<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X25n0510">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 510 金剛經易解</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 510 金剛經易解</title>
			<author>淸 謝承謨註釋</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">510</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">金剛經易解</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02863">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02863</charName>
				<mapping cb:dec="985903" type="PUA">U+F0B2F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+34E8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>刺</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[利-禾+夾]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05418">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05418</charName>
				<mapping cb:dec="988458" type="PUA">U+F152A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+458D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[虔-文+ㄆ]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07055">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07055</charName>
				<mapping cb:dec="990095" type="PUA">U+F1B8F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+24A0F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>瑣</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[瑙-囟+貝]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-16T15:46:35">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0905b" n="0905b"/>
<lb ed="X" n="0905b01"/>
<lb ed="X" n="0905b02"/>
<lb ed="X" n="0905b03"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 510-A</cb:mulu><head>No. 510-A</head>
<lb ed="X" n="0905b04"/><lb ed="R092" n="0883a01"/><p xml:id="pX25p0905b0401">萬靈蠢蠢。率皆以無上道。作文字解。吾佛惺惺。卽以
<lb ed="X" n="0905b05"/><lb ed="R092" n="0883a02"/>文字。發明心地。說三藏十二部經。大包法界。細入微
<lb ed="X" n="0905b06"/><lb ed="R092" n="0883a03"/>塵。謂太虗在人心中。只如一塵一毫毛裡。有無量佛
<lb ed="X" n="0905b07"/><lb ed="R092" n="0883a04"/>世界。佛之大慈。於大千世界中。無一物不度。必至度
<lb ed="X" n="0905b08"/><lb ed="R092" n="0883a05"/>盡衆生而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0905b0801" n="0905b0801"/><anchor xml:id="beg0905b0801" n="0905b0801"/>已<anchor xml:id="end0905b0801"/>。大哉法王。不圖復有此五千四百卷
<lb ed="X" n="0905b09"/><lb ed="R092" n="0883a06"/>不可思議之無量法寶也。經來東土。<anchor xml:id="nkr_note_add_0905b0901" n="0905b0901"/><anchor xml:id="beg0905b0901" n="0905b0901"/>已<anchor xml:id="end0905b0901"/>數千年。至今
<lb ed="X" n="0905b10"/><lb ed="R092" n="0883a07"/>盛行於世者。無如金剛經。誠以此經言簡義精。乃反
<lb ed="X" n="0905b11"/><lb ed="R092" n="0883a08"/>約之道也。愚常於參究之下。拜讀是經。不啻完如渾
<lb ed="X" n="0905b12"/><lb ed="R092" n="0883a09"/>璞。細若剝蕉。盖以人欲盡淨。而天理流行。剝盡蕉心。
<lb ed="X" n="0905b13"/><lb ed="R092" n="0883a10"/>方覺妙手。空空乃洗心之一大法也。金剛經又稱功
<lb ed="X" n="0905b14"/><lb ed="R092" n="0883a11"/>德經。夫人自無始以來。重重冤親罪福。宛如春蠶作
<lb ed="X" n="0905b15"/><lb ed="R092" n="0883a12"/>繭。自纏自縛。永無脫離。此經若於蠶以抽絲。忽然頓
<lb ed="X" n="0905b16"/><lb ed="R092" n="0883a13"/>斷。與人解粘去縛。現出自性天眞。便是超凡入聖。一
<lb ed="X" n="0905b17"/><lb ed="R092" n="0883a14"/>大轉機。而冤親亦解釋平等矣。愚於童時。讀此經。至
<lb ed="X" n="0905b18"/><lb ed="R092" n="0883a15"/>如是住如是降伏其心。恍然有會。嗣讀古德註解。有
<lb ed="X" n="0905b19"/><lb ed="R092" n="0883a16"/>訓如是卽道者。有謂指下文言者。二俱無過。第禪宗
<lb ed="X" n="0905b20"/><lb ed="R092" n="0883a17"/>以道在心解。不在於語言文字。我佛說法四十九年。
<lb ed="X" n="0905b21"/><lb ed="R092" n="0883a18"/>不曾道著一字。却字字皆開示悟入之機。在善會者。
<lb ed="X" n="0905b22"/><lb ed="R092" n="0883b01"/>於心行路絕。言語道斷時。如人飮水冷暖自知。哭不
<lb ed="X" n="0905b23"/><lb ed="R092" n="0883b02"/>得。笑不得。方是善讀經者。但此可與知者道。未可以
<lb ed="X" n="0905b24"/><lb ed="R092" n="0883b03"/>槪語人也。同參謝子。於此道得印心焉。愽綜羣經十
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0905c" n="0905c"/>
<lb ed="X" n="0905c01"/><lb ed="R092" n="0883b04"/>餘載。自信見道親切。且當仁不讓。於是發擔荷心。卽
<lb ed="X" n="0905c02"/><lb ed="R092" n="0883b05"/>以掛壁之口。摩空之手。註成金剛經易解一部。見示。
<lb ed="X" n="0905c03"/><lb ed="R092" n="0883b06"/>第見其語語妙諦。字字眞詮。開人悟入之機。如穿成
<lb ed="X" n="0905c04"/><lb ed="R092" n="0883b07"/>一串摩尼。實有點睛破壁之妙。又如無縫天衣。圓轉
<lb ed="X" n="0905c05"/><lb ed="R092" n="0883b08"/>無痕。眞古今一大快事。而不愧爲易解者矣。苟得此
<lb ed="X" n="0905c06"/><lb ed="R092" n="0883b09"/>而讀之。未悟者。可由之而見道。卽<anchor xml:id="nkr_note_add_0905c0601" n="0905c0601"/><anchor xml:id="beg0905c0601" n="0905c0601"/>已<anchor xml:id="end0905c0601"/>悟者。亦可藉此
<lb ed="X" n="0905c07"/><lb ed="R092" n="0883b10"/>以證明。默識心通。人牛不見。將見四相俱遣。不啻衣
<lb ed="X" n="0905c08"/><lb ed="R092" n="0883b11"/>珠在手。卽紹佛鎡基。道統有在。自當慶快平生。卓絕
<lb ed="X" n="0905c09"/><lb ed="R092" n="0883b12"/>今古矣。世有識者。必不以愚言爲河漢也。是爲序。</p>
<lb ed="X" n="0905c10"/><lb ed="R092" n="0883b13"/><p xml:id="pX25p0905c1001">光緖己丑莫春珠浦南宗後裔來雲子唐養愚譔</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0905c11"/>
<lb ed="X" n="0905c12"/>
<lb ed="X" n="0905c13"/>
<lb ed="X" n="0905c14"/>
<lb ed="X" n="0905c15"/>
<lb ed="X" n="0905c16"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 510-B</cb:mulu><head>No. 510-B</head>
<lb ed="X" n="0905c17"/><lb ed="R092" n="0883b15"/><p xml:id="pX25p0905c1701">余於內典。素未宣究。初不知其道。爲何如也。迨槖筆
<lb ed="X" n="0905c18"/><lb ed="R092" n="0883b16"/>從軍。與貫三謝子。共事一方。晨夕淸談。多所啓發。稔
<lb ed="X" n="0905c19"/><lb ed="R092" n="0883b17"/>爲出塵之士。而非世俗常談也。相從旣久。乃知三敎
<lb ed="X" n="0905c20"/><lb ed="R092" n="0883b18"/>大道。靡不精研貫徹。而於釋氏經論。尤深造焉。始恍
<lb ed="X" n="0905c21"/><lb ed="R092" n="0884a01"/>然其含光隱耀。淡然寡營者。良有以也。每謂。人生數
<lb ed="X" n="0905c22"/><lb ed="R092" n="0884a02"/>十年。殫精神。竭智慮。以愽身家。溫飽虗生浪死。悲苦
<lb ed="X" n="0905c23"/><lb ed="R092" n="0884a03"/>相尋。於此而不思出離。殊爲可惜。況我輩。重以劫外
<lb ed="X" n="0905c24"/><lb ed="R092" n="0884a04"/>餘生。滄桑掁觸者哉。<note place="inline">余</note>聞之而不禁怦然心動也。因
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0906a" n="0906a"/>
<lb ed="X" n="0906a01"/><lb ed="R092" n="0884a05"/>取石註金剛經一部。敎余誦習研求。自然獲益。乃初
<lb ed="X" n="0906a02"/><lb ed="R092" n="0884a06"/>閱時。苾然不解。雖經質問。亦未了了。迨行持旣久。昔
<lb ed="X" n="0906a03"/><lb ed="R092" n="0884a07"/>所不解者。今則解之。昔所能解者。今則更進一層矣。
<lb ed="X" n="0906a04"/><lb ed="R092" n="0884a08"/>久久參尋。愈索愈奇。心地日進乎精明。方知此經之
<lb ed="X" n="0906a05"/><lb ed="R092" n="0884a09"/>妙。有不可以言語形容者。大哉佛慈。於大千世界中。
<lb ed="X" n="0906a06"/><lb ed="R092" n="0884a10"/>一切含靈蠢動。無不普度。必至普度衆生而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0906a0601" n="0906a0601"/><anchor xml:id="beg0906a0601" n="0906a0601"/>已<anchor xml:id="end0906a0601"/>。誠
<lb ed="X" n="0906a07"/><lb ed="R092" n="0884a11"/>哉是言。洵非虗語。第經中又謂。若有衆生如來度者。
<lb ed="X" n="0906a08"/><lb ed="R092" n="0884a12"/>如來卽有我人衆生壽者。盖言人當見性自度。佛所
<lb ed="X" n="0906a09"/><lb ed="R092" n="0884a13"/>說經。不過爲人解粘去縛。並無實法與人。故云我所
<lb ed="X" n="0906a10"/><lb ed="R092" n="0884a14"/>說法。如筏喩者。今則去佛漸遠。知識難逢。倘不藉經
<lb ed="X" n="0906a11"/><lb ed="R092" n="0884a15"/>中文字。以自參究。亦何由自度哉。余故讀經。至無我
<lb ed="X" n="0906a12"/><lb ed="R092" n="0884a16"/>相人相衆生相壽者相。而知四相不除。終難進益。吾
<lb ed="X" n="0906a13"/><lb ed="R092" n="0884a17"/>人妄念紛紜。必須掃盡萬緣。如斷一握亂絲。一斷俱
<lb ed="X" n="0906a14"/><lb ed="R092" n="0884a18"/>斷。與道方有相應分。又經中應無所住。應如是住。如
<lb ed="X" n="0906a15"/><lb ed="R092" n="0884b01"/>是降伏其心等語。大有深意。須細加玩味。方見洗心
<lb ed="X" n="0906a16"/><lb ed="R092" n="0884b02"/>要法。<anchor xml:id="nkr_note_add_0906a1601" n="0906a1601"/><anchor xml:id="beg0906a1601" n="0906a1601"/>但<anchor xml:id="end0906a1601"/>行之旣久。自然天眞發現。有不期然而然者。
<lb ed="X" n="0906a17"/><lb ed="R092" n="0884b03"/>此非箇中人不知。第經旨甚深。非藉指示。猝難領解。
<lb ed="X" n="0906a18"/><lb ed="R092" n="0884b04"/>今謝子以慧心慧性十餘年。精參默契。造詣功深。一
<lb ed="X" n="0906a19"/><lb ed="R092" n="0884b05"/>旦發擔荷心。卽用點睛之手。註成金剛經易解一部。
<lb ed="X" n="0906a20"/><lb ed="R092" n="0884b06"/>言雖淺近。而於圓通妙諦。指陳簡要。眞足開人悟入
<lb ed="X" n="0906a21"/><lb ed="R092" n="0884b07"/>之機。而使後之學者。共得津梁。同登覺路。實古今來
<lb ed="X" n="0906a22"/><lb ed="R092" n="0884b08"/>一大快事。普願見聞同修同證。他日靈山會上。共結
<lb ed="X" n="0906a23"/><lb ed="R092" n="0884b09"/>善緣。蔗不負一片婆心爲先導耳。<note place="inline">余</note>久借他山。深資
<lb ed="X" n="0906a24"/><lb ed="R092" n="0884b10"/>麗澤。茲因經註梓成。故略叙其緣起。佈吿同人。以共
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0906b" n="0906b"/>
<lb ed="X" n="0906b01"/><lb ed="R092" n="0884b11"/>慶云。</p>
<lb ed="X" n="0906b02"/><lb ed="R092" n="0884b12"/><p xml:id="pX25p0906b0201">光緖己丑莫春月上浣眞州圓覺居士劉紹南敬序</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0906b03"/>
<lb ed="X" n="0906b04"/>
<lb ed="X" n="0906b05"/>
<lb ed="X" n="0906b06"/>
<lb ed="X" n="0906b07"/>
<lb ed="X" n="0906b08"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 510-C</cb:mulu><head>No. 510-C</head>
<lb ed="X" n="0906b09"/><lb ed="R092" n="0884b14"/><p xml:id="pX25p0906b0901">金剛經者。乃諸佛之心源。衆生之慧命也。故其指陳
<lb ed="X" n="0906b10"/><lb ed="R092" n="0884b15"/>心法。簡要詳明。掃盡浮詞。獨標正覺。盖自佛法西來。
<lb ed="X" n="0906b11"/><lb ed="R092" n="0884b16"/>從上單傳之旨。莫不以此爲入道之梯航。誠法寶也。
<lb ed="X" n="0906b12"/><lb ed="R092" n="0884b17"/>迨臨濟諸公出。而創禪機。施棒喝。不立語言。直指見
<lb ed="X" n="0906b13"/><lb ed="R092" n="0884b18"/>性。一切經典。直欲束之高閣。雖若別開生面。寔由參
<lb ed="X" n="0906b14"/><lb ed="R092" n="0885a01"/>學之流。不務觀心。徒事向外馳求。致蹈說食數寶之
<lb ed="X" n="0906b15"/><lb ed="R092" n="0885a02"/>譏。故令暫息外緣。使之斬斷葛藤。眞常獨露。特救一
<lb ed="X" n="0906b16"/><lb ed="R092" n="0885a03"/>時之弊耳。是則非經之過。而不善誦習者之過也。故
<lb ed="X" n="0906b17"/><lb ed="R092" n="0885a04"/>在唐時。此經註解<anchor xml:id="nkr_note_add_0906b1701" n="0906b1701"/><anchor xml:id="beg0906b1701" n="0906b1701"/>已<anchor xml:id="end0906b1701"/>有八百餘家。誠以此經爲入道
<lb ed="X" n="0906b18"/><lb ed="R092" n="0885a05"/>之梯航。而研心之先務也。顧諸註或出或沒。或存或
<lb ed="X" n="0906b19"/><lb ed="R092" n="0885a06"/>亡。不復幷見於世。今所存者。尙數十家。如天親菩薩。
<lb ed="X" n="0906b20"/><lb ed="R092" n="0885a07"/>及諸大德論註。或禪或敎。闡揚佛旨。無不曲盡精微。
<lb ed="X" n="0906b21"/><lb ed="R092" n="0885a08"/>各臻其妙。但其詞意幽深。殊非初機所易曉。今此經
<lb ed="X" n="0906b22"/><lb ed="R092" n="0885a09"/>遍海內。幾於家誦戶習。然欲求其暢明宗旨。由之入
<lb ed="X" n="0906b23"/><lb ed="R092" n="0885a10"/>道者。卒不多覯。豈非以甚深般若研窮不易。而又乏
<lb ed="X" n="0906b24"/><lb ed="R092" n="0885a11"/>導引之具歟。近世惟石天基先生註解此經。最爲詳
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0906c" n="0906c"/>
<lb ed="X" n="0906c01"/><lb ed="R092" n="0885a12"/>盡。但覺迂拘。未易使人頓悟。<note place="inline">僕</note>於此經。夙耽誦習。暇
<lb ed="X" n="0906c02"/><lb ed="R092" n="0885a13"/>輙搜求旨趣。又得益友切磋。故雖資性庸愚。亦似微
<lb ed="X" n="0906c03"/><lb ed="R092" n="0885a14"/>有所得。爰不揣固陋。註成全部。顏之曰易解。於中頗
<lb ed="X" n="0906c04"/><lb ed="R092" n="0885a15"/>復引申圓義。或者謂此經屬頓敎所攝。今乃附麗于
<lb ed="X" n="0906c05"/><lb ed="R092" n="0885a16"/>圓宗。不與古判相<anchor xml:id="nkr_note_add_0906c0501" n="0906c0501"/><anchor xml:id="beg0906c0501" n="0906c0501"/>剌<anchor xml:id="end0906c0501"/>謬乎。然法華稱三獸渡河。三車
<lb ed="X" n="0906c06"/><lb ed="R092" n="0885a17"/>出宅。法無二致。殊異在人。讀是經者。苟能默契旁通。
<lb ed="X" n="0906c07"/><lb ed="R092" n="0885a18"/>則由頓入圓。非爲分外。凡所註詞。除訓詁故。寔外悉
<lb ed="X" n="0906c08"/><lb ed="R092" n="0885b01"/>皆自抒管見。槪不拾人牙慧。標窃貪功。一切經論。亦
<lb ed="X" n="0906c09"/><lb ed="R092" n="0885b02"/>不敢繁稱博引。使人易生煩厭。而窒靈機。有志探元
<lb ed="X" n="0906c10"/><lb ed="R092" n="0885b03"/>者。或可藉以當老馬之助焉。特是聞見寡陋。矢口談
<lb ed="X" n="0906c11"/><lb ed="R092" n="0885b04"/>經。不免妄言之咎。倘有高明辱而敎之。則幸甚。</p>
<lb ed="X" n="0906c12"/><lb ed="R092" n="0885b05"/><p xml:id="pX25p0906c1201">光緖十五年歲次<anchor xml:id="nkr_note_add_0906c1201" n="0906c1201"/><anchor xml:id="beg0906c1201" n="0906c1201"/>己<anchor xml:id="end0906c1201"/>丑三月之望毗陵居士謝承謨
<lb ed="X" n="0906c13"/><lb ed="R092" n="0885b06"/>貫三氏序</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0906c14"/>
<lb ed="X" n="0906c15"/>
<lb ed="X" n="0906c16"/>
<lb ed="X" n="0906c17"/>
<lb ed="X" n="0906c18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 510-D 緖言</cb:mulu><head>No. 510-D
<lb ed="X" n="0906c19"/><lb ed="R092" n="0885b08"/> 緖言</head>
<lb ed="X" n="0906c20"/>
<lb ed="X" n="0906c21"/><lb ed="R092" n="0885b09"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0906c2101"><p xml:id="pX25p0906c2101">一此經古德判爲頓敎。以其直指菩提。別無支蔓故
<lb ed="X" n="0906c22"/><lb ed="R092" n="0885b10"/>耳。又以一門深入。不偹諸行。故特謂之頓而不謂
<lb ed="X" n="0906c23"/><lb ed="R092" n="0885b11"/>之圓。愚謂。此經頓而兼圓。何則。經中雖一往明空。
<lb ed="X" n="0906c24"/><lb ed="R092" n="0885b12"/>而復云於法不說斷滅相。夫斷滅不存。乃中道也。
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0907a" n="0907a"/>
<lb ed="X" n="0907a01"/><lb ed="R092" n="0885b13"/>中卽圓義。又云。如來所得阿耨多羅三藐三菩提。
<lb ed="X" n="0907a02"/><lb ed="R092" n="0885b14"/>於是中無實無虗。無實無虗。則有無不立。有無不
<lb ed="X" n="0907a03"/><lb ed="R092" n="0885b15"/>立。卽非有非無。非有非無。卽有無兼該。有無兼該。
<lb ed="X" n="0907a04"/><lb ed="R092" n="0885b16"/>卽雙照雙泯。乃至離卽離非。是卽非卽。開權顯寔。
<lb ed="X" n="0907a05"/><lb ed="R092" n="0885b17"/>卽實而權。爲實施權。卽權而實。是則頓中有圓也。
<lb ed="X" n="0907a06"/><lb ed="R092" n="0885b18"/>至如佛說第一波羅蜜。卽非第一波羅蜜。是名第
<lb ed="X" n="0907a07"/><lb ed="R092" n="0886a01"/>一波羅蜜。三句之類。經中甚多。若從而推廣之。則
<lb ed="X" n="0907a08"/><lb ed="R092" n="0886a02"/>三句而亦涵四句之義。非頓而兼圓乎。四句。謂有
<lb ed="X" n="0907a09"/><lb ed="R092" n="0886a03"/>句。無句。非有非無句。亦有亦無句。第以一門頓入。
<lb ed="X" n="0907a10"/><lb ed="R092" n="0886a04"/>不具諸法。僅得謂之兼圓。而不得謂之純圓也。然
<lb ed="X" n="0907a11"/><lb ed="R092" n="0886a05"/>准台宗四敎。謂般若帶通別明圓。則兼圓之說。爲
<lb ed="X" n="0907a12"/><lb ed="R092" n="0886a06"/>不誣矣。總之法無定向。深淺由人。智者見之謂之
<lb ed="X" n="0907a13"/><lb ed="R092" n="0886a07"/>智。仁者見之謂之仁。是在當人領會耳<note place="inline">台宗四敎謂藏通別
<lb ed="X" n="0907a14"/><lb ed="R092" n="0886a08"/>圓也</note>。</p></item>
<lb ed="X" n="0907a15"/><lb ed="R092" n="0886a09"/><item xml:id="itemX25p0907a1501"><p xml:id="pX25p0907a1501"><anchor xml:id="nkr_note_add_0907a1501" n="0907a1501"/><anchor xml:id="beg0907a1501" n="0907a1501"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0907a1501"/>依敎修觀。此經觀法具偹。層次井然。前云。凡所有
<lb ed="X" n="0907a16"/><lb ed="R092" n="0886a10"/>相。皆是虗妄。若見諸相非相。卽見如來。此卽空觀。
<lb ed="X" n="0907a17"/><lb ed="R092" n="0886a11"/>了知一切皆空。法亦如幻故。繼云。汝莫作是念。如
<lb ed="X" n="0907a18"/><lb ed="R092" n="0886a12"/>來不以具足相故。得阿耨多羅三藐三菩提。此卽
<lb ed="X" n="0907a19"/><lb ed="R092" n="0886a13"/>假觀。了知一切名相。從緣生故。又云。如來所得阿
<lb ed="X" n="0907a20"/><lb ed="R092" n="0886a14"/>耨多羅三藐三菩提。於是中無寔無虗。此卽中觀。
<lb ed="X" n="0907a21"/><lb ed="R092" n="0886a15"/>了知色卽是空。空卽是色。一卽一切。一切卽一故。
<lb ed="X" n="0907a22"/><lb ed="R092" n="0886a16"/>若欲習是觀法。而能從空入假。由假明中。過去現
<lb ed="X" n="0907a23"/><lb ed="R092" n="0886a17"/>在未來。三心難覓。我人衆生壽者。四相都融。心心
<lb ed="X" n="0907a24"/><lb ed="R092" n="0886a18"/>印心。念念非念。便得中道了義。是則由淺入深。漸
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0907b" n="0907b"/>
<lb ed="X" n="0907b01"/><lb ed="R092" n="0886b01"/>趨中道。卽頓中有漸也。</p></item>
<lb ed="X" n="0907b02"/><lb ed="R092" n="0886b02"/><item xml:id="itemX25p0907b0201"><p xml:id="pX25p0907b0201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0907b0201" n="0907b0201"/><anchor xml:id="beg0907b0201" n="0907b0201"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0907b0201"/>佛法大海。信爲能入。故云信爲道源功德母。信能
<lb ed="X" n="0907b03"/><lb ed="R092" n="0886b03"/>長養諸善根。如經中較量功德多寡。及微塵世界
<lb ed="X" n="0907b04"/><lb ed="R092" n="0886b04"/>之類。寔實非誑。不可以我所未經聞見。便認爲甚
<lb ed="X" n="0907b05"/><lb ed="R092" n="0886b05"/>言之辭。試思金口誠言。豈有虗假。縱一時未能悟
<lb ed="X" n="0907b06"/><lb ed="R092" n="0886b06"/>徹斯理。亦須諦信不疑。自有一朝。渙然氷釋。到此
<lb ed="X" n="0907b07"/><lb ed="R092" n="0886b07"/>地位。方知佛語非誑。善願同仁。各宜深信。</p>
<lb ed="X" n="0907b08"/><lb ed="R092" n="0886b08"/><p xml:id="pX25p0907b0801">凡夫畏空執有。二乘厭有取空。畏空執有。謂之常
<lb ed="X" n="0907b09"/><lb ed="R092" n="0886b09"/>見。厭有取空。謂之斷見。又通謂之倒見。執有執空。
<lb ed="X" n="0907b10"/><lb ed="R092" n="0886b10"/>兩俱成病。此經爲開示利根凡夫。故先破其執相。
<lb ed="X" n="0907b11"/><lb ed="R092" n="0886b11"/>而節次較量功德。以顯有爲福報。終遜無爲。離相
<lb ed="X" n="0907b12"/><lb ed="R092" n="0886b12"/>布施。逈超著相。又恐學人棄有取空。故復<g ref="#CB15081">䇿</g>之以
<lb ed="X" n="0907b13"/><lb ed="R092" n="0886b13"/>不落兩頭。直超無上。盖斷常終成凡外。而離相頓
<lb ed="X" n="0907b14"/><lb ed="R092" n="0886b14"/>證無生。何去何從。孰得孰失。理自易明。我輩何幸
<lb ed="X" n="0907b15"/><lb ed="R092" n="0886b15"/>而獲聞此妙法。能無努力進修。以毋負佛慈諄諄
<lb ed="X" n="0907b16"/><lb ed="R092" n="0886b16"/>明誨。</p></item>
<lb ed="X" n="0907b17"/><lb ed="R092" n="0886b17"/><item xml:id="itemX25p0907b1701"><p xml:id="pX25p0907b1701"><anchor xml:id="nkr_note_add_0907b1701" n="0907b1701"/><anchor xml:id="beg0907b1701" n="0907b1701"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0907b1701"/>讀經先要明宗。盖一經自有一經宗旨。倘宗旨不
<lb ed="X" n="0907b18"/><lb ed="R092" n="0886b18"/>明。則馳騖無歸。如此經以無住爲宗。但了得無住
<lb ed="X" n="0907b19"/><lb ed="R092" n="0887a01"/>之旨。便爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0907b1901" n="0907b1901"/><anchor xml:id="beg0907b1901" n="0907b1901"/>已<anchor xml:id="end0907b1901"/>得要領。其他多說少說。皆餘緖矣。又
<lb ed="X" n="0907b20"/><lb ed="R092" n="0887a02"/>佛所說法。多於要妙處。圓轉如環。似無端倪可尋。
<lb ed="X" n="0907b21"/><lb ed="R092" n="0887a03"/>讀經者。徃往於圓轉迴環之處。茫然無據。<anchor xml:id="nkr_note_add_0907b2101" n="0907b2101"/><anchor xml:id="beg0907b2101" n="0907b2101"/>己<anchor xml:id="end0907b2101"/>眼不
<lb ed="X" n="0907b22"/><lb ed="R092" n="0887a04"/>明。且稱爲有意搬弄者。所謂正言似反也。不知無
<lb ed="X" n="0907b23"/><lb ed="R092" n="0887a05"/>上大道。其要妙正在圓轉處。若不如是說。其理終
<lb ed="X" n="0907b24"/><lb ed="R092" n="0887a06"/>不圓明。宗旨若明。則於迴環層叠之處。縱使羣山
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0907c" n="0907c"/>
<lb ed="X" n="0907c01"/><lb ed="R092" n="0887a07"/>萬壑。自能理會。而不爲所迷。</p></item>
<lb ed="X" n="0907c02"/><lb ed="R092" n="0887a08"/><item xml:id="itemX25p0907c0201"><p xml:id="pX25p0907c0201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0907c0201" n="0907c0201"/><anchor xml:id="beg0907c0201" n="0907c0201"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0907c0201"/>讀經以明心爲上。明心以解義爲先。至於持誦經
<lb ed="X" n="0907c03"/><lb ed="R092" n="0887a09"/>文。不求解悟。祇可薦亡滅罪。作得世間功德而<anchor xml:id="nkr_note_add_0907c0301" n="0907c0301"/><anchor xml:id="beg0907c0301" n="0907c0301"/>已<anchor xml:id="end0907c0301"/>。
<lb ed="X" n="0907c04"/><lb ed="R092" n="0887a10"/>若悟法明心。則頓超三界。永除後有。且歷劫冤親。
<lb ed="X" n="0907c05"/><lb ed="R092" n="0887a11"/>悉皆度脫。顧不偉哉。是則欲明心地。講義不可以
<lb ed="X" n="0907c06"/><lb ed="R092" n="0887a12"/>不先。由有言以迄無言。自不覺而成正覺。理固然
<lb ed="X" n="0907c07"/><lb ed="R092" n="0887a13"/>也。惟夙根深厚。一聞千悟者。不在此例。然民鮮能
<lb ed="X" n="0907c08"/><lb ed="R092" n="0887a14"/>之。</p></item>
<lb ed="X" n="0907c09"/><lb ed="R092" n="0887a15"/><item xml:id="itemX25p0907c0901"><p xml:id="pX25p0907c0901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0907c0901" n="0907c0901"/><anchor xml:id="beg0907c0901" n="0907c0901"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0907c0901"/>讀經非他書可比。餘書惟看讀一過。略能記其梗
<lb ed="X" n="0907c10"/><lb ed="R092" n="0887a16"/>槪。便可不須再讀。讀誦大乘經典。自非聖人。決不
<lb ed="X" n="0907c11"/><lb ed="R092" n="0887a17"/>能過目便了。必須細心玩味。默意參尋。其義乃出。
<lb ed="X" n="0907c12"/><lb ed="R092" n="0887a18"/>始則因註而明講解。繼則幷不需註。一意深參。久
<lb ed="X" n="0907c13"/><lb ed="R092" n="0887b01"/>久自發現行。所謂制心一處。無事不辦。到得一旦
<lb ed="X" n="0907c14"/><lb ed="R092" n="0887b02"/>豁然之後。方知此中妙義無窮。眞如飮水。冷煖自
<lb ed="X" n="0907c15"/><lb ed="R092" n="0887b03"/>知。幷不能吐露向人。是爲祇可自怡悅。不堪持贈
<lb ed="X" n="0907c16"/><lb ed="R092" n="0887b04"/>君也。旣得一經悟徹。然後更誦他經。自不勞迎刃
<lb ed="X" n="0907c17"/><lb ed="R092" n="0887b05"/>而解。</p></item>
