<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X26n0529">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 529 般若心經疏</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 529 般若心經疏</title>
			<author>宋 智圓述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">26</idno>.<idno type="no">529</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">般若心經疏</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-01T10:23:05">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X26.0529.0736a" n="0736a"/>
<lb ed="X" n="0736a01"/>
<lb ed="X" n="0736a02"/>
<lb ed="X" n="0736a03"/>
<lb ed="X" n="0736a04"/><cb:docNumber>No. 529</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0736a05"/><lb ed="R041" n="0660b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>般若心經疏幷序</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0736a06"/>
<lb ed="X" n="0736a07"/>
<lb ed="X" n="0736a08"/><lb ed="R041" n="0660b02"/><byline cb:type="author">孤山沙門　釋　智圓　述</byline>
<lb ed="X" n="0736a09"/><lb ed="R041" n="0660b03"/><cb:div><p xml:id="pX26p0736a0901">夫至道無名非名無以詮其道眞空無說非說無
<lb ed="X" n="0736a10"/><lb ed="R041" n="0660b04"/>以識其空繇是名於無名說於無說旣機分利鈍
<lb ed="X" n="0736a11"/><lb ed="R041" n="0660b05"/>之別故敎有詳略之殊譬諸各結筌蹄意在同獲
<lb ed="X" n="0736a12"/><lb ed="R041" n="0660b06"/>魚兔若乃了說無說達名無名則二十萬頌之非
<lb ed="X" n="0736a13"/><lb ed="R041" n="0660b07"/>多一十四行之非少然則圓音旣演雅誥爰陳相
<lb ed="X" n="0736a14"/><lb ed="R041" n="0660b08"/>彼此之異宜實本末而相攝彼則毛目委示此則
<lb ed="X" n="0736a15"/><lb ed="R041" n="0660b09"/>綱領總陳是故廣之不爲煩略之不爲寡二途相
<lb ed="X" n="0736a16"/><lb ed="R041" n="0660b10"/>捊一味同歸至若蕩滌群疑開濟正理豈止見色
<lb ed="X" n="0736a17"/><lb ed="R041" n="0660b11"/>空之不二抑亦知生佛以元同無前後可以迎隨
<lb ed="X" n="0736a18"/><lb ed="R041" n="0660b12"/>豈心口所能思議杳然無朕寂爾絕相苦厄不度
<lb ed="X" n="0736a19"/><lb ed="R041" n="0660b13"/>而度菩提不得而得可謂反本之要道破迷之前
<lb ed="X" n="0736a20"/><lb ed="R041" n="0660b14"/>陳焉敢卛台崖敎門龍樹宗趣輙成義疏用廣發
<lb ed="X" n="0736a21"/><lb ed="R041" n="0660b15"/>揮庶貽厥孫謀俾虗室生白者矣。</p>
<lb ed="X" n="0736a22"/><lb ed="R041" n="0660b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0736a2201">般若波羅蜜多心經</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0736a23"/><lb ed="R041" n="0660b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0736a2301">釋經爲二一釋題二釋文初又二一總二別總又
<lb ed="X" n="0736a24"/><lb ed="R041" n="0660b18"/>二一列名二引證列名者此經法喩爲名蘊空爲
<pb ed="X" xml:id="X26.0529.0736b" n="0736b"/>
<lb ed="X" n="0736b01"/><lb ed="R041" n="0661a01"/>體圓照爲宗度苦爲用大乘爲敎引證者經云行
<lb ed="X" n="0736b02"/><lb ed="R041" n="0661a02"/>深般若波羅蜜多時照見五蘊皆空度一切苦厄
<lb ed="X" n="0736b03"/><lb ed="R041" n="0661a03"/>旣云五蘊皆空空卽所照之境故知蘊空爲體旣
<lb ed="X" n="0736b04"/><lb ed="R041" n="0661a04"/>云行深般若則簡異偏淺故以圓照爲宗旣云度
<lb ed="X" n="0736b05"/><lb ed="R041" n="0661a05"/>一切苦厄此卽智冥於境能破二死故以度苦爲
<lb ed="X" n="0736b06"/><lb ed="R041" n="0661a06"/>用名敎可知別釋爲五一名者諸經皆有通別二
<lb ed="X" n="0736b07"/><lb ed="R041" n="0661a07"/>名應以三義往簡謂敎行理各有通別<note place="inline">字闕</note>理有通
