<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X25n0501">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 501 金剛經如是經義</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 501 金剛經如是經義</title>
			<author>淸 行敏述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">501</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">金剛經如是經義</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00037">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00037</charName>
				<mapping cb:dec="983077" type="PUA">U+F0025</mapping>
			<mapping type="unicode">U+26FC6</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[卄/碭]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB06326">
				<charName>CBETA CHARACTER CB06326</charName>
				<mapping cb:dec="989366" type="PUA">U+F18B6</mapping>
			<mapping type="unicode">U+455E</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[菛@良]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB06745">
				<charName>CBETA CHARACTER CB06745</charName>
				<mapping cb:dec="989785" type="PUA">U+F1A59</mapping>
			<mapping type="unicode">U+23A4A</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[歹*桀]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18834">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName>
				<mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>編⃝</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-16T15:46:33">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0681a" n="0681a"/>
<lb ed="X" n="0681a01"/>
<lb ed="X" n="0681a02"/><cb:docNumber>No. 501</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0681a03"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead><anchor xml:id="nkr_note_orig_0681001" n="0681001"/>金剛經如是經義卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0681a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">經題</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0681a05"/><lb ed="R092" n="0707a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0681a0501">金剛般若波羅蜜經</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0681a06"/><lb ed="R092" n="0707a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0681a0601">金性堅剛。能破萬物。如人有智慧。能斷絕貪嗔癡
<lb ed="X" n="0681a07"/><lb ed="R092" n="0707a04"/>一切諸相。梵語般若。華言智慧。性體昭融。善破一
<lb ed="X" n="0681a08"/><lb ed="R092" n="0707a05"/>切煩惱。轉爲妙用。梵語波羅蜜。華言到彼岸。衆生
<lb ed="X" n="0681a09"/><lb ed="R092" n="0707a06"/>作業受苦生死輪迴之地。謂之此岸。諸佛菩薩究
<lb ed="X" n="0681a10"/><lb ed="R092" n="0707a07"/>竟超脫淸淨安樂之地。謂之彼岸。凡夫卽此岸。佛
<lb ed="X" n="0681a11"/><lb ed="R092" n="0707a08"/>道卽彼岸。一念惡卽此岸。一念善卽彼岸。六道如
<lb ed="X" n="0681a12"/><lb ed="R092" n="0707a09"/>苦海。無舟不能渡。以般若六度爲舟航。渡六道之
<lb ed="X" n="0681a13"/><lb ed="R092" n="0707a10"/>苦海。故云到彼岸。言人之智慧。如金之剛。便可脫
<lb ed="X" n="0681a14"/><lb ed="R092" n="0707a11"/>離業障。至佛地位。故曰般若波羅蜜經。徑也。學佛
<lb ed="X" n="0681a15"/><lb ed="R092" n="0707a12"/>之捷徑。卽成佛之道路。凡人欲到此路。當內修般
<lb ed="X" n="0681a16"/><lb ed="R092" n="0707a13"/>若以至究竟。若但能誦說。心不依行。是身外覓佛。
<lb ed="X" n="0681a17"/><lb ed="R092" n="0707a14"/>向外求經。終不悟理見性。故佛號爲金剛般若波
<lb ed="X" n="0681a18"/><lb ed="R092" n="0707a15"/>羅蜜經。總是要人從凡悟聖。永息迷心也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0681a19"/><lb ed="R092" n="0707a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">法會因由分第一</cb:mulu><head>○法會因由分第一</head><p xml:id="pX25p0681a1909" cb:place="inline">說法聚會。由此起因。分者。分
<lb ed="X" n="0681a20"/><lb ed="R092" n="0707a17"/>也。梁昭明太子。以經文浩繁。故分爲三十二分。使
<lb ed="X" n="0681a21"/><lb ed="R092" n="0707a18"/>人便於講誦也。</p>
<lb ed="X" n="0681a22"/><lb ed="R092" n="0707b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0681a2201">如是我聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0681a23"/><lb ed="R092" n="0707b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0681a2301">阿難自言如是之法。我從佛聞。明非自說。如者。衆
<lb ed="X" n="0681a24"/><lb ed="R092" n="0707b03"/>生之性。萬別千差。動靜不一無可比類。無可等倫
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0681b" n="0681b"/>
<lb ed="X" n="0681b01"/><lb ed="R092" n="0707b04"/>是者。卽是衆生之性。離性更無別法。法非有無謂
<lb ed="X" n="0681b02"/><lb ed="R092" n="0707b05"/>之如。皆是佛法謂之是。聞者。聽聞也。聽非無聞。亦
<lb ed="X" n="0681b03"/><lb ed="R092" n="0707b06"/>非有聞。了無取舍。名爲眞聞。故云。水不離波波是
<lb ed="X" n="0681b04"/><lb ed="R092" n="0707b07"/>水。鏡水塵風不到時。應現無瑕照天地。又頌曰。猿
<lb ed="X" n="0681b05"/><lb ed="R092" n="0707b08"/>啼嶺上。鶴唳林閒。斷雲風卷。水激長湍。最愛晚秋
<lb ed="X" n="0681b06"/><lb ed="R092" n="0707b09"/>霜午夜。一聲新雁覺天寒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0681b07"/><lb ed="R092" n="0707b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0681b0701">一時佛在<name role="" type="person">舍衛國</name>祇樹給獨園。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0681b08"/><lb ed="R092" n="0707b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0681b0801">一時者。當日說法之時。佛。梵語。華言覺。謂能覺悟
<lb ed="X" n="0681b09"/><lb ed="R092" n="0707b12"/>自性。倂覺悟羣生也。孔子曰。西方有大聖人。不治
<lb ed="X" n="0681b10"/><lb ed="R092" n="0707b13"/>而不亂。不言而自信。不化而自行。正指佛也。生於
<lb ed="X" n="0681b11"/><lb ed="R092" n="0707b14"/><name role="" type="person">周昭王</name>時。號曰釋迦。舍衛。波斯匿王所居之國。祗
<lb ed="X" n="0681b12"/><lb ed="R092" n="0707b15"/>樹。乃匿王太子祇陀所施。<name role="" type="person">舍衛國</name>有名須達拏者。
<lb ed="X" n="0681b13"/><lb ed="R092" n="0707b16"/>常施孤獨貧人。因稱<name role="" type="person">給孤獨</name>長者。曾往護彌長者
<lb ed="X" n="0681b14"/><lb ed="R092" n="0707b17"/>家求婚。其家請佛說法。須達拏聞之。心開意解。欲
<lb ed="X" n="0681b15"/><lb ed="R092" n="0707b18"/>請佛歸。佛令先歸求地。惟<name role="" type="person">祇陀太子</name>有園。遂往求
<lb ed="X" n="0681b16"/><lb ed="R092" n="0708a01"/>之。太子戲曰。爾布金滿園我卽與汝。須達隨運金
<lb ed="X" n="0681b17"/><lb ed="R092" n="0708a02"/>布之。太子見其意誠。却金許地。同建精舍。請佛說
<lb ed="X" n="0681b18"/><lb ed="R092" n="0708a03"/>法。故名<name role="" type="person">給孤獨園</name>。佛在此將以說經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0681b19"/><lb ed="R092" n="0708a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0681b1901">與大比邱衆千二百五十人俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0681b20"/><lb ed="R092" n="0708a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0681b2001">梵語比邱。比。破也。邱。煩惱也。言能破除煩惱。華言
<lb ed="X" n="0681b21"/><lb ed="R092" n="0708a06"/>僧。亦名乞士。上乞法於諸佛。以明<anchor xml:id="nkr_note_add_0681b2101" n="0681b2101"/><anchor xml:id="beg0681b2101" n="0681b2101"/>己<anchor xml:id="end0681b2101"/>之眞性。下乞
<lb ed="X" n="0681b22"/><lb ed="R092" n="0708a07"/>食於世人。以爲世人種福。大比邱。乃得道之深者。
<lb ed="X" n="0681b23"/><lb ed="R092" n="0708a08"/>佛欲講眞空無相妙理。非成材達德之大比邱。安
<lb ed="X" n="0681b24"/><lb ed="R092" n="0708a09"/>能言下頓悟。故與之俱處於園中。其衆有千二百
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0681c" n="0681c"/>
<lb ed="X" n="0681c01"/><lb ed="R092" n="0708a10"/>五十人。具見信從之多。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0681c02"/><lb ed="R092" n="0708a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0681c0201">爾時世尊食時著衣持鉢<note place="inline">至</note>次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0681c0201" n="0681c0201"/><anchor xml:id="beg0681c0201" n="0681c0201"/>已<anchor xml:id="end0681c0201"/>還至本處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0681c03"/><lb ed="R092" n="0708a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0681c0301">爾時。言彼時。佛爲三界之尊。擧世恭敬。故稱世尊。
<lb ed="X" n="0681c04"/><lb ed="R092" n="0708a13"/>正當喫食之時。著柔和忍辱之衣。持四天王所獻
<lb ed="X" n="0681c05"/><lb ed="R092" n="0708a14"/>之鉢。乞食於人。佛爲王太子。而乃持鉢乞食。欲使
<lb ed="X" n="0681c06"/><lb ed="R092" n="0708a15"/>後世比邱。不植資產。不生驕慢之意。次第乞者。不
<lb ed="X" n="0681c07"/><lb ed="R092" n="0708a16"/>擇貧富貴賤。巡門而乞。大慈平等。乞畢。復歸於園。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0681c08"/><lb ed="R092" n="0708a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0681c0801">飯食訖收衣鉢洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0681c0801" n="0681c0801"/><anchor xml:id="beg0681c0801" n="0681c0801"/>已<anchor xml:id="end0681c0801"/>敷座而坐。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0681c09"/><lb ed="R092" n="0708a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0681c0901">食畢。收衣鉢。無繫戀也。洗足。欲淸淨也。敷座。陳設
<lb ed="X" n="0681c10"/><lb ed="R092" n="0708b01"/>講座也。此說法常儀。智者禪師頌曰。法身本非食。
<lb ed="X" n="0681c11"/><lb ed="R092" n="0708b02"/>應化亦如然。爲長人天福。慈悲作福田。收衣息勞
<lb ed="X" n="0681c12"/><lb ed="R092" n="0708b03"/>慮。洗足離塵緣。欲證三空理。跏趺示入禪。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0681c13"/><lb ed="R092" n="0708b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">善現起請分第二</cb:mulu><head>○善現起請分第二</head><p xml:id="pX25p0681c1309" cb:place="inline">善現。須菩提之別名。初生時。
<lb ed="X" n="0681c14"/><lb ed="R092" n="0708b05"/>其家盡空。相師占之。唯善唯吉。故又名善吉。於大
<lb ed="X" n="0681c15"/><lb ed="R092" n="0708b06"/>衆中起身。請問佛法。</p>
<lb ed="X" n="0681c16"/><lb ed="R092" n="0708b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0681c1601">時長老須菩提在大衆中<note place="inline">至</note>而白佛言希有世尊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0681c17"/><lb ed="R092" n="0708b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0681c1701">長老。年高德尊之稱。從座而起。將以請佛說法。偏
<lb ed="X" n="0681c18"/><lb ed="R092" n="0708b09"/>袒右肩。乃執役服勞之禮。懺悔謝過之儀。右膝著
<lb ed="X" n="0681c19"/><lb ed="R092" n="0708b10"/>地。右是正道。左是邪道。此用正道以歸依也。合掌。
<lb ed="X" n="0681c20"/><lb ed="R092" n="0708b11"/>心合於道。道合於心。所以收<anchor xml:id="nkr_note_add_0681c2001" n="0681c2001"/><anchor xml:id="beg0681c2001" n="0681c2001"/>斂<anchor xml:id="end0681c2001"/>起敬。總是整理威
<lb ed="X" n="0681c21"/><lb ed="R092" n="0708b12"/>儀。以伸問詞。希有者。讚佛爲擧世所罕見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0681c22"/><lb ed="R092" n="0708b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0681c2201">如來善護念諸菩薩善付囑諸菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0681c23"/><lb ed="R092" n="0708b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0681c2301">此一段。須菩提請問之詞。而首稱佛曰如來。如者。
<lb ed="X" n="0681c24"/><lb ed="R092" n="0708b15"/>寂然不動。眞性之本體。來者。感而遂通。眞性之應
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0682a" n="0682a"/>
<lb ed="X" n="0682a01"/><lb ed="R092" n="0708b16"/>用。心常空寂。湛然淸淨。無所從來。亦無所去。故稱
<lb ed="X" n="0682a02"/><lb ed="R092" n="0708b17"/>佛爲如來。善護念者。令諸學人。以般若智慧。煉自
<lb ed="X" n="0682a03"/><lb ed="R092" n="0708b18"/>身心。不令妄起憎愛。沾染六塵。墮生死苦海。惟其
<lb ed="X" n="0682a04"/><lb ed="R092" n="0709a01"/>善護念故。又善委付囑托諸菩薩。敎之奉法而行。
<lb ed="X" n="0682a05"/><lb ed="R092" n="0709a02"/>念念精進。勿使斷絕。須菩提說此二句。欲佛說法
<lb ed="X" n="0682a06"/><lb ed="R092" n="0709a03"/>以敎人。使人得證佛果。菩薩。卽受如來敎法之人。
<lb ed="X" n="0682a07"/><lb ed="R092" n="0709a04"/>爲修行者之通稱。在講座者甚衆。故曰諸菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0682a08"/><lb ed="R092" n="0709a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0682a0801">世尊善男子善女人<note place="inline">至</note>應云何住云何降伏其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0682a09"/><lb ed="R092" n="0709a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0682a0901">善男子。正定心也。善女人。正慧心也。謂能決斷定
<lb ed="X" n="0682a10"/><lb ed="R092" n="0709a07"/>慧。永無退轉也。阿。無也。無諸垢染也。耨多羅。上也。
<lb ed="X" n="0682a11"/><lb ed="R092" n="0709a08"/>三界無能比也。三。正也。正見也。藐。徧也。一切有情。
<lb ed="X" n="0682a12"/><lb ed="R092" n="0709a09"/>無不徧有。三菩提。知也。知一切有情皆有佛性。梵
<lb ed="X" n="0682a13"/><lb ed="R092" n="0709a10"/>語阿耨多羅三藐三菩提。華言無上正等正覺。謂
<lb ed="X" n="0682a14"/><lb ed="R092" n="0709a11"/>眞性也。得此性者。所以爲佛。超脫三界。不復輪迴。
<lb ed="X" n="0682a15"/><lb ed="R092" n="0709a12"/>住。謂止而不遷。降伏。謂能制之御之。須菩提發問
<lb ed="X" n="0682a16"/><lb ed="R092" n="0709a13"/>曰。若善男子善女人。發求正覺之心。應當於何所
<lb ed="X" n="0682a17"/><lb ed="R092" n="0709a14"/>安住。一切衆生躁擾不停。猶如飄風動搖隙塵。念
<lb ed="X" n="0682a18"/><lb ed="R092" n="0709a15"/>念相續。無有閒歇。若欲修行。當以何道降伏其意。
<lb ed="X" n="0682a19"/><lb ed="R092" n="0709a16"/>欲世尊指示用功法則。川禪師云。這問從甚處出
<lb ed="X" n="0682a20"/><lb ed="R092" n="0709a17"/>來。頌曰。你喜我不喜。君悲我不悲。雁思飛塞北。燕
<lb ed="X" n="0682a21"/><lb ed="R092" n="0709a18"/>憶舊巢歸。秋月春花無限意。箇中只許自家知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0682a22"/><lb ed="R092" n="0709b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0682a2201">佛言善哉善哉須菩提<note place="inline">至</note>善付囑諸菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0682a23"/><lb ed="R092" n="0709b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0682a2301">佛讚須菩提所說。如來二句甚善。能知我意。善敎
<lb ed="X" n="0682a24"/><lb ed="R092" n="0709b03"/>諸人不起妄念。心常精進。勿令染著諸法相也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0682b" n="0682b"/>
<lb ed="X" n="0682b01"/><lb ed="R092" n="0709b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0682b0101">汝今諦聽當爲汝說<note place="inline">至</note>應如是住如是降伏其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0682b02"/><lb ed="R092" n="0709b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0682b0201">諦。詳審也。若善男子善女人。發正覺之心。卽是當
<lb ed="X" n="0682b03"/><lb ed="R092" n="0709b06"/>止之地。就此而住。不可暫離。設或妄心萌動。當以
<lb ed="X" n="0682b04"/><lb ed="R092" n="0709b07"/>此爲制御之方。兩如是。言只這裏便是。不必他求。
<lb ed="X" n="0682b05"/><lb ed="R092" n="0709b08"/>凡夫之心動而昏。聖人之心靜而明。凡夫多被境
<lb ed="X" n="0682b06"/><lb ed="R092" n="0709b09"/>礙心。事礙理。不知心空境自空。理寂事自寂。心境
<lb ed="X" n="0682b07"/><lb ed="R092" n="0709b10"/>兩忘。乃是眞法。忘境猶易。忘心最難。若不忘心。<anchor xml:id="nkr_note_add_0682b0701" n="0682b0701"/><anchor xml:id="beg0682b0701" n="0682b0701"/>但<anchor xml:id="end0682b0701"/>
<lb ed="X" n="0682b08"/><lb ed="R092" n="0709b11"/>欲忘境。境不能忘。反增紛擾。故萬法惟心。若能見
<lb ed="X" n="0682b09"/><lb ed="R092" n="0709b12"/>性。不生妄念。便是降伏其心也。龐頌曰。世人重珍
<lb ed="X" n="0682b10"/><lb ed="R092" n="0709b13"/>寶。我貴刹那靜。金多亂人心。靜見眞如性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0682b11"/><lb ed="R092" n="0709b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0682b1101">唯然世尊願樂欲聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0682b12"/><lb ed="R092" n="0709b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0682b1201">唯然者。領諾之詞。須菩提聽佛所說。而欣然領諾。
<lb ed="X" n="0682b13"/><lb ed="R092" n="0709b16"/>願佛廣說。令中下根機。皆歡喜聽受。盡得開悟也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0682b14"/><lb ed="R092" n="0709b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大乘正宗分第三</cb:mulu><head>○大乘正宗分第三</head><p xml:id="pX25p0682b1409" cb:place="inline">乘。載也。載度一切衆生。乃正
<lb ed="X" n="0682b15"/><lb ed="R092" n="0709b18"/>大之宗派。</p>
<lb ed="X" n="0682b16"/><lb ed="R092" n="0710a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0682b1601">佛吿須菩提諸菩薩摩訶薩應如是降伏其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0682b17"/><lb ed="R092" n="0710a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0682b1701">摩訶。大也。摩訶薩雖未成佛。實高菩薩一頭地。菩
<lb ed="X" n="0682b18"/><lb ed="R092" n="0710a03"/>薩念慮淸淨。慈悲喜捨。種種方便。化導衆生。摩訶
<lb ed="X" n="0682b19"/><lb ed="R092" n="0710a04"/>薩雖在塵勞。心常淸淨。能化所化。心無所著。乃大
<lb ed="X" n="0682b20"/><lb ed="R092" n="0710a05"/>悟人也。人心妄念。最易潛滋暗長。故佛吿須菩提
<lb ed="X" n="0682b21"/><lb ed="R092" n="0710a06"/>等。又單提一句應如是降伏其心。言當以此淸淨
