<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X25n0508">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 508 金剛經闡說</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 508 金剛經闡說</title>
			<author>淸 存吾闡說</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">508</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">金剛經闡說</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB12530">
				<charName>CBETA CHARACTER CB12530</charName>
				<mapping cb:dec="995570" type="PUA">U+F30F2</mapping>
			<mapping type="unicode">U+28932</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>釐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[釐-未+牙]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15145">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15145</charName>
				<mapping cb:dec="998185" type="PUA">U+F3B29</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+262B1</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罣</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@(企-止))/圭]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-16T15:46:35">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X25.0508.0868c" n="0868c"/>
<lb ed="X" n="0868c01"/>
<lb ed="X" n="0868c02"/>
<lb ed="X" n="0868c03"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 508-A 金剛經闡說序</cb:mulu><head>No. 508-A
<lb ed="X" n="0868c04"/><lb ed="R092" n="0811a01"/> 金剛經闡說序</head>
<lb ed="X" n="0868c05"/>
<lb ed="X" n="0868c06"/><lb ed="R092" n="0811a02"/><p xml:id="pX25p0868c0601">余觀註此經者。類皆高談元妙。騁其辭鋒。不顧經文
<lb ed="X" n="0868c07"/><lb ed="R092" n="0811a03"/>之上下前後。往往自相矛盾。甚至求深愈晦。欲望其
<lb ed="X" n="0868c08"/><lb ed="R092" n="0811a04"/>受持讀誦爲人解說尠矣。余當此困心橫慮時。竊假
<lb ed="X" n="0868c09"/><lb ed="R092" n="0811a05"/>得數部紬繹之。擇其說之顯而明者錄之。於經之段
<lb ed="X" n="0868c10"/><lb ed="R092" n="0811a06"/>落意旨所在。竊不揣其固陋。而參以鄙見。總以經中
<lb ed="X" n="0868c11"/><lb ed="R092" n="0811a07"/>橫說竪說。丁甯反覆。無非以明心見性爲不二門要
<lb ed="X" n="0868c12"/><lb ed="R092" n="0811a08"/>著。不事藻詞。人人可以解說。庶有少益乎。或云佛欲
<lb ed="X" n="0868c13"/><lb ed="R092" n="0811a09"/>以明心見性示人。則直說法就是了。何以經中隨說
<lb ed="X" n="0868c14"/><lb ed="R092" n="0811a10"/>隨掃。似又欲人向元微尋去矣。余曰不不。此乃見佛
<lb ed="X" n="0868c15"/><lb ed="R092" n="0811a11"/>之慈悲處。何以故。人之心性本明。因溺於四相六塵。
<lb ed="X" n="0868c16"/><lb ed="R092" n="0811a12"/>以失其本來之明。佛不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0868c1601" n="0868c1601"/><anchor xml:id="beg0868c1601" n="0868c1601"/>已<anchor xml:id="end0868c1601"/>假之言說。若人能復其
<lb ed="X" n="0868c17"/><lb ed="R092" n="0811a13"/>本來之明。則一切言說譬喩。<anchor xml:id="nkr_note_add_0868c1701" n="0868c1701"/><anchor xml:id="beg0868c1701" n="0868c1701"/>已<anchor xml:id="end0868c1701"/>屬添設。若不掃去。是
<lb ed="X" n="0868c18"/><lb ed="R092" n="0811a14"/>顯然以佛法自居。佛所不願也。蓋欲人卽說處思。復
<lb ed="X" n="0868c19"/><lb ed="R092" n="0811a15"/>卽掃處思。恍然悟本來之自性。佛乃不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0868c1901" n="0868c1901"/><anchor xml:id="beg0868c1901" n="0868c1901"/>已<anchor xml:id="end0868c1901"/>而說也。
<lb ed="X" n="0868c20"/><lb ed="R092" n="0811a16"/>此正如來護念付囑之深意耳。</p>
<lb ed="X" n="0868c21"/><lb ed="R092" n="0811a17"/><p xml:id="pX25p0868c2101">嘉慶二十一年秋七月上浣古閩<name role="" type="person">白雲山</name>人存吾
<lb ed="X" n="0868c22"/><lb ed="R092" n="0811a18"/>氏手題於姑蘇會垣之淨信堂</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0868c23"/>
<lb ed="X" n="0868c24"/>
<pb ed="X" xml:id="X25.0508.0869a" n="0869a"/>
<lb ed="X" n="0869a01"/>
<lb ed="X" n="0869a02"/>
<lb ed="X" n="0869a03"/>
<lb ed="X" n="0869a04"/>
<lb ed="X" n="0869a05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 508-B 捐刊金剛經闡說序</cb:mulu><head>No. 508-B
<lb ed="X" n="0869a06"/><lb ed="R092" n="0811b01"/> 捐刊金剛經闡說序</head>
<lb ed="X" n="0869a07"/>
<lb ed="X" n="0869a08"/><lb ed="R092" n="0811b02"/><p xml:id="pX25p0869a0801">葢聞
<lb ed="X" n="0869a09" type="honorific"/><lb ed="R092" n="0811b03"/>佛道宏深。以慈悲而利物。神功廣大。以智慧而覺人。
<lb ed="X" n="0869a10"/><lb ed="R092" n="0811b04"/>故先天地而不見其始。後天地而不見其終。觀於金
<lb ed="X" n="0869a11"/><lb ed="R092" n="0811b05"/>剛般若波羅蜜經。葢可見矣。是經也。論不空之空。證
<lb ed="X" n="0869a12"/><lb ed="R092" n="0811b06"/>無相之相。闡明虗妄。卽六如而可知。推測根源。於四
<lb ed="X" n="0869a13"/><lb ed="R092" n="0811b07"/>相而可悟。誠諸佛傳燈之奧旨。大乘闡道之統宗。而
<lb ed="X" n="0869a14"/><lb ed="R092" n="0811b08"/>羣生明心見性之心法也。雖然法由心得。非經無以
<lb ed="X" n="0869a15"/><lb ed="R092" n="0811b09"/>寓夫法。經因人明。非言無以著夫經。世以經傳。非梓
<lb ed="X" n="0869a16"/><lb ed="R092" n="0811b10"/>無以公夫世考。自唐宋以至元明。釋是經。鋟是經者。
<lb ed="X" n="0869a17"/><lb ed="R092" n="0811b11"/>分門別戶。汗牛充棟。而求其剖眞言之至當。衷秘旨
<lb ed="X" n="0869a18"/><lb ed="R092" n="0811b12"/>之弗違。唯<name role="" type="person">白雲山</name>人之金剛經闡說。爲甚詳矣。夫白
<lb ed="X" n="0869a19"/><lb ed="R092" n="0811b13"/>雲山人者。古閩鄕進士　存吾陳先生也。先生諱玉
<lb ed="X" n="0869a20"/><lb ed="R092" n="0811b14"/>篇。公身膺花縣治試絃歌。職歷黃堂。春分桃李。公餘
<lb ed="X" n="0869a21"/><lb ed="R092" n="0811b15"/>之暇。仰慕眞如。闡說此經。通明法相。使讀之者。如仰
<lb ed="X" n="0869a22"/><lb ed="R092" n="0811b16"/>寶鏡於中天。誦之者。若得明珠於滄海。惜乎。因心種
<lb ed="X" n="0869a23"/><lb ed="R092" n="0811b17"/>果。棃棗未登。幸也。以福爲田。子孫永守。無奈一字一
<lb ed="X" n="0869a24"/><lb ed="R092" n="0811b18"/>編。必藉檀那之力。寸楮寸版。無非長者之金。於是冀
<pb ed="X" xml:id="X25.0508.0869b" n="0869b"/>
<lb ed="X" n="0869b01"/><lb ed="R092" n="0812a01"/>樂善之有同心。望樂施而無吝色。或慨捐白鏹。固屬
<lb ed="X" n="0869b02"/><lb ed="R092" n="0812a02"/>落落大方。或勉助靑蚨。亦願多多益善。伏祈共鑒葵
<lb ed="X" n="0869b03"/><lb ed="R092" n="0812a03"/>心。少伸蓮舌。俾夫鏤成卷軸。用廣
<lb ed="X" n="0869b04" type="honorific"/><lb ed="R092" n="0812a04"/>如來之慈悲。刷送流傳。大啓衆生之智慧。是爲序。</p>
<lb ed="X" n="0869b05"/><lb ed="R092" n="0812a05"/><p xml:id="pX25p0869b0501">同治六年歲次丁卯梅夏臺陽洪壽椿敬撰於海
<lb ed="X" n="0869b06"/><lb ed="R092" n="0812a06"/>東尋樂山房之西軒</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0869b07"/>
<lb ed="X" n="0869b08"/>
<lb ed="X" n="0869b09"/>
<lb ed="X" n="0869b10"/><lb ed="R092" n="0812a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">凡例</cb:mulu><head>凡例</head>
<lb ed="X" n="0869b11"/><lb ed="R092" n="0812a09"/><list><item xml:id="itemX25p0869b1101"><anchor xml:id="nkr_note_add_0869b1101" n="0869b1101"/><anchor xml:id="beg0869b1101" n="0869b1101"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0869b1101"/>是經所註故實。悉照鄧葵園太守輯註抄錄。依原
<lb ed="X" n="0869b12"/><lb ed="R092" n="0812a10"/>本不繫註者姓名。其餘採某氏說者。則繫之。非敢
<lb ed="X" n="0869b13"/><lb ed="R092" n="0812a11"/>掠美也。</item>
