<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X26n0517">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 517 仁王經科疏</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 517 仁王經科疏</title>
			<author>明 眞貴述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>5卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">26</idno>.<idno type="no">517</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-05-17 10:23:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">仁王經科疏</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04067">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04067</charName>
				<mapping cb:dec="987107" type="PUA">U+F0FE3</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+6541</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>敁</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[占*ㄆ]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15106">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName>
				<mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15179">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15179</charName>
				<mapping cb:dec="998219" type="PUA">U+F3B4B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>雀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[少/隹]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-01T10:23:00">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0218c" n="0218c"/>
<lb ed="X" n="0218c01"/>
<cb:docNumber>No. 517</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0218c02"/><lb ed="R094" n="0898a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>仁王護國般若波羅蜜多經卷上科
<lb ed="X" n="0218c03"/><lb ed="R094" n="0898a01"/>疏卷一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0218c04"/>
<lb ed="X" n="0218c05"/><lb ed="R094" n="0898a02"/><byline cb:type="other">唐三藏沙門<name role="" type="person">大廣智不空</name>奉　詔譯</byline>
<lb ed="X" n="0218c06"/><lb ed="R094" n="0898a03"/><byline cb:type="author">明慈慧寺開山比丘蜀東普眞貴述</byline>
<lb ed="X" n="0218c07"/><lb ed="R094" n="0898a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">經題　譯者</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0218c0701">△三正釋經文。三。初釋經總題。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0218c08"/><lb ed="R094" n="0898a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0218c0801">仁王護國般若波羅蜜多經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0218c09"/><lb ed="R094" n="0898a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0218c0901">代宗有國。重譯此經。意與黔黎。共臻實相。故自叙
<lb ed="X" n="0218c10"/><lb ed="R094" n="0898a07"/>云。懿夫護國。實在茲經。竊景行於波斯庶闡揚於
<lb ed="X" n="0218c11"/><lb ed="R094" n="0898a08"/>調御。至若高張五忍。足明惻隱之深。永祛衆難。寔
<lb ed="X" n="0218c12"/><lb ed="R094" n="0898a09"/>惟化淸之本。據此。則般若之可護國也。不待條分
<lb ed="X" n="0218c13"/><lb ed="R094" n="0898a10"/>縷析。數星擘兩。自然明如日月。潤同雲雨者矣。然
<lb ed="X" n="0218c14"/><lb ed="R094" n="0898a11"/>佛經立題。有人法體用。因果譬喩。單複不同。今從
<lb ed="X" n="0218c15"/><lb ed="R094" n="0898a12"/>人法體用。亦隱法喩。釋有三對。一人法。謂仁王護
<lb ed="X" n="0218c16"/><lb ed="R094" n="0898a13"/>國。是奉持般若之人。般若等言。乃擁護王國之法。
<lb ed="X" n="0218c17"/><lb ed="R094" n="0898a14"/>卽密證權化仁心仁政之王。御天地宗社山河臣
<lb ed="X" n="0218c18"/><lb ed="R094" n="0898a15"/>民之國。必依般若虗玄之妙門。爲超眞越俗之坦
<lb ed="X" n="0218c19"/><lb ed="R094" n="0898a16"/>道。護國安<g ref="#CB15131">邦</g>之金湯。空心寂境之指南。絕愆滅禍
<lb ed="X" n="0218c20"/><lb ed="R094" n="0898a17"/>之巨闕也。然通理事。槩而言之。所護國土。卽事。能
<lb ed="X" n="0218c21"/><lb ed="R094" n="0898a18"/>護般若。卽理故。二體用。就前法中。須分體用。謂般
<lb ed="X" n="0218c22"/><lb ed="R094" n="0898b01"/>若是體。正翻云慧。卽神悟玄奧。妙證眞源。照萬法
<lb ed="X" n="0218c23"/><lb ed="R094" n="0898b02"/>空相應本覺之慧也。然此有三種。一實相般若。謂
<lb ed="X" n="0218c24"/><lb ed="R094" n="0898b03"/>所觀眞性。卽本覺也。此性如智同源。無明本盡。眞
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0219a" n="0219a"/>
<lb ed="X" n="0219a01"/><lb ed="R094" n="0898b04"/>照圓明。諸幻俱離。乃名實相。故後文云。自性淸淨。
<lb ed="X" n="0219a02"/><lb ed="R094" n="0898b05"/>名爲本覺。二觀照般若。謂能觀妙慧。卽始覺也。此
<lb ed="X" n="0219a03"/><lb ed="R094" n="0898b06"/>智因果皆依。能所無二。存而不有。忘而不無。乃云
<lb ed="X" n="0219a04"/><lb ed="R094" n="0898b07"/>觀照。故後文云。智照實性。非有非無。三文字般若。
<lb ed="X" n="0219a05"/><lb ed="R094" n="0898b08"/>謂詮上之敎。如經云。我依文字般若。而證諸法實
<lb ed="X" n="0219a06"/><lb ed="R094" n="0898b09"/>相。又云總持無文字。文字顯總持。淨名云。文字性
<lb ed="X" n="0219a07"/><lb ed="R094" n="0898b10"/>空。卽是解脫。後文又云。一十二分。所有宣說。一切
<lb ed="X" n="0219a08"/><lb ed="R094" n="0898b11"/>皆如。無非實相。乃至名爲修文字者。而能得證般
<lb ed="X" n="0219a09"/><lb ed="R094" n="0898b12"/>若眞性。斯則理智敎三。不一不二。爲護國妙法。一
<lb ed="X" n="0219a10"/><lb ed="R094" n="0898b13"/>心萬行。孰可昧此。然有謂因名般若。果位名智。以
<lb ed="X" n="0219a11"/><lb ed="R094" n="0898b14"/>般若能斷。故在因位。佛果無斷。轉受智名。一往如
<lb ed="X" n="0219a12"/><lb ed="R094" n="0898b15"/>之。且智論亦云般若。翻爲智慧。盖性宗二法。總是
<lb ed="X" n="0219a13"/><lb ed="R094" n="0898b16"/>般若之一心。故非如法相。因中名慧。果上名智。何
<lb ed="X" n="0219a14"/><lb ed="R094" n="0898b17"/>則。揀擇決斷。眼目殊稱。因果雖懸。妙體何異。所以
<lb ed="X" n="0219a15"/><lb ed="R094" n="0898b18"/>若慧若智。隨擧皆得。波羅蜜多。是用。此云彼岸到。
<lb ed="X" n="0219a16"/><lb ed="R094" n="0899a01"/>彼岸約喩。謂此妙慧。離生死此岸。越煩惱中流。至
<lb ed="X" n="0219a17"/><lb ed="R094" n="0899a02"/>涅槃彼岸。此語似倒。若兼般若迴文。應云到彼岸
<lb ed="X" n="0219a18"/><lb ed="R094" n="0899a03"/>慧。卽揀不到彼岸之慧。故以爲名。淨名謂一切衆
<lb ed="X" n="0219a19"/><lb ed="R094" n="0899a04"/>生。卽寂滅相。不復更滅。<anchor xml:id="nkr_note_add_0219a1901" n="0219a1901"/><anchor xml:id="beg0219a1901" n="0219a1901"/>但<anchor xml:id="end0219a1901"/>以迷倒妄見生死。名在
<lb ed="X" n="0219a20"/><lb ed="R094" n="0899a05"/>此岸。若悟生死本空元來寂滅。名到彼岸。亦同後
<lb ed="X" n="0219a21"/><lb ed="R094" n="0899a06"/>文。卽離卽到。卽此卽彼義耳。故知菩薩悲智俱修。
<lb ed="X" n="0219a22"/><lb ed="R094" n="0899a07"/>空有雙照。以智導悲恒到也。以悲導智恒不到也。
<lb ed="X" n="0219a23"/><lb ed="R094" n="0899a08"/>則到與不到。兩途一致。亦猶華嚴。謂菩薩不住彼
<lb ed="X" n="0219a24"/><lb ed="R094" n="0899a09"/>岸。不住中流。而能運載此岸衆生。到於彼岸等。三
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0219b" n="0219b"/>
<lb ed="X" n="0219b01"/><lb ed="R094" n="0899a10"/>敎義。經字卽敎。仁王等卽義。經者。梵語修多羅。此
<lb ed="X" n="0219b02"/><lb ed="R094" n="0899a11"/>云契經。契謂符諸佛理。叶衆生心。卽契理合機之
<lb ed="X" n="0219b03"/><lb ed="R094" n="0899a12"/>敎。若揀不契理合機之敎。卽揀別依主。若契理合
<lb ed="X" n="0219b04"/><lb ed="R094" n="0899a13"/>機。依主得名。此乃詮仁王護國般若等義之敎。依
<lb ed="X" n="0219b05"/><lb ed="R094" n="0899a14"/>主釋也。若就下文。文字性空。卽是般若。卽般若體。
<lb ed="X" n="0219b06"/><lb ed="R094" n="0899a15"/>持文字用。體持業用。持業釋也。</p><p xml:id="pX26p0219b0613" cb:place="inline">△二譯主時德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0219b07"/><lb ed="R094" n="0899a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0219b0701">唐三藏沙門<name role="" type="person">大廣智不空</name>奉　詔譯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0219b08"/><lb ed="R094" n="0899a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0219b0801">李氏都長安。國號建唐。三藏。卽經律論也。此師依
<lb ed="X" n="0219b09"/><lb ed="R094" n="0899a18"/>國號法藏彰名。卽將他顯<anchor xml:id="nkr_note_add_0219b0901" n="0219b0901"/><anchor xml:id="beg0219b0901" n="0219b0901"/>己<anchor xml:id="end0219b0901"/>。有財釋也。沙門。釋子
<lb ed="X" n="0219b10"/><lb ed="R094" n="0899b01"/>通稱。梵語沙迦門曩。此云勤息。卽修善斷惡之號。
<lb ed="X" n="0219b11"/><lb ed="R094" n="0899b02"/>此師。卽四沙門中勝道者也。大廣智。卽制授之號。
<lb ed="X" n="0219b12"/><lb ed="R094" n="0899b03"/>繇肅宗厭世。代宗卽位。恩渥隆厚。譯仁王密嚴二
<lb ed="X" n="0219b13"/><lb ed="R094" n="0899b04"/>經畢。帝爲叙焉。頌行之日。慶雲俄現。擧朝表賀。永
<lb ed="X" n="0219b14"/><lb ed="R094" n="0899b05"/>泰元年。十一月一日。制授特進試鴻臚卿。加號大
<lb ed="X" n="0219b15"/><lb ed="R094" n="0899b06"/>廣智三藏。不空。師之名也。梵語阿目伽<g ref="#CB02494">䟦</g>折羅。華
<lb ed="X" n="0219b16"/><lb ed="R094" n="0899b07"/>言不空金剛。今止行二字。略金剛也。本<name role="" type="person">北天竺</name>婆
<lb ed="X" n="0219b17"/><lb ed="R094" n="0899b08"/>羅門種。幼失所天。隨叔父觀光東國。年十五。師事
<lb ed="X" n="0219b18"/><lb ed="R094" n="0899b09"/>金剛智三藏。授以梵本悉曇聲明。浹旬<anchor xml:id="nkr_note_add_0219b1801" n="0219b1801"/><anchor xml:id="beg0219b1801" n="0219b1801"/>已<anchor xml:id="end0219b1801"/>通。師大
<lb ed="X" n="0219b19"/><lb ed="R094" n="0899b10"/>異之。故翻經之時。常令共譯。凡聲明論。一紀之功。
<lb ed="X" n="0219b20"/><lb ed="R094" n="0899b11"/>六月<anchor xml:id="nkr_note_add_0219b2001" n="0219b2001"/><anchor xml:id="beg0219b2001" n="0219b2001"/>已<anchor xml:id="end0219b2001"/>畢。誦文殊普賢行願。一年之限。再夕而終。
<lb ed="X" n="0219b21"/><lb ed="R094" n="0899b12"/>其敏利皆此類也。後授五部三秘。及毗盧遮那經。
<lb ed="X" n="0219b22"/><lb ed="R094" n="0899b13"/>蘇悉帝軌則。盡授無遺。厥後師滅。追<anchor xml:id="nkr_note_add_0219b2201" n="0219b2201"/><anchor xml:id="beg0219b2201" n="0219b2201"/>諡<anchor xml:id="end0219b2201"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0219b2202" n="0219b2202"/><anchor xml:id="beg0219b2202" n="0219b2202"/>已<anchor xml:id="end0219b2202"/>畢。曾奉
<lb ed="X" n="0219b23"/><lb ed="R094" n="0899b14"/>遺旨。遂議遐征。卽開元二十年也。初行感文殊現
<lb ed="X" n="0219b24"/><lb ed="R094" n="0899b15"/>身。沿途息黑風大鯨。神應赫奕。難以盡述。後達師
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0219c" n="0219c"/>
<lb ed="X" n="0219c01"/><lb ed="R094" n="0899b16"/>子國。王臣敬禮。逈出常儀矣。然空爲法遺世。不暇
<lb ed="X" n="0219c02"/><lb ed="R094" n="0899b17"/>計顯榮。自爾學無常師。廣求密藏。及諸經論。五百
<lb ed="X" n="0219c03"/><lb ed="R094" n="0899b18"/>餘部。本三昧耶。諸尊密印。儀形色像。壇法幖幟。文
<lb ed="X" n="0219c04"/><lb ed="R094" n="0900a01"/>義性相。無不盡源。次遊五印。屢彰靈應。至天寶五
<lb ed="X" n="0219c05"/><lb ed="R094" n="0900a02"/>年還京。時値亢旱。制曰時不得賖。雨不得暴。師奏
<lb ed="X" n="0219c06"/><lb ed="R094" n="0900a03"/>立孔<g ref="#CB15179">雀</g>壇法。未盡三日。雨以浹洽。一日大風卒起。
<lb ed="X" n="0219c07"/><lb ed="R094" n="0900a04"/>隨止隨効。帝賜號智藏焉。天寶八年。許還本國。十
<lb ed="X" n="0219c08"/><lb ed="R094" n="0900a05"/>五載。詔還京住<name role="" type="person">大興善寺</name>。至德初。鸞駕在寧武鳳
<lb ed="X" n="0219c09"/><lb ed="R094" n="0900a06"/>翔。師常密奉表起居。肅宗亦密遣使者。求秘密法。
<lb ed="X" n="0219c10"/><lb ed="R094" n="0900a07"/>洎收京反正之日。事如所料。厥後福國祐民之法。
<lb ed="X" n="0219c11"/><lb ed="R094" n="0900a08"/>無非百發百中之効。所譯經論。凡一百二十餘卷。
<lb ed="X" n="0219c12"/><lb ed="R094" n="0900a09"/>七十七部。幷目錄筆授僧俗名字。略出念誦儀軌。
<lb ed="X" n="0219c13"/><lb ed="R094" n="0900a10"/>寫畢進上。勑編入藏。此起自天寶。迄於大歷六年
<lb ed="X" n="0219c14"/><lb ed="R094" n="0900a11"/>完成也。俄爾示疾。上表吿辭。勑使勞問。賜醫藥。加
<lb ed="X" n="0219c15"/><lb ed="R094" n="0900a12"/>開府儀。同三司。封肅國公。食邑三千戶。固讓不俞。
<lb ed="X" n="0219c16"/><lb ed="R094" n="0900a13"/>空甚不悅。且曰聖衆儼如。舒手相慰。白月圓滿。吾
<lb ed="X" n="0219c17"/><lb ed="R094" n="0900a14"/>當逝矣。奈何臨終更竊名位。乃以五股金剛鈴杵。
<lb ed="X" n="0219c18"/><lb ed="R094" n="0900a15"/>數珠等物。附中使李憲誠進上。沐浴東首望闕。以
<lb ed="X" n="0219c19"/><lb ed="R094" n="0900a16"/>大印身。定中而寂。享年七十。僧臘五十。帝輟朝三