<lb ed="X" n="0682b22"/><lb ed="R092" n="0710a07"/>智慧。降伏其妄心也。下文度衆生。而無一毫著相。
<lb ed="X" n="0682b23"/><lb ed="R092" n="0710a08"/>正是降伏心處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0682b24"/><lb ed="R092" n="0710a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0682b2401">所有一切衆生之類<note place="inline">至</note>若非有想若非無想。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0682c" n="0682c"/>
<lb ed="X" n="0682c01"/><lb ed="R092" n="0710a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0682c0101">一切含靈。謂之衆生。俱有佛性。非獨人也。卵生。禽
<lb ed="X" n="0682c02"/><lb ed="R092" n="0710a11"/>鳥之類。胎生。人獸之類。濕生。從濕而生。蚊螢之類。
<lb ed="X" n="0682c03"/><lb ed="R092" n="0710a12"/>化生。變化而生。蠶蛾之類。色是色身。想是思慮。有
<lb ed="X" n="0682c04"/><lb ed="R092" n="0710a13"/>色者。溺於情識。執有之心。妄見是非之輩。無色者。
<lb ed="X" n="0682c05"/><lb ed="R092" n="0710a14"/>離情絕欲。執著空相。不修福慧之輩。有想者。眼見
<lb ed="X" n="0682c06"/><lb ed="R092" n="0710a15"/>耳聞。常起妄念。口說佛法。心不依行。無想者。持靜
<lb ed="X" n="0682c07"/><lb ed="R092" n="0710a16"/>坐禪。能除一切妄念。猶如木石。不習智慧方便。非
<lb ed="X" n="0682c08"/><lb ed="R092" n="0710a17"/>有想非無想者。一念寂然不動。似非有想。而實又
<lb ed="X" n="0682c09"/><lb ed="R092" n="0710a18"/>虗中能照。不是無想。有無俱遣。語默雙忘。無取舍
<lb ed="X" n="0682c10"/><lb ed="R092" n="0710b01"/>愛憎之心。歷數九類。正所謂一切衆心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0682c11"/><lb ed="R092" n="0710b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0682c1101">我皆令入無餘涅槃而滅度之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0682c12"/><lb ed="R092" n="0710b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0682c1201">我。佛自稱也。令入。使悟入也。無餘者。功行圓滿。淸
<lb ed="X" n="0682c13"/><lb ed="R092" n="0710b04"/>淨自然。全無習氣煩惱。其中安樂。無有餘欠漏隙。
<lb ed="X" n="0682c14"/><lb ed="R092" n="0710b05"/>涅槃。圓滿淸淨之義。楞嚴經云。涅槃淸淨。不生不
<lb ed="X" n="0682c15"/><lb ed="R092" n="0710b06"/>死之地。一切修行者所依歸。乃超脫輪迴。出離生
<lb ed="X" n="0682c16"/><lb ed="R092" n="0710b07"/>死。卽如來究竟到彼岸地位。滅者。滅盡一切習氣。
<lb ed="X" n="0682c17"/><lb ed="R092" n="0710b08"/>度者。渡脫生死苦海。佛謂一切衆生。皆因妄念蔽
<lb ed="X" n="0682c18"/><lb ed="R092" n="0710b09"/>錮。不能作佛。我盡使他同歸覺悟。造到無餘涅槃
<lb ed="X" n="0682c19"/><lb ed="R092" n="0710b10"/>處。令一切衆生皆受化渡。總見佛心平等。普願與
<lb ed="X" n="0682c20"/><lb ed="R092" n="0710b11"/>一切衆生。同入圓滿淸淨無餘涅槃。同渡生死苦
<lb ed="X" n="0682c21"/><lb ed="R092" n="0710b12"/>海。同諸佛所證也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0682c22"/><lb ed="R092" n="0710b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0682c2201">如是滅度無量無數無邊衆生實無衆生得滅度者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0682c23"/><lb ed="R092" n="0710b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0682c2301">一切衆生。皆從業緣中現出。或生而爲人。或生於
<lb ed="X" n="0682c24"/><lb ed="R092" n="0710b15"/>天上。或生爲畜類。或生於地獄。無非自業緣而生。
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0683a" n="0683a"/>
<lb ed="X" n="0683a01"/><lb ed="R092" n="0710b16"/>是本無此衆生也。故佛言我雖如此滅度衆生。良
<lb ed="X" n="0683a02"/><lb ed="R092" n="0710b17"/>由衆生本性原有佛。原自能度。特不能覺悟而名
<lb ed="X" n="0683a03"/><lb ed="R092" n="0710b18"/>爲衆生。卽使度盡無限量。無數目。無邊際。如此其
<lb ed="X" n="0683a04"/><lb ed="R092" n="0711a01"/>多。皆不過還其本然而<anchor xml:id="nkr_note_add_0683a0401" n="0683a0401"/><anchor xml:id="beg0683a0401" n="0683a0401"/>已<anchor xml:id="end0683a0401"/>。何可言我度他。故曰實
<lb ed="X" n="0683a05"/><lb ed="R092" n="0711a02"/>無衆生得滅度者。六祖壇經云。自性自度。名爲眞
<lb ed="X" n="0683a06"/><lb ed="R092" n="0711a03"/>度。淨名經云。一切衆生本性常滅。不復更滅。文殊
<lb ed="X" n="0683a07"/><lb ed="R092" n="0711a04"/>菩薩問世尊。實無衆生得滅度者如何。世尊曰。性
<lb ed="X" n="0683a08"/><lb ed="R092" n="0711a05"/>本淸淨。無生無滅。故無衆生得滅度。無涅槃可到。
<lb ed="X" n="0683a09"/><lb ed="R092" n="0711a06"/>此皆歸之衆生自性耳。華嚴經云。若人欲了知。三
<lb ed="X" n="0683a10"/><lb ed="R092" n="0711a07"/>世一切佛。應觀法界性。一切惟心造。造化因心偈
<lb ed="X" n="0683a11"/><lb ed="R092" n="0711a08"/>曰。賦象各由心。影嚮無欺詐。元無造化工。羣生自
<lb ed="X" n="0683a12"/><lb ed="R092" n="0711a09"/>造化。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0683a13"/><lb ed="R092" n="0711a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0683a1301">何以故須菩提<note place="inline">至</note>衆生相壽者相卽非菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0683a14"/><lb ed="R092" n="0711a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0683a1401">佛呼須菩提問曰。何以故度衆生。實無有可度者。
<lb ed="X" n="0683a15"/><lb ed="R092" n="0711a12"/>菩薩若見有度。便覺爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0683a1501" n="0683a1501"/><anchor xml:id="beg0683a1501" n="0683a1501"/>己<anchor xml:id="end0683a1501"/>私計。誇功示能。爲貪惡
<lb ed="X" n="0683a16"/><lb ed="R092" n="0711a13"/>業。是有我相。有我卽有人相對。分別爾汝。較量賢
<lb ed="X" n="0683a17"/><lb ed="R092" n="0711a14"/>愚。爲嗔惡業。是有人相。旣見有人。未免分別箇種
<lb ed="X" n="0683a18"/><lb ed="R092" n="0711a15"/>種衆生。觸類生情。偏向執著。爲癡惡緣。是衆生相。
<lb ed="X" n="0683a19"/><lb ed="R092" n="0711a16"/>因有人見衆生見。便不肯平等。自求福利。思量長
<lb ed="X" n="0683a20"/><lb ed="R092" n="0711a17"/>生於世。爲愛惡緣。是壽者相。有此四者形相。則吾
<lb ed="X" n="0683a21"/><lb ed="R092" n="0711a18"/>心智慧。從而昏蔽。却與衆生同一迷途。便不是菩
<lb ed="X" n="0683a22"/><lb ed="R092" n="0711b01"/>薩地位中人。此所以雖度衆生而實無度也。能除
<lb ed="X" n="0683a23"/><lb ed="R092" n="0711b02"/>四相。卽名降伏其心。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0683a24"/><lb ed="R092" n="0711b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">妙行無住分第四</cb:mulu><head>○妙行無住分第四</head><p xml:id="pX25p0683a2409" cb:place="inline">奧妙之行。本無住著。</p>
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0683b" n="0683b"/>
<lb ed="X" n="0683b01"/><lb ed="R092" n="0711b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0683b0101">復次須菩提菩薩於法<note place="inline">至</note>應如是布施不住於相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0683b02"/><lb ed="R092" n="0711b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0683b0201">須菩提原從座而起請問。故佛命之復位次。使之
<lb ed="X" n="0683b03"/><lb ed="R092" n="0711b06"/>定則生慧也。佛言心無四相。此心何所住著。當如
<lb ed="X" n="0683b04"/><lb ed="R092" n="0711b07"/>雲行於天。水流於地。無所絆礙。俱胝和尙凡見僧
<lb ed="X" n="0683b05"/><lb ed="R092" n="0711b08"/>來問話。唯豎一指頭。佛鑒禪師頌曰。不用將心向
<lb ed="X" n="0683b06"/><lb ed="R092" n="0711b09"/>外求。箇中消息有來由。報言達磨西來意。祇在俱
<lb ed="X" n="0683b07"/><lb ed="R092" n="0711b10"/>胝一指頭。菩薩了悟人法二空。心無取捨。能知聖
<lb ed="X" n="0683b08"/><lb ed="R092" n="0711b11"/>凡一體。空色一般。善惡一等。內破一切執著。住無
<lb ed="X" n="0683b09"/><lb ed="R092" n="0711b12"/>所住。龍濟和尙頌曰。心境頓消融。方明色於空。欲
<lb ed="X" n="0683b10"/><lb ed="R092" n="0711b13"/>識本來面。靑山白雲中。是於佛法應當無住。非勉
<lb ed="X" n="0683b11"/><lb ed="R092" n="0711b14"/>強也。凡夫不識自佛。只向外求。住相迷眞。分別他
<lb ed="X" n="0683b12"/><lb ed="R092" n="0711b15"/>境。不能助道。<anchor xml:id="nkr_note_add_0683b1201" n="0683b1201"/><anchor xml:id="beg0683b1201" n="0683b1201"/>但<anchor xml:id="end0683b1201"/>求福利。似箭射空。如人入暗。菩薩
<lb ed="X" n="0683b13"/><lb ed="R092" n="0711b16"/>有此無住之念。行於布施。凡形色。聲音。馨香。滋味。
<lb ed="X" n="0683b14"/><lb ed="R092" n="0711b17"/>與情所感觸。法所化導。名爲六塵。皆是我與衆生
<lb ed="X" n="0683b15"/><lb ed="R092" n="0711b18"/>共具。要去布施。不見有我爲能施人。不見有他爲
<lb ed="X" n="0683b16"/><lb ed="R092" n="0712a01"/>受施者。不見中閒有物可施。三體俱無染著。是以
<lb ed="X" n="0683b17"/><lb ed="R092" n="0712a02"/>智慧性。照見一切皆空。不求果報。菩薩<anchor xml:id="nkr_note_add_0683b1701" n="0683b1701"/><anchor xml:id="beg0683b1701" n="0683b1701"/>但<anchor xml:id="end0683b1701"/>應如是
<lb ed="X" n="0683b18"/><lb ed="R092" n="0712a03"/>布施。而不可住於相。修行人有六度。而布施第一。
<lb ed="X" n="0683b19"/><lb ed="R092" n="0712a04"/>能除我人衆生壽者四相煩惱妄想取舍憎愛之
<lb ed="X" n="0683b20"/><lb ed="R092" n="0712a05"/>心。淸淨行施。不生執著。是不住相布施也。傅頌曰。
<lb ed="X" n="0683b21"/><lb ed="R092" n="0712a06"/>禪河隨浪靜。定水逐波淸澄淸生覺性。亡慮滅迷
<lb ed="X" n="0683b22"/><lb ed="R092" n="0712a07"/>情。徧計虗分別。由來假立名。若了依他起。無別有
<lb ed="X" n="0683b23"/><lb ed="R092" n="0712a08"/>圓成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0683b24"/><lb ed="R092" n="0712a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0683b2401">何以故若菩薩不住相布施其福德不可思量。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0683c" n="0683c"/>
<lb ed="X" n="0683c01"/><lb ed="R092" n="0712a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0683c0101">菩薩何以不住相布施。葢菩薩若是無住。遇緣卽
<lb ed="X" n="0683c02"/><lb ed="R092" n="0712a11"/>施。緣散卽寂。心中淸淨。利益一切。雖不徼福。自然
<lb ed="X" n="0683c03"/><lb ed="R092" n="0712a12"/>離生死苦。受大快樂。歷千劫而不古。超三界以長
<lb ed="X" n="0683c04"/><lb ed="R092" n="0712a13"/>今。其福德自致。不可思惟而量度也。夫佛貴無相。
<lb ed="X" n="0683c05"/><lb ed="R092" n="0712a14"/>緣何說福得。葢憫衆生被六塵染著。未可遽化。故
<lb ed="X" n="0683c06"/><lb ed="R092" n="0712a15"/>以福德無限姑誘之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0683c07"/><lb ed="R092" n="0712a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0683c0701">須菩提於意云何<note place="inline">至</note>亦復如是不可思量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0683c08"/><lb ed="R092" n="0712a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0683c0801">於意云何。佛將欲問之。而敎他心中酌量何如。不
<lb ed="X" n="0683c09"/><lb ed="R092" n="0712a18"/>也世尊。須菩提謂其言不然。佛擧東南西北四維
<lb ed="X" n="0683c10"/><lb ed="R092" n="0712b01"/>上下十方。言宇宙莫大於虗空。不可思量。菩薩無
<lb ed="X" n="0683c11"/><lb ed="R092" n="0712b02"/>住相布施所得福德。徧滿虗空。亦如十方廣大。不
<lb ed="X" n="0683c12"/><lb ed="R092" n="0712b03"/>可得而思量也。川禪師云。可知禮也。頌曰。虗空境
<lb ed="X" n="0683c13"/><lb ed="R092" n="0712b04"/>界豈思量。大道淸幽理更長。但得五湖風月在。春
<lb ed="X" n="0683c14"/><lb ed="R092" n="0712b05"/>風依舊百花香。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0683c15"/><lb ed="R092" n="0712b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0683c1501">須菩提菩薩但應如所敎住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0683c16"/><lb ed="R092" n="0712b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0683c1601">佛呼須菩提。言此心所應止處。但當如上所說不
<lb ed="X" n="0683c17"/><lb ed="R092" n="0712b08"/>住相之敎。安住其心。要知不住相。卽是降伏。若能
<lb ed="X" n="0683c18"/><lb ed="R092" n="0712b09"/>降伏。心便止而不遷。故曰應住。三昧經云。如來所
<lb ed="X" n="0683c19"/><lb ed="R092" n="0712b10"/>說法。悉從於無住。我從無住處。是處禮如來。</p><p xml:id="pX25p0683c1918" cb:place="inline">○經
<lb ed="X" n="0683c20"/><lb ed="R092" n="0712b11"/>中言語雖多。總是說眞空無相妙理。以化度衆生。
<lb ed="X" n="0683c21"/><lb ed="R092" n="0712b12"/>必衆生能安住降伏。不生我人衆生壽者四相。纔
<lb ed="X" n="0683c22"/><lb ed="R092" n="0712b13"/>可到涅槃地位。說布施者。不過使修行者。易於入
<lb ed="X" n="0683c23"/><lb ed="R092" n="0712b14"/>門。原不甚重。一經大義<anchor xml:id="nkr_note_add_0683c2301" n="0683c2301"/><anchor xml:id="beg0683c2301" n="0683c2301"/>已<anchor xml:id="end0683c2301"/>盡於此。下文不過反覆
<lb ed="X" n="0683c24"/><lb ed="R092" n="0712b15"/>辨明無相之意。恐人一著有相。便不能安住降伏
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0684a" n="0684a"/>
<lb ed="X" n="0684a01"/><lb ed="R092" n="0712b16"/>也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0684a02"/><lb ed="R092" n="0712b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">如理實見分第五</cb:mulu><head>○如理實見分第五</head><p xml:id="pX25p0684a0209" cb:place="inline">眞如之理。乃眞實見解。</p>
<lb ed="X" n="0684a03"/><lb ed="R092" n="0712b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0684a0301">須菩提於意云何<note place="inline">至</note>所說身相卽非身相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0684a04"/><lb ed="R092" n="0713a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0684a0401">上言安住降伏。能成佛果。恐人疑實有佛身可見。
<lb ed="X" n="0684a05"/><lb ed="R092" n="0713a02"/>不知吾心中自有如來。故問須菩提可以身相。見
<lb ed="X" n="0684a06"/><lb ed="R092" n="0713a03"/>如來不。須菩提<anchor xml:id="nkr_note_add_0684a0601" n="0684a0601"/><anchor xml:id="beg0684a0601" n="0684a0601"/>已<anchor xml:id="end0684a0601"/>解佛意。曰不也。色身有相。從地
<lb ed="X" n="0684a07"/><lb ed="R092" n="0713a04"/>水風火假合成形。法身無相。乃般若眞性。有何形
<lb ed="X" n="0684a08"/><lb ed="R092" n="0713a05"/>體相貌。色身是凡夫。法身是如來。凡夫但見色身。
<lb ed="X" n="0684a09"/><lb ed="R092" n="0713a06"/>不見法身。故不可以身相得見如來。其故謂何。如
<lb ed="X" n="0684a10"/><lb ed="R092" n="0713a07"/>來說法時。現此身相。原是幻形。非眞實身相也。豈
<lb ed="X" n="0684a11"/><lb ed="R092" n="0713a08"/>得以此見如來。凡夫謂色身是有。執著修行。不見
<lb ed="X" n="0684a12"/><lb ed="R092" n="0713a09"/>佛性。生死轉重。如來法身無相。本無生滅。猶若虗
<lb ed="X" n="0684a13"/><lb ed="R092" n="0713a10"/>空。於何有迹。故言所說身相。卽非身相。寶積如來
<lb ed="X" n="0684a14"/><lb ed="R092" n="0713a11"/>頌。曰凡相滅時性不滅。眞如覺體離塵埃。了悟斷
<lb ed="X" n="0684a15"/><lb ed="R092" n="0713a12"/>常根果別。此名佛眼見如來。川禪師云。且道只今
<lb ed="X" n="0684a16"/><lb ed="R092" n="0713a13"/>行立坐臥是什麼相。休瞌睡。頌曰。身在海中休覓
<lb ed="X" n="0684a17"/><lb ed="R092" n="0713a14"/>水。曰行山嶺莫尋山。鶯啼燕語皆相似。莫問前三
<lb ed="X" n="0684a18"/><lb ed="R092" n="0713a15"/>與後三。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0684a19"/><lb ed="R092" n="0713a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0684a1901">佛吿須菩提凡所有相<note place="inline">至</note>若見諸相非相卽見如來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0684a20"/><lb ed="R092" n="0713a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0684a2001">佛言不特如來無身相可得。卽世間凡一切涉於
<lb ed="X" n="0684a21"/><lb ed="R092" n="0713a18"/>相者。皆是虗而不實。妄而不眞。色身是相。中有眞
<lb ed="X" n="0684a22"/><lb ed="R092" n="0713b01"/>實之體。故云皆是虗妄。法身非相。却是眞如本體。
<lb ed="X" n="0684a23"/><lb ed="R092" n="0713b02"/>備乎其中。人若能識破此諸相非眞實相。是見色
<lb ed="X" n="0684a24"/><lb ed="R092" n="0713b03"/>身中有法身。自性中有如來。而如來豈可外求。迴
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0684b" n="0684b"/>
<lb ed="X" n="0684b01"/><lb ed="R092" n="0713b04"/>光返照。得見身相。無形可得。是能具智慧性。卽爲
<lb ed="X" n="0684b02"/><lb ed="R092" n="0713b05"/>見如來矣。傅頌曰。如來擧身相。爲順世間情。恐人
<lb ed="X" n="0684b03"/><lb ed="R092" n="0713b06"/>生斷見。權且立虗名。假言三十二。八十也虗聲。有
<lb ed="X" n="0684b04"/><lb ed="R092" n="0713b07"/>身非覺體。無相乃眞形。川禪師云。山是山。水是水。
<lb ed="X" n="0684b05"/><lb ed="R092" n="0713b08"/>佛在甚麼處。頌曰。有相有求俱是妄。無形無見墮
<lb ed="X" n="0684b06"/><lb ed="R092" n="0713b09"/>偏枯。堂堂密密何曾閒。一道寒光爍太虗。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0684b07"/><lb ed="R092" n="0713b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">正信希有分第六</cb:mulu><head>○正信希有分第六</head><p xml:id="pX25p0684b0709" cb:place="inline">生眞正信向心。此人最爲希
<lb ed="X" n="0684b08"/><lb ed="R092" n="0713b11"/>有。</p>
<lb ed="X" n="0684b09"/><lb ed="R092" n="0713b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0684b0901">須菩提白佛言<note place="inline">至</note>得聞如是言說章句生實信不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0684b10"/><lb ed="R092" n="0713b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0684b1001">須菩提前言如來無相。恐衆生不親見佛身。徒聞
<lb ed="X" n="0684b11"/><lb ed="R092" n="0713b14"/>此章句所說佛法。未必能眞實信向。故有此問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0684b12"/><lb ed="R092" n="0713b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0684b1201">佛吿須菩提莫作是說<note place="inline">至</note>能生信心以此爲實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0684b13"/><lb ed="R092" n="0713b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0684b1301">佛恐阻衆生修進之心。故答曰須菩提。莫作是說。
<lb ed="X" n="0684b14"/><lb ed="R092" n="0713b17"/>雖如來沒後。至後五百歲最遠之時。亦必有持守
<lb ed="X" n="0684b15"/><lb ed="R092" n="0713b18"/>佛戒。修行善事的人。能於此經中聞得一章一句。
<lb ed="X" n="0684b16"/><lb ed="R092" n="0714a01"/>信心油然而生。把此經信得鑿鑿皆是眞實語者。
<lb ed="X" n="0684b17"/><lb ed="R092" n="0714a02"/>不因時遠遂無人也。傅頌曰。因深果亦深。理密奧