<lb ed="X" n="0869b14"/><lb ed="R092" n="0812a12"/><item xml:id="itemX25p0869b1401"><anchor xml:id="nkr_note_add_0869b1401" n="0869b1401"/><anchor xml:id="beg0869b1401" n="0869b1401"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0869b1401"/>是經自來分爲三十二分。各有標題。僞托傳爲梁
<lb ed="X" n="0869b15"/><lb ed="R092" n="0812a13"/>昭明太子所定。似屬淺陋。當是後人亦有分作數
<lb ed="X" n="0869b16"/><lb ed="R092" n="0812a14"/>章者。究亦不見得了當。今只逐段直解說去。讀者
<lb ed="X" n="0869b17"/><lb ed="R092" n="0812a15"/>自可領悟歸宿也。</item>
<lb ed="X" n="0869b18"/><lb ed="R092" n="0812a16"/><item xml:id="itemX25p0869b1801"><anchor xml:id="nkr_note_add_0869b1801" n="0869b1801"/><anchor xml:id="beg0869b1801" n="0869b1801"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0869b1801"/>是經諸本。多有不同處。如何以故及是名云云等。
<lb ed="X" n="0869b19"/><lb ed="R092" n="0812a17"/>或有或無。皆於文義無礙。今仍依舊本。</item>
<lb ed="X" n="0869b20"/><lb ed="R092" n="0812a18"/><item xml:id="itemX25p0869b2001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0869b2001" n="0869b2001"/><anchor xml:id="beg0869b2001" n="0869b2001"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0869b2001"/>是經於緊要處。用一圈。尤關要處。加雙圈。大段屆
<lb ed="X" n="0869b21"/><lb ed="R092" n="0812b01"/>限處。用一截。庶讀者醒眼耳。</item></list></cb:div>
<lb ed="X" n="0869b22"/>
<lb ed="X" n="0869b23"/>
<lb ed="X" n="0869b24"/>
<pb ed="X" xml:id="X25.0508.0869c" n="0869c"/>
<lb ed="X" n="0869c01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">金剛經闡說</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0869c02"/><cb:docNumber>No. 508</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0869c03"/><lb ed="R092" n="0812b04"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金剛般若波羅蜜經</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0869c04"/>
<lb ed="X" n="0869c05"/><lb ed="R092" n="0812b05"/><byline cb:type="author">古閩　<name role="" type="person">白雲山</name>人存吾氏　闡說</byline>
<lb ed="X" n="0869c06"/><lb ed="R092" n="0812b06"/><byline cb:type="other">冢孫　滋甫厚基陳氏　校刊</byline>
<lb ed="X" n="0869c07"/><lb ed="R092" n="0812b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0869c0701">金者。鐵也。剛生金中。百鍊不消。最堅利。能斷壞萬
<lb ed="X" n="0869c08"/><lb ed="R092" n="0812b08"/>物。譬如智慧。能斷絕貪嗔癡一切顚倒之見。般若。
<lb ed="X" n="0869c09"/><lb ed="R092" n="0812b09"/>華言智慧。波羅蜜。華言到彼岸。華嚴說六波羅蜜。
<lb ed="X" n="0869c10"/><lb ed="R092" n="0812b10"/>一檀波羅蜜。卽布施。二尸波羅蜜。卽持戒。三羼提
<lb ed="X" n="0869c11"/><lb ed="R092" n="0812b11"/>波羅蜜。卽忍辱。四毗梨耶波蜜。卽精進。五禪波羅
<lb ed="X" n="0869c12"/><lb ed="R092" n="0812b12"/>蜜。卽禪定。六般若波羅蜜。卽智慧。六者又名六度。
<lb ed="X" n="0869c13"/><lb ed="R092" n="0812b13"/>經者梵語脩多羅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0869c14"/><lb ed="R092" n="0812b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0869c1401">姚秦三藏法師鳩摩羅什譯</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0869c15"/><lb ed="R092" n="0812b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0869c1501">姚秦。東晉孝武時小國也。先是符堅秦王。其子丕
<lb ed="X" n="0869c16"/><lb ed="R092" n="0812b16"/>稱帝。爲符秦。太元十一年後。秦王姚萇稱帝。十九
<lb ed="X" n="0869c17"/><lb ed="R092" n="0812b17"/>年萇卒。太子興卽位。是爲姚秦。三藏法師。謂通大
<lb ed="X" n="0869c18"/><lb ed="R092" n="0812b18"/>小乘經律論三藏法。爲大衆師也。梵語鳩摩羅<anchor xml:id="nkr_note_orig_0869001" n="0869001"/>什
<lb ed="X" n="0869c19"/><lb ed="R092" n="0813a01"/>婆。華言童壽。謂童子而有耆德。本天竺人。西域龜
<lb ed="X" n="0869c20"/><lb ed="R092" n="0813a02"/>茲王之甥也。七歲出家。日誦千偈。卽明其旨。秦主
<lb ed="X" n="0869c21"/><lb ed="R092" n="0813a03"/>姚興。延入<name role="" type="person">逍遙園</name>。翻譯諸經。其敎入中國。經皆梵
<lb ed="X" n="0869c22"/><lb ed="R092" n="0813a04"/>書。得歷代西僧通華言者。譯梵書爲漢字。便中國
<lb ed="X" n="0869c23"/><lb ed="R092" n="0813a05"/>人諷誦。此經乃鳩摩羅什。所翻譯也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0869c24"/><lb ed="R092" n="0813a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0869c2401">如是我聞一時佛在<name role="" type="person">舍衛國</name><note place="inline">至</note>洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0869c2401" n="0869c2401"/><anchor xml:id="beg0869c2401" n="0869c2401"/>已<anchor xml:id="end0869c2401"/>敷座而坐。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0508.0870a" n="0870a"/>
<lb ed="X" n="0870a01"/><lb ed="R092" n="0813a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0870a0101">梵語佛陀。華言覺者。說此經者。爲釋迦牟尼佛。梵
<lb ed="X" n="0870a02"/><lb ed="R092" n="0813a08"/>語釋迦牟尼。華言能仁寂默。姓刹利氏。父<name role="" type="person">淨飯王</name>。
<lb ed="X" n="0870a03"/><lb ed="R092" n="0813a09"/>母摩耶。於<name role="" type="person">周昭王</name>二十四年甲寅。四月初八日。自
<lb ed="X" n="0870a04"/><lb ed="R092" n="0813a10"/>摩耶右脅誕生。年十九出家。年三十成道。涅槃於
<lb ed="X" n="0870a05"/><lb ed="R092" n="0813a11"/>周穆王五十二年壬申。二月十五日。滅後一千一
<lb ed="X" n="0870a06"/><lb ed="R092" n="0813a12"/>十七年。敎至中夏。卽後漢永平十年戊辰歲也。如
<lb ed="X" n="0870a07"/><lb ed="R092" n="0813a13"/>是。統全經而言。我者。佛幼弟阿難自稱也。梵語阿
<lb ed="X" n="0870a08"/><lb ed="R092" n="0813a14"/>難。華言慶喜。<name role="" type="person">淨飯王</name>幼子。或云其姪。於佛成道日
<lb ed="X" n="0870a09"/><lb ed="R092" n="0813a15"/>生。擧國慶喜。故名。年二十出家。又十年。佛命爲侍
<lb ed="X" n="0870a10"/><lb ed="R092" n="0813a16"/>者。佛涅槃時。阿難請問一切經<anchor xml:id="nkr_note_orig_0870001" n="0870001"/>旨。當置何語。佛言
<lb ed="X" n="0870a11"/><lb ed="R092" n="0813a17"/>當置如是我聞。一時佛在某處。同某人。使天下後
<lb ed="X" n="0870a12"/><lb ed="R092" n="0813a18"/>世。知法有本源。非世人所可妄說也。<name role="" type="person">舍衛國</name>。是中
<lb ed="X" n="0870a13"/><lb ed="R092" n="0813b01"/>天竺波斯匿王之國。王太子名祇陀。樹是祇陀所
<lb ed="X" n="0870a14"/><lb ed="R092" n="0813b02"/>施。故名祇樹。<name role="" type="person">給孤獨園</name>者。王之宰臣名須達拏。常
<lb ed="X" n="0870a15"/><lb ed="R092" n="0813b03"/>在此國賑濟孤獨貧人。人稱爲<name role="" type="person">給孤獨</name>長者。涅槃
<lb ed="X" n="0870a16"/><lb ed="R092" n="0813b04"/>經云。須達長者。本舍衛人。初未知佛。爲聘婦故。入
<lb ed="X" n="0870a17"/><lb ed="R092" n="0813b05"/>王<name role="" type="person">舍衛城</name>。因珊壇那。見佛生信。請歸舍衛。佛令身
<lb ed="X" n="0870a18"/><lb ed="R092" n="0813b06"/>子選衆居處。得祇陀園。長者問價。太子戲答。金布
<lb ed="X" n="0870a19"/><lb ed="R092" n="0813b07"/>地滿。卽當賣與。長者布金。太子感嘆。遂與易地。地
<lb ed="X" n="0870a20"/><lb ed="R092" n="0813b08"/>所有樹。幷以施佛。因立精舍。長者太子。交相發心。
<lb ed="X" n="0870a21"/><lb ed="R092" n="0813b09"/>故稱<name role="" type="person">祇樹給孤獨園</name>。比丘。華言乞士。乞食資身。乞
<lb ed="X" n="0870a22"/><lb ed="R092" n="0813b10"/>法資心。大比丘者。以通大乘言也。佛爲三界之尊。
<lb ed="X" n="0870a23"/><lb ed="R092" n="0813b11"/>故稱世尊。乞食者。佛是金輪王子。而自持鉢乞食。
<lb ed="X" n="0870a24"/><lb ed="R092" n="0813b12"/>爲欲敎化衆生。捨離憍慢也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0508.0870b" n="0870b"/>
