<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X26n0534">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 534 般若心經注</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 534 般若心經注</title>
			<author>宋 道隆述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">26</idno>.<idno type="no">534</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">般若心經注</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-01T10:23:06">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X26.0534.0802a" n="0802a"/>
<lb ed="X" n="0802a01"/>
<lb ed="X" n="0802a02"/><cb:docNumber>No. 534</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0802a03"/><lb ed="R041" n="0793a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>般若波羅蜜多心經注</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0802a04"/>
<lb ed="X" n="0802a05"/><lb ed="R041" n="0793a02"/><byline cb:type="author">大宋國　沙門　道隆蘭溪　述</byline>
<lb ed="X" n="0802a06"/><lb ed="R041" n="0793a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802a0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0802001" n="0802001"/>摩訶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802a07"/><lb ed="R041" n="0793a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802a0701">摩訶者梵語此曰大諸佛衆生平等之自性也日
<lb ed="X" n="0802a08"/><lb ed="R041" n="0793a05"/>月不能照虗空無容亘十方無涯際徹三世無際
<lb ed="X" n="0802a09"/><lb ed="R041" n="0793a06"/>限欲知此可盡<anchor xml:id="nkr_note_add_0802a0901" n="0802a0901"/><anchor xml:id="beg0802a0901" n="0802a0901"/>已<anchor xml:id="end0802a0901"/>小心小心者妄想識情又有無
<lb ed="X" n="0802a10"/><lb ed="R041" n="0793a07"/>取捨空不空生佛迷悟等二致也若無小心卽大
<lb ed="X" n="0802a11"/><lb ed="R041" n="0793a08"/>心也在眼曰見在耳曰聞小心衆生漆桶不會可
<lb ed="X" n="0802a12"/><lb ed="R041" n="0793a09"/>憐生向外求咄眉毛本在眼上。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802a13"/><lb ed="R041" n="0793a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802a1301">般若。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802a14"/><lb ed="R041" n="0793a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802a1401">般若者梵語此曰智慧逐諸境界心背眞故不知
<lb ed="X" n="0802a15"/><lb ed="R041" n="0793a12"/>無我我卽愚癡全體也離愚癡謂智有其方便謂
<lb ed="X" n="0802a16"/><lb ed="R041" n="0793a13"/>慧智者慧之體慧者智之用也衆生本來具足矣
<lb ed="X" n="0802a17"/><lb ed="R041" n="0793a14"/>三世諸佛歷代祖師天下老和尙繇之施妙用現
<lb ed="X" n="0802a18"/><lb ed="R041" n="0793a15"/>神通下喝行棒眞般若非文字蠢動含靈本來眞
<lb ed="X" n="0802a19"/><lb ed="R041" n="0793a16"/>性也卽今且道那箇是般若良久曰日面佛月面
<lb ed="X" n="0802a20"/><lb ed="R041" n="0793a17"/>佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802a21"/><lb ed="R041" n="0793a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802a2101">波羅蜜多。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802a22"/><lb ed="R041" n="0793b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802a2201">波羅蜜多者梵語此曰彼岸到無生死是彼岸有
<lb ed="X" n="0802a23"/><lb ed="R041" n="0793b02"/>涅槃是此岸離生死出涅槃卽淸淨本覺也故曰
<lb ed="X" n="0802a24"/><lb ed="R041" n="0793b03"/>淨極光通達寂照含虗空却來觀世間猶如夢中
<pb ed="X" xml:id="X26.0534.0802b" n="0802b"/>
<lb ed="X" n="0802b01"/><lb ed="R041" n="0793b04"/>事卽今見聞覺知起居動靜歷歷分明是夢耶是
<lb ed="X" n="0802b02"/><lb ed="R041" n="0793b05"/>覺耶是生死耶是涅槃耶是垢穢耶是淸淨耶諸
<lb ed="X" n="0802b03"/><lb ed="R041" n="0793b06"/>人向自<anchor xml:id="nkr_note_add_0802b0301" n="0802b0301"/><anchor xml:id="beg0802b0301" n="0802b0301"/>己<anchor xml:id="end0802b0301"/>命脉上自辨別看良久曰白鳥入蘆華。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802b04"/><lb ed="R041" n="0793b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802b0401">心經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802b05"/><lb ed="R041" n="0793b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802b0501">心經者大道也無小礙無差路又無小法可得故
<lb ed="X" n="0802b06"/><lb ed="R041" n="0793b09"/>無心謂道衆生不知隨境分名相增長我見是故
<lb ed="X" n="0802b07"/><lb ed="R041" n="0793b10"/>不行大道古人曰大道透長安到長安了當知王
<lb ed="X" n="0802b08"/><lb ed="R041" n="0793b11"/>知了豈有他哉且道卽今起居動靜得誰恩力野