<lb ed="X" n="0684b18"/><lb ed="R092" n="0714a03"/>難尋。當來末法世。惟恐法將沉。空生情未達。聞義
<lb ed="X" n="0684b19"/><lb ed="R092" n="0714a04"/>恐難任。如能信此法。定是覺人心。川禪師云。金佛
<lb ed="X" n="0684b20"/><lb ed="R092" n="0714a05"/>不度爐。木佛不度火。泥佛不度水。頌曰。三佛儀形
<lb ed="X" n="0684b21"/><lb ed="R092" n="0714a06"/>總不眞。眼中童子面前人。若能信得家中寶。啼鳥
<lb ed="X" n="0684b22"/><lb ed="R092" n="0714a07"/>山花一樣春。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0684b23"/><lb ed="R092" n="0714a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0684b2301">當知是人不於一佛二佛<note place="inline">至</note>乃至一念生淨信者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0684b24"/><lb ed="R092" n="0714a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0684b2401">種諸善根。謂一於諸佛所。諸菩薩所。一切尊長之
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0684c" n="0684c"/>
<lb ed="X" n="0684c01"/><lb ed="R092" n="0714a10"/>處。恭敬供養。承順敎命。一於貧苦衆生。起慈愍心。
<lb ed="X" n="0684c02"/><lb ed="R092" n="0714a11"/>隨力惠施。一於對諸惡類。自行柔和忍辱。令彼發
<lb ed="X" n="0684c03"/><lb ed="R092" n="0714a12"/>歡喜心。一於六道衆生。不行欺毀。不加殺害。信心
<lb ed="X" n="0684c04"/><lb ed="R092" n="0714a13"/>者。謂信般若波羅蜜。能除一切煩惱。能成就一切
<lb ed="X" n="0684c05"/><lb ed="R092" n="0714a14"/>出世功德。能出生一切諸佛。信自身佛性。本來淸
<lb ed="X" n="0684c06"/><lb ed="R092" n="0714a15"/>淨。無有染汚。與諸佛性。平等無二。信六道衆生。本
<lb ed="X" n="0684c07"/><lb ed="R092" n="0714a16"/>來無相。信一切衆生盡得成佛。可見心爲衆善之
<lb ed="X" n="0684c08"/><lb ed="R092" n="0714a17"/>根本。是人若非淸淨其心。何能遽信佛之所說。當
<lb ed="X" n="0684c09"/><lb ed="R092" n="0714a18"/>知他不止在一二諸佛善人。及四五諸佛善人處
<lb ed="X" n="0684c10"/><lb ed="R092" n="0714b01"/>培植善根。必<anchor xml:id="nkr_note_add_0684c1001" n="0684c1001"/><anchor xml:id="beg0684c1001" n="0684c1001"/>已<anchor xml:id="end0684c1001"/>曾於無限量諸佛善人處培植衆
<lb ed="X" n="0684c11"/><lb ed="R092" n="0714b02"/>多善根。故纔聞是經。便覺心耳相契。從一念淸淨
<lb ed="X" n="0684c12"/><lb ed="R092" n="0714b03"/>不染中。眞實聽信。葢有發生而不可遏者。在五百
<lb ed="X" n="0684c13"/><lb ed="R092" n="0714b04"/>歲後。尙且必有是人。況近代乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0684c14"/><lb ed="R092" n="0714b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0684c1401">須菩提如來悉知悉見是諸衆生得如是無量福德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0684c15"/><lb ed="R092" n="0714b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0684c1501">悉。皆也。是人能生淨信心。心便與如來相合。進之
<lb ed="X" n="0684c16"/><lb ed="R092" n="0714b07"/>可以爲如來矣。雖是世遠。一切衆生。當得如是無
<lb ed="X" n="0684c17"/><lb ed="R092" n="0714b08"/>可量度的大福德。豈能逃如來所知所見。言理之
<lb ed="X" n="0684c18"/><lb ed="R092" n="0714b09"/>必然也。川禪師頌曰。一佛二佛千萬佛。各各眼橫
<lb ed="X" n="0684c19"/><lb ed="R092" n="0714b10"/>兼鼻直。昔年曾種善根來。今日依前得善力。須菩
<lb ed="X" n="0684c20"/><lb ed="R092" n="0714b11"/>提。須菩提。著衣吃飯尋常事。何須特地却生疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0684c21"/><lb ed="R092" n="0714b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0684c2101">何以故是諸衆生無復我相<note place="inline">至</note>無法相亦無非法相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0684c22"/><lb ed="R092" n="0714b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0684c2201">衆生何以得無量福。皆因生淨信心時。無復有我
<lb ed="X" n="0684c23"/><lb ed="R092" n="0714b14"/>人衆生壽者四相。故於佛法初不泥紙上陳言。不
<lb ed="X" n="0684c24"/><lb ed="R092" n="0714b15"/>著一法相。亦不離佛氏宗旨。不著一非法相。心生
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0685a" n="0685a"/>
<lb ed="X" n="0685a01"/><lb ed="R092" n="0714b16"/>則一切法生。心滅則一切法滅。心旣淸淨諸法俱
<lb ed="X" n="0685a02"/><lb ed="R092" n="0714b17"/>空。故無聖賢等見。一切善惡諸法相。諸相盡空如
<lb ed="X" n="0685a03"/><lb ed="R092" n="0714b18"/>此。故得福如虗空廣大。不可思議也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0685a04"/><lb ed="R092" n="0715a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0685a0401">何以故是諸衆生若心取相<note place="inline">至</note>法尙應捨何況非法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0685a05"/><lb ed="R092" n="0715a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0685a0501">衆生何以諸相皆無也。心本虗圓活潑。不可少有
<lb ed="X" n="0685a06"/><lb ed="R092" n="0715a03"/>執著。佛與衆生。惟此一心。無形無相。不生不滅。當
<lb ed="X" n="0685a07"/><lb ed="R092" n="0715a04"/>下便是。動念卽乖。猶如虗空。無有邊際。若執取一
<lb ed="X" n="0685a08"/><lb ed="R092" n="0715a05"/>形相。是著相外求。求之轉失。不離我人衆生壽者
<lb ed="X" n="0685a09"/><lb ed="R092" n="0715a06"/>四相。此取法相。而偏於有法。取非法相而偏於無
<lb ed="X" n="0685a10"/><lb ed="R092" n="0715a07"/>法。所取雖不同。俱是著於我人衆生壽者四相。此
<lb ed="X" n="0685a11"/><lb ed="R092" n="0715a08"/>無智慧者。如何得成佛道。人心不可取相如此。是
<lb ed="X" n="0685a12"/><lb ed="R092" n="0715a09"/>故不當執取有法。亦不當執取無法。以是不當取
<lb ed="X" n="0685a13"/><lb ed="R092" n="0715a10"/>之故。佛常常與汝等說。當知我所說之法。譬如渡
<lb ed="X" n="0685a14"/><lb ed="R092" n="0715a11"/>水之船筏然。人未濟度。須用以渡之。旣登彼岸。卽
<lb ed="X" n="0685a15"/><lb ed="R092" n="0715a12"/>棄之而不用。喩人未了悟眞性。不可無佛法。旣了
<lb ed="X" n="0685a16"/><lb ed="R092" n="0715a13"/>悟眞性。卽不須佛法也。夫佛法尙當捨之而不用。
<lb ed="X" n="0685a17"/><lb ed="R092" n="0715a14"/>何況非佛法者。此其所以不當取也。不然。焉能悉
<lb ed="X" n="0685a18"/><lb ed="R092" n="0715a15"/>無諸相。而得福德也哉。慈受禪師云。順天門外古
<lb ed="X" n="0685a19"/><lb ed="R092" n="0715a16"/>招提。爛熳春光照錦谿。物物更無心外法。箇中能
<lb ed="X" n="0685a20"/><lb ed="R092" n="0715a17"/>有幾人知。川禪師頌曰。得樹攀枝未是奇。懸崕撒
<lb ed="X" n="0685a21"/><lb ed="R092" n="0715a18"/>手丈夫兒。水寒夜冷魚難覓留得空船載月歸。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0685a22"/><lb ed="R092" n="0715b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">無得無說分第七</cb:mulu><head>○無得無說分第七</head><p xml:id="pX25p0685a2209" cb:place="inline">法體空寂。本無所得。亦無所
<lb ed="X" n="0685a23"/><lb ed="R092" n="0715b02"/>說。</p>
<lb ed="X" n="0685a24"/><lb ed="R092" n="0715b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0685a2401">須菩提於意云何<note place="inline">至</note>如來有所說法耶。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0685b" n="0685b"/>
<lb ed="X" n="0685b01"/><lb ed="R092" n="0715b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0685b0101">不應取非法。人所易知。若倂不應取法。何以漸進
<lb ed="X" n="0685b02"/><lb ed="R092" n="0715b05"/>佛果。故佛以有所得。有所說法而設疑以詰之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0685b03"/><lb ed="R092" n="0715b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0685b0301">須菩提言如我解佛所說<note place="inline">至</note>亦無有定法如來可說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0685b04"/><lb ed="R092" n="0715b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0685b0401">有定者。執一而無變通也。須菩提曰。若我解悟世
<lb ed="X" n="0685b05"/><lb ed="R092" n="0715b08"/>尊所說之義。豈是世尊眞謂佛有所得。有所說法
<lb ed="X" n="0685b06"/><lb ed="R092" n="0715b09"/>耶。心本無得亦不言不得。但爲衆生所見不同。如
<lb ed="X" n="0685b07"/><lb ed="R092" n="0715b10"/>來因彼根性。種種方便。開誘化導。指示一。切衆生
<lb ed="X" n="0685b08"/><lb ed="R092" n="0715b11"/>使其離諸執著。凡妄心生滅不停逐境界。前念瞥
<lb ed="X" n="0685b09"/><lb ed="R092" n="0715b12"/>起。後念隨覺。覺旣不住。見亦不存。可見法原在心
<lb ed="X" n="0685b10"/><lb ed="R092" n="0715b13"/>中。惟具智慧性者。自能變而通之。原無有定法。可
<lb ed="X" n="0685b11"/><lb ed="R092" n="0715b14"/>名爲無上正等正覺。亦原無定法。使如來可得而
<lb ed="X" n="0685b12"/><lb ed="R092" n="0715b15"/>說。法華經云。諸根利鈍。精進懈怠。隨其所堪。而爲
<lb ed="X" n="0685b13"/><lb ed="R092" n="0715b16"/>說法。是故法無定相。迷悟懸殊。若未悟時。似無所
<lb ed="X" n="0685b14"/><lb ed="R092" n="0715b17"/>得。若悟了時。似有所得。得與不得。皆是妄見。但不
<lb ed="X" n="0685b15"/><lb ed="R092" n="0715b18"/>可執著。自契中道。豈有定法可說耶。川禪師云。寒
<lb ed="X" n="0685b16"/><lb ed="R092" n="0716a01"/>卽言寒。熱卽言熱。頌曰。雲起南山雨北山。驢名馬
<lb ed="X" n="0685b17"/><lb ed="R092" n="0716a02"/>字幾千般請看浩渺無情水。幾處隨方幾處圓。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0685b18"/><lb ed="R092" n="0716a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0685b1801">何以故如來所說法皆不可取不可說非法非非法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0685b19"/><lb ed="R092" n="0716a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0685b1901">法之所以無有定者。何也。如來所說之法。都是了
<lb ed="X" n="0685b20"/><lb ed="R092" n="0716a05"/>悟眞空妙理。可以性修。而不可以色相取。可以心
<lb ed="X" n="0685b21"/><lb ed="R092" n="0716a06"/>傳。而不可以口舌說。凡人執著如來所說文字章
<lb ed="X" n="0685b22"/><lb ed="R092" n="0716a07"/>句。不悟無相之理。妄生知解。故言不可取。如來爲
<lb ed="X" n="0685b23"/><lb ed="R092" n="0716a08"/>化種種衆生。應機隨量。所有言說。亦何有定。學人
<lb ed="X" n="0685b24"/><lb ed="R092" n="0716a09"/>不解如來深意。但誦所說衆法不了本心。終不成
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0685c" n="0685c"/>
<lb ed="X" n="0685c01"/><lb ed="R092" n="0716a10"/>佛。故言不可說。說爲無法。而法未嘗無。說爲有法。
<lb ed="X" n="0685c02"/><lb ed="R092" n="0716a11"/>而法未嘗有。極是處圓不滯。不可說他非法。非非
<lb ed="X" n="0685c03"/><lb ed="R092" n="0716a12"/>法。法原無一定可執。況可得而處之乎。傅頌曰。菩
<lb ed="X" n="0685c04"/><lb ed="R092" n="0716a13"/>提離佛說。從來無得人。須依二空理。當證法王身。
<lb ed="X" n="0685c05"/><lb ed="R092" n="0716a14"/>有心俱是妄。無執乃名眞若悟非非法。逍遙出六
<lb ed="X" n="0685c06"/><lb ed="R092" n="0716a15"/>塵。川禪師云。是什麼。頌曰。恁麼也不得。不恁麼也
<lb ed="X" n="0685c07"/><lb ed="R092" n="0716a16"/>不得。廓落太虗空。鳥飛無影迹。咄。撥轉機輪却倒
<lb ed="X" n="0685c08"/><lb ed="R092" n="0716a17"/>迴。南北東西任往來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0685c09"/><lb ed="R092" n="0716a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0685c0901">所以者何一切賢聖皆以無爲法而有差別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0685c10"/><lb ed="R092" n="0716b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0685c1001">無爲者。以正覺還我眞性。本來無假作爲。卽是無
<lb ed="X" n="0685c11"/><lb ed="R092" n="0716b02"/>住無住。卽是無相。蕩然空寂。鑒覺無礙。乃眞是解
<lb ed="X" n="0685c12"/><lb ed="R092" n="0716b03"/>脫佛法。須菩提又言。所以知如來所說不可取者。
<lb ed="X" n="0685c13"/><lb ed="R092" n="0716b04"/>何也。觀彼一切賢人若菩薩等。聖人若如來諸佛
<lb ed="X" n="0685c14"/><lb ed="R092" n="0716b05"/>等。莫不皆用此無爲之法而得證果。但悟深者則
<lb ed="X" n="0685c15"/><lb ed="R092" n="0716b06"/>爲佛。悟未深者卽爲菩薩。其閒微有差等分別。而
<lb ed="X" n="0685c16"/><lb ed="R092" n="0716b07"/>無爲却同。所以如來未嘗取一法以爲說也。川禪
<lb ed="X" n="0685c17"/><lb ed="R092" n="0716b08"/>師頌曰。正人說邪法。邪法悉歸正。邪人說正法。正
<lb ed="X" n="0685c18"/><lb ed="R092" n="0716b09"/>法悉歸邪。江北成枳江南橘。春來都放一般花。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0685c19"/><lb ed="R092" n="0716b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">依法出生分第八</cb:mulu><head>○依法出生分第八</head><p xml:id="pX25p0685c1909" cb:place="inline">諸佛所依之法。皆從此經生
<lb ed="X" n="0685c20"/><lb ed="R092" n="0716b11"/>出。</p>
<lb ed="X" n="0685c21"/><lb ed="R092" n="0716b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0685c2101">須菩提於意云何<note place="inline">至</note>是人所得福德甯爲多不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0685c22"/><lb ed="R092" n="0716b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0685c2201">前言法不可取。又恐人不受持經典。故以布施獲
<lb ed="X" n="0685c23"/><lb ed="R092" n="0716b14"/>福較之。三千大千。總形容世界之多。七寶。金銀琉
<lb ed="X" n="0685c24"/><lb ed="R092" n="0716b15"/>璃。珊瑚瑪瑙。珍珠玻璃。七寶滿世界。<anchor xml:id="nkr_note_add_0685c2401" n="0685c2401"/><anchor xml:id="beg0685c2401" n="0685c2401"/>已<anchor xml:id="end0685c2401"/>是無限。況
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0686a" n="0686a"/>
<lb ed="X" n="0686a01"/><lb ed="R092" n="0716b16"/>曰大千世界。又曰三千大千世界。如是七寶之多。
<lb ed="X" n="0686a02"/><lb ed="R092" n="0716b17"/>用以布施此人所得福德。多耶。不多耶。葢布施供
<lb ed="X" n="0686a03"/><lb ed="R092" n="0716b18"/>養身外之福。受持經典性內之福。身福是衣食。性
<lb ed="X" n="0686a04"/><lb ed="R092" n="0717a01"/>福是智慧。凡人雖有衣食性中愚迷。是前生布施
<lb ed="X" n="0686a05"/><lb ed="R092" n="0717a02"/>供養。不持經典者。亦有聰明智慧。而貧無衣食。是
<lb ed="X" n="0686a06"/><lb ed="R092" n="0717a03"/>前生持經聽法。不布施供養者可知內外雙修。方
<lb ed="X" n="0686a07"/><lb ed="R092" n="0717a04"/>爲全德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0686a08"/><lb ed="R092" n="0717a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0686a0801">須菩提言甚多世尊<note place="inline">至</note>是故如來說福德多。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0686a09"/><lb ed="R092" n="0717a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0686a0901">七寶布施。是住相布施。希求福利。獲福雖多。而於
<lb ed="X" n="0686a10"/><lb ed="R092" n="0717a07"/>明心見性。了無所得。惟依般若波羅蜜多修行。令
<lb ed="X" n="0686a11"/><lb ed="R092" n="0717a08"/>自性不墮諸有。是名福德性。故人本來性體中原
<lb ed="X" n="0686a12"/><lb ed="R092" n="0717a09"/>無一物。何嘗有此福德。今以施寶之故。而遂得此
<lb ed="X" n="0686a13"/><lb ed="R092" n="0717a10"/>福德。是故如來。說福德多。傅頌曰。寶滿三千界。齎
<lb ed="X" n="0686a14"/><lb ed="R092" n="0717a11"/>持作福田。惟成有漏業。終不離人天。川禪師頌曰。
<lb ed="X" n="0686a15"/><lb ed="R092" n="0717a12"/>寶滿三千及大千。福緣終不離人天。若知福德原
<lb ed="X" n="0686a16"/><lb ed="R092" n="0717a13"/>無性。買得春花不用錢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0686a17"/><lb ed="R092" n="0717a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0686a1701">若復有人於此經中<note place="inline">至</note>爲他人說其福勝彼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0686a18"/><lb ed="R092" n="0717a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0686a1801">聽聞此經。不可徒以言受。須念念不違其敎。方爲
<lb ed="X" n="0686a19"/><lb ed="R092" n="0717a16"/>受而持之。受者。當下承受。持者。時刻不忘。受之不
<lb ed="X" n="0686a20"/><lb ed="R092" n="0717a17"/>忘於心。持之不厭其久。曉明經義。依敎而行。如船
<lb ed="X" n="0686a21"/><lb ed="R092" n="0717a18"/>入海。無所不通。是名受持。四句偈。不必指那四句。
<lb ed="X" n="0686a22"/><lb ed="R092" n="0717b01"/>上有乃至二字。下有等字。特擧以該括全部經耳。
<lb ed="X" n="0686a23"/><lb ed="R092" n="0717b02"/>古今論四句偈者不一。或指聲香味觸法。或指經
<lb ed="X" n="0686a24"/><lb ed="R092" n="0717b03"/>中二偈。或云若見諸相非相。卽見如來。或云眼耳
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0686b" n="0686b"/>
<lb ed="X" n="0686b01"/><lb ed="R092" n="0717b04"/>鼻舌。或云有爲無爲。非有爲非無爲句。或云有諦
<lb ed="X" n="0686b02"/><lb ed="R092" n="0717b05"/>無諦。眞諦俗諦。各執<anchor xml:id="nkr_note_add_0686b0201" n="0686b0201"/><anchor xml:id="beg0686b0201" n="0686b0201"/>己<anchor xml:id="end0686b0201"/>見。初無定論。惟天親菩薩
<lb ed="X" n="0686b03"/><lb ed="R092" n="0717b06"/>請益彌勒。如何是四句偈。彌勒云。無我相。人相。衆
<lb ed="X" n="0686b04"/><lb ed="R092" n="0717b07"/>生相。壽者相。六祖大師復以摩訶般若波羅蜜多
<lb ed="X" n="0686b05"/><lb ed="R092" n="0717b08"/>是。若果執此兩轉語。便爲倒根。何異數他人珍寶。
<lb ed="X" n="0686b06"/><lb ed="R092" n="0717b09"/>於自<anchor xml:id="nkr_note_add_0686b0601" n="0686b0601"/><anchor xml:id="beg0686b0601" n="0686b0601"/>己<anchor xml:id="end0686b0601"/>無半文分。幸而傅大士云。若論四句偈。應
<lb ed="X" n="0686b07"/><lb ed="R092" n="0717b10"/>當不離身。可見四句偈。不假外求。總在心地了悟
<lb ed="X" n="0686b08"/><lb ed="R092" n="0717b11"/>也。上旣說明布施者必得福。佛遂引人受持此經。
<lb ed="X" n="0686b09"/><lb ed="R092" n="0717b12"/>悟明眞理。乃至四句偈等。拳拳持守而不失。又能
<lb ed="X" n="0686b10"/><lb ed="R092" n="0717b13"/>爲他人講說經偈之義。所獲之福。較七寶布施之
<lb ed="X" n="0686b11"/><lb ed="R092" n="0717b14"/>福尤勝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0686b12"/><lb ed="R092" n="0717b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0686b1201">何以故須菩提一切諸佛<note place="inline">至</note>所謂佛法者卽非佛法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0686b13"/><lb ed="R092" n="0717b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0686b1301">何以知其得福尤勝。觀彼一切諸佛。及諸佛所證
<lb ed="X" n="0686b14"/><lb ed="R092" n="0717b17"/>無上正覺之法。莫不皆由悟此金剛般若而成正
<lb ed="X" n="0686b15"/><lb ed="R092" n="0717b18"/>覺。是知此經之義。方且出生一切諸佛。豈僅得布
<lb ed="X" n="0686b16"/><lb ed="R092" n="0718a01"/>施之福而<anchor xml:id="nkr_note_add_0686b1601" n="0686b1601"/><anchor xml:id="beg0686b1601" n="0686b1601"/>已<anchor xml:id="end0686b1601"/>哉。葢諸佛惟此一心。何法不從心所