<lb ed="X" n="0736b08"/><lb ed="R041" n="0661a08"/>別故敎有通別攬敎爲名名亦通別以三簡之旨
<lb ed="X" n="0736b09"/><lb ed="R041" n="0661a09"/>在此矣敎者詮辯各異故別同出金口故通行者
<lb ed="X" n="0736b10"/><lb ed="R041" n="0661a10"/>四門趣入故別同歸一理故通理者異名召理故
<lb ed="X" n="0736b11"/><lb ed="R041" n="0661a11"/>別理本無名故通今經約敎則詮辯般若約行則
<lb ed="X" n="0736b12"/><lb ed="R041" n="0661a12"/>多在空門約理則以蘊空立稱別名爲二一法二
<lb ed="X" n="0736b13"/><lb ed="R041" n="0661a13"/>喩就法又二一別二通般若是別名異諸法故波
<lb ed="X" n="0736b14"/><lb ed="R041" n="0661a14"/>羅蜜多是通名檀等同名故般若此翻智慧而有
<lb ed="X" n="0736b15"/><lb ed="R041" n="0661a15"/>三種一實相謂所觀眞理卽經云諸法空相二觀
<lb ed="X" n="0736b16"/><lb ed="R041" n="0661a16"/>照謂能觀妙慧卽經云依般若故心無罣礙三文
<lb ed="X" n="0736b17"/><lb ed="R041" n="0661a17"/>字謂詮二之敎卽觀自在對吿身子顯蜜之說此
<lb ed="X" n="0736b18"/><lb ed="R041" n="0661a18"/>經正觀照以彰名問般若云智慧理敎何得名邪
<lb ed="X" n="0736b19"/><lb ed="R041" n="0661b01"/>答理能發慧敎能詮慧故得相從悉名般若二通
<lb ed="X" n="0736b20"/><lb ed="R041" n="0661b02"/>名波羅蜜多此云到彼岸卽由妙慧從生死此岸
<lb ed="X" n="0736b21"/><lb ed="R041" n="0661b03"/>越煩惱中流到涅槃彼岸也二喩心謂肉團心此
<lb ed="X" n="0736b22"/><lb ed="R041" n="0661b04"/>之略說統攝群言譬方寸之心於五藏中要也通
<lb ed="X" n="0736b23"/><lb ed="R041" n="0661b05"/>名經者訓法訓常法乃群機所軌常則百世不易
<lb ed="X" n="0736b24"/><lb ed="R041" n="0661b06"/>二體體謂主質蘊空爲一經之主質也經家標行
<pb ed="X" xml:id="X26.0529.0736c" n="0736c"/>
<lb ed="X" n="0736c01"/><lb ed="R041" n="0661b07"/>旣云照見五蘊皆空至菩薩正說還以蘊空爲始
<lb ed="X" n="0736c02"/><lb ed="R041" n="0661b08"/>由達蘊空乃知諸法空也而此眞空竪該因果以
<lb ed="X" n="0736c03"/><lb ed="R041" n="0661b09"/>一切賢聖皆以無爲法而有差別故橫攝衆敎以
<lb ed="X" n="0736c04"/><lb ed="R041" n="0661b10"/>般若是一法佛說種種名故空非橫竪而遍橫竪
<lb ed="X" n="0736c05"/><lb ed="R041" n="0661b11"/>問此觀蘊空與小何別答二乘析破方空今卽蘊
<lb ed="X" n="0736c06"/><lb ed="R041" n="0661b12"/>是空若爾與通豈異答通觀卽空空不具法而此
<lb ed="X" n="0736c07"/><lb ed="R041" n="0661b13"/>圓空具足諸法不動自性蘊空是眞具法是俗不
<lb ed="X" n="0736c08"/><lb ed="R041" n="0661b14"/>動是中雖觀卽空三諦具足尙不與別次第同況
<lb ed="X" n="0736c09"/><lb ed="R041" n="0661b15"/>藏通乎是故四敎俱得蘊空但近巧拙具法不具
<lb ed="X" n="0736c10"/><lb ed="R041" n="0661b16"/>法之異耳或云二乘得人空菩薩證法空者乃與
<lb ed="X" n="0736c11"/><lb ed="R041" n="0661b17"/>奪而言三宗此經圓照爲宗實三觀圓修而正以
<lb ed="X" n="0736c12"/><lb ed="R041" n="0661b18"/>空中破著菩薩以無所得心而證分果如來以無
<lb ed="X" n="0736c13"/><lb ed="R041" n="0662a01"/>所得心而證極果故以圓照爲宗四用以修般若
<lb ed="X" n="0736c14"/><lb ed="R041" n="0662a02"/>故能度分段變易二死之苦得菩提涅槃二果之
<lb ed="X" n="0736c15"/><lb ed="R041" n="0662a03"/>樂是經力用也五敎卽第四熟蘇味敎此經四譯
<lb ed="X" n="0736c16"/><lb ed="R041" n="0662a04"/>一秦羅什譯名摩訶般若波羅蜜大明呪經二唐
<lb ed="X" n="0736c17"/><lb ed="R041" n="0662a05"/><name role="" type="person">玄奘</name>譯名般若波羅蜜多心經三般若譯立題與
<lb ed="X" n="0736c18"/><lb ed="R041" n="0662a06"/>奘師同四法月譯於題上更加普遍智藏四字此
<lb ed="X" n="0736c19"/><lb ed="R041" n="0662a07"/>二譯皆有序及流通今釋第二本此對利根菩薩
<lb ed="X" n="0736c20"/><lb ed="R041" n="0662a08"/>略說般若也大論明佛經通四人說謂弟子仙人
<lb ed="X" n="0736c21"/><lb ed="R041" n="0662a09"/>諸天化人觀自在是弟子也說處卽<name role="" type="person">靈鷲山</name>雖部
