切諸相處。卽前深解之義。卽名諸
<lb ed="X" n="0510b12"/><lb ed="R040" n="0016b15"/>佛處。卽前深領之趣。皆詳明住降離相中宗旨。今
<lb ed="X" n="0510b13"/><lb ed="R040" n="0016b16"/>空生于所聞義內結要出之。非離前文別說他法
<lb ed="X" n="0510b14"/><lb ed="R040" n="0016b17"/>也。空生旣自解此法。卽以此法歎擬後人。在文宛
<lb ed="X" n="0510b15"/><lb ed="R040" n="0016b18"/>爾。學者知之。</p><p xml:id="pX25p0510b1506" cb:place="inline">△二如來述成二。一印證。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510b16"/><lb ed="R040" n="0017a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0510b1601">佛吿須菩提。如是如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510b17"/><lb ed="R040" n="0017a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0510b1701">雙言如是者。以空生歎聞經之人雖有證脩差別。
<lb ed="X" n="0510b18"/><lb ed="R040" n="0017a03"/>至于均得第一希有功德。殊非謬濫。故雙印之。</p><p xml:id="pX25p0510b1819" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0510b19"/><lb ed="R040" n="0017a04"/>二深述二。一述能聞希有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510b20"/><lb ed="R040" n="0017a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0510b2001">若復有人。得聞是經。不驚不怖不畏。當知是人。甚爲
<lb ed="X" n="0510b21"/><lb ed="R040" n="0017a06"/>希有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510b22"/><lb ed="R040" n="0017a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0510b2201">此卽反其領歎之詞而述成之。曰須菩提。爾何求
<lb ed="X" n="0510b23"/><lb ed="R040" n="0017a08"/>全于人如是之深也。必欲其信心淸淨卽生實相。
<lb ed="X" n="0510b24"/><lb ed="R040" n="0017a09"/>及信解受持。而後許其爲第一希有耶。須知有人
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0510c" n="0510c"/>
<lb ed="X" n="0510c01"/><lb ed="R040" n="0017a10"/>得聞如來所說以金剛慧遍掃十界情著。卽顯實
<lb ed="X" n="0510c02"/><lb ed="R040" n="0017a11"/>相希有之旨。能安忍領解而不驚怖。卽是五品初
<lb ed="X" n="0510c03"/><lb ed="R040" n="0017a12"/>心。能一念隨順之人矣。故卒聞一切俱空佛法亦
<lb ed="X" n="0510c04"/><lb ed="R040" n="0017a13"/>空。而不驚。向來倚第一般若爲導六度萬行之主。
<lb ed="X" n="0510c05"/><lb ed="R040" n="0017a14"/>今亦非去。而不怖。向倚般若爲歸趣之處。今亦空
<lb ed="X" n="0510c06"/><lb ed="R040" n="0017a15"/>去而不畏。蓋<anchor xml:id="nkr_note_add_0510c0601" n="0510c0601"/><anchor xml:id="beg0510c0601" n="0510c0601"/>已<anchor xml:id="end0510c0601"/>了知吾人心體。一眞未迷之前。無
<lb ed="X" n="0510c07"/><lb ed="R040" n="0017a16"/>般若之名相。究竟極果之後。又何般若之主導哉。
<lb ed="X" n="0510c08"/><lb ed="R040" n="0017a17"/>故聞此眞空蕩相之旨。而能安忍不驚怖也。當知
<lb ed="X" n="0510c09"/><lb ed="R040" n="0017a18"/>此人<anchor xml:id="nkr_note_add_0510c0901" n="0510c0901"/><anchor xml:id="beg0510c0901" n="0510c0901"/>已<anchor xml:id="end0510c0901"/>能圓伏五住。觀行如佛。如法華經隨喜品
<lb ed="X" n="0510c10"/><lb ed="R040" n="0017b01"/>中歎其功德難思。與佛比次。故云甚爲希有。言一
<lb ed="X" n="0510c11"/><lb ed="R040" n="0017b02"/>甚字。卽發心究竟二不別。如是二心前心難也。如
<lb ed="X" n="0510c12"/><lb ed="R040" n="0017b03"/>來旣深許五品初心但不驚怖。卽爲希有。於理難
<lb ed="X" n="0510c13"/><lb ed="R040" n="0017b04"/>信。故雙約事理以釋明之。</p><p xml:id="pX25p0510c1311" cb:place="inline">△二約事理釋成二。一
<lb ed="X" n="0510c14"/><lb ed="R040" n="0017b05"/>約第一理。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510c15"/><lb ed="R040" n="0017b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0510c1501">何以故。須菩提。如來說第一波羅蜜。卽非第一波羅
<lb ed="X" n="0510c16"/><lb ed="R040" n="0017b07"/>蜜。是名第一波羅蜜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510c17"/><lb ed="R040" n="0017b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0510c1701">何以故三字是徵詞。此人云何不驚怖卽希有耶。
<lb ed="X" n="0510c18"/><lb ed="R040" n="0017b09"/>釋曰般若乃萬行六度之主。今金剛大用當前。幷
<lb ed="X" n="0510c19"/><lb ed="R040" n="0017b10"/>第一般若之相不許著。若著般若。亦同四相。故掃
<lb ed="X" n="0510c20"/><lb ed="R040" n="0017b11"/>除之曰。卽非第一波羅蜜。凡夫小乘聞如此說。未
<lb ed="X" n="0510c21"/><lb ed="R040" n="0017b12"/>有不驚疑怖畏者。今圓人<anchor xml:id="nkr_note_add_0510c2101" n="0510c2101"/><anchor xml:id="beg0510c2101" n="0510c2101"/>已<anchor xml:id="end0510c2101"/>深合眞空實相。隨順
<lb ed="X" n="0510c22"/><lb ed="R040" n="0017b13"/>歡喜。故不驚怖。眞空之下。卽實相常住。復能安住
<lb ed="X" n="0510c23"/><lb ed="R040" n="0017b14"/>不動。是觀行如佛。與佛同心。故許之曰甚爲希有
<lb ed="X" n="0510c24"/><lb ed="R040" n="0017b15"/>也。</p><p xml:id="pX25p0510c2402" cb:place="inline">△二約忍辱事二。一由安忍故不驚怖。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0511a" n="0511a"/>