<lb ed="X" n="0219c20"/><lb ed="R094" n="0900a17"/>日。賜賚造塔。勑中使護喪。禮盡隆厚。茶毗之後。就
<lb ed="X" n="0219c21"/><lb ed="R094" n="0900a18"/>寺置祭。贈司空<anchor xml:id="nkr_note_add_0219c2101" n="0219c2101"/><anchor xml:id="beg0219c2101" n="0219c2101"/>諡<anchor xml:id="end0219c2101"/>大辨正廣智三藏。火滅收舍利
<lb ed="X" n="0219c22"/><lb ed="R094" n="0900b01"/>數百粒。八十粒進內。其頂骨不然。中有舍利一顆。
<lb ed="X" n="0219c23"/><lb ed="R094" n="0900b02"/>半隱半顯。勑於本院別起塔焉。空之化利居多。唯
<lb ed="X" n="0219c24"/><lb ed="R094" n="0900b03"/>總持門。最彰殊勝。測其忍位。莫定高卑。始者玄宗
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0220a" n="0220a"/>
<lb ed="X" n="0220a01"/><lb ed="R094" n="0900b04"/>猶推重焉。故天寶中。西番大石康三國。帥兵圍西
<lb ed="X" n="0220a02"/><lb ed="R094" n="0900b05"/>涼。詔空帝御於道場。師秉香爐。誦仁王密語二七
<lb ed="X" n="0220a03"/><lb ed="R094" n="0900b06"/>徧。帝見神兵可五百員。在於殿庭。驚問。師曰。毗沙
<lb ed="X" n="0220a04"/><lb ed="R094" n="0900b07"/>門天王。領兵救安西。請急設食發遣。四月二十四
<lb ed="X" n="0220a05"/><lb ed="R094" n="0900b08"/>日。果奏曰。二月二十一日。城東北三十許里雲霧
<lb ed="X" n="0220a06"/><lb ed="R094" n="0900b09"/>間。見神兵長偉。皷角喧鳴。山地崩震。蕃部驚潰。彼
<lb ed="X" n="0220a07"/><lb ed="R094" n="0900b10"/>營壘中。有鼠金色。咋弓弩絃皆絕。城北門樓有光
<lb ed="X" n="0220a08"/><lb ed="R094" n="0900b11"/>明。天王怒視。蕃部大奔。帝覧謝師。然師終後。三朝
<lb ed="X" n="0220a09"/><lb ed="R094" n="0900b12"/>所賜墨制。一一進上。生榮死哀。西域傳法至此。今
<lb ed="X" n="0220a10"/><lb ed="R094" n="0900b13"/>古少類矣。奉詔譯者。卽奉代宗詔命。翻譯此經。故
<lb ed="X" n="0220a11"/><lb ed="R094" n="0900b14"/>前叙云。朕哀纏欒棘。悲感霜露。捧戴遺詔。不敢怠
<lb ed="X" n="0220a12"/><lb ed="R094" n="0900b15"/>遑。延振錫之羣英。終爲山之九仞。開府朝恩。許國
<lb ed="X" n="0220a13"/><lb ed="R094" n="0900b16"/>以身。歸佛以命。弼我眞敎。申夫妙門。於大明宮南
<lb ed="X" n="0220a14"/><lb ed="R094" n="0900b17"/>桃園。詳譯護國般若是<anchor xml:id="nkr_note_add_0220a1401" n="0220a1401"/><anchor xml:id="beg0220a1401" n="0220a1401"/>已<anchor xml:id="end0220a1401"/>。此略明之。具如宋高僧
<lb ed="X" n="0220a15"/><lb ed="R094" n="0900b18"/>傳。系曰。傳敎令輪者。東夏以金剛智爲始祖。不空
<lb ed="X" n="0220a16"/><lb ed="R094" n="0901a01"/>爲二祖。慧朗爲三祖。以下宗承所損益可知也。自
<lb ed="X" n="0220a17"/><lb ed="R094" n="0901a02"/>後岐分派別。咸曰傳瑜伽大敎。多則多矣。而少驗
<lb ed="X" n="0220a18"/><lb ed="R094" n="0901a03"/>者何。亦猶羽嘉生應龍。應龍生鳳凰。鳳凰<anchor xml:id="nkr_note_add_0220a1801" n="0220a1801"/><anchor xml:id="beg0220a1801" n="0220a1801"/>已<anchor xml:id="end0220a1801"/>降。生
<lb ed="X" n="0220a19"/><lb ed="R094" n="0901a04"/>庶鳥矣。欲無變革。其可得乎。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0220a20"/><lb ed="R094" n="0901a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">序品第一</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0220a2001">△三崇古科判。三。初法會繇致。二。初證信序。二。初
<lb ed="X" n="0220a21"/><lb ed="R094" n="0901a06"/>當品名題。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0220a22"/><lb ed="R094" n="0901a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0220a2201">序品第一</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0220a23"/><lb ed="R094" n="0901a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0220a2301">序者。轉訓緖也。謂端倪頭緖。如抽系得緖。抽盡一
<lb ed="X" n="0220a24"/><lb ed="R094" n="0901a09"/>繭之絲。若知此經之序。卽達一經之旨。如先雲後
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0220b" n="0220b"/>
<lb ed="X" n="0220b01"/><lb ed="R094" n="0901a10"/>雨。先烟後火。烟雲在先。火雨居後。佛法亦爾。故此
<lb ed="X" n="0220b02"/><lb ed="R094" n="0901a11"/>先明序品。爲彰說法之繇致。乃一經之端緖也。何
<lb ed="X" n="0220b03"/><lb ed="R094" n="0901a12"/>則。盖自輔翼衆集。三乘賢聖。彰影嚮難思之妙德。
<lb ed="X" n="0220b04"/><lb ed="R094" n="0901a13"/>三界人天。顯發起弘護之眞行。次變化衆應。現土
<lb ed="X" n="0220b05"/><lb ed="R094" n="0901a14"/>現座。表心淨法空。而覺源不昧。現因現果。表窮因
<lb ed="X" n="0220b06"/><lb ed="R094" n="0901a15"/>徹果。而慧性同源。至若變現八部。示在纏智性皆
<lb ed="X" n="0220b07"/><lb ed="R094" n="0901a16"/>同。說法諸佛。明菩提極果不二。此皆發起之端緖
<lb ed="X" n="0220b08"/><lb ed="R094" n="0901a17"/>也。又入定。示妙慧之凝寂。放光。顯法界之圓徧。雨
<lb ed="X" n="0220b09"/><lb ed="R094" n="0901a18"/>花。彰因行之難思。動地。破無明之妄結。此爲圓發
<lb ed="X" n="0220b10"/><lb ed="R094" n="0901b01"/>之端緖也。至若大衆示疑。匿王請問。作樂覺悟。光
<lb ed="X" n="0220b11"/><lb ed="R094" n="0901b02"/>召有緣。此爲助發之端緖也。如得其緖。則後之因
<lb ed="X" n="0220b12"/><lb ed="R094" n="0901b03"/>修果證。自利利他。護法護國。皆自一道而出。正猶
<lb ed="X" n="0220b13"/><lb ed="R094" n="0901b04"/>千里之程。造端豈離跬步。汪洋之派。發源寧外泛
<lb ed="X" n="0220b14"/><lb ed="R094" n="0901b05"/>觴。故命名序分。爲正宗法說端倪頭緖者明也。</p><p xml:id="pX26p0220b1419" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0220b15"/><lb ed="R094" n="0901b06"/>二入經詳解。二。初信聞時處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0220b16"/><lb ed="R094" n="0901b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0220b1601">如是我聞。一時佛住<name role="" type="person">王舍城</name>鷲峰山中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0220b17"/><lb ed="R094" n="0901b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0220b1701">古德釋此。謂如是之法。我從佛聞。卽阿難結集時。
<lb ed="X" n="0220b18"/><lb ed="R094" n="0901b09"/>最初陞座之唱。此因佛立言。不必玄說。一時之語。
<lb ed="X" n="0220b19"/><lb ed="R094" n="0901b10"/>亦因佛立。諸經通用。故不定指。今按淸涼大疏釋
<lb ed="X" n="0220b20"/><lb ed="R094" n="0901b11"/>有三義。一明建立根源。謂佛臨滅度時。阿難請問
<lb ed="X" n="0220b21"/><lb ed="R094" n="0901b12"/>四事。佛令置此言也。所問四事。佛一一答之。謂一
<lb ed="X" n="0220b22"/><lb ed="R094" n="0901b13"/>依四念處住。二以戒爲師。三默擯惡性比丘。四一
<lb ed="X" n="0220b23"/><lb ed="R094" n="0901b14"/>切經首。當安如是我聞。一時佛在某處等。二明建
<lb ed="X" n="0220b24"/><lb ed="R094" n="0901b15"/>言之意。智論有三。謂斷疑。息諍。異邪也。斷疑者。謂
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0220c" n="0220c"/>
<lb ed="X" n="0220c01"/><lb ed="R094" n="0901b16"/>疑云此等經文。爲阿難自撰耶。爲佛說耶。故初唱
<lb ed="X" n="0220c02"/><lb ed="R094" n="0901b17"/>我聞。則顯是佛說。誠非自撰矣。阿難陞座。忽相好
<lb ed="X" n="0220c03"/><lb ed="R094" n="0901b18"/>如佛。衆疑佛又重起。或他方佛來。或阿難成佛。三
<lb ed="X" n="0220c04"/><lb ed="R094" n="0902a01"/>疑不決。氷炭交懷。纔唱如是我聞。則三疑瓦解矣。
<lb ed="X" n="0220c05"/><lb ed="R094" n="0902a02"/>三息諍者。謂窮神知化。唯佛能說之。亦惟佛可以
<lb ed="X" n="0220c06"/><lb ed="R094" n="0902a03"/>授後人也。否則一皆臆說。各別知見。則是非叢生。
<lb ed="X" n="0220c07"/><lb ed="R094" n="0902a04"/>諍論互起。今說如是等言。則知是佛眞說。就中皆
<lb ed="X" n="0220c08"/><lb ed="R094" n="0902a05"/>貫徹玄凝。攝化生界。終古不忒。三乘軌範。何諍之
<lb ed="X" n="0220c09"/><lb ed="R094" n="0902a06"/>有。三異邪者。邪外迷執。不究心源。動轍阿憂之域。
<lb ed="X" n="0220c10"/><lb ed="R094" n="0902a07"/>觸途斷常之藩。有無一異。四句百非。皆所不免。今
<lb ed="X" n="0220c11"/><lb ed="R094" n="0902a08"/>唱如是我聞。則眞俗圓融。事理雙顯。中道妙體。在
<lb ed="X" n="0220c12"/><lb ed="R094" n="0902a09"/>處皆眞。非邪執之有無。離凡小之常斷。傳法聖者。
<lb ed="X" n="0220c13"/><lb ed="R094" n="0902a10"/>欲顯名敎。出於應感。故建此言。有斯三意也。三正
<lb ed="X" n="0220c14"/><lb ed="R094" n="0902a11"/>釋其義。卽一信。二聞。三時。四主。五處。六衆。此六緣
<lb ed="X" n="0220c15"/><lb ed="R094" n="0902a12"/>不具。敎則不興。必須具六。故云成就。言如是者。卽
<lb ed="X" n="0220c16"/><lb ed="R094" n="0902a13"/>指法之詞。卽逆指向下所說之法。此信成就。古謂
<lb ed="X" n="0220c17"/><lb ed="R094" n="0902a14"/>信者言是事如是。不信者言是事不如是故。肇公
<lb ed="X" n="0220c18"/><lb ed="R094" n="0902a15"/>云。信順之詞也又謂如以順機受名。是以無非受
<lb ed="X" n="0220c19"/><lb ed="R094" n="0902a16"/>稱。此通泛釋。若的就此經。卽向下一切法空爲如。
<lb ed="X" n="0220c20"/><lb ed="R094" n="0902a17"/>五忍正修爲是。問。建立如是。又名信成就者。答。信
<lb ed="X" n="0220c21"/><lb ed="R094" n="0902a18"/>與如是。二義不離。故前云。信則如是也。況佛法大
<lb ed="X" n="0220c22"/><lb ed="R094" n="0902b01"/>海。非信不入乎。故初建如是良有以也。我聞。卽聞
<lb ed="X" n="0220c23"/><lb ed="R094" n="0902b02"/>成就。盖佛法不入聾人耳故。我。卽阿難自指五蘊
<lb ed="X" n="0220c24"/><lb ed="R094" n="0902b03"/>假者。不同情計之我也。聞謂耳根發識。聽彼佛聲。
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0221a" n="0221a"/>
<lb ed="X" n="0221a01"/><lb ed="R094" n="0902b04"/>佛地論。謂若但聞聲可唯在耳。若緣名句。便在意
<lb ed="X" n="0221a02"/><lb ed="R094" n="0902b05"/>中。今廢別耳意。故總云聞也。若順經旨。卽無說無
<lb ed="X" n="0221a03"/><lb ed="R094" n="0902b06"/>聽。方爲眞聞。一時者。卽時成就。以非時難以建化
<lb ed="X" n="0221a04"/><lb ed="R094" n="0902b07"/>利生故。卽說聽究竟。師資合會。總名一時。簡異餘
<lb ed="X" n="0221a05"/><lb ed="R094" n="0902b08"/>時耳。然如來說經。時有差別。況諸方時分。延促不
<lb ed="X" n="0221a06"/><lb ed="R094" n="0902b09"/>同。不能別擧。一言略周。故總名一時。佛者。卽主成
<lb ed="X" n="0221a07"/><lb ed="R094" n="0902b10"/>就。梵語佛陀。此云覺者。卽覺了眞妄性相之者。而
<lb ed="X" n="0221a08"/><lb ed="R094" n="0902b11"/>覺有三。一自覺我空簡異凡夫。二覺他法空。簡異
<lb ed="X" n="0221a09"/><lb ed="R094" n="0902b12"/>二乘。三覺滿俱空。合於本覺。名究竟覺。方廣無際。
<lb ed="X" n="0221a10"/><lb ed="R094" n="0902b13"/>亦名大覺。勝妙無等。亦名妙覺。簡異菩薩。具足三
<lb ed="X" n="0221a11"/><lb ed="R094" n="0902b14"/>覺。獨名爲佛。佛地論十義釋佛。避繁不引。住王舍
<lb ed="X" n="0221a12"/><lb ed="R094" n="0902b15"/>城等者。卽處成就。眞諦記中。謂住處有二。一境界。
<lb ed="X" n="0221a13"/><lb ed="R094" n="0902b16"/>謂化在俗之流。卽<name role="" type="person">王舍城</name>等。二依止處。謂統出家
<lb ed="X" n="0221a14"/><lb ed="R094" n="0902b17"/>之衆。卽<name role="" type="person">靈鷲山</name>等。擧<name role="" type="person">王舍城</name>。簡非餘國故。擧鷲峰。
<lb ed="X" n="0221a15"/><lb ed="R094" n="0902b18"/>山。簡非餘山故。梵語<name role="" type="person">羅閱祇</name>摩訶伽羅。此云王舍
<lb ed="X" n="0221a16"/><lb ed="R094" n="0903a01"/>大城。今略大字。此城得名因緣多種。卽<name role="" type="person">摩竭陀國</name>
<lb ed="X" n="0221a17"/><lb ed="R094" n="0903a02"/>所屬之城。繇班足王。信邪誓害千王。一遇普明迷
<lb ed="X" n="0221a18"/><lb ed="R094" n="0903a03"/>心開悟。尋與千王都於山中。築城立舍。<g ref="#CB15106">鬱</g>爲大國
<lb ed="X" n="0221a19"/><lb ed="R094" n="0903a04"/>迭更知政。千王住故。稱爲王舍。又城中民舍。七番
<lb ed="X" n="0221a20"/><lb ed="R094" n="0903a05"/>回祿。唯免王舍。後王頒令率土民房。悉稱王舍。不
<lb ed="X" n="0221a21"/><lb ed="R094" n="0903a06"/>復更燒。稱名王舍。猶有四天王共造等說。具如古
<lb ed="X" n="0221a22"/><lb ed="R094" n="0903a07"/>疏。此城內外。有六精舍。一竹林園。乃至第六。耆闍
<lb ed="X" n="0221a23"/><lb ed="R094" n="0903a08"/>崛山精舍。此云<name role="" type="person">靈鷲山</name>。論因卽釋迦因中爲鷲鳥。
<lb ed="X" n="0221a24"/><lb ed="R094" n="0903a09"/>於此山中養育父母。從此得名。論事此城之南有
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0221b" n="0221b"/>
<lb ed="X" n="0221b01"/><lb ed="R094" n="0903a10"/>屍陀林。鷲鳥居集。多食此屍。且人將亡者。此鳥飛
<lb ed="X" n="0221b02"/><lb ed="R094" n="0903a11"/>翔其家。悲鳴作聲。預知其死。故名靈鷲。論形。此山
<lb ed="X" n="0221b03"/><lb ed="R094" n="0903a12"/>五峰。東似象頭。乃至中央如鷲頭。今略四形。唯稱
<lb ed="X" n="0221b04"/><lb ed="R094" n="0903a13"/>中央。亦云靈鷲。故知有云。此山從形得名。亦據顯
<lb ed="X" n="0221b05"/><lb ed="R094" n="0903a14"/>處言也。然佛說法之處。各隨宗旨不一。如華嚴圓
<lb ed="X" n="0221b06"/><lb ed="R094" n="0903a15"/>彰法界。故徧歷十處。圓覺直示本因。故依大光明
<lb ed="X" n="0221b07"/><lb ed="R094" n="0903a16"/>藏。法華明染淨義。故依王城。又明祖述義。故依靈
<lb ed="X" n="0221b08"/><lb ed="R094" n="0903a17"/>鷲。今般若是最勝法門。故此在靈嶽而譚也。</p><p xml:id="pX26p0221b0818" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0221b09"/><lb ed="R094" n="0903a18"/>標列大衆。三。初輔翼圓滿衆。二。初三乘賢聖衆。三。
<lb ed="X" n="0221b10"/><lb ed="R094" n="0903b01"/>初無學衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0221b11"/><lb ed="R094" n="0903b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0221b1101">與大比丘衆。千百八人俱。皆阿羅漢。諸漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0221b1101" n="0221b1101"/><anchor xml:id="beg0221b1101" n="0221b1101"/>已<anchor xml:id="end0221b1101"/>盡。無復