<lb ed="X" n="0736c22"/><lb ed="R041" n="0662a10"/>談三敎而今經唯圓釋題竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0736c23"/><lb ed="R041" n="0662a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0736c2301">觀自在菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0736c24"/><lb ed="R041" n="0662a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0736c2401">二釋文此經無序及流通譯人省之辭尙簡要分
<pb ed="X" xml:id="X26.0529.0737a" n="0737a"/>
<lb ed="X" n="0737a01"/><lb ed="R041" n="0662a13"/>文爲二一經家據行標起二菩薩利他正說初又
<lb ed="X" n="0737a02"/><lb ed="R041" n="0662a14"/>四一能觀人二所修觀三所觀境四所破障初能
<lb ed="X" n="0737a03"/><lb ed="R041" n="0662a15"/>觀人卽觀自在菩薩也舊稱觀世音觀卽能照之
<lb ed="X" n="0737a04"/><lb ed="R041" n="0662a16"/>智世卽所照之境音卽所救之機以觀其音聲得
<lb ed="X" n="0737a05"/><lb ed="R041" n="0662a17"/>解脫故新云觀自在謂觀現觀機悉自在也觀理
<lb ed="X" n="0737a06"/><lb ed="R041" n="0662a18"/>則三諦圓照不縱不橫觀機則十界等化無前無
<lb ed="X" n="0737a07"/><lb ed="R041" n="0662b01"/>後菩薩者藏師云菩謂菩提此謂之覺薩謂薩埵
<lb ed="X" n="0737a08"/><lb ed="R041" n="0662b02"/>此曰衆生謂此人以智上求菩提用悲下救衆生
<lb ed="X" n="0737a09"/><lb ed="R041" n="0662b03"/>從境得名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0737a10"/><lb ed="R041" n="0662b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0737a1001">行深般若波羅蜜多時照見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0737a11"/><lb ed="R041" n="0662b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0737a1101">行深下二所脩觀般若有二一共卽通敎共二乘
<lb ed="X" n="0737a12"/><lb ed="R041" n="0662b06"/>修學故二不共卽別圓不共二乘故共則唯觀卽
<lb ed="X" n="0737a13"/><lb ed="R041" n="0662b07"/>空故淺不共則能見中道故深又於不共有但中
<lb ed="X" n="0737a14"/><lb ed="R041" n="0662b08"/>不但中之異別但中則淺圓不但則深今簡共以
<lb ed="X" n="0737a15"/><lb ed="R041" n="0662b09"/>顯不共簡淺以顯深故云行深般若等時者言菩
<lb ed="X" n="0737a16"/><lb ed="R041" n="0662b10"/>薩昔在觀行相似時也於凡位時卽修般若由是
<lb ed="X" n="0737a17"/><lb ed="R041" n="0662b11"/>今居等覺之聖照見者若誦文爲便則照見二字
<lb ed="X" n="0737a18"/><lb ed="R041" n="0662b12"/>宜作下句之首若釋義便者則屬上句之末以照
<lb ed="X" n="0737a19"/><lb ed="R041" n="0662b13"/>見是能觀之用故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0737a20"/><lb ed="R041" n="0662b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0737a2001">五蘊皆空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0737a21"/><lb ed="R041" n="0662b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0737a2101">三所觀境舊稱陰新云蘊蘊取積聚陰約覆蓋諸
<lb ed="X" n="0737a22"/><lb ed="R041" n="0662b16"/>法俱空而唯觀五蘊者以一切衆生色心常現前
<lb ed="X" n="0737a23"/><lb ed="R041" n="0662b17"/>故止觀初觀陰境意同此也皆空者以色由心造
<lb ed="X" n="0737a24"/><lb ed="R041" n="0662b18"/>全色是心心但有名色寧實有故云皆空然雖三
<pb ed="X" xml:id="X26.0529.0737b" n="0737b"/>
<lb ed="X" n="0737b01"/><lb ed="R041" n="0663a01"/>諦圓融經部正爲遣著且在眞中二諦也中亦空
<lb ed="X" n="0737b02"/><lb ed="R041" n="0663a02"/>也空二邊故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0737b03"/><lb ed="R041" n="0663a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0737b0301">度一切苦厄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0737b04"/><lb ed="R041" n="0663a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0737b0401">四所破障謂觀成證理旣內破三惑則外度二死