<lb ed="X" n="0686b17"/><lb ed="R092" n="0718a02"/>立。猶如大地。何物不生。故從此經出者。非謂言說
<lb ed="X" n="0686b18"/><lb ed="R092" n="0718a03"/>章句。乃指般若心性。一切衆生愚迷顚倒。不知覺
<lb ed="X" n="0686b19"/><lb ed="R092" n="0718a04"/>悟。種種修行。多向身外。無有是處。菩薩於諸佛法。
<lb ed="X" n="0686b20"/><lb ed="R092" n="0718a05"/>都無染著。見如不見。聞如不聞。心境空寂。自然淸
<lb ed="X" n="0686b21"/><lb ed="R092" n="0718a06"/>淨。故般若之法。雖名佛法。本來無有。佛亦不過假
<lb ed="X" n="0686b22"/><lb ed="R092" n="0718a07"/>此以開悟衆生。非實有佛法也。人若誤認受持二
<lb ed="X" n="0686b23"/><lb ed="R092" n="0718a08"/>字謂實有佛法。則著相而不明性。何以福德之勝
<lb ed="X" n="0686b24"/><lb ed="R092" n="0718a09"/>於布施乎。川禪師云。且道此經從甚處出。須彌頂
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0686c" n="0686c"/>
<lb ed="X" n="0686c01"/><lb ed="R092" n="0718a10"/>上。大海波中。頌曰。佛祖垂慈實有權。言言不離此
<lb ed="X" n="0686c02"/><lb ed="R092" n="0718a11"/>經宣。此經出處還相委。便向雲中駕鐵船。又云。能
<lb ed="X" n="0686c03"/><lb ed="R092" n="0718a12"/>將蜜菓子。換汝苦葫蘆。頌曰。佛法非法。能縱能奪。
<lb ed="X" n="0686c04"/><lb ed="R092" n="0718a13"/>有收有放。有生有殺。眉間常放白毫光。癡人猶待
<lb ed="X" n="0686c05"/><lb ed="R092" n="0718a14"/>問菩薩。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0686c06"/><lb ed="R092" n="0718a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一相無相分第九</cb:mulu><head>○一相無相分第九</head><p xml:id="pX25p0686c0609" cb:place="inline">此言四果。似乎有一相。然本
<lb ed="X" n="0686c07"/><lb ed="R092" n="0718a16"/>自無形何有得果之相。</p>
<lb ed="X" n="0686c08"/><lb ed="R092" n="0718a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0686c0801">須菩提於意云何須陀洹<note place="inline">至</note>是名須陀洹。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0686c09"/><lb ed="R092" n="0718a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0686c0901">須陀洹。梵語。華言入流。與下斯陀含。阿那含。阿羅
<lb ed="X" n="0686c10"/><lb ed="R092" n="0718b01"/>漢。俱從聲聞而悟道者。上言佛法無相。恐人遂疑
<lb ed="X" n="0686c11"/><lb ed="R092" n="0718b02"/>佛果難成。故擧四無心得果者發之。須陀洹。知身
<lb ed="X" n="0686c12"/><lb ed="R092" n="0718b03"/>是妄。欲入無爲之理斷除人我執著之相。以無取
<lb ed="X" n="0686c13"/><lb ed="R092" n="0718b04"/>心。契無得理。無取則心空。無得則理寂。雖能捨麤
<lb ed="X" n="0686c14"/><lb ed="R092" n="0718b05"/>重煩惱。未能離微細煩惱。此人不入地獄。不作修
<lb ed="X" n="0686c15"/><lb ed="R092" n="0718b06"/>羅餓鬼異類之身。謂學人悟初果也。夫煩惱者。菩
<lb ed="X" n="0686c16"/><lb ed="R092" n="0718b07"/>提之根本。若人照了練習。可爲出世之法。譬如高
<lb ed="X" n="0686c17"/><lb ed="R092" n="0718b08"/>原陸地。不生蓮花。蓮花生於淤泥濁水中。愈見煩
<lb ed="X" n="0686c18"/><lb ed="R092" n="0718b09"/>惱不損菩提。如日月翳於烟雲中。而日月原無損。
<lb ed="X" n="0686c19"/><lb ed="R092" n="0718b10"/>珠玉落乎泥滓中。而珠玉亦無損。故云。莫管煩惱
<lb ed="X" n="0686c20"/><lb ed="R092" n="0718b11"/>障。但存菩提心。佛恐諸菩薩不知以無念爲念。尙
<lb ed="X" n="0686c21"/><lb ed="R092" n="0718b12"/>萌所得之念。故設此問呼須菩提曰。須陀洹之果
<lb ed="X" n="0686c22"/><lb ed="R092" n="0718b13"/>謂能作此念而得之不。須菩提曰。不也。凡人報緣
<lb ed="X" n="0686c23"/><lb ed="R092" n="0718b14"/>未謝。於人間世上。有許多交涉。應須隨緣處之。令
<lb ed="X" n="0686c24"/><lb ed="R092" n="0718b15"/>中虗外順。雖在閙市沸湯中。亦恬然安穩。若有纖
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0687a" n="0687a"/>
<lb ed="X" n="0687a01"/><lb ed="R092" n="0718b16"/>毫見戀。卽便打不過。所謂須陀洹者。雖居塵囂世
<lb ed="X" n="0687a02"/><lb ed="R092" n="0718b17"/>界。厭喧求靜。六塵無染。初入其門。得預聖人之流。
<lb ed="X" n="0687a03"/><lb ed="R092" n="0718b18"/>然特名爲入流。而實無心得此入流之果者也。但
<lb ed="X" n="0687a04"/><lb ed="R092" n="0719a01"/>因其遇有色聲香味觸法等事。了不相入。故虗名
<lb ed="X" n="0687a05"/><lb ed="R092" n="0719a02"/>爲須陀洹耳。多尊者頌曰。萬行周通能覺性。驅除
<lb ed="X" n="0687a06"/><lb ed="R092" n="0719a03"/>煩惱更勤修。七生七死方成道。初等陀洹入聖流。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687a07"/><lb ed="R092" n="0719a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0687a0701">須菩提於意云何斯陀含<note place="inline">至</note>是名斯陀含。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687a08"/><lb ed="R092" n="0719a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0687a0801">梵語斯陀含。華言一往來。是第二果視入流又高
<lb ed="X" n="0687a09"/><lb ed="R092" n="0719a06"/>一級。漸修精進之業。操持更密。念念不住六塵境
<lb ed="X" n="0687a10"/><lb ed="R092" n="0719a07"/>界。然終未盡能淸淨。但前念纔著。後念卽覺。猶有
<lb ed="X" n="0687a11"/><lb ed="R092" n="0719a08"/>此一番生滅念。故言一往來。然色身雖有來去。而
<lb ed="X" n="0687a12"/><lb ed="R092" n="0719a09"/>法身湛然不動。心旣無我。誰云往來。特名爲一往
<lb ed="X" n="0687a13"/><lb ed="R092" n="0719a10"/>來。而實無心得此一往來之果者也。是虗名之爲
<lb ed="X" n="0687a14"/><lb ed="R092" n="0719a11"/>斯陀含耳。傅頌曰。捨凡初入聖。煩惱漸輕微。斷除
<lb ed="X" n="0687a15"/><lb ed="R092" n="0719a12"/>人我執。創始證無爲。緣塵及身見。今者乃知非。一
<lb ed="X" n="0687a16"/><lb ed="R092" n="0719a13"/>返人天後。趨寂不知歸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687a17"/><lb ed="R092" n="0719a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0687a1701">須菩提於意云何阿那含<note place="inline">至</note>是故名阿那含。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687a18"/><lb ed="R092" n="0719a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0687a1801">梵語阿那含。華言不來。是第三果。修持又密于二
<lb ed="X" n="0687a19"/><lb ed="R092" n="0719a16"/>果人。六塵竟不來侵了悟人法俱空。漸修精進<anchor xml:id="nkr_note_add_0687a1901" n="0687a1901"/><anchor xml:id="beg0687a1901" n="0687a1901"/>已<anchor xml:id="end0687a1901"/>
<lb ed="X" n="0687a20"/><lb ed="R092" n="0719a17"/>斷欲界思惑。直生<name role="" type="person">兜率天</name>宮。更不來生欲界。是爲
<lb ed="X" n="0687a21"/><lb ed="R092" n="0719a18"/>得不來果。故名爲不來。然心空無我。又何爲不來。
<lb ed="X" n="0687a22"/><lb ed="R092" n="0719b01"/>所以名爲不來。而實無心得此不來之果者也。惟
<lb ed="X" n="0687a23"/><lb ed="R092" n="0719b02"/>其實無不來。是故虗名爲阿那含耳。川禪師云。諸
<lb ed="X" n="0687a24"/><lb ed="R092" n="0719b03"/>行無常。一切皆苦。頌曰。三位聲聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0687a2401" n="0687a2401"/><anchor xml:id="beg0687a2401" n="0687a2401"/>已<anchor xml:id="end0687a2401"/>出塵。往來求
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0687b" n="0687b"/>
<lb ed="X" n="0687b01"/><lb ed="R092" n="0719b04"/>靜有疏親明明四果元無果。幻化空身卽法身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687b02"/><lb ed="R092" n="0719b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0687b0201">須菩提於意云何阿羅漢<note place="inline">至</note>卽爲著我人衆生壽者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687b03"/><lb ed="R092" n="0719b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0687b0301">梵語阿羅漢。華言無生。諸漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0687b0301" n="0687b0301"/><anchor xml:id="beg0687b0301" n="0687b0301"/>已<anchor xml:id="end0687b0301"/>盡。無復煩惱。<anchor xml:id="nkr_note_add_0687b0302" n="0687b0302"/><anchor xml:id="beg0687b0302" n="0687b0302"/>已<anchor xml:id="end0687b0302"/>悟
<lb ed="X" n="0687b04"/><lb ed="R092" n="0719b07"/>不生不滅之理是第四果。比三果又進一級。佛言
<lb ed="X" n="0687b05"/><lb ed="R092" n="0719b08"/>修行者。至於阿羅漢。道將得矣。亦自謂能作此念
<lb ed="X" n="0687b06"/><lb ed="R092" n="0719b09"/>而得之不。須菩提曰。不也。所謂阿羅漢者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0687b0601" n="0687b0601"/><anchor xml:id="beg0687b0601" n="0687b0601"/>已<anchor xml:id="end0687b0601"/>悟無
<lb ed="X" n="0687b07"/><lb ed="R092" n="0719b10"/>生之理。無煩惱可斷。無貪嗔可離。情無逆順。心境
<lb ed="X" n="0687b08"/><lb ed="R092" n="0719b11"/>俱空。故雖得道。而心實未曾執一樣法特虗名爲
<lb ed="X" n="0687b09"/><lb ed="R092" n="0719b12"/>阿羅漢耳。若作我<anchor xml:id="nkr_note_add_0687b0901" n="0687b0901"/><anchor xml:id="beg0687b0901" n="0687b0901"/>已<anchor xml:id="end0687b0901"/>得阿羅漢道之念。卽著我人
<lb ed="X" n="0687b10"/><lb ed="R092" n="0719b13"/>等相。與阿羅漢地位相隔。何以稱是名哉。</p><p xml:id="pX25p0687b1017" cb:place="inline">○四果
<lb ed="X" n="0687b11"/><lb ed="R092" n="0719b14"/>人。俱說他無心。可見聖賢。皆以無爲法。全不住相。
<lb ed="X" n="0687b12"/><lb ed="R092" n="0719b15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0687b1201" n="0687b1201"/><anchor xml:id="beg0687b1201" n="0687b1201"/>但<anchor xml:id="end0687b1201"/>四果只是了一身。不度衆生。佛門謂之小乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687b13"/><lb ed="R092" n="0719b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0687b1301">世尊佛說我得無諍三昧<note place="inline">至</note>我是離欲阿羅漢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687b14"/><lb ed="R092" n="0719b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0687b1401">塵念欲起。我念欲遣。彼此各不相下謂之諍。心無
<lb ed="X" n="0687b15"/><lb ed="R092" n="0719b18"/>生滅去來。惟有本覺常照謂之無諍。此就是脫離
<lb ed="X" n="0687b16"/><lb ed="R092" n="0720a01"/>人欲。故云離欲阿羅漢。三昧。梵語。華言正定。亦云
<lb ed="X" n="0687b17"/><lb ed="R092" n="0720a02"/>正受。謂入定之法正。而定中所受境界。非是妄想。
<lb ed="X" n="0687b18"/><lb ed="R092" n="0720a03"/>須菩提曰。我說四果人。無心得果。非是我摹擬之
<lb ed="X" n="0687b19"/><lb ed="R092" n="0720a04"/>見。但據我自身看來。佛嘗稱我得無諍之道。渾然
<lb ed="X" n="0687b20"/><lb ed="R092" n="0720a05"/>若太虗無著。不徒是三昧中人乃三昧中人最爲
<lb ed="X" n="0687b21"/><lb ed="R092" n="0720a06"/>第一。是第一離欲阿羅漢。然佛雖如此稱我。我實
<lb ed="X" n="0687b22"/><lb ed="R092" n="0720a07"/>不作得是離欲阿羅漢之念也。川禪師云。把定則
<lb ed="X" n="0687b23"/><lb ed="R092" n="0720a08"/>雲橫谷口。放行則月落寒潭。頌曰。喚馬何曾馬。呼
<lb ed="X" n="0687b24"/><lb ed="R092" n="0720a09"/>牛未必牛。兩頭都放下。中道一時休。六門逬出遼
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0687c" n="0687c"/>
<lb ed="X" n="0687c01"/><lb ed="R092" n="0720a10"/>天鶻。獨步乾坤總不收。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687c02"/><lb ed="R092" n="0720a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0687c0201">世尊我若作是念<note place="inline">至</note>名須菩提是樂阿蘭那行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687c03"/><lb ed="R092" n="0720a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0687c0301">阿蘭那。華言無諍。須菩提言。我若作是思念而得
<lb ed="X" n="0687c04"/><lb ed="R092" n="0720a13"/>此道。卽爲不離欲。卽是有諍心。佛則不於諸弟子
<lb ed="X" n="0687c05"/><lb ed="R092" n="0720a14"/>中。獨稱說善現是好樂無諍之行者。惟我終日修
<lb ed="X" n="0687c06"/><lb ed="R092" n="0720a15"/>行。實無心得此無諍之行。故世尊加我名曰。須菩
<lb ed="X" n="0687c07"/><lb ed="R092" n="0720a16"/>提是。樂阿蘭那行者。所以說我爲第一。我無心而
<lb ed="X" n="0687c08"/><lb ed="R092" n="0720a17"/>得果如此。則四果之人無心得果。不益信乎。傅頌
<lb ed="X" n="0687c09"/><lb ed="R092" n="0720a18"/>曰。無生卽無滅。無我復無人。永除煩惱障。長辭後
<lb ed="X" n="0687c10"/><lb ed="R092" n="0720b01"/>有身。境忘心亦滅。無復起貪嗔。無悲空有智。翛然
<lb ed="X" n="0687c11"/><lb ed="R092" n="0720b02"/>獨任眞。川禪師云。認著依前還不是。頌曰。蚌腹隱
<lb ed="X" n="0687c12"/><lb ed="R092" n="0720b03"/>明珠。石中藏碧玉。有麝自然香。何必當風立。活計
<lb ed="X" n="0687c13"/><lb ed="R092" n="0720b04"/>看來恰似無。應用頭頭皆具足。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0687c14"/><lb ed="R092" n="0720b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">莊嚴淨土分第十</cb:mulu><head>○莊嚴淨土分第十</head><p xml:id="pX25p0687c1409" cb:place="inline">齋莊嚴飾。是淸淨心地。</p>
<lb ed="X" n="0687c15"/><lb ed="R092" n="0720b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0687c1501">佛吿須菩提於意云何<note place="inline">至</note>於法實無所得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687c16"/><lb ed="R092" n="0720b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0687c1601">然燈佛。卽定光佛。生時身光如燈。後至成佛。故名
<lb ed="X" n="0687c17"/><lb ed="R092" n="0720b08"/>然燈。是釋迦佛受記之師。上雖言無心得佛果。畢
<lb ed="X" n="0687c18"/><lb ed="R092" n="0720b09"/>竟得字不曾去。終著一分相。故佛問曰。我昔日於
<lb ed="X" n="0687c19"/><lb ed="R092" n="0720b10"/>本師處聽法。於法有所得不。須菩提曰。不也。世尊。
<lb ed="X" n="0687c20"/><lb ed="R092" n="0720b11"/>如來在然燈佛所。於法雖因師開示。良由自性本
<lb ed="X" n="0687c21"/><lb ed="R092" n="0720b12"/>來淸淨。本無塵勞。寂然常照。覺悟成佛。實非於師
<lb ed="X" n="0687c22"/><lb ed="R092" n="0720b13"/>處聽聞而得之也。若有所得。甯免有心之累。傅頌
<lb ed="X" n="0687c23"/><lb ed="R092" n="0720b14"/>曰。昔時稱善慧。今日號能仁。看緣緣是妄。識體體
<lb ed="X" n="0687c24"/><lb ed="R092" n="0720b15"/>非眞。法性非因果。如理不從因。謂得然燈記。甯知
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0688a" n="0688a"/>
<lb ed="X" n="0688a01"/><lb ed="R092" n="0720b16"/>是舊身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0688a02"/><lb ed="R092" n="0720b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0688a0201">須菩提於意云何<note place="inline">至</note>卽非莊嚴是名莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0688a03"/><lb ed="R092" n="0720b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0688a0301">佛土。卽菩提心。莊嚴者。心常淸淨。不向外求。任運
<lb ed="X" n="0688a04"/><lb ed="R092" n="0721a01"/>隨緣。一無所得。行住坐臥。與道相應。無妄念。皆淸
<lb ed="X" n="0688a05"/><lb ed="R092" n="0721a02"/>淨之謂。我旣無所得。是外不染六塵。內無私欲邪
<lb ed="X" n="0688a06"/><lb ed="R092" n="0721a03"/>心之累。則菩薩修行時節。是何可以有心求莊嚴。
<lb ed="X" n="0688a07"/><lb ed="R092" n="0721a04"/>故問須菩提曰。爲菩薩者。果成莊嚴佛土不。須菩
<lb ed="X" n="0688a08"/><lb ed="R092" n="0721a05"/>提曰不也。性如太虗。原無所謂莊嚴今以黃金爲
<lb ed="X" n="0688a09"/><lb ed="R092" n="0721a06"/>地。七寶爲林。皆外飾之事。非莊嚴也。至于眞性中。
<lb ed="X" n="0688a10"/><lb ed="R092" n="0721a07"/>自有六度萬行。布施戒定慧等一切善法。皆是莊
<lb ed="X" n="0688a11"/><lb ed="R092" n="0721a08"/>嚴。只不可使有妄念夾雜。是虗名爲莊嚴耳。豈可
<lb ed="X" n="0688a12"/><lb ed="R092" n="0721a09"/>有心以求之乎。傅頌曰。掃除心意地。名爲淨土因。
<lb ed="X" n="0688a13"/><lb ed="R092" n="0721a10"/>無論福與智。先且離貪嗔。莊嚴絕能所。無我亦無
<lb ed="X" n="0688a14"/><lb ed="R092" n="0721a11"/>人。斷除俱不染。頴脫出囂塵。川禪師云。娘生袴子。
<lb ed="X" n="0688a15"/><lb ed="R092" n="0721a12"/>靑州布衫。頌曰。抖擻渾身白勝霜。蘆花雪月轉爭
<lb ed="X" n="0688a16"/><lb ed="R092" n="0721a13"/>光。幸有九臯翹足勢。更添朱頂又何妨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0688a17"/><lb ed="R092" n="0721a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0688a1701">是故須菩提諸菩薩摩訶薩<note place="inline">至</note>應無所住而生其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0688a18"/><lb ed="R092" n="0721a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0688a1801">佛言。心不可知有莊嚴佛土。是故汝等諸修行人。
<lb ed="X" n="0688a19"/><lb ed="R092" n="0721a16"/>當知此心。常自空寂。無諸妄念。不生不滅。不動不
<lb ed="X" n="0688a20"/><lb ed="R092" n="0721a17"/>搖。如此淸淨。凡修六度萬行者。應如是生淸淨心。
<lb ed="X" n="0688a21"/><lb ed="R092" n="0721a18"/>不當有所執著而生其心。若住著色聲香味觸法
<lb ed="X" n="0688a22"/><lb ed="R092" n="0721b01"/>六塵上而生其心。非淸淨也。凡夫無明起滅。妄想
<lb ed="X" n="0688a23"/><lb ed="R092" n="0721b02"/>顚倒。取捨聖凡善惡等見。是名濁亂心。因境來觸。
<lb ed="X" n="0688a24"/><lb ed="R092" n="0721b03"/>遂生其心。如猿猴捉月。病眼見花。一切萬法。皆從
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0688b" n="0688b"/>
<lb ed="X" n="0688b01"/><lb ed="R092" n="0721b04"/>心生。心有所住。卽是妄念。六塵競起。譬如浮雲。往
<lb ed="X" n="0688b02"/><lb ed="R092" n="0721b05"/>來不定。若悟眞空。卽無所住卽是智慧。無諸煩惱。
<lb ed="X" n="0688b03"/><lb ed="R092" n="0721b06"/>可見諸菩薩欲得阿耨多羅三藐三菩提者。豈應
<lb ed="X" n="0688b04"/><lb ed="R092" n="0721b07"/>如是生住著於六塵的心。惟應於無所住著處生
<lb ed="X" n="0688b05"/><lb ed="R092" n="0721b08"/>心。則此心生生而不容<anchor xml:id="nkr_note_add_0688b0501" n="0688b0501"/><anchor xml:id="beg0688b0501" n="0688b0501"/>己<anchor xml:id="end0688b0501"/>。一眞如無染之心也豈
<lb ed="X" n="0688b06"/><lb ed="R092" n="0721b09"/>不淸淨。旣曰淸淨。何等莊嚴。譬如天平。盤中無物。
<lb ed="X" n="0688b07"/><lb ed="R092" n="0721b10"/>其心自正。說一生字。便見佛法雖重無相。何嘗敎
<lb ed="X" n="0688b08"/><lb ed="R092" n="0721b11"/>人稿木死<g ref="#CB01926">灰</g>。川禪師云。雖然恁麼。爭奈目前何。頌
<lb ed="X" n="0688b09"/><lb ed="R092" n="0721b12"/>曰。見色非干色。聞聲不是聲。色聲不礙處。親到法
<lb ed="X" n="0688b10"/><lb ed="R092" n="0721b13"/>王城。又云。退後退後。看看。頑石動也。頌曰。山堂靜
<lb ed="X" n="0688b11"/><lb ed="R092" n="0721b14"/>夜坐無言。寂寂寥寥本自然。何時西風動林野。一