<lb ed="X" n="0907c18"/><lb ed="R092" n="0887b06"/><item xml:id="itemX25p0907c1801"><p xml:id="pX25p0907c1801"><anchor xml:id="nkr_note_add_0907c1801" n="0907c1801"/><anchor xml:id="beg0907c1801" n="0907c1801"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0907c1801"/>講解儒書。必有一定之理。不可移易。而佛經則不
<lb ed="X" n="0907c19"/><lb ed="R092" n="0887b07"/>然。要當不泥不背。是以難耳。故古德云。依文解義。
<lb ed="X" n="0907c20"/><lb ed="R092" n="0887b08"/>三世佛冤。又云離經一字。便同魔說。讀者。能於不
<lb ed="X" n="0907c21"/><lb ed="R092" n="0887b09"/>泥不背中。有個入頭處。識得眉橫鼻直。方可與讀
<lb ed="X" n="0907c22"/><lb ed="R092" n="0887b10"/>是經。</p></item>
<lb ed="X" n="0907c23"/><lb ed="R092" n="0887b11"/><item xml:id="itemX25p0907c2301"><p xml:id="pX25p0907c2301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0907c2301" n="0907c2301"/><anchor xml:id="beg0907c2301" n="0907c2301"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0907c2301"/>經旨甚深。猝難曉解。註經者。若更加以奧衍之辭。
<lb ed="X" n="0907c24"/><lb ed="R092" n="0887b12"/>仍未能了了。而不便初機。是以今註。槪從簡易。讀
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0908a" n="0908a"/>
<lb ed="X" n="0908a01"/><lb ed="R092" n="0887b13"/>者。取其意而略其文可也。矧讀經惟求印證。何暇
<lb ed="X" n="0908a02"/><lb ed="R092" n="0887b14"/>旁求。迨至脫然契證。能所兩忘。恍如雪山中夜。忽
<lb ed="X" n="0908a03"/><lb ed="R092" n="0887b15"/>睹明星相似。方知窮諸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0908001" n="0908001"/>元辨。如一毫置於大虗。竭
<lb ed="X" n="0908a04"/><lb ed="R092" n="0887b16"/>世樞機。似一滴投於巨壑。雖復珠玉盈前。於<anchor xml:id="nkr_note_add_0908a0401" n="0908a0401"/><anchor xml:id="beg0908a0401" n="0908a0401"/>己<anchor xml:id="end0908a0401"/>無
<lb ed="X" n="0908a05"/><lb ed="R092" n="0887b17"/>益。斯時則經且不須。註於何有。但如敲門磚子。不
<lb ed="X" n="0908a06"/><lb ed="R092" n="0887b18"/>得不借用一番耳。</p></item>
<lb ed="X" n="0908a07"/><lb ed="R092" n="0888a01"/><item xml:id="itemX25p0908a0701"><p xml:id="pX25p0908a0701"><anchor xml:id="nkr_note_add_0908a0701" n="0908a0701"/><anchor xml:id="beg0908a0701" n="0908a0701"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0908a0701"/>經中較量功德。及執相觀佛之說。徵詰重重。不厭
<lb ed="X" n="0908a08"/><lb ed="R092" n="0888a02"/>煩<g ref="#CB07055">𤨏</g>。有謂由淺入深。故見重複。有謂緣讀來聽者。
<lb ed="X" n="0908a09"/><lb ed="R092" n="0888a03"/>佛故申說之。竊以爲不然。若謂由淺入深。則細玩
<lb ed="X" n="0908a10"/><lb ed="R092" n="0888a04"/>前後經旨。其重複處。無大異辭。何云淺深。若謂因
<lb ed="X" n="0908a11"/><lb ed="R092" n="0888a05"/>續聽重說者。則佛說三藏經典。豈遂無續聽之人。
<lb ed="X" n="0908a12"/><lb ed="R092" n="0888a06"/>何不聞再三申說。而獨於此經有之。決無是理。誠
<lb ed="X" n="0908a13"/><lb ed="R092" n="0888a07"/>以說此希有難信之法。佛以慧眼。觀察衆心。非經
<lb ed="X" n="0908a14"/><lb ed="R092" n="0888a08"/>三五番申說。不能諦信無疑。佛特知之。故不厭其
<lb ed="X" n="0908a15"/><lb ed="R092" n="0888a09"/>辭之煩。所以爲大慈悲也。又佛所言說。多取證於
<lb ed="X" n="0908a16"/><lb ed="R092" n="0888a10"/>須菩提。以明見無歧異。法如是故。</p></item>
<lb ed="X" n="0908a17"/><lb ed="R092" n="0888a11"/><item xml:id="itemX25p0908a1701"><p xml:id="pX25p0908a1701"><anchor xml:id="nkr_note_add_0908a1701" n="0908a1701"/><anchor xml:id="beg0908a1701" n="0908a1701"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0908a1701"/>經稱持誦功德。遠勝寶施者。良以信心受持。卽是
<lb ed="X" n="0908a18"/><lb ed="R092" n="0888a12"/>多善根福德因緣。又經義若未能頓悟。但得誦持
<lb ed="X" n="0908a19"/><lb ed="R092" n="0888a13"/>不懈。其義漸明。自堪證悟。但不可預期速效。迨至
<lb ed="X" n="0908a20"/><lb ed="R092" n="0888a14"/>悟明之後。雖若經文淺顯。而意義仍自無窮。愈索
<lb ed="X" n="0908a21"/><lb ed="R092" n="0888a15"/>愈深。愈探愈妙。卽終身玩味。終無止境。此經之所
<lb ed="X" n="0908a22"/><lb ed="R092" n="0888a16"/>以甚奇。而持誦功德。所以殊勝也。至誦經須淨除
<lb ed="X" n="0908a23"/><lb ed="R092" n="0888a17"/>塵妄。一意精專。字字分明。斯爲正軌。不必定求靜
<lb ed="X" n="0908a24"/><lb ed="R092" n="0888a18"/>室。定須設像。有暇卽念。毋待後時。須知佛在心頭。
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0908b" n="0908b"/>
<lb ed="X" n="0908b01"/><lb ed="R092" n="0888b01"/>不在外相莊嚴也。</p></item>
<lb ed="X" n="0908b02"/><lb ed="R092" n="0888b02"/><item xml:id="itemX25p0908b0201"><p xml:id="pX25p0908b0201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0908b0201" n="0908b0201"/><anchor xml:id="beg0908b0201" n="0908b0201"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0908b0201"/>三敎大道。殊塗同歸。實無二致。經云空除四相。卽
<lb ed="X" n="0908b03"/><lb ed="R092" n="0888b03"/>聖人之四絕。無說卽聖人之無言。五戒卽五常。三
<lb ed="X" n="0908b04"/><lb ed="R092" n="0888b04"/>毒卽三戒。人我普度。卽大學之明新。法施均蒙。卽
<lb ed="X" n="0908b05"/><lb ed="R092" n="0888b05"/>中庸之位育。種種相符。言難罄述。顧謂佛敎而有
<lb ed="X" n="0908b06"/><lb ed="R092" n="0888b06"/>異乎。至於妙道精微。聖人所罕言者。佛則詳言之。
<lb ed="X" n="0908b07"/><lb ed="R092" n="0888b07"/>我輩生當像季。倘非釋氏之書。則凡精一執中。歸
<lb ed="X" n="0908b08"/><lb ed="R092" n="0888b08"/>仁位育。與夫一貫無言之旨。何由而明。此東坡所
<lb ed="X" n="0908b09"/><lb ed="R092" n="0888b09"/>謂學佛而後知儒者。信然。</p></item>
<lb ed="X" n="0908b10"/><lb ed="R092" n="0888b10"/><item xml:id="itemX25p0908b1001"><p xml:id="pX25p0908b1001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0908b1001" n="0908b1001"/><anchor xml:id="beg0908b1001" n="0908b1001"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0908b1001"/>此經如天衣無縫。本無段落可尋。迨天親菩薩。始
<lb ed="X" n="0908b11"/><lb ed="R092" n="0888b11"/>判爲二十七疑。如寶施者。不及持說功德。以須菩
<lb ed="X" n="0908b12"/><lb ed="R092" n="0888b12"/>提反覆生疑。故佛節次。爲之解說。欲令斷疑生信
<lb ed="X" n="0908b13"/><lb ed="R092" n="0888b13"/>也。然此說非時俗所尙。不甚通行。今經三十二分。
<lb ed="X" n="0908b14"/><lb ed="R092" n="0888b14"/>爲梁昭明太子所定。然所分斷落。間亦有欠妥處。
<lb ed="X" n="0908b15"/><lb ed="R092" n="0888b15"/>但於行持究屬無礙。況今世俗盛行。故且因之以
<lb ed="X" n="0908b16"/><lb ed="R092" n="0888b16"/>仍其舊。</p></item>
<lb ed="X" n="0908b17"/><lb ed="R092" n="0888b17"/><item xml:id="itemX25p0908b1701"><p xml:id="pX25p0908b1701"><anchor xml:id="nkr_note_add_0908b1701" n="0908b1701"/><anchor xml:id="beg0908b1701" n="0908b1701"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0908b1701"/>平寔商量。禪門所忌。範圍不過。敎義所宗。今以粗
<lb ed="X" n="0908b18"/><lb ed="R092" n="0888b18"/>淺言辭。解釋甚深經旨。非禪非敎。於意云何。矧今
<lb ed="X" n="0908b19"/><lb ed="R092" n="0889a01"/>善註多多。有如珠玉盈前。而安用是邱里之言爲。
<lb ed="X" n="0908b20"/><lb ed="R092" n="0889a02"/>特是深文奧義。難喩於里閭。且法喩雖多。究其指
<lb ed="X" n="0908b21"/><lb ed="R092" n="0889a03"/>歸。總以圓通爲至。所謂佛法無多子。亦儒稱一貫
<lb ed="X" n="0908b22"/><lb ed="R092" n="0889a04"/>之意也。區區之心。寔願見聞共證。以勿負慈悲普
<lb ed="X" n="0908b23"/><lb ed="R092" n="0889a05"/>度之義焉。苟無乖經旨。幸勿以粗淺棄之。</p></item>
<lb ed="X" n="0908b24"/><lb ed="R092" n="0889a06"/><item xml:id="itemX25p0908b2401"><p xml:id="pX25p0908b2401"><anchor xml:id="nkr_note_add_0908b2401" n="0908b2401"/><anchor xml:id="beg0908b2401" n="0908b2401"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0908b2401"/>藏經極多。而獨於此經亟亟講求者。良由在家善
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0908c" n="0908c"/>
<lb ed="X" n="0908c01"/><lb ed="R092" n="0889a07"/>信。有志修持。除淨土一門外。莫不以此經與心經
<lb ed="X" n="0908c02"/><lb ed="R092" n="0889a08"/>爲常課。誠以兩經簡潔。便於行持。而居家又時有
<lb ed="X" n="0908c03"/><lb ed="R092" n="0889a09"/>塵緣紛擾。若必欲遍參全藏。不惟事有未遑。亦且
<lb ed="X" n="0908c04"/><lb ed="R092" n="0889a10"/>力所不逮。然旣持經。自宜講解。因解生悟。自能心
<lb ed="X" n="0908c05"/><lb ed="R092" n="0889a11"/>性開明。而成正覺。則受持也。而可不講求哉。至心
<lb ed="X" n="0908c06"/><lb ed="R092" n="0889a12"/>經尤爲直捷簡括。故特附註於後。以質大方。</p></item>
<lb ed="X" n="0908c07"/><lb ed="R092" n="0889a13"/><item xml:id="itemX25p0908c0701"><p xml:id="pX25p0908c0701"><anchor xml:id="nkr_note_add_0908c0701" n="0908c0701"/><anchor xml:id="beg0908c0701" n="0908c0701"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0908c0701"/>吾人在塵勞中。旣未出離。則凡治家接物。一切俗
<lb ed="X" n="0908c08"/><lb ed="R092" n="0889a14"/>緣。自不能無。然須念娑婆劇苦。幻質無常。不求出
<lb ed="X" n="0908c09"/><lb ed="R092" n="0889a15"/>離。沉淪永劫。佛所說經。無非敎人離苦得樂。離苦
<lb ed="X" n="0908c10"/><lb ed="R092" n="0889a16"/>之要。端在明心。明心之法。當於塵緣之暇。屛除雜
<lb ed="X" n="0908c11"/><lb ed="R092" n="0889a17"/>念。澄心默坐。一意精參。或於平旦。披衣起坐。默自
<lb ed="X" n="0908c12"/><lb ed="R092" n="0889a18"/>提撕。然亦不必過於用意。但令心不繫緣。曰久自
<lb ed="X" n="0908c13"/><lb ed="R092" n="0889b01"/>然有會。惟不可預存期效。時至自彰。倘得妙趣。尤
<lb ed="X" n="0908c14"/><lb ed="R092" n="0889b02"/>當益加精進。毋怠厥志。自然功不唐捐。而獲益無
<lb ed="X" n="0908c15"/><lb ed="R092" n="0889b03"/>量矣。有志之士。請甞試之。決不相賺。</p></item></list>
<lb ed="X" n="0908c16"/><lb ed="R092" n="0889b04"/><p xml:id="pX25p0908c1601">右臚各條。幸望留心。不無小補。</p><p xml:id="pX25p0908c1613" cb:place="inline">貫三謹識</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908c17"/>
<lb ed="X" n="0908c18"/>
<lb ed="X" n="0908c19"/>
<lb ed="X" n="0908c20"/>
<lb ed="X" n="0908c21"/>
<lb ed="X" n="0908c22"/><lb ed="R092" n="0889b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">誦經簡要</cb:mulu><head>誦經簡要</head>
<lb ed="X" n="0908c23"/>
<lb ed="X" n="0908c24"/><lb ed="R092" n="0889b07"/><p xml:id="pX25p0908c2401">人人可誦。不拘官民僧俗。時時可誦。不拘日中朝暮。
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0909a" n="0909a"/>
<lb ed="X" n="0909a01"/><lb ed="R092" n="0889b08"/>洗手便誦。不拘有香無香。漱口便誦。不拘吃葷吃素。
<lb ed="X" n="0909a02"/><lb ed="R092" n="0889b09"/>默亦可誦。不拘高聲低聲。少亦可誦。不拘全部半部。
<lb ed="X" n="0909a03"/><lb ed="R092" n="0889b10"/>閙市中亦可誦。何必靜室。身到處皆可誦。何必對佛。
<lb ed="X" n="0909a04"/><lb ed="R092" n="0889b11"/>無音節亦可誦。何必敲魚。行坐立皆可誦。何必跪讀。
<lb ed="X" n="0909a05"/><lb ed="R092" n="0889b12"/>止要志虔意誠。神凝氣<anchor xml:id="nkr_note_add_0909a0501" n="0909a0501"/><anchor xml:id="beg0909a0501" n="0909a0501"/>斂<anchor xml:id="end0909a0501"/>。耳不旁聞。目無他見。口不
<lb ed="X" n="0909a06"/><lb ed="R092" n="0889b13"/>雜言。心無雜念。遍數頻加。多多益善。暑往寒來。功無
<lb ed="X" n="0909a07"/><lb ed="R092" n="0889b14"/>有間。如此精專自有靈騐。壽延福增。災消禍散。生死
<lb ed="X" n="0909a08"/><lb ed="R092" n="0889b15"/>誰拘。輪迴可斷。一心不亂。自然鬼服神欽。眞性常存。
<lb ed="X" n="0909a09"/><lb ed="R092" n="0889b16"/>何愁天塌地陷。到得西方化佛迎。誦經功德於茲見。
<lb ed="X" n="0909a10"/><lb ed="R092" n="0889b17"/>誦經功德。感應無邊。但恐人事匇忙。性根遲鈍。不能
<lb ed="X" n="0909a11"/><lb ed="R092" n="0889b18"/>受持全經。則四句偈等。亦堪持誦。具大功德。經中四
<lb ed="X" n="0909a12"/><lb ed="R092" n="0890a01"/>句偈有四　無我相。無人相。無衆生相。無壽者相<note place="inline">一</note>。
<lb ed="X" n="0909a13"/><lb ed="R092" n="0890a02"/>凡所有相。皆是虗妄。若見諸相非相。卽見如來<note place="inline">二</note>。若
<lb ed="X" n="0909a14"/><lb ed="R092" n="0890a03"/>以色見我。以音聲求我。是人行邪道。不能見如來<note place="inline">三</note>。
<lb ed="X" n="0909a15"/><lb ed="R092" n="0890a04"/>一切有爲法。如夢幻泡影。如露亦如電。應作如是觀
<lb ed="X" n="0909a16"/><lb ed="R092" n="0890a05"/><note place="inline">四</note>。以上四偈。隨念一偈。功德無邊。亦能見性。但得信
<lb ed="X" n="0909a17"/><lb ed="R092" n="0890a06"/>心受持。自然功德無量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0909a18"/>
<lb ed="X" n="0909a19"/>
<lb ed="X" n="0909a20"/>
<lb ed="X" n="0909a21"/>
<lb ed="X" n="0909a22"/>
<lb ed="X" n="0909a23"/>
<lb ed="X" n="0909a24"/>
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0909b" n="0909b"/>
<lb ed="X" n="0909b01"/>
<lb ed="X" n="0909b02"/>
<lb ed="X" n="0909b03"/>
<lb ed="X" n="0909b04"/><cb:docNumber>No. 510</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0909b05"/><lb ed="R092" n="0890a08"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金剛般若波羅密經易解卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0909b06"/><lb ed="R092" n="0890a08"/><cb:div><p xml:id="pX25p0909b0601"><note place="inline">般音鉢。若音惹。後凡言般若者倣此</note>。</p>
<lb ed="X" n="0909b07"/>
<lb ed="X" n="0909b08"/><lb ed="R092" n="0890a09"/><byline cb:type="other">姚秦三藏法師鳩摩羅什　譯</byline>
<lb ed="X" n="0909b09"/><lb ed="R092" n="0890a10"/><byline cb:type="author">毗陵謝承謨貫三氏　註釋</byline>
<lb ed="X" n="0909b10"/><lb ed="R092" n="0890a11"/><byline cb:type="other">眞州劉紹南圓覺氏　刊上蔣春同蘭言氏　刊上錢松齡覺之氏　校訂</byline></cb:div>
<lb ed="X" n="0909b11"/>
<lb ed="X" n="0909b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">經題</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0909b13"/><lb ed="R092" n="0890a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0909b1301">此經以喩法爲名。實相爲體。無住爲宗。斷疑爲用。
<lb ed="X" n="0909b14"/><lb ed="R092" n="0890a15"/>大乘爲敎相。以喩法爲名者。金剛。喩也。般若。法也。
<lb ed="X" n="0909b15"/><lb ed="R092" n="0890a16"/>般若。華言智慧。金中之剛。至堅至利。能碎萬物。此
<lb ed="X" n="0909b16"/><lb ed="R092" n="0890a17"/>經能斷衆生疑執。取以爲喩。波羅密。華言到彼岸。
<lb ed="X" n="0909b17"/><lb ed="R092" n="0890a18"/>衆生在生死海中。無有窮極。修此般若。能到涅槃
<lb ed="X" n="0909b18"/><lb ed="R092" n="0890b01"/>彼岸。經者。常也。法也。梵語修多羅。此云契經。謂契
<lb ed="X" n="0909b19"/><lb ed="R092" n="0890b02"/>理契機也。以寔相爲體者。經云。若人得聞是經。卽
<lb ed="X" n="0909b20"/><lb ed="R092" n="0890b03"/>生寔相。寔相卽無相也。以無住爲宗者。宗訓要。經
<lb ed="X" n="0909b21"/><lb ed="R092" n="0890b04"/>云。應無所住而生其心。此經多以無住破著故。以
<lb ed="X" n="0909b22"/><lb ed="R092" n="0890b05"/>斷疑爲用者。由經力用。能斷妄執故。以大乘爲敎
<lb ed="X" n="0909b23"/><lb ed="R092" n="0890b06"/>相者。經云。爲發大乘者說。爲發最上乘者說。此乃
<lb ed="X" n="0909b24"/><lb ed="R092" n="0890b07"/>一經宗要。不可不知。故首列焉。若更略解經題。則
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0909c" n="0909c"/>
<lb ed="X" n="0909c01"/><lb ed="R092" n="0890b08"/>云人苟具堅剛之志以修行。則智慧自生。乘此智
<lb ed="X" n="0909c02"/><lb ed="R092" n="0890b09"/>慧。直達涅槃彼岸。故云金剛般若波羅密經。會心
<lb ed="X" n="0909c03"/><lb ed="R092" n="0890b10"/>之士。卽此經題。亦堪悟入。不在見聞之多寡也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0909c04"/><lb ed="R092" n="0890b11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">法會因由分第一</cb:mulu><head>○法會因由分第一</head><p xml:id="pX25p0909c0409" cb:place="inline">分去聲。後倣此。</p><p xml:id="pX25p0909c0415" cb:place="inline">○言此會乃
<lb ed="X" n="0909c05"/><lb ed="R092" n="0890b12"/>說法之因緣所由起也。佛與人隨宜說法。解粘去
<lb ed="X" n="0909c06"/><lb ed="R092" n="0890b13"/>縛。使之證悟。今大衆會集聽講。故稱法會云。</p>
<lb ed="X" n="0909c07"/><lb ed="R092" n="0890b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0909c0701">如是我聞。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0909c0705" cb:place="inline">佛之從弟阿難。從佛出家。博聞強記。佛
<lb ed="X" n="0909c08"/><lb ed="R092" n="0890b15"/>說法四十九年。阿難於結集經藏時錄出。一字不
<lb ed="X" n="0909c09"/><lb ed="R092" n="0890b16"/>遺。故稱多聞第一。此阿難言如是之法。我親從佛
<lb ed="X" n="0909c10"/><lb ed="R092" n="0890b17"/>所聞。欲啓人信也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0909c11"/><lb ed="R092" n="0890b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0909c1101">一時佛在<name role="" type="person">舍衛國</name><name role="" type="person">祇樹給孤獨園</name>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0909c1114" cb:place="inline">祇音其。</p><p xml:id="pX25p0909c1117" cb:place="inline">○一時
<lb ed="X" n="0909c12"/><lb ed="R092" n="0891a01"/>者。彼一時也。佛者。敎主。舍衛。西域國名。祇樹給孤
<lb ed="X" n="0909c13"/><lb ed="R092" n="0891a02"/>獨園。謂<name role="" type="person">祇陀太子</name>施樹。<name role="" type="person">給孤獨</name>長者買園。請佛居
<lb ed="X" n="0909c14"/><lb ed="R092" n="0891a03"/>住。乃說法處也。<name role="" type="person">給孤獨</name>長者。以好施孤獨得名。曾
<lb ed="X" n="0909c15"/><lb ed="R092" n="0891a04"/>在<name role="" type="person">王舍城</name>見佛聞法。欲請佛至<name role="" type="person">舍衛國</name>。佛令先覓
<lb ed="X" n="0909c16"/><lb ed="R092" n="0891a05"/>住處。因見<name role="" type="person">祇陀太子</name>園。林蔭淸幽。欲以價買。太子
<lb ed="X" n="0909c17"/><lb ed="R092" n="0891a06"/>戲云。須以金布滿園中。卽賣與。長者歸。輦金布滿
<lb ed="X" n="0909c18"/><lb ed="R092" n="0891a07"/>園中。太子感其誠。因與園施樹。共立精舍。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0909c19"/><lb ed="R092" n="0891a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0909c1901">與大比丘衆千二百五十人俱。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0909c1913" cb:place="inline">比。去聲。後同。</p><p xml:id="pX25p0909c1918" cb:place="inline">○比
<lb ed="X" n="0909c20"/><lb ed="R092" n="0891a09"/>丘。乞士也。上乞法於佛以資慧命。下乞食於人以
<lb ed="X" n="0909c21"/><lb ed="R092" n="0891a10"/>資色身。言大以別其小。千二百五十人者。恒隨佛
<lb ed="X" n="0909c22"/><lb ed="R092" n="0891a11"/>聽法之人也。自如是我聞至此。謂之通序。以諸經
<lb ed="X" n="0909c23"/><lb ed="R092" n="0891a12"/>首。多用此數語故。佛入滅時。阿難問佛。一切經首。
<lb ed="X" n="0909c24"/><lb ed="R092" n="0891a13"/>當安何語。佛云。當安如是我聞等語。非但我法如
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0910a" n="0910a"/>
<lb ed="X" n="0910a01"/><lb ed="R092" n="0891a14"/>是。三世諸佛。悉皆如是也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910a02"/><lb ed="R092" n="0891a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910a0201">爾時世尊。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910a0205" cb:place="inline">爾時。彼一時也。世尊。謂世所共尊。佛有
<lb ed="X" n="0910a03"/><lb ed="R092" n="0891a16"/>十號。此其一也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910a04"/><lb ed="R092" n="0891a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910a0401">食時。著衣持鉢。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910a0407" cb:place="inline">著。入聲。後同。</p><p xml:id="pX25p0910a0412" cb:place="inline">○食時。言當午前可
<lb ed="X" n="0910a05"/><lb ed="R092" n="0891a18"/>以乞食時也。佛制過午不食。且自不蓄食物。以去
<lb ed="X" n="0910a06"/><lb ed="R092" n="0891b01"/>其貪。使各行乞。以去其驕。著衣者。服僧伽黎也。鉢
<lb ed="X" n="0910a07"/><lb ed="R092" n="0891b02"/>者。應量器也。或瓦。或鐵。食量各有大小。鉢則各隨
<lb ed="X" n="0910a08"/><lb ed="R092" n="0891b03"/>量置。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910a09"/><lb ed="R092" n="0891b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910a0901">入舍衛大城。乞食於其城中。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910a0912" cb:place="inline">園在城外。城中則人
<lb ed="X" n="0910a10"/><lb ed="R092" n="0891b05"/>烟輳集之處。故入城中乞食。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910a11"/><lb ed="R092" n="0891b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910a1101">次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0910a1101" n="0910a1101"/><anchor xml:id="beg0910a1101" n="0910a1101"/>已<anchor xml:id="end0910a1101"/>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910a1105" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0910a1102" n="0910a1102"/><anchor xml:id="beg0910a1102" n="0910a1102"/>已<anchor xml:id="end0910a1102"/>。音以。下同。</p><p xml:id="pX25p0910a1110" cb:place="inline">○佛心平等。不舍貧而從
<lb ed="X" n="0910a12"/><lb ed="R092" n="0891b07"/>富。不越富以就貧。次第行乞。使人均沾福德也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910a13"/><lb ed="R092" n="0891b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910a1301">還至本處。飯食訖。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910a1308" cb:place="inline">飯。音反。食。音嗣。</p><p xml:id="pX25p0910a1314" cb:place="inline">○訖。畢也。乞食
<lb ed="X" n="0910a14"/><lb ed="R092" n="0891b09"/>歸來。飯食<anchor xml:id="nkr_note_add_0910a1401" n="0910a1401"/><anchor xml:id="beg0910a1401" n="0910a1401"/>已<anchor xml:id="end0910a1401"/>畢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910a15"/><lb ed="R092" n="0891b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910a1501">收衣鉢。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910a1504" cb:place="inline">收拾衣鉢。示有條理而順規制。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910a16"/><lb ed="R092" n="0891b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910a1601">洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0910a1601" n="0910a1601"/><anchor xml:id="beg0910a1601" n="0910a1601"/>已<anchor xml:id="end0910a1601"/>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910a1604" cb:place="inline">佛修苦行。不使色身安於逸樂。故行則跣
<lb ed="X" n="0910a17"/><lb ed="R092" n="0891b12"/>足。今欲跏趺。先須洗足。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910a18"/><lb ed="R092" n="0891b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910a1801">敷座而坐。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910a1805" cb:place="inline">敷。布也。布座跏趺。將以說法也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0910a19"/><lb ed="R092" n="0891b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">善現啓請分第二</cb:mulu><head>○善現啓請分第二</head><p xml:id="pX25p0910a1909" cb:place="inline">善現。卽須菩提。乃此經發起