<lb ed="X" n="0870b01"/><lb ed="R092" n="0813b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0870b0101">時長老須菩提<note place="inline">至</note>云何應住云何降伏其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0870b02"/><lb ed="R092" n="0813b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0870b0201">長者。有齒德之稱也。須菩提。華言善現。一言善言。
<lb ed="X" n="0870b03"/><lb ed="R092" n="0813b15"/>一云空生。其生之日。室家皆空。父母驚異。相師占
<lb ed="X" n="0870b04"/><lb ed="R092" n="0813b16"/>云。旣善且吉。因名焉。爲佛大弟子之一。長水經疏。
<lb ed="X" n="0870b05"/><lb ed="R092" n="0813b17"/>袒。肉袒也。西方俗儀。見王者必肉袒。示非敢有犯。
<lb ed="X" n="0870b06"/><lb ed="R092" n="0813b18"/>佛敎亦隨用者。然此以表將荷大德之重擔耳。肩
<lb ed="X" n="0870b07"/><lb ed="R092" n="0814a01"/>偏袒。膝著地。手合掌。皆彼國禮也。敬爲入道之門。
<lb ed="X" n="0870b08"/><lb ed="R092" n="0814a02"/>凡事皆當敬。況欲領聞聖敎乎。如來者。佛號也。謂
<lb ed="X" n="0870b09"/><lb ed="R092" n="0814a03"/>之如者。以其明則照無量世界。而無所蔽。慧則通
<lb ed="X" n="0870b10"/><lb ed="R092" n="0814a04"/>無量劫事。而無所礙。能變現爲一切衆生。而無所
<lb ed="X" n="0870b11"/><lb ed="R092" n="0814a05"/>不可。是誠自如者也。謂之來者。以眞性隨所而來
<lb ed="X" n="0870b12"/><lb ed="R092" n="0814a06"/>現。若人至誠禱吿。則有感應。若欲爲一切衆生設
<lb ed="X" n="0870b13"/><lb ed="R092" n="0814a07"/>化。則現色身。皆其來者也。如者眞性之本體。來者。
<lb ed="X" n="0870b14"/><lb ed="R092" n="0814a08"/>眞性之應用也。護念付囑。謂如來起慈悲心。衛護
<lb ed="X" n="0870b15"/><lb ed="R092" n="0814a09"/>眷念。俾信受是法。付委囑託俾奉行是法。須菩提
<lb ed="X" n="0870b16"/><lb ed="R092" n="0814a10"/>於大衆聽法之初。未遑他恤。惟願如來起慈悲心。
<lb ed="X" n="0870b17"/><lb ed="R092" n="0814a11"/>爲之護念付囑也。菩薩。脩道者之通稱。梵語。菩提
<lb ed="X" n="0870b18"/><lb ed="R092" n="0814a12"/>薩埵。省文也。菩提。華言覺道。薩埵。華言大心衆生。
<lb ed="X" n="0870b19"/><lb ed="R092" n="0814a13"/>以大心入佛道。故名菩薩。諸菩薩。乃指大衆言之
<lb ed="X" n="0870b20"/><lb ed="R092" n="0814a14"/>也。阿。訓無。耨多羅。訓上。三。訓正。藐。訓等。菩提。訓覺。
<lb ed="X" n="0870b21"/><lb ed="R092" n="0814a15"/>言無上正等正覺。廣大包含。無以復加。故曰無上。
<lb ed="X" n="0870b22"/><lb ed="R092" n="0814a16"/>靈蠢同具。高下平等。故曰正等。萬理全備。圓明普
<lb ed="X" n="0870b23"/><lb ed="R092" n="0814a17"/>照。故曰正覺。云何應住。謂當住於何<anchor xml:id="nkr_note_orig_0870002" n="0870002"/>慮也。云何降
<lb ed="X" n="0870b24"/><lb ed="R092" n="0814a18"/>伏其心。謂當如何降伏此妄思心也。僧若訥曰。須
<pb ed="X" xml:id="X25.0508.0870c" n="0870c"/>
<lb ed="X" n="0870c01"/><lb ed="R092" n="0814b01"/>菩提正發此二問。一問衆生發無上心。欲求般若。
<lb ed="X" n="0870c02"/><lb ed="R092" n="0814b02"/>云何以安住諦理。二問降伏惑心。云何以折攝散
<lb ed="X" n="0870c03"/><lb ed="R092" n="0814b03"/>亂。一經所說。不出此住降而<anchor xml:id="nkr_note_add_0870c0301" n="0870c0301"/><anchor xml:id="beg0870c0301" n="0870c0301"/>已<anchor xml:id="end0870c0301"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0870c04"/><lb ed="R092" n="0814b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0870c0401">佛言善哉善哉須菩提<note place="inline">至</note>唯然世尊願樂欲聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0870c05"/><lb ed="R092" n="0814b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0870c0501">善哉者。嘆其問之切也。諦審也。如是者。指下文所
<lb ed="X" n="0870c06"/><lb ed="R092" n="0814b06"/>言也。唯。應之速也。然。是其言也。願樂欲聞者。須菩
<lb ed="X" n="0870c07"/><lb ed="R092" n="0814b07"/>提喜之甚。而不覺其詞之複也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0870c08"/><lb ed="R092" n="0814b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0870c0801">佛吿須菩提菩薩摩訶薩<note place="inline">至</note>壽者相卽非菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0870c09"/><lb ed="R092" n="0814b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0870c0901">此段說降心。先言降而後言住者。猶言。先去私而
<lb ed="X" n="0870c10"/><lb ed="R092" n="0814b10"/>後存理也。然說降而住卽在其中。摩訶。華言大也。
<lb ed="X" n="0870c11"/><lb ed="R092" n="0814b11"/>卵生。爲魚鳥龜蛇一類。胎生。爲人畜龍仙一類。濕
<lb ed="X" n="0870c12"/><lb ed="R092" n="0814b12"/>生。爲含蠢蠕動一類。化生。爲轉蛻飛行一類。有色。
<lb ed="X" n="0870c13"/><lb ed="R092" n="0814b13"/>爲休咎精明一類。無色。爲空散銷沉一類。有想。爲
<lb ed="X" n="0870c14"/><lb ed="R092" n="0814b14"/>鬼神精靈一類。無想。爲精神化爲土木金石一類。
<lb ed="X" n="0870c15"/><lb ed="R092" n="0814b15"/>非有想非無想。是槪指楞嚴經所云。諸天人不了
<lb ed="X" n="0870c16"/><lb ed="R092" n="0814b16"/>妙覺明心。妄隨七趣沉溺。補特伽羅者而言。涅槃。
<lb ed="X" n="0870c17"/><lb ed="R092" n="0814b17"/>華言圓寂。無餘涅槃。卽楞嚴所謂大涅槃。一切修
<lb ed="X" n="0870c18"/><lb ed="R092" n="0814b18"/>行者之所依歸。僧宗密疏鈔云。不生爲涅。不滅爲
<lb ed="X" n="0870c19"/><lb ed="R092" n="0815a01"/>槃。是圓滿淸淨。能所全消。超脫輪迴。出離生死。卽
<lb ed="X" n="0870c20"/><lb ed="R092" n="0815a02"/>究竟到彼岸地位。誤認爲死。則大謬矣。涅槃有四。
<lb ed="X" n="0870c21"/><lb ed="R092" n="0815a03"/>一自性涅槃。凡聖共有。二無住涅槃。諸佛應化。三
<lb ed="X" n="0870c22"/><lb ed="R092" n="0815a04"/>有餘涅槃。小果只斷三界見思。未脫無明。四無餘
<lb ed="X" n="0870c23"/><lb ed="R092" n="0815a05"/>涅槃。<anchor xml:id="nkr_note_add_0870c2301" n="0870c2301"/><anchor xml:id="beg0870c2301" n="0870c2301"/>已<anchor xml:id="end0870c2301"/>脫盡。故曰無餘也。滅者。滅盡愚癡煩惱。度
<lb ed="X" n="0870c24"/><lb ed="R092" n="0815a06"/>者。度脫生死苦海。淨名經云。一切衆生。本性常滅。
<pb ed="X" xml:id="X25.0508.0871a" n="0871a"/>
<lb ed="X" n="0871a01"/><lb ed="R092" n="0815a07"/>不復更滅。六祖慧能壇經云。自性自度。名爲眞度。
<lb ed="X" n="0871a02"/><lb ed="R092" n="0815a08"/>文殊菩薩問世尊。實無衆生得滅度者如何。世尊
<lb ed="X" n="0871a03"/><lb ed="R092" n="0815a09"/>曰。性本淸淨。無生無滅。故無衆生得滅度。無涅槃
<lb ed="X" n="0871a04"/><lb ed="R092" n="0815a10"/>可到。此皆歸之衆生。而佛不以爲功也。相。形迹也。
<lb ed="X" n="0871a05"/><lb ed="R092" n="0815a11"/>六祖曰。脩行人亦有四相。心有所能。輕慢衆生。名
<lb ed="X" n="0871a06"/><lb ed="R092" n="0815a12"/>我相。自恃持戒。輕破戒者。名人相。厭三途苦。願生
<lb ed="X" n="0871a07"/><lb ed="R092" n="0815a13"/>諸天。是衆生相。心愛長年。而勤修福業。法執不忘。
<lb ed="X" n="0871a08"/><lb ed="R092" n="0815a14"/>是壽者相。有四相卽是衆生。無四相卽是佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0871a09"/><lb ed="R092" n="0815a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0871a0901">復次須菩提菩薩於法<note place="inline">至</note>菩薩但應如所敎住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0871a10"/><lb ed="R092" n="0815a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0871a1001">復次。謂再偏次佛與須菩提答問之言也。此段說
<lb ed="X" n="0871a11"/><lb ed="R092" n="0815a17"/>住心也。然說住而降卽在其中。無所住者。心不執
<lb ed="X" n="0871a12"/><lb ed="R092" n="0815a18"/>著。須菩提。問住心。佛敎以不住爲住也。布施。謂以
<lb ed="X" n="0871a13"/><lb ed="R092" n="0815b01"/>滅度衆生之法布施也。眼耳鼻舌身意。爲六根。色
<lb ed="X" n="0871a14"/><lb ed="R092" n="0815b02"/>聲香味觸法。爲六塵。觸字包得廣。凡身所應接皆
<lb ed="X" n="0871a15"/><lb ed="R092" n="0815b03"/>是。法猶諺云方法。凡意所計畫皆是。福者德之施。
<lb ed="X" n="0871a16"/><lb ed="R092" n="0815b04"/>德者福之本。凡夫六根不淨。貪是六塵。以快其欲。
<lb ed="X" n="0871a17"/><lb ed="R092" n="0815b05"/>一不如其欲。則必布施以求滿其欲。有所住而布