<lb ed="X" n="0688b12"/><lb ed="R092" n="0721b15"/>聲寒雁唳長天。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0688b13"/><lb ed="R092" n="0721b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0688b1301">須菩提譬如有人<note place="inline">至</note>佛說非身名大身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0688b14"/><lb ed="R092" n="0721b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0688b1401">此譬喩心之大也。人心能生萬變萬化。旣從此出。
<lb ed="X" n="0688b15"/><lb ed="R092" n="0721b18"/>故以<name role="" type="person">須彌山</name>王喩之。<name role="" type="person">須彌山</name>。高廣三百三十六萬
<lb ed="X" n="0688b16"/><lb ed="R092" n="0722a01"/>里。日月遶山而行。以爲晝夜。由此而分四面爲四
<lb ed="X" n="0688b17"/><lb ed="R092" n="0722a02"/>天下。其上有<name role="" type="person">三十三天</name>。可謂至大爲衆山之王。人
<lb ed="X" n="0688b18"/><lb ed="R092" n="0722a03"/>身豈有如是之大者。佛說人心充滿六虗。遊於淸
<lb ed="X" n="0688b19"/><lb ed="R092" n="0722a04"/>淨。誠足以塞天地。貫古今。是託名之爲大身。非實
<lb ed="X" n="0688b20"/><lb ed="R092" n="0722a05"/>說有大身也。人不求之淸淨。而求有得。求莊嚴得
<lb ed="X" n="0688b21"/><lb ed="R092" n="0722a06"/>母反小視其心乎。川禪師云。設有。向甚處著。頌曰
<lb ed="X" n="0688b22"/><lb ed="R092" n="0722a07"/>擬把須彌作幻軀。饒君膽大更心麤。目前指出千
<lb ed="X" n="0688b23"/><lb ed="R092" n="0722a08"/>般有我道其中一也無。便從這裏入。傅頌曰。須彌
<lb ed="X" n="0688b24"/><lb ed="R092" n="0722a09"/>高且大。將喩法王身。七寶齊圍繞。六度次相鄰。四
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0688c" n="0688c"/>
<lb ed="X" n="0688c01"/><lb ed="R092" n="0722a10"/>色成山相慈悲作佛因。有形終不大。無相乃爲眞。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0688c02"/><lb ed="R092" n="0722a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">無爲福勝分第十一</cb:mulu><head>○無爲福勝分第十一</head><p xml:id="pX25p0688c0210" cb:place="inline">持經度人。無假作爲。其福
<lb ed="X" n="0688c03"/><lb ed="R092" n="0722a12"/>最勝。</p>
<lb ed="X" n="0688c04"/><lb ed="R092" n="0722a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0688c0401">須菩提如恒河中所有沙數<note place="inline">至</note>尙多無數何況其沙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0688c05"/><lb ed="R092" n="0722a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0688c0501">西土有河。名曰恒河。周圍四十里。與佛說法處相
<lb ed="X" n="0688c06"/><lb ed="R092" n="0722a15"/>近。故佛取之爲喩。恒河中沙。極細而多。將一粒沙。
<lb ed="X" n="0688c07"/><lb ed="R092" n="0722a16"/>比一河。則有無量恒河。再將無量恒河中所有沙。
<lb ed="X" n="0688c08"/><lb ed="R092" n="0722a17"/>總而算之。則多多無盡矣。故須菩提曰。諸恒河尙
<lb ed="X" n="0688c09"/><lb ed="R092" n="0722a18"/>且極多。無可算數。何況其中之沙乎。川禪師云。前
<lb ed="X" n="0688c10"/><lb ed="R092" n="0722b01"/>三三。後三三。頌曰。一二三四數恒沙。沙等恒河數
<lb ed="X" n="0688c11"/><lb ed="R092" n="0722b02"/>更多。算盡目前無一法。方能靜處薩婆訶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0688c12"/><lb ed="R092" n="0722b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0688c1201">須菩提我今實言吿汝<note place="inline">至</note>而此福德勝前福德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0688c13"/><lb ed="R092" n="0722b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0688c1301">實言者。言非虗謬。欲人信也。以諸河中之沙。一粒
<lb ed="X" n="0688c14"/><lb ed="R092" n="0722b05"/>沙算一三千大千世界。極形容世界之甚多也。受
<lb ed="X" n="0688c15"/><lb ed="R092" n="0722b06"/>持四句偈等。雖不比施七寶之多。實智慧心生於
<lb ed="X" n="0688c16"/><lb ed="R092" n="0722b07"/>我矣。又能爲他人解說。則人人俱得證佛果。成無
<lb ed="X" n="0688c17"/><lb ed="R092" n="0722b08"/>上道。故所獲福報。尤勝于布施。可見人必當持經。
<lb ed="X" n="0688c18"/><lb ed="R092" n="0722b09"/>爲人解說。或有云布施。爲六度之首。此言福德。不
<lb ed="X" n="0688c19"/><lb ed="R092" n="0722b10"/>如持經者。何也。蓋七寶布施。雖無吝惜。畢竟有七
<lb ed="X" n="0688c20"/><lb ed="R092" n="0722b11"/>寶方遂心。若無七寶。便不能布施。然要知七寶雖
<lb ed="X" n="0688c21"/><lb ed="R092" n="0722b12"/>多。不過人間有限之物。布施以此。但受人間有限
<lb ed="X" n="0688c22"/><lb ed="R092" n="0722b13"/>之福。財施有盡。法施無窮。財施不出欲界。法施能
<lb ed="X" n="0688c23"/><lb ed="R092" n="0722b14"/>超三界。若於此經中。受其義理而持守之。則<anchor xml:id="nkr_note_add_0688c2301" n="0688c2301"/><anchor xml:id="beg0688c2301" n="0688c2301"/>己<anchor xml:id="end0688c2301"/>不
<lb ed="X" n="0688c24"/><lb ed="R092" n="0722b15"/>爲惡業所縛。可以悟明眞性。又爲他人解說。使人
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0689a" n="0689a"/>
<lb ed="X" n="0689a01"/><lb ed="R092" n="0722b16"/>亦得聞此至理。共明眞性。久而善根皆熟。可以脫
<lb ed="X" n="0689a02"/><lb ed="R092" n="0722b17"/>離輪迴。永超生死。是持經度人。窮亦可。達亦可。日
<lb ed="X" n="0689a03"/><lb ed="R092" n="0722b18"/>日可行。處處可行。無窮無盡。福德豈不溥哉。智者
<lb ed="X" n="0689a04"/><lb ed="R092" n="0723a01"/>禪師頌曰。恒河數甚多。沙數更難量。擧沙齊七寶。
<lb ed="X" n="0689a05"/><lb ed="R092" n="0723a02"/>能持智慧漿。有相皆爲幻。徒言智慧強。若論四句
<lb ed="X" n="0689a06"/><lb ed="R092" n="0723a03"/>偈。此福未爲長。川禪師云。眞鍮不換金。頌曰。入海
<lb ed="X" n="0689a07"/><lb ed="R092" n="0723a04"/>算沙徒費力。區區未免走塵埃。爭如運出家中寶。
<lb ed="X" n="0689a08"/><lb ed="R092" n="0723a05"/>枯木生花別樣春。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0689a09"/><lb ed="R092" n="0723a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">尊重正敎分第十二</cb:mulu><head>○尊重正敎分第十二</head><p xml:id="pX25p0689a0910" cb:place="inline">佛敎正大。受持者。天人皆
<lb ed="X" n="0689a10"/><lb ed="R092" n="0723a07"/>生敬重。</p>
<lb ed="X" n="0689a11"/><lb ed="R092" n="0723a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0689a1101">復次須菩提隨說是經<note place="inline">至</note>皆應供養如佛塔廟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0689a12"/><lb ed="R092" n="0723a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0689a1201">須菩提。歷歷與佛辨析。不敢安坐受敎。故佛又命
<lb ed="X" n="0689a13"/><lb ed="R092" n="0723a10"/>之復位次而吿之曰。爲人解說。不必有揀擇。隨所
<lb ed="X" n="0689a14"/><lb ed="R092" n="0723a11"/>在之處。見人卽便演說此經。心無分別。雖至四句。
<lb ed="X" n="0689a15"/><lb ed="R092" n="0723a12"/>偈等甚少。當知此說經之處。卽是如來說法之地。
<lb ed="X" n="0689a16"/><lb ed="R092" n="0723a13"/>令諸聽者。生淸淨心。無諸妄念。悟得本來佛性。卽
<lb ed="X" n="0689a17"/><lb ed="R092" n="0723a14"/>此幻身。便是法身。中有如來全身舍利。感得天上
<lb ed="X" n="0689a18"/><lb ed="R092" n="0723a15"/>之神。世間之人。八部鬼神中之惡類阿修羅等。皆
<lb ed="X" n="0689a19"/><lb ed="R092" n="0723a16"/>當以華香瓔珞。幢幡繒蓋。香油蘇燈。恭敬供養。如
<lb ed="X" n="0689a20"/><lb ed="R092" n="0723a17"/>藏佛遺體舍利之塔。設立殊特佛像之廟。傅頌曰。
<lb ed="X" n="0689a21"/><lb ed="R092" n="0723a18"/>恒沙爲比量。分爲六種多。持經取四句。七寶詎能
<lb ed="X" n="0689a22"/><lb ed="R092" n="0723b01"/>過。法門遊歷處。供養感修羅。經中稱最勝。尊高似
<lb ed="X" n="0689a23"/><lb ed="R092" n="0723b02"/>佛陀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0689a24"/><lb ed="R092" n="0723b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0689a2401">何況有人盡能受持讀誦<note place="inline">至</note>卽爲有佛若尊重弟子。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0689b" n="0689b"/>
<lb ed="X" n="0689b01"/><lb ed="R092" n="0723b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0689b0101">止於此地講說經中四句偈。尙能有感動。何況有
<lb ed="X" n="0689b02"/><lb ed="R092" n="0723b05"/>人盡能持誦全經者乎。應知此人所成就之法。乃
<lb ed="X" n="0689b03"/><lb ed="R092" n="0723b06"/>最上第一希有之法也。甯不愈感天人等恭敬耶。
<lb ed="X" n="0689b04"/><lb ed="R092" n="0723b07"/>經典感通之妙如此。則知經在之處。卽如佛在其
<lb ed="X" n="0689b05"/><lb ed="R092" n="0723b08"/>處。卽是佛與弟子菩薩等俱在其處。人若見經。卽
<lb ed="X" n="0689b06"/><lb ed="R092" n="0723b09"/>自見佛。安得不持誦講說。凡人自心誦得此經。自
<lb ed="X" n="0689b07"/><lb ed="R092" n="0723b10"/>心解得經義。自心體得無相無著之理。所在之處。
<lb ed="X" n="0689b08"/><lb ed="R092" n="0723b11"/>常修佛行。念念無有間歇。心常淸淨。不生不滅。無
<lb ed="X" n="0689b09"/><lb ed="R092" n="0723b12"/>諸妄念。便可立地成佛。可見卽心是佛。故言所在
<lb ed="X" n="0689b10"/><lb ed="R092" n="0723b13"/>之處。卽爲有佛。尊重弟子。謂菩薩等。能悟無相妙
<lb ed="X" n="0689b11"/><lb ed="R092" n="0723b14"/>理。有可尊重也。川禪師云。合如是。頌曰。似海之深。
<lb ed="X" n="0689b12"/><lb ed="R092" n="0723b15"/>如山之固。左旋右轉。不去不住。出窟金毛獅子兒。
<lb ed="X" n="0689b13"/><lb ed="R092" n="0723b16"/>全威哮吼衆狐疑。深思不動干戈處。直攝天魔外
<lb ed="X" n="0689b14"/><lb ed="R092" n="0723b17"/>道歸。杲禪師頌曰。卽心是佛無餘法。迷者多于心
<lb ed="X" n="0689b15"/><lb ed="R092" n="0723b18"/>外求。一念廓然歸本際。還如洗脚上船頭。僧問首
<lb ed="X" n="0689b16"/><lb ed="R092" n="0724a01"/>山。如何是佛。山答。新婦騎驢阿家牽。皷山珪禪師
<lb ed="X" n="0689b17"/><lb ed="R092" n="0724a02"/>爲作頌云。阿家新婦兩同條。咫尺家鄕路不遙。可
<lb ed="X" n="0689b18"/><lb ed="R092" n="0724a03"/>笑騎驢覔驢者。一生錯認馬鞍橋。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0689b19"/><lb ed="R092" n="0724a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">如法受持分第十三</cb:mulu><head>○如法受持分第十三</head><p xml:id="pX25p0689b1910" cb:place="inline">依佛所說之法。承受而持
<lb ed="X" n="0689b20"/><lb ed="R092" n="0724a05"/>守之。</p>
<lb ed="X" n="0689b21"/><lb ed="R092" n="0724a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0689b2101">爾時須菩提白佛言世尊<note place="inline">至</note>是名般若波羅蜜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0689b22"/><lb ed="R092" n="0724a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0689b2201">須菩提見如來讚美經典。因請此經。當屬何名。使
<lb ed="X" n="0689b23"/><lb ed="R092" n="0724a08"/>我等奉事此經而持守之。佛曰。明此經者。其智慧
<lb ed="X" n="0689b24"/><lb ed="R092" n="0724a09"/>如金之剛利。能斷絕一切有相之物。除一切邪妄
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0689c" n="0689c"/>
<lb ed="X" n="0689c01"/><lb ed="R092" n="0724a10"/>之念。直至諸佛菩薩之彼岸。名爲金剛般若波羅
<lb ed="X" n="0689c02"/><lb ed="R092" n="0724a11"/>蜜。以是名字。汝當奉而持之。只在自心。行住坐臥。
<lb ed="X" n="0689c03"/><lb ed="R092" n="0724a12"/>勿令分別。便能斷一切疑執。然法性卽空。不可執
<lb ed="X" n="0689c04"/><lb ed="R092" n="0724a13"/>此爲相。悟明本性。湛若太虗。體尙且無。何名之有。
<lb ed="X" n="0689c05"/><lb ed="R092" n="0724a14"/>如來恐人生斷滅見。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0689c0501" n="0689c0501"/><anchor xml:id="beg0689c0501" n="0689c0501"/>已<anchor xml:id="end0689c0501"/>而強安是名。故虗名
<lb ed="X" n="0689c06"/><lb ed="R092" n="0724a15"/>爲般若波羅蜜。以接引衆生。隨說隨掃。惟恐人住
<lb ed="X" n="0689c07"/><lb ed="R092" n="0724a16"/>于相也。歸宗禪師云。有座主來參。値宗鋤草。見一
<lb ed="X" n="0689c08"/><lb ed="R092" n="0724a17"/>蛇。斬之。主云。久向歸宗。元來是箇麤行沙門。宗云。
<lb ed="X" n="0689c09"/><lb ed="R092" n="0724a18"/>是爾麤。我麤。且道這僧。過在什麼處。昭禪師爲作
<lb ed="X" n="0689c10"/><lb ed="R092" n="0724b01"/>頌曰。廬嶽宗師接上機。斬蛇特地施慈悲。癡迷座
<lb ed="X" n="0689c11"/><lb ed="R092" n="0724b02"/>主生驚怖。却道麤心惹是非。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0689c12"/><lb ed="R092" n="0724b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0689c1201">須菩提於意云何<note place="inline">至</note>白佛言世尊如來無所說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0689c13"/><lb ed="R092" n="0724b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0689c1301">本心原淨。諸法原空。更有何法可說。二乘之人執
<lb ed="X" n="0689c14"/><lb ed="R092" n="0724b05"/>著人法是有。卽有所說。菩薩了悟人法皆空。却無
<lb ed="X" n="0689c15"/><lb ed="R092" n="0724b06"/>所說。佛蓋強名爲金剛經。未嘗實指經中。曰此是
<lb ed="X" n="0689c16"/><lb ed="R092" n="0724b07"/>何等法。安得爲眞有般若波羅蜜之法。寒山子云。
<lb ed="X" n="0689c17"/><lb ed="R092" n="0724b08"/>吾心似秋月。碧潭光皎潔。無物堪比倫。敎我如何
<lb ed="X" n="0689c18"/><lb ed="R092" n="0724b09"/>說。川禪師云。低聲。低聲。頌曰。入草求人不奈何。利
<lb ed="X" n="0689c19"/><lb ed="R092" n="0724b10"/>刀斷了手摩挲。雖然出入無踪跡。文彩全彰見也
<lb ed="X" n="0689c20"/><lb ed="R092" n="0724b11"/>麼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0689c21"/><lb ed="R092" n="0724b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0689c2101">須菩提於意云何三千大千<note place="inline">至</note>非世界是名世界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0689c22"/><lb ed="R092" n="0724b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0689c2201">怎見得法無可說。今三千大千世界。以無量因緣
<lb ed="X" n="0689c23"/><lb ed="R092" n="0724b14"/>乃成。一切衆生。豈外此而別有世界。悟者處此。迷
<lb ed="X" n="0689c24"/><lb ed="R092" n="0724b15"/>者亦處此。悟者之心淸淨心也。以此心處此世界。
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0690a" n="0690a"/>
<lb ed="X" n="0690a01"/><lb ed="R092" n="0724b16"/>卽淸淨世界。迷者之心塵垢心也。以此心處此世
<lb ed="X" n="0690a02"/><lb ed="R092" n="0724b17"/>界。卽微塵世界。世界許多。而微塵亦不勝其多。使
<lb ed="X" n="0690a03"/><lb ed="R092" n="0724b18"/>一切衆生。皆生淸淨心。非微塵所可汚。故云非微
<lb ed="X" n="0690a04"/><lb ed="R092" n="0725a01"/>塵。得出世間法。非世界所能間。故云非世界。在世
<lb ed="X" n="0690a05"/><lb ed="R092" n="0725a02"/>離世。在塵離塵。可見實非有微塵之定形也。不過
<lb ed="X" n="0690a06"/><lb ed="R092" n="0725a03"/>虗名爲微塵。如來說世界。亦非實有世界之定形
<lb ed="X" n="0690a07"/><lb ed="R092" n="0725a04"/>也。一切山崖。會有崩裂。一切江河。會有枯竭。不過
<lb ed="X" n="0690a08"/><lb ed="R092" n="0725a05"/>虗名爲世界云耳。若必說佛有法。是微塵實有微
<lb ed="X" n="0690a09"/><lb ed="R092" n="0725a06"/>塵。世界實有世界。只此一念。便不淸淨。何以究竟
<lb ed="X" n="0690a10"/><lb ed="R092" n="0725a07"/>作佛。故古德云。一念不生全體見。六根纔動被雲
<lb ed="X" n="0690a11"/><lb ed="R092" n="0725a08"/>遮。傅頌曰。積塵成世界。析界作微塵。界喩人天果。
<lb ed="X" n="0690a12"/><lb ed="R092" n="0725a09"/>塵爲有漏因。塵因因不實。界果果非眞。果因知是
<lb ed="X" n="0690a13"/><lb ed="R092" n="0725a10"/>幻。逍遙自在人。</p><p xml:id="pX25p0690a1307" cb:place="inline">○<name role="" type="person">圜悟禪師</name>上堂云。十方同聚會。
<lb ed="X" n="0690a14"/><lb ed="R092" n="0725a11"/>箇箇學無爲。此是選佛場。心空及第歸。大丈夫。具
<lb ed="X" n="0690a15"/><lb ed="R092" n="0725a12"/>決烈志氣。慷慨英靈。踏破化城。歸家穩坐。外不見
<lb ed="X" n="0690a16"/><lb ed="R092" n="0725a13"/>一切境界。內不見有自<anchor xml:id="nkr_note_add_0690a1601" n="0690a1601"/><anchor xml:id="beg0690a1601" n="0690a1601"/>己<anchor xml:id="end0690a1601"/>。上不見有諸聖。下不見
<lb ed="X" n="0690a17"/><lb ed="R092" n="0725a14"/>有凡愚。淨躶躶。赤洒洒。一念不生。桶底子脫。豈不
<lb ed="X" n="0690a18"/><lb ed="R092" n="0725a15"/>是心空。到這裏。還容棒喝麼。還用元妙理性麼。還
<lb ed="X" n="0690a19"/><lb ed="R092" n="0725a16"/>容彼我是非麼。直不如紅爐上一點雪相似。豈不
<lb ed="X" n="0690a20"/><lb ed="R092" n="0725a17"/>是選佛場。然雖如是。猶涉階梯在。且問涉階梯句
<lb ed="X" n="0690a21"/><lb ed="R092" n="0725a18"/>作麼生道。千聖會中無影迹。萬人叢裏奪高標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0690a22"/><lb ed="R092" n="0725b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0690a2201">須菩提於意云何可以三十二相<note place="inline">至</note>是名三十二相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0690a23"/><lb ed="R092" n="0725b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0690a2301">三十二相者。謂眼耳鼻舌身五根中。具修六波羅
<lb ed="X" n="0690a24"/><lb ed="R092" n="0725b03"/>蜜謂布施持戒忍辱精進禪定智慧是也。于意根
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0690b" n="0690b"/>
<lb ed="X" n="0690b01"/><lb ed="R092" n="0725b04"/>中修無住無爲。是三十二相淸淨行。卽心成佛。原
<lb ed="X" n="0690b02"/><lb ed="R092" n="0725b05"/>不在相好莊嚴上。若據如來妙相。本性湛然空寂。
<lb ed="X" n="0690b03"/><lb ed="R092" n="0725b06"/>一相尙不可得。豈可以三十二相而求見。欲見如
<lb ed="X" n="0690b04"/><lb ed="R092" n="0725b07"/>來。卽我有覺悟心是也故如來三十二相。雖若異
<lb ed="X" n="0690b05"/><lb ed="R092" n="0725b08"/>於衆生。然亦與衆生幻形同歸有盡。非是眞實相
<lb ed="X" n="0690b06"/><lb ed="R092" n="0725b09"/>也。但名爲三十二相耳。川禪師云。借婆衫子拜婆
<lb ed="X" n="0690b07"/><lb ed="R092" n="0725b10"/>年。頌曰。你有我亦有。君無我亦無。有無俱不立。相
<lb ed="X" n="0690b08"/><lb ed="R092" n="0725b11"/>對嘴盧都。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0690b09"/><lb ed="R092" n="0725b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0690b0901">須菩提若有善男子善女人<note place="inline">至</note>爲他人說其福甚多。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0690b10"/><lb ed="R092" n="0725b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0690b1001">世人所重者。莫過於身命。若知身是幻相。卽以身
<lb ed="X" n="0690b11"/><lb ed="R092" n="0725b14"/>命布施。不認爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0690b1101" n="0690b1101"/><anchor xml:id="beg0690b1101" n="0690b1101"/>己<anchor xml:id="end0690b1101"/>有。固較之施七寶者不同。然畢
<lb ed="X" n="0690b12"/><lb ed="R092" n="0725b15"/>竟不明本性。如生豪貴之家。驕奢縱恣。難免造業。
<lb ed="X" n="0690b13"/><lb ed="R092" n="0725b16"/>反受業報。縱使捨身如沙數之多。爭如受持四句
<lb ed="X" n="0690b14"/><lb ed="R092" n="0725b17"/>偈等而解說之。使人我同登彼岸。其福豈不甚多。