<lb ed="X" n="0511a01"/><lb ed="R040" n="0017b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0511a0101">須菩提。忍辱波羅蜜。如來說非忍辱波羅蜜。是名忍
<lb ed="X" n="0511a02"/><lb ed="R040" n="0017b17"/>辱波羅蜜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0511a03"/><lb ed="R040" n="0017b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0511a0301">聞深理而不驚。良由<anchor xml:id="nkr_note_add_0511a0301" n="0511a0301"/><anchor xml:id="beg0511a0301" n="0511a0301"/>已<anchor xml:id="end0511a0301"/>得伏順二忍。忍成于<anchor xml:id="nkr_note_add_0511a0302" n="0511a0302"/><anchor xml:id="beg0511a0302" n="0511a0302"/>己<anchor xml:id="end0511a0302"/>。故
<lb ed="X" n="0511a04"/><lb ed="R040" n="0018a01"/>寵辱不驚。逆順俱安。天龍恭敬。不以爲喜。惡王割
<lb ed="X" n="0511a05"/><lb ed="R040" n="0018a02"/>截。無有瞋恨。十乘止觀中。能安忍則不退轉皆是
<lb ed="X" n="0511a06"/><lb ed="R040" n="0018a03"/>也。今聞境智俱空。在不忍者。必多驚疑怖畏。此人
<lb ed="X" n="0511a07"/><lb ed="R040" n="0018a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0511a0701" n="0511a0701"/><anchor xml:id="beg0511a0701" n="0511a0701"/>已<anchor xml:id="end0511a0701"/>能圓伏忍成。故不驚怖。法華云。菩薩住忍辱地。
<lb ed="X" n="0511a08"/><lb ed="R040" n="0018a05"/>柔和善順。而不卒暴。心亦不驚是<anchor xml:id="nkr_note_add_0511a0801" n="0511a0801"/><anchor xml:id="beg0511a0801" n="0511a0801"/>已<anchor xml:id="end0511a0801"/>。此一句乃釋
<lb ed="X" n="0511a09"/><lb ed="R040" n="0018a06"/>忍成不驚者。甚爲希有義也。蓋忍辱之人一有我
<lb ed="X" n="0511a10"/><lb ed="R040" n="0018a07"/>爲能忍。彼爲能辱之念。卽墮四相。不得爲究竟彼
<lb ed="X" n="0511a11"/><lb ed="R040" n="0018a08"/>岸之希有忍矣。今此人深安辱境。而人我俱忘。四
<lb ed="X" n="0511a12"/><lb ed="R040" n="0018a09"/>相俱掃。故曰卽非。旣卽非之後。一一成究竟實忍。
<lb ed="X" n="0511a13"/><lb ed="R040" n="0018a10"/>豈非希有耶。</p><p xml:id="pX25p0511a1306" cb:place="inline">△二引往事釋忍離相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0511a14"/><lb ed="R040" n="0018a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0511a1401">何以故。須菩提。如我昔爲歌利王割截身體。我於爾
<lb ed="X" n="0511a15"/><lb ed="R040" n="0018a12"/>時。無我相無人相無衆生相無壽者相。何以故。我於
<lb ed="X" n="0511a16"/><lb ed="R040" n="0018a13"/>往昔節節支解時。若有我相人相衆生相壽者相。應
<lb ed="X" n="0511a17"/><lb ed="R040" n="0018a14"/>生瞋恨。須菩提。又念過去於五百世。作忍辱仙人。於
<lb ed="X" n="0511a18"/><lb ed="R040" n="0018a15"/>爾所世。無我相無人相無衆生相無壽者相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0511a19"/><lb ed="R040" n="0018a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0511a1901">何以故。又是徵起之詞。難曰人能安忍至理。故不
<lb ed="X" n="0511a20"/><lb ed="R040" n="0018a17"/>驚怖。今如來復曰卽非忍辱。則幷能忍亦空。有何
<lb ed="X" n="0511a21"/><lb ed="R040" n="0018a18"/>證成而知行忍者無人我相耶。卽擧如來<anchor xml:id="nkr_note_add_0511a2101" n="0511a2101"/><anchor xml:id="beg0511a2101" n="0511a2101"/>已<anchor xml:id="end0511a2101"/>脩<anchor xml:id="nkr_note_add_0511a2102" n="0511a2102"/><anchor xml:id="beg0511a2102" n="0511a2102"/>已<anchor xml:id="end0511a2102"/>
<lb ed="X" n="0511a22"/><lb ed="R040" n="0018b01"/>騐之事。而證成行忍並無四相。蓋平時可以虗假。
<lb ed="X" n="0511a23"/><lb ed="R040" n="0018b02"/>至于生死大難跟前。不可絲毫勉強。故曰我於爾
<lb ed="X" n="0511a24"/><lb ed="R040" n="0018b03"/>時無有四相也。何以故者又問。般若可無四相。至
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0511b" n="0511b"/>
<lb ed="X" n="0511b01"/><lb ed="R040" n="0018b04"/>于忍辱。因有我能忍。彼爲所忍。故成此行。是則卽
<lb ed="X" n="0511b02"/><lb ed="R040" n="0018b05"/>有四相何咎。答。若有我相人相。卽生死非相矣。何
<lb ed="X" n="0511b03"/><lb ed="R040" n="0018b06"/>以故三字。又是徵訶。何以證知如來行忍之時了
<lb ed="X" n="0511b04"/><lb ed="R040" n="0018b07"/>無四相耶。卽釋明曰。我方節節支解時。若少有我
<lb ed="X" n="0511b05"/><lb ed="R040" n="0018b08"/>相等四卽生瞋恨矣。良由人我俱忘。故瞋恨不生。
<lb ed="X" n="0511b06"/><lb ed="R040" n="0018b09"/>支節完復耳。以由行忍離相。故逆順俱安。惡境不
<lb ed="X" n="0511b07"/><lb ed="R040" n="0018b10"/>生瞋恨。好境不生喜著。聞深不生驚怖耳。又復四
<lb ed="X" n="0511b08"/><lb ed="R040" n="0018b11"/>相遠離。故曰卽非忍辱。乃般若眞空現前也。法法
<lb ed="X" n="0511b09"/><lb ed="R040" n="0018b12"/>皆是。故曰是名忍辱。乃眞空不空到實相彼岸也。
<lb ed="X" n="0511b10"/><lb ed="R040" n="0018b13"/>故許此初隨不驚之人卽爲希有。此章許多何以
<lb ed="X" n="0511b11"/><lb ed="R040" n="0018b14"/>故。乃經中血脈聯絡處。字字俱要著落。經旨方現。</p>