<lb ed="X" n="0871a18"/><lb ed="R092" n="0815b06"/>施者然也。菩薩受知如來無相敎法。無諸欲之求。
<lb ed="X" n="0871a19"/><lb ed="R092" n="0815b07"/>無能施之心。但以法施利益衆生。如水行地中。無
<lb ed="X" n="0871a20"/><lb ed="R092" n="0815b08"/>有<g ref="#CB15145">𦊱</g>礙。無所住行布施者然也。不也世尊。須菩提
<lb ed="X" n="0871a21"/><lb ed="R092" n="0815b09"/>旣答而復呼之尊而親之之意。後倣此。<name role="" type="person">謝靈運</name>曰。
<lb ed="X" n="0871a22"/><lb ed="R092" n="0815b10"/>聖言無謬。理不可越。<anchor xml:id="nkr_note_add_0871a2201" n="0871a2201"/><anchor xml:id="beg0871a2201" n="0871a2201"/>但<anchor xml:id="end0871a2201"/>當如佛所敎而安心耳。按
<lb ed="X" n="0871a23"/><lb ed="R092" n="0815b11"/>如所敎住。卽楞伽經所云。以不住法名住也。以上
<lb ed="X" n="0871a24"/><lb ed="R092" n="0815b12"/>三段。全經大旨<anchor xml:id="nkr_note_add_0871a2401" n="0871a2401"/><anchor xml:id="beg0871a2401" n="0871a2401"/>已<anchor xml:id="end0871a2401"/>括。後乃細論條目。層層推究其
<pb ed="X" xml:id="X25.0508.0871b" n="0871b"/>
<lb ed="X" n="0871b01"/><lb ed="R092" n="0815b13"/>蘊也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0871b02"/><lb ed="R092" n="0815b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0871b0201">須菩提於意云何<note place="inline">至</note>所說身相卽非身相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0871b03"/><lb ed="R092" n="0815b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0871b0301">身相卽色身。得見如來。謂得見法身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0871b04"/><lb ed="R092" n="0815b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0871b0401">佛吿須菩提凡有所相<note place="inline">至</note>若見諸相非相卽見如來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0871b05"/><lb ed="R092" n="0815b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0871b0501">凡有所相。皆是虗妄四句。經中最要語。卽名四句
<lb ed="X" n="0871b06"/><lb ed="R092" n="0815b18"/>偈。卽下文所稱章句。以上二段。須菩提領悟身相
<lb ed="X" n="0871b07"/><lb ed="R092" n="0816a01"/>非相。而佛卽推擴吿之也。卽見如來。謂卽見自心
<lb ed="X" n="0871b08"/><lb ed="R092" n="0816a02"/>之如來。所謂雲霧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0871001" n="0871001"/>揆。而靑天見。欲念淨而天理存
<lb ed="X" n="0871b09"/><lb ed="R092" n="0816a03"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0871b10"/><lb ed="R092" n="0816a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0871b1001">須菩提白佛言世尊<note place="inline">至</note>法尙應捨何況非法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0871b11"/><lb ed="R092" n="0816a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0871b1101">此段。乃佛獎勸學者婆心處。卽護念也。通經皆護
<lb ed="X" n="0871b12"/><lb ed="R092" n="0816a06"/>念。此其顯云。智度論云。佛法大海。信爲能入。葢實
<lb ed="X" n="0871b13"/><lb ed="R092" n="0816a07"/>信者。實諦之階也。淨不雜也。僧若訥曰。法相者有
<lb ed="X" n="0871b14"/><lb ed="R092" n="0816a08"/>見也。非法相者。無見也。捨二邊之著。故云無也。心
<lb ed="X" n="0871b15"/><lb ed="R092" n="0816a09"/>之所之卽謂取。取則成著。以是義故者。卽不住相
<lb ed="X" n="0871b16"/><lb ed="R092" n="0816a10"/>之義也。如筏喩者。筏編竹以渡水者。喩人藉佛法。
<lb ed="X" n="0871b17"/><lb ed="R092" n="0816a11"/>可以到彼岸也。傅大士曰。渡河須用筏。到岸不須
<lb ed="X" n="0871b18"/><lb ed="R092" n="0816a12"/>船。此言盡之矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0871b19"/><lb ed="R092" n="0816a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0871b1901">須菩提於意何<note place="inline">至</note>皆以無爲法而有差別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0871b20"/><lb ed="R092" n="0816a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0871b2001">謝曰。非法。則不有。非非法。則不無。有無並無。理之
<lb ed="X" n="0871b21"/><lb ed="R092" n="0816a15"/>極也。按此卽印無法相亦無非法相之言也。賢者。
<lb ed="X" n="0871b22"/><lb ed="R092" n="0816a16"/>菩薩。阿羅漢。聲聞緣覺衆。皆是。聖。卽佛也。無爲法
<lb ed="X" n="0871b23"/><lb ed="R092" n="0816a17"/>者。順眞性之自然。無所作爲也。須菩提知得無爲
<lb ed="X" n="0871b24"/><lb ed="R092" n="0816a18"/>法。眞是悟道深處。譬如爲善欲以得福。不爲惡恐
<pb ed="X" xml:id="X25.0508.0871c" n="0871c"/>
<lb ed="X" n="0871c01"/><lb ed="R092" n="0816b01"/>其獲禍。皆有爲也。惟以理當爲善。不應爲惡。縱善
<lb ed="X" n="0871c02"/><lb ed="R092" n="0816b02"/>而獲禍。在所必爲。惡而倖福。在所不爲。直堅心以
<lb ed="X" n="0871c03"/><lb ed="R092" n="0816b03"/>行之而<anchor xml:id="nkr_note_add_0871c0301" n="0871c0301"/><anchor xml:id="beg0871c0301" n="0871c0301"/>已<anchor xml:id="end0871c0301"/>。有差別者賢。則無諍三昧。聖。則如如不
<lb ed="X" n="0871c04"/><lb ed="R092" n="0816b04"/>動也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0871c05"/><lb ed="R092" n="0816b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0871c0501">須菩提於意云何<note place="inline">至</note>是故如來說福德多。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0871c06"/><lb ed="R092" n="0816b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0871c0601">以上二段。是須菩提便悟處。釋典。以此世界之外。
<lb ed="X" n="0871c07"/><lb ed="R092" n="0816b07"/>更有無數世界。統曰大千世界。心地觀經註曰。如
<lb ed="X" n="0871c08"/><lb ed="R092" n="0816b08"/>一須彌。一日月星辰。一四大洲。一六欲。上有初禪
<lb ed="X" n="0871c09"/><lb ed="R092" n="0816b09"/>天覆之。<anchor xml:id="nkr_note_add_0871c0901" n="0871c0901"/><anchor xml:id="beg0871c0901" n="0871c0901"/>但<anchor xml:id="end0871c0901"/>言小世界。不得言千。如是一千小世界。
<lb ed="X" n="0871c10"/><lb ed="R092" n="0816b10"/>上覆二禪。爲小千世界。如是一千小世界。上覆三
<lb ed="X" n="0871c11"/><lb ed="R092" n="0816b11"/>禪。爲一中千世界。如是一千中千世界。上覆四禪。
<lb ed="X" n="0871c12"/><lb ed="R092" n="0816b12"/>爲一大千世界。楞嚴經曰。世爲遷流。界爲方位。十
<lb ed="X" n="0871c13"/><lb ed="R092" n="0816b13"/>方爲界。過去未來現在爲世。此布施爲財施。七寶
<lb ed="X" n="0871c14"/><lb ed="R092" n="0816b14"/>者。金銀琉璃珊瑚瑪硓珍珠玻璃也。福德者。事福
<lb ed="X" n="0871c15"/><lb ed="R092" n="0816b15"/>也。福德性者。理福也。謝曰。福德非性。所以因緣增
<lb ed="X" n="0871c16"/><lb ed="R092" n="0816b16"/>多。多則易著。故卽遣之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0871c17"/><lb ed="R092" n="0816b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0871c1701">若復有人於此經中受持<note place="inline">至</note>所謂佛法者卽非佛法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0871c18"/><lb ed="R092" n="0816b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0871c1801">此一段。佛言也。偈。釋氏詩詞也。所謂佛法非法。隨
<lb ed="X" n="0871c19"/><lb ed="R092" n="0817a01"/>說隨掃。一部經如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0871c20"/><lb ed="R092" n="0817a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0871c2001">須菩提於意云何<note place="inline">至</note>須菩提是樂阿蘭那行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0871c21"/><lb ed="R092" n="0817a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0871c2101">此段乃入道次第。而須菩提卽以自證也。須陀洹。
<lb ed="X" n="0871c22"/><lb ed="R092" n="0817a04"/>華言入流。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0871c2201" n="0871c2201"/><anchor xml:id="beg0871c2201" n="0871c2201"/>已<anchor xml:id="end0871c2201"/>入聖賢之流果者。譬猶木之有實。