<lb ed="X" n="0221b12"/><lb ed="R094" n="0903b03"/>煩惱。心善解脫。慧善解脫。九智十智。所作<anchor xml:id="nkr_note_add_0221b1201" n="0221b1201"/><anchor xml:id="beg0221b1201" n="0221b1201"/>已<anchor xml:id="end0221b1201"/>辦三假
<lb ed="X" n="0221b13"/><lb ed="R094" n="0903b04"/>實觀。三空門觀。有爲功德。無爲功德。皆悉成就。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0221b14"/><lb ed="R094" n="0903b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0221b1401">與大下。擧類標數。古德謂諸經列衆。有四種別。一
<lb ed="X" n="0221b15"/><lb ed="R094" n="0903b06"/>影嚮衆。謂諸菩薩。大果<anchor xml:id="nkr_note_add_0221b1501" n="0221b1501"/><anchor xml:id="beg0221b1501" n="0221b1501"/>已<anchor xml:id="end0221b1501"/>圓。爲令正法久住世間
<lb ed="X" n="0221b16"/><lb ed="R094" n="0903b07"/>故。二結緣衆。現在雖聞。而不獲益。但作當來得道
<lb ed="X" n="0221b17"/><lb ed="R094" n="0903b08"/>因緣故。三發起衆。法身菩薩。共相發起。請如來說。
<lb ed="X" n="0221b18"/><lb ed="R094" n="0903b09"/>普益衆生故。四當機衆。植因曠古。果遂今生。聞法
<lb ed="X" n="0221b19"/><lb ed="R094" n="0903b10"/>之時。卽能悟入故。然比丘等四衆。各具影嚮等四。
<lb ed="X" n="0221b20"/><lb ed="R094" n="0903b11"/>如有影嚮。卽有當機等也。比丘梵語。此含三義。一
<lb ed="X" n="0221b21"/><lb ed="R094" n="0903b12"/>怖魔。二乞士。三破惡。稱比丘者。示現遠離相故。復
<lb ed="X" n="0221b22"/><lb ed="R094" n="0903b13"/>示摩訶衍。方便道。與二乘共故。又於四衆。亦同遠
<lb ed="X" n="0221b23"/><lb ed="R094" n="0903b14"/>離行故。而云大者。準華梵相翻。摩訶云大。約迹雖
<lb ed="X" n="0221b24"/><lb ed="R094" n="0903b15"/>道高德重之稱。論理實指具體相用三大爲大也。
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0221c" n="0221c"/>
<lb ed="X" n="0221c01"/><lb ed="R094" n="0903b16"/>諸經標千二百五十人。此言千百八人者。盖多少
<lb ed="X" n="0221c02"/><lb ed="R094" n="0903b17"/>不同。亦適時而<anchor xml:id="nkr_note_add_0221c0201" n="0221c0201"/><anchor xml:id="beg0221c0201" n="0221c0201"/>已<anchor xml:id="end0221c0201"/>。不必定局。且秦譯作八百萬億。
<lb ed="X" n="0221c03"/><lb ed="R094" n="0903b18"/>今云千百八人。或譯者迴文有異也。言與者。卽共
<lb ed="X" n="0221c04"/><lb ed="R094" n="0904a01"/>義。如釋論云。一時一處。一戒一心一見一道一解
<lb ed="X" n="0221c05"/><lb ed="R094" n="0904a02"/>脫是也。皆阿羅漢下。嘆德也。總嘆千百八人。故云
<lb ed="X" n="0221c06"/><lb ed="R094" n="0904a03"/>皆。諸漏下。別明所具功德此<anchor xml:id="nkr_note_add_0221c0601" n="0221c0601"/><anchor xml:id="beg0221c0601" n="0221c0601"/>已<anchor xml:id="end0221c0601"/>到無學。非三果四
<lb ed="X" n="0221c07"/><lb ed="R094" n="0904a04"/>向。卽第四果阿羅漢也。羅漢梵語。此翻三義。一殺
<lb ed="X" n="0221c08"/><lb ed="R094" n="0904a05"/>賊。以見思結使煩惱盡故。二應供。以堪作福田智
<lb ed="X" n="0221c09"/><lb ed="R094" n="0904a06"/>願足故。三不生。以三界因亡。不受後有故。諸漏。卽
<lb ed="X" n="0221c10"/><lb ed="R094" n="0904a07"/>欲漏。有漏。無明漏。此三皆以粘湛妄識爲體。爲三
<lb ed="X" n="0221c11"/><lb ed="R094" n="0904a08"/>界煩惱之本。皆名漏者。謂善淵之心。不能全一。粘
<lb ed="X" n="0221c12"/><lb ed="R094" n="0904a09"/>湛發識。流溢奔境。故名爲漏。煩惱卽貪嗔癡等十
<lb ed="X" n="0221c13"/><lb ed="R094" n="0904a10"/>使。爲諸漏之緣。戕害法身。偪惱正性。名煩惱賊。今
<lb ed="X" n="0221c14"/><lb ed="R094" n="0904a11"/>言漏盡無惱者。以本盡故。緣亦無也。此卽殺賊義。
<lb ed="X" n="0221c15"/><lb ed="R094" n="0904a12"/>小乘有定無慧。爲偏枯所縛。未得解脫。今盡諸結。
<lb ed="X" n="0221c16"/><lb ed="R094" n="0904a13"/>使心得自在。故云心善解脫。智斷具足。證入無礙。
<lb ed="X" n="0221c17"/><lb ed="R094" n="0904a14"/>故云慧善解脫。凡此皆影嚮之阿羅漢也。金剛纂
<lb ed="X" n="0221c18"/><lb ed="R094" n="0904a15"/>要云。繇煩惱障心。心不解脫。造業受報。輪迴五道。
<lb ed="X" n="0221c19"/><lb ed="R094" n="0904a16"/>繇所知障慧。慧不解脫不了自心。不達諸法性相。
<lb ed="X" n="0221c20"/><lb ed="R094" n="0904a17"/>縱出三界。亦滯二乘。不得成佛。今二俱盡。心慧解
<lb ed="X" n="0221c21"/><lb ed="R094" n="0904a18"/>脫。影嚮無疑矣。然心慧解脫。約人料揀。以成四句。
<lb ed="X" n="0221c22"/><lb ed="R094" n="0904b01"/>謂心解脫慧不解脫。二乘也。心不解脫慧解脫。菩
<lb ed="X" n="0221c23"/><lb ed="R094" n="0904b02"/>薩也。俱解脫。佛也。俱不解脫。凡夫也。九智者。按法
<lb ed="X" n="0221c24"/><lb ed="R094" n="0904b03"/>數中。一乾慧地智。卽五停心等。二性地智。卽四加
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0222a" n="0222a"/>
<lb ed="X" n="0222a01"/><lb ed="R094" n="0904b04"/>行等。此上伏見思。三初果智。斷三界見惑盡。見眞
<lb ed="X" n="0222a02"/><lb ed="R094" n="0904b05"/>諦。四二果智。斷欲界六品思惑。五三果智。斷欲界
<lb ed="X" n="0222a03"/><lb ed="R094" n="0904b06"/>殘思惑盡。六四果智。斷三界見思惑盡七。辟支佛
<lb ed="X" n="0222a04"/><lb ed="R094" n="0904b07"/>智。斷見思盡。更侵十種習氣。八菩薩智。斷三界正
<lb ed="X" n="0222a05"/><lb ed="R094" n="0904b08"/>使盡。修六度行。九佛地智。卽頓斷三界見思殘習。
<lb ed="X" n="0222a06"/><lb ed="R094" n="0904b09"/>坐木菩提樹。生草爲座。成劣應身。然此經有辟支
<lb ed="X" n="0222a07"/><lb ed="R094" n="0904b10"/>菩薩二智。所依皆小敎。所斷皆見思故。不爲礙耳。
<lb ed="X" n="0222a08"/><lb ed="R094" n="0904b11"/>十智者。一法智。卽斷欲界四諦下結使。無漏法忍
<lb ed="X" n="0222a09"/><lb ed="R094" n="0904b12"/>智及法忍智品中無漏智是也。二類智。卽斷上二
<lb ed="X" n="0222a10"/><lb ed="R094" n="0904b13"/>界四諦下結使無漏智。然上二界斷結無別觀察。
<lb ed="X" n="0222a11"/><lb ed="R094" n="0904b14"/>唯取類下界修斷。故名類智。亦名比智。三他心智。
<lb ed="X" n="0222a12"/><lb ed="R094" n="0904b15"/>知欲色界中現繫心心數法。及無漏心心數法少
<lb ed="X" n="0222a13"/><lb ed="R094" n="0904b16"/>分。亦名他心智。四世俗智。謂知世間有漏智慧。亦
<lb ed="X" n="0222a14"/><lb ed="R094" n="0904b17"/>名等智。以凡聖同有故。五苦智謂觀五陰無常苦
<lb ed="X" n="0222a15"/><lb ed="R094" n="0904b18"/>空無我四行故。六集智。謂有漏法因。以集因緣。生
<lb ed="X" n="0222a16"/><lb ed="R094" n="0905a01"/>四行觀時無漏智。七滅智。謂證時以滅盡妙離四
<lb ed="X" n="0222a17"/><lb ed="R094" n="0905a02"/>行觀時無漏智。八道智。謂修時以道正迹乘四行
<lb ed="X" n="0222a18"/><lb ed="R094" n="0905a03"/>觀時無漏智。然此苦等四智。卽小乘觀八諦三十
<lb ed="X" n="0222a19"/><lb ed="R094" n="0905a04"/>二行之例也。行爲能觀。諦爲所觀。四行觀盡。一諦
<lb ed="X" n="0222a20"/><lb ed="R094" n="0905a05"/>乃空。一諦旣爾。七諦亦然。原人論疏。明七周減緣
<lb ed="X" n="0222a21"/><lb ed="R094" n="0905a06"/>二十四周減行者。正明此也。九盡智。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0222a2101" n="0222a2101"/><anchor xml:id="beg0222a2101" n="0222a2101"/>已<anchor xml:id="end0222a2101"/>能見苦
<lb ed="X" n="0222a22"/><lb ed="R094" n="0905a07"/>斷集證滅修道故。十無生智。卽見苦<anchor xml:id="nkr_note_add_0222a2201" n="0222a2201"/><anchor xml:id="beg0222a2201" n="0222a2201"/>已<anchor xml:id="end0222a2201"/>不復更見
<lb ed="X" n="0222a23"/><lb ed="R094" n="0905a08"/>等。是也。此十智外。或有如實智。非二乘分矣。又二
<lb ed="X" n="0222a24"/><lb ed="R094" n="0905a09"/>乘於十智中。具前九智。無第十無生智耳。所作<anchor xml:id="nkr_note_add_0222a2401" n="0222a2401"/><anchor xml:id="beg0222a2401" n="0222a2401"/>已<anchor xml:id="end0222a2401"/>
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0222b" n="0222b"/>
<lb ed="X" n="0222b01"/><lb ed="R094" n="0905a10"/>辦。卽指上證智斷惑之事。無少欠也。法華文句。謂
<lb ed="X" n="0222b02"/><lb ed="R094" n="0905a11"/>三界因果。皆爲他事。智斷功德。乃名<anchor xml:id="nkr_note_add_0222b0201" n="0222b0201"/><anchor xml:id="beg0222b0201" n="0222b0201"/>己<anchor xml:id="end0222b0201"/>利。然得<anchor xml:id="nkr_note_add_0222b0202" n="0222b0202"/><anchor xml:id="beg0222b0202" n="0222b0202"/>己<anchor xml:id="end0222b0202"/>
<lb ed="X" n="0222b03"/><lb ed="R094" n="0905a12"/>利。卽<anchor xml:id="nkr_note_add_0222b0301" n="0222b0301"/><anchor xml:id="beg0222b0301" n="0222b0301"/>已<anchor xml:id="end0222b0301"/>辦之謂。此卽不生義也。三假實觀者。卽法
<lb ed="X" n="0222b04"/><lb ed="R094" n="0905a13"/>受名三。法假。卽色陰。古云。色如聚沫故。一切虗妄
<lb ed="X" n="0222b05"/><lb ed="R094" n="0905a14"/>故。受假。卽四陰。古云受如漚泡。想如陽<g ref="#CB08504">𦦨</g>。行如芭
<lb ed="X" n="0222b06"/><lb ed="R094" n="0905a15"/>蕉。識如幻事故。兼此二名。卽爲名假。以此虗名。非
<lb ed="X" n="0222b07"/><lb ed="R094" n="0905a16"/>眞名故。然此三法。自體不實。藉緣方有。衆生不了。
<lb ed="X" n="0222b08"/><lb ed="R094" n="0905a17"/>妄執爲實。聖者正觀。卽實而虗求名叵得。何色受
<lb ed="X" n="0222b09"/><lb ed="R094" n="0905a18"/>之有哉。故起信云。一切諸法。皆依妄念而有差別。
<lb ed="X" n="0222b10"/><lb ed="R094" n="0905b01"/>若離於念。則無一切境界之相。然此三觀。假法。上
<lb ed="X" n="0222b11"/><lb ed="R094" n="0905b02"/>約小敎而明。據實而觀。則三法卽空卽假卽中。遮
<lb ed="X" n="0222b12"/><lb ed="R094" n="0905b03"/>照同時雙忘。故中論云。因緣所生法。我說卽是空。
<lb ed="X" n="0222b13"/><lb ed="R094" n="0905b04"/>亦名爲假名。亦名中道義。此也。三空門觀者。謂因
<lb ed="X" n="0222b14"/><lb ed="R094" n="0905b05"/>上三假故此明三空。大論謂因助道法趣涅槃門。
<lb ed="X" n="0222b15"/><lb ed="R094" n="0905b06"/>門有三。卽空等三門也。空門。卽觀一切法因緣和
<lb ed="X" n="0222b16"/><lb ed="R094" n="0905b07"/>合虗妄而有。無我無人無造無受故。無相門。卽觀
<lb ed="X" n="0222b17"/><lb ed="R094" n="0905b08"/>諸法妄見成立。屈伸去來動靜視聽言語於中無
<lb ed="X" n="0222b18"/><lb ed="R094" n="0905b09"/>實。如夢幻泡影故。無作門。卽觀諸法無體。作亦是
<lb ed="X" n="0222b19"/><lb ed="R094" n="0905b10"/>妄息心體空。總不安排故。繇此三空。證三解脫。故
<lb ed="X" n="0222b20"/><lb ed="R094" n="0905b11"/>又言此三爲門也。有爲功德卽智德。無爲功德卽
<lb ed="X" n="0222b21"/><lb ed="R094" n="0905b12"/>斷德。故相宗以有爲智。證無爲理者。此也。然此二
<lb ed="X" n="0222b22"/><lb ed="R094" n="0905b13"/>種功德。約修約證。分有爲無爲耳。言功德者。謂斷
<lb ed="X" n="0222b23"/><lb ed="R094" n="0905b14"/>證成全曰功。精純美善名德。應作四句揀別。一功
<lb ed="X" n="0222b24"/><lb ed="R094" n="0905b15"/>而非德。如成事損人等。二德而非功。如抱守忠孝。
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0222c" n="0222c"/>
<lb ed="X" n="0222c01"/><lb ed="R094" n="0905b16"/>而未見行一事等。三亦功亦德。如忠以爲國。孝以
<lb ed="X" n="0222c02"/><lb ed="R094" n="0905b17"/>事親。忠孝名世傳家等。四非功非德。如不利人益
<lb ed="X" n="0222c03"/><lb ed="R094" n="0905b18"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0222c0301" n="0222c0301"/><anchor xml:id="beg0222c0301" n="0222c0301"/>已<anchor xml:id="end0222c0301"/>惡名播世等。今此雙具。卽第三句。施以利物。善
<lb ed="X" n="0222c04"/><lb ed="R094" n="0906a01"/>以歸<anchor xml:id="nkr_note_add_0222c0401" n="0222c0401"/><anchor xml:id="beg0222c0401" n="0222c0401"/>己<anchor xml:id="end0222c0401"/>。故稱功德。末句卽總結。如上實德。毫無欠
<lb ed="X" n="0222c05"/><lb ed="R094" n="0906a02"/>缺。故云成就。卽堪應供義。故知羅漢名總嘆。餘文
<lb ed="X" n="0222c06"/><lb ed="R094" n="0906a03"/>皆別釋羅漢名中三義也。</p><p xml:id="pX26p0222c0611" cb:place="inline">△二有學衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0222c07"/><lb ed="R094" n="0906a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0222c0701">復有比丘尼衆。八百人俱。皆阿羅漢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0222c08"/><lb ed="R094" n="0906a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0222c0801">問。據皆阿羅漢句。則八百尼衆。非有學甚明。今何
<lb ed="X" n="0222c09"/><lb ed="R094" n="0906a06"/>判爲有學耶。答。尼衆斷證未深。多在學位。卽上首
<lb ed="X" n="0222c10"/><lb ed="R094" n="0906a07"/>無學。亦是學位之首領。故從多分。判屬有學。縱有
<lb ed="X" n="0222c11"/><lb ed="R094" n="0906a08"/>羅漢之名。於義似無矣。文中亦先標類。次擧數。末
<lb ed="X" n="0222c12"/><lb ed="R094" n="0906a09"/>句總嘆八百之德也。尼者。女聲也。佛初無女人出
<lb ed="X" n="0222c13"/><lb ed="R094" n="0906a10"/>家。因姨母愛道。虔求阿難請佛。佛爲說八敬戒律。
<lb ed="X" n="0222c14"/><lb ed="R094" n="0906a11"/>開慈門於覺場。愛道謹一心奉持。脫業網於塵世。
<lb ed="X" n="0222c15"/><lb ed="R094" n="0906a12"/>遂能法眼淸淨。攝一衆而綱維作主。慧性開明。總
<lb ed="X" n="0222c16"/><lb ed="R094" n="0906a13"/>八百而首領修行。厥後羅睺羅母。亦出塵勞。夙根
<lb ed="X" n="0222c17"/><lb ed="R094" n="0906a14"/>頴脫。當證無生。自利旣圓。故爲尼主。此皆影嚮之
<lb ed="X" n="0222c18"/><lb ed="R094" n="0906a15"/>衆。輔弼揚化者也。語其權說。謂女無成道之分。故