<lb ed="X" n="0511b12"/><lb ed="R040" n="0018b15"/><p xml:id="pX25p0511b1201">△二結示離相生心二。前廣釋中初歷顯無住<anchor xml:id="nkr_note_add_0511b1201" n="0511b1201"/><anchor xml:id="beg0511b1201" n="0511b1201"/>已<anchor xml:id="end0511b1201"/>。
<lb ed="X" n="0511b13"/><lb ed="R040" n="0018b16"/>然後結無住以示生心。今出經義內。先委明離相
<lb ed="X" n="0511b14"/><lb ed="R040" n="0018b17"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0511b1401" n="0511b1401"/><anchor xml:id="beg0511b1401" n="0511b1401"/>已<anchor xml:id="end0511b1401"/>。然後結離相以示生心。而生心處仍曰無住者。
<lb ed="X" n="0511b15"/><lb ed="R040" n="0018b18"/>須知離相卽無住。無住卽離相。可得互擧而復互
<lb ed="X" n="0511b16"/><lb ed="R040" n="0019a01"/>顯之也。一無住生心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0511b17"/><lb ed="R040" n="0019a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0511b1701">是故須菩提。菩薩應離一切相。發阿耨多羅三藐三
<lb ed="X" n="0511b18"/><lb ed="R040" n="0019a03"/>菩提心。不應住色生心。不應住聲香味觸法生心。應
<lb ed="X" n="0511b19"/><lb ed="R040" n="0019a04"/>生無所住心。若心有住。卽爲非住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0511b20"/><lb ed="R040" n="0019a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0511b2001">是故二字。乃結攝之詞。良由無住之旨。雖般若深
<lb ed="X" n="0511b21"/><lb ed="R040" n="0019a06"/>理猶不可著。卽忍辱相待之行。亦離四相。是故我
<lb ed="X" n="0511b22"/><lb ed="R040" n="0019a07"/>先答汝曰。無住菩薩卽發心。亦應離一切相。及不
<lb ed="X" n="0511b23"/><lb ed="R040" n="0019a08"/>應住色等生心布施也。</p><p xml:id="pX25p0511b2310" cb:place="inline">△二無住行施二。一正明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0511b24"/><lb ed="R040" n="0019a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0511b2401">是故佛說。菩薩心不應住色布施。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0511c" n="0511c"/>
<lb ed="X" n="0511c01"/><lb ed="R040" n="0019a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0511c0101">此乃結前廣略住降中無住之旨。以點明經義也。
<lb ed="X" n="0511c02"/><lb ed="R040" n="0019a11"/>但前無離相發心之語。今佛直欲顯無住之旨究
<lb ed="X" n="0511c03"/><lb ed="R040" n="0019a12"/>竟。故幷其住降前發心無相而和盤托出。其如空
<lb ed="X" n="0511c04"/><lb ed="R040" n="0019a13"/>生雖聞此語。未深領解。故有下邊菩薩旣有發心。
<lb ed="X" n="0511c05"/><lb ed="R040" n="0019a14"/>則云何應住云何降伏之問。若於此了知最初發
<lb ed="X" n="0511c06"/><lb ed="R040" n="0019a15"/>心無法之旨。下半卷問答均可<anchor xml:id="nkr_note_add_0511c0601" n="0511c0601"/><anchor xml:id="beg0511c0601" n="0511c0601"/>已<anchor xml:id="end0511c0601"/>矣。生心。所該甚
<lb ed="X" n="0511c07"/><lb ed="R040" n="0019a16"/>廣。六度萬行善惡等心皆是也。而今別提出無住
<lb ed="X" n="0511c08"/><lb ed="R040" n="0019a17"/>布施之一端者。以由如來最初略答時。卽有應無
<lb ed="X" n="0511c09"/><lb ed="R040" n="0019a18"/>所住行于布施之語。故今結出。況布施爲六度之
<lb ed="X" n="0511c10"/><lb ed="R040" n="0019b01"/>首。若此度詳明無住之旨。餘者皆可比知矣。</p><p xml:id="pX25p0511c1018" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0511c11"/><lb ed="R040" n="0019b02"/>釋疑。一約理釋疑三。一標離相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0511c12"/><lb ed="R040" n="0019b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0511c1201">須菩提。菩薩爲利益一切衆生故。應如是布施。如來
<lb ed="X" n="0511c13"/><lb ed="R040" n="0019b04"/>說一切諸相卽是非相。又說一切衆生卽非衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0511c14"/><lb ed="R040" n="0019b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0511c1401">菩薩行施時人我未忘。與衆生結怨愛之緣。互爲
<lb ed="X" n="0511c15"/><lb ed="R040" n="0019b06"/>子孫父母冤家債主纏結無<anchor xml:id="nkr_note_add_0511c1501" n="0511c1501"/><anchor xml:id="beg0511c1501" n="0511c1501"/>已<anchor xml:id="end0511c1501"/>。焉得離脫輪迴生
<lb ed="X" n="0511c16"/><lb ed="R040" n="0019b07"/>死耶。若菩薩雖熾行六度而四相俱空。則一一咸
<lb ed="X" n="0511c17"/><lb ed="R040" n="0019b08"/>歸無相般若。成究竟彼岸之行。乃大利益一切衆
<lb ed="X" n="0511c18"/><lb ed="R040" n="0019b09"/>生。不可謂不住行施。無益于六道也。所以如來敎
<lb ed="X" n="0511c19"/><lb ed="R040" n="0019b10"/>人行施決不可住相者。良由一切諸相卽是非相。
<lb ed="X" n="0511c20"/><lb ed="R040" n="0019b11"/>卽所施一切衆生卽非衆生。如翳眼空華。妄有能
<lb ed="X" n="0511c21"/><lb ed="R040" n="0019b12"/>所起滅耳。若在如來以金剛慧眼觀晴明空。于中
<lb ed="X" n="0511c22"/><lb ed="R040" n="0019b13"/>欲求能施所施了不可得。故曰非相非生。</p><p xml:id="pX25p0511c2217" cb:place="inline">△二示