<lb ed="X" n="0871c23"/><lb ed="R092" n="0817a05"/>孫氏彚纂云此聲聞初果自聲敎而悟者曰聲聞。
<lb ed="X" n="0871c24"/><lb ed="R092" n="0817a06"/>能逆凡流故入聖流。但未盡六根虗習。故僅爲初
<pb ed="X" xml:id="X25.0508.0872a" n="0872a"/>
<lb ed="X" n="0872a01"/><lb ed="R092" n="0817a07"/>果。斯陀含。華言一往來。謂一往天上。一來人間。便
<lb ed="X" n="0872a02"/><lb ed="R092" n="0817a08"/>得涅槃。實無往來者。無往來之念也。孫氏云。此聲
<lb ed="X" n="0872a03"/><lb ed="R092" n="0817a09"/>聞第二果。比入流又高一層阿那<anchor xml:id="nkr_note_add_0872a0301" n="0872a0301"/><anchor xml:id="beg0872a0301" n="0872a0301"/>含<anchor xml:id="end0872a0301"/>。華言不來。<anchor xml:id="nkr_note_add_0872a0302" n="0872a0302"/><anchor xml:id="beg0872a0302" n="0872a0302"/>已<anchor xml:id="end0872a0302"/>
<lb ed="X" n="0872a04"/><lb ed="R092" n="0817a10"/>斷欲界思惑盡直生四禪天上。不來欲界受生。故
<lb ed="X" n="0872a05"/><lb ed="R092" n="0817a11"/>曰不來。實無不來者。亦是無不來之念。孫氏云。本
<lb ed="X" n="0872a06"/><lb ed="R092" n="0817a12"/>性淸淨光明。眞空無我。不見可欲。本無欲界。故實。
<lb ed="X" n="0872a07"/><lb ed="R092" n="0817a13"/>無不來也。此聲聞第三果比尙有往來又高一級。
<lb ed="X" n="0872a08"/><lb ed="R092" n="0817a14"/>阿羅漢。華言無生。人法俱空。<anchor xml:id="nkr_note_add_0872a0801" n="0872a0801"/><anchor xml:id="beg0872a0801" n="0872a0801"/>已<anchor xml:id="end0872a0801"/>證涅槃。聲聞之道。
<lb ed="X" n="0872a09"/><lb ed="R092" n="0817a15"/>至此圓滿<anchor xml:id="nkr_note_add_0872a0901" n="0872a0901"/><anchor xml:id="beg0872a0901" n="0872a0901"/>已<anchor xml:id="end0872a0901"/>極。故不名果而名道謝云阿羅漢者
<lb ed="X" n="0872a10"/><lb ed="R092" n="0817a16"/>無生也。相滅生盡。謂之無生。若有計念。則見我人
<lb ed="X" n="0872a11"/><lb ed="R092" n="0817a17"/>起相也。黃成釆云。實無有法。塵心淨盡。無法可學
<lb ed="X" n="0872a12"/><lb ed="R092" n="0817a18"/>也。孫氏云。此果斷三界見思。煩惱俱盡。又曰四果
<lb ed="X" n="0872a13"/><lb ed="R092" n="0817b01"/>人。俱無得果之心。可見聖賢。皆以無爲法。全不住
<lb ed="X" n="0872a14"/><lb ed="R092" n="0817b02"/>相矣。但四果只是了一身。不度衆生。佛門謂之小
<lb ed="X" n="0872a15"/><lb ed="R092" n="0817b03"/>乘。諍者。爭也。塵念欲行。道念欲遣。如水火不相合。
<lb ed="X" n="0872a16"/><lb ed="R092" n="0817b04"/>兩念相爭也。無諍。則理欲俱忘。一念不起。心無生
<lb ed="X" n="0872a17"/><lb ed="R092" n="0817b05"/>滅去來。惟有本覺常明。故名無諍三昧。三昧。華言
<lb ed="X" n="0872a18"/><lb ed="R092" n="0817b06"/>正定。六祖曰。三昧梵音正受。亦云正見。遠離九十
<lb ed="X" n="0872a19"/><lb ed="R092" n="0817b07"/>五種邪見。是名正見。阿蘭那。華言寂靜。阿蘭那行
<lb ed="X" n="0872a20"/><lb ed="R092" n="0817b08"/>者。卽是淸淨行。徐士英曰。佛所說四果。自有等級。
<lb ed="X" n="0872a21"/><lb ed="R092" n="0817b09"/>第一云。不入色聲香味觸法。則是知欲當避。此果
<lb ed="X" n="0872a22"/><lb ed="R092" n="0817b10"/>之初生。第二云。一往來。則是蹈欲境不再。此果之
<lb ed="X" n="0872a23"/><lb ed="R092" n="0817b11"/>方碩。第三云。不來。則是去欲境如遺。此果之<anchor xml:id="nkr_note_add_0872a2301" n="0872a2301"/><anchor xml:id="beg0872a2301" n="0872a2301"/>已<anchor xml:id="end0872a2301"/>熟。
<lb ed="X" n="0872a24"/><lb ed="R092" n="0817b12"/>第四云。离欲。則是脫然無纖欲可除。此果之旣收
<pb ed="X" xml:id="X25.0508.0872b" n="0872b"/>
<lb ed="X" n="0872b01"/><lb ed="R092" n="0817b13"/>以此觀之。亦是下學上達處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0872b02"/><lb ed="R092" n="0817b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0872b0201">佛吿須菩提於意云何<note place="inline">至</note>卽非莊嚴是名莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0872b03"/><lb ed="R092" n="0817b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0872b0301">然燈佛。是世尊授記之師。生時有光於眼耳口鼻
<lb ed="X" n="0872b04"/><lb ed="R092" n="0817b16"/>有孔中放出。如燈之明。故號然燈。明心見性。乃是
<lb ed="X" n="0872b05"/><lb ed="R092" n="0817b17"/>有法而非法。得無所得。故曰於法實無所得也。莊
<lb ed="X" n="0872b06"/><lb ed="R092" n="0817b18"/>嚴佛土。是從境說。答亦從境說。談境正所以徵心。
<lb ed="X" n="0872b07"/><lb ed="R092" n="0818a01"/>六祖云。本來無一物。何處惹塵埃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0872b08"/><lb ed="R092" n="0818a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0872b0801">是故須菩提諸菩薩摩訶薩<note place="inline">至</note>應無所住而生其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0872b09"/><lb ed="R092" n="0818a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0872b0901">以上二段。云云。千經萬典。大指會歸於此。葢有所
<lb ed="X" n="0872b10"/><lb ed="R092" n="0818a04"/>住而生心。便是墮外道。無所住而不生心。便是斷
<lb ed="X" n="0872b11"/><lb ed="R092" n="0818a05"/>滅。稍有錯誤。毫<g ref="#CB12530">𨤲</g>千里。迷則佛衆生。悟則衆生佛
<lb ed="X" n="0872b12"/><lb ed="R092" n="0818a06"/>也。五祖宏忍爲六祖說金剛經。至應無所住而生
<lb ed="X" n="0872b13"/><lb ed="R092" n="0818a07"/>其心。六祖言下大悟。乃言何期自性。本自淸淨。何
<lb ed="X" n="0872b14"/><lb ed="R092" n="0818a08"/>期自性。本不生滅。何期自性。本自具足。何期自性。
<lb ed="X" n="0872b15"/><lb ed="R092" n="0818a09"/>本無搖動。五祖曰不識本心。學法無益。若言下識
<lb ed="X" n="0872b16"/><lb ed="R092" n="0818a10"/>自本心。見自本性。卽名夫丈天人。以上二段。言法
<lb ed="X" n="0872b17"/><lb ed="R092" n="0818a11"/>本於心。非有所得。莊嚴在心。不於佛土。然則諸菩
<lb ed="X" n="0872b18"/><lb ed="R092" n="0818a12"/>薩。惟當明此心而<anchor xml:id="nkr_note_add_0872b1801" n="0872b1801"/><anchor xml:id="beg0872b1801" n="0872b1801"/>已<anchor xml:id="end0872b1801"/>。應無所住而生其心一句。是
<lb ed="X" n="0872b19"/><lb ed="R092" n="0818a13"/>世尊傳授心法點睛處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0872b20"/><lb ed="R092" n="0818a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0872b2001">須菩提譬如有人<note place="inline">至</note>佛說非身是名大身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0872b21"/><lb ed="R092" n="0818a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0872b2101">須彌華言高妙。此山在四天下之中。高廣三百三
<lb ed="X" n="0872b22"/><lb ed="R092" n="0818a16"/>十六萬里。日月遶山而行。以爲晝夜。由此分四面
<lb ed="X" n="0872b23"/><lb ed="R092" n="0818a17"/>爲四天下。其上有<name role="" type="person">三十三天</name>。爲山之至大者。故稱
<lb ed="X" n="0872b24"/><lb ed="R092" n="0818a18"/>山王。非身者。法身也。眞心也。一切有形相。當無不
<pb ed="X" xml:id="X25.0508.0872c" n="0872c"/>
<lb ed="X" n="0872c01"/><lb ed="R092" n="0818b01"/>壞。惟眞性無形相。故無得而壞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0872c02"/><lb ed="R092" n="0818b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0872c0201">須菩提如恒河中所有沙數<note place="inline">至</note>而此福德勝前福德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0872c03"/><lb ed="R092" n="0818b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0872c0301">恒河西天竺之河。從阿耨地東流出。周迴四十里。
<lb ed="X" n="0872c04"/><lb ed="R092" n="0818b04"/>沙細如麵。佛多在此處說法。故取以爲喩。僧肇曰
<lb ed="X" n="0872c05"/><lb ed="R092" n="0818b05"/>良由施福。是染沉溺三有。持經福淨。超昇彼岸。是
<lb ed="X" n="0872c06"/><lb ed="R092" n="0818b06"/>故勝也。以上二段言非身喩大身。無爲福勝有爲