<lb ed="X" n="0737b05"/><lb ed="R041" n="0663a05"/>故云度一切苦厄也然此大士位居等覺則度厄
<lb ed="X" n="0737b06"/><lb ed="R041" n="0663a06"/>久矣今經對機乃約內證外說橫辯至於內證須
<lb ed="X" n="0737b07"/><lb ed="R041" n="0663a07"/>就竪論則行深般若正在住前度厄則指初住由
<lb ed="X" n="0737b08"/><lb ed="R041" n="0663a08"/>入住故得至等覺又分眞位中顯理未極位位有
<lb ed="X" n="0737b09"/><lb ed="R041" n="0663a09"/>行般若度苦厄義也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0737b10"/><lb ed="R041" n="0663a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0737b1001">舍利子色不異空空不異色色卽是空空卽是色受
<lb ed="X" n="0737b11"/><lb ed="R041" n="0663a11"/>想行識亦復如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0737b12"/><lb ed="R041" n="0663a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0737b1201">舍利子下二菩薩利他正說分二一顯了般若二
<lb ed="X" n="0737b13"/><lb ed="R041" n="0663a13"/>秘密般若所以有此二者隨機不同或聞顯歡喜
<lb ed="X" n="0737b14"/><lb ed="R041" n="0663a14"/>或聞秘適悅生善破惡入理皆然故知顯秘之談
<lb ed="X" n="0737b15"/><lb ed="R041" n="0663a15"/>俱爲發生妙慧也問秘密不可解云何亦發慧答
<lb ed="X" n="0737b16"/><lb ed="R041" n="0663a16"/>達不可解空是則能發慧故大論引天子謂須菩
<lb ed="X" n="0737b17"/><lb ed="R041" n="0663a17"/>提所說般若隱密難知我不能解而須菩提答云
<lb ed="X" n="0737b18"/><lb ed="R041" n="0663a18"/>不解亦空是般若也應知以取著心誦顯了亦只
<lb ed="X" n="0737b19"/><lb ed="R041" n="0663b01"/>增福以無相心誦秘密則能發慧初又二一約五
<lb ed="X" n="0737b20"/><lb ed="R041" n="0663b02"/>蘊略明二歷諸法廣示初又二一約色廣明二例
<lb ed="X" n="0737b21"/><lb ed="R041" n="0663b03"/>餘四蘊釋初又三一對示偏小二直明觀法三約
<lb ed="X" n="0737b22"/><lb ed="R041" n="0663b04"/>論釋成初文吿舍利弗者斥高訓下寄小敎大身
<lb ed="X" n="0737b23"/><lb ed="R041" n="0663b05"/>子智慧第一是小乘中高著者下謂餘聲聞及凡
<lb ed="X" n="0737b24"/><lb ed="R041" n="0663b06"/>夫也大謂四敎菩薩也今談諸法本空始乎五蘊
<pb ed="X" xml:id="X26.0529.0737c" n="0737c"/>
<lb ed="X" n="0737c01"/><lb ed="R041" n="0663b07"/>終乎境智俱無所得豈但破凡小之執亦破偏菩
<lb ed="X" n="0737c02"/><lb ed="R041" n="0663b08"/>薩及圓初心之著也故使小乘心漸通泰堪至法
<lb ed="X" n="0737c03"/><lb ed="R041" n="0663b09"/>華利根菩薩卽入圓常不待後味舍利子者具云
<lb ed="X" n="0737c04"/><lb ed="R041" n="0663b10"/>舍利弗舍利飜身弗云子今二字存梵一字從華
<lb ed="X" n="0737c05"/><lb ed="R041" n="0663b11"/>故云舍利子也以母好身形故母名身是身之子
<lb ed="X" n="0737c06"/><lb ed="R041" n="0663b12"/>故名身子文中四句卽是以圓融不共般若對示
<lb ed="X" n="0737c07"/><lb ed="R041" n="0663b13"/>三敎也三藏析色觀空謂觀此身四大假合展轉
<lb ed="X" n="0737c08"/><lb ed="R041" n="0663b14"/>折破極于鄰虗然後知空豈非色與空異應知身
<lb ed="X" n="0737c09"/><lb ed="R041" n="0663b15"/>如空華華豈異空故示云色不異空也通敎卽色
<lb ed="X" n="0737c10"/><lb ed="R041" n="0663b16"/>觀空是知色不異空而沉空取證菩薩出假還須
<lb ed="X" n="0737c11"/><lb ed="R041" n="0663b17"/>扶習豈非謂空異色應知空不異華故示云空不
<lb ed="X" n="0737c12"/><lb ed="R041" n="0663b18"/>異色也別敎離空有二邊觀中道理豈知中道遮
<lb ed="X" n="0737c13"/><lb ed="R041" n="0664a01"/>照同時故示云色卽是空空卽是色般若洮汰引
<lb ed="X" n="0737c14"/><lb ed="R041" n="0664a02"/>接點示故不彈呵二直示觀法先寄次第後顯不