<lb ed="X" n="0690b15"/><lb ed="R092" n="0725b18"/>夫捨身尙不如持經度人。人何可不以持經爲急
<lb ed="X" n="0690b16"/><lb ed="R092" n="0726a01"/>務。傅頌曰。施命如沙數。人天業轉深。旣掩菩提相。
<lb ed="X" n="0690b17"/><lb ed="R092" n="0726a02"/>能障涅槃心。猿猴探水月。<g ref="#CB06326">䕞</g><g ref="#CB00037">𦿆</g>拾花鍼。愛河浮更
<lb ed="X" n="0690b18"/><lb ed="R092" n="0726a03"/>沒。苦海出還沉。又頌曰。經中稱四句。應當不離身。
<lb ed="X" n="0690b19"/><lb ed="R092" n="0726a04"/>愚人看似夢。智者見唯眞。法性無前後。無中非故
<lb ed="X" n="0690b20"/><lb ed="R092" n="0726a05"/>新。蘊空無實相。憑何見有人。川禪師云。兩彩一賽。
<lb ed="X" n="0690b21"/><lb ed="R092" n="0726a06"/>頌曰。伏手滑槌不換劍。善使之人皆總便。不用安
<lb ed="X" n="0690b22"/><lb ed="R092" n="0726a07"/>排本現成。箇中須是英靈漢。囉囉哩。囉哩囉。山花
<lb ed="X" n="0690b23"/><lb ed="R092" n="0726a08"/>笑。野鳥歌。此時如得意。隨處薩婆訶。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0690b24"/><lb ed="R092" n="0726a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">離相寂滅分第十四</cb:mulu><head>○離相寂滅分第十四</head><p xml:id="pX25p0690b2410" cb:place="inline">脫離一切形相。則眞心寂
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0690c" n="0690c"/>
<lb ed="X" n="0690c01"/><lb ed="R092" n="0726a10"/>靜。妄念消滅。</p>
<lb ed="X" n="0690c02"/><lb ed="R092" n="0726a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0690c0201">爾時須菩提聞說是經<note place="inline">至</note>未曾得聞如是之經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0690c03"/><lb ed="R092" n="0726a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0690c0301">須菩提是阿羅漢。於五百弟子中。解空第一。大徹
<lb ed="X" n="0690c04"/><lb ed="R092" n="0726a13"/>悟眞空無相義趣。傷共覺悟之晚。不覺涕淚悲泣
<lb ed="X" n="0690c05"/><lb ed="R092" n="0726a14"/>曰。希有。世尊。佛說如是甚深經典。我從昔來。雖有
<lb ed="X" n="0690c06"/><lb ed="R092" n="0726a15"/>得於慧眼實未曾得聞是經。蓋具慧眼。但知得萬
<lb ed="X" n="0690c07"/><lb ed="R092" n="0726a16"/>法皆空。今倂其空亦遣之。所以感極而涕零也。傅
<lb ed="X" n="0690c08"/><lb ed="R092" n="0726a17"/>頌曰。聞經深解義。心中喜且悲。昔除煩惱障。今能
<lb ed="X" n="0690c09"/><lb ed="R092" n="0726a18"/>離所知。遍計于先了。圓成證此時。宿乘無閡慧。方
<lb ed="X" n="0690c10"/><lb ed="R092" n="0726b01"/>便勸人持。川禪師云。好笑。當面諱了。頌曰。自小生
<lb ed="X" n="0690c11"/><lb ed="R092" n="0726b02"/>來慣遠方。幾回衡嶽度瀟湘。一朝踏著家鄕路。始
<lb ed="X" n="0690c12"/><lb ed="R092" n="0726b03"/>覺途中日月長。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0690c13"/><lb ed="R092" n="0726b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0690c1301">世尊若復有人得聞是經<note place="inline">至</note>成就第一希有功德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0690c14"/><lb ed="R092" n="0726b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0690c1401">須菩提言。我得慧眼者。今日纔聞此經。世之衆生。
<lb ed="X" n="0690c15"/><lb ed="R092" n="0726b06"/>豈有聞而遂信者。如人聞此經。信于心。使心中常
<lb ed="X" n="0690c16"/><lb ed="R092" n="0726b07"/>是淸淨。則萬法當前。自然了徹。眞實之相卽從此
<lb ed="X" n="0690c17"/><lb ed="R092" n="0726b08"/>無相中生發出來。譬如鑑空。卽能照也。當知是人。
<lb ed="X" n="0690c18"/><lb ed="R092" n="0726b09"/>決定成就諸佛功德。莫有過之者。豈非第一希有。
<lb ed="X" n="0690c19"/><lb ed="R092" n="0726b10"/>變福言功者。功成果滿。福不足道也。傅頌曰。未有
<lb ed="X" n="0690c20"/><lb ed="R092" n="0726b11"/>無心境。曾無無境心。境亡心自滅。心滅境無侵。經
<lb ed="X" n="0690c21"/><lb ed="R092" n="0726b12"/>中稱實相。語妙理能深。證知惟有佛。小聖詎能任。</p>
<lb ed="X" n="0690c22"/><lb ed="R092" n="0726b13"/><p xml:id="pX25p0690c2201">○佛說無相。但去妄念。不去天理。若倂天理去了。
<lb ed="X" n="0690c23"/><lb ed="R092" n="0726b14"/>未免行尸走肉。虗生世間。故說出生實相三字。亦
<lb ed="X" n="0690c24"/><lb ed="R092" n="0726b15"/>慮人之流于枯槁也。世儒不去細究。反言佛氏虗
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0691a" n="0691a"/>
<lb ed="X" n="0691a01"/><lb ed="R092" n="0726b16"/>無寂滅。豈不罪過。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0691a02"/><lb ed="R092" n="0726b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0691a0201">世尊是實相者卽非相是故如來說名實相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0691a03"/><lb ed="R092" n="0726b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0691a0301">雖曰實相。其實無相。<anchor xml:id="nkr_note_add_0691a0301" n="0691a0301"/><anchor xml:id="beg0691a0301" n="0691a0301"/>但<anchor xml:id="end0691a0301"/>就無相中能生照心。比之
<lb ed="X" n="0691a04"/><lb ed="R092" n="0727a01"/>頑空者不同。故言爲非。不是竟言無。如龜毛兔角。
<lb ed="X" n="0691a05"/><lb ed="R092" n="0727a02"/>只說龜無毛。兔無角。不說無龜毛兔角。只說實相
<lb ed="X" n="0691a06"/><lb ed="R092" n="0727a03"/>無相。不說無實相。達磨曰。若解實相。卽見非相。正
<lb ed="X" n="0691a07"/><lb ed="R092" n="0727a04"/>猶水中鹽味。色裏膠靑。決定是有。不見其形。是故
<lb ed="X" n="0691a08"/><lb ed="R092" n="0727a05"/>如來。虗名之爲實相傅頌曰。衆生與壽者。蘊上立
<lb ed="X" n="0691a09"/><lb ed="R092" n="0727a06"/>虗名。如龜毛不實。似兔角無形。川禪師云。山河大
<lb ed="X" n="0691a10"/><lb ed="R092" n="0727a07"/>地。甚處得來。頌曰。遠觀山有色。近聽水無聲。春去
<lb ed="X" n="0691a11"/><lb ed="R092" n="0727a08"/>花猶在。人來鳥不驚。頭頭皆顯露。物物體元平。如
<lb ed="X" n="0691a12"/><lb ed="R092" n="0727a09"/>何言不會。只爲太分明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0691a13"/><lb ed="R092" n="0727a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0691a1301">世尊我今得聞如是經典<note place="inline">至</note>一切諸相卽名諸佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0691a14"/><lb ed="R092" n="0727a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0691a1401">須菩提言。我今得聞如是經典。幸有如來現在。得
<lb ed="X" n="0691a15"/><lb ed="R092" n="0727a12"/>之於耳提面命。故信其言。解其義。信受而持守之。
<lb ed="X" n="0691a16"/><lb ed="R092" n="0727a13"/>何難之有。獨以世尊滅度後。歷五百歲之久。去聖
<lb ed="X" n="0691a17"/><lb ed="R092" n="0727a14"/>人遼遠。衆生之中。若能信解受持。心常淸淨。不著
<lb ed="X" n="0691a18"/><lb ed="R092" n="0727a15"/>諸相。悟住無所住心。了得無所得法。此是第一流
<lb ed="X" n="0691a19"/><lb ed="R092" n="0727a16"/>人。可謂絕無而僅有。何故而獨能信解受持此經。
<lb ed="X" n="0691a20"/><lb ed="R092" n="0727a17"/>其人必無我人等四相。所以能悟般若波羅蜜甚
<lb ed="X" n="0691a21"/><lb ed="R092" n="0727a18"/>深經典。信解受持也。又須知是人。所以能持是經。
<lb ed="X" n="0691a22"/><lb ed="R092" n="0727b01"/>而無四相者。何也。彼能知四相本來不生。卽非四
<lb ed="X" n="0691a23"/><lb ed="R092" n="0727b02"/>相義也。何以知四相非相也。所造之地。有智慧心。
<lb ed="X" n="0691a24"/><lb ed="R092" n="0727b03"/>能離一切諸相。解悟三空。契合實相。究竟涅槃。三
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0691b" n="0691b"/>
<lb ed="X" n="0691b01"/><lb ed="R092" n="0727b04"/>世如來同證此理。卽稱諸佛矣傅頌曰。空生聞妙
<lb ed="X" n="0691b02"/><lb ed="R092" n="0727b05"/>理。如蓬値在麻。凡流信此法。同火出蓮花。恐人生
<lb ed="X" n="0691b03"/><lb ed="R092" n="0727b06"/>斷見。大聖預開遮。如能離諸相。定入法王家。川禪
<lb ed="X" n="0691b04"/><lb ed="R092" n="0727b07"/>師云。若不得後語。前話也難圓。頌曰。難難難。如平
<lb ed="X" n="0691b05"/><lb ed="R092" n="0727b08"/>地上靑天。易易易。似和衣一覺睡。行船盡在把梢
<lb ed="X" n="0691b06"/><lb ed="R092" n="0727b09"/>人。誰道波濤從地起。又云。行住坐臥。著衣吃飯。更
<lb ed="X" n="0691b07"/><lb ed="R092" n="0727b10"/>有什麼事。頌曰。冰不熱。火不寒。土不濕。水不乾。金
<lb ed="X" n="0691b08"/><lb ed="R092" n="0727b11"/>剛脚踏地。幡竿頭指天。若人信得及。北斗面南看。
<lb ed="X" n="0691b09"/><lb ed="R092" n="0727b12"/>又云。心不負人。面無慚色。頌曰。舊竹生新筍。新花
<lb ed="X" n="0691b10"/><lb ed="R092" n="0727b13"/>長舊枝。雨催行路客。風送片帆歸。竹密不妨流水
<lb ed="X" n="0691b11"/><lb ed="R092" n="0727b14"/>過。山高豈礙白雲飛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0691b12"/><lb ed="R092" n="0727b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0691b1201">佛吿須菩提如是如是<note place="inline">至</note>當知是人甚爲希有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0691b13"/><lb ed="R092" n="0727b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0691b1301">須菩提所解空義。契合如來之旨。故深然之。不驚。
<lb ed="X" n="0691b14"/><lb ed="R092" n="0727b17"/>無駭愕心。不怖。無懼怯心。不畏。無阻難心。佛恐世
<lb ed="X" n="0691b15"/><lb ed="R092" n="0727b18"/>遠僅存言敎。人或有此三心。則信解受持未必堅
<lb ed="X" n="0691b16"/><lb ed="R092" n="0728a01"/>固。故稱是人甚爲希有。傅頌曰。如能發心者。應當
<lb ed="X" n="0691b17"/><lb ed="R092" n="0728a02"/>了二邊。涅槃無有相。菩提離此緣。無乘及乘者。人
<lb ed="X" n="0691b18"/><lb ed="R092" n="0728a03"/>法兩俱捐。欲達眞如理。應當識本源。川禪師云。祇
<lb ed="X" n="0691b19"/><lb ed="R092" n="0728a04"/>是自家的。頌曰。毛吞巨海水。芥子納須彌。碧漢一
<lb ed="X" n="0691b20"/><lb ed="R092" n="0728a05"/>輪滿。淸光六合輝。踏得故鄕田地穩。更無南北與
<lb ed="X" n="0691b21"/><lb ed="R092" n="0728a06"/>東西。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0691b22"/><lb ed="R092" n="0728a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0691b2201">何以故須菩提如來說第一<note place="inline">至</note>是名第一波羅蜜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0691b23"/><lb ed="R092" n="0728a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0691b2301">何以言其希有。是經爲萬法之綱。三世諸佛皆從
<lb ed="X" n="0691b24"/><lb ed="R092" n="0728a09"/>此成。爲第一彼岸。波羅蜜有十種。一布施二持戒。
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0691c" n="0691c"/>
<lb ed="X" n="0691c01"/><lb ed="R092" n="0728a10"/>三忍辱。四精進。五禪定。六智慧。七慈。八悲。九方便。
<lb ed="X" n="0691c02"/><lb ed="R092" n="0728a11"/>十不退。今言第一波羅蜜。以布施資生衆善。直至
<lb ed="X" n="0691c03"/><lb ed="R092" n="0728a12"/>菩提。登彼岸。豈眞有哉。特立是名以證持經有益
<lb ed="X" n="0691c04"/><lb ed="R092" n="0728a13"/>耳。傅頌曰。波羅稱彼岸。於中十種名。高卑緣妄識。
<lb ed="X" n="0691c05"/><lb ed="R092" n="0728a14"/>次第爲迷情。焰裏尋求水。空中覓響聲。眞如何得
<lb ed="X" n="0691c06"/><lb ed="R092" n="0728a15"/>失。今始號圓成。川禪師云。八字打開。兩手分付。頌
<lb ed="X" n="0691c07"/><lb ed="R092" n="0728a16"/>曰。是名第一波羅蜜萬別千差從此出。鬼面神頭
<lb ed="X" n="0691c08"/><lb ed="R092" n="0728a17"/>對面來。從此莫道不相識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0691c09"/><lb ed="R092" n="0728a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0691c0901">須菩提忍辱波羅蜜<note place="inline">至</note>是名忍辱波羅蜜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0691c10"/><lb ed="R092" n="0728b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0691c1001">不但持經可登彼岸。修行人。亂眞性者莫如辱。能
<lb ed="X" n="0691c11"/><lb ed="R092" n="0728b02"/>忍耐不起嗔心。則亦可登彼岸。然忍僅是藏蓄之
<lb ed="X" n="0691c12"/><lb ed="R092" n="0728b03"/>意。工夫一懈。終不能忍。又不如與忍俱忘。蓋眞性
<lb ed="X" n="0691c13"/><lb ed="R092" n="0728b04"/>中原無辱可忍。不過虗名以勸人。太陽禪師擧火。
<lb ed="X" n="0691c14"/><lb ed="R092" n="0728b05"/>問僧云。會麼。僧云。不會。師云。起則遍周沙界。滅則
<lb ed="X" n="0691c15"/><lb ed="R092" n="0728b06"/>了無所得。龐居士問<name role="" type="person">馬祖</name>云。不與萬法爲侶。是什
<lb ed="X" n="0691c16"/><lb ed="R092" n="0728b07"/>麼人。祖云。迴光自照看。待你一口吸盡西江水。然
<lb ed="X" n="0691c17"/><lb ed="R092" n="0728b08"/>後向你道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0691c18"/><lb ed="R092" n="0728b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0691c1801">何以故須菩提如我昔爲<note place="inline">至</note>無衆生相無壽者相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0691c19"/><lb ed="R092" n="0728b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0691c1901">梵語歌利王。指無道極惡君。佛昔修道山中。有諸
<lb ed="X" n="0691c20"/><lb ed="R092" n="0728b11"/>宮女。從王出獵。因王倦寢。諸宮女見佛。以爲仙也。
<lb ed="X" n="0691c21"/><lb ed="R092" n="0728b12"/>遂環集佛所禮拜。王覺。大怒。將刀割截佛之身體。
<lb ed="X" n="0691c22"/><lb ed="R092" n="0728b13"/>天怒雨石乃免。何以見無心忍辱。佛言。我遭此凌
<lb ed="X" n="0691c23"/><lb ed="R092" n="0728b14"/>辱之時。惟無我人等四相故忘其辱。亦忘其爲忍
<lb ed="X" n="0691c24"/><lb ed="R092" n="0728b15"/>辱。縱被割截無所顧慮。若使我於往昔。被歌利王。
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0692a" n="0692a"/>
<lb ed="X" n="0692a01"/><lb ed="R092" n="0728b16"/>欲將我身<g ref="#CB06745">𣩊</g>裂時。有一毫我人等相。則嗔恨之心。
<lb ed="X" n="0692a02"/><lb ed="R092" n="0728b17"/>必有不容遏者。亦何能忍辱如此。不但於歌利王
<lb ed="X" n="0692a03"/><lb ed="R092" n="0728b18"/>如此。猶思憶過去五百世時。知此身原是假合。因
<lb ed="X" n="0692a04"/><lb ed="R092" n="0729a01"/>單修忍辱之道。作忍辱仙人。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0692a0401" n="0692a0401"/><anchor xml:id="beg0692a0401" n="0692a0401"/>已<anchor xml:id="end0692a0401"/>脫離四相久矣。
<lb ed="X" n="0692a05"/><lb ed="R092" n="0729a02"/>所以忍辱。而不住忍辱之相。傳頌曰。暴虐唯無道。
<lb ed="X" n="0692a06"/><lb ed="R092" n="0729a03"/>時稱歌利王。逢君出遊獵。仙人橫被傷。頻經五百
<lb ed="X" n="0692a07"/><lb ed="R092" n="0729a04"/>世。前後極時長。承仙忍辱力。今乃證眞常。川禪師
<lb ed="X" n="0692a08"/><lb ed="R092" n="0729a05"/>云。智不責愚。頌曰。加刀斷水。似火吹光。明來暗去。
<lb ed="X" n="0692a09"/><lb ed="R092" n="0729a06"/>那事無妨。歌利王。歌利王。誰知遠烟浪。別有好商
<lb ed="X" n="0692a10"/><lb ed="R092" n="0729a07"/>量。又云。目前無法。從敎柳綠花紅。耳畔無聲。一任
<lb ed="X" n="0692a11"/><lb ed="R092" n="0729a08"/>鶯啼燕語。頌曰。四大元無我。五蘊悉皆空。廓落虗
<lb ed="X" n="0692a12"/><lb ed="R092" n="0729a09"/>無理。乾坤萬古同。妙峯嶷嶷常如故。誰管顚號刮
<lb ed="X" n="0692a13"/><lb ed="R092" n="0729a10"/>地風。</p><p xml:id="pX25p0692a1303" cb:place="inline">○肇法師曰。五蘊身非有。四大本來空。將頭
<lb ed="X" n="0692a14"/><lb ed="R092" n="0729a11"/>臨白刃。一似斬春風。歌者。卽慧之別名。利者。刀也。
<lb ed="X" n="0692a15"/><lb ed="R092" n="0729a12"/>非謂世閒之刀。王者。心也。是用慧刀。割截無明煩
<lb ed="X" n="0692a16"/><lb ed="R092" n="0729a13"/>惱之身體也。應生嗔恨者。謂色身與法身不同。當
<lb ed="X" n="0692a17"/><lb ed="R092" n="0729a14"/>知割截之時。卽不見有身相。亦不見有我人等四
<lb ed="X" n="0692a18"/><lb ed="R092" n="0729a15"/>相。何處更有嗔恨也。</p><p xml:id="pX25p0692a1809" cb:place="inline">○<name role="" type="person">圜悟禪師</name>云。大凡爲善知
<lb ed="X" n="0692a19"/><lb ed="R092" n="0729a16"/>識。應當慈悲柔和。善順接物。以平等無諍自處。彼
<lb ed="X" n="0692a20"/><lb ed="R092" n="0729a17"/>以惡聲色來加我。非理相干。訕謗毀辱。但退步自
<lb ed="X" n="0692a21"/><lb ed="R092" n="0729a18"/>照。勿與較量。亦不嗔恨。久之魔孼自消。若與之較。
<lb ed="X" n="0692a22"/><lb ed="R092" n="0729b01"/>卽惡聲相反。豈有了期。且見性之人。聞人毀謗。如
<lb ed="X" n="0692a23"/><lb ed="R092" n="0729b02"/>飮甘露。心自淸涼。不生煩惱。則能成就定慧之力。
<lb ed="X" n="0692a24"/><lb ed="R092" n="0729b03"/>不被六賊盜竊家寶。功德法財。遂從此增長。今人
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0692b" n="0692b"/>
<lb ed="X" n="0692b01"/><lb ed="R092" n="0729b04"/>或被言語小嫌。或爲錢財得失。往往毀情爭鬬。搆
<lb ed="X" n="0692b02"/><lb ed="R092" n="0729b05"/>訟經年。骨月而成讐敵。覩此甯不猛省。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0692b03"/><lb ed="R092" n="0729b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0692b0301">是故須菩提菩薩應離一切<note place="inline">至</note>若心有住卽爲非住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0692b04"/><lb ed="R092" n="0729b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0692b0401">口非住住字。作止字看。餘皆言染著也。佛言。據我
<lb ed="X" n="0692b05"/><lb ed="R092" n="0729b08"/>忍辱不住相看來。今諸菩薩。欲求無上道果。發無
<lb ed="X" n="0692b06"/><lb ed="R092" n="0729b09"/>上道心者。又豈可少住相。當離一切相以。發正覺
<lb ed="X" n="0692b07"/><lb ed="R092" n="0729b10"/>心。然後可以成佛。不可住於聲色香味觸法而生
<lb ed="X" n="0692b08"/><lb ed="R092" n="0729b11"/>心也。蓋眞心中。初無色聲等。故六祖云。我於此法。
<lb ed="X" n="0692b09"/><lb ed="R092" n="0729b12"/>無住爲本。華嚴云。一切境界。不生染著。淨身口意。
<lb ed="X" n="0692b10"/><lb ed="R092" n="0729b13"/>住無礙行。滅一切障。世間受生。皆由著我。若離此
<lb ed="X" n="0692b11"/><lb ed="R092" n="0729b14"/>著。則無生處。涅槃經云。凡夫著色。乃至著識。以著
<lb ed="X" n="0692b12"/><lb ed="R092" n="0729b15"/>識故。則生貪染心。故爲所縛。乃至爲識之所繫縛。
<lb ed="X" n="0692b13"/><lb ed="R092" n="0729b16"/>以繫縛故。則不得免生老病死憂悲大苦一切煩
<lb ed="X" n="0692b14"/><lb ed="R092" n="0729b17"/>惱。於此能生無所住著之心。便是居塵出塵。纔合
<lb ed="X" n="0692b15"/><lb ed="R092" n="0729b18"/>於阿耨多羅三藐三菩提法。不然。心便不能脫灑。
<lb ed="X" n="0692b16"/><lb ed="R092" n="0730a01"/>卽非菩薩之所當止。色聲等。人人皆有。但一沉溺
<lb ed="X" n="0692b17"/><lb ed="R092" n="0730a02"/>於中。却生出許多煩惱貪吝心。便不能全智慧。得
<lb ed="X" n="0692b18"/><lb ed="R092" n="0730a03"/>證佛果。佛所以屢屢戒之。察禪師心印頌曰。問君
<lb ed="X" n="0692b19"/><lb ed="R092" n="0730a04"/>心印作何顏。心印何人敢授傳。歷劫坦然無異色。
<lb ed="X" n="0692b20"/><lb ed="R092" n="0730a05"/>呼爲心印早虗言。須知體似虗空性。意似紅爐火
<lb ed="X" n="0692b21"/><lb ed="R092" n="0730a06"/>裏蓮。莫謂無心云是道。無心猶隔一重關。川禪師
<lb ed="X" n="0692b22"/><lb ed="R092" n="0730a07"/>云。是。卽此用。離此用。頌曰。得之於心。應之於手。雪
<lb ed="X" n="0692b23"/><lb ed="R092" n="0730a08"/>月風花。天長地久。朝朝雞向五更啼。春來處處山