<lb ed="X" n="0872c07"/><lb ed="R092" n="0818b07"/>福也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0872c08"/><lb ed="R092" n="0818b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0872c0801">復次須菩提隨說是經<note place="inline">至</note>卽爲有佛若尊重弟子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0872c09"/><lb ed="R092" n="0818b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0872c0901">天者。十八天人之類。人者。槪僧俗而言。阿脩羅。卽
<lb ed="X" n="0872c10"/><lb ed="R092" n="0818b10"/>卵胎化濕諸生。謝云封殯法身謂之塔。樹像虗空
<lb ed="X" n="0872c11"/><lb ed="R092" n="0818b11"/>謝之廟。聖體神儀。全在四句。献供致敬。宜盡厥心
<lb ed="X" n="0872c12"/><lb ed="R092" n="0818b12"/>也。六祖曰。所在之處。見人卽說是經。常行無所得
<lb ed="X" n="0872c13"/><lb ed="R092" n="0818b13"/>心。卽此身中。有如來全身舍利。故言如佛塔廟。心
<lb ed="X" n="0872c14"/><lb ed="R092" n="0818b14"/>淸淨而說是經。令諸聽者。除迷妄心。悟得本來佛
<lb ed="X" n="0872c15"/><lb ed="R092" n="0818b15"/>性。常行眞實感得天人阿脩羅人非人等。皆來供
<lb ed="X" n="0872c16"/><lb ed="R092" n="0818b16"/>養持經之人也。又曰自心誦得此經。自心解得經
<lb ed="X" n="0872c17"/><lb ed="R092" n="0818b17"/>義。自心體得無著無相之理。所在之處常修佛行。
<lb ed="X" n="0872c18"/><lb ed="R092" n="0818b18"/>卽自心是佛。故言所在之處。卽爲有佛。僧若訥曰。
<lb ed="X" n="0872c19"/><lb ed="R092" n="0819a01"/>經者。卽法寶也。卽爲有佛。卽佛寶也。若尊重弟子。
<lb ed="X" n="0872c20"/><lb ed="R092" n="0819a02"/>卽僧寶也。經典所在之處。卽三寶共居也。此段歸
<lb ed="X" n="0872c21"/><lb ed="R092" n="0819a03"/>重經典。領起下文。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0872c22"/><lb ed="R092" n="0819a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0872c2201">爾時須菩提白佛言世尊<note place="inline">至</note>是名般若波羅蜜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0872c23"/><lb ed="R092" n="0819a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0872c2301">至此說明經名。顏柄曰。妙明本性。湛若大虗。體旣
<lb ed="X" n="0872c24"/><lb ed="R092" n="0819a06"/>尙無。何名之有。如來恐人生斷滅見。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0872c2401" n="0872c2401"/><anchor xml:id="beg0872c2401" n="0872c2401"/>已<anchor xml:id="end0872c2401"/>而強
<pb ed="X" xml:id="X25.0508.0873a" n="0873a"/>
<lb ed="X" n="0873a01"/><lb ed="R092" n="0819a07"/>安是名也。所以傅大士頌云。恐人生斷滅。權且立
<lb ed="X" n="0873a02"/><lb ed="R092" n="0819a08"/>虗名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0873a03"/><lb ed="R092" n="0819a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0873a0301">須菩提於意云何<note place="inline">至</note>非世界是名世界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0873a04"/><lb ed="R092" n="0819a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0873a0401">謂佛有說法則可。謂佛有所說則不可。玩所字。便
<lb ed="X" n="0873a05"/><lb ed="R092" n="0819a11"/>有造作的意思。陳雄曰。世尊答文文殊曰。在世離
<lb ed="X" n="0873a06"/><lb ed="R092" n="0819a12"/>世。在塵離塵。是爲究竟法。此言非微塵。非世界。卽
<lb ed="X" n="0873a07"/><lb ed="R092" n="0819a13"/>離塵離世也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0873a08"/><lb ed="R092" n="0819a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0873a0801">須菩提於意云何<note place="inline">至</note>卽是非相是名三十二相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0873a09"/><lb ed="R092" n="0819a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0873a0901"><name role="" type="person">王日休</name>曰。以上二段云云。三十二相者。般若經曰。
<lb ed="X" n="0873a10"/><lb ed="R092" n="0819a16"/>如來足下有平滿相。一。足下千福輪文。無不圓滿。
<lb ed="X" n="0873a11"/><lb ed="R092" n="0819a17"/>二。手足並皆柔軟。如兜羅綿。三。兩足一二指間。猶
<lb ed="X" n="0873a12"/><lb ed="R092" n="0819a18"/>如雁王。文同綺畫。四。手足諸指。圓滿纖長可愛。五。
<lb ed="X" n="0873a13"/><lb ed="R092" n="0819b01"/>足跟廣長圓滿。與趺相稱。六。足趺修高光滿。與足
<lb ed="X" n="0873a14"/><lb ed="R092" n="0819b02"/>跟相稱。七。雙腨漸須纖如鹿王腨。八。雙臂平立摩
<lb ed="X" n="0873a15"/><lb ed="R092" n="0819b03"/>膝。如象王鼻。九。陰相藏密。十。毛孔各一毛生。紺靑
<lb ed="X" n="0873a16"/><lb ed="R092" n="0819b04"/>宛轉。十一。髮毛右旋宛轉。十二。身皮細薄潤滑。垢
<lb ed="X" n="0873a17"/><lb ed="R092" n="0819b05"/>水不住。十三。身皮金色晃耀。諸寶莊嚴。十四。兩足
<lb ed="X" n="0873a18"/><lb ed="R092" n="0819b06"/>兩掌中頸雙肩。七處充滿。十五。肩項圓滿殊妙。十
<lb ed="X" n="0873a19"/><lb ed="R092" n="0819b07"/>六。膊腋悉皆充實。十七。容儀洪滿端直。十八。身相
<lb ed="X" n="0873a20"/><lb ed="R092" n="0819b08"/>修廣端嚴。十九。依相量等园滿。二十。額臆幷身上
<lb ed="X" n="0873a21"/><lb ed="R092" n="0819b09"/>半。威容廣大。如獅子王。二十一。常見面各一尋。二
<lb ed="X" n="0873a22"/><lb ed="R092" n="0819b10"/>十二。齒相四十齊平。淨密根深。白逾珂雪。二十三。
<lb ed="X" n="0873a23"/><lb ed="R092" n="0819b11"/>四牙鮮白鋒利。二十四。常得味中上味。二十五。舌
<lb ed="X" n="0873a24"/><lb ed="R092" n="0819b12"/>相薄淨廣長能覆面輪至耳髮際。二十六。梵奇詞
<pb ed="X" xml:id="X25.0508.0873b" n="0873b"/>
<lb ed="X" n="0873b01"/><lb ed="R092" n="0819b13"/>韻和雅。隨衆多少。無不等聞。二十七。眼睫猶若牛
<lb ed="X" n="0873b02"/><lb ed="R092" n="0819b14"/>王。紺靑齊整。二十八。眼睛紺靑鮮白紅環。二十九。
<lb ed="X" n="0873b03"/><lb ed="R092" n="0819b15"/>面輪其猶滿月。眉相皎淨。如天帝弓。三十。眉間有
<lb ed="X" n="0873b04"/><lb ed="R092" n="0819b16"/>白毫相。柔軟如綿。白逾珂雪。三十一。頂上有烏瑟
<lb ed="X" n="0873b05"/><lb ed="R092" n="0819b17"/>膩沙。高顯周囲。猶如天蓋。三十二。<name role="" type="person">王日休</name>曰以上
<lb ed="X" n="0873b06"/><lb ed="R092" n="0819b18"/>二段。大意謂細而微塵。大而世界。妙而佛之色身。
<lb ed="X" n="0873b07"/><lb ed="R092" n="0820a01"/>皆爲虗妄。但有名而<anchor xml:id="nkr_note_add_0873b0701" n="0873b0701"/><anchor xml:id="beg0873b0701" n="0873b0701"/>已<anchor xml:id="end0873b0701"/>。惟眞性爲眞實。是以自古
<lb ed="X" n="0873b08"/><lb ed="R092" n="0820a02"/>及今。無變無壞。彼三者。則有壞故也。按所云三十
<lb ed="X" n="0873b09"/><lb ed="R092" n="0820a03"/>二相。似屬複踏。但無可考。今姑存之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0873b10"/><lb ed="R092" n="0820a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0873b1001">須菩提若有善男子<note place="inline">至</note>離一切相卽名諸佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0873b11"/><lb ed="R092" n="0820a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0873b1101">此段乃須菩提深讚佛法以勉人處。涕淚非泣者
<lb ed="X" n="0873b12"/><lb ed="R092" n="0820a06"/>以如是甚深經典。痛聞之不早也。陳曰。性中具如
<lb ed="X" n="0873b13"/><lb ed="R092" n="0820a07"/>來法身。夫是之謂生實相。經以福兼德言者屢矣。
<lb ed="X" n="0873b14"/><lb ed="R092" n="0820a08"/>而此獨言功德。是功成果滿之時。則其福爲不足
<lb ed="X" n="0873b15"/><lb ed="R092" n="0820a09"/>道。所以壇經有功德在法身中。非在相福之句。前
<lb ed="X" n="0873b16"/><lb ed="R092" n="0820a10"/>佛云若見諸相非相。卽見如來。此云。離一切相。卽
<lb ed="X" n="0873b17"/><lb ed="R092" n="0820a11"/>名諸佛。是須菩提與佛印證處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0873b18"/><lb ed="R092" n="0820a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0873b1801">佛吿須菩提如是如是<note place="inline">至</note>是名忍辱波羅蜜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0873b19"/><lb ed="R092" n="0820a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0873b1901">此段佛隨擧布施。及忍辱波羅。蜜以示人。僧肇曰。
<lb ed="X" n="0873b20"/><lb ed="R092" n="0820a14"/>得大乘聞慧解。一往聞經。身無懼相。故名不驚。得