<lb ed="X" n="0737c15"/><lb ed="R041" n="0664a03"/>次初文一從假入空觀卽色不異空二從空出假
<lb ed="X" n="0737c16"/><lb ed="R041" n="0664a04"/>觀卽空不異色三中道第一義觀謂色卽是空空
<lb ed="X" n="0737c17"/><lb ed="R041" n="0664a05"/>卽是色此中道雙遮雙照也色卽是空卽照空遮
<lb ed="X" n="0737c18"/><lb ed="R041" n="0664a06"/>色空卽是色卽照色遮空顯不次者說有前後觀
<lb ed="X" n="0737c19"/><lb ed="R041" n="0664a07"/>時三一相卽故龍樹云三智一心中得也三約論
<lb ed="X" n="0737c20"/><lb ed="R041" n="0664a08"/>釋成中論云因緣所生法我說卽是空亦名爲假
<lb ed="X" n="0737c21"/><lb ed="R041" n="0664a09"/>名亦名中道義色是因緣所生法也不異空是我
<lb ed="X" n="0737c22"/><lb ed="R041" n="0664a10"/>說卽是空也空不異色是亦名爲假名也色卽是
<lb ed="X" n="0737c23"/><lb ed="R041" n="0664a11"/>空空卽是色是亦名中道義也是知三觀釋經宛
<lb ed="X" n="0737c24"/><lb ed="R041" n="0664a12"/>如符契問智者於止觀明修必先觀識心擧伐樹
<pb ed="X" xml:id="X26.0529.0738a" n="0738a"/>
<lb ed="X" n="0738a01"/><lb ed="R041" n="0664a13"/>得根去尺就寸爲喩而此先從色起何邪答此對
<lb ed="X" n="0738a02"/><lb ed="R041" n="0664a14"/>佛世利根觀色知心彼明末代所修須指要的又
<lb ed="X" n="0738a03"/><lb ed="R041" n="0664a15"/>諸經示心甚衆此先觀色亦是隨機受想下二例
<lb ed="X" n="0738a04"/><lb ed="R041" n="0664a16"/>餘四蘊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0738a05"/><lb ed="R041" n="0664a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0738a0501">舍利子是諸法空相不生不滅不垢不淨不增不減。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0738a06"/><lb ed="R041" n="0664a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0738a0601">舍利下二歷諸法廣示分四一顯法體二明所離
<lb ed="X" n="0738a07"/><lb ed="R041" n="0664b01"/>三辨所得四歎勝能初又二初總顯十界差別各
<lb ed="X" n="0738a08"/><lb ed="R041" n="0664b02"/>有蘊等故云諸法當相是空故云空相法華云諸
<lb ed="X" n="0738a09"/><lb ed="R041" n="0664b03"/>法從本來常自寂滅相二別顯凡三雙六不釋此
<lb ed="X" n="0738a10"/><lb ed="R041" n="0664b04"/>爲三一配經二對障三顯位初文者色不異空故
<lb ed="X" n="0738a11"/><lb ed="R041" n="0664b05"/>不生空不異色故不滅色不異空故不垢空不異
<lb ed="X" n="0738a12"/><lb ed="R041" n="0664b06"/>色故不淨色不異空故不增空不異色故不減色
<lb ed="X" n="0738a13"/><lb ed="R041" n="0664b07"/>卽是空等例說故知六不與前四句言異義均二
<lb ed="X" n="0738a14"/><lb ed="R041" n="0664b08"/>對障者生死卽涅槃故不生涅槃卽生死故不滅
<lb ed="X" n="0738a15"/><lb ed="R041" n="0664b09"/>煩惱卽菩提故不垢菩提卽煩惱故不淨結業卽
<lb ed="X" n="0738a16"/><lb ed="R041" n="0664b10"/>解脫故不增解脫卽結業故不減以三障空故卽
<lb ed="X" n="0738a17"/><lb ed="R041" n="0664b11"/>三德三德空故卽三障也三顯位一不生不滅謂
<lb ed="X" n="0738a18"/><lb ed="R041" n="0664b12"/>理卽名字觀行相似受分段身死此生彼眞空離
<lb ed="X" n="0738a19"/><lb ed="R041" n="0664b13"/>此故不生不滅二不垢不淨謂分眞人中智顯發
<lb ed="X" n="0738a20"/><lb ed="R041" n="0664b14"/>名淨無明未盡名垢眞空離此故不垢不淨三不
<lb ed="X" n="0738a21"/><lb ed="R041" n="0664b15"/>增不減言究竟位諸惡永盡是減衆善普會是增
<lb ed="X" n="0738a22"/><lb ed="R041" n="0664b16"/>眞空離此故不增不減藏師引佛性論立三種佛
<lb ed="X" n="0738a23"/><lb ed="R041" n="0664b17"/>性頗符今意一道前自性住佛性二道中引出佛
<lb ed="X" n="0738a24"/><lb ed="R041" n="0664b18"/>性三道後至得果佛性佛性唯一就位分三今眞
<pb ed="X" xml:id="X26.0529.0738b" n="0738b"/>
<lb ed="X" n="0738b01"/><lb ed="R041" n="0665a01"/>空無異亦就位分三故知佛性眞空異名也又法