<lb ed="X" n="0511c23"/><lb ed="R040" n="0019b14"/>實語。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0511c24"/><lb ed="R040" n="0019b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0511c2401">須菩提。如來是眞語者。實語者。如語者。不誑語者。不
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0512a" n="0512a"/>
<lb ed="X" n="0512a01"/><lb ed="R040" n="0019b16"/>異語者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512a02"/><lb ed="R040" n="0019b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0512a0201">前云菩薩爲利益一切衆生。又云一切衆生卽非
<lb ed="X" n="0512a03"/><lb ed="R040" n="0019b18"/>衆生。母乃空有矛盾。二三其說乎。釋曰。如來是眞
<lb ed="X" n="0512a04"/><lb ed="R040" n="0020a01"/>語實語。決不詿誤后人。況佛所說法。必契理契機。
<lb ed="X" n="0512a05"/><lb ed="R040" n="0020a02"/>佛證三諦。說必依之。眞語如語乃稱眞諦卽空而
<lb ed="X" n="0512a06"/><lb ed="R040" n="0020a03"/>說也。實語稱中道實相而說也。是爲遮則法爾空
<lb ed="X" n="0512a07"/><lb ed="R040" n="0020a04"/>中。若佛依俗諦門頭敎化一切。亦無不當于二理。
<lb ed="X" n="0512a08"/><lb ed="R040" n="0020a05"/>故曰不誑不異。</p><p xml:id="pX25p0512a0807" cb:place="inline">△三明合理。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512a09"/><lb ed="R040" n="0020a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0512a0901">如來所得法。此法無實無虗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512a10"/><lb ed="R040" n="0020a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0512a1001">良由此法無實。故如來說一切衆生卽非衆生。良
<lb ed="X" n="0512a11"/><lb ed="R040" n="0020a08"/>由此法無虗。故如來說利益一切衆生。是則如來
<lb ed="X" n="0512a12"/><lb ed="R040" n="0020a09"/>所說。莫非稱理。皆眞語實語。非誑惑于人也。</p><p xml:id="pX25p0512a1218" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0512a13"/><lb ed="R040" n="0020a10"/>約慧顯用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512a14"/><lb ed="R040" n="0020a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0512a1401">須菩提。若菩薩心。住於法而行布施。如人入闇。卽無
<lb ed="X" n="0512a15"/><lb ed="R040" n="0020a12"/>所見。若菩薩心。不住法而行布施。如人有目。日光明
<lb ed="X" n="0512a16"/><lb ed="R040" n="0020a13"/>照。見種種色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512a17"/><lb ed="R040" n="0020a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0512a1701">我之所以敎諸菩薩不住生心者。以由菩薩之心
<lb ed="X" n="0512a18"/><lb ed="R040" n="0020a15"/>苟住於法而生。不惟惡心不好。卽布施之心亦如
<lb ed="X" n="0512a19"/><lb ed="R040" n="0020a16"/>人之入闇。長夜漫漫。永無所見。若得金剛無住之
<lb ed="X" n="0512a20"/><lb ed="R040" n="0020a17"/>大用而離相行施。則諸相俱空。般若炳現。滿目河
<lb ed="X" n="0512a21"/><lb ed="R040" n="0020a18"/>山莫非實相。如人有目。日光明照見種種色矣。須
<lb ed="X" n="0512a22"/><lb ed="R040" n="0020b01"/>知入闇之人。如大富盲兒。本有家珍。反爲困苦。雖
<lb ed="X" n="0512a23"/><lb ed="R040" n="0020b02"/>般若本智。彼岸實境。一著世相均爲無明。日日奔
<lb ed="X" n="0512a24"/><lb ed="R040" n="0020b03"/>取。隨業受報。自心取自心。非幻成幻法。故一無所
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0512b" n="0512b"/>
<lb ed="X" n="0512b01"/><lb ed="R040" n="0020b04"/>見。若不住法如人有目等者。日卽本有大光明藏
<lb ed="X" n="0512b02"/><lb ed="R040" n="0020b05"/>之般若。種種色卽諸法實相之彼岸。以得金剛大
<lb ed="X" n="0512b03"/><lb ed="R040" n="0020b06"/>用。掃淨相著。故得如智如境。一一照明。又復應知。
<lb ed="X" n="0512b04"/><lb ed="R040" n="0020b07"/>卽今日。目色三。一一顯了。並無所增。當其住暗。亦
<lb ed="X" n="0512b05"/><lb ed="R040" n="0020b08"/>無所減。只在當人迷悟背向之間。差之毫釐。失之
<lb ed="X" n="0512b06"/><lb ed="R040" n="0020b09"/>千里。于三德中。枉受輪迴。如演若迷頭。得失無改。
<lb ed="X" n="0512b07"/><lb ed="R040" n="0020b10"/>而自生忻戚。爲可憐愍。</p><p xml:id="pX25p0512b0710" cb:place="inline">○試觀佛於最初對答。且
<lb ed="X" n="0512b08"/><lb ed="R040" n="0020b11"/>爾汲引凡心。遠離相著重在金剛蕩相之用。今則
<lb ed="X" n="0512b09"/><lb ed="R040" n="0020b12"/>機宜稍深。堪開全德。方示無實無虗之中道。徧開
<lb ed="X" n="0512b10"/><lb ed="R040" n="0020b13"/>三德三因之全體。在暗不增。處明不減。金剛般若
<lb ed="X" n="0512b11"/><lb ed="R040" n="0020b14"/>波羅蜜之秘藏。和盤托出。更無剩法。卽可結益。以
<lb ed="X" n="0512b12"/><lb ed="R040" n="0020b15"/>勸流通矣。</p><p xml:id="pX25p0512b1205" cb:place="inline">△二功德三。一標示。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512b13"/><lb ed="R040" n="0020b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0512b1301">須菩提。當來之世。若有善男子善女人。能於此經。受
<lb ed="X" n="0512b14"/><lb ed="R040" n="0020b17"/>持讀誦。卽爲如來以佛智慧悉知是人。悉見是人。皆