<lb ed="X" n="0910a20"/><lb ed="R092" n="0891b15"/>之人。盖由其啓請。而得普聞妙法也。</p>
<lb ed="X" n="0910a21"/><lb ed="R092" n="0891b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910a2101">時長老須菩提。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910a2107" cb:place="inline">齒德俱尊曰長老。梵語須菩提。華
<lb ed="X" n="0910a22"/><lb ed="R092" n="0891b17"/>言空生。亦名善現。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910a23"/><lb ed="R092" n="0891b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910a2301">在大衆中。卽從座起。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910a2309" cb:place="inline">須菩提爲上首弟子。解空第
<lb ed="X" n="0910a24"/><lb ed="R092" n="0892a01"/>一。今欲申問眞空無相之法。故從衆中起座也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0910b" n="0910b"/>
<lb ed="X" n="0910b01"/><lb ed="R092" n="0892a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910b0101">偏袒右肩。右膝著地。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910b0109" cb:place="inline">袒。露也。右肩偏露以示順。右
<lb ed="X" n="0910b02"/><lb ed="R092" n="0892a03"/>膝跪地以示敬。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910b03"/><lb ed="R092" n="0892a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910b0301">合掌恭敬而白佛言。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910b0309" cb:place="inline">合掌以示歸敬。而啓白於佛
<lb ed="X" n="0910b04"/><lb ed="R092" n="0892a05"/>云。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910b05"/><lb ed="R092" n="0892a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910b0501">希有世尊。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910b0505" cb:place="inline">希。少也。言少有者。我世尊也。未致問辭。
<lb ed="X" n="0910b06"/><lb ed="R092" n="0892a07"/>先歎希有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910b07"/><lb ed="R092" n="0892a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910b0701">如來善護念諸菩薩。善付囑諸菩薩。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910b0715" cb:place="inline">如來者。經云。
<lb ed="X" n="0910b08"/><lb ed="R092" n="0892a09"/>無所從來。亦無所去。故名如來。若欲廣明。更有多
<lb ed="X" n="0910b09"/><lb ed="R092" n="0892a10"/>義。須菩提稱佛善能護佑調伏現在諸菩薩。令其
<lb ed="X" n="0910b10"/><lb ed="R092" n="0892a11"/>入道。善以妙法付囑未來諸菩薩。令其修習。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910b11"/><lb ed="R092" n="0892a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910b1101">世尊。善男子善女人。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910b1109" cb:place="inline">善男子善女人。在凡而修出
<lb ed="X" n="0910b12"/><lb ed="R092" n="0892a13"/>世行者。故名之爲善。須菩提問言。設有善信男女
<lb ed="X" n="0910b13"/><lb ed="R092" n="0892a14"/>於此。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910b14"/><lb ed="R092" n="0892a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910b1401">發阿耨多羅三藐三菩提心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910b1412" cb:place="inline">阿。無也。耨多羅。上也。
<lb ed="X" n="0910b15"/><lb ed="R092" n="0892a16"/>三。正也。藐。等也。菩提。覺也。言人若能發此無上正
<lb ed="X" n="0910b16"/><lb ed="R092" n="0892a17"/>等正覺之心者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910b17"/><lb ed="R092" n="0892a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910b1701">云何應住。云何降伏其心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910b1711" cb:place="inline">應不應之應。平聲。降伏
<lb ed="X" n="0910b18"/><lb ed="R092" n="0892b01"/>之降。平聲。後同。</p><p xml:id="pX25p0910b1807" cb:place="inline">○應。當也。言未知其心。當何所安
<lb ed="X" n="0910b19"/><lb ed="R092" n="0892b02"/>住而不外馳。妄念來時。如何降伏而不令起。此乃
<lb ed="X" n="0910b20"/><lb ed="R092" n="0892b03"/>修行至要。洵切問也。於時世尊入甚深般若。諸根
<lb ed="X" n="0910b21"/><lb ed="R092" n="0892b04"/>悅豫。須菩提睹相知意。故假申問答。欲得世尊反
<lb ed="X" n="0910b22"/><lb ed="R092" n="0892b05"/>覆辨論。以申明眞空無相之旨。非徒自悟。亦欲使
<lb ed="X" n="0910b23"/><lb ed="R092" n="0892b06"/>在會及後之學者。得住心降妄之法。爲下手工夫。
<lb ed="X" n="0910b24"/><lb ed="R092" n="0892b07"/>以證至道。其嘉惠來學。寔無量矣。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0910c" n="0910c"/>
<lb ed="X" n="0910c01"/><lb ed="R092" n="0892b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910c0101">佛言。善哉善哉。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910c0107" cb:place="inline">須菩提問意。深合佛旨。故亟稱其
<lb ed="X" n="0910c02"/><lb ed="R092" n="0892b09"/>善也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910c03"/><lb ed="R092" n="0892b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910c0301">須菩提如汝所說。如來善護念諸菩薩。善付囑諸菩
<lb ed="X" n="0910c04"/><lb ed="R092" n="0892b11"/>薩。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910c0402" cb:place="inline">佛呼須菩提言。誠如汝適所云如來善護念付
<lb ed="X" n="0910c05"/><lb ed="R092" n="0892b12"/>囑之語。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910c06"/><lb ed="R092" n="0892b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910c0601">汝今諦聽。當爲汝說。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910c0609" cb:place="inline">爲。去聲。後同。</p><p xml:id="pX25p0910c0614" cb:place="inline">○汝須誠聽。吾
<lb ed="X" n="0910c07"/><lb ed="R092" n="0892b14"/>當爲汝言之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910c08"/><lb ed="R092" n="0892b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910c0801">善男子善女人。發阿耨多羅三藐三菩提心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910c0818" cb:place="inline">若善
<lb ed="X" n="0910c09"/><lb ed="R092" n="0892b16"/>信男女。而發此無上正等正覺之心者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910c10"/><lb ed="R092" n="0892b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910c1001">應如是住。如是降伏其心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910c1011" cb:place="inline">其心當如是而住。當如
<lb ed="X" n="0910c11"/><lb ed="R092" n="0892b18"/>是而降伏其妄心。如是二字。不可作泛語讀過。是
<lb ed="X" n="0910c12"/><lb ed="R092" n="0893a01"/>一絕妙心法。卽無住生心之謂。非特指下文而言
<lb ed="X" n="0910c13"/><lb ed="R092" n="0893a02"/>也。故此經始終皆稱如是。盖吾人心本虗靈。與佛
<lb ed="X" n="0910c14"/><lb ed="R092" n="0893a03"/>同體。祇緣無量劫來。妄念紛乘。曾無休息。由此妄
<lb ed="X" n="0910c15"/><lb ed="R092" n="0893a04"/>念。生出八萬四千種塵勞。舍生受生。輪迴不<anchor xml:id="nkr_note_add_0910c1501" n="0910c1501"/><anchor xml:id="beg0910c1501" n="0910c1501"/>已<anchor xml:id="end0910c1501"/>。無
<lb ed="X" n="0910c16"/><lb ed="R092" n="0893a05"/>有出期。佛慈憐憫。因而說法度人。俾得離諸苦惱。
<lb ed="X" n="0910c17"/><lb ed="R092" n="0893a06"/>頓證眞如。以復其本體之明。然修行法要。先須淨
<lb ed="X" n="0910c18"/><lb ed="R092" n="0893a07"/>除妄念。務令心不繫緣。不思善惡等事。因任自然。
<lb ed="X" n="0910c19"/><lb ed="R092" n="0893a08"/>如如而住。從此進修。自得明心見性。莊子亦云。虗
<lb ed="X" n="0910c20"/><lb ed="R092" n="0893a09"/>室生白。吉祥止止。此爲修行正軌。乃住心降妄之
<lb ed="X" n="0910c21"/><lb ed="R092" n="0893a10"/>要訣。千古聖賢。皆以此爲下手工夫。佛故亟稱之。
<lb ed="X" n="0910c22"/><lb ed="R092" n="0893a11"/>若舍此別修。便成邪魔外道。顧諸人於此。往往輕
<lb ed="X" n="0910c23"/><lb ed="R092" n="0893a12"/>忽看過。誠爲可惜。茲特拈出。以公同志。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910c24"/><lb ed="R092" n="0893a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910c2401">唯然。世尊。願樂欲聞。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910c2409" cb:place="inline">唯。音委。樂。音要。</p><p xml:id="pX25p0910c2415" cb:place="inline">○唯者。應之
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0911a" n="0911a"/>
<lb ed="X" n="0911a01"/><lb ed="R092" n="0893a14"/>速而無疑也。樂。喜好也。須菩提聞佛說住心降妄
<lb ed="X" n="0911a02"/><lb ed="R092" n="0893a15"/>之法。要而不煩。恍然契悟。故亟應而然之。但慮在
<lb ed="X" n="0911a03"/><lb ed="R092" n="0893a16"/>會及後之聞者。未必皆能以一二語。而頓階契證。
<lb ed="X" n="0911a04"/><lb ed="R092" n="0893a17"/>故願佛更引申其說。庶使聞者。不致茫然無據。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0911a05"/><lb ed="R092" n="0893a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大乘正宗分第三</cb:mulu><head>○大乘正宗分第三</head><p xml:id="pX25p0911a0509" cb:place="inline">乘。去聲。後同。</p><p xml:id="pX25p0911a0514" cb:place="inline">○言佛說此法。
<lb ed="X" n="0911a06"/><lb ed="R092" n="0893b01"/>乃修習大乘之眞正宗要也。</p>
<lb ed="X" n="0911a07"/><lb ed="R092" n="0893b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911a0701">佛吿須菩提。諸菩薩摩訶薩。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911a0712" cb:place="inline">諸。衆也。菩。普也。薩。濟
<lb ed="X" n="0911a08"/><lb ed="R092" n="0893b03"/>也。言能普度衆生也。摩訶。廣大也。佛吿須菩提曰。
<lb ed="X" n="0911a09"/><lb ed="R092" n="0893b04"/>若有衆菩薩及大菩薩等。欲修習大乘正法者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911a10"/><lb ed="R092" n="0893b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911a1001">應如是降伏其心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911a1008" cb:place="inline">當如上所云如是之法而降伏
<lb ed="X" n="0911a11"/><lb ed="R092" n="0893b06"/>其妄心。斯可矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911a12"/><lb ed="R092" n="0893b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911a1201">所有一切衆生之類。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911a1209" cb:place="inline">衆生之衆。平聲。後同。</p><p xml:id="pX25p0911a1217" cb:place="inline">○衆。多
<lb ed="X" n="0911a13"/><lb ed="R092" n="0893b08"/>也。言菩薩旣以如是之法。降伏其妄心。而證悟不
<lb ed="X" n="0911a14"/><lb ed="R092" n="0893b09"/>退矣。但旣名稱菩薩。尤應自他俱利。隨類度生。夫
<lb ed="X" n="0911a15"/><lb ed="R092" n="0893b10"/>不有一切衆生在乎。衆生。指卵胎至無想之類。佛
<lb ed="X" n="0911a16"/><lb ed="R092" n="0893b11"/>謂輪王亦是凡夫。以其未超三界。尙在輪迴。故槪
<lb ed="X" n="0911a17"/><lb ed="R092" n="0893b12"/>以衆生目之。有謂衆生僅指一<anchor xml:id="nkr_note_add_0911a1701" n="0911a1701"/><anchor xml:id="beg0911a1701" n="0911a1701"/>己<anchor xml:id="end0911a1701"/>之妄心而言者。
<lb ed="X" n="0911a18"/><lb ed="R092" n="0893b13"/>不合下文語氣。且惟論自度。則局於二乘。而與大
<lb ed="X" n="0911a19"/><lb ed="R092" n="0893b14"/>乘普度之旨相背。故不取焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911a20"/><lb ed="R092" n="0893b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911a2001">若卵生。若胎生。若濕生。若化生。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911a2013" cb:place="inline">卵生。飛禽之屬。胎
<lb ed="X" n="0911a21"/><lb ed="R092" n="0893b16"/>生。人畜之屬。濕生。魚龍之屬。化生。蚊蝱之屬。又人
<lb ed="X" n="0911a22"/><lb ed="R092" n="0893b17"/>與旁生。具有四生。諸天地獄中陰。惟是化生。鬼通
<lb ed="X" n="0911a23"/><lb ed="R092" n="0893b18"/>胎化二生。皆屬欲界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911a24"/><lb ed="R092" n="0894a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911a2401">若有色。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911a2404" cb:place="inline">謂色界天。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0911b" n="0911b"/>
<lb ed="X" n="0911b01"/><lb ed="R092" n="0894a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b0101">若無色。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b0104" cb:place="inline">無色界天。欲界。有色。無色。謂之三界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911b02"/><lb ed="R092" n="0894a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b0201">若有想。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b0204" cb:place="inline">謂色處天。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911b03"/><lb ed="R092" n="0894a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b0301">若無想。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b0304" cb:place="inline">無所有處天。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911b04"/><lb ed="R092" n="0894a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b0401">若非有想。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b0405" cb:place="inline">非想天。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911b05"/><lb ed="R092" n="0894a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b0501">非無想。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b0504" cb:place="inline">非非想處天。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911b06"/><lb ed="R092" n="0894a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b0601">我皆令入無餘涅槃而滅度之。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b0613" cb:place="inline">涅。不生也。槃。不死
<lb ed="X" n="0911b07"/><lb ed="R092" n="0894a08"/>也。修成正果。則永脫生死。無餘涅槃。乃如來究竟
<lb ed="X" n="0911b08"/><lb ed="R092" n="0894a09"/>彼岸也。菩薩之人。惟以度生爲事。如上衆生之類。
<lb ed="X" n="0911b09"/><lb ed="R092" n="0894a10"/>悉皆令證涅槃妙果而度脫之。此廣大心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911b10"/><lb ed="R092" n="0894a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b1001">如是滅度無量無數無邊衆生。實無衆生得滅度者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911b11"/><lb ed="R092" n="0894a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b1101">菩薩雖以度生爲事。而度脫如許不可計量之衆
<lb ed="X" n="0911b12"/><lb ed="R092" n="0894a13"/>生。然其心寔不存一度生之見。而自以爲功。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911b13"/><lb ed="R092" n="0894a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b1301">何以故。須菩提。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b1307" cb:place="inline">菩薩所以不存度生之見者。此何
<lb ed="X" n="0911b14"/><lb ed="R092" n="0894a15"/>故哉。須菩提當知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911b15"/><lb ed="R092" n="0894a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b1501">若菩薩有我相人相衆生相壽者相。卽非菩薩。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b1519" cb:place="inline">有
<lb ed="X" n="0911b16"/><lb ed="R092" n="0894a17"/>相無相之相去聲。後同。</p><p xml:id="pX25p0911b1610" cb:place="inline">○<anchor xml:id="nkr_note_add_0911b1601" n="0911b1601"/><anchor xml:id="beg0911b1601" n="0911b1601"/>但<anchor xml:id="end0911b1601"/>知有<anchor xml:id="nkr_note_add_0911b1602" n="0911b1602"/><anchor xml:id="beg0911b1602" n="0911b1602"/>己<anchor xml:id="end0911b1602"/>爲我相。分別
<lb ed="X" n="0911b17"/><lb ed="R092" n="0894a18"/>彼此爲人相。蔑視羣生爲衆生相。希冀長生爲壽
<lb ed="X" n="0911b18"/><lb ed="R092" n="0894b01"/>者相。若菩薩有此四相。而心存分別。謂之四倒。是
<lb ed="X" n="0911b19"/><lb ed="R092" n="0894b02"/>則妄念紛乘。悲心不普。又何云菩薩哉。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0911b20"/><lb ed="R092" n="0894b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">妙行無住分第四</cb:mulu><head>○妙行無住分第四</head><p xml:id="pX25p0911b2009" cb:place="inline">行。音恨。</p><p xml:id="pX25p0911b2012" cb:place="inline">○言菩薩於布施妙
<lb ed="X" n="0911b21"/><lb ed="R092" n="0894b04"/>行。心無住著。寔無所希冀而爲此也。</p>
<lb ed="X" n="0911b22"/><lb ed="R092" n="0894b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b2201">復次須菩提。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b2206" cb:place="inline">復。去聲。後同。</p><p xml:id="pX25p0911b2211" cb:place="inline">○復次。再吿之辭也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911b23"/><lb ed="R092" n="0894b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b2301">菩薩於法。應無所住行於布施。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b2313" cb:place="inline">行。如字。施。去聲。後
<lb ed="X" n="0911b24"/><lb ed="R092" n="0894b07"/>同。</p><p xml:id="pX25p0911b2402" cb:place="inline">○住。猶著也。此承上章而言。菩薩之人。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0911b2401" n="0911b2401"/><anchor xml:id="beg0911b2401" n="0911b2401"/>已<anchor xml:id="end0911b2401"/>離
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0911c" n="0911c"/>
<lb ed="X" n="0911c01"/><lb ed="R092" n="0894b08"/>相度生。更宜離相行施。所謂無爲而無所不爲也。
<lb ed="X" n="0911c02"/><lb ed="R092" n="0894b09"/>但菩薩法式。應行施而不著布施之相。此則三輪
<lb ed="X" n="0911c03"/><lb ed="R092" n="0894b10"/>體空。而爲無住行施。布施有二。一法施。二財施。說
<lb ed="X" n="0911c04"/><lb ed="R092" n="0894b11"/>法度人。謂之法施。濟人財物。謂之財施。三輪。謂施
<lb ed="X" n="0911c05"/><lb ed="R092" n="0894b12"/>者。受者。及所施物。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911c06"/><lb ed="R092" n="0894b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911c0601">所謂不住色布施。不住聲香味觸法。布施。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911c0617" cb:place="inline">在眼曰
<lb ed="X" n="0911c07"/><lb ed="R092" n="0894b14"/>色。在耳曰聲。在鼻曰香。在舌曰味。在身曰觸。在意
<lb ed="X" n="0911c08"/><lb ed="R092" n="0894b15"/>曰法。此謂六塵言。菩薩所謂無住行施者。不當於
<lb ed="X" n="0911c09"/><lb ed="R092" n="0894b16"/>塵境生心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911c10"/><lb ed="R092" n="0894b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911c1001">須菩提。菩薩應如是布施不住於相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911c1015" cb:place="inline">言菩薩當以
<lb ed="X" n="0911c11"/><lb ed="R092" n="0894b18"/>所謂如是之法而行布施。心不著於塵境之相。則
<lb ed="X" n="0911c12"/><lb ed="R092" n="0895a01"/>得之矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911c13"/><lb ed="R092" n="0895a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911c1301">何以故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911c1304" cb:place="inline">夫行施而不著相者。此何故哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911c14"/><lb ed="R092" n="0895a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911c1401">若菩薩不住相布施。其福德不可思量。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911c1416" cb:place="inline">思量稱量
<lb ed="X" n="0911c15"/><lb ed="R092" n="0895a04"/>之量。平聲。後同。</p><p xml:id="pX25p0911c1507" cb:place="inline">○盖菩薩行施而不著布施之相
<lb ed="X" n="0911c16"/><lb ed="R092" n="0895a05"/>者。其所得福德。正不可以心思較量多寡矣。福德。
<lb ed="X" n="0911c17"/><lb ed="R092" n="0895a06"/>猶言福報。菩薩之人。惟以布施爲助行。期於速證。
<lb ed="X" n="0911c18"/><lb ed="R092" n="0895a07"/>不應但求世間福報也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911c19"/><lb ed="R092" n="0895a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911c1901">須菩提。於意云何。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911c1908" cb:place="inline">佛呼須菩提而詰之曰。於汝意
<lb ed="X" n="0911c20"/><lb ed="R092" n="0895a09"/>中以爲何如耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911c21"/><lb ed="R092" n="0895a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911c2101">東方虗空。可思量不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911c2109" cb:place="inline">不。音否。問辭也。下同。</p><p xml:id="pX25p0911c2117" cb:place="inline">○佛欲
<lb ed="X" n="0911c22"/><lb ed="R092" n="0895a11"/>顯無相行施獲福之大。故設言諸方皆有空處。試
<lb ed="X" n="0911c23"/><lb ed="R092" n="0895a12"/>思東方虗空之處。其廣大可能以心思計量否。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911c24"/><lb ed="R092" n="0895a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911c2401">不也。世尊。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911c2405" cb:place="inline">不。音弗。答辭也。下同。</p><p xml:id="pX25p0911c2413" cb:place="inline">○須菩提悟佛問
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0912a" n="0912a"/>
<lb ed="X" n="0912a01"/><lb ed="R092" n="0895a14"/>意。而知東方虗。空自不可以心思量其廣大。故以
<lb ed="X" n="0912a02"/><lb ed="R092" n="0895a15"/>不也答之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912a03"/><lb ed="R092" n="0895a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912a0301">須菩提。南西北方四維上下虗空。可思量不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912a0318" cb:place="inline">四維。
<lb ed="X" n="0912a04"/><lb ed="R092" n="0895a17"/>四角也。佛又呼須菩提而問之曰。東方虗空。其廣
<lb ed="X" n="0912a05"/><lb ed="R092" n="0895a18"/>大旣不可以心思較量矣。若南西北方。及四維上
<lb ed="X" n="0912a06"/><lb ed="R092" n="0895b01"/>下。亦各有空處。其空處。有可以心思較量者否。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912a07"/><lb ed="R092" n="0895b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912a0701">不也。世尊。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912a0705" cb:place="inline">須菩提以東方虗空。其廣大旣無限量。