<lb ed="X" n="0692b24"/><lb ed="R092" n="0730a09"/>花秀。</p><p xml:id="pX25p0692b2403" cb:place="inline">○<name role="" type="person">圜悟禪師</name>云。在家菩薩。修出家行。如火中
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0692c" n="0692c"/>
<lb ed="X" n="0692c01"/><lb ed="R092" n="0730a10"/>生蓮。蓋名位權勢意氣。卒難調伏。而況火宅煩擾
<lb ed="X" n="0692c02"/><lb ed="R092" n="0730a11"/>熬煎。百端千緖。除非自<anchor xml:id="nkr_note_add_0692c0201" n="0692c0201"/><anchor xml:id="beg0692c0201" n="0692c0201"/>己<anchor xml:id="end0692c0201"/>直下明悟本性妙圓。到
<lb ed="X" n="0692c03"/><lb ed="R092" n="0730a12"/>大寂大定休歇之場。方能放下。廓爾平常。徹證無
<lb ed="X" n="0692c04"/><lb ed="R092" n="0730a13"/>心。觀一切法。如夢幻泡。空豁豁地。隨時應節。消遣
<lb ed="X" n="0692c05"/><lb ed="R092" n="0730a14"/>將去。隨自<anchor xml:id="nkr_note_add_0692c0501" n="0692c0501"/><anchor xml:id="beg0692c0501" n="0692c0501"/>己<anchor xml:id="end0692c0501"/>力量。轉化未悟。同入無爲無事法性
<lb ed="X" n="0692c06"/><lb ed="R092" n="0730a15"/>海中。則出來<name role="" type="person">南閻浮提</name>打一遭。必不爲折本也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0692c07"/><lb ed="R092" n="0730a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0692c0701">是故佛說菩薩心<note place="inline">至</note>利益一切衆生故應如是布施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0692c08"/><lb ed="R092" n="0730a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0692c0801">六塵中。一箇色字。最易染著。色卽是空。空卽是色。
<lb ed="X" n="0692c09"/><lb ed="R092" n="0730a18"/>識得他破。無過於佛。故又獨摘出言之。惟不應住
<lb ed="X" n="0692c10"/><lb ed="R092" n="0730b01"/>六塵而生心念。是故菩薩的心。謂六度以布施爲
<lb ed="X" n="0692c11"/><lb ed="R092" n="0730b02"/>首亦不應住於色而行布施。何也。祇爲一切衆生。
<lb ed="X" n="0692c12"/><lb ed="R092" n="0730b03"/>不可令彼贏此絀。須均被其澤。始有以利益之。應
<lb ed="X" n="0692c13"/><lb ed="R092" n="0730b04"/>當如此不住色布施也。其餘聲香味觸法之不應
<lb ed="X" n="0692c14"/><lb ed="R092" n="0730b05"/>住。又可推<anchor xml:id="nkr_note_add_0692c1401" n="0692c1401"/><anchor xml:id="beg0692c1401" n="0692c1401"/>己<anchor xml:id="end0692c1401"/>。故華嚴經云不爲自身求歡樂。但爲
<lb ed="X" n="0692c15"/><lb ed="R092" n="0730b06"/>救護諸衆生。傅頌曰。菩薩懷深智。何時不帶悲。投
<lb ed="X" n="0692c16"/><lb ed="R092" n="0730b07"/>身憂虎餓。割肉恐鷹饑。精勤三大劫。曾無一念疲。
<lb ed="X" n="0692c17"/><lb ed="R092" n="0730b08"/>如能同此行。皆得作天師。川禪師云。有佛處不得
<lb ed="X" n="0692c18"/><lb ed="R092" n="0730b09"/>住。無佛處急走過。三十年後。莫言不道。頌曰。朝遊
<lb ed="X" n="0692c19"/><lb ed="R092" n="0730b10"/>南嶽。暮往天台。追之不及。忽然自來。獨坐獨坐無
<lb ed="X" n="0692c20"/><lb ed="R092" n="0730b11"/>拘繫。得寬懷處且寬懷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0692c21"/><lb ed="R092" n="0730b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0692c2101">如來說一切諸相<note place="inline">至</note>又說一切衆生卽非衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0692c22"/><lb ed="R092" n="0730b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0692c2201">若說是諸相原有相。無怪乎人之有住也。如來所
<lb ed="X" n="0692c23"/><lb ed="R092" n="0730b14"/>說諸相。以凡有相者。終有敗壞。皆是虗妄。人身中
<lb ed="X" n="0692c24"/><lb ed="R092" n="0730b15"/>原自有眞常不滅之相。並不見有眞實形迹。故云
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0693a" n="0693a"/>
<lb ed="X" n="0693a01"/><lb ed="R092" n="0730b16"/>卽是非相。但人迷卽衆生悟卽是佛。若能斷諸妄
<lb ed="X" n="0693a02"/><lb ed="R092" n="0730b17"/>念。見自佛性。卽非衆生非原有衆生之定名也。川
<lb ed="X" n="0693a03"/><lb ed="R092" n="0730b18"/>禪師云。別有長處不妨拈出頌曰不是衆生不是
<lb ed="X" n="0693a04"/><lb ed="R092" n="0731a01"/>相。春暖黃鶯啼柳上。說盡山雲海月情。依前不會
<lb ed="X" n="0693a05"/><lb ed="R092" n="0731a02"/>空惆悵。空惆悵。萬里無雲天一樣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0693a06"/><lb ed="R092" n="0731a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0693a0601">須菩提如來是眞語者<note place="inline">至</note>不誑語者不異語者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0693a07"/><lb ed="R092" n="0731a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0693a0701">眞語。無一毫僞。實語無一毫虗。如語。契眞如之語。
<lb ed="X" n="0693a08"/><lb ed="R092" n="0731a05"/>不誑語。不誑惑人。不異語。不作怪誕語。葢如來一
<lb ed="X" n="0693a09"/><lb ed="R092" n="0731a06"/>言一語。皆從淸淨心中流出。故言此五者。令人生
<lb ed="X" n="0693a10"/><lb ed="R092" n="0731a07"/>信心。毋疑心。傅頌曰。衆生與蘊界。名別體非殊。了
<lb ed="X" n="0693a11"/><lb ed="R092" n="0731a08"/>知心似幻。迷情見有餘。眞言言不妄。實語語非虗。
<lb ed="X" n="0693a12"/><lb ed="R092" n="0731a09"/>始終無變異。性相本來如。川禪師云。知恩者少。負
<lb ed="X" n="0693a13"/><lb ed="R092" n="0731a10"/>恩者多。頌曰。兩箇五百是一貫。阿爺原是丈夫漢。
<lb ed="X" n="0693a14"/><lb ed="R092" n="0731a11"/>分明對面報渠言。爭奈好心無好報。眞語者。實語
<lb ed="X" n="0693a15"/><lb ed="R092" n="0731a12"/>者。呵呵呵。喏喏喏。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0693a16"/><lb ed="R092" n="0731a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0693a1601">須菩提如來所得法此法無實無虗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0693a17"/><lb ed="R092" n="0731a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0693a1701">欲言其實。無形可觀。無相可得。欲言其虗。時時呈
<lb ed="X" n="0693a18"/><lb ed="R092" n="0731a15"/>露。處處周圓。此眞空無相之妙法也。然如來法無
<lb ed="X" n="0693a19"/><lb ed="R092" n="0731a16"/>所得。何故說一得字。葢如來所得之法。正是此無
<lb ed="X" n="0693a20"/><lb ed="R092" n="0731a17"/>實無虗心法。不可以言得也。所以人不可著相求。
<lb ed="X" n="0693a21"/><lb ed="R092" n="0731a18"/>傅頌曰。證空便爲實。執我乃成虗。非空亦非有。誰
<lb ed="X" n="0693a22"/><lb ed="R092" n="0731b01"/>有復誰無。對病應施藥。無病藥還袪。須依二空理。
<lb ed="X" n="0693a23"/><lb ed="R092" n="0731b02"/>頴脫入無餘。川禪師云。水中鹽味。色裏膠靑。頌曰。
<lb ed="X" n="0693a24"/><lb ed="R092" n="0731b03"/>硬似鐵。軟如酥。看時有。覓時無。雖然步步常相守。
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0693b" n="0693b"/>
<lb ed="X" n="0693b01"/><lb ed="R092" n="0731b04"/>要且無人識得渠。咦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0693b02"/><lb ed="R092" n="0731b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0693b0201">須菩提若菩薩心住於法<note place="inline">至</note>日光明照見種種色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0693b03"/><lb ed="R092" n="0731b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0693b0301">佛言。設若修行人求證佛果其心於法。尙有所執
<lb ed="X" n="0693b04"/><lb ed="R092" n="0731b07"/>住。縱然能行布施。亦未能了徹眞空。故如人入暗
<lb ed="X" n="0693b05"/><lb ed="R092" n="0731b08"/>室中。茫無所見。若心一無住著。則隨布施。隨渾忘。
<lb ed="X" n="0693b06"/><lb ed="R092" n="0731b09"/>此心圓融。何微弗徹。譬如人本有眼目。加以日光。
<lb ed="X" n="0693b07"/><lb ed="R092" n="0731b10"/>有不照見種種形色者乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0693b08"/><lb ed="R092" n="0731b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0693b0801">須菩提當來之世<note place="inline">至</note>皆得成就無量無邊功德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0693b09"/><lb ed="R092" n="0731b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0693b0901">將來之世。後五百歲濁惡之時。如來雖沒。若有人
<lb ed="X" n="0693b10"/><lb ed="R092" n="0731b13"/>知本心無相。能于此經受持讀誦。心常精進。則不
<lb ed="X" n="0693b11"/><lb ed="R092" n="0731b14"/>著相處。慧性漸開。應當了悟人法二空。不被一切
<lb ed="X" n="0693b12"/><lb ed="R092" n="0731b15"/>善惡。聖凡諸境惑亂。卽與如來智慧同矣。任他無
<lb ed="X" n="0693b13"/><lb ed="R092" n="0731b16"/>量無邊功德。是人皆能當下頓悟。若以佛之智慧
<lb ed="X" n="0693b14"/><lb ed="R092" n="0731b17"/>照之。無不悉知悉見。共能成就。豈以五百歲後。遂
<lb ed="X" n="0693b15"/><lb ed="R092" n="0731b18"/>難其人。眞爲第一希有耶。川禪師云。因地而倒。因
<lb ed="X" n="0693b16"/><lb ed="R092" n="0732a01"/>地而起。向你道甚麼。頌曰。世間萬事不如常。又不
<lb ed="X" n="0693b17"/><lb ed="R092" n="0732a02"/>驚人又久長。如常恰似秋風至。無意涼人人自涼。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0693b18"/><lb ed="R092" n="0732a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">持經功德分第十五</cb:mulu><head>○持經功德分第十五</head><p xml:id="pX25p0693b1810" cb:place="inline">受持此經。功德無量。</p>
<lb ed="X" n="0693b19"/><lb ed="R092" n="0732a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0693b1901">須菩提若有善男子善女人<note place="inline">至</note>受持讀誦爲人解說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0693b20"/><lb ed="R092" n="0732a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0693b2001">佛恐人執著如來忍辱之說。徒以身布施。而于自
<lb ed="X" n="0693b21"/><lb ed="R092" n="0732a06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0693b2101" n="0693b2101"/><anchor xml:id="beg0693b2101" n="0693b2101"/>己<anchor xml:id="end0693b2101"/>性。與他人性。無纖毫利益。故于十三分言之。至
<lb ed="X" n="0693b22"/><lb ed="R092" n="0732a07"/>此復言。屢救其失。初日分謂早辰。中日分。謂中午。
<lb ed="X" n="0693b23"/><lb ed="R092" n="0732a08"/>後日分。謂晚間。一日三時。以恒河沙等身命布施。
<lb ed="X" n="0693b24"/><lb ed="R092" n="0732a09"/>如是捨身。直至歷無量劫。世間原無此事。佛不過
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0693c" n="0693c"/>
<lb ed="X" n="0693c01"/><lb ed="R092" n="0732a10"/>慮未來衆生。以布施求福。反染煩惱之因。故設化
<lb ed="X" n="0693c02"/><lb ed="R092" n="0732a11"/>假喩。極言布施之多且遠也。終不若金剛經。有聞
<lb ed="X" n="0693c03"/><lb ed="R092" n="0732a12"/>之者。一心信向。無所違逆。只此一念。聞經悟道。我
<lb ed="X" n="0693c04"/><lb ed="R092" n="0732a13"/>人頓盡。言下卽佛。將捨身有漏之福。比持經無漏
<lb ed="X" n="0693c05"/><lb ed="R092" n="0732a14"/>之慧。實不可及。故其福德。勝彼捨身者。何況更能
<lb ed="X" n="0693c06"/><lb ed="R092" n="0732a15"/>書寫此經。受持之。讀誦之。且爲人解說。流傳今古。
<lb ed="X" n="0693c07"/><lb ed="R092" n="0732a16"/>自種善根。又啓人之善心。日見增長。愈久而愈盛。
<lb ed="X" n="0693c08"/><lb ed="R092" n="0732a17"/>此爲出世間福。其得福也。不尤多乎。川禪師云。人
<lb ed="X" n="0693c09"/><lb ed="R092" n="0732a18"/>天福報卽不無。佛法未夢見在。頌曰。初中後發施
<lb ed="X" n="0693c10"/><lb ed="R092" n="0732b01"/>心同。功德無邊算不窮。爭似信心心不逆。一拳打
<lb ed="X" n="0693c11"/><lb ed="R092" n="0732b02"/>透太虗空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0693c12"/><lb ed="R092" n="0732b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0693c1201">須菩提以要言之<note place="inline">至</note>不可稱量無邊功德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0693c13"/><lb ed="R092" n="0732b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0693c1301">信心于此經得福。非私造之說也。今擧經中要領
<lb ed="X" n="0693c14"/><lb ed="R092" n="0732b05"/>言之。所說原要人生智慧心。不可住相。非他經之
<lb ed="X" n="0693c15"/><lb ed="R092" n="0732b06"/>溺于口耳文字者比。不可以心思口議。不可以稱
<lb ed="X" n="0693c16"/><lb ed="R092" n="0732b07"/>算量度。功德之大。無有邊際。亦復如此。所以一生
<lb ed="X" n="0693c17"/><lb ed="R092" n="0732b08"/>信心。遂能獲福。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0693c18"/><lb ed="R092" n="0732b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0693c1801">如來爲發大乘者說爲發最上乘者說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0693c19"/><lb ed="R092" n="0732b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0693c1901">乘。車也。阿羅漢獨了生死。不度衆生。謂之小乘。如
<lb ed="X" n="0693c20"/><lb ed="R092" n="0732b11"/>車乘之小者。能自載而<anchor xml:id="nkr_note_add_0693c2001" n="0693c2001"/><anchor xml:id="beg0693c2001" n="0693c2001"/>已<anchor xml:id="end0693c2001"/>。緣覺之人。半爲人。半爲
<lb ed="X" n="0693c21"/><lb ed="R092" n="0732b12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0693c2101" n="0693c2101"/><anchor xml:id="beg0693c2101" n="0693c2101"/>己<anchor xml:id="end0693c2101"/>。謂之中乘。如車乘之適中者也。菩薩智慧廣大。
<lb ed="X" n="0693c22"/><lb ed="R092" n="0732b13"/>善能建立一切法。普度衆生。故爲大乘。佛又能化
<lb ed="X" n="0693c23"/><lb ed="R092" n="0732b14"/>度菩薩。不見垢法可厭。不見淨法可求。不見衆生
<lb ed="X" n="0693c24"/><lb ed="R092" n="0732b15"/>可度。不見涅槃可證。不作度衆生心。亦不作不度
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0694a" n="0694a"/>
<lb ed="X" n="0694a01"/><lb ed="R092" n="0732b16"/>衆生心。在大乘之上不復有乘。故爲最上乘。佛言
<lb ed="X" n="0694a02"/><lb ed="R092" n="0732b17"/>人固當信經。然是經非。根器淺薄者可得聞。當日
<lb ed="X" n="0694a03"/><lb ed="R092" n="0732b18"/>如來于無可說中而幻爲之說者。爲欲度衆生爲
<lb ed="X" n="0694a04"/><lb ed="R092" n="0733a01"/>菩薩。使之空諸色相。啓發有大乘心者說也。爲欲
<lb ed="X" n="0694a05"/><lb ed="R092" n="0733a02"/>度菩薩爲佛。使之得空空相念。啓發有最上乘心
<lb ed="X" n="0694a06"/><lb ed="R092" n="0733a03"/>者說也。人若是與法兩相合。然後纔生信心。川禪
<lb ed="X" n="0694a07"/><lb ed="R092" n="0733a04"/>師云。如斬一握絲。一斬一切斷。頌曰。一拳打倒化
<lb ed="X" n="0694a08"/><lb ed="R092" n="0733a05"/>城關。一脚趯翻元妙寨。南北東西信步行。休覔大
<lb ed="X" n="0694a09"/><lb ed="R092" n="0733a06"/>悲觀自在。大乘說。最上說。一棒一條痕。一掌一握
<lb ed="X" n="0694a10"/><lb ed="R092" n="0733a07"/>血。長沙云。百丈竿頭不動人。雖然得入未爲眞百
<lb ed="X" n="0694a11"/><lb ed="R092" n="0733a08"/>丈竿頭須進步。十方世界現全身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0694a12"/><lb ed="R092" n="0733a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0694a1201">若有人能受持讀誦<note place="inline">至</note>阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0694a13"/><lb ed="R092" n="0733a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0694a1301">今受持讀誦能自覺矣。廣爲人說。能覺人矣。令其
<lb ed="X" n="0694a14"/><lb ed="R092" n="0733a11"/>深悟。不生毀謗。大得忍力。大智慧力。大方便力。使
<lb ed="X" n="0694a15"/><lb ed="R092" n="0733a12"/>諸學者。自悟無相之理。得見本性如來。成無上道。
<lb ed="X" n="0694a16"/><lb ed="R092" n="0733a13"/>便與如來相印合。豈不悉知悉見是人。決定可以
<lb ed="X" n="0694a17"/><lb ed="R092" n="0733a14"/>成就無盡藏的功德。背負曰荷。在肩曰擔。言此等
<lb ed="X" n="0694a18"/><lb ed="R092" n="0733a15"/>人。欲使<anchor xml:id="nkr_note_add_0694a1801" n="0694a1801"/><anchor xml:id="beg0694a1801" n="0694a1801"/>己<anchor xml:id="end0694a1801"/>與衆生。皆了悟此經。開發心中智慧光
<lb ed="X" n="0694a19"/><lb ed="R092" n="0733a16"/>明。離諸塵勞妄念。皆成就佛道。把如來無上覺悟
<lb ed="X" n="0694a20"/><lb ed="R092" n="0733a17"/>事。都以一身負任之。豈非荷擔如來阿耨多羅三
<lb ed="X" n="0694a21"/><lb ed="R092" n="0733a18"/>藐三菩提耶。川禪師云。擘開大華手。須是巨靈神。
<lb ed="X" n="0694a22"/><lb ed="R092" n="0733b01"/>頌曰。堆山積岳來。一一盡塵埃。眼裏瞳人碧。胸中
<lb ed="X" n="0694a23"/><lb ed="R092" n="0733b02"/>氣若雷。出邊沙塞靜。入國貫英才一片寸心如海
<lb ed="X" n="0694a24"/><lb ed="R092" n="0733b03"/>大。波淸幾見去還來。</p><p xml:id="pX25p0694a2409" cb:place="inline">○心佛頌曰。佛卽心兮心卽
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0694b" n="0694b"/>
<lb ed="X" n="0694b01"/><lb ed="R092" n="0733b04"/>佛。心佛從來皆妄物。若知無佛復無心。始是眞如
<lb ed="X" n="0694b02"/><lb ed="R092" n="0733b05"/>法身佛。佛佛佛。沒模樣。一顆圓光含萬象。無體之
<lb ed="X" n="0694b03"/><lb ed="R092" n="0733b06"/>體卽眞體。無相之相卽實相。非色非空非不空。不
<lb ed="X" n="0694b04"/><lb ed="R092" n="0733b07"/>動不靜不來往。無異無同無有無。難取難捨難指
<lb ed="X" n="0694b05"/><lb ed="R092" n="0733b08"/>望。內外圓明到處通。一佛國在一沙中。一粒沙含
<lb ed="X" n="0694b06"/><lb ed="R092" n="0733b09"/>大千界。一箇身心萬箇同。知之須會無心法。不染
<lb ed="X" n="0694b07"/><lb ed="R092" n="0733b10"/>不淨爲淨業。善惡千端無有無。便是南無大迦葉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0694b08"/><lb ed="R092" n="0733b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0694b0801">何以故須菩提<note place="inline">至</note>聽受讀誦爲人解說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0694b09"/><lb ed="R092" n="0733b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0694b0901">所以稱其荷擔如來無上正覺者。何也。其人眞能
<lb ed="X" n="0694b10"/><lb ed="R092" n="0733b13"/>有大乘最上乘之心也。設使是人所樂者。是小乘
<lb ed="X" n="0694b11"/><lb ed="R092" n="0733b14"/>敎法。必愚鈍之量。局于見聞之小。不能聽信廣大
<lb ed="X" n="0694b12"/><lb ed="R092" n="0733b15"/>無上菩提。只修福慧六道輪迴因果之法。縱能強
<lb ed="X" n="0694b13"/><lb ed="R092" n="0733b16"/>學。執著多聞。不免有我人等見之私。卽不能聽受
<lb ed="X" n="0694b14"/><lb ed="R092" n="0733b17"/>讀誦爲人解說此經之義。豈能得正法如荷擔乎。
<lb ed="X" n="0694b15"/><lb ed="R092" n="0733b18"/>勇禪師云。顏色規模恰似眞。人前拈弄越光新。及
<lb ed="X" n="0694b16"/><lb ed="R092" n="0734a01"/>乎人火重烹試。到了歸終是假銀。川禪師云。仁者
<lb ed="X" n="0694b17"/><lb ed="R092" n="0734a02"/>見之謂之仁。智者見之謂之智。頌曰。不學英雄不
<lb ed="X" n="0694b18"/><lb ed="R092" n="0734a03"/>讀書。波波役役走長途。娘生寶藏無心用。甘作無