<lb ed="X" n="0873b21"/><lb ed="R092" n="0820a15"/>大乘思慧解。深信不疑。故名不怖。得大乘脩慧解。
<lb ed="X" n="0873b22"/><lb ed="R092" n="0820a16"/>順敎脩行。終不有謗。故名不畏。疏鈔云。何以故者。
<lb ed="X" n="0873b23"/><lb ed="R092" n="0820a17"/>顯因中最勝。明標第一波羅蜜者。有十種。一布施
<lb ed="X" n="0873b24"/><lb ed="R092" n="0820a18"/>二持戒。三忍辱。四精進。五禪定。六智慧。七慈。八悲。
<pb ed="X" xml:id="X25.0508.0873c" n="0873c"/>
<lb ed="X" n="0873c01"/><lb ed="R092" n="0820b01"/>九方便。十不退。今言第一波羅蜜者卽布施波羅
<lb ed="X" n="0873c02"/><lb ed="R092" n="0820b02"/>蜜。何故獨言布施第一。曰布施者。通攝萬行。直至
<lb ed="X" n="0873c03"/><lb ed="R092" n="0820b03"/>菩提。尙行布施。因布施資生衆善。言非者。恐有能
<lb ed="X" n="0873c04"/><lb ed="R092" n="0820b04"/>所之名。先拂去能名。行無住相施者。故曰是名第
<lb ed="X" n="0873c05"/><lb ed="R092" n="0820b05"/>一波羅蜜者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0873c06"/><lb ed="R092" n="0820b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0873c0601">何以故須菩提如我昔爲<note place="inline">至</note>無衆生相無壽者相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0873c07"/><lb ed="R092" n="0820b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0873c0701">此段佛以現身說法。證忍辱波羅蜜也。歌利。華言
<lb ed="X" n="0873c08"/><lb ed="R092" n="0820b08"/>極惡。如來昔因中。證初地<anchor xml:id="nkr_note_add_0873c0801" n="0873c0801"/><anchor xml:id="beg0873c0801" n="0873c0801"/>已<anchor xml:id="end0873c0801"/>。山居脩道。王帶宮女
<lb ed="X" n="0873c09"/><lb ed="R092" n="0820b09"/>出獵。倦而寢。諸女人入山禮仙。王覺而怒。入山。尋
<lb ed="X" n="0873c10"/><lb ed="R092" n="0820b10"/>之。問仙得果否。答曰。未得。又問以何爲戒。答曰。以
<lb ed="X" n="0873c11"/><lb ed="R092" n="0820b11"/>忍爲戒。王割其耳。容顏不變。又劓其鼻。截其手。其
<lb ed="X" n="0873c12"/><lb ed="R092" n="0820b12"/>臣爭諫不聽。四天王雨沙石。王佈畏懺悔。仙復身
<lb ed="X" n="0873c13"/><lb ed="R092" n="0820b13"/>如故。王乃歸信受記。或曰。爾時王者。卽憍陳如也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0873c14"/><lb ed="R092" n="0820b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0873c1401">是故須菩提菩薩應離<note place="inline">至</note>一切衆生卽非衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0873c15"/><lb ed="R092" n="0820b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0873c1501">謝曰。不住色。無財物也。按之六祖曰。菩薩不爲來
<lb ed="X" n="0873c16"/><lb ed="R092" n="0820b16"/>望自身五欲快樂。而行布施。但爲內破慳心。外利
<lb ed="X" n="0873c17"/><lb ed="R092" n="0820b17"/>益衆生。而行布施。又曰。如來說我人等相。畢竟可
<lb ed="X" n="0873c18"/><lb ed="R092" n="0820b18"/>破壞。非眞實體也。一切衆生。盡是假名。若離妄心。
<lb ed="X" n="0873c19"/><lb ed="R092" n="0821a01"/>卽無衆生可得。故言卽非衆生。按若心有住。卽爲
<lb ed="X" n="0873c20"/><lb ed="R092" n="0821a02"/>非住者。謂心有所住。卽非如來之以不住爲住也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0873c21"/><lb ed="R092" n="0821a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0873c2101">須菩提如來是眞語者<note place="inline">至</note>此法無實無虗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0873c22"/><lb ed="R092" n="0821a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0873c2201">謝曰。眞不僞。實無虗。如必當理。不誑則非妄語。不
<lb ed="X" n="0873c23"/><lb ed="R092" n="0821a05"/>異則始終恒一。聖言不謬。故直脩行也。六祖曰。無
<lb ed="X" n="0873c24"/><lb ed="R092" n="0821a06"/>實者。以法體空寂。無相可得。然中有恒河性德。用
<pb ed="X" xml:id="X25.0508.0874a" n="0874a"/>
<lb ed="X" n="0874a01"/><lb ed="R092" n="0821a07"/>之不匱。故言無虗。按前旣說於法實無所得。此何
<lb ed="X" n="0874a02"/><lb ed="R092" n="0821a08"/>以又言如來所得法。以無實無虗。故卽爲之所得
<lb ed="X" n="0874a03"/><lb ed="R092" n="0821a09"/>法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0874a04"/><lb ed="R092" n="0821a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0874a0401">須菩提若菩薩心住於法<note place="inline">至</note>日光明照見種種色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0874a05"/><lb ed="R092" n="0821a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0874a0501">利令智昏。公能生明。以上三段。皆反覆譬喩。以明
<lb ed="X" n="0874a06"/><lb ed="R092" n="0821a12"/>不住心法也。住法布施者。如我立規條。以強人從
<lb ed="X" n="0874a07"/><lb ed="R092" n="0821a13"/>我。則彼此相蒙。人之心昧。而我之心亦蔽而無所
<lb ed="X" n="0874a08"/><lb ed="R092" n="0821a14"/>見。不住法布施者如只示人以自明其心。自見其
<lb ed="X" n="0874a09"/><lb ed="R092" n="0821a15"/>性。則人<anchor xml:id="nkr_note_add_0874a0901" n="0874a0901"/><anchor xml:id="beg0874a0901" n="0874a0901"/>己<anchor xml:id="end0874a0901"/>兩忘。同登彼岸。何等光明普照也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0874a10"/><lb ed="R092" n="0821a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0874a1001">須菩提當來之世<note place="inline">至</note>受持讀誦爲人解說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0874a11"/><lb ed="R092" n="0821a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0874a1101">初日中日後日。猶言一日早中晚也。劫華言世也。
<lb ed="X" n="0874a12"/><lb ed="R092" n="0821a18"/>經中每於段尾屢云較量福德者。皆佛獲念付囑
<lb ed="X" n="0874a13"/><lb ed="R092" n="0821b01"/>菩薩之深心處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0874a14"/><lb ed="R092" n="0821b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0874a1401">須菩提以要言之<note place="inline">至</note>以諸華香而散其處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0874a15"/><lb ed="R092" n="0821b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0874a1501">云。爲發最上乘者說。卽中人以上可以語上也。云
<lb ed="X" n="0874a16"/><lb ed="R092" n="0821b04"/>若樂小法者云云。卽中人以下不可語上也。此段
<lb ed="X" n="0874a17"/><lb ed="R092" n="0821b05"/>是明善。聲乘。緣覺乘。菩薩乘。爲三乘。大乘。謂菩薩
<lb ed="X" n="0874a18"/><lb ed="R092" n="0821b06"/>乘也。最上來。謂佛乘也。聲。獨了生死。不度衆生。名
<lb ed="X" n="0874a19"/><lb ed="R092" n="0821b07"/>小乘。如車乘之小者。止能自載也。緣覺。半爲人半
<lb ed="X" n="0874a20"/><lb ed="R092" n="0821b08"/>爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0874a2001" n="0874a2001"/><anchor xml:id="beg0874a2001" n="0874a2001"/>己<anchor xml:id="end0874a2001"/>。所度無多。名中乘。菩薩。能度一切衆生。名大
<lb ed="X" n="0874a21"/><lb ed="R092" n="0821b09"/>乘。佛能兼衆生菩薩而皆度之。爲最上乘。謝曰。千
<lb ed="X" n="0874a22"/><lb ed="R092" n="0821b10"/>載不墜。由於人宏任持運。行荷擔義也。按此之謂
<lb ed="X" n="0874a23"/><lb ed="R092" n="0821b11"/>付囑。通經旨付囑。此其重云。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0874a24"/><lb ed="R092" n="0821b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0874a2401">復次須菩提若善男子善女人<note place="inline">至</note>果報亦不可思議。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0508.0874b" n="0874b"/>
<lb ed="X" n="0874b01"/><lb ed="R092" n="0821b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0874b0101">此段是滅惡。訥曰。造作定業。不可逃。以行般若。故
<lb ed="X" n="0874b02"/><lb ed="R092" n="0821b14"/>易重爲輕。地獄云云。陳曰。世人喜於爲惡。嫉于爲
<lb ed="X" n="0874b03"/><lb ed="R092" n="0821b15"/>善者多矣。一見是人。爲人輕賤。便謂讀經無益。福