<lb ed="X" n="0912a08"/><lb ed="R092" n="0895b03"/>則他方虗空。亦皆無限量。故仍以不也答之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912a09"/><lb ed="R092" n="0895b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912a0901">須菩提。菩薩無住相布施。福德亦復如是不可思量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912a10"/><lb ed="R092" n="0895b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912a1001">佛呼須菩提而吿之曰。汝旣知諸方虗空。其廣大
<lb ed="X" n="0912a11"/><lb ed="R092" n="0895b06"/>皆不可以心思較量矣。當知菩薩不住相布施。其
<lb ed="X" n="0912a12"/><lb ed="R092" n="0895b07"/>所得福德。亦如虗空之廣大。而不可以思量焉。顧
<lb ed="X" n="0912a13"/><lb ed="R092" n="0895b08"/>可住相行施。而僅取有爲福報。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912a14"/><lb ed="R092" n="0895b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912a1401">須菩提。菩薩但應如所敎住。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912a1412" cb:place="inline">須菩提當知。菩薩之
<lb ed="X" n="0912a15"/><lb ed="R092" n="0895b10"/>人。但應如我所敎無住行施之法。而安住其心。則
<lb ed="X" n="0912a16"/><lb ed="R092" n="0895b11"/>得之矣。此叮嚀之辭也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0912a17"/><lb ed="R092" n="0895b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">如理實見分第五</cb:mulu><head>○如理實見分第五</head><p xml:id="pX25p0912a1709" cb:place="inline">言修行人。當知寔相無相之
<lb ed="X" n="0912a18"/><lb ed="R092" n="0895b13"/>理。乃爲如寔而見。盖色身是妄。若但向色身覓佛。
<lb ed="X" n="0912a19"/><lb ed="R092" n="0895b14"/>而不見心佛。是不名爲寔見也。</p>
<lb ed="X" n="0912a20"/><lb ed="R092" n="0895b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912a2001">須菩提。於意云何。可以身相見如來不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912a2016" cb:place="inline">佛欲令人
<lb ed="X" n="0912a21"/><lb ed="R092" n="0895b16"/>各見自心法身眞佛。毋徒向外馳求。而昧<anchor xml:id="nkr_note_add_0912a2101" n="0912a2101"/><anchor xml:id="beg0912a2101" n="0912a2101"/>己<anchor xml:id="end0912a2101"/>靈。故
<lb ed="X" n="0912a22"/><lb ed="R092" n="0895b17"/>呼須菩提而詰之曰。於汝意中以爲何如耶。可僅
<lb ed="X" n="0912a23"/><lb ed="R092" n="0895b18"/>以色身外相而見如來否。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912a24"/><lb ed="R092" n="0896a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912a2401">不也。世尊。不可以身相得見如來。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912a2414" cb:place="inline">須菩提悟佛問
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0912b" n="0912b"/>
<lb ed="X" n="0912b01"/><lb ed="R092" n="0896a02"/>意。若徒以色身覓佛。必不能見自性如來。故卽以
<lb ed="X" n="0912b02"/><lb ed="R092" n="0896a03"/>不也答之。而言人固不可徒以色相見佛。而昧法
<lb ed="X" n="0912b03"/><lb ed="R092" n="0896a04"/>身眞佛也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912b04"/><lb ed="R092" n="0896a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912b0401">何以故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912b0404" cb:place="inline">夫不可以身相見如來者。此何故哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912b05"/><lb ed="R092" n="0896a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912b0501">如來所說身相。卽非身相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912b0511" cb:place="inline">盖如來所說身色外相。
<lb ed="X" n="0912b06"/><lb ed="R092" n="0896a07"/>卽非法身眞相。誠不可徒以色相而求眞佛也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912b07"/><lb ed="R092" n="0896a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912b0701">佛吿須菩提。凡所有相。皆是虗妄。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912b0714" cb:place="inline">佛以須菩提旣
<lb ed="X" n="0912b08"/><lb ed="R092" n="0896a09"/>悟問意。故吿之曰。凡一切色身外相。皆是虗妄不
<lb ed="X" n="0912b09"/><lb ed="R092" n="0896a10"/>寔。所謂有形終歸壞。無相乃名眞也。乃習丹道者。
<lb ed="X" n="0912b10"/><lb ed="R092" n="0896a11"/>專在色身上摸索。縱活千年。終歸於盡。究何益哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912b11"/><lb ed="R092" n="0896a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912b1101">若見諸相非相。則見如來。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912b1111" cb:place="inline">若人見一切色相。而不
<lb ed="X" n="0912b12"/><lb ed="R092" n="0896a13"/>存有相之見。卽能見眞性如來矣。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0912b13"/><lb ed="R092" n="0896a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">正信希有分第六</cb:mulu><head>○正信希有分第六</head><p xml:id="pX25p0912b1309" cb:place="inline">言人聞此經典。而能諦信不
<lb ed="X" n="0912b14"/><lb ed="R092" n="0896a15"/>疑。是人善根深厚。方得具此正信。眞乃希有之士
<lb ed="X" n="0912b15"/><lb ed="R092" n="0896a16"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0912b16"/><lb ed="R092" n="0896a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912b1601">須菩提白佛言。世尊。頗有衆生。得聞如是言說章句。
<lb ed="X" n="0912b17"/><lb ed="R092" n="0896a18"/>生實信不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912b1705" cb:place="inline">須菩提意謂。今我等親炙於佛。得聞如
<lb ed="X" n="0912b18"/><lb ed="R092" n="0896b01"/>是之妙法。固應諦信遵行。第恐後之聞者。未必遂
<lb ed="X" n="0912b19"/><lb ed="R092" n="0896b02"/>能生信。故啓白於佛。而言將來頗復有人得聞佛
<lb ed="X" n="0912b20"/><lb ed="R092" n="0896b03"/>說如是妙法之章句。亦能不滋疑懼。而生眞寔信
<lb ed="X" n="0912b21"/><lb ed="R092" n="0896b04"/>心否。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912b22"/><lb ed="R092" n="0896b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912b2201">佛吿須菩提。莫作是說。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912b2210" cb:place="inline">佛以聖賢雖不常有。然佛
<lb ed="X" n="0912b23"/><lb ed="R092" n="0896b06"/>法豈遂滅絕。何可蔑視將來。遂無人信受。故吿須
<lb ed="X" n="0912b24"/><lb ed="R092" n="0896b07"/>菩提曰。汝莫漫作是說。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0912c" n="0912c"/>
<lb ed="X" n="0912c01"/><lb ed="R092" n="0896b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912c0101">如來滅後。後五百歲。有持戒修福者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912c0115" cb:place="inline">五百歲有五
<lb ed="X" n="0912c02"/><lb ed="R092" n="0896b09"/>個。盖言運會變遷之期也。言雖如來入滅之後。最
<lb ed="X" n="0912c03"/><lb ed="R092" n="0896b10"/>後五百歲中。必有大心凡夫。能擔荷大乘正法。而
<lb ed="X" n="0912c04"/><lb ed="R092" n="0896b11"/>堅持戒律。勤修福德者焉。此如來。佛自謂也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912c05"/><lb ed="R092" n="0896b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912c0501">於此章句。能生信心。以此爲實。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912c0513" cb:place="inline">是人於我今所說
<lb ed="X" n="0912c06"/><lb ed="R092" n="0896b13"/>之章句。聞之而必能生正信之心。以我此言爲眞
<lb ed="X" n="0912c07"/><lb ed="R092" n="0896b14"/>寔非誑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912c08"/><lb ed="R092" n="0896b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912c0801">當知是人。不於一佛二佛三四五佛而種善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0912c0801" n="0912c0801"/><anchor xml:id="beg0912c0801" n="0912c0801"/>已<anchor xml:id="end0912c0801"/>於
<lb ed="X" n="0912c09"/><lb ed="R092" n="0896b16"/>無量千萬佛所。種諸善根。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912c0911" cb:place="inline">然此聞而生信者。寔非
<lb ed="X" n="0912c10"/><lb ed="R092" n="0896b17"/>根行淺薄之徒。當知此人。<anchor xml:id="nkr_note_add_0912c1001" n="0912c1001"/><anchor xml:id="beg0912c1001" n="0912c1001"/>已<anchor xml:id="end0912c1001"/>曾歷劫薰修。善根深
<lb ed="X" n="0912c11"/><lb ed="R092" n="0896b18"/>厚。且不僅於一佛二佛。以至四五佛處。種植善根
<lb ed="X" n="0912c12"/><lb ed="R092" n="0897a01"/>而來曾於無量佛所。種植善根而來矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912c13"/><lb ed="R092" n="0897a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912c1301">聞是章句。乃至一念生淨信者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912c1313" cb:place="inline">惟其善根深植。故
<lb ed="X" n="0912c14"/><lb ed="R092" n="0897a03"/>聞我說如是之章句。而卽生信心焉。然是人則固
<lb ed="X" n="0912c15"/><lb ed="R092" n="0897a04"/>善根深植矣。抑知更有一念之頃。聞說是法。能生
<lb ed="X" n="0912c16"/><lb ed="R092" n="0897a05"/>眞淨信心者。其所植善根。亦非淺鮮。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912c17"/><lb ed="R092" n="0897a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912c1701">須菩提。如來悉知悉見。是諸衆生。得如是無量福德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912c18"/><lb ed="R092" n="0897a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912c1801">佛呼須菩提而言。彼聞法生信者。佛以智慧覺照。
<lb ed="X" n="0912c19"/><lb ed="R092" n="0897a08"/>盡能知見此等衆生。以善根深植之故。必能各如
<lb ed="X" n="0912c20"/><lb ed="R092" n="0897a09"/>其信心而得福德。皆無量矣。所謂信心生一念。諸
<lb ed="X" n="0912c21"/><lb ed="R092" n="0897a10"/>佛盡皆知也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912c22"/><lb ed="R092" n="0897a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912c2201">何以故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912c2204" cb:place="inline">夫聞法生信。而獲福無量者。果何故哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912c23"/><lb ed="R092" n="0897a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912c2301">是諸衆生。無復我相。人相。衆生相。壽者相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912c2317" cb:place="inline">盖此等
<lb ed="X" n="0912c24"/><lb ed="R092" n="0897a13"/>衆生。由善根深植。<anchor xml:id="nkr_note_add_0912c2401" n="0912c2401"/><anchor xml:id="beg0912c2401" n="0912c2401"/>已<anchor xml:id="end0912c2401"/>探法要。而其心<anchor xml:id="nkr_note_add_0912c2402" n="0912c2402"/><anchor xml:id="beg0912c2402" n="0912c2402"/>已<anchor xml:id="end0912c2402"/>不復有我
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0913a" n="0913a"/>
<lb ed="X" n="0913a01"/><lb ed="R092" n="0897a14"/>人等四相之見矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0913a02"/><lb ed="R092" n="0897a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913a0201">無法相。亦無非法相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913a0209" cb:place="inline">是人不惟不著我人等相。幷
<lb ed="X" n="0913a03"/><lb ed="R092" n="0897a16"/>不於正法而生取執之相。亦不以非法而生舍離
<lb ed="X" n="0913a04"/><lb ed="R092" n="0897a17"/>之相。心境如如絕無纖翳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0913a05"/><lb ed="R092" n="0897a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913a0501">何以故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913a0504" cb:place="inline">夫其諸相永離者。此何故哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0913a06"/><lb ed="R092" n="0897b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913a0601">是諸衆生。若心取相。則爲著。我人衆生壽者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913a0618" cb:place="inline">盖此
<lb ed="X" n="0913a07"/><lb ed="R092" n="0897b02"/>等衆生。其心若於一處而生取著之相。則一著。永
<lb ed="X" n="0913a08"/><lb ed="R092" n="0897b03"/>著卽爲著我人等四相者矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0913a09"/><lb ed="R092" n="0897b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913a0901">若取法相。卽著我人衆生壽者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913a0913" cb:place="inline">言不惟餘相不應
<lb ed="X" n="0913a10"/><lb ed="R092" n="0897b05"/>取著。乃至正法。雖固由之入道。於此而若生取執。
<lb ed="X" n="0913a11"/><lb ed="R092" n="0897b06"/>則亦猶著我人等四相矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0913a12"/><lb ed="R092" n="0897b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913a1201">何以故。若取非法相。卽著我人衆生壽者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913a1217" cb:place="inline">夫所謂
<lb ed="X" n="0913a13"/><lb ed="R092" n="0897b08"/>一切離相者。果何故哉。盖取執卽能害道。不惟正
<lb ed="X" n="0913a14"/><lb ed="R092" n="0897b09"/>法不宜取著卽非法亦不宜生厭離。若以非法而
<lb ed="X" n="0913a15"/><lb ed="R092" n="0897b10"/>生厭離之心。則爲取非法相。旣有此相。卽亦猶著
<lb ed="X" n="0913a16"/><lb ed="R092" n="0897b11"/>夫四相也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0913a17"/><lb ed="R092" n="0897b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913a1701">是故。不應取法。不應取非法。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913a1712" cb:place="inline">以故學道之人。其心
<lb ed="X" n="0913a18"/><lb ed="R092" n="0897b13"/>不應以正法而生取著。尤不應以非法而生厭離。
<lb ed="X" n="0913a19"/><lb ed="R092" n="0897b14"/>二者皆爲著相。故皆不應取。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0913a20"/><lb ed="R092" n="0897b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913a2001">以是義故。如來常說汝等比丘。知我說法。如筏喩者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0913a21"/><lb ed="R092" n="0897b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913a2101">夫以不應著相之故。故我常向汝等比丘說。須知。
<lb ed="X" n="0913a22"/><lb ed="R092" n="0897b17"/>我平日。爲汝等說法。不過爲人解粘去縛。曾無寔
<lb ed="X" n="0913a23"/><lb ed="R092" n="0897b18"/>法與人。正如以筏度人之喩。不可便認以爲眞法。
<lb ed="X" n="0913a24"/><lb ed="R092" n="0898a01"/>而生取執也。筏者。竹簰。所以濟渡。經云。過河須用
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0913b" n="0913b"/>
<lb ed="X" n="0913b01"/><lb ed="R092" n="0898a02"/>筏。到岸不須船。以喩如來說法度人。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0913b0101" n="0913b0101"/><anchor xml:id="beg0913b0101" n="0913b0101"/>已<anchor xml:id="end0913b0101"/>得悟。法
<lb ed="X" n="0913b02"/><lb ed="R092" n="0898a03"/>亦應舍離也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0913b03"/><lb ed="R092" n="0898a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913b0301">法尙應捨。何況非法。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913b0309" cb:place="inline">學者於聞法悟道之後。卽正
<lb ed="X" n="0913b04"/><lb ed="R092" n="0898a05"/>法尙當捨離。方免礙道。何況本非正法。可不急捨。
<lb ed="X" n="0913b05"/><lb ed="R092" n="0898a06"/>而存計議乎。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0913b06"/><lb ed="R092" n="0898a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">無得無說分第七</cb:mulu><head>○無得無說分第七</head><p xml:id="pX25p0913b0609" cb:place="inline">言如來在昔聞法證果。雖有
<lb ed="X" n="0913b07"/><lb ed="R092" n="0898a08"/>得而寔無得。卽今說法度人。亦有說而寔無說。總
<lb ed="X" n="0913b08"/><lb ed="R092" n="0898a09"/>欲破人執相之見耳。</p>
<lb ed="X" n="0913b09"/><lb ed="R092" n="0898a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913b0901">須菩提。於意云何。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913b0908" cb:place="inline">此如來反復破人著。相之見故
<lb ed="X" n="0913b10"/><lb ed="R092" n="0898a11"/>復以<anchor xml:id="nkr_note_add_0913b1001" n="0913b1001"/><anchor xml:id="beg0913b1001" n="0913b1001"/>己<anchor xml:id="end0913b1001"/>躬下事示人。堅人深信。因呼須菩提而吿
<lb ed="X" n="0913b11"/><lb ed="R092" n="0898a12"/>之曰。於汝意中以爲何如耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0913b12"/><lb ed="R092" n="0898a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913b1201">如來得阿耨多羅三藐三菩提耶。如來有所說法耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0913b13"/><lb ed="R092" n="0898a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913b1301">此如來。佛自謂也。言我在昔歷劫修行。得成正覺。
<lb ed="X" n="0913b14"/><lb ed="R092" n="0898a15"/>豈眞有無上正等正覺之法可得耶。卽今與汝等
<lb ed="X" n="0913b15"/><lb ed="R092" n="0898a16"/>隨宜說法。又豈有寔法可與人耶。佛致詰辭。總欲
<lb ed="X" n="0913b16"/><lb ed="R092" n="0898a17"/>破人執著。之見耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0913b17"/><lb ed="R092" n="0898a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913b1701">須菩提言。如我解佛所說義。無有定法名阿耨多羅
<lb ed="X" n="0913b18"/><lb ed="R092" n="0898b01"/>三藐三菩提。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913b1806" cb:place="inline">解。去聲。後同。</p><p xml:id="pX25p0913b1811" cb:place="inline">○解悟也。須菩提了解
<lb ed="X" n="0913b19"/><lb ed="R092" n="0898b02"/>佛旨。故言我今解悟佛語。之意。寔無有一定呆法。
<lb ed="X" n="0913b20"/><lb ed="R092" n="0898b03"/>可名之爲無上正等正覺而盡人皆堪修證者。盖
<lb ed="X" n="0913b21"/><lb ed="R092" n="0898b04"/>修行證果。各有時節因緣。如一方決不能療萬病
<lb ed="X" n="0913b22"/><lb ed="R092" n="0898b05"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0913b23"/><lb ed="R092" n="0898b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913b2301">亦無有定法如來可說。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913b2310" cb:place="inline">夫旣無定法可名。亦自無
<lb ed="X" n="0913b24"/><lb ed="R092" n="0898b07"/>定法可說。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0913c" n="0913c"/>
<lb ed="X" n="0913c01"/><lb ed="R092" n="0898b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913c0101">何以故。如來所說法。皆不可取。不可說。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913c0116" cb:place="inline">夫所謂法
<lb ed="X" n="0913c02"/><lb ed="R092" n="0898b09"/>無定向者。此何故哉。盖我佛所說之法。固皆度人
<lb ed="X" n="0913c03"/><lb ed="R092" n="0898b10"/>之具。然不可心生取著。而成法縛。惟當心領神會。
<lb ed="X" n="0913c04"/><lb ed="R092" n="0898b11"/>不堪吐露向人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0913c05"/><lb ed="R092" n="0898b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913c0501">非法非非法。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913c0506" cb:place="inline">法無定相。故云非法。然如來說法利
<lb ed="X" n="0913c06"/><lb ed="R092" n="0898b13"/>生。普令得度。不可謂之無法故云非非法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0913c07"/><lb ed="R092" n="0898b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913c0701">所以者何。一切賢聖。皆以無爲法而有差別。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913c0718" cb:place="inline">差音
<lb ed="X" n="0913c08"/><lb ed="R092" n="0898b15"/>雌。</p><p xml:id="pX25p0913c0802" cb:place="inline">○自阿那含以下爲賢。阿羅漢以上爲聖。世間
<lb ed="X" n="0913c09"/><lb ed="R092" n="0898b16"/>爲有爲法。皆係識神用事。出世爲無爲法。因任自
<lb ed="X" n="0913c10"/><lb ed="R092" n="0898b17"/>然。無處用力。差等差也。言所以謂法無定者何哉。
<lb ed="X" n="0913c11"/><lb ed="R092" n="0898b18"/>盖一切出世賢聖。莫不皆由無爲正法而證道。<anchor xml:id="nkr_note_add_0913c1101" n="0913c1101"/><anchor xml:id="beg0913c1101" n="0913c1101"/>但<anchor xml:id="end0913c1101"/>
<lb ed="X" n="0913c12"/><lb ed="R092" n="0899a01"/>其根性有淺深。故證果亦有差別耳。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0913c13"/><lb ed="R092" n="0899a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">依法出生分第八</cb:mulu><head>○依法出生分第八</head><p xml:id="pX25p0913c1309" cb:place="inline">謂以此經法修持。自利利人
<lb ed="X" n="0913c14"/><lb ed="R092" n="0899a03"/>卽能出離羣生於濁世。而徑登彼岸矣。</p>
<lb ed="X" n="0913c15"/><lb ed="R092" n="0899a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913c1501">須菩提。於意云何。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913c1508" cb:place="inline">佛欲顯持經獲福之勝。故呼須
<lb ed="X" n="0913c16"/><lb ed="R092" n="0899a05"/>菩提而吿之曰。於汝意中以爲何如耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0913c17"/><lb ed="R092" n="0899a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913c1701">若人滿三千大千世界七寶。以用布施。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913c1716" cb:place="inline">三千大千
<lb ed="X" n="0913c18"/><lb ed="R092" n="0899a07"/>世界。乃一佛敎化之所。盖一個日月運行之所。爲
<lb ed="X" n="0913c19"/><lb ed="R092" n="0899a08"/>一世界。如此千個世界。爲一個小千世界。一千個
<lb ed="X" n="0913c20"/><lb ed="R092" n="0899a09"/>小千世界。爲一個中千世界。一千個中千世界。爲
<lb ed="X" n="0913c21"/><lb ed="R092" n="0899a10"/>一個大千世界。所謂三千大千者。乃擧小千中千
<lb ed="X" n="0913c22"/><lb ed="R092" n="0899a11"/>大千而言。寔則一個大千世界也。七寶。謂金。銀。琉
<lb ed="X" n="0913c23"/><lb ed="R092" n="0899a12"/>璃。玻璃。車渠。赤珠。馬腦也。言若有人布滿大千世
<lb ed="X" n="0913c24"/><lb ed="R092" n="0899a13"/>界七寶。而以之布施邀福。則所施甚大矣。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0914a" n="0914a"/>
<lb ed="X" n="0914a01"/><lb ed="R092" n="0899a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914a0101">是人所得福德。甯爲多不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914a0111" cb:place="inline">甯猶詎也。言是人布施
<lb ed="X" n="0914a02"/><lb ed="R092" n="0899a15"/>如此之大。其所得福報。詎多否耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0914a03"/><lb ed="R092" n="0899a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914a0301">須菩提言。甚多。世尊。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914a0309" cb:place="inline">須菩提以此人布施之大。則