<lb ed="X" n="0738b02"/><lb ed="R041" n="0665a02"/>界無差別論亦明三位一染位二染淨三純淨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0738b03"/><lb ed="R041" n="0665a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0738b0301">是故空中無色無受想行識無眼耳鼻舌身意無色
<lb ed="X" n="0738b04"/><lb ed="R041" n="0665a04"/>聲香味觸法無眼界乃至無意識界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0738b05"/><lb ed="R041" n="0665a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0738b0501">是故下二明所離分四一空無三科二空無因緣
<lb ed="X" n="0738b06"/><lb ed="R041" n="0665a06"/>三空無四諦四空無境智而此四段卽空無十法
<lb ed="X" n="0738b07"/><lb ed="R041" n="0665a07"/>界也三科是六凡法界因緣是緣覺法界四諦是
<lb ed="X" n="0738b08"/><lb ed="R041" n="0665a08"/>聲聞法界境智是菩薩佛法界菩薩則分證境智
<lb ed="X" n="0738b09"/><lb ed="R041" n="0665a09"/>佛果則究竟境智問別圓可爾藏通云何答藏菩
<lb ed="X" n="0738b10"/><lb ed="R041" n="0665a10"/>薩六凡攝通菩薩二乘攝又十界各具四段以三
<lb ed="X" n="0738b11"/><lb ed="R041" n="0665a11"/>科亦通佛境智亦該凡故亦成互具意也一空無
<lb ed="X" n="0738b12"/><lb ed="R041" n="0665a12"/>三科謂蘊處界也初五蘊卽合色爲一開心爲四
<lb ed="X" n="0738b13"/><lb ed="R041" n="0665a13"/>無眼下二空無十二處處卽合心爲一半謂意處
<lb ed="X" n="0738b14"/><lb ed="R041" n="0665a14"/>全及法處一分開色爲十半謂五根五境爲十處
<lb ed="X" n="0738b15"/><lb ed="R041" n="0665a15"/>及法處一分無眼界下三空無十八界界卽色心
<lb ed="X" n="0738b16"/><lb ed="R041" n="0665a16"/>俱開。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0738b17"/><lb ed="R041" n="0665a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0738b1701">無無明亦無無明盡乃至無老死無老死盡無苦集
<lb ed="X" n="0738b18"/><lb ed="R041" n="0665a18"/>滅道無智亦無得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0738b19"/><lb ed="R041" n="0665b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0738b1901">無無下二空無因緣而有生滅十二因緣生爲凡
<lb ed="X" n="0738b20"/><lb ed="R041" n="0665b02"/>夫十二因緣滅爲聖人空無凡聖故生滅俱無擧
<lb ed="X" n="0738b21"/><lb ed="R041" n="0665b03"/>初後二支以明生滅中略十支故云乃至盡亦滅
<lb ed="X" n="0738b22"/><lb ed="R041" n="0665b04"/>也無苦下三空無四諦苦集是世間因果滅道是
<lb ed="X" n="0738b23"/><lb ed="R041" n="0665b05"/>出世因果而皆先果後因者意令厭苦斷集忻滅
<lb ed="X" n="0738b24"/><lb ed="R041" n="0665b06"/>修道也以本空故皆無無智下四空無境智九界
<pb ed="X" xml:id="X26.0529.0738c" n="0738c"/>
<lb ed="X" n="0738c01"/><lb ed="R041" n="0665b07"/>俱空卽佛境界知空之智自無故云無智所得空
<lb ed="X" n="0738c02"/><lb ed="R041" n="0665b08"/>理亦無故云無得此理智俱無卽佛界亦不可得
<lb ed="X" n="0738c03"/><lb ed="R041" n="0665b09"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0738c04"/><lb ed="R041" n="0665b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0738c0401">以無所得故菩提薩埵依般若波羅蜜多故心無罣
<lb ed="X" n="0738c05"/><lb ed="R041" n="0665b11"/>礙無罣礙故無有恐怖遠離顚倒夢想究竟涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0738c06"/><lb ed="R041" n="0665b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0738c0601">以無下三辨所得分二一牒前起後二正明所得
<lb ed="X" n="0738c07"/><lb ed="R041" n="0665b13"/>初文者以無所得故牒前起後也以用也故者諸
<lb ed="X" n="0738c08"/><lb ed="R041" n="0665b14"/>詞耳卽菩薩諸佛用前所明無所得心故卽得智
<lb ed="X" n="0738c09"/><lb ed="R041" n="0665b15"/>斷果也大品云無所得故而得菩提下二正明所
<lb ed="X" n="0738c10"/><lb ed="R041" n="0665b16"/>得分二一得分眞斷果二得究竟智果分眞亦得