<lb ed="X" n="0222c19"/><lb ed="R094" n="0906a16"/>滅其正法。要其實軌。卽女皆同證之人。故無損法
<lb ed="X" n="0222c20"/><lb ed="R094" n="0906a17"/>性。法華授記成佛。不其然乎。故知尼衆俱來。盖爲
<lb ed="X" n="0222c21"/><lb ed="R094" n="0906a18"/>領法沾益。增道損生。與菩薩無異也。今之爲尼。而
<lb ed="X" n="0222c22"/><lb ed="R094" n="0906b01"/>自迷悶。不知八敬爲何法。不知此生出家爲何事
<lb ed="X" n="0222c23"/><lb ed="R094" n="0906b02"/>者。實爲有愧於自心矣悲夫。</p><p xml:id="pX26p0222c2312" cb:place="inline">△三菩薩衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0222c24"/><lb ed="R094" n="0906b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0222c2401">復有無量無數菩薩摩訶薩。實智平等。永斷惑障。方
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0223a" n="0223a"/>
<lb ed="X" n="0223a01"/><lb ed="R094" n="0906b04"/>便善巧。起大行願。以四攝法。饒益有情。四無量心。普
<lb ed="X" n="0223a02"/><lb ed="R094" n="0906b05"/>覆一切。三明鑒達。得五神通。修習無邊菩提分法。工
<lb ed="X" n="0223a03"/><lb ed="R094" n="0906b06"/>巧技藝。超諸世間。深入緣生。空無相願。出入滅定。示
<lb ed="X" n="0223a04"/><lb ed="R094" n="0906b07"/>現難量。摧伏魔怨。雙照二諦。法眼普見。知衆生根。四
<lb ed="X" n="0223a05"/><lb ed="R094" n="0906b08"/>無礙解。演說無畏。十力妙智。雷震法音。近無等等。金
<lb ed="X" n="0223a06"/><lb ed="R094" n="0906b09"/>剛三昧。如是功德。皆悉具足。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0223a07"/><lb ed="R094" n="0906b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0223a0701">菩薩。略梵語。此云道心衆生。摩訶薩。卽大道心也。
<lb ed="X" n="0223a08"/><lb ed="R094" n="0906b11"/>然標數無量者。極顯發大心者多也。故十地論菩
<lb ed="X" n="0223a09"/><lb ed="R094" n="0906b12"/>薩有三大。謂願大。行大。利生大者。此也。實智下。嘆
<lb ed="X" n="0223a10"/><lb ed="R094" n="0906b13"/>德。此皆地上菩薩所具。地前賢位所無矣。以下文
<lb ed="X" n="0223a11"/><lb ed="R094" n="0906b14"/>謂超愚夫地。生如來家故。謂住平等忍。初無相智。
<lb ed="X" n="0223a12"/><lb ed="R094" n="0906b15"/>照勝義諦。一相無相。故云實智平等。斷諸無明。滅
<lb ed="X" n="0223a13"/><lb ed="R094" n="0906b16"/>三界貪。未來生死。永不生故。故云永滅惑障。大悲
<lb ed="X" n="0223a14"/><lb ed="R094" n="0906b17"/>爲首。起諸大願。於方便智。念念修習。無量勝行。故
<lb ed="X" n="0223a15"/><lb ed="R094" n="0906b18"/>云方便。此初地二利之德。良以此地。實智斷證。方
<lb ed="X" n="0223a16"/><lb ed="R094" n="0907a01"/>便起行願故。四攝。卽布施愛語利行同事以廣大
<lb ed="X" n="0223a17"/><lb ed="R094" n="0907a02"/>淸淨心。安住四法。普益衆生。亦初地利他行也。四
<lb ed="X" n="0223a18"/><lb ed="R094" n="0907a03"/>無量心。卽慈悲喜捨。以此四法。一一廣大。無有涯
<lb ed="X" n="0223a19"/><lb ed="R094" n="0907a04"/>際。故云無量。此二地行德。下文云。二地四無量心
<lb ed="X" n="0223a20"/><lb ed="R094" n="0907a05"/>最勝寂滅。是也。言普覆者。卽大慈與一切樂。大悲
<lb ed="X" n="0223a21"/><lb ed="R094" n="0907a06"/>拔一切苦故。三明等者。謂過去宿命明。現在天眼
<lb ed="X" n="0223a22"/><lb ed="R094" n="0907a07"/>明。未來漏盡明。悉知三世。無去來今。故云鑒達。得
<lb ed="X" n="0223a23"/><lb ed="R094" n="0907a08"/>五神通者。卽現身大小。隱顯自在。天眼淸淨。悉見
<lb ed="X" n="0223a24"/><lb ed="R094" n="0907a09"/>諸趣。天耳淸淨。悉聞衆聲。以他心智。知諸衆生。宿
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0223b" n="0223b"/>
<lb ed="X" n="0223b01"/><lb ed="R094" n="0907a10"/>住能知。無量差別。此三地行德也。修習下。卽四地
<lb ed="X" n="0223b02"/><lb ed="R094" n="0907a11"/>修習念處正勤。神足根力。覺道具足。爲欲成就。力
<lb ed="X" n="0223b03"/><lb ed="R094" n="0907a12"/>無所畏。不共佛法也。工巧下。卽五地具觀諸諦。爲
<lb ed="X" n="0223b04"/><lb ed="R094" n="0907a13"/>利衆生。習諸技藝。文字醫方。讚詠戲笑。工巧呪術。
<lb ed="X" n="0223b05"/><lb ed="R094" n="0907a14"/>外道異端。吉凶占相。一無錯謬者也。所謂五地洞
<lb ed="X" n="0223b06"/><lb ed="R094" n="0907a15"/>達五明者。此也。深入下。卽六地住三脫門。觀諸生
<lb ed="X" n="0223b07"/><lb ed="R094" n="0907a16"/>死。無明暗覆。業集種識。乃至生老死等。皆因著我。
<lb ed="X" n="0223b08"/><lb ed="R094" n="0907a17"/>無明業果。非有非無。一相無相。而不二故。所謂六
<lb ed="X" n="0223b09"/><lb ed="R094" n="0907a18"/>地於多劫中。行百萬空無相無願三昧。得大般若
<lb ed="X" n="0223b10"/><lb ed="R094" n="0907b01"/>無邊光照者。此也。出入下。卽七地。住無生忍。於寂
<lb ed="X" n="0223b11"/><lb ed="R094" n="0907b02"/>滅定。起殊勝行。雖常寂滅。廣化衆生。示入聲聞。常
<lb ed="X" n="0223b12"/><lb ed="R094" n="0907b03"/>隨佛智。示同外道魔王。所謂七地隨順世間。而常
<lb ed="X" n="0223b13"/><lb ed="R094" n="0907b04"/>出世者。此也。摧伏者。此卽八地。以十力智。徧界利
<lb ed="X" n="0223b14"/><lb ed="R094" n="0907b05"/>生。爲諸佛加持。得身自在。破魔軍衆。故云摧伏。頓
<lb ed="X" n="0223b15"/><lb ed="R094" n="0907b06"/>起智業。平等眞俗。故云雙照。此又一眞如心。不動
<lb ed="X" n="0223b16"/><lb ed="R094" n="0907b07"/>之德也。法眼下。此九地。證智自在。斷無礙障。故能
<lb ed="X" n="0223b17"/><lb ed="R094" n="0907b08"/>法眼普見。然此法眼。善能觀俗。故又云知衆生根。
<lb ed="X" n="0223b18"/><lb ed="R094" n="0907b09"/>此能於所說法藏。得四無礙解。法義詞辨。演說正
<lb ed="X" n="0223b19"/><lb ed="R094" n="0907b10"/>法。無斷無盡。故有雲興問難。不勞甁瀉解酬。所謂
<lb ed="X" n="0223b20"/><lb ed="R094" n="0907b11"/>九地發眞如用。利益圓滿者。此也。十力下。嘆十地
<lb ed="X" n="0223b21"/><lb ed="R094" n="0907b12"/>之德。兼十一地也。菩薩有二種十力。一者解脫力。
<lb ed="X" n="0223b22"/><lb ed="R094" n="0907b13"/>救苦力。觀力。忍力。智力。斷力。聞力。願力。圓滿力。愛
<lb ed="X" n="0223b23"/><lb ed="R094" n="0907b14"/>力。此出寶雲經。二者發心堅固力。不捨衆生大慈
<lb ed="X" n="0223b24"/><lb ed="R094" n="0907b15"/>力。具足大悲力。信一切佛法精進力。思行禪定力。
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0223c" n="0223c"/>
<lb ed="X" n="0223c01"/><lb ed="R094" n="0907b16"/>除二邊智慧力。成熟衆生力。<note place="inline">卽不厭生死也</note>觀法實相力。
<lb ed="X" n="0223c02"/><lb ed="R094" n="0907b17"/><note place="inline">卽住無生法忍者也</note>入三解脫力。無礙智力。此出智論。然上
<lb ed="X" n="0223c03"/><lb ed="R094" n="0907b18"/>十力妙智。於一念頃。徧界觀生。上中下根。爲說三
<lb ed="X" n="0223c04"/><lb ed="R094" n="0908a01"/>乘。入佛行處。力無所畏。故云雷震法音也。後二句
<lb ed="X" n="0223c05"/><lb ed="R094" n="0908a02"/>結嘆十地。卽等覺義。隨順如來二種轉依。金剛三
<lb ed="X" n="0223c06"/><lb ed="R094" n="0908a03"/>昧現在前時。而未能無量等等。故特云近。若解脫
<lb ed="X" n="0223c07"/><lb ed="R094" n="0908a04"/>位。一相無相。冥同眞際。歸無所得者。豈又云近哉。
<lb ed="X" n="0223c08"/><lb ed="R094" n="0908a05"/>然此嘆德之義。皆取後奉持品中十地之義釋之
<lb ed="X" n="0223c09"/><lb ed="R094" n="0908a06"/>甚爲允當。如是下。總結上德。如海具百川。星皆拱
<lb ed="X" n="0223c10"/><lb ed="R094" n="0908a07"/>北。故云具足。</p><p xml:id="pX26p0223c1006" cb:place="inline">△二三界人天衆。二。初人衆。二。初入
<lb ed="X" n="0223c11"/><lb ed="R094" n="0908a08"/>道衆二。初五戒入道衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0223c12"/><lb ed="R094" n="0908a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0223c1201">復有無量優婆塞衆。優婆夷衆。皆見聖諦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0223c13"/><lb ed="R094" n="0908a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0223c1301">優婆塞。梵語。此云淸淨男。於佛法中。淸淨信故。亦
<lb ed="X" n="0223c14"/><lb ed="R094" n="0908a11"/>云近事男。以親近三寶。承事無失故。優婆夷梵語。
<lb ed="X" n="0223c15"/><lb ed="R094" n="0908a12"/>此云淸淨女。又云近事女。尼字。卽女聲也。此衆受
<lb ed="X" n="0223c16"/><lb ed="R094" n="0908a13"/>持三歸。息三途因。恭秉五戒。防三業罪。所以防者。
<lb ed="X" n="0223c17"/><lb ed="R094" n="0908a14"/>離殺盜婬。防身業也。妄語一戒。防口業也。飮酒一
<lb ed="X" n="0223c18"/><lb ed="R094" n="0908a15"/>戒。通防三業也。能三歸依。卽免三途。除三道。通三
<lb ed="X" n="0223c19"/><lb ed="R094" n="0908a16"/>世。證三明。然三德三身三智。皆不離此矣。此五戒
<lb ed="X" n="0223c20"/><lb ed="R094" n="0908a17"/>之義。按古疏引提謂經云。必說五戒。不言四六者。
<lb ed="X" n="0223c21"/><lb ed="R094" n="0908a18"/>以五是天下之正數故。謂在天爲五星。在地爲五
<lb ed="X" n="0223c22"/><lb ed="R094" n="0908b01"/>嶽。在人爲五臟。在陰陽爲五行。在王爲五帝。在世
<lb ed="X" n="0223c23"/><lb ed="R094" n="0908b02"/>爲五德。<note place="inline">卽五常也</note>在色爲五色。在法爲五戒也。且以不
<lb ed="X" n="0223c24"/><lb ed="R094" n="0908b03"/>殺戒配東方。此東方主木。木主仁。仁以養生慈愛
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0224a" n="0224a"/>
<lb ed="X" n="0224a01"/><lb ed="R094" n="0908b04"/>爲義。若奉持不失。則此戒之五神。擁護一身。肝臟
<lb ed="X" n="0224a02"/><lb ed="R094" n="0908b05"/>平和。於其生也。以慈育物。仁及含生。木星順度。於
<lb ed="X" n="0224a03"/><lb ed="R094" n="0908b06"/>其死也。則上生四天。直超上界。復資成淨業。如其
<lb ed="X" n="0224a04"/><lb ed="R094" n="0908b07"/>犯也。致木星而陵逼。亡身喪命。失好生於現在。種
<lb ed="X" n="0224a05"/><lb ed="R094" n="0908b08"/>短命於當來。況此殺業果報。結續無窮。故不殺一
<lb ed="X" n="0224a06"/><lb ed="R094" n="0908b09"/>戒。宜勤持也。不盜戒配西方。以西方主金。金主義。
<lb ed="X" n="0224a07"/><lb ed="R094" n="0908b10"/>義則循理不貪之謂。如奉持不失。則此戒之五神。
<lb ed="X" n="0224a08"/><lb ed="R094" n="0908b11"/>護佑一身。肺臟安寧。於其生也。以德推遷。義濟貧
<lb ed="X" n="0224a09"/><lb ed="R094" n="0908b12"/>乏。金星呈祥。於其死也。上生忉利。並往化樂。復資
<lb ed="X" n="0224a10"/><lb ed="R094" n="0908b13"/>成福業。如其犯也。逢金曜而作祟。神氣困窮。喪廉
<lb ed="X" n="0224a11"/><lb ed="R094" n="0908b14"/>節於人世。招負乘於毛羣。況此盜業果報。酬還不
<lb ed="X" n="0224a12"/><lb ed="R094" n="0908b15"/>盡。故不盜一戒。須堅持也。不婬戒配南方。以南方
<lb ed="X" n="0224a13"/><lb ed="R094" n="0908b16"/>主火。火主禮。禮則貞潔不亂之謂。如秉受弗違。則
<lb ed="X" n="0224a14"/><lb ed="R094" n="0908b17"/>此戒之五神。冥佑一身。心臟澄凝。於其生也。進退
<lb ed="X" n="0224a15"/><lb ed="R094" n="0908b18"/>合宜。禮謹防閒。火星錫福。於其死也。則徑生夜摩。
<lb ed="X" n="0224a16"/><lb ed="R094" n="0909a01"/>高昇他化。復勤修梵行。倘缺精持。罹火天而降厄
<lb ed="X" n="0224a17"/><lb ed="R094" n="0909a02"/>親遭幽危。亂倫理於生前。受銅柱於身後。情知婬
<lb ed="X" n="0224a18"/><lb ed="R094" n="0909a03"/>業果報。求出無期。故知邪婬一戒。宜心持也。不妄
<lb ed="X" n="0224a19"/><lb ed="R094" n="0909a04"/>語戒配中方。此中方主土。土主信。信則誠實不虗
<lb ed="X" n="0224a20"/><lb ed="R094" n="0909a05"/>之謂。如遵依罔貳。則此戒之五神。默相一身。脾臟
<lb ed="X" n="0224a21"/><lb ed="R094" n="0909a06"/>安康。於其生也。則言可復。信重然諾。土星景佑。於
<lb ed="X" n="0224a22"/><lb ed="R094" n="0909a07"/>其死也。則上生兜率。高超梵天。復能生功德。一有
<lb ed="X" n="0224a23"/><lb ed="R094" n="0909a08"/>違犯。感土星而致禍。誣罔證謗。陷欺詐於靈明。膺
<lb ed="X" n="0224a24"/><lb ed="R094" n="0909a09"/>拔舌於地獄。故知妄言果報。易沈難浮。而妄言一
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0224b" n="0224b"/>
<lb ed="X" n="0224b01"/><lb ed="R094" n="0909a10"/>戒。當謹持也。不飮戒配北方。以北方主水。水主智。
<lb ed="X" n="0224b02"/><lb ed="R094" n="0909a11"/>智則不爲非理之謂。如依循弗違。則此戒之五神。
<lb ed="X" n="0224b03"/><lb ed="R094" n="0909a12"/>侍衛一身。腎臟滿盈。於其生也。則權實超羣。智照
<lb ed="X" n="0224b04"/><lb ed="R094" n="0909a13"/>冥徹。水星昭朗。於其死也。則上生化樂。高步蓮宮。
<lb ed="X" n="0224b05"/><lb ed="R094" n="0909a14"/>復證斷自在。設或沈湎。感水星而從凶。喪失財產。
<lb ed="X" n="0224b06"/><lb ed="R094" n="0909a15"/>造濁業而愚生。得癡愚於幽道。終嬰非理果報。苦
<lb ed="X" n="0224b07"/><lb ed="R094" n="0909a16"/>趣無窮。故知因酒非理之戒。不可不堅持也。能持
<lb ed="X" n="0224b08"/><lb ed="R094" n="0909a17"/>五戒。於事則明。於心不蔽。四種聖諦。雖未明了。亦
<lb ed="X" n="0224b09"/><lb ed="R094" n="0909a18"/>知苦有無常無我。集有惑業招感。滅道可證可修。
<lb ed="X" n="0224b10"/><lb ed="R094" n="0909b01"/>故云皆見聖諦。然而五戒。弘法者多忽略。不爲齋
<lb ed="X" n="0224b11"/><lb ed="R094" n="0909b02"/>戒者申明。意謂此義容易故耳。其實五戒深義。非
<lb ed="X" n="0224b12"/><lb ed="R094" n="0909b03"/>唯在家不知。此時出俗者。亦尠能知其味也。故聊
<lb ed="X" n="0224b13"/><lb ed="R094" n="0909b04"/>摭古義。廣爲釋之冀知音達士。勿厭繁文。</p><p xml:id="pX26p0224b1317" cb:place="inline">△二七
<lb ed="X" n="0224b14"/><lb ed="R094" n="0909b05"/>賢入道衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0224b15"/><lb ed="R094" n="0909b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0224b1501">復有無量修七賢行。念處正勤。神足根力。八勝處。十
<lb ed="X" n="0224b16"/><lb ed="R094" n="0909b07"/>徧處十六心行。趣諦現觀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0224b17"/><lb ed="R094" n="0909b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0224b1701">此先標數。念處下。歎行德也。此衆異前。故云復有。