<lb ed="X" n="0914a04"/><lb ed="R092" n="0899a17"/>其獲福固應無量。故以甚多答之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0914a05"/><lb ed="R092" n="0899a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914a0501">何以故。是福德卽非福德性。是故如來說福德多。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0914a06"/><lb ed="R092" n="0899b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914a0601">福。德性。自性福德也。盖依經修證。見自本性乃爲
<lb ed="X" n="0914a07"/><lb ed="R092" n="0899b02"/>自性福德。言所謂寶施得福之多者。何哉。但因離
<lb ed="X" n="0914a08"/><lb ed="R092" n="0899b03"/>性布施。僅得有爲福德。而非見性福德。此乃如來
<lb ed="X" n="0914a09"/><lb ed="R092" n="0899b04"/>所說福德多之意也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0914a10"/><lb ed="R092" n="0899b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914a1001">若復有人。於此經中受持。乃至四句偈等。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914a1017" cb:place="inline">偈。音計。</p>
<lb ed="X" n="0914a11"/><lb ed="R092" n="0899b06"/><p xml:id="pX25p0914a1101">○持者。執持不捨之意。偈。猶詩也。佛言若更有人。
<lb ed="X" n="0914a12"/><lb ed="R092" n="0899b07"/>而不求有爲福德。惟修見性工夫。能於我所說此
<lb ed="X" n="0914a13"/><lb ed="R092" n="0899b08"/>經之章句。受持讀誦。雖至少而僅持四句偈等。自
<lb ed="X" n="0914a14"/><lb ed="R092" n="0899b09"/>來言四句偈者。聚訟紛紜。迄無定論。有謂指無我
<lb ed="X" n="0914a15"/><lb ed="R092" n="0899b10"/>相四句者。有謂凡所有相四句者。有謂若以色見
<lb ed="X" n="0914a16"/><lb ed="R092" n="0899b11"/>我四句者。有謂一切有爲法四句者。所指雖殊。總
<lb ed="X" n="0914a17"/><lb ed="R092" n="0899b12"/>不出無相之旨。究有何異。而必欲爭執彼此哉。況
<lb ed="X" n="0914a18"/><lb ed="R092" n="0899b13"/>此經正破執相。乃於四句偈而反欲指以寔之。是
<lb ed="X" n="0914a19"/><lb ed="R092" n="0899b14"/>破相而仍著相也。惡乎可。或又謂佛秘而不言者。
<lb ed="X" n="0914a20"/><lb ed="R092" n="0899b15"/>是大不然。試思佛說三藏十二部。多方指示。乃於
<lb ed="X" n="0914a21"/><lb ed="R092" n="0899b16"/>四句偈而獨秘之。有是理哉。按經中凡言四句偈
<lb ed="X" n="0914a22"/><lb ed="R092" n="0899b17"/>者。上則有乃至字。下則有等字。細玩語意。所謂乃
<lb ed="X" n="0914a23"/><lb ed="R092" n="0899b18"/>至等者。盖少之之辭。言雖少而乃至四句偈耳。此
<lb ed="X" n="0914a24"/><lb ed="R092" n="0900a01"/>特泛言之也。顧欲磪指以寔之。不與無相之經旨。
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0914b" n="0914b"/>
<lb ed="X" n="0914b01"/><lb ed="R092" n="0900a02"/>相拂戾哉。不可以不辯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0914b02"/><lb ed="R092" n="0900a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914b0201">爲他人說。其福勝彼。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914b0209" cb:place="inline">言若人旣自持經獲益。又能
<lb ed="X" n="0914b03"/><lb ed="R092" n="0900a04"/>推<anchor xml:id="nkr_note_add_0914b0301" n="0914b0301"/><anchor xml:id="beg0914b0301" n="0914b0301"/>己<anchor xml:id="end0914b0301"/>及人。爲人講說。而化導之。則修證功深。自他
<lb ed="X" n="0914b04"/><lb ed="R092" n="0900a05"/>俱利。視彼寶施之福德。固不侔矣。盖寶施獲福固
<lb ed="X" n="0914b05"/><lb ed="R092" n="0900a06"/>爲多。然徒增頑福。難出輪迴。譬如無量家資。而坐
<lb ed="X" n="0914b06"/><lb ed="R092" n="0900a07"/>享銷耗。財雖多。終有。竭也持誦經文雖甚少。然半
<lb ed="X" n="0914b07"/><lb ed="R092" n="0900a08"/>偈明心。頓超塵劫。譬如爲山累土。而日漸增高。力
<lb ed="X" n="0914b08"/><lb ed="R092" n="0900a09"/>雖微。終有成也。兩兩相形。其爲優劣。不待智者而
<lb ed="X" n="0914b09"/><lb ed="R092" n="0900a10"/>明矣佛慈明誨。可不信行。哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0914b10"/><lb ed="R092" n="0900a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914b1001">何以故。須菩提。一切諸佛。及諸佛阿耨多羅三藐三
<lb ed="X" n="0914b11"/><lb ed="R092" n="0900a12"/>菩提法。皆從此經出。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914b1109" cb:place="inline">言持經獲福之所以殊勝者。
<lb ed="X" n="0914b12"/><lb ed="R092" n="0900a13"/>果何故哉須菩提知否。自來一切修成諸佛。及諸
<lb ed="X" n="0914b13"/><lb ed="R092" n="0900a14"/>佛所修無上正覺之法。無不皆從此經中流出。故
<lb ed="X" n="0914b14"/><lb ed="R092" n="0900a15"/>稱般若爲佛母焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0914b15"/><lb ed="R092" n="0900a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914b1501">須菩提。所謂佛法者。卽非佛法。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914b1513" cb:place="inline">佛恐聞此經法殊
<lb ed="X" n="0914b16"/><lb ed="R092" n="0900a17"/>勝。又生法執。故呼須菩提而吿之曰。所謂無上正
<lb ed="X" n="0914b17"/><lb ed="R092" n="0900a18"/>覺之佛法者。乃睹色聞聲。各有悟入之由。並非有
<lb ed="X" n="0914b18"/><lb ed="R092" n="0900b01"/>一定死法。可名之爲佛法也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0914b19"/><lb ed="R092" n="0900b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一相無相分第九</cb:mulu><head>○一相無相分第九</head><p xml:id="pX25p0914b1909" cb:place="inline">一相者。諸法寔相也。言諸法
<lb ed="X" n="0914b20"/><lb ed="R092" n="0900b03"/>雖云有寔相。而究無定相。是不宜取執也明矣。</p>
<lb ed="X" n="0914b21"/><lb ed="R092" n="0900b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914b2101">須菩提。於意云何。須陀洹能作是念。我得須陀洹果
<lb ed="X" n="0914b22"/><lb ed="R092" n="0900b05"/>不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914b2202" cb:place="inline">洹。音浣下同。</p><p xml:id="pX25p0914b2207" cb:place="inline">○須陀洹。華言預流。謂此人見惑
<lb ed="X" n="0914b23"/><lb ed="R092" n="0900b06"/>已斷。得預聖人之流也。見惑謂見事物而心生計
<lb ed="X" n="0914b24"/><lb ed="R092" n="0900b07"/>議也。佛欲示人離相證道之旨。故呼須菩提而問
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0914c" n="0914c"/>
<lb ed="X" n="0914c01"/><lb ed="R092" n="0900b08"/>之曰。於汝意中以爲何如耶。聲聞乘有四果。初果
<lb ed="X" n="0914c02"/><lb ed="R092" n="0900b09"/>名須陀洹。證是果者。其心以爲我今<anchor xml:id="nkr_note_add_0914c0201" n="0914c0201"/><anchor xml:id="beg0914c0201" n="0914c0201"/>已<anchor xml:id="end0914c0201"/>得須陀洹
<lb ed="X" n="0914c03"/><lb ed="R092" n="0900b10"/>果否。聲聞屬二乘。謂聞說法音聲而證果也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0914c04"/><lb ed="R092" n="0900b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914c0401">須菩提言。不也。世尊。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914c0409" cb:place="inline">須菩提乃此中過來之人。故
<lb ed="X" n="0914c05"/><lb ed="R092" n="0900b12"/>聞佛問。而知證是果者。其心必不存一得果之心。
<lb ed="X" n="0914c06"/><lb ed="R092" n="0900b13"/>故以不也答之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0914c07"/><lb ed="R092" n="0900b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914c0701">何以故。須陀洹名爲入流而無所入。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914c0715" cb:place="inline">須陀洹所以
<lb ed="X" n="0914c08"/><lb ed="R092" n="0900b15"/>不存得果之心者。何故哉。盖須陀洹但有。入流之
<lb ed="X" n="0914c09"/><lb ed="R092" n="0900b16"/>名。而無入流之相也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0914c10"/><lb ed="R092" n="0900b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914c1001">不入色聲香味觸法。是名須陀洹。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914c1014" cb:place="inline">須陀洹旣不爲
<lb ed="X" n="0914c11"/><lb ed="R092" n="0900b18"/>得果著相。卽於六塵境界。都無染著所以名爲須
<lb ed="X" n="0914c12"/><lb ed="R092" n="0901a01"/>陀洹也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0914c13"/><lb ed="R092" n="0901a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914c1301">須菩提。於意云何。斯陀含能作是念。我得斯陀含果
<lb ed="X" n="0914c14"/><lb ed="R092" n="0901a03"/>不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914c1402" cb:place="inline">此佛歷擧四果。而徵問之也。斯陀含。華言一來。
<lb ed="X" n="0914c15"/><lb ed="R092" n="0901a04"/>此人於欲界九品思惑。<anchor xml:id="nkr_note_add_0914c1501" n="0914c1501"/><anchor xml:id="beg0914c1501" n="0914c1501"/>已<anchor xml:id="end0914c1501"/>斷六品。更須欲界一度
<lb ed="X" n="0914c16"/><lb ed="R092" n="0901a05"/>受生。故云一來也。思惑。謂觸念生心也。佛呼須菩
<lb ed="X" n="0914c17"/><lb ed="R092" n="0901a06"/>提而再詰之曰。聲聞乘二果名斯陀含。證此果者。
<lb ed="X" n="0914c18"/><lb ed="R092" n="0901a07"/>其心以爲我今<anchor xml:id="nkr_note_add_0914c1801" n="0914c1801"/><anchor xml:id="beg0914c1801" n="0914c1801"/>已<anchor xml:id="end0914c1801"/>得斯陀含果否。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0914c19"/><lb ed="R092" n="0901a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914c1901">須菩提言。不也。世尊。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914c1909" cb:place="inline">須菩提以初果之人。且不作
<lb ed="X" n="0914c20"/><lb ed="R092" n="0901a09"/>得果之念。況等而上之哉。故亦以不也。答之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0914c21"/><lb ed="R092" n="0901a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914c2101">何以故。斯陀含名一往來而實無往來。是名斯陀含。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0914c22"/><lb ed="R092" n="0901a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914c2201">言斯陀含所以不存得果之念者何哉。盖斯陀含
<lb ed="X" n="0914c23"/><lb ed="R092" n="0901a12"/>雖有往來之名。而心無往來之相。是以名爲斯陀
<lb ed="X" n="0914c24"/><lb ed="R092" n="0901a13"/>含也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0915a" n="0915a"/>
<lb ed="X" n="0915a01"/><lb ed="R092" n="0901a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915a0101">須菩提。於意云何。阿那含能作是念。我得阿那含果
<lb ed="X" n="0915a02"/><lb ed="R092" n="0901a15"/>不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915a0202" cb:place="inline">那。音羅。下同。</p><p xml:id="pX25p0915a0207" cb:place="inline">○阿那含。華言不來。此人於欲界
<lb ed="X" n="0915a03"/><lb ed="R092" n="0901a16"/>九品思惑斷盡。不來欲界受生。故云不來也。佛又
<lb ed="X" n="0915a04"/><lb ed="R092" n="0901a17"/>呼須菩提而詰之曰。聲聞乘三果名阿那含。證是
<lb ed="X" n="0915a05"/><lb ed="R092" n="0901a18"/>果者。其心以爲我今<anchor xml:id="nkr_note_add_0915a0501" n="0915a0501"/><anchor xml:id="beg0915a0501" n="0915a0501"/>已<anchor xml:id="end0915a0501"/>得阿那含果否。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0915a06"/><lb ed="R092" n="0901b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915a0601">須菩提言。不也。世尊。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915a0609" cb:place="inline">須菩提以阿那含亦不存得
<lb ed="X" n="0915a07"/><lb ed="R092" n="0901b02"/>果之念。故仍以不也答之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0915a08"/><lb ed="R092" n="0901b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915a0801">何以故。阿那含名爲不來而實無不來。是名阿那含。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0915a09"/><lb ed="R092" n="0901b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915a0901">言阿那含所以不存得果之念者何哉。盖其名雖
<lb ed="X" n="0915a10"/><lb ed="R092" n="0901b05"/>謂爲不來。而心且無不來之相。是以名爲阿那含
<lb ed="X" n="0915a11"/><lb ed="R092" n="0901b06"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0915a12"/><lb ed="R092" n="0901b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915a1201">須菩提。於意云何。阿羅漢能作是念。我得阿羅漢道
<lb ed="X" n="0915a13"/><lb ed="R092" n="0901b08"/>不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915a1302" cb:place="inline">阿羅漢。華言無學。此人於三界煩惱。悉<anchor xml:id="nkr_note_add_0915a1301" n="0915a1301"/><anchor xml:id="beg0915a1301" n="0915a1301"/>已<anchor xml:id="end0915a1301"/>斷盡。
<lb ed="X" n="0915a14"/><lb ed="R092" n="0901b09"/>究竟眞理。無法可學。故云無學。又阿羅漢將入佛
<lb ed="X" n="0915a15"/><lb ed="R092" n="0901b10"/>乘。故不言果而言道也。佛又呼須菩提而詰之曰。
<lb ed="X" n="0915a16"/><lb ed="R092" n="0901b11"/>聲聞乘四果名阿羅漢。證是果者。其亦以爲我今
<lb ed="X" n="0915a17"/><lb ed="R092" n="0901b12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0915a1701" n="0915a1701"/><anchor xml:id="beg0915a1701" n="0915a1701"/>已<anchor xml:id="end0915a1701"/>得阿羅漢道否。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0915a18"/><lb ed="R092" n="0901b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915a1801">須菩提言。不也世尊。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915a1809" cb:place="inline">須菩提以阿羅漢煩惱斷盡。
<lb ed="X" n="0915a19"/><lb ed="R092" n="0901b14"/>豈更存得道之念。故仍以不也答之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0915a20"/><lb ed="R092" n="0901b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915a2001">何以故。寔無有法名阿羅漢。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915a2012" cb:place="inline">言阿羅漢所以不存
<lb ed="X" n="0915a21"/><lb ed="R092" n="0901b16"/>得道之念者何哉。盖阿羅漢固得無相之法。然寔
<lb ed="X" n="0915a22"/><lb ed="R092" n="0901b17"/>無得法之心。而名之爲阿羅漢也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0915a23"/><lb ed="R092" n="0901b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915a2301">世尊。若阿羅漢作是念。我得阿羅漢道。卽爲著我人
<lb ed="X" n="0915a24"/><lb ed="R092" n="0902a01"/>衆生壽者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915a2405" cb:place="inline">須菩提白佛而言。若阿羅漢心作是念。
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0915b" n="0915b"/>
<lb ed="X" n="0915b01"/><lb ed="R092" n="0902a02"/>謂我<anchor xml:id="nkr_note_add_0915b0101" n="0915b0101"/><anchor xml:id="beg0915b0101" n="0915b0101"/>已<anchor xml:id="end0915b0101"/>得阿羅漢正道。則其心<anchor xml:id="nkr_note_add_0915b0102" n="0915b0102"/><anchor xml:id="beg0915b0102" n="0915b0102"/>已<anchor xml:id="end0915b0102"/>著相。旣著得道
<lb ed="X" n="0915b02"/><lb ed="R092" n="0902a03"/>之相。卽亦猶著我人等四相也。又何云阿羅漢哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0915b03"/><lb ed="R092" n="0902a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915b0301">世尊。佛說我得無諍三昧。人中最爲第一。是第一離
<lb ed="X" n="0915b04"/><lb ed="R092" n="0902a05"/>欲阿羅漢。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915b0405" cb:place="inline">三昧。華言正受猶云妙理也。須菩提復
<lb ed="X" n="0915b05"/><lb ed="R092" n="0902a06"/>以自<anchor xml:id="nkr_note_add_0915b0501" n="0915b0501"/><anchor xml:id="beg0915b0501" n="0915b0501"/>己<anchor xml:id="end0915b0501"/>所得。印證於佛。故稱世尊而言。佛見我與
<lb ed="X" n="0915b06"/><lb ed="R092" n="0902a07"/>物無諍。而稱我爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0915b0601" n="0915b0601"/><anchor xml:id="beg0915b0601" n="0915b0601"/>已<anchor xml:id="end0915b0601"/>得無諍三昧。於人中最爲第
<lb ed="X" n="0915b07"/><lb ed="R092" n="0902a08"/>一可貴。是第一等能脫離五欲之阿羅漢也。盖非
<lb ed="X" n="0915b08"/><lb ed="R092" n="0902a09"/>離欲無諍。亦不能進道矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0915b09"/><lb ed="R092" n="0902a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915b0901">我不作是念。我是離欲阿羅漢。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915b0913" cb:place="inline">然佛雖稱我爲離
<lb ed="X" n="0915b10"/><lb ed="R092" n="0902a11"/>欲阿羅漢。我寔未甞作是念。而云我是離欲阿羅
<lb ed="X" n="0915b11"/><lb ed="R092" n="0902a12"/>漢也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0915b12"/><lb ed="R092" n="0902a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915b1201">世尊。我若作是念。我得阿羅漢道。世尊則不說須菩
<lb ed="X" n="0915b13"/><lb ed="R092" n="0902a14"/>提是樂阿蘭那行者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915b1309" cb:place="inline">行。音恨。</p><p xml:id="pX25p0915b1312" cb:place="inline">○阿蘭那。華言無諍。
<lb ed="X" n="0915b14"/><lb ed="R092" n="0902a15"/>須菩提復稱世尊而言。我若曾作此念。而云我得
<lb ed="X" n="0915b15"/><lb ed="R092" n="0902a16"/>阿羅漢道者。世尊便不說須菩提。是喜好無諍之
<lb ed="X" n="0915b16"/><lb ed="R092" n="0902a17"/>行者矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0915b17"/><lb ed="R092" n="0902a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915b1701">以須菩提實無所行。而名須菩提是樂阿蘭那行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0915b18"/><lb ed="R092" n="0902b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915b1801">無所行之行。如字。</p><p xml:id="pX25p0915b1808" cb:place="inline">○無所行。行所無事也。言佛所
<lb ed="X" n="0915b19"/><lb ed="R092" n="0902b02"/>以稱須菩提得無諍三昧者。以須菩提雖有修證。
<lb ed="X" n="0915b20"/><lb ed="R092" n="0902b03"/>寔亦行所無事耳。故佛說我是喜好無諍之行者。
<lb ed="X" n="0915b21"/><lb ed="R092" n="0902b04"/>然我寔無喜好之心存於中也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0915b22"/><lb ed="R092" n="0902b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">莊嚴淨土分第十</cb:mulu><head>○莊嚴淨土分第十</head><p xml:id="pX25p0915b2209" cb:place="inline">法以無得爲得。心以無住爲
<lb ed="X" n="0915b23"/><lb ed="R092" n="0902b06"/>住。淸淨自然。並不著相執有。此爲莊嚴自心淨土。
<lb ed="X" n="0915b24"/><lb ed="R092" n="0902b07"/>非若設像。供養之爲莊嚴也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0915c" n="0915c"/>
<lb ed="X" n="0915c01"/><lb ed="R092" n="0902b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915c0101">佛吿須菩提。於意云何。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915c0110" cb:place="inline">佛欲以<anchor xml:id="nkr_note_add_0915c0101" n="0915c0101"/><anchor xml:id="beg0915c0101" n="0915c0101"/>己<anchor xml:id="end0915c0101"/>之往事示人。使
<lb ed="X" n="0915c02"/><lb ed="R092" n="0902b09"/>之堅信。故吿須菩提曰。於汝意中以爲何如耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0915c03"/><lb ed="R092" n="0902b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915c0301">如來昔在然燈佛所。於法有所得不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915c0315" cb:place="inline">此如來。佛自
<lb ed="X" n="0915c04"/><lb ed="R092" n="0902b11"/>謂也。然燈佛釋迦之師也。言如我昔日在本師處。
<lb ed="X" n="0915c05"/><lb ed="R092" n="0902b12"/>聞法頓證。其時本師果有秘法授我。而眞有所得
<lb ed="X" n="0915c06"/><lb ed="R092" n="0902b13"/>乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0915c07"/><lb ed="R092" n="0902b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915c0701">不也世尊。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915c0705" cb:place="inline">須菩提以佛佛相傳。雖有得法之名。然
<lb ed="X" n="0915c08"/><lb ed="R092" n="0902b15"/>皆自修自度。非有秘法與人。不假修爲。便堪證果。
<lb ed="X" n="0915c09"/><lb ed="R092" n="0902b16"/>故卽以不也答之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0915c10"/><lb ed="R092" n="0902b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915c1001">如來在然燈佛所。於法寔無所得。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915c1014" cb:place="inline">言佛昔在本師
<lb ed="X" n="0915c11"/><lb ed="R092" n="0902b18"/>處。雖云得法。其寔得無所得耳。</p><p xml:id="pX25p0915c1113" cb:place="inline">○。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0915c12"/><lb ed="R092" n="0903a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915c1201">須菩提。於意云何。菩薩莊嚴佛土不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915c1215" cb:place="inline">土。讀作杜。盖
<lb ed="X" n="0915c13"/><lb ed="R092" n="0903a02"/>東西異音耳佛又恐人不求見性。專以造寺塑像
<lb ed="X" n="0915c14"/><lb ed="R092" n="0903a03"/>種種裝飾而爲莊嚴。故呼須菩提而詰之曰。汝意
<lb ed="X" n="0915c15"/><lb ed="R092" n="0903a04"/>以爲何如耶。諸菩薩曾以外相莊嚴。而爲莊嚴佛
<lb ed="X" n="0915c16"/><lb ed="R092" n="0903a05"/>土否。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0915c17"/><lb ed="R092" n="0903a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915c1701">不也。世尊。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915c1705" cb:place="inline">須菩提以諸菩薩。決不以外相莊嚴而
<lb ed="X" n="0915c18"/><lb ed="R092" n="0903a07"/>爲莊嚴自心佛土。故以不也答之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0915c19"/><lb ed="R092" n="0903a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915c1901">何云故。莊嚴佛土者。卽非莊嚴。是名莊嚴。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915c1917" cb:place="inline">夫我所
<lb ed="X" n="0915c20"/><lb ed="R092" n="0903a09"/>謂菩薩不事外相莊嚴者。何故哉盖莊嚴佛土者。
<lb ed="X" n="0915c21"/><lb ed="R092" n="0903a10"/>非有莊嚴之迹。乃各自淨其心。是則名之爲莊嚴
<lb ed="X" n="0915c22"/><lb ed="R092" n="0903a11"/>耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0915c23"/><lb ed="R092" n="0903a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915c2301">是故。須菩提。諸菩薩摩訶薩。應如是生淸淨心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915c2319" cb:place="inline">佛
<lb ed="X" n="0915c24"/><lb ed="R092" n="0903a13"/>以須菩提所言莊嚴之意。深契其旨。故卽是之而
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0916a" n="0916a"/>
<lb ed="X" n="0916a01"/><lb ed="R092" n="0903a14"/>又呼之曰。須知諸菩薩及大菩薩等。應以所云如
<lb ed="X" n="0916a02"/><lb ed="R092" n="0903a15"/>是之法而生其淸淨之心。淸淨心者。謂心不起絲
<lb ed="X" n="0916a03"/><lb ed="R092" n="0903a16"/>毫雜念也。生字尤爲要妙。佛恐學人但求心淨。一
<lb ed="X" n="0916a04"/><lb ed="R092" n="0903a17"/>向沉空守寂。宛如槁木死<g ref="#CB01926">灰</g>。則又落偏枯。而非中