<lb ed="X" n="0512b15"/><lb ed="R040" n="0020b18"/>得成就無量無邊功德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512b16"/><lb ed="R040" n="0021a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0512b1601">上邊結攝經義。旣卽廣略中義。則今結顯功德。亦
<lb ed="X" n="0512b17"/><lb ed="R040" n="0021a02"/>不離前。但在前散漫多端。今則結成兩章。義彌顯
<lb ed="X" n="0512b18"/><lb ed="R040" n="0021a03"/>了。又此功德。卽廣前十方虗空不可思量。及廣略
<lb ed="X" n="0512b19"/><lb ed="R040" n="0021a04"/>持說人處福勝之義也。</p><p xml:id="pX25p0512b1910" cb:place="inline">△二正明二。一生善德二。
<lb ed="X" n="0512b20"/><lb ed="R040" n="0021a05"/>一人成勝福三。一較示持說福勝二。</p><p xml:id="pX25p0512b2015" cb:place="inline">○此章大意。
<lb ed="X" n="0512b21"/><lb ed="R040" n="0021a06"/>結出般若部旨。以顯敎相利益也。夫般若帶通別
<lb ed="X" n="0512b22"/><lb ed="R040" n="0021a07"/>二。正說圓敎。故曰爲大乘者說。爲發最上乘者說。
<lb ed="X" n="0512b23"/><lb ed="R040" n="0021a08"/>人能荷擔無上正覺。及滅罪中當得菩提等益。皆
<lb ed="X" n="0512b24"/><lb ed="R040" n="0021a09"/>由一代敎主意唯圓。不詮凡小故也。是以因反釋
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0512c" n="0512c"/>
<lb ed="X" n="0512c01"/><lb ed="R040" n="0021a10"/>而復揀去三藏小乘。</p><p xml:id="pX25p0512c0109" cb:place="inline">△一出相施爲能較本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512c02"/><lb ed="R040" n="0021a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0512c0201">須菩提。若有善男子善女人。初日分。以恒河沙等身
<lb ed="X" n="0512c03"/><lb ed="R040" n="0021a12"/>布施。中日分。復以恒河沙等身布施。後日分。亦以恒
<lb ed="X" n="0512c04"/><lb ed="R040" n="0021a13"/>河沙等身布施。如是無量百千萬億劫。以身布施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512c05"/><lb ed="R040" n="0021a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0512c0501">△二點初隨況出後位。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512c06"/><lb ed="R040" n="0021a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0512c0601">若復有人。聞此經典。信心不逆。其福勝彼。何況書寫
<lb ed="X" n="0512c07"/><lb ed="R040" n="0021a16"/>受持讀誦。爲人解說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512c08"/><lb ed="R040" n="0021a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0512c0801">信心不逆。卽重指如來述成中不驚不怖之人。以
<lb ed="X" n="0512c09"/><lb ed="R040" n="0021a18"/>況出受持演說五品深信之功德。</p><p xml:id="pX25p0512c0914" cb:place="inline">△二釋明經義
<lb ed="X" n="0512c10"/><lb ed="R040" n="0021b01"/>離相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512c11"/><lb ed="R040" n="0021b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0512c1101">須菩提。以要言之。是經有不可思議不可稱量無邊
<lb ed="X" n="0512c12"/><lb ed="R040" n="0021b03"/>功德。如來爲發大乘者說。爲發最上乘者說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512c13"/><lb ed="R040" n="0021b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0512c1301">大乘。卽經中離相無住。處處明卽非二字。皆通無
<lb ed="X" n="0512c14"/><lb ed="R040" n="0021b05"/>生門及別敎初空觀也。最上乘。卽經中無實無虗。
<lb ed="X" n="0512c15"/><lb ed="R040" n="0021b06"/>日光明照。處處是名二字。乃純圓法也。問如來往
<lb ed="X" n="0512c16"/><lb ed="R040" n="0021b07"/>往敎人植福感報。因必有果。皆可詮量纖毫不爽。
<lb ed="X" n="0512c17"/><lb ed="R040" n="0021b08"/>何故今日。持說之福佛叵思量。答。阿含等經。因果
<lb ed="X" n="0512c18"/><lb ed="R040" n="0021b09"/>分明可思可說者。但爲小乘人天說耳。今之般若。
<lb ed="X" n="0512c19"/><lb ed="R040" n="0021b10"/>乃爲大乘通別兩種人說。正爲最上純圓人說。故
<lb ed="X" n="0512c20"/><lb ed="R040" n="0021b11"/>不可思量。若必欲出其五品功德。當知是人卽爲
<lb ed="X" n="0512c21"/><lb ed="R040" n="0021b12"/>荷擔菩提之觀行相似佛矣。葢五品六根<anchor xml:id="nkr_note_add_0512c2101" n="0512c2101"/><anchor xml:id="beg0512c2101" n="0512c2101"/>已<anchor xml:id="end0512c2101"/>相似
<lb ed="X" n="0512c22"/><lb ed="R040" n="0021b13"/>得百界分身化度衆生之任。故曰卽爲荷擔菩提
<lb ed="X" n="0512c23"/><lb ed="R040" n="0021b14"/>也。</p><p xml:id="pX25p0512c2302" cb:place="inline">△三結顯人成佛法二。一正明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512c24"/><lb ed="R040" n="0021b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0512c2401">若有人能受持讀誦。廣爲人說。如來悉知是人悉見
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0513a" n="0513a"/>
<lb ed="X" n="0513a01"/><lb ed="R040" n="0021b16"/>是人。皆得成就不可量不可稱無有邊不可思議功
<lb ed="X" n="0513a02"/><lb ed="R040" n="0021b17"/>德。如是人等。卽爲荷擔如來阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513a03"/><lb ed="R040" n="0021b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0513a0301">△二反顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513a04"/><lb ed="R040" n="0022a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0513a0401">何以故。須菩提。若樂小法者。著我見人見衆生見壽