<lb ed="X" n="0224b18"/><lb ed="R094" n="0909b09"/>七賢行。卽小乘見道<anchor xml:id="nkr_note_add_0224b1801" n="0224b1801"/><anchor xml:id="beg0224b1801" n="0224b1801"/>已<anchor xml:id="end0224b1801"/>前行位。所謂五停心。總想
<lb ed="X" n="0224b19"/><lb ed="R094" n="0909b10"/>念。別想念。煖頂忍。世第一也。行。卽下所修之諸行
<lb ed="X" n="0224b20"/><lb ed="R094" n="0909b11"/>念處等者。此歎修道品。謂四念處。四正勤。四神足。
<lb ed="X" n="0224b21"/><lb ed="R094" n="0909b12"/>五根。五力。二十二品然缺七覺支。八正道者。以在
<lb ed="X" n="0224b22"/><lb ed="R094" n="0909b13"/>見道前修故。如下菩提分法廣釋。八勝處者。一內
<lb ed="X" n="0224b23"/><lb ed="R094" n="0909b14"/>有色相外觀色少。二內有色相外觀色多。三內無
<lb ed="X" n="0224b24"/><lb ed="R094" n="0909b15"/>色相外觀色少。四外無色相外觀色多。五內無色
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0224c" n="0224c"/>
<lb ed="X" n="0224c01"/><lb ed="R094" n="0909b16"/>相外觀色靑。六內無色相外觀色黃。七內無色相
<lb ed="X" n="0224c02"/><lb ed="R094" n="0909b17"/>外觀色赤。八內無色相外觀色白。名勝處者。若好
<lb ed="X" n="0224c03"/><lb ed="R094" n="0909b18"/>若醜。是名勝智勝見。如作大不淨觀。徧治一切處
<lb ed="X" n="0224c04"/><lb ed="R094" n="0910a01"/>之貪等。十徧處者。卽靑黃赤白地水火風空識。處
<lb ed="X" n="0224c05"/><lb ed="R094" n="0910a02"/>名十者以此十徧一切處故。如作靑處觀。徧一切
<lb ed="X" n="0224c06"/><lb ed="R094" n="0910a03"/>處皆靑等上言勝處。卽能降伏境界之謂。此云徧
<lb ed="X" n="0224c07"/><lb ed="R094" n="0910a04"/>處。卽廣多周徧之謂。十六心等者。苦諦下有四行
<lb ed="X" n="0224c08"/><lb ed="R094" n="0910a05"/>一無常。二苦。三空。四無我。集諦下有四行。一集。二
<lb ed="X" n="0224c09"/><lb ed="R094" n="0910a06"/>因。三緣。四生。滅諦下有四行。一盡。二滅。三妙。四離。
<lb ed="X" n="0224c10"/><lb ed="R094" n="0910a07"/>道諦下有四行。一道。二正。三迹。四乘。此卽十六心
<lb ed="X" n="0224c11"/><lb ed="R094" n="0910a08"/>行也。趣諦現觀者。謂此十六心行。卽趣向四諦之
<lb ed="X" n="0224c12"/><lb ed="R094" n="0910a09"/>現觀。如觀苦諦。以第一無常行。觀五陰因緣。新新
<lb ed="X" n="0224c13"/><lb ed="R094" n="0910a10"/>生滅。第二苦行。觀五陰爲無常所逼。第三空行。觀
<lb ed="X" n="0224c14"/><lb ed="R094" n="0910a11"/>五陰一異等相俱無故空。第四無我行。觀五陰中
<lb ed="X" n="0224c15"/><lb ed="R094" n="0910a12"/>我人等相。俱不可得。苦諦用四行。現觀旣爾。集等
<lb ed="X" n="0224c16"/><lb ed="R094" n="0910a13"/>三諦亦然。故云趣諦現觀。然現卽小乘現量。猶屬
<lb ed="X" n="0224c17"/><lb ed="R094" n="0910a14"/>似量。非大乘地上眞現觀矣。何則。彼以此觀。但趣
<lb ed="X" n="0224c18"/><lb ed="R094" n="0910a15"/>四諦實理故。此約小敎明七賢義。若約大乘明之。
<lb ed="X" n="0224c19"/><lb ed="R094" n="0910a16"/>一初發心人。二有相行人。三無相行人。四方便行
<lb ed="X" n="0224c20"/><lb ed="R094" n="0910a17"/>人。五習種性人。六信種性人。七道種性人。俱在地
<lb ed="X" n="0224c21"/><lb ed="R094" n="0910a18"/>前。調心順道。名爲七賢。問。十六心行。約苦法智忍
<lb ed="X" n="0224c22"/><lb ed="R094" n="0910b01"/>等十六何如。答。苦法智忍等。卽世第一後心。苦忍
<lb ed="X" n="0224c23"/><lb ed="R094" n="0910b02"/>眞明。於八諦下。發八忍八智。今言修七賢行。方在
<lb ed="X" n="0224c24"/><lb ed="R094" n="0910b03"/>因行觀諦。有十六心行耳。豈能便到初果見道八
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0225a" n="0225a"/>
<lb ed="X" n="0225a01"/><lb ed="R094" n="0910b04"/>忍八智乎。據此。故知不是智忍也。</p><p xml:id="pX26p0225a0114" cb:place="inline">△二國王衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0225a02"/><lb ed="R094" n="0910b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0225a0201">復有十六大國王。波斯匿王等。各與若干千萬眷屬
<lb ed="X" n="0225a03"/><lb ed="R094" n="0910b06"/>俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0225a04"/><lb ed="R094" n="0910b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0225a0401">此先擧國數以標王。各與下。卽叙同來之衆也。王
<lb ed="X" n="0225a05"/><lb ed="R094" n="0910b08"/>卽主。眷屬卽伴。十六國。卽第一毗舍離國。乃至第
<lb ed="X" n="0225a06"/><lb ed="R094" n="0910b09"/>十六<anchor xml:id="nkr_note_add_0225a0601" n="0225a0601"/><anchor xml:id="beg0225a0601" n="0225a0601"/>瞻<anchor xml:id="end0225a0601"/>波國也。以身臨九五。端拱無爲。而治天下
<lb ed="X" n="0225a07"/><lb ed="R094" n="0910b10"/>者曰王。今皆來法會者。所謂至貴不在國爵。盖將
<lb ed="X" n="0225a08"/><lb ed="R094" n="0910b11"/>欲尊道護法護國故也。觀後匿王念請護國之宏
<lb ed="X" n="0225a09"/><lb ed="R094" n="0910b12"/>略。而世尊詳暢護法之玄趣。故知護法護國之誠。
<lb ed="X" n="0225a10"/><lb ed="R094" n="0910b13"/>激切而不<anchor xml:id="nkr_note_add_0225a1001" n="0225a1001"/><anchor xml:id="beg0225a1001" n="0225a1001"/>已<anchor xml:id="end0225a1001"/>也。</p><p xml:id="pX26p0225a1007" cb:place="inline">△二天衆。三。初欲界天衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0225a11"/><lb ed="R094" n="0910b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0225a1101">復有六欲天王。釋提桓因等。與其眷屬無量天子俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0225a12"/><lb ed="R094" n="0910b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0225a1201">天者。以具神用光潔自在三義故。此卽上品五戒
<lb ed="X" n="0225a13"/><lb ed="R094" n="0910b16"/>十善感生也。雖除擾動未斷欲染。故總名欲界。欲
<lb ed="X" n="0225a14"/><lb ed="R094" n="0910b17"/>卽飮食睡眠婬欲也。以欲事濃淡不同。故分六天
<lb ed="X" n="0225a15"/><lb ed="R094" n="0910b18"/>有異。釋提桓因者。卽<name role="" type="person">帝釋天</name>主。此天居人間頂。日
<lb ed="X" n="0225a16"/><lb ed="R094" n="0911a01"/>月威光。所不能照。王<name role="" type="person">忉利天</name>者也。司人間萬化之
<lb ed="X" n="0225a17"/><lb ed="R094" n="0911a02"/>生成。主陰陽五行之變化。無不繇斯焉。等字。卽等
<lb ed="X" n="0225a18"/><lb ed="R094" n="0911a03"/>上夜摩四天。眷屬下。卽此天四方。各八天。所謂第
<lb ed="X" n="0225a19"/><lb ed="R094" n="0911a04"/>一住峰天。乃至第三十三淸淨天。然此四八諸天。
<lb ed="X" n="0225a20"/><lb ed="R094" n="0911a05"/>乃帝釋臣輔。就中各有佐弼。不可勝擧。故云無量。</p>
<lb ed="X" n="0225a21"/><lb ed="R094" n="0911a06"/><p xml:id="pX26p0225a2101">△二色界天衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0225a22"/><lb ed="R094" n="0911a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0225a2201">色四靜慮。諸大梵王。亦與眷屬。無量天子俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0225a23"/><lb ed="R094" n="0911a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0225a2301">此離欲染未盡形累。故名色界。<anchor xml:id="nkr_note_add_0225a2301" n="0225a2301"/><anchor xml:id="beg0225a2301" n="0225a2301"/>已<anchor xml:id="end0225a2301"/>離散動。亦名靜
<lb ed="X" n="0225a24"/><lb ed="R094" n="0911a09"/>慮。卽定慧均平之謂。此天卽以十善。兼修禪定感
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0225b" n="0225b"/>
<lb ed="X" n="0225b01"/><lb ed="R094" n="0911a10"/>生。然特有漏六事行耳。此則凡夫伏惑。超世間道
<lb ed="X" n="0225b02"/><lb ed="R094" n="0911a11"/>也。此界有十八天。卽初禪三天。二禪三天。三禪三
<lb ed="X" n="0225b03"/><lb ed="R094" n="0911a12"/>天。四禪九天。謂之梵天者。以其生梵世。離欲染。故
<lb ed="X" n="0225b04"/><lb ed="R094" n="0911a13"/>能統梵衆。爲大梵王。變形預會。領悟法音。求出世
<lb ed="X" n="0225b05"/><lb ed="R094" n="0911a14"/>熏修之道也。不列無色者。但略之義必具攝也。</p><p xml:id="pX26p0225b0519" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0225b06"/><lb ed="R094" n="0911a15"/>三諸趣修羅衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0225b07"/><lb ed="R094" n="0911a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0225b0701">諸趣變化。無量有情。阿修羅等。若干眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0225b08"/><lb ed="R094" n="0911a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0225b0801">諸趣。卽通言五道。或鬼或畜。夙因可嘉。今皆變化。
<lb ed="X" n="0225b09"/><lb ed="R094" n="0911a18"/>參預勝會。沾洽法利此亦戒緩乘急之流。不然。則
<lb ed="X" n="0225b10"/><lb ed="R094" n="0911b01"/>無緣自障矣。況在會聞法得益哉。阿修羅。梵語。此
<lb ed="X" n="0225b11"/><lb ed="R094" n="0911b02"/>云非天。福力等天。而無天行。此多嗔心。故隨業輕
<lb ed="X" n="0225b12"/><lb ed="R094" n="0911b03"/>重。而有四種之異。如楞嚴經所明。是知修羅一趣。
<lb ed="X" n="0225b13"/><lb ed="R094" n="0911b04"/>且取一分善報。在人天收攝。若論受苦。實在人趣
<lb ed="X" n="0225b14"/><lb ed="R094" n="0911b05"/>之下。等卽等餘八部。問。三界天王。八部諸趣。善惡
<lb ed="X" n="0225b15"/><lb ed="R094" n="0911b06"/>有異。尊卑懸殊。而皆來預會者。何耶。答。般若妙慧。
<lb ed="X" n="0225b16"/><lb ed="R094" n="0911b07"/>不間聖凡。無分善惡。情與無情一體。性與非性圓
<lb ed="X" n="0225b17"/><lb ed="R094" n="0911b08"/>成。今如來將顯一體圓成之旨。故天人諸趣。皆爲
<lb ed="X" n="0225b18"/><lb ed="R094" n="0911b09"/>此來矣。縱諸天正樂。修羅方嗔。鬼神憂愁。鳥獸獝
<lb ed="X" n="0225b19"/><lb ed="R094" n="0911b10"/>狘。旣具一體圓成靈知。孰有不來者乎。楞嚴精研
<lb ed="X" n="0225b20"/><lb ed="R094" n="0911b11"/>七趣皆是昏沈諸有爲相。於妙圓明無作本心。皆
<lb ed="X" n="0225b21"/><lb ed="R094" n="0911b12"/>如空花元無所著。故知不得實相本心。終滯輪迴。
<lb ed="X" n="0225b22"/><lb ed="R094" n="0911b13"/>若能聞法妙悟。方可永斷生死矣。後匿王讚云。天
<lb ed="X" n="0225b23"/><lb ed="R094" n="0911b14"/>人俱修出離行。能習一切菩薩道。菩薩行品云。說
<lb ed="X" n="0225b24"/><lb ed="R094" n="0911b15"/>是法時。會中無量人天大衆。有得伏忍。空無生忍
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0225c" n="0225c"/>
<lb ed="X" n="0225c01"/><lb ed="R094" n="0911b16"/>一地二地。乃至十地。無量菩薩。得一生輔處等。據
<lb ed="X" n="0225c02"/><lb ed="R094" n="0911b17"/>此。則知雲集法會者。非徒然也。</p><p xml:id="pX26p0225c0213" cb:place="inline">△二變化流通衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0225c03"/><lb ed="R094" n="0911b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0225c0301">復有變現十方淨土。而現百億師子之座。佛坐其上
<lb ed="X" n="0225c04"/><lb ed="R094" n="0912a01"/>廣宣法要。一一座前。各現一華。是百億華。衆寶嚴飾。
<lb ed="X" n="0225c05"/><lb ed="R094" n="0912a02"/>於諸華上。一一復有無量化佛。無量菩薩。四衆八部。
<lb ed="X" n="0225c06"/><lb ed="R094" n="0912a03"/>悉皆無量。其中諸佛。各各宣說般若波羅蜜多。展轉
<lb ed="X" n="0225c07"/><lb ed="R094" n="0912a04"/>流徧十方恒沙諸佛國土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0225c08"/><lb ed="R094" n="0912a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0225c0801">上列此方輔翼衆。此卽變現他方流通衆。然謂流
<lb ed="X" n="0225c09"/><lb ed="R094" n="0912a06"/>通衆者。以方非一隅。有十方淨土故。乃至佛非一
<lb ed="X" n="0225c10"/><lb ed="R094" n="0912a07"/>佛。有無量化佛故。故知一燈千照。流通無窮也。此
<lb ed="X" n="0225c11"/><lb ed="R094" n="0912a08"/>文有三。一復有下變現華座。卽此土大衆。見有變
<lb ed="X" n="0225c12"/><lb ed="R094" n="0912a09"/>現淨土華座也。或見彼衆不起於座。雖在十方本
<lb ed="X" n="0225c13"/><lb ed="R094" n="0912a10"/>國。不妨雲來此土。成就化事。此皆隨緣顯現。所謂
<lb ed="X" n="0225c14"/><lb ed="R094" n="0912a11"/>從不思議本。起不思議迹也。無而忽有曰變現。如
<lb ed="X" n="0225c15"/><lb ed="R094" n="0912a12"/>法華三變淨土之變。十方淨土。卽實報莊嚴。非寂
<lb ed="X" n="0225c16"/><lb ed="R094" n="0912a13"/>光眞淨土。以寂光性土。體同虗空。唯證極者乃了。
<lb ed="X" n="0225c17"/><lb ed="R094" n="0912a14"/>非可見故。現百億座者。卽華嚴尊特依報之相。佛
<lb ed="X" n="0225c18"/><lb ed="R094" n="0912a15"/>坐其上。卽尊特正報。說不思議法。故云法要。然依
<lb ed="X" n="0225c19"/><lb ed="R094" n="0912a16"/>正一如。故佛坐此座之上。問。此座變現如是之多。
<lb ed="X" n="0225c20"/><lb ed="R094" n="0912a17"/>抑可思議耶。答。維摩室包乾象。手接大千。詎可思
<lb ed="X" n="0225c21"/><lb ed="R094" n="0912a18"/>議乎。旣曰不可思議。愼勿以限量心而思議耳。此
<lb ed="X" n="0225c22"/><lb ed="R094" n="0912b01"/>猶言小者。楞嚴雖云。一爲無量。無量爲一。小中現
<lb ed="X" n="0225c23"/><lb ed="R094" n="0912b02"/>大。大中現小。至於華嚴塵含法界。如云毛端能受
<lb ed="X" n="0225c24"/><lb ed="R094" n="0912b03"/>彼諸刹。諸刹不能徧毛孔等。卽大不思議。須諦思
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0226a" n="0226a"/>
<lb ed="X" n="0226a01"/><lb ed="R094" n="0912b04"/>深證可也。然座皆現華。表諸法空處。一一成就妙
<lb ed="X" n="0226a02"/><lb ed="R094" n="0912b05"/>因故。華具衆寶。表妙因成就。一一莊嚴無量善法
<lb ed="X" n="0226a03"/><lb ed="R094" n="0912b06"/>故。此又知般若空而實不空也。二於諸下。華現主
<lb ed="X" n="0226a04"/><lb ed="R094" n="0912b07"/>伴。化佛爲主。化菩薩爲伴。化四衆八部。卽輔翼護