<lb ed="X" n="0694b19"/><lb ed="R092" n="0734a04"/>知餓死夫。爭怪得別人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0694b20"/><lb ed="R092" n="0734a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0694b2001">須菩提在在處處<note place="inline">至</note>以諸華香而散其處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0694b21"/><lb ed="R092" n="0734a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0694b2101">在在處處。所在之處不一。自身持誦。復爲人解說。
<lb ed="X" n="0694b22"/><lb ed="R092" n="0734a07"/>隨其所在之處。皆有此經。如摩尼寶珠。瑞光輝煥。
<lb ed="X" n="0694b23"/><lb ed="R092" n="0734a08"/>足以感天地。動鬼神。一切世間。凡在天道。人道。阿
<lb ed="X" n="0694b24"/><lb ed="R092" n="0734a09"/>修羅道者。所應供養。當知此有經之處。卽是如來
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0694c" n="0694c"/>
<lb ed="X" n="0694c01"/><lb ed="R092" n="0734a10"/>境界。宛然如眞身舍利寶塔在前。無不生恭敬心。
<lb ed="X" n="0694c02"/><lb ed="R092" n="0734a11"/>圍繞作禮以歸依。將諸花香列其處。無所不用其
<lb ed="X" n="0694c03"/><lb ed="R092" n="0734a12"/>恭敬。若非受持眞經。必不可得。傅頌曰。所作依他
<lb ed="X" n="0694c04"/><lb ed="R092" n="0734a13"/>性。修成功德林。終無趨寂意。唯有濟羣心。行悲悲
<lb ed="X" n="0694c05"/><lb ed="R092" n="0734a14"/>廣大。用智智能深。利他兼自利。小聖詎能任。川禪
<lb ed="X" n="0694c06"/><lb ed="R092" n="0734a15"/>師云鎭州蘿蔔雲門糊餠頌曰。與君同步又同鄕。
<lb ed="X" n="0694c07"/><lb ed="R092" n="0734a16"/>起坐相從歲月長。渴飮饑餐常對面。不須回首更
<lb ed="X" n="0694c08"/><lb ed="R092" n="0734a17"/>思量。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0694c09"/><lb ed="R092" n="0734a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">能淨業障分第十六</cb:mulu><head>○能淨業障分第十六</head><p xml:id="pX25p0694c0910" cb:place="inline">心能淸淨。凡諸罪業皆消
<lb ed="X" n="0694c10"/><lb ed="R092" n="0734b01"/>不足爲障。</p>
<lb ed="X" n="0694c11"/><lb ed="R092" n="0734b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0694c1101">復次須菩提若善男子<note place="inline">至</note>得阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0694c12"/><lb ed="R092" n="0734b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0694c1201">先世。指前生。亦可就現在論。如昔日作惡。今日向
<lb ed="X" n="0694c13"/><lb ed="R092" n="0734b04"/>善。在世上改換一番。亦爲先世。佛言。持此眞經應
<lb ed="X" n="0694c14"/><lb ed="R092" n="0734b05"/>爲天人恭敬。今或有疾患貧窮。反爲人輕賤憎惡。
<lb ed="X" n="0694c15"/><lb ed="R092" n="0734b06"/>便謂讀經無益。福報爲虗語。遂生疑惑。有退轉心。
<lb ed="X" n="0694c16"/><lb ed="R092" n="0734b07"/>殊不知非經無功德。葢是人先世。曾作無量罪業。
<lb ed="X" n="0694c17"/><lb ed="R092" n="0734b08"/>應墮惡道。不得令終。今藉此持經之力。不過遭人
<lb ed="X" n="0694c18"/><lb ed="R092" n="0734b09"/>輕賤。先世罪業。悉皆冰消火滅。不復墮落惡道。豈
<lb ed="X" n="0694c19"/><lb ed="R092" n="0734b10"/>止僅僅滅罪而<anchor xml:id="nkr_note_add_0694c1901" n="0694c1901"/><anchor xml:id="beg0694c1901" n="0694c1901"/>已<anchor xml:id="end0694c1901"/>。將來必得佛果菩提。誰謂持經
<lb ed="X" n="0694c20"/><lb ed="R092" n="0734b11"/>不大有益耶。張無盡云。四序炎涼去復還。聖凡只
<lb ed="X" n="0694c21"/><lb ed="R092" n="0734b12"/>在刹那間。前人罪業今人賤。倒却前人罪業山。傅
<lb ed="X" n="0694c22"/><lb ed="R092" n="0734b13"/>頌曰。先身有報障。今日受持經。暫被人輕賤。轉重
<lb ed="X" n="0694c23"/><lb ed="R092" n="0734b14"/>復還輕。若了依他起。能除遍計情。常依般若觀。何
<lb ed="X" n="0694c24"/><lb ed="R092" n="0734b15"/>慮不圓成。川禪師云。不因一事。不長一智。頌曰。讚
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0695a" n="0695a"/>
<lb ed="X" n="0695a01"/><lb ed="R092" n="0734b16"/>不及。毀不及。若了一。萬事畢。無欠無餘若太虗。爲
<lb ed="X" n="0695a02"/><lb ed="R092" n="0734b17"/>君題作波羅密。</p><p xml:id="pX25p0695a0207" cb:place="inline">○人往往爲邪淫悖逆事。若論天
<lb ed="X" n="0695a03"/><lb ed="R092" n="0734b18"/>理。應該自身受譴。兒孫受殃。嘗見有此等人。一旦
<lb ed="X" n="0695a04"/><lb ed="R092" n="0735a01"/>追悔前非。歸依經敎。學做好人。雖先前罪過。不免
<lb ed="X" n="0695a05"/><lb ed="R092" n="0735a02"/>人之指觸輕賤。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0695a0501" n="0695a0501"/><anchor xml:id="beg0695a0501" n="0695a0501"/>已<anchor xml:id="end0695a0501"/>實心向善。不復爲惡干犯刑
<lb ed="X" n="0695a06"/><lb ed="R092" n="0735a03"/>憲。貽害後代。自新者如此獲福。況未嘗作惡者。又
<lb ed="X" n="0695a07"/><lb ed="R092" n="0735a04"/>能持經。豈不更得福慶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0695a08"/><lb ed="R092" n="0735a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0695a0801">須菩提我念過去無量<note place="inline">至</note>算數譬喩所不能及。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0695a09"/><lb ed="R092" n="0735a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0695a0901">梵語阿僧祇。華言無數。那由他。華言一萬萬。佛言。
<lb ed="X" n="0695a10"/><lb ed="R092" n="0735a07"/>我思念過去無量無數的世界遭其劫難。皆因經
<lb ed="X" n="0695a11"/><lb ed="R092" n="0735a08"/>敎不明。故我于然燈佛前授記時。得遇萬萬不可
<lb ed="X" n="0695a12"/><lb ed="R092" n="0735a09"/>勝算諸佛。悉皆供養承事。無一佛使虗過者。惟慮
<lb ed="X" n="0695a13"/><lb ed="R092" n="0735a10"/>無以闡明佛法。而垂之經也。然我身猶幸遇諸佛。
<lb ed="X" n="0695a14"/><lb ed="R092" n="0735a11"/>是法盛時節。猶可易及。至于後末世。將復受劫之
<lb ed="X" n="0695a15"/><lb ed="R092" n="0735a12"/>時。敎法凌夷。僅存一綫。于此得持經之人。悟無生
<lb ed="X" n="0695a16"/><lb ed="R092" n="0735a13"/>理。息希望心。遠離衆生顚倒知見。卽到波羅彼岸。
<lb ed="X" n="0695a17"/><lb ed="R092" n="0735a14"/>永出三塗。證無餘涅槃。眞是砥柱中流。衍佛敎于
<lb ed="X" n="0695a18"/><lb ed="R092" n="0735a15"/>不斷者也。凡人終日供養。只求福田。不求出離生
<lb ed="X" n="0695a19"/><lb ed="R092" n="0735a16"/>死苦海。自性若迷。福何可救。以此人較量功德。我
<lb ed="X" n="0695a20"/><lb ed="R092" n="0735a17"/>雖有供佛功德。百分百千萬億分。尙不及其一分
<lb ed="X" n="0695a21"/><lb ed="R092" n="0735a18"/>也。卽使強爲算數。強爲譬喩。彼却功德甚大。安能
<lb ed="X" n="0695a22"/><lb ed="R092" n="0735b01"/>及之。川禪師云。功不浪施。頌曰。億千供佛福無邊。
<lb ed="X" n="0695a23"/><lb ed="R092" n="0735b02"/>爭似常將古敎看。白紙上邊書黑字。請君開眼目
<lb ed="X" n="0695a24"/><lb ed="R092" n="0735b03"/>前觀。風寂寂。水漣漣。謝家人祇在漁船。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0501.0695b" n="0695b"/>
<lb ed="X" n="0695b01"/><lb ed="R092" n="0735b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0695b0101">須菩提若善男子善女人<note place="inline">至</note>果報亦不可思議。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0695b02"/><lb ed="R092" n="0735b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0695b0201">具。詳也末世衆生。德薄垢重。嫉妒彌深。衆聖潛隱。
<lb ed="X" n="0695b03"/><lb ed="R092" n="0735b06"/>邪見熾盛。故上文只槪言功德之大。引人精進若
<lb ed="X" n="0695b04"/><lb ed="R092" n="0735b07"/>還詳說其大。又恐愚人聞之。心生狂亂。狐疑不信。
<lb ed="X" n="0695b05"/><lb ed="R092" n="0735b08"/>反阻向道之心。所以但使人知功德之大。而不詳
<lb ed="X" n="0695b06"/><lb ed="R092" n="0735b09"/>言。要之是經所說。原都是說無相。其義趣原不可
<lb ed="X" n="0695b07"/><lb ed="R092" n="0735b10"/>心思。口議。人依此經修行。所得功德之果報。亦豈
<lb ed="X" n="0695b08"/><lb ed="R092" n="0735b11"/>可容思議哉。果者。如花成實。報者如響應聲。理之
<lb ed="X" n="0695b09"/><lb ed="R092" n="0735b12"/>必然也。川禪師云。各各眉毛眼上橫。頌曰。良藥多
<lb ed="X" n="0695b10"/><lb ed="R092" n="0735b13"/>苦。忠言逆耳。冷暖自知。如魚飮水。何須他日待龍
<lb ed="X" n="0695b11"/><lb ed="R092" n="0735b14"/>華。今朝先受菩提記。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0695b12"/><lb ed="R092" n="0735b15"/>
<lb ed="X" n="0695b13"/><lb ed="R092" n="0735b16"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金剛經如是經義卷上</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0681b2101" to="#end0681b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0681c0201" to="#end0681c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0681c0801" to="#end0681c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0681c2001" to="#end0681c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">斂</lem><rdg wit="#wit.orig">歛</rdg></app>
<app from="#beg0682b0701" to="#end0682b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0683a0401" to="#end0683a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0683a1501" to="#end0683a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0683b1201" to="#end0683b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0683b1701" to="#end0683b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0683c2301" to="#end0683c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0684a0601" to="#end0684a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0684c1001" to="#end0684c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0685c2401" to="#end0685c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0686b0201" to="#end0686b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0686b0601" to="#end0686b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0686b1601" to="#end0686b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0687a1901" to="#end0687a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0687a2401" to="#end0687a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0687b0301" to="#end0687b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0687b0302" to="#end0687b0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0687b0601" to="#end0687b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0687b0901" to="#end0687b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0687b1201" to="#end0687b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0688b0501" to="#end0688b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0688c2301" to="#end0688c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0689c0501" to="#end0689c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0690a1601" to="#end0690a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0690b1101" to="#end0690b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0691a0301" to="#end0691a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0692a0401" to="#end0692a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0692c0201" to="#end0692c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0692c0501" to="#end0692c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0692c1401" to="#end0692c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0693b2101" to="#end0693b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0693c2001" to="#end0693c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0693c2101" to="#end0693c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0694a1801" to="#end0694a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0694c1901" to="#end0694c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0695a0501" to="#end0695a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0681001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0681001">（便宜上，表題ヲ附ス。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0681b2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0681b2101">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0681c0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0681c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0681c0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0681c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0681c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0681c2001">斂【CB】，歛【卍續】</note>
<note n="0682b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0682b0701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0683a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0683a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0683a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0683a1501">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0683b1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0683b1201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0683b1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0683b1701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0683c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0683c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0684a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0684a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0684c1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0684c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0685c2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0685c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0686b0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0686b0201">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0686b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0686b0601">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0686b1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0686b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0687a1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0687a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0687a2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0687a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0687b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0687b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0687b0302" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0687b0302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0687b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0687b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0687b0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0687b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0687b1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0687b1201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0688b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0688b0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0688c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0688c2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0689c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0689c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0690a1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0690a1601">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0690b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0690b1101">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0691a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0691a0301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0692a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0692a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0692c0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0692c0201">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0692c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0692c0501">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0692c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0692c1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0693b2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0693b2101">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0693c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0693c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0693c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0693c2101">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0694a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0694a1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0694c1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0694c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0695a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0695a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>