<lb ed="X" n="0738c11"/><lb ed="R041" n="0665b17"/>智究竟亦有斷聖言互略得意必備初又二一擧
<lb ed="X" n="0738c12"/><lb ed="R041" n="0665b18"/>人依法二斷障得果初文菩提薩埵擧人也依般
<lb ed="X" n="0738c13"/><lb ed="R041" n="0666a01"/>若波羅蜜多故明依此法用無所得心也此指住
<lb ed="X" n="0738c14"/><lb ed="R041" n="0666a02"/>前行深般若時也前以菩薩果約圓分眞者正依
<lb ed="X" n="0738c15"/><lb ed="R041" n="0666a03"/>此文心無下二斷障得果分三一得成二斷障三
<lb ed="X" n="0738c16"/><lb ed="R041" n="0666a04"/>得果初文者卽從相似後心入無功用道也心無
<lb ed="X" n="0738c17"/><lb ed="R041" n="0666a05"/>罣閡者三障四魔不能爲閡也以達皆空故無罣
<lb ed="X" n="0738c18"/><lb ed="R041" n="0666a06"/>下二明斷障無罣閡故牒前起後也由入初住無
<lb ed="X" n="0738c19"/><lb ed="R041" n="0666a07"/>功用道則外破二種生死恐怖內斷無明顚倒夢
<lb ed="X" n="0738c20"/><lb ed="R041" n="0666a08"/>想卽度一切苦厄也究竟下三得果涅槃具云摩
<lb ed="X" n="0738c21"/><lb ed="R041" n="0666a09"/>訶般涅槃那此翻大滅度大卽法身滅卽解脫度
<lb ed="X" n="0738c22"/><lb ed="R041" n="0666a10"/>卽般若三德分顯一得永常簡異偏小故名究竟
<lb ed="X" n="0738c23"/><lb ed="R041" n="0666a11"/>此分得究竟非究竟究竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0738c24"/><lb ed="R041" n="0666a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0738c2401">三世諸佛依般若波羅蜜多故得阿耨多羅三藐三
<pb ed="X" xml:id="X26.0529.0739a" n="0739a"/>
<lb ed="X" n="0739a01"/><lb ed="R041" n="0666a13"/>菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0739a02"/><lb ed="R041" n="0666a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0739a0201">三世下明究竟智果分二一擧人依法謂三世諸
<lb ed="X" n="0739a03"/><lb ed="R041" n="0666a15"/>佛皆於等覺位中達無所得則極果方成故云依
<lb ed="X" n="0739a04"/><lb ed="R041" n="0666a16"/>般若波羅蜜多故也二正明得果阿耨多羅此云
<lb ed="X" n="0739a05"/><lb ed="R041" n="0666a17"/>無上三藐此云正次三者此云等菩提此云覺謂
<lb ed="X" n="0739a06"/><lb ed="R041" n="0666a18"/>無上正等覺也正覺則正觀中道等覺則雙照二
<lb ed="X" n="0739a07"/><lb ed="R041" n="0666b01"/>邊此卽三智一心中得至極無過故云無上。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0739a08"/><lb ed="R041" n="0666b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0739a0801">故知般若波羅蜜多是大神呪是大明呪是無上呪
<lb ed="X" n="0739a09"/><lb ed="R041" n="0666b03"/>是無等等呪能除一切苦眞實不虗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0739a10"/><lb ed="R041" n="0666b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0739a1001">故知下四歎勝能分二一別歎故知者牒前起後
<lb ed="X" n="0739a11"/><lb ed="R041" n="0666b05"/>由佛菩薩依般若得菩提涅槃果故知般若是大
<lb ed="X" n="0739a12"/><lb ed="R041" n="0666b06"/>神呪等皆言呪者約喩歎也以諸神仙得秘呪故
<lb ed="X" n="0739a13"/><lb ed="R041" n="0666b07"/>轉變自在佛菩薩行般若故能轉凡成聖變因爲
<lb ed="X" n="0739a14"/><lb ed="R041" n="0666b08"/>果又呪者願也佛說法時願衆生如佛譬蜾蠃之
<lb ed="X" n="0739a15"/><lb ed="R041" n="0666b09"/>呪螟蛉若爾則顯說密說咸是呪義故今所歎結
<lb ed="X" n="0739a16"/><lb ed="R041" n="0666b10"/>前顯說起後密說釋此爲二消名配法初釋者舊
<lb ed="X" n="0739a17"/><lb ed="R041" n="0666b11"/>云除障不虗名神呪智鑒無昧名明呪更無加過
<lb ed="X" n="0739a18"/><lb ed="R041" n="0666b12"/>名無上呪獨絕無倫名無等等呪配法復二四悉
<lb ed="X" n="0739a19"/><lb ed="R041" n="0666b13"/>六卽夫顯密被機豈踰四益故依此義以立嘉名
<lb ed="X" n="0739a20"/><lb ed="R041" n="0666b14"/>歡喜名神呪生善名明呪破惡名無上呪入理名