<lb ed="X" n="0916a05"/><lb ed="R092" n="0903a18"/>道。故特云生淸淨心。便覺活潑潑地。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0916a06"/><lb ed="R092" n="0903b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916a0601">不應住色生心。不應住聲香味觸法生心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916a0617" cb:place="inline">言菩薩
<lb ed="X" n="0916a07"/><lb ed="R092" n="0903b02"/>之心。旣不宜落空。亦不宜附物。雖曰生心。不當於
<lb ed="X" n="0916a08"/><lb ed="R092" n="0903b03"/>六塵上有所粘著也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0916a09"/><lb ed="R092" n="0903b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916a0901">應無所住而生其心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916a0909" cb:place="inline">盖不惟不應於塵境上生心。
<lb ed="X" n="0916a10"/><lb ed="R092" n="0903b05"/>卽一切境緣。均不應有所粘著。此爲無住生心之
<lb ed="X" n="0916a11"/><lb ed="R092" n="0903b06"/>妙法耳。我佛敎人。如此入細。千古傳心妙訣。無逾
<lb ed="X" n="0916a12"/><lb ed="R092" n="0903b07"/>於此。可謂要言不煩。宜乎六祖一聞此語。便爾悟
<lb ed="X" n="0916a13"/><lb ed="R092" n="0903b08"/>入。吾輩可弗勉諸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0916a14"/><lb ed="R092" n="0903b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916a1401">須菩提。譬如有人。身如<name role="" type="person">須彌山</name>王。於意云何。是身爲
<lb ed="X" n="0916a15"/><lb ed="R092" n="0903b10"/>大不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916a1503" cb:place="inline"><name role="" type="person">須彌山</name>高出天外。間隔四天下。其大無比。故
<lb ed="X" n="0916a16"/><lb ed="R092" n="0903b11"/>稱山王。佛欲人自見法身之大。故設辭以問須菩
<lb ed="X" n="0916a17"/><lb ed="R092" n="0903b12"/>提曰。假如有人。其色身如<name role="" type="person">須彌山</name>王之大。汝意以
<lb ed="X" n="0916a18"/><lb ed="R092" n="0903b13"/>爲何如。是人之身。亦曾爲大否。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0916a19"/><lb ed="R092" n="0903b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916a1901">須菩提言。甚大。世尊。何以故。佛說非身。是名大身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0916a20"/><lb ed="R092" n="0903b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916a2001">須菩提知佛問意。而言若以色身而論。則如須彌
<lb ed="X" n="0916a21"/><lb ed="R092" n="0903b16"/>之身。可云甚大矣。然所謂大者。何故哉是特以色
<lb ed="X" n="0916a22"/><lb ed="R092" n="0903b17"/>身言之耳。若佛所謂法身者。廣大如虗空。非有相。
<lb ed="X" n="0916a23"/><lb ed="R092" n="0903b18"/>非無相。非色身之身。故云非身。是則可名爲大身
<lb ed="X" n="0916a24"/><lb ed="R092" n="0904a01"/>耳。豈區區色身之比哉。</p></cb:div></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0916b" n="0916b"/>
<lb ed="X" n="0916b01"/><lb ed="R092" n="0904a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">無爲福勝分第十一</cb:mulu><head>○無爲福勝分第十一</head><p xml:id="pX25p0916b0110" cb:place="inline">謂以七寶行施。固雖甚多。
<lb ed="X" n="0916b02"/><lb ed="R092" n="0904a03"/>但享世間頑福。其福有量。若持經化導。終至成道。
<lb ed="X" n="0916b03"/><lb ed="R092" n="0904a04"/>永享無爲眞福。其福轉勝也。</p>
<lb ed="X" n="0916b04"/><lb ed="R092" n="0904a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916b0401">須菩提。如恒河中所有沙數。如是沙等恒河。於意云
<lb ed="X" n="0916b05"/><lb ed="R092" n="0904a06"/>何。是諸恒河沙。甯爲多不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916b0511" cb:place="inline">佛又申言持說。之獲福。
<lb ed="X" n="0916b06"/><lb ed="R092" n="0904a07"/>勝於寶施。故呼須菩提而詰之曰。假如以恒河中
<lb ed="X" n="0916b07"/><lb ed="R092" n="0904a08"/>所有之沙數。一沙復作一恒河。汝意以爲此沙數
<lb ed="X" n="0916b08"/><lb ed="R092" n="0904a09"/>恒河之沙曾爲多否。此極言其無量也。恒河。西域
<lb ed="X" n="0916b09"/><lb ed="R092" n="0904a10"/>河名。週四十里。其沙甚細。佛每於此說法。故欲言
<lb ed="X" n="0916b10"/><lb ed="R092" n="0904a11"/>多。輙取河沙以爲喩。甯猶曾也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0916b11"/><lb ed="R092" n="0904a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916b1101">須菩提言。甚多。世尊。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916b1109" cb:place="inline">須菩提以恒沙之多。何可數
<lb ed="X" n="0916b12"/><lb ed="R092" n="0904a13"/>計。故以甚多答之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0916b13"/><lb ed="R092" n="0904a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916b1301">但諸恒河。尙多無數。何況其沙。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916b1313" cb:place="inline">言但計一河沙數
<lb ed="X" n="0916b14"/><lb ed="R092" n="0904a15"/>之恒河。其多且<anchor xml:id="nkr_note_add_0916b1401" n="0916b1401"/><anchor xml:id="beg0916b1401" n="0916b1401"/>已<anchor xml:id="end0916b1401"/>無數。何況衆河之沙而能計其
<lb ed="X" n="0916b15"/><lb ed="R092" n="0904a16"/>數哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0916b16"/><lb ed="R092" n="0904a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916b1601">須菩提。我今實言吿汝。若有善男子善女人。以七寶
<lb ed="X" n="0916b17"/><lb ed="R092" n="0904a18"/>滿爾所恒河沙數三千大千世界。以用布施。得福多
<lb ed="X" n="0916b18"/><lb ed="R092" n="0904b01"/>不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916b1802" cb:place="inline">佛以須菩提。言衆恒河沙之多。不可數計。故呼
<lb ed="X" n="0916b19"/><lb ed="R092" n="0904b02"/>之曰。我今以眞實之言吿汝。設有善信男女於此。
<lb ed="X" n="0916b20"/><lb ed="R092" n="0904b03"/>以七寶布滿爾頃所謂衆河沙數之大千世界。以
<lb ed="X" n="0916b21"/><lb ed="R092" n="0904b04"/>爲布施其所得福。曾爲多否。第八分中曾言大千
<lb ed="X" n="0916b22"/><lb ed="R092" n="0904b05"/>世界寶施。不及持說之福。今復言衆河沙數之大
<lb ed="X" n="0916b23"/><lb ed="R092" n="0904b06"/>千世界寶施。則其多尤難計量。而獲福亦更無窮
<lb ed="X" n="0916b24"/><lb ed="R092" n="0904b07"/>矣。佛屢設喩。極顯持說之勝耳。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0916c" n="0916c"/>
<lb ed="X" n="0916c01"/><lb ed="R092" n="0904b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916c0101">須菩提言。甚多。世尊。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916c0109" cb:place="inline">須菩提以設有如許寶施。獲
<lb ed="X" n="0916c02"/><lb ed="R092" n="0904b09"/>福豈有限量。故以甚多答之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0916c03"/><lb ed="R092" n="0904b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916c0301">佛吿須菩提。若善男子善女人。於此經中。乃至授持
<lb ed="X" n="0916c04"/><lb ed="R092" n="0904b11"/>四句偈等。爲他人說而此福德。勝前福德。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916c0417" cb:place="inline">佛以寶
<lb ed="X" n="0916c05"/><lb ed="R092" n="0904b12"/>施獲福。終不及持說之勝。故吿須菩提曰。若有善
<lb ed="X" n="0916c06"/><lb ed="R092" n="0904b13"/>信男女。受持此經中章句。乃至僅持四句偈等。且
<lb ed="X" n="0916c07"/><lb ed="R092" n="0904b14"/>與人解說。使之信受。此人所得福德。<anchor xml:id="nkr_note_add_0916c0701" n="0916c0701"/><anchor xml:id="beg0916c0701" n="0916c0701"/>已<anchor xml:id="end0916c0701"/>超勝於前
<lb ed="X" n="0916c08"/><lb ed="R092" n="0904b15"/>寶施之福德矣。夫持說之殊勝若此。人胡不勉而
<lb ed="X" n="0916c09"/><lb ed="R092" n="0904b16"/>行之。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0916c10"/><lb ed="R092" n="0904b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">尊重正敎分第十二</cb:mulu><head>○尊重正敎分第十二</head><p xml:id="pX25p0916c1010" cb:place="inline">言持說此經之處。自天人
<lb ed="X" n="0916c11"/><lb ed="R092" n="0904b18"/>以迄修羅。並皆呵護。是彼等亦知尊重正敎也。</p>
<lb ed="X" n="0916c12"/><lb ed="R092" n="0905a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916c1201">復次。須菩提。隨說是經乃至四句偈等。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916c1216" cb:place="inline">此承上章。
<lb ed="X" n="0916c13"/><lb ed="R092" n="0905a02"/>申言持說之勝。不惟獲福無量。故復呼須菩提曰。
<lb ed="X" n="0916c14"/><lb ed="R092" n="0905a03"/>若人隨意解說此經之章句。或少而至四句偈者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0916c15"/><lb ed="R092" n="0905a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916c1501">當知此處。一切世間天人阿修羅。皆應供養如佛塔
<lb ed="X" n="0916c16"/><lb ed="R092" n="0905a05"/>廟。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916c1602" cb:place="inline">供養並去聲。</p><p xml:id="pX25p0916c1607" cb:place="inline">○阿修羅有四種。一屬天趣。能與
<lb ed="X" n="0916c17"/><lb ed="R092" n="0905a06"/>帝釋爭衡。一屬人趣。一屬鬼趣一屬畜生趣藏佛
<lb ed="X" n="0916c18"/><lb ed="R092" n="0905a07"/>舍利之處爲塔。奉佛形像之處爲廟。言持說此經
<lb ed="X" n="0916c19"/><lb ed="R092" n="0905a08"/>之人之處所有諸世間中。若天。若人。若修羅等。皆
<lb ed="X" n="0916c20"/><lb ed="R092" n="0905a09"/>當恭敬供養。如奉佛之塔廟焉。盖彼等之所供養
<lb ed="X" n="0916c21"/><lb ed="R092" n="0905a10"/>者。以此無上希有之法。難見難逢。故猝遇之。而生
<lb ed="X" n="0916c22"/><lb ed="R092" n="0905a11"/>欽敬也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0916c23"/><lb ed="R092" n="0905a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916c2301">何況有人。盡能受持讀誦。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916c2311" cb:place="inline">對文曰讀背文曰誦。夫
<lb ed="X" n="0916c24"/><lb ed="R092" n="0905a13"/>隨說經中章句者。天人且如許尊重。況復有人而
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0917a" n="0917a"/>
<lb ed="X" n="0917a01"/><lb ed="R092" n="0905a14"/>能持誦全經。其爲崇奉。又當何如耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0917a02"/><lb ed="R092" n="0905a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917a0201">須菩提。當知是人。成就最上第一希有之法。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917a0218" cb:place="inline">是人
<lb ed="X" n="0917a03"/><lb ed="R092" n="0905a16"/>旣能持誦全經。必能研求厥旨。自可由之入道。佛
<lb ed="X" n="0917a04"/><lb ed="R092" n="0905a17"/>故呼須菩提曰。汝當知此持經之人。以信受此經
<lb ed="X" n="0917a05"/><lb ed="R092" n="0905a18"/>之故。必能成就夫最尊最上。第一等。世間所少有
<lb ed="X" n="0917a06"/><lb ed="R092" n="0905b01"/>之妙法。而功不唐捐焉。顧不偉哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0917a07"/><lb ed="R092" n="0905b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917a0701">若是經典所在之處。卽爲有佛。若尊重弟子。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917a0718" cb:place="inline">言若
<lb ed="X" n="0917a08"/><lb ed="R092" n="0905b03"/>此經所在之處。雖無佛而卽爲有佛。若持誦此經
<lb ed="X" n="0917a09"/><lb ed="R092" n="0905b04"/>之人卽爲所應尊重之大弟子焉。其爲尊重何如
<lb ed="X" n="0917a10"/><lb ed="R092" n="0905b05"/>耶。則此經之殊勝誠非淺鮮。見聞之者可不敬信
<lb ed="X" n="0917a11"/><lb ed="R092" n="0905b06"/>受持。以期證悟哉。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0917a12"/><lb ed="R092" n="0905b07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">如法受持分第十三</cb:mulu><head>○如法受持分第十三</head><p xml:id="pX25p0917a1210" cb:place="inline">言此經之殊勝。旣得聞之。
<lb ed="X" n="0917a13"/><lb ed="R092" n="0905b08"/>自當敬信受持。然受持而不知如是生心之法。不
<lb ed="X" n="0917a14"/><lb ed="R092" n="0905b09"/>免入於歧途。故云如法受持也。</p>
<lb ed="X" n="0917a15"/><lb ed="R092" n="0905b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917a1501">爾時須菩提白佛言。世尊。當何名此經。我等云何奉
<lb ed="X" n="0917a16"/><lb ed="R092" n="0905b11"/>持。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917a1602" cb:place="inline">是時須菩提聞佛說此經之勝妙。因不禁欣喜
<lb ed="X" n="0917a17"/><lb ed="R092" n="0905b12"/>而白佛云。世尊。當以何名名此經。我等得聞此經。
<lb ed="X" n="0917a18"/><lb ed="R092" n="0905b13"/>自當信受奉持。而奉持之法。未審云何。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0917a19"/><lb ed="R092" n="0905b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917a1901">佛吿須菩提。是經名爲金剛般若波羅蜜。以是名字。
<lb ed="X" n="0917a20"/><lb ed="R092" n="0905b15"/>汝當奉持。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917a2005" cb:place="inline">佛以須菩提請問經名。及受持之法得
<lb ed="X" n="0917a21"/><lb ed="R092" n="0905b16"/>其要領。故吿之曰。是經名之爲金剛般若波羅蜜。
<lb ed="X" n="0917a22"/><lb ed="R092" n="0905b17"/>以喩若具堅剛之志以修行。則智慧自生。乘此智
<lb ed="X" n="0917a23"/><lb ed="R092" n="0905b18"/>慧。直達涅槃彼岸。所以命此名者。欲令汝等顧名
<lb ed="X" n="0917a24"/><lb ed="R092" n="0906a01"/>思義當秉此義而奉持。之則庶乎幾矣。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0917b" n="0917b"/>
<lb ed="X" n="0917b01"/><lb ed="R092" n="0906a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917b0101">所以者何。須菩提。佛說般若波羅蜜。卽非般若波羅
<lb ed="X" n="0917b02"/><lb ed="R092" n="0906a03"/>蜜。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917b0202" cb:place="inline">佛所說經。處處不落實迹。是其心法要妙。如上
<lb ed="X" n="0917b03"/><lb ed="R092" n="0906a04"/>說奉持之法。又恐人著相生執便非中道了義故
<lb ed="X" n="0917b04"/><lb ed="R092" n="0906a05"/>急折之曰。我之所以敎汝等奉持之法者何哉。須
<lb ed="X" n="0917b05"/><lb ed="R092" n="0906a06"/>菩提當知。佛說般若波羅蜜之旨。但得心知卽是。
<lb ed="X" n="0917b06"/><lb ed="R092" n="0906a07"/>並非敎人常著一般若波羅蜜之見於胸中也。此
<lb ed="X" n="0917b07"/><lb ed="R092" n="0906a08"/>意最宜辨明。所謂毫釐有差天地懸隔也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0917b08"/><lb ed="R092" n="0906a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917b0801">須菩提。於意云何。如來有所說法不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917b0815" cb:place="inline">佛欲廣離。相
<lb ed="X" n="0917b09"/><lb ed="R092" n="0906a10"/>之意。故呼須菩提而詰之曰。於汝意中以爲何如
<lb ed="X" n="0917b10"/><lb ed="R092" n="0906a11"/>耶。如來常爲汝等說法。果有實法與人否。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0917b11"/><lb ed="R092" n="0906a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917b1101">須菩提白佛言。世尊。如來無所說。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917b1114" cb:place="inline">須菩提聞佛問
<lb ed="X" n="0917b12"/><lb ed="R092" n="0906a13"/>辭。審知說法者。無法可說之義。故卽白佛云。世尊。
<lb ed="X" n="0917b13"/><lb ed="R092" n="0906a14"/>如來雖云說法。其實說無所說耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0917b14"/><lb ed="R092" n="0906a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917b1401">須菩提。於意云何。三千大千世界。所有微塵。是爲多
<lb ed="X" n="0917b15"/><lb ed="R092" n="0906a16"/>不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917b1502" cb:place="inline">此如來欲人知塵界色身。均皆幻妄不實。雖復
<lb ed="X" n="0917b16"/><lb ed="R092" n="0906a17"/>美大與眞性中總無關涉。故呼須菩提而詰之曰。
<lb ed="X" n="0917b17"/><lb ed="R092" n="0906a18"/>於汝意中以爲何如耶。若大千世界中所有微塵。
<lb ed="X" n="0917b18"/><lb ed="R092" n="0906b01"/>其數曾爲多否。夫世界微塵。豈有限量。佛盖取以
<lb ed="X" n="0917b19"/><lb ed="R092" n="0906b02"/>喩人妄念之多也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0917b20"/><lb ed="R092" n="0906b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917b2001">須菩提言。甚多。世尊。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917b2009" cb:place="inline">須菩提以大千世界微塵多
<lb ed="X" n="0917b21"/><lb ed="R092" n="0906b04"/>不可量。故以甚多答之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0917b22"/><lb ed="R092" n="0906b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917b2201">須菩提。諸微塵。如來說非微塵。是名微塵。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917b2217" cb:place="inline">須菩提
<lb ed="X" n="0917b23"/><lb ed="R092" n="0906b06"/>旣答佛微塵甚多之語。佛又呼其名曰。是諸微塵。
<lb ed="X" n="0917b24"/><lb ed="R092" n="0906b07"/>佛皆不著微塵之相。塵本與我無涉。故說爲非微
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0917c" n="0917c"/>
<lb ed="X" n="0917c01"/><lb ed="R092" n="0906b08"/>塵。然塵相宛然。是亦名之爲微塵而<anchor xml:id="nkr_note_add_0917c0101" n="0917c0101"/><anchor xml:id="beg0917c0101" n="0917c0101"/>已<anchor xml:id="end0917c0101"/>。盖喩妄。念
<lb ed="X" n="0917c02"/><lb ed="R092" n="0906b09"/>雖多。若不起心隨之。則妄念亦不能爲礙矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0917c03"/><lb ed="R092" n="0906b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917c0301">如來說世界。非世界。是名世界。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917c0313" cb:place="inline">盖自佛而觀。不惟
<lb ed="X" n="0917c04"/><lb ed="R092" n="0906b11"/>塵埃微物爲幻妄卽大而世界。亦是人心一念造
<lb ed="X" n="0917c05"/><lb ed="R092" n="0906b12"/>成劫火燒時。終須壞滅。故云如來說世界。亦不著
<lb ed="X" n="0917c06"/><lb ed="R092" n="0906b13"/>世界之相。卽非世界矣。然世界宛然。是亦名之爲
<lb ed="X" n="0917c07"/><lb ed="R092" n="0906b14"/>世界而<anchor xml:id="nkr_note_add_0917c0701" n="0917c0701"/><anchor xml:id="beg0917c0701" n="0917c0701"/>已<anchor xml:id="end0917c0701"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0917c08"/><lb ed="R092" n="0906b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917c0801">須菩提。於意云何。可以三十二相見如來不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917c0818" cb:place="inline">佛又
<lb ed="X" n="0917c09"/><lb ed="R092" n="0906b16"/>呼須菩提曰於汝意以爲何如耶。如來色身。有三
<lb ed="X" n="0917c10"/><lb ed="R092" n="0906b17"/>十二種相好。見此相者。可云眞見如來否。盖言如
<lb ed="X" n="0917c11"/><lb ed="R092" n="0906b18"/>來色身。雖復種種相好。亦屬幻妄故不當以此見
<lb ed="X" n="0917c12"/><lb ed="R092" n="0907a01"/>如來也。筏喩經云。三十二相者。一身淸淨。二身端
<lb ed="X" n="0917c13"/><lb ed="R092" n="0907a02"/>直持重進止如象王。三身不傾動。四客儀俻。五骨
<lb ed="X" n="0917c14"/><lb ed="R092" n="0907a03"/>際如鈎鎻。六毛孔出異香。七身邊光一丈。八光照
<lb ed="X" n="0917c15"/><lb ed="R092" n="0907a04"/>身而行。九頂有肉髻。十髮長好。十一。髮靑紺色不
<lb ed="X" n="0917c16"/><lb ed="R092" n="0907a05"/>亂。十二。面俱滿足如滿月。十三。眉如初月。十四。眉
<lb ed="X" n="0917c17"/><lb ed="R092" n="0907a06"/>間白毫相。十五。眼修廣。十六。鼻高不露孔。十七。耳
<lb ed="X" n="0917c18"/><lb ed="R092" n="0907a07"/>輪輻相。垂成。十八。頰輔如獅子。十九。口出無上香。
<lb ed="X" n="0917c19"/><lb ed="R092" n="0907a08"/>二十。舌廣長薄。二十一。一音報衆聲。二十二。兩手
<lb ed="X" n="0917c20"/><lb ed="R092" n="0907a09"/>過膝。二十三。膝骨堅圓。二十四。足下千輻輪相。二
<lb ed="X" n="0917c21"/><lb ed="R092" n="0907a10"/>十五。行時足離地四寸。印文現。二十六。行步如鵞
<lb ed="X" n="0917c22"/><lb ed="R092" n="0907a11"/>王。二十七。住處安無能動。二十八。威鎭一切。二十
<lb ed="X" n="0917c23"/><lb ed="R092" n="0907a12"/>九。說法不著相。三十。等視衆生三十一。隨衆生意。
<lb ed="X" n="0917c24"/><lb ed="R092" n="0907a13"/>和悅與語。三十二。一切惡心。衆生。見卽和悅。此皆
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0918a" n="0918a"/>
<lb ed="X" n="0918a01"/><lb ed="R092" n="0907a14"/>奇相也。他說互有異同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0918a02"/><lb ed="R092" n="0907a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918a0201">不也。世尊。不可以三十二相得見如來。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918a0216" cb:place="inline">須菩提悟
<lb ed="X" n="0918a03"/><lb ed="R092" n="0907a16"/>無相之旨。聞佛問辭。卽以不也。答之而言。寔不可
<lb ed="X" n="0918a04"/><lb ed="R092" n="0907a17"/>僅以三十二。相而見如來也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0918a05"/><lb ed="R092" n="0907a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918a0501">何以故。如來說三十二相。卽是非相。是名三十二相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0918a06"/><lb ed="R092" n="0907b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918a0601">夫不可僅以色身見佛者何哉。以如來所說三十
<lb ed="X" n="0918a07"/><lb ed="R092" n="0907b02"/>二相者。乃色身幻相。而非法身眞相。是特名之爲
<lb ed="X" n="0918a08"/><lb ed="R092" n="0907b03"/>三十二相也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0918a09"/><lb ed="R092" n="0907b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918a0901">須菩提。若有善男子善女人。以恒河沙等身命布施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0918a10"/><lb ed="R092" n="0907b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918a1001">佛前言寶施雖多。不及持經功德。盖寶施者。外財
<lb ed="X" n="0918a11"/><lb ed="R092" n="0907b06"/>也獲福尙有限量。今言善男女等。更以恒沙身命
<lb ed="X" n="0918a12"/><lb ed="R092" n="0907b07"/>而爲布施。此爲內財人所難捨。則其獲福。尤無量
<lb ed="X" n="0918a13"/><lb ed="R092" n="0907b08"/>矣。盖設喩重重。極顯持說之殊勝也。大慈悲語。曷
<lb ed="X" n="0918a14"/><lb ed="R092" n="0907b09"/>可忽諸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0918a15"/><lb ed="R092" n="0907b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918a1501">若復有人。於此經中。乃至授持四句偈等。爲他人說。
<lb ed="X" n="0918a16"/><lb ed="R092" n="0907b11"/>其福甚多。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918a1605" cb:place="inline">言以身命布施。其獲福固遠勝寶施者
<lb ed="X" n="0918a17"/><lb ed="R092" n="0907b12"/>矣。然若有人。而能受持此經中章句。或少而僅持
<lb ed="X" n="0918a18"/><lb ed="R092" n="0907b13"/>四句偈等。旣自行持。又復宣說化導。則自他俱利。
<lb ed="X" n="0918a19"/><lb ed="R092" n="0907b14"/>頓階證悟。其所獲福較命施者而甚多矣。非殊勝
<lb ed="X" n="0918a20"/><lb ed="R092" n="0907b15"/>哉。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0918a21"/><lb ed="R092" n="0907b16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">離相寂滅分第十四</cb:mulu><head>○離相寂滅分第十四</head><p xml:id="pX25p0918a2110" cb:place="inline">言行人於一切處。而離諸
<lb ed="X" n="0918a22"/><lb ed="R092" n="0907b17"/>幻相則眞性寂然。滅盡諸有。斯心體圓明。永臻常