<lb ed="X" n="0226a05"/><lb ed="R094" n="0912b08"/>法衆也。華表妙因。卽依妙慧而修者。華化佛菩薩
<lb ed="X" n="0226a06"/><lb ed="R094" n="0912b09"/>者。表實相妙因。一一出生稱性因果故。化無量四
<lb ed="X" n="0226a07"/><lb ed="R094" n="0912b10"/>衆八部者。表實相妙因。隨緣成諸一切善惡染淨
<lb ed="X" n="0226a08"/><lb ed="R094" n="0912b11"/>諸法故。然旣凡聖因果皆化。則知一切究竟皆空
<lb ed="X" n="0226a09"/><lb ed="R094" n="0912b12"/>唯一眞如妙性而<anchor xml:id="nkr_note_add_0226a0901" n="0226a0901"/><anchor xml:id="beg0226a0901" n="0226a0901"/>已<anchor xml:id="end0226a0901"/>。故知後文譚一切空者。皆源
<lb ed="X" n="0226a10"/><lb ed="R094" n="0912b13"/>於此。化復作化處。爲張本矣。三其中下。說法周徧
<lb ed="X" n="0226a11"/><lb ed="R094" n="0912b14"/>所謂一月普現一切水。一切水月一月攝。佛佛居
<lb ed="X" n="0226a12"/><lb ed="R094" n="0912b15"/>眞應化。皆不離是道矣。各各皆說此者。表示無他
<lb ed="X" n="0226a13"/><lb ed="R094" n="0912b16"/>道也。展轉流徧者。表體量周沙界也。問。變現淨土。
<lb ed="X" n="0226a14"/><lb ed="R094" n="0912b17"/>極盡十方。可謂至矣。而叉現億座。生億花。一一花。
<lb ed="X" n="0226a15"/><lb ed="R094" n="0912b18"/>化佛化菩薩。化諸異部。總皆無量。佛佛說般若流
<lb ed="X" n="0226a16"/><lb ed="R094" n="0913a01"/>通十方。誠難思議矣。抑不知此。果何所以耶。答。此
<lb ed="X" n="0226a17"/><lb ed="R094" n="0913a02"/>有二義。一者變現如斯。爲後佛說以標本故。後文
<lb ed="X" n="0226a18"/><lb ed="R094" n="0913a03"/>云。一切皆空。內空外空。乃至空空故空。又云。諸有
<lb ed="X" n="0226a19"/><lb ed="R094" n="0913a04"/>爲法法集故有。乃至十地故有。佛果故有。一切皆
<lb ed="X" n="0226a20"/><lb ed="R094" n="0913a05"/>有。又云若菩薩住於法相。卽非菩薩。若於諸法。而
<lb ed="X" n="0226a21"/><lb ed="R094" n="0913a06"/>得不動。不生不滅。無相無無相。不應起見。何以故。
<lb ed="X" n="0226a22"/><lb ed="R094" n="0913a07"/>一切皆如也。諸佛法僧亦如也。據此一文。在處可
<lb ed="X" n="0226a23"/><lb ed="R094" n="0913a08"/>從。盖一切皆空。求有不得。一切皆有。求空不得。一
<lb ed="X" n="0226a24"/><lb ed="R094" n="0913a09"/>切皆如。求中不得。知此。卽知變現華座。因果聖凡。
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0226b" n="0226b"/>
<lb ed="X" n="0226b01"/><lb ed="R094" n="0913a10"/>無量之化。可言有乎。可言無乎。可言一多乎。可言
<lb ed="X" n="0226b02"/><lb ed="R094" n="0913a11"/>非一多乎。又云此般若波羅蜜多文章字句。百佛
<lb ed="X" n="0226b03"/><lb ed="R094" n="0913a12"/>千佛。百千萬億諸佛。而共同說。又云此十四忍。十
<lb ed="X" n="0226b04"/><lb ed="R094" n="0913a13"/>方過去現在一切菩薩之所修行。一切諸佛之所
<lb ed="X" n="0226b05"/><lb ed="R094" n="0913a14"/>顯示。未來諸佛菩薩。亦復如是。若佛菩薩。不繇此
<lb ed="X" n="0226b06"/><lb ed="R094" n="0913a15"/>門得一切智者。無有是處。盖十方名果等。旣同繇
<lb ed="X" n="0226b07"/><lb ed="R094" n="0913a16"/>此門故佛佛各說般若。流徧十方。是知此變現不
<lb ed="X" n="0226b08"/><lb ed="R094" n="0913a17"/>思議事者。爲後文正宗以張本也。二者。變現無量。
<lb ed="X" n="0226b09"/><lb ed="R094" n="0913a18"/>又顯圓頓境界故。良繇華嚴法界。卽此經不共般
<lb ed="X" n="0226b10"/><lb ed="R094" n="0913b01"/>若。彼經一一法門。卽法會十方主伴。各各宣說無
<lb ed="X" n="0226b11"/><lb ed="R094" n="0913b02"/>二故。今經化佛無量各各流演圓徧十方。旣華嚴
<lb ed="X" n="0226b12"/><lb ed="R094" n="0913b03"/>圓融卽般若。則般若本空卽華嚴。故知一一化華
<lb ed="X" n="0226b13"/><lb ed="R094" n="0913b04"/>化佛化因。不妨出生化衆亦皆無量。此卽華嚴法
<lb ed="X" n="0226b14"/><lb ed="R094" n="0913b05"/>法融通。攝入無礙。顯今般若。乃逐機圓也。</p><p xml:id="pX26p0226b1417" cb:place="inline">△三總
<lb ed="X" n="0226b15"/><lb ed="R094" n="0913b06"/>結衆集。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0226b16"/><lb ed="R094" n="0913b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0226b1601">有如是等。諸來大衆。各禮佛足。退坐一面。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0226b17"/><lb ed="R094" n="0913b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0226b1701">此總結上此界他方。輔翼變化諸來法衆也。修敬
<lb ed="X" n="0226b18"/><lb ed="R094" n="0913b09"/>投誠。故名禮佛足。肅然有序。故退坐一面。</p><p xml:id="pX26p0226b1817" cb:place="inline">△二發
<lb ed="X" n="0226b19"/><lb ed="R094" n="0913b10"/>起序。二。初定瑞開發。二。初時定光彩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0226b20"/><lb ed="R094" n="0913b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0226b2001">爾時世尊。初年月八日。入大寂靜妙三摩地。身諸毛
<lb ed="X" n="0226b21"/><lb ed="R094" n="0913b12"/>孔。放大光明。普照十方。恒沙佛土。是時欲界。無量諸
<lb ed="X" n="0226b22"/><lb ed="R094" n="0913b13"/>天。雨衆妙華。色界諸天。亦雨天華。衆色間錯甚可愛
<lb ed="X" n="0226b23"/><lb ed="R094" n="0913b14"/>樂。時無色界。雨諸香華。香如須彌。華如車輪。如雲而
<lb ed="X" n="0226b24"/><lb ed="R094" n="0913b15"/>下。徧覆大衆。普佛世界。六種震動。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0226c" n="0226c"/>
<lb ed="X" n="0226c01"/><lb ed="R094" n="0913b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0226c0101">此發起序者。謂因斯光瑞。發起後文正說正宗。所
<lb ed="X" n="0226c02"/><lb ed="R094" n="0913b17"/>謂暢本意之玄微也。亦名經前序。別序。應如別章。
<lb ed="X" n="0226c03"/><lb ed="R094" n="0913b18"/>初年月八日者。卽說此仁王經之時。按古疏引眞
<lb ed="X" n="0226c04"/><lb ed="R094" n="0914a01"/>諦記云。如來在世四十五年。說三法輪。謂轉照持。
<lb ed="X" n="0226c05"/><lb ed="R094" n="0914a02"/>然此三輪。有顯有密。密則從得道夜。至涅槃夜。俱
<lb ed="X" n="0226c06"/><lb ed="R094" n="0914a03"/>三轉法輪。顯則初成道七年。<anchor xml:id="nkr_note_add_0226c0601" n="0226c0601"/><anchor xml:id="beg0226c0601" n="0226c0601"/>但<anchor xml:id="end0226c0601"/>轉轉法輪。七年後
<lb ed="X" n="0226c07"/><lb ed="R094" n="0914a04"/>三十一年中。轉照法輪。三十八年後七年中。轉持
<lb ed="X" n="0226c08"/><lb ed="R094" n="0914a05"/>法輪。從轉轉法輪來。有三十年。前至二十九年。<anchor xml:id="nkr_note_add_0226c0801" n="0226c0801"/><anchor xml:id="beg0226c0801" n="0226c0801"/>已<anchor xml:id="end0226c0801"/>
<lb ed="X" n="0226c09"/><lb ed="R094" n="0914a06"/>說餘般若。今至三十年初月八日。方說仁王。故言
<lb ed="X" n="0226c10"/><lb ed="R094" n="0914a07"/>初年月八日。此則成佛三十七年說此經。乃年七
<lb ed="X" n="0226c11"/><lb ed="R094" n="0914a08"/>十二歲也。據此。則說此經之內應無別疑。但似與
<lb ed="X" n="0226c12"/><lb ed="R094" n="0914a09"/>常說一代五時。不無小異耳。故華嚴大疏云。眞諦
<lb ed="X" n="0226c13"/><lb ed="R094" n="0914a10"/>三藏。依金光明。轉照持三輪之敎。亦大同此。而時
<lb ed="X" n="0226c14"/><lb ed="R094" n="0914a11"/>節小異。謂七年前說四諦名轉法輪。七年後說般
<lb ed="X" n="0226c15"/><lb ed="R094" n="0914a12"/>若。具轉照二輪。以空照有故。三十年後。具轉照持。
<lb ed="X" n="0226c16"/><lb ed="R094" n="0914a13"/>以雙照空有。持前二故。然破此如大疏廣明。入大
<lb ed="X" n="0226c17"/><lb ed="R094" n="0914a14"/>下。明入定也。入定有四義。一無礙般若。皆從定生
<lb ed="X" n="0226c18"/><lb ed="R094" n="0914a15"/>故。二觀察物機。方授法藥故。三定後發言。言必眞
<lb ed="X" n="0226c19"/><lb ed="R094" n="0914a16"/>當故。四爲物示軌。必如此故。佛無不定時。今義言
<lb ed="X" n="0226c20"/><lb ed="R094" n="0914a17"/>入也。釋動求靜名小。卽動而靜稱大。此卽第一義
<lb ed="X" n="0226c21"/><lb ed="R094" n="0914a18"/>禪。寂照同時。離一切相。卽一切法。無動無壞玄源
<lb ed="X" n="0226c22"/><lb ed="R094" n="0914b01"/>也。三摩梵語。此云正定。亦名正受。卽正定之受用。
<lb ed="X" n="0226c23"/><lb ed="R094" n="0914b02"/>非同凡小事定可比。故名妙。然旣入此定。下文所
<lb ed="X" n="0226c24"/><lb ed="R094" n="0914b03"/>說亦不離此別有。故此與下觀如來等品爲張本
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0227a" n="0227a"/>
<lb ed="X" n="0227a01"/><lb ed="R094" n="0914b04"/>也。身諸下。明放光也。身毛放光者。表此慧光。通身
<lb ed="X" n="0227a02"/><lb ed="R094" n="0914b05"/>徧身。無不是故。普照沙界者。表慧光圓照。無時無
<lb ed="X" n="0227a03"/><lb ed="R094" n="0914b06"/>處而不然故。此中有二重能所。一身毛。卽放光之
<lb ed="X" n="0227a04"/><lb ed="R094" n="0914b07"/>處。二沙界。卽光徧分齊。光明則通能通所。可以準
<lb ed="X" n="0227a05"/><lb ed="R094" n="0914b08"/>思。秦譯光照三界。約豎言耳。今云沙界。約橫明徧
<lb ed="X" n="0227a06"/><lb ed="R094" n="0914b09"/>也。問。光明通身。此何所以。若必有者。凡夫何亦不
<lb ed="X" n="0227a07"/><lb ed="R094" n="0914b10"/>放光耶。答。聖凡同體。但凡夫迷此不能耳。如臨濟
<lb ed="X" n="0227a08"/><lb ed="R094" n="0914b11"/>大師云。汝等有一無位眞人。在汝六根門頭。放光
<lb ed="X" n="0227a09"/><lb ed="R094" n="0914b12"/>動地。此要直下明宗。僧問所以。師便擒住云。道道。
<lb ed="X" n="0227a10"/><lb ed="R094" n="0914b13"/>僧擬議卽托開云。無位眞人。是甚麼。乾屎橛。此又
<lb ed="X" n="0227a11"/><lb ed="R094" n="0914b14"/>當面諱却。盖會則放光耿耿。不會則世諦昏昏。豈
<lb ed="X" n="0227a12"/><lb ed="R094" n="0914b15"/>有他哉。是時下。欲界雨花。諸天多以花供養者。花
<lb ed="X" n="0227a13"/><lb ed="R094" n="0914b16"/>表因行。顯依果德修行妙因也。謂之妙者。以不離
<lb ed="X" n="0227a14"/><lb ed="R094" n="0914b17"/>般若爲因故。花卽摩訶曼陀羅。幷簷蔔等。故言衆。
<lb ed="X" n="0227a15"/><lb ed="R094" n="0914b18"/>色界下。卽色界雨花。然色界超欲界矣。精誠之極
<lb ed="X" n="0227a16"/><lb ed="R094" n="0915a01"/>植福修因。故亦雨焉。此又唯知有佛。故供此耳。豈
<lb ed="X" n="0227a17"/><lb ed="R094" n="0915a02"/>恃性梵世。而不修妙因哉。諸寶嚴飭。故言衆色間
<lb ed="X" n="0227a18"/><lb ed="R094" n="0915a03"/>錯。悅適衆心。故言甚可愛樂。時無色下。無色界雨
<lb ed="X" n="0227a19"/><lb ed="R094" n="0915a04"/>花。無色之供。猶其勝勝耳。香之樹空也。積如須彌。
<lb ed="X" n="0227a20"/><lb ed="R094" n="0915a05"/>花之繽紛也。大如車輪。此表佛德妙高。正因輻輳。
<lb ed="X" n="0227a21"/><lb ed="R094" n="0915a06"/>故如雲而下。表修妙因妙德。非有作意也。徧覆大
<lb ed="X" n="0227a22"/><lb ed="R094" n="0915a07"/>衆。表羣靈共有。顯此妙因。宜平等而修也。無色亦
<lb ed="X" n="0227a23"/><lb ed="R094" n="0915a08"/>雨花者。以具定果色故。此皆佛德神極。三界諸天。
<lb ed="X" n="0227a24"/><lb ed="R094" n="0915a09"/>欲不雨花者。得乎。普佛下。動地瑞。六震者。動起涌
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0227b" n="0227b"/>
<lb ed="X" n="0227b01"/><lb ed="R094" n="0915a10"/>震吼擊也。然動起涌三約形名動。震吼擊三約聲
<lb ed="X" n="0227b02"/><lb ed="R094" n="0915a11"/>名動。而有東涌西沒動徧等徧之說。亦不離此。言
<lb ed="X" n="0227b03"/><lb ed="R094" n="0915a12"/>六震者。表依六識。翻破無明。直顯妙慧耳。楞嚴說
<lb ed="X" n="0227b04"/><lb ed="R094" n="0915a13"/>山河大地皆無明感結。本唯一眞。故動地云普佛
<lb ed="X" n="0227b05"/><lb ed="R094" n="0915a14"/>世界。問。動地有多緣起爾何直依表破無明言之
<lb ed="X" n="0227b06"/><lb ed="R094" n="0915a15"/>耶。答。準阿含動地有八緣。一大水動時。二尊神試
<lb ed="X" n="0227b07"/><lb ed="R094" n="0915a16"/>力時。三如來入胎時。四出胎時。五成道時。六轉法
<lb ed="X" n="0227b08"/><lb ed="R094" n="0915a17"/>輪時。七息敎時。八涅槃時。增一亦有八緣。與此八
<lb ed="X" n="0227b09"/><lb ed="R094" n="0915a18"/>緣大同。然動地雖有八緣。但是通相說耳。若約取
<lb ed="X" n="0227b10"/><lb ed="R094" n="0915b01"/>者。此卽八緣中。轉法輪時動耳。旣轉法輪有動。則
<lb ed="X" n="0227b11"/><lb ed="R094" n="0915b02"/>直就破無明結惑。甚爲允當。盖轉法輪。只爲無明
<lb ed="X" n="0227b12"/><lb ed="R094" n="0915b03"/>在也。又十地論謂。動地治三種煩惱。一治生天衆
<lb ed="X" n="0227b13"/><lb ed="R094" n="0915b04"/>生。樂著天福。震動天宮。令生厭離。起求法心。二治
<lb ed="X" n="0227b14"/><lb ed="R094" n="0915b05"/>造惡衆生。不識無常。縱心蕩意。令因地動。捨惡從
<lb ed="X" n="0227b15"/><lb ed="R094" n="0915b06"/>善。三治我慢衆生。或因呪力。能小地動。起高慢心。
<lb ed="X" n="0227b16"/><lb ed="R094" n="0915b07"/>使見大動。知其力劣。今此亦治三種煩惱也歟。</p><p xml:id="pX26p0227b1619" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0227b17"/><lb ed="R094" n="0915b08"/>二當機助發。二。初覩瑞興疑。二。初時衆罔知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0227b18"/><lb ed="R094" n="0915b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0227b1801">爾時大衆。自相謂言。大覺世尊。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0227b1801" n="0227b1801"/><anchor xml:id="beg0227b1801" n="0227b1801"/>已<anchor xml:id="end0227b1801"/>爲我等。說摩訶
<lb ed="X" n="0227b19"/><lb ed="R094" n="0915b10"/>般若波羅蜜多。金剛般若波羅蜜多。天王問般若波
<lb ed="X" n="0227b20"/><lb ed="R094" n="0915b11"/>羅蜜多。大品等無量無數般若波羅蜜多。今日如來
<lb ed="X" n="0227b21"/><lb ed="R094" n="0915b12"/>放大光明。斯作何事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0227b22"/><lb ed="R094" n="0915b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0227b2201">徧覺十方。證究竟道。名之大覺。賢聖欽崇。龍天瞻