<lb ed="X" n="0739a21"/><lb ed="R041" n="0666b15"/>無等等呪六卽者受益入位亦有四異名字改迷
<lb ed="X" n="0739a22"/><lb ed="R041" n="0666b16"/>名神呪觀行相似觀照淸淨名明呪分眞顯理名
<lb ed="X" n="0739a23"/><lb ed="R041" n="0666b17"/>無上呪究竟無過名無等等呪謂無等之位互相
<lb ed="X" n="0739a24"/><lb ed="R041" n="0666b18"/>齊等故云無等等十地論云無等者謂佛比餘衆
<pb ed="X" xml:id="X26.0529.0739b" n="0739b"/>
<lb ed="X" n="0739b01"/><lb ed="R041" n="0667a01"/>生彼非等故重言等者此彼法身等故何故不但
<lb ed="X" n="0739b02"/><lb ed="R041" n="0667a02"/>說無等耶示現等正覺故能除下二總歎能除一
<lb ed="X" n="0739b03"/><lb ed="R041" n="0667a03"/>切苦卽二死苦除眞實不虗卽三德理顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0739b04"/><lb ed="R041" n="0667a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0739b0401">故說般若波羅蜜多呪卽說呪曰。</p><p cb:type="dharani" xml:id="pX26p0739b0414" cb:place="inline">揭諦揭諦波羅揭
<lb ed="X" n="0739b05"/><lb ed="R041" n="0667a05"/>諦波羅僧揭諦菩提娑婆訶</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0739b06"/><lb ed="R041" n="0667a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0739b0601">故說下二秘密般若分二一牒前起後二正說呪
<lb ed="X" n="0739b07"/><lb ed="R041" n="0667a07"/>詞夫諸佛密語非因位所解縱譯梵成華人亦不
<lb ed="X" n="0739b08"/><lb ed="R041" n="0667a08"/>曉故凡當密語例皆不翻深求其致只是密說前
<lb ed="X" n="0739b09"/><lb ed="R041" n="0667a09"/>般若無所得心耳其猶世人典語召物庸俗莫得
<lb ed="X" n="0739b10"/><lb ed="R041" n="0667a10"/>而知物豈異哉或作強釋翻言解義者恐違秘密
<lb ed="X" n="0739b11"/><lb ed="R041" n="0667a11"/>之說今無取焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0739b12"/><lb ed="R041" n="0667a12"/>
<lb ed="X" n="0739b13"/><lb ed="R041" n="0667a13"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>般若心經疏<note place="inline">大尾</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0739b14"/><lb ed="R041" n="0667a14"/>
<lb ed="X" n="0739b15"/><lb ed="R041" n="0667a15"/><cb:div type="w"><p xml:id="pX26p0739b1501">大凡此疏久湮沒未視其全雖爾得支那正本可
<lb ed="X" n="0739b16"/><lb ed="R041" n="0667a16"/>刊梓未其本得於唐鳴<anchor xml:id="nkr_note_add_0739b1601" n="0739b1601"/><anchor xml:id="beg0739b1601" n="0739b1601"/>已<anchor xml:id="end0739b1601"/>乎哉今以<note place="inline">愚</note>所持本以
<lb ed="X" n="0739b17"/><lb ed="R041" n="0667a17"/>梓之繡之流通萬世俟添削於唐本而<anchor xml:id="nkr_note_add_0739b1701" n="0739b1701"/><anchor xml:id="beg0739b1701" n="0739b1701"/>已<anchor xml:id="end0739b1701"/>。</p><p xml:id="pX26p0739b1717" cb:place="inline">明曆丁
<lb ed="X" n="0739b18"/><lb ed="R041" n="0667a18"/>酉春日比丘<note place="inline">大可</note>謹白</p></cb:div></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0739b1601" to="#end0739b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0739b1701" to="#end0739b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0739b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0739b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0739b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0739b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>