<lb ed="X" n="0918a23"/><lb ed="R092" n="0907b18"/>定矣。</p>
<lb ed="X" n="0918a24"/><lb ed="R092" n="0908a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918a2401">爾時須菩提。聞說是經。深解義趣。涕淚悲泣而白佛
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0918b" n="0918b"/>
<lb ed="X" n="0918b01"/><lb ed="R092" n="0908a02"/>言。希有世尊。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918b0106" cb:place="inline">解。音懈。後同。</p><p xml:id="pX25p0918b0111" cb:place="inline">○解。猶悟也。是時須菩
<lb ed="X" n="0918b02"/><lb ed="R092" n="0908a03"/>提聞佛說此經。反覆明辨。深悟此中妙義。旣傷聞
<lb ed="X" n="0918b03"/><lb ed="R092" n="0908a04"/>法之遲。暮猶幸至道之親承。正如浪子還鄕。重瞻
<lb ed="X" n="0918b04"/><lb ed="R092" n="0908a05"/>慈父。衣珠故在。客作徒勞。迴思苦海無邊。浮沉長
<lb ed="X" n="0918b05"/><lb ed="R092" n="0908a06"/>劫。故不覺涕泗橫流。頓生悲感而白於佛。歎言擧
<lb ed="X" n="0918b06"/><lb ed="R092" n="0908a07"/>世所少有者。我世尊也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0918b07"/><lb ed="R092" n="0908a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918b0701">佛說如是甚深經典。我從昔來。所得慧眼。未曾得聞
<lb ed="X" n="0918b08"/><lb ed="R092" n="0908a09"/>如是之經。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918b0805" cb:place="inline">曾。音層。</p><p xml:id="pX25p0918b0808" cb:place="inline">○言佛說。如是極深妙之經典。
<lb ed="X" n="0918b09"/><lb ed="R092" n="0908a10"/>我雖從昔日以來。<anchor xml:id="nkr_note_add_0918b0901" n="0918b0901"/><anchor xml:id="beg0918b0901" n="0918b0901"/>已<anchor xml:id="end0918b0901"/>得慧眼。能觀天上及界外。無
<lb ed="X" n="0918b10"/><lb ed="R092" n="0908a11"/>不了然。然終未嘗得聞佛今所說如是之經。爲極
<lb ed="X" n="0918b11"/><lb ed="R092" n="0908a12"/>深而最簡。又何幸而得聞之哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0918b12"/><lb ed="R092" n="0908a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918b1201">世尊。若復有人。得聞是經。信心淸淨。則生實相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918b1219" cb:place="inline">須
<lb ed="X" n="0918b13"/><lb ed="R092" n="0908a14"/>菩提言以如是之深經。自旣聞之矣。又稱世尊而
<lb ed="X" n="0918b14"/><lb ed="R092" n="0908a15"/>言。若更有人。得聞是經。深信不疑。心常。淸淨。卽能
<lb ed="X" n="0918b15"/><lb ed="R092" n="0908a16"/>生夫寔相。寔相者。無相也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0918b16"/><lb ed="R092" n="0908a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918b1601">當知是人。成就第一希有功德。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918b1613" cb:place="inline">言是人旣心生寔
<lb ed="X" n="0918b17"/><lb ed="R092" n="0908a18"/>相。吾知其必證菩提妙果。而可云成就第一。等最
<lb ed="X" n="0918b18"/><lb ed="R092" n="0908b01"/>希有之功德焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0918b19"/><lb ed="R092" n="0908b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918b1901">世尊。是實相者。則是非相。是故如來說名寔相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918b1919" cb:place="inline">此
<lb ed="X" n="0918b20"/><lb ed="R092" n="0908b03"/>須菩提解說寔相之義。故稱世尊而言。實相卽是
<lb ed="X" n="0918b21"/><lb ed="R092" n="0908b04"/>非相。以明眞空無相。非一切色相之謂。是則如來
<lb ed="X" n="0918b22"/><lb ed="R092" n="0908b05"/>說名寔相也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0918b23"/><lb ed="R092" n="0908b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918b2301">世尊我今得聞如是經典。信解受持。不足爲難。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918b2319" cb:place="inline">須
<lb ed="X" n="0918b24"/><lb ed="R092" n="0908b07"/>菩提慮後之修行者。去佛漸遠正法難聞。故復稱
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0918c" n="0918c"/>
<lb ed="X" n="0918c01"/><lb ed="R092" n="0908b08"/>世尊而言。我今親承佛訓。得聞此經。又得佛詳加
<lb ed="X" n="0918c02"/><lb ed="R092" n="0908b09"/>剖晰。毫無疑滯。則我之信解受持。自不爲難矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0918c03"/><lb ed="R092" n="0908b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918c0301">若當來世。後五百歲。其有衆生。得聞是經。信解受持。
<lb ed="X" n="0918c04"/><lb ed="R092" n="0908b11"/>是人則爲第一希有。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918c0409" cb:place="inline">五百歲。說現前。言若於將來
<lb ed="X" n="0918c05"/><lb ed="R092" n="0908b12"/>之世。最後五百歲中。若有衆生。於本所不聞者。以
<lb ed="X" n="0918c06"/><lb ed="R092" n="0908b13"/>有緣故。忽聞此經。而能信解受持。不滋疑懼。當知
<lb ed="X" n="0918c07"/><lb ed="R092" n="0908b14"/>是人。夙根深厚。便爲第一希有之人矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0918c08"/><lb ed="R092" n="0908b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918c0801">何以故。此人無我相。人相。衆生相。壽者相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918c0817" cb:place="inline">所謂是
<lb ed="X" n="0918c09"/><lb ed="R092" n="0908b16"/>人爲第一希有者何哉。盖了悟。此經深生信解。便
<lb ed="X" n="0918c10"/><lb ed="R092" n="0908b17"/>明無相之旨。則其心必無我人等四相也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0918c11"/><lb ed="R092" n="0908b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918c1101">所以者何。我相卽是非相。人相衆生相壽者相。卽是
<lb ed="X" n="0918c12"/><lb ed="R092" n="0909a01"/>非相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918c1203" cb:place="inline">所以謂是人悟無相者何哉若有我相之見
<lb ed="X" n="0918c13"/><lb ed="R092" n="0909a02"/>卽非眞知寔相矣旣知我相非相則人相等三。亦
<lb ed="X" n="0918c14"/><lb ed="R092" n="0909a03"/>非寔相也明矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0918c15"/><lb ed="R092" n="0909a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918c1501">何以故。離一切諸相。則名諸佛。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918c1513" cb:place="inline">夫以我人等爲非
<lb ed="X" n="0918c16"/><lb ed="R092" n="0909a05"/>相者何哉。盖行人貴見相而離相。若不著諸相。是
<lb ed="X" n="0918c17"/><lb ed="R092" n="0909a06"/>人雖未證佛果。終當成就。是卽可名之爲諸佛矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0918c18"/><lb ed="R092" n="0909a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918c1801">佛吿須菩提。如是如是。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918c1810" cb:place="inline">佛以須菩提所言。深合經
<lb ed="X" n="0918c19"/><lb ed="R092" n="0909a08"/>旨。故吿之曰。如是如是。所以深許之也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0918c20"/><lb ed="R092" n="0909a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918c2001">若復有人。得聞是經。不驚不怖不畏。當知是人。甚爲
<lb ed="X" n="0918c21"/><lb ed="R092" n="0909a10"/>希有。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918c2103" cb:place="inline">言若更有人而得聞是經。其心不驚怖不畏
<lb ed="X" n="0918c22"/><lb ed="R092" n="0909a11"/>懼者。則其解行甚深。逈超儕輩。是人殊爲世間所
<lb ed="X" n="0918c23"/><lb ed="R092" n="0909a12"/>希有者矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0918c24"/><lb ed="R092" n="0909a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918c2401">何以故。須菩提。如來說第一波羅密。卽非第一波羅
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0919a" n="0919a"/>
<lb ed="X" n="0919a01"/><lb ed="R092" n="0909a14"/>密。是名第一波羅密。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919a0109" cb:place="inline">波羅密有六種。謂持戒布施
<lb ed="X" n="0919a02"/><lb ed="R092" n="0909a15"/>忍辱精進禪定智慧。般若解脫。第一波羅密。卽般
<lb ed="X" n="0919a03"/><lb ed="R092" n="0909a16"/>若也。以此經正說般若。故稱第一。佛言我云是人
<lb ed="X" n="0919a04"/><lb ed="R092" n="0909a17"/>爲希有者何哉。盖大乘正法。決非小根器人所能
<lb ed="X" n="0919a05"/><lb ed="R092" n="0909a18"/>承載須菩提當知。離諸名相者。不惟我人等相爲
<lb ed="X" n="0919a06"/><lb ed="R092" n="0909b01"/>應離。乃至如來所說第一波羅密法。究係說無所
<lb ed="X" n="0919a07"/><lb ed="R092" n="0909b02"/>說則亦非波羅密矣。但如來說法熾然。何嘗緘默。
<lb ed="X" n="0919a08"/><lb ed="R092" n="0909b03"/>旣爲人說此波羅密法。是卽名之爲第一波羅密
<lb ed="X" n="0919a09"/><lb ed="R092" n="0909b04"/>耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0919a10"/><lb ed="R092" n="0909b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919a1001">須菩提。忍辱波羅密。如來說非忍辱波羅密。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919a1018" cb:place="inline">佛以
<lb ed="X" n="0919a11"/><lb ed="R092" n="0909b06"/>般若波羅密。旣不可以相求之。則諸波羅密。皆不
<lb ed="X" n="0919a12"/><lb ed="R092" n="0909b07"/>應有所取執也明矣。然諸波羅密中。惟忍辱爲最
<lb ed="X" n="0919a13"/><lb ed="R092" n="0909b08"/>難。故呼須菩提而吿之曰。忍辱波羅密。如來亦不
<lb ed="X" n="0919a14"/><lb ed="R092" n="0909b09"/>以難行之故而生著相也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0919a15"/><lb ed="R092" n="0909b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919a1501">何以故。須菩提。如我昔爲歌利王割截身體。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919a1518" cb:place="inline">此如
<lb ed="X" n="0919a16"/><lb ed="R092" n="0909b11"/>來以<anchor xml:id="nkr_note_add_0919a1601" n="0919a1601"/><anchor xml:id="beg0919a1601" n="0919a1601"/>己<anchor xml:id="end0919a1601"/>昔行忍辱之行。以證之也。言我所謂。不著
<lb ed="X" n="0919a17"/><lb ed="R092" n="0909b12"/>忍辱之相者何哉。如我昔日曾受歌利王割截身
<lb ed="X" n="0919a18"/><lb ed="R092" n="0909b13"/>體。此爲人所難忍者也。而我能忍之。歌利。華言極
<lb ed="X" n="0919a19"/><lb ed="R092" n="0909b14"/>惡。佛於宿世作仙人時。修忍辱行。山中宴坐。遇歌
<lb ed="X" n="0919a20"/><lb ed="R092" n="0909b15"/>利王出遊。王時方憩息醒而不見左右宮女。入山
<lb ed="X" n="0919a21"/><lb ed="R092" n="0909b16"/>見衆女。圍繞仙人禮拜。王大怒曰。何以姿情觀我
<lb ed="X" n="0919a22"/><lb ed="R092" n="0909b17"/>女色。仙人曰。我不貪女色。王曰。云何見色不貪。仙
<lb ed="X" n="0919a23"/><lb ed="R092" n="0909b18"/>人曰。持戒。王曰。何名持戒。仙人曰。忍辱卽是王乃
<lb ed="X" n="0919a24"/><lb ed="R092" n="0910a01"/>用刀割仙人身。問曰。痛否。仙曰。不痛王卽節節支
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0919b" n="0919b"/>
<lb ed="X" n="0919b01"/><lb ed="R092" n="0910a02"/>解之。問曰。還嗔恨否。仙曰。我尙非有。何有嗔恨。時
<lb ed="X" n="0919b02"/><lb ed="R092" n="0910a03"/>四天王大怒雨石以警之王乃止。歌利王。卽後之
<lb ed="X" n="0919b03"/><lb ed="R092" n="0910a04"/>憍陳如。佛初成道時所度者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0919b04"/><lb ed="R092" n="0910a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919b0401">我於爾時。無我相。無人相。無衆生相。無壽者相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919b0419" cb:place="inline">言
<lb ed="X" n="0919b05"/><lb ed="R092" n="0910a06"/>我爾時雖行此難行之事。然自我視之。如以湯沃
<lb ed="X" n="0919b06"/><lb ed="R092" n="0910a07"/>雪。與心性無與。盖緣胸中無四相之見存焉耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0919b07"/><lb ed="R092" n="0910a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919b0701">何以故。我於往昔節節支解時。若有我相。人相。衆生
<lb ed="X" n="0919b08"/><lb ed="R092" n="0910a09"/>相。壽者相。應生嗔恨。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919b0809" cb:place="inline">盖我之所能忍辱者何哉。緣
<lb ed="X" n="0919b09"/><lb ed="R092" n="0910a10"/>空無我相故耳。若於支解肢節時。而心有我人等
<lb ed="X" n="0919b10"/><lb ed="R092" n="0910a11"/>相。則必不能忍受而生嗔恨矣。嗔。怒聲也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0919b11"/><lb ed="R092" n="0910a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919b1101">須菩提。又念過去於五百世。作忍辱仙人。於爾所世。
<lb ed="X" n="0919b12"/><lb ed="R092" n="0910a13"/>無我相。無人相。無衆生相。無壽者相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919b1215" cb:place="inline">佛又呼須菩
<lb ed="X" n="0919b13"/><lb ed="R092" n="0910a14"/>提而吿之曰。我念過去之世。於五百世前<anchor xml:id="nkr_note_add_0919b1301" n="0919b1301"/><anchor xml:id="beg0919b1301" n="0919b1301"/>已<anchor xml:id="end0919b1301"/>曾作
<lb ed="X" n="0919b14"/><lb ed="R092" n="0910a15"/>忍辱仙人。行忍辱行。我於彼時。卽無四相之見。以
<lb ed="X" n="0919b15"/><lb ed="R092" n="0910a16"/>明修此苦行。非止一世。寔欲勉人勿以難忍之行。
<lb ed="X" n="0919b16"/><lb ed="R092" n="0910a17"/>而遂生嗔恨。致令修不能成也。盖六波羅密。惟此
<lb ed="X" n="0919b17"/><lb ed="R092" n="0910a18"/>爲難。此能順受。餘卽易爲。佛故於此特言之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0919b18"/><lb ed="R092" n="0910b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919b1801">是故。須菩提。菩薩應離一切相。發阿耨多羅三藐三
<lb ed="X" n="0919b19"/><lb ed="R092" n="0910b02"/>菩提心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919b1904" cb:place="inline">言以是故須菩提當知。菩薩之人。其心應
<lb ed="X" n="0919b20"/><lb ed="R092" n="0910b03"/>離一切色相。而發此無上正等正覺之心者。庶與
<lb ed="X" n="0919b21"/><lb ed="R092" n="0910b04"/>斯道。方有相應分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0919b22"/><lb ed="R092" n="0910b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919b2201">不應住色生心。不應住聲香味觸法生心。應生無所
<lb ed="X" n="0919b23"/><lb ed="R092" n="0910b06"/>住心。若心有住。則爲非住。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919b2311" cb:place="inline">言發此無上道心者。設
<lb ed="X" n="0919b24"/><lb ed="R092" n="0910b07"/>遇六塵境界。皆不宜住心生執。然百物不思。心易
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0919c" n="0919c"/>
<lb ed="X" n="0919c01"/><lb ed="R092" n="0910b08"/>昏沉。故應不住境緣。而心地仍要淸明。斯爲要訣。
<lb ed="X" n="0919c02"/><lb ed="R092" n="0910b09"/>若心忽緣外物。便非住心正軌。卽爲非所住而住
<lb ed="X" n="0919c03"/><lb ed="R092" n="0910b10"/>矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0919c04"/><lb ed="R092" n="0910b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919c0401">是故。佛說菩薩心。不應住色布施。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919c0414" cb:place="inline">是以佛說菩薩
<lb ed="X" n="0919c05"/><lb ed="R092" n="0910b12"/>之心。一切無住。雖行布施。而不住色相。是爲行所
<lb ed="X" n="0919c06"/><lb ed="R092" n="0910b13"/>無事。不自居功。亦不望報也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0919c07"/><lb ed="R092" n="0910b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919c0701">須菩提。菩薩爲利益一切衆生。應如是布施。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919c0718" cb:place="inline">須菩
<lb ed="X" n="0919c08"/><lb ed="R092" n="0910b15"/>提當知菩薩行施。雖不生取著。然普願衆生。離苦
<lb ed="X" n="0919c09"/><lb ed="R092" n="0910b16"/>得樂使之獲益。乃合菩薩法式。但其心惟任自然
<lb ed="X" n="0919c10"/><lb ed="R092" n="0910b17"/>不假勉強。方爲如是行施耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0919c11"/><lb ed="R092" n="0910b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919c1101">如來說一切諸相。卽是非相。又說一切衆生。卽非衆
<lb ed="X" n="0919c12"/><lb ed="R092" n="0911a01"/>生。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919c1202" cb:place="inline">盖自佛眼而觀。凡一切色相。皆屬幻妄不寔。故
<lb ed="X" n="0919c13"/><lb ed="R092" n="0911a02"/>云非相。及觀一切衆生。與我同體。何分彼此。故云
<lb ed="X" n="0919c14"/><lb ed="R092" n="0911a03"/>非衆生。盖佛心平等。非若衆生之偏私自好。利欲
<lb ed="X" n="0919c15"/><lb ed="R092" n="0911a04"/>薰心。此生佛之所以異也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0919c16"/><lb ed="R092" n="0911a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919c1601">須菩提。如來是眞語者。實語者。如語者。不誑語者。不
<lb ed="X" n="0919c17"/><lb ed="R092" n="0911a06"/>異語者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919c1704" cb:place="inline">須菩提。當知我說此經。汝等切勿疑議。佛
<lb ed="X" n="0919c18"/><lb ed="R092" n="0911a07"/>戒妄語。的係誠言。故云眞寔語。如寔而非欺誑之
<lb ed="X" n="0919c19"/><lb ed="R092" n="0911a08"/>語。不異語者如來說法。始終如是也。佛語每多重
<lb ed="X" n="0919c20"/><lb ed="R092" n="0911a09"/>復。緣人驟聞正論信心爲難。故不惜申說再三。以
<lb ed="X" n="0919c21"/><lb ed="R092" n="0911a10"/>誘掖獎勸之也。我佛大慈。能毋感發。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0919c22"/><lb ed="R092" n="0911a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919c2201">須菩提。如來所得法。此法無實無虗。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919c2215" cb:place="inline">須菩提我今
<lb ed="X" n="0919c23"/><lb ed="R092" n="0911a12"/>爲汝等說。此法。皆我所昔。得汝等不得以此法爲
<lb ed="X" n="0919c24"/><lb ed="R092" n="0911a13"/>寔。而生執著。亦不得以此法爲虗。而怠行持。惟以
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0920a" n="0920a"/>
<lb ed="X" n="0920a01"/><lb ed="R092" n="0911a14"/>如是之心。而學如是之法。斯可矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0920a02"/><lb ed="R092" n="0911a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920a0201">須菩提。若菩薩心住於法而行布施。如人入暗。則無
<lb ed="X" n="0920a03"/><lb ed="R092" n="0911a16"/>所見。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920a0303" cb:place="inline">須菩提。菩薩之人。固不應住相行施矣。然設
<lb ed="X" n="0920a04"/><lb ed="R092" n="0911a17"/>云我此布施。是爲如法。則爲住法行施而生法相。
<lb ed="X" n="0920a05"/><lb ed="R092" n="0911a18"/>便如人處暗中。惟見黑暗。他無所見也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0920a06"/><lb ed="R092" n="0911b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920a0601">若菩薩心不住法而行布施。如人有目。日光明照。見
<lb ed="X" n="0920a07"/><lb ed="R092" n="0911b02"/>種種色。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920a0704" cb:place="inline">種上聲。</p><p xml:id="pX25p0920a0707" cb:place="inline">○若菩薩之心。不住於法而行施
<lb ed="X" n="0920a08"/><lb ed="R092" n="0911b03"/>者。則如有目之人。又有日光照耀種種色相。悉皆
<lb ed="X" n="0920a09"/><lb ed="R092" n="0911b04"/>明了。此所以不應住相而行施也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0920a10"/><lb ed="R092" n="0911b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920a1001">須菩提。當來之世。若有善男子善女人。能於此經。受
<lb ed="X" n="0920a11"/><lb ed="R092" n="0911b06"/>持讀誦。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920a1104" cb:place="inline">佛屢言持經功德之勝以勵人。故呼須菩
<lb ed="X" n="0920a12"/><lb ed="R092" n="0911b07"/>提曰。後來世中。若有善信男女。能持誦此經者。其
<lb ed="X" n="0920a13"/><lb ed="R092" n="0911b08"/>善根爲不淺矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0920a14"/><lb ed="R092" n="0911b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920a1401">則爲如來以佛智慧。悉知是人。悉見是人。皆得成就
<lb ed="X" n="0920a15"/><lb ed="R092" n="0911b10"/>無量無邊功德。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920a1507" cb:place="inline">言持誦此經之人我以佛之智慧。
<lb ed="X" n="0920a16"/><lb ed="R092" n="0911b11"/>盡能知見是人。或久或暫。必得成就無限量。無邊
<lb ed="X" n="0920a17"/><lb ed="R092" n="0911b12"/>際。之大功德焉。盖遵信行持。功無虗棄。終至證果
<lb ed="X" n="0920a18"/><lb ed="R092" n="0911b13"/>而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0920a1801" n="0920a1801"/><anchor xml:id="beg0920a1801" n="0920a1801"/>已<anchor xml:id="end0920a1801"/>。謂非大功德乎。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0920a19"/><lb ed="R092" n="0911b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">持經功德分第十五</cb:mulu><head>○持經功德分第十五</head><p xml:id="pX25p0920a1910" cb:place="inline">言持經功德之勝。遠超於
<lb ed="X" n="0920a20"/><lb ed="R092" n="0911b15"/>恒沙身命布施。況行之較易。而收功甚鉅。人胡不
<lb ed="X" n="0920a21"/><lb ed="R092" n="0911b16"/>自勉。而坐失此勝方便哉。</p>
<lb ed="X" n="0920a22"/><lb ed="R092" n="0911b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920a2201">須菩提。若有善男子善女人。初日分。以恒河沙等身
<lb ed="X" n="0920a23"/><lb ed="R092" n="0911b18"/>布施。中日分復以恒河沙等身布施。後日分。亦以恒
<lb ed="X" n="0920a24"/><lb ed="R092" n="0912a01"/>河沙等身布施。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920a2407" cb:place="inline">分去聲。</p><p xml:id="pX25p0920a2410" cb:place="inline">○初日分。寅卯辰時也。中
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0920b" n="0920b"/>
<lb ed="X" n="0920b01"/><lb ed="R092" n="0912a02"/>日分。巳午未時也。後日分。申酉戌時也。此如來更
<lb ed="X" n="0920b02"/><lb ed="R092" n="0912a03"/>設喩。以極顯持說之勝也。故呼須菩提曰。若有善
<lb ed="X" n="0920b03"/><lb ed="R092" n="0912a04"/>信男女於此。每日三時。而皆以恒河沙等身命布
<lb ed="X" n="0920b04"/><lb ed="R092" n="0912a05"/>施者。則視寶施功德不可以同年而語者矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0920b05"/><lb ed="R092" n="0912a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920b0501">如是無量百千萬億劫。以身布施。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920b0514" cb:place="inline">言是人每日三
<lb ed="X" n="0920b06"/><lb ed="R092" n="0912a07"/>時。而以恒河沙命布施。復經無量長劫。則所施身
<lb ed="X" n="0920b07"/><lb ed="R092" n="0912a08"/>命。不可計量。而獲福亦更無量矣。此固必無之事。
<lb ed="X" n="0920b08"/><lb ed="R092" n="0912a09"/>卽使有之。終屬有爲法。徒享世間頑福。與心性毫
<lb ed="X" n="0920b09"/><lb ed="R092" n="0912a10"/>無交涉。故下文復顯持說之勝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0920b10"/><lb ed="R092" n="0912a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920b1001">若復有人。聞此經典。信心不逆。其福勝彼。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920b1017" cb:place="inline">言彼命
<lb ed="X" n="0920b11"/><lb ed="R092" n="0912a12"/>施者。獲福固無量矣。然若有人而得聞此經。信心