<lb ed="X" n="0227b23"/><lb ed="R094" n="0915b14"/>敬。故曰世尊。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0227b2301" n="0227b2301"/><anchor xml:id="beg0227b2301" n="0227b2301"/>已<anchor xml:id="end0227b2301"/>下。叙<anchor xml:id="nkr_note_add_0227b2302" n="0227b2302"/><anchor xml:id="beg0227b2302" n="0227b2302"/>己<anchor xml:id="end0227b2302"/>說也。古疏謂佛從得道
<lb ed="X" n="0227b24"/><lb ed="R094" n="0915b15"/>後二十九年。說四般若。於靈山說大品。次舍衛說
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0227c" n="0227c"/>
<lb ed="X" n="0227c01"/><lb ed="R094" n="0915b16"/>金剛。及天王問。後還靈山。說光讚。及道行。具如光
<lb ed="X" n="0227c02"/><lb ed="R094" n="0915b17"/>讚中說。然據此則標云四種般若。而下文釋明。則
<lb ed="X" n="0227c03"/><lb ed="R094" n="0915b18"/>成五部般若。且名目與今經不對。似有可疑。合無
<lb ed="X" n="0227c04"/><lb ed="R094" n="0916a01"/>依金剛圭峰纂要云。佛說大部處會。六百卷文。四
<lb ed="X" n="0227c05"/><lb ed="R094" n="0916a02"/>處十六會說可準。一<name role="" type="person">王舍城</name>鷲峰山七會。山中四
<lb ed="X" n="0227c06"/><lb ed="R094" n="0916a03"/>會。山頂三會。二給孤園七會。三<name role="" type="person">他化天</name>宮摩尼寶
<lb ed="X" n="0227c07"/><lb ed="R094" n="0916a04"/>藏殿一會。四<name role="" type="person">王舍城</name>竹林園白鷺池側一會。若依
<lb ed="X" n="0227c08"/><lb ed="R094" n="0916a05"/>今經爲順者。一摩訶般若。卽大部六百卷是也。此
<lb ed="X" n="0227c09"/><lb ed="R094" n="0916a06"/>經三千瑞煥。十六分彰說之。至若金剛般若。卽舍
<lb ed="X" n="0227c10"/><lb ed="R094" n="0916a07"/>衛祇桓所說。須菩提爲當機。故大部開出天王問
<lb ed="X" n="0227c11"/><lb ed="R094" n="0916a08"/>般若。卽勝天王所問者。大品般若。亦依靈山而說
<lb ed="X" n="0227c12"/><lb ed="R094" n="0916a09"/>者。此二亦大部開出。如刊定記詳明。云等餘般若。
<lb ed="X" n="0227c13"/><lb ed="R094" n="0916a10"/>卽等光讚道行等般若也。此則八部說竟。方說此
<lb ed="X" n="0227c14"/><lb ed="R094" n="0916a11"/>仁王般若耳。不然。何以前云<anchor xml:id="nkr_note_add_0227c1401" n="0227c1401"/><anchor xml:id="beg0227c1401" n="0227c1401"/>已<anchor xml:id="end0227c1401"/>爲我等說。而後又
<lb ed="X" n="0227c15"/><lb ed="R094" n="0916a12"/>云大品等無量般若耶。今日下。此衆疑前瑞相也。
<lb ed="X" n="0227c16"/><lb ed="R094" n="0916a13"/>豈非所謂放光現瑞。開發請之敎源乎。</p><p xml:id="pX26p0227c1616" cb:place="inline">△二匿王
<lb ed="X" n="0227c17"/><lb ed="R094" n="0916a14"/>請決。二。初知必說法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0227c18"/><lb ed="R094" n="0916a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0227c1801">時<name role="" type="person">室羅筏</name>國波斯匿王。作是思惟。今佛現是希有之
<lb ed="X" n="0227c19"/><lb ed="R094" n="0916a16"/>相。必雨法雨。普皆利樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0227c20"/><lb ed="R094" n="0916a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0227c2001">法華彌勒覩光瑞而騰疑請決。文殊語彌勒曰。善
<lb ed="X" n="0227c21"/><lb ed="R094" n="0916a18"/>男子等。如我惟忖。今佛欲說大法。雨大法雨。乃至
<lb ed="X" n="0227c22"/><lb ed="R094" n="0916b01"/>欲令衆生。咸得聞知一切世間難信之法。故現斯
<lb ed="X" n="0227c23"/><lb ed="R094" n="0916b02"/>瑞。今匿王纔覩光瑞。便知佛心雨法雨。一味沾洽。
<lb ed="X" n="0227c24"/><lb ed="R094" n="0916b03"/>非是徒然。普利樂有情。令俱明妙慧。斷可惟忖。斯
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0228a" n="0228a"/>
<lb ed="X" n="0228a01"/><lb ed="R094" n="0916b04"/>亦法身大士。影嚮權迹。實大智曼殊之儔。豈直爲
<lb ed="X" n="0228a02"/><lb ed="R094" n="0916b05"/>洪護當機而<anchor xml:id="nkr_note_add_0228a0201" n="0228a0201"/><anchor xml:id="beg0228a0201" n="0228a0201"/>已<anchor xml:id="end0228a0201"/>哉。</p><p xml:id="pX26p0228a0208" cb:place="inline">△二問衆無酬。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0228a03"/><lb ed="R094" n="0916b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0228a0301">卽問寶盖<name role="" type="person">無垢稱</name>等。諸優婆塞。舍利弗須菩提等。諸
<lb ed="X" n="0228a04"/><lb ed="R094" n="0916b07"/>大聲聞。彌勒師子吼等。諸菩薩摩訶薩言。如來所現
<lb ed="X" n="0228a05"/><lb ed="R094" n="0916b08"/>是何瑞相。時諸大衆。無能答者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0228a06"/><lb ed="R094" n="0916b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0228a0601">所請上德。或僧或俗。俱是法身大士。若大若小。無
<lb ed="X" n="0228a07"/><lb ed="R094" n="0916b10"/>非妙慧虗通。故一一問之。寶盖。卽淨名示疾五百
<lb ed="X" n="0228a08"/><lb ed="R094" n="0916b11"/>獻盖。發起不思議境界之人。無垢卽淨。稱卽名也。
<lb ed="X" n="0228a09"/><lb ed="R094" n="0916b12"/>此卽金粟古佛示迹。同塵輔揚法化者。卽其借座
<lb ed="X" n="0228a10"/><lb ed="R094" n="0916b13"/>燈王。取飯香土。室包乾象。手接大千。明不二於眞
<lb ed="X" n="0228a11"/><lb ed="R094" n="0916b14"/>淨界中。示塵勞於毗耶國內。盖不思議之超絕也。
<lb ed="X" n="0228a12"/><lb ed="R094" n="0916b15"/>舍利弗聲德居長。智慧第一。觀法華會上。授記居
<lb ed="X" n="0228a13"/><lb ed="R094" n="0916b16"/>先。豈眞聲聞哉。須菩提解空第一。般若譚空。最爲
<lb ed="X" n="0228a14"/><lb ed="R094" n="0916b17"/>上首。猶是證入寶明空海之流。示爲聲聞。亦權爲
<lb ed="X" n="0228a15"/><lb ed="R094" n="0916b18"/>者。彌勒。卽慈隆卽世。悲臻後劫。卽補佛處者。師子
<lb ed="X" n="0228a16"/><lb ed="R094" n="0917a01"/>吼。卽說示無畏。亦法身之侶。故匿王一一問其所
<lb ed="X" n="0228a17"/><lb ed="R094" n="0917a02"/>以。可謂知音方與知音擧也。時衆下。明衆無酬答。
<lb ed="X" n="0228a18"/><lb ed="R094" n="0917a03"/>此有二義。一約顯迹。謂般若妙慧。萬法澄寂。唯如
<lb ed="X" n="0228a19"/><lb ed="R094" n="0917a04"/>來圓證。故通身吐露。此顯唯佛能知。故衆不能測
<lb ed="X" n="0228a20"/><lb ed="R094" n="0917a05"/>也。二約密意。謂實相本空。一切皆如。世尊旣現瑞
<lb ed="X" n="0228a21"/><lb ed="R094" n="0917a06"/>以彰明。故大衆則默識以顯妙。則衆不能答耳。所
<lb ed="X" n="0228a22"/><lb ed="R094" n="0917a07"/>謂默時說。說時默。大施門開無壅塞。豈其眞不能
<lb ed="X" n="0228a23"/><lb ed="R094" n="0917a08"/>答哉。</p><p xml:id="pX26p0228a2303" cb:place="inline">△二作樂覺悟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0228a24"/><lb ed="R094" n="0917a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0228a2401">波斯匿王等。承佛神力。廣作音樂。欲色諸天。各奏無
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0228b" n="0228b"/>
<lb ed="X" n="0228b01"/><lb ed="R094" n="0917a10"/>量天諸伎樂。聲徧三千大千。世界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0228b02"/><lb ed="R094" n="0917a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0228b0201">肇公云。旋嵐偃嶽而常靜。江河競注而不流。此言
<lb ed="X" n="0228b03"/><lb ed="R094" n="0917a12"/>至人神極無方。在動常靜耳。今世尊入定現瑞。而
<lb ed="X" n="0228b04"/><lb ed="R094" n="0917a13"/>欲界諸天作樂聲極大千界者。良以假佛神力。而
<lb ed="X" n="0228b05"/><lb ed="R094" n="0917a14"/>求佛出定。早注時雨。潤濟枯槁者也。否則。佛前女
<lb ed="X" n="0228b06"/><lb ed="R094" n="0917a15"/>子入定。一切不能覺之令出。必待罔明。況佛入大
<lb ed="X" n="0228b07"/><lb ed="R094" n="0917a16"/>寂靜禪定。湛智海之澄波皎性空之滿月乎。故知
<lb ed="X" n="0228b08"/><lb ed="R094" n="0917a17"/>佛之現瑞。衆之作樂。亦感應道交也。</p><p xml:id="pX26p0228b0815" cb:place="inline">△二光明徧
<lb ed="X" n="0228b09"/><lb ed="R094" n="0917a18"/>覺。二。初光現化。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0228b10"/><lb ed="R094" n="0917b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0228b1001">爾時世尊。復放無量阿僧祇光。其明雜色。一一光中。
<lb ed="X" n="0228b11"/><lb ed="R094" n="0917b02"/>現寶蓮華。其華千葉。皆作金色。上有化佛。宣說法要。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0228b12"/><lb ed="R094" n="0917b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0228b1201">前於身毛放光。表慧光通身顯現故。今放光至于
<lb ed="X" n="0228b13"/><lb ed="R094" n="0917b04"/>阿僧祇之多者。又表慧光超乎數量故。盖妙慧忘
<lb ed="X" n="0228b14"/><lb ed="R094" n="0917b05"/>情謂。孰數量可及哉。其明雜色。表慧照。因諦緣而
<lb ed="X" n="0228b15"/><lb ed="R094" n="0917b06"/>不同也。卽於一切法觀空假中是也。慧光無量。斯
<lb ed="X" n="0228b16"/><lb ed="R094" n="0917b07"/>妙行難窮。故一一光中。現寶蓮華。斯卽因妙慧而
<lb ed="X" n="0228b17"/><lb ed="R094" n="0917b08"/>起多種因行也。因行萬殊。覺心不二。故曰千葉金
<lb ed="X" n="0228b18"/><lb ed="R094" n="0917b09"/>色。此又繇妙因。攝歸一源也。卽此妙慧妙因。是成
<lb ed="X" n="0228b19"/><lb ed="R094" n="0917b10"/>佛之體。說法之慧。故曰上有化佛宣說法要。斯則
<lb ed="X" n="0228b20"/><lb ed="R094" n="0917b11"/>佛放一光。妙慧全彰。因果行證。皆不離此一照中
<lb ed="X" n="0228b21"/><lb ed="R094" n="0917b12"/>矣。然般若離四句。獨顯眞空。故唯明有化佛說法。
<lb ed="X" n="0228b22"/><lb ed="R094" n="0917b13"/>此示應化非眞佛。亦非說法者。故云化身。然獨實
<lb ed="X" n="0228b23"/><lb ed="R094" n="0917b14"/>相眞身。說示本寂。乃眞佛耳。</p><p xml:id="pX26p0228b2312" cb:place="inline">△二光被有緣。二。初
<lb ed="X" n="0228b24"/><lb ed="R094" n="0917b15"/>總顯普益。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0228c" n="0228c"/>
<lb ed="X" n="0228c01"/><lb ed="R094" n="0917b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0228c0101">是佛光明。普於十方。恒河沙等。諸佛國土。有緣斯現。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0228c02"/><lb ed="R094" n="0917b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0228c0201">杲日升天。不爲無目者而隱光明。然不盲者自覩
<lb ed="X" n="0228c03"/><lb ed="R094" n="0917b18"/>佛光徧界。不爲含生類而隱光明。然有緣者斯現。
<lb ed="X" n="0228c04"/><lb ed="R094" n="0918a01"/>故知今人不見佛光。與不聞正法者。乃無緣自障
<lb ed="X" n="0228c05"/><lb ed="R094" n="0918a02"/>也。有緣時義大矣哉。</p><p xml:id="pX26p0228c0509" cb:place="inline">△二別明來衆。二。初標方列
<lb ed="X" n="0228c06"/><lb ed="R094" n="0918a03"/>名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0228c07"/><lb ed="R094" n="0918a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0228c0701">彼他方佛國中。束方普光菩薩摩訶薩。東南方蓮華
<lb ed="X" n="0228c08"/><lb ed="R094" n="0918a05"/>手菩薩摩訶薩。南方離憂菩薩摩訶薩。西南方光明
<lb ed="X" n="0228c09"/><lb ed="R094" n="0918a06"/>菩薩摩訶薩。西方行慧菩薩摩訶薩。西北方寶勝菩
<lb ed="X" n="0228c10"/><lb ed="R094" n="0918a07"/>薩摩訶薩。北方勝受菩薩摩訶薩。東北方離塵菩薩
<lb ed="X" n="0228c11"/><lb ed="R094" n="0918a08"/>摩訶薩。上方喜受菩薩摩訶薩。下方蓮華勝菩薩摩
<lb ed="X" n="0228c12"/><lb ed="R094" n="0918a09"/>訶薩。各與無量百千俱胝菩薩摩訶薩。皆來至此。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0228c13"/><lb ed="R094" n="0918a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0228c1301">佛光一照。十方菩薩俱來者。表慧光圓通。不局一
<lb ed="X" n="0228c14"/><lb ed="R094" n="0918a11"/>隅。智明廣大。非止一人所具也。然菩薩隨方名義
<lb ed="X" n="0228c15"/><lb ed="R094" n="0918a12"/>不同。亦吾佛光明所照。爲顯彼隨方設法之象意
<lb ed="X" n="0228c16"/><lb ed="R094" n="0918a13"/>也。豈徒然哉。普光者。謂身智通明。法界一照。迹示
<lb ed="X" n="0228c17"/><lb ed="R094" n="0918a14"/>東方。表動中有不動妙慧耳。盖東方屬震。則雷動
<lb ed="X" n="0228c18"/><lb ed="R094" n="0918a15"/>之象。而曰普光。則毫無癡暗。又非去來。故體常寂
<lb ed="X" n="0228c19"/><lb ed="R094" n="0918a16"/>靜。卽動中有不動也。蓮華手者。謂掌握法寶。因果
<lb ed="X" n="0228c20"/><lb ed="R094" n="0918a17"/>互徹。跡示東南。亦表妙慧。克成因果故。盖東南屬
<lb ed="X" n="0228c21"/><lb ed="R094" n="0918a18"/>巽。則風氣之象。而曰蓮華。卽方華卽果又曰手者。
<lb ed="X" n="0228c22"/><lb ed="R094" n="0918b01"/>手能持物。表慧令因果融通。卽合風力開敷結實
<lb ed="X" n="0228c23"/><lb ed="R094" n="0918b02"/>之象也。離憂者。謂靈明絕朕。了無憂纏。示迹南方。
<lb ed="X" n="0228c24"/><lb ed="R094" n="0918b03"/>則離卦中虗。無物之謂。故象離憂也。光明者。德慧
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0229a" n="0229a"/>
<lb ed="X" n="0229a01"/><lb ed="R094" n="0918b04"/>昭著。不被塵暗。示迹西南。則坤而資生。以表慧任
<lb ed="X" n="0229a02"/><lb ed="R094" n="0918b05"/>生理。有明之謂。故象坤也。行慧者。謂一物不愚。萬
<lb ed="X" n="0229a03"/><lb ed="R094" n="0918b06"/>行眞明。示迹西方。兌爲澤爲毀折。取象亦似愚而
<lb ed="X" n="0229a04"/><lb ed="R094" n="0918b07"/>無慧者。故必須行慧。於生死毀折之際。了然於萬
<lb ed="X" n="0229a05"/><lb ed="R094" n="0918b08"/>有之內矣。寶勝者。謂性德無盡。智藏充溢。示迹西
<lb ed="X" n="0229a06"/><lb ed="R094" n="0918b09"/>北方。爲乾爲剛徤。取象乃行道而自強不息者。以