<lb ed="X" n="0513a05"/><lb ed="R040" n="0022a02"/>者見。卽於此經。不能聽受讀誦爲人解說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513a06"/><lb ed="R040" n="0022a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0513a0601">△二處如有塔。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513a07"/><lb ed="R040" n="0022a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0513a0701">須菩提。在在處處。若有此經。一切世間天人阿脩羅
<lb ed="X" n="0513a08"/><lb ed="R040" n="0022a05"/>所應供養。當知此處。卽爲是塔。皆應恭敬作禮圍遶。
<lb ed="X" n="0513a09"/><lb ed="R040" n="0022a06"/>以諸華香。而散其處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513a10"/><lb ed="R040" n="0022a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0513a1001">二滅罪功二。一正明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513a11"/><lb ed="R040" n="0022a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0513a1101">復次須菩提。若善男子善女人。受持讀誦此經。若爲
<lb ed="X" n="0513a12"/><lb ed="R040" n="0022a09"/>人輕賤。是人先世罪業。應墮惡道。以今世人輕賤故。
<lb ed="X" n="0513a13"/><lb ed="R040" n="0022a10"/>先世罪業。卽爲消滅。當得阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513a14"/><lb ed="R040" n="0022a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0513a1401">金剛利用當前。不但能破四相六塵之惑障。又能
<lb ed="X" n="0513a15"/><lb ed="R040" n="0022a12"/>破二種生死之業障報障也。</p><p xml:id="pX25p0513a1512" cb:place="inline">△二引較。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513a16"/><lb ed="R040" n="0022a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0513a1601">須菩提。我念過去無量阿僧祗劫。於然燈佛前。得値
<lb ed="X" n="0513a17"/><lb ed="R040" n="0022a14"/>八百四千萬億那由他諸佛。悉皆供養承事。無空過
<lb ed="X" n="0513a18"/><lb ed="R040" n="0022a15"/>者。若復有人。於後末世。能受持讀誦此經。所得功德。
<lb ed="X" n="0513a19"/><lb ed="R040" n="0022a16"/>於我所供養諸佛功德。百分不及一。千萬億分乃至
<lb ed="X" n="0513a20"/><lb ed="R040" n="0022a17"/>算數譬喩。所不能及。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513a21"/><lb ed="R040" n="0022a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0513a2101">△二結具。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513a22"/><lb ed="R040" n="0022b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0513a2201">須菩提。若善男子善女人。於後末世。有受持讀誦此
<lb ed="X" n="0513a23"/><lb ed="R040" n="0022b02"/>經。所得功德。我若具說者。或有人聞。心卽狂亂。狐疑
<lb ed="X" n="0513a24"/><lb ed="R040" n="0022b03"/>不信。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0493.0513b" n="0513b"/>
<lb ed="X" n="0513b01"/><lb ed="R040" n="0022b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0513b0101">△二總結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513b02"/><lb ed="R040" n="0022b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0513b0201">須菩提。當知是經義不可思議。果報亦不可思議。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513b03"/><lb ed="R040" n="0022b06"/>
<lb ed="X" n="0513b04"/><lb ed="R040" n="0022b07"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金剛般若波羅蜜經部旨上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0502a1201" to="#end0502a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0502a1301" to="#end0502a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0504b0201" to="#end0504b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0504b0202" to="#end0504b0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0504c1301" to="#end0504c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0504c2101" to="#end0504c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0505a2301" to="#end0505a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0505b0801" to="#end0505b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0505b1001" to="#end0505b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0505c1801" to="#end0505c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0505c1901" to="#end0505c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0505c2101" to="#end0505c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