<lb ed="X" n="0920b12"/><lb ed="R092" n="0912a13"/>不疑。則雖未行持。而所得福德。<anchor xml:id="nkr_note_add_0920b1201" n="0920b1201"/><anchor xml:id="beg0920b1201" n="0920b1201"/>已<anchor xml:id="end0920b1201"/>超勝於彼矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0920b13"/><lb ed="R092" n="0912a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920b1301">何況書寫受持讀誦。爲人解說。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920b1313" cb:place="inline">夫聞經生信。<anchor xml:id="nkr_note_add_0920b1301" n="0920b1301"/><anchor xml:id="beg0920b1301" n="0920b1301"/>已<anchor xml:id="end0920b1301"/>勝
<lb ed="X" n="0920b14"/><lb ed="R092" n="0912a15"/>身命布施。況復鈔寫持誦。又爲人解說者乎。則其
<lb ed="X" n="0920b15"/><lb ed="R092" n="0912a16"/>獲福之多。自不待言矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0920b16"/><lb ed="R092" n="0912a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920b1601">須菩提。以要言之。是經有不可思議。不可稱量。無邊
<lb ed="X" n="0920b17"/><lb ed="R092" n="0912a18"/>功德。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920b1703" cb:place="inline">要。平聲。</p><p xml:id="pX25p0920b1706" cb:place="inline">○要。約也。言約而言之。此經寔有不
<lb ed="X" n="0920b18"/><lb ed="R092" n="0912b01"/>可以心思計議。不可以秤稱斗量。有如是之無邊
<lb ed="X" n="0920b19"/><lb ed="R092" n="0912b02"/>功德焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0920b20"/><lb ed="R092" n="0912b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920b2001">如來爲發大乘者說。爲發最上乘者說。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920b2016" cb:place="inline">然如來此
<lb ed="X" n="0920b21"/><lb ed="R092" n="0912b04"/>經爲發心求大乘法者所說爲求最上乘者而說。
<lb ed="X" n="0920b22"/><lb ed="R092" n="0912b05"/>非爲下劣凡夫而說也。盖其根行淺薄。縱聞勝法
<lb ed="X" n="0920b23"/><lb ed="R092" n="0912b06"/>難發信心。所謂下士聞道大笑之。良可歎也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0920b24"/><lb ed="R092" n="0912b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920b2401">若有人能受持讀誦。廣爲人說。如來悉知是人。悉見
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0920c" n="0920c"/>
<lb ed="X" n="0920c01"/><lb ed="R092" n="0912b08"/>是人。皆得成就不可量。不可稱。無有邊。不可思議功
<lb ed="X" n="0920c02"/><lb ed="R092" n="0912b09"/>德。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920c0202" cb:place="inline">若更有人。能持誦此經。遍爲人解說。而化導之。
<lb ed="X" n="0920c03"/><lb ed="R092" n="0912b10"/>我皆知見是人。必能成就難稱量。無邊際。不可思
<lb ed="X" n="0920c04"/><lb ed="R092" n="0912b11"/>議之功德焉。盖極形其莫可比數也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0920c05"/><lb ed="R092" n="0912b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920c0501">如是人等。則爲荷擔如來阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0920c06"/><lb ed="R092" n="0912b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920c0601">荷。去聲。</p><p xml:id="pX25p0920c0604" cb:place="inline">○荷。負也。言此持說之人。卽爲負荷擔當
<lb ed="X" n="0920c07"/><lb ed="R092" n="0912b14"/>如來無上正法者矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0920c08"/><lb ed="R092" n="0912b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920c0801">何以故。須菩提。若樂小法者。著我見人見衆生見壽
<lb ed="X" n="0920c09"/><lb ed="R092" n="0912b16"/>者見。則於此經。不能聽受讀誦。爲人解說。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920c0917" cb:place="inline">所謂持
<lb ed="X" n="0920c10"/><lb ed="R092" n="0912b17"/>說之人。卽爲能荷如來正法者。何哉。須菩提當知。
<lb ed="X" n="0920c11"/><lb ed="R092" n="0912b18"/>若樂小乘法者。則於人我等見。成敵兩立。是則四
<lb ed="X" n="0920c12"/><lb ed="R092" n="0913a01"/>相熾然。而於此甚深經典。反生疑謗。旣不能信受
<lb ed="X" n="0920c13"/><lb ed="R092" n="0913a02"/>行持。自不堪爲人解說。良以<anchor xml:id="nkr_note_add_0920c1301" n="0920c1301"/><anchor xml:id="beg0920c1301" n="0920c1301"/>己<anchor xml:id="end0920c1301"/>眼不明。遂至誤入
<lb ed="X" n="0920c14"/><lb ed="R092" n="0913a03"/>岐途。而失此勝妙功德耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0920c15"/><lb ed="R092" n="0913a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920c1501">須菩提。在在處處。若有此經。一切世間天人阿修羅
<lb ed="X" n="0920c16"/><lb ed="R092" n="0913a05"/>所應供養。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920c1605" cb:place="inline">須菩提當知。若樂小法者。於此無上正
<lb ed="X" n="0920c17"/><lb ed="R092" n="0913a06"/>法旣不能行持獲益矣。設有大心衆生。正信堅固。
<lb ed="X" n="0920c18"/><lb ed="R092" n="0913a07"/>隨其所在之處。苟有此經則經之所在。彼一切世
<lb ed="X" n="0920c19"/><lb ed="R092" n="0913a08"/>間天人以迄修羅。皆應恭敬供養者矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0920c20"/><lb ed="R092" n="0913a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920c2001">當知此處。則爲是塔。皆應恭敬作禮圍繞。以諸華香
<lb ed="X" n="0920c21"/><lb ed="R092" n="0913a10"/>而散其處。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920c2105" cb:place="inline">葉卽花字。</p><p xml:id="pX25p0920c2109" cb:place="inline">○言此經所在之處。雖非塔
<lb ed="X" n="0920c22"/><lb ed="R092" n="0913a11"/>而卽爲是塔。若天人修羅。見於此處。便皆尊重恭
<lb ed="X" n="0920c23"/><lb ed="R092" n="0913a12"/>敬。禮拜而圍繞之。且以名華異香。布散其處其爲
<lb ed="X" n="0920c24"/><lb ed="R092" n="0913a13"/>尊異。又何如耶。盖佛菩薩說法之處。常有天人散
<pb ed="X" xml:id="X25.0510.0921a" n="0921a"/>
<lb ed="X" n="0921a01"/><lb ed="R092" n="0913a14"/>華其上。以示<g ref="#CB05418">䖍</g>潔。故云。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0921a02"/><lb ed="R092" n="0913a15"/>
<lb ed="X" n="0921a03"/><lb ed="R092" n="0913a16"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金剛經易解卷上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0905b0801" to="#end0905b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0905b0901" to="#end0905b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0905c0601" to="#end0905c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0906a0601" to="#end0906a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0906a1601" to="#end0906a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0906b1701" to="#end0906b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0906c0501" to="#end0906c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">剌<note type="cf1">B24n0134_p0153b08</note></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB02863">㓨</g></rdg></app>
<app from="#beg0906c1201" to="#end0906c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0907a1501" to="#end0907a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0907b0201" to="#end0907b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0907b1701" to="#end0907b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0907b1901" to="#end0907b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0907b2101" to="#end0907b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0907c0201" to="#end0907c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0907c0301" to="#end0907c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0907c0901" to="#end0907c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0907c1801" to="#end0907c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0907c2301" to="#end0907c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0908a0401" to="#end0908a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0908a0701" to="#end0908a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0908a1701" to="#end0908a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0908b0201" to="#end0908b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0908b1001" to="#end0908b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0908b1701" to="#end0908b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0908b2401" to="#end0908b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0908c0701" to="#end0908c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0909a0501" to="#end0909a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">斂</lem><rdg wit="#wit.orig">歛</rdg></app>
<app from="#beg0910a1101" to="#end0910a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0910a1102" to="#end0910a1102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0910a1401" to="#end0910a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0910a1601" to="#end0910a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0910c1501" to="#end0910c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0911a1701" to="#end0911a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0911b1601" to="#end0911b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0911b1602" to="#end0911b1602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0911b2401" to="#end0911b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0912a2101" to="#end0912a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0912c0801" to="#end0912c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0912c1001" to="#end0912c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0912c2401" to="#end0912c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0912c2402" to="#end0912c2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0913b0101" to="#end0913b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0913b1001" to="#end0913b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0913c1101" to="#end0913c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0914b0301" to="#end0914b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0914c0201" to="#end0914c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0914c1501" to="#end0914c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0914c1801" to="#end0914c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0915a0501" to="#end0915a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0915a1301" to="#end0915a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0915a1701" to="#end0915a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0915b0101" to="#end0915b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0915b0102" to="#end0915b0102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0915b0501" to="#end0915b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0915b0601" to="#end0915b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0915c0101" to="#end0915c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0916b1401" to="#end0916b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0916c0701" to="#end0916c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0917c0101" to="#end0917c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0917c0701" to="#end0917c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0918b0901" to="#end0918b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0919a1601" to="#end0919a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0919b1301" to="#end0919b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0920a1801" to="#end0920a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0920b1201" to="#end0920b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0920b1301" to="#end0920b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0920c1301" to="#end0920c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0908001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0908001">元玄音通</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0905b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0905b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0905b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0905b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0905c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0905c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0906a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0906a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0906a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0906a1601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0906b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0906b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0906c0501" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X25.0906c05.08" target="#nkr_note_add_0906c0501">剌【CB】，<g ref="#CB02863">㓨</g>【卍續】</note>
<note n="0906c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0906c1201">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0907a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907a1501">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0907b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907b0201">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0907b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907b1701">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0907b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0907b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907b2101">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0907c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c0201">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0907c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0907c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c0901">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0907c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c1801">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0907c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c2301">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0908a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0908a0401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0908a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0908a0701">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0908a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0908a1701">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0908b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0908b0201">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0908b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0908b1001">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0908b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0908b1701">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0908b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0908b2401">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0908c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0908c0701">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0909a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0909a0501">斂【CB】，歛【卍續】</note>
<note n="0910a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0910a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0910a1102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0910a1102">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0910a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0910a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0910a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0910a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0910c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0910c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0911a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0911a1701">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0911b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0911b1601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0911b1602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0911b1602">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0911b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0911b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0912a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0912a2101">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0912c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0912c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0912c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0912c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0912c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0912c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0912c2402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0912c2402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0913b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0913b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0913b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0913b1001">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0913c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0913c1101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0914b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0914b0301">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0914c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0914c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0914c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0914c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0914c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0914c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0915a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0915a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0915a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0915a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0915a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0915a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0915b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0915b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0915b0102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0915b0102">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0915b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0915b0501">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0915b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0915b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0915c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0915c0101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0916b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0916b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0916c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0916c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0917c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0917c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0917c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0917c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0918b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0918b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0919a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0919a1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0919b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0919b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0920a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0920a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0920b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0920b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0920b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0920b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0920c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0920c1301">己【CB】，已【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>