<lb ed="X" n="0229a07"/><lb ed="R094" n="0918b10"/>表靈明剛徤之勝寶。能活潑於一虗之中。<g ref="#CB04067">敁</g>象乾
<lb ed="X" n="0229a08"/><lb ed="R094" n="0918b11"/>也。勝受者。謂慧領納境。不爲缺陷。示迹北方。坎爲
<lb ed="X" n="0229a09"/><lb ed="R094" n="0918b12"/>缺陷。其象爲水。則周流無方。不被缺陷。以表妙慧。
<lb ed="X" n="0229a10"/><lb ed="R094" n="0918b13"/>不住於萬法之象也。離塵者。謂澄淸一心。不爲情
<lb ed="X" n="0229a11"/><lb ed="R094" n="0918b14"/>染。示迹於東北方。艮爲止成之道。其象屬土。搖動
<lb ed="X" n="0229a12"/><lb ed="R094" n="0918b15"/>不得。以表凝常妙慧。始終一貫也。喜受者。謂深造
<lb ed="X" n="0229a13"/><lb ed="R094" n="0918b16"/>得益。入禪自在。然果從此證。故示從上方。蓮華勝
<lb ed="X" n="0229a14"/><lb ed="R094" n="0918b17"/>者。謂萬行芬披。六度克修。然因居果後。故示從下
<lb ed="X" n="0229a15"/><lb ed="R094" n="0918b18"/>方。此上皆依般若妙應不窮。故佛放光照恒沙國
<lb ed="X" n="0229a16"/><lb ed="R094" n="0919a01"/>土。十方稱名者。表俱臨法會也。此是發起之衆。若
<lb ed="X" n="0229a17"/><lb ed="R094" n="0919a02"/>不如是。則立名幷方。表顯正說。總皆唐蠲。鄙見如
<lb ed="X" n="0229a18"/><lb ed="R094" n="0919a03"/>此。母謂臆說。各與下。卽眷屬衆也。</p><p xml:id="pX26p0229a1814" cb:place="inline">△二持供禮佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0229a19"/><lb ed="R094" n="0919a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0229a1901">持種種香。散種種華。作無量音樂。供養如來。頂禮佛
<lb ed="X" n="0229a20"/><lb ed="R094" n="0919a05"/>足。默退坐。合掌恭敬。一心觀佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0229a21"/><lb ed="R094" n="0919a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0229a2101">香華音樂。卽所供之儀藉此以表虔誠。亦表所證
<lb ed="X" n="0229a22"/><lb ed="R094" n="0919a07"/>故。盖諸菩薩證德<anchor xml:id="nkr_note_add_0229a2201" n="0229a2201"/><anchor xml:id="beg0229a2201" n="0229a2201"/>已<anchor xml:id="end0229a2201"/>馨。故持華表之。妙因<anchor xml:id="nkr_note_add_0229a2202" n="0229a2202"/><anchor xml:id="beg0229a2202" n="0229a2202"/>已<anchor xml:id="end0229a2202"/>修。故
<lb ed="X" n="0229a23"/><lb ed="R094" n="0919a08"/>散華表之。若夫音樂之供。法華明成佛道。非小緣
<lb ed="X" n="0229a24"/><lb ed="R094" n="0919a09"/>矣。如來。卽所供之佛。然頂禮之禮有多種。此卽第
<pb ed="X" xml:id="X26.0517.0229b" n="0229b"/>
<lb ed="X" n="0229b01"/><lb ed="R094" n="0919a10"/>三恭敬禮。以五體投地。捧足殷勤故。亦卽第四無
<lb ed="X" n="0229b02"/><lb ed="R094" n="0919a11"/>相禮。以正禮時。深入法性。離名字相故。然雖無能
<lb ed="X" n="0229b03"/><lb ed="R094" n="0919a12"/>所。普運身心。如影普徧。禮不可禮。雖徧禮一切。俱
<lb ed="X" n="0229b04"/><lb ed="R094" n="0919a13"/>禮身內法身眞佛。不向外求。馴至一禮佛時。若內
<lb ed="X" n="0229b05"/><lb ed="R094" n="0919a14"/>若外。同一實相般若。此又是起用。內觀實相禮佛
<lb ed="X" n="0229b06"/><lb ed="R094" n="0919a15"/>也。斂念凝神曰默然。翹佇待法曰退坐。合掌卽攝
<lb ed="X" n="0229b07"/><lb ed="R094" n="0919a16"/>心於中。欲受持中道妙理也。恭約身儀無缺。敬約
<lb ed="X" n="0229b08"/><lb ed="R094" n="0919a17"/>心志虔誠。久慕圓音。延頸法雨。如饑思食。似渴待
<lb ed="X" n="0229b09"/><lb ed="R094" n="0919a18"/>漿。故三業精勤。一心觀佛。慈音徧布。悲滿人寰也。
<lb ed="X" n="0229b10"/><lb ed="R094" n="0919b01"/>此上法會繇致竟。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0229b11"/><lb ed="R094" n="0919b02"/>
<lb ed="X" n="0229b12"/><lb ed="R094" n="0919b03"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>仁王護國般若波羅蜜多經卷上科疏卷一</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0219a1901" to="#end0219a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0219b0901" to="#end0219b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0219b1801" to="#end0219b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0219b2001" to="#end0219b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0219b2201" to="#end0219b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">諡</lem><rdg wit="#wit.orig">謚</rdg></app>
<app from="#beg0219b2202" to="#end0219b2202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0219c2101" to="#end0219c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">諡</lem><rdg wit="#wit.orig">謚</rdg></app>
<app from="#beg0220a1401" to="#end0220a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0220a1801" to="#end0220a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0221b1101" to="#end0221b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0221b1201" to="#end0221b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0221b1501" to="#end0221b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0221c0201" to="#end0221c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0221c0601" to="#end0221c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0222a2101" to="#end0222a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0222a2201" to="#end0222a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0222a2401" to="#end0222a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0222b0201" to="#end0222b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0222b0202" to="#end0222b0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0222b0301" to="#end0222b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0222c0301" to="#end0222c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0222c0401" to="#end0222c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0224b1801" to="#end0224b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0225a0601" to="#end0225a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">瞻</lem><rdg wit="#wit.orig">贍</rdg></app>
<app from="#beg0225a1001" to="#end0225a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0225a2301" to="#end0225a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0226a0901" to="#end0226a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0226c0601" to="#end0226c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0226c0801" to="#end0226c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0227b1801" to="#end0227b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0227b2301" to="#end0227b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0227b2302" to="#end0227b2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0227c1401" to="#end0227c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0228a0201" to="#end0228a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0229a2201" to="#end0229a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0229a2202" to="#end0229a2202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0219a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0219a1901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0219b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0219b0901">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0219b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0219b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0219b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0219b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0219b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0219b2201">諡【CB】，謚【卍續】</note>
<note n="0219b2202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0219b2202">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0219c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0219c2101">諡【CB】，謚【卍續】</note>
<note n="0220a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0220a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0220a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0220a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0221b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0221b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0221b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0221b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0221b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0221b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0221c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0221c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0221c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0221c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0222a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0222a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0222a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0222a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0222a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0222a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0222b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0222b0201">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0222b0202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0222b0202">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0222b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0222b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0222c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0222c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0222c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0222c0401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0224b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0224b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0225a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0225a0601">瞻【CB】，贍【卍續】</note>
<note n="0225a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0225a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0225a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0225a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0226a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0226a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0226c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0226c0601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0226c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0226c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0227b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0227b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0227b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0227b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0227b2302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0227b2302">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0227c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0227c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0228a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0228a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0229a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0229a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0229a2202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0229a2202">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>