0505c2102" to="#end0505c2102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0506a2201" to="#end0506a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0506b0401" to="#end0506b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0506b1201" to="#end0506b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0506b2401" to="#end0506b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0506c0501" to="#end0506c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0507a0501" to="#end0507a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0507a1301" to="#end0507a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0507a1601" to="#end0507a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0507a1801" to="#end0507a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0507b0401" to="#end0507b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0507c2301" to="#end0507c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0507c2302" to="#end0507c2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0509a1301" to="#end0509a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0509b0901" to="#end0509b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0509c0101" to="#end0509c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0509c0401" to="#end0509c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0509c2101" to="#end0509c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0510a1001" to="#end0510a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0510a1101" to="#end0510a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0510a1701" to="#end0510a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0510a2301" to="#end0510a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0510a2401" to="#end0510a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0510b0101" to="#end0510b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0510c0601" to="#end0510c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0510c0901" to="#end0510c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0510c2101" to="#end0510c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511a0301" to="#end0511a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511a0302" to="#end0511a0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511a0701" to="#end0511a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511a0801" to="#end0511a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511a2101" to="#end0511a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511a2102" to="#end0511a2102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511b1201" to="#end0511b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511b1401" to="#end0511b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511c0601" to="#end0511c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511c1501" to="#end0511c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0512c2101" to="#end0512c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0502a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0502a1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0502a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0502a1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0504b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0504b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0504b0202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0504b0202">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0504c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0504c1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0504c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0504c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0505a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0505a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0505b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0505b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0505b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0505b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0505c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0505c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0505c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0505c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0505c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0505c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0505c2102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0505c2102">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0506a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0506a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0506b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0506b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0506b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0506b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0506b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0506b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0506c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0506c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0507a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0507a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0507a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0507a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0507a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0507a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0507a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0507a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0507b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0507b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0507c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0507c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0507c2302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0507c2302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0509a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0509a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0509b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0509b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0509c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0509c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0509c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0509c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0509c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0509c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0510a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0510a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0510a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0510a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0510a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0510a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0510a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0510a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0510a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0510a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0510b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0510b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0510c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0510c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0510c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0510c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0510c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0510c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511a0302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511a0302">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511a2102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511a2102">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0512c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0512c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>