<lb ed="X" n="0874b04"/><lb ed="R092" n="0821b16"/>報爲虗語。甚至謗佛罵佛者使人人起退轉心。佛
<lb ed="X" n="0874b05"/><lb ed="R092" n="0821b17"/>之言此。所以長善而救失云。地獄餓鬼。畜生。三惡
<lb ed="X" n="0874b06"/><lb ed="R092" n="0821b18"/>道也。卽三途苦。阿僧祇。華言無央數。那由他。華言
<lb ed="X" n="0874b07"/><lb ed="R092" n="0822a01"/>一萬萬。按凡佛所言滅度。輪迴果報等。皆以濟末
<lb ed="X" n="0874b08"/><lb ed="R092" n="0822a02"/>世德禮政刑之窮。使人心有所攝。以人之畏人。不
<lb ed="X" n="0874b09"/><lb ed="R092" n="0822a03"/>如其畏神。故藉此以設敎。豈可思議乎哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0874b10"/><lb ed="R092" n="0822a04"/>
<lb ed="X" n="0874b11"/><lb ed="R092" n="0822a05"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金剛經闡說卷上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0868c1601" to="#end0868c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0868c1701" to="#end0868c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0868c1901" to="#end0868c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0869b1101" to="#end0869b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0869b1401" to="#end0869b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0869b1801" to="#end0869b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0869b2001" to="#end0869b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0869c2401" to="#end0869c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0870c0301" to="#end0870c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0870c2301" to="#end0870c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0871a2201" to="#end0871a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0871a2401" to="#end0871a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0871c0301" to="#end0871c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0871c0901" to="#end0871c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0871c2201" to="#end0871c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0872a0301" to="#end0872a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">含</lem><rdg wit="#wit.orig">舍</rdg></app>
<app from="#beg0872a0302" to="#end0872a0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0872a0801" to="#end0872a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0872a0901" to="#end0872a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0872a2301" to="#end0872a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0872b1801" to="#end0872b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0872c2401" to="#end0872c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0873b0701" to="#end0873b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0873c0801" to="#end0873c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0874a0901" to="#end0874a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0874a2001" to="#end0874a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0869001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0869001">什疑耆</note>
<note n="0870001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0870001">旨當作首</note>
<note n="0870002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0870002">慮疑處</note>
<note n="0871001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0871001">揆疑撥</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0868c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0868c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0868c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0868c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0868c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0868c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0869b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0869b1101">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0869b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0869b1401">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0869b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0869b1801">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0869b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0869b2001">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0869c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0869c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0870c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0870c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0870c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0870c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0871a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0871a2201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0871a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0871a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0871c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0871c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0871c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0871c0901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0871c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0871c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0872a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0872a0301">含【CB】，舍【卍續】</note>
<note n="0872a0302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0872a0302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0872a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0872a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0872a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0872a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0872a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0872a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0872b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0872b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0872c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0872c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0873b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0873b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0873c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0873c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0874a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0874a0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0874a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0874a2001">己【CB】，已【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>