<lb ed="X" n="0802b09"/><lb ed="R041" n="0793b12"/>老不知堯舜力鼕鼕擊鼓祭江神。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802b10"/><lb ed="R041" n="0793b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802b1001">觀自在菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802b11"/><lb ed="R041" n="0793b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802b1101">司空山本淨禪師曰若會應處本無心始得名爲
<lb ed="X" n="0802b12"/><lb ed="R041" n="0793b15"/>觀自在。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802b13"/><lb ed="R041" n="0793b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802b1301">行深般若波羅蜜多時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802b14"/><lb ed="R041" n="0793b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802b1401">行者不行一切是佛行也深者佛乘也不見一法
<lb ed="X" n="0802b15"/><lb ed="R041" n="0793b18"/>卽如來也淺者聲聞緣覺乃至著文字行般若人
<lb ed="X" n="0802b16"/><lb ed="R041" n="0794a01"/>等也故大般若魔事品云或依文字執有般若波
<lb ed="X" n="0802b17"/><lb ed="R041" n="0794a02"/>羅蜜多菩薩當知是爲魔事又功德品云於此般
<lb ed="X" n="0802b18"/><lb ed="R041" n="0794a03"/>若波羅蜜多受持讀誦不爲毒藥所害刀兵所傷
<lb ed="X" n="0802b19"/><lb ed="R041" n="0794a04"/>火所焚燒水所漂溺乃至不爲四百四病之所夭
<lb ed="X" n="0802b20"/><lb ed="R041" n="0794a05"/>歿云云外離諸緣內不住根本衆魔難窺六賊無
<lb ed="X" n="0802b21"/><lb ed="R041" n="0794a06"/>破離四句絕百非無蹤跡可求故曰深般若般若
<lb ed="X" n="0802b22"/><lb ed="R041" n="0794a07"/>鋒不立一塵卽是行也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802b23"/><lb ed="R041" n="0794a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802b2301">照見五蘊皆空度一切苦厄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802b24"/><lb ed="R041" n="0794a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802b2401">五蘊者色受想行識也起心見境故曰色希望色
<pb ed="X" xml:id="X26.0534.0802c" n="0802c"/>
<lb ed="X" n="0802c01"/><lb ed="R041" n="0794a10"/>故曰受記憶不休故曰想心妄不止故曰行行不
<lb ed="X" n="0802c02"/><lb ed="R041" n="0794a11"/>休輪迴不免故曰識照見者返照也不染境緣退
<lb ed="X" n="0802c03"/><lb ed="R041" n="0794a12"/>步見性謂返照般若眞空也度者盡也應五蘊空
<lb ed="X" n="0802c04"/><lb ed="R041" n="0794a13"/>苦厄盡紅日三竿伸脚眠。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802c05"/><lb ed="R041" n="0794a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802c0501">舍利子色不異空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802c06"/><lb ed="R041" n="0794a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802c0601">色本自空生迷人向眞空外見色了得從心起心
<lb ed="X" n="0802c07"/><lb ed="R041" n="0794a16"/>無色相歸根得旨隨照失宗任他<g ref="#CB01926">灰</g>頭土面。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802c08"/><lb ed="R041" n="0794a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802c0801">空不異色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802c09"/><lb ed="R041" n="0794a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802c0901">空依色現色卽歸空心起故色也心無所依故空
<lb ed="X" n="0802c10"/><lb ed="R041" n="0794b01"/>也了悟心空諸法自空眞空端的作麼生道山上
<lb ed="X" n="0802c11"/><lb ed="R041" n="0794b02"/>鯉魚水底蓬塵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802c12"/><lb ed="R041" n="0794b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802c1201">色卽是空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802c13"/><lb ed="R041" n="0794b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802c1301">色卽空用空卽色體萬波不離水喝一喝云賓主
<lb ed="X" n="0802c14"/><lb ed="R041" n="0794b05"/>歷然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802c15"/><lb ed="R041" n="0794b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802c1501">空卽是色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802c16"/><lb ed="R041" n="0794b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802c1601">空卽色體色卽空用咄云事從叮嚀起。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802c17"/><lb ed="R041" n="0794b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802c1701">受想行識亦復如是舍利子是諸法空相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802c18"/><lb ed="R041" n="0794b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802c1801">五蘊者了得心源自空覺心空不滯覺空所空滅
<lb ed="X" n="0802c19"/><lb ed="R041" n="0794b10"/>佛藏經曰一切法空無我無人無衆生無壽命此
<lb ed="X" n="0802c20"/><lb ed="R041" n="0794b11"/>之謂也諸法者色受想行識六根等之十八界也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802c21"/><lb ed="R041" n="0794b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802c2101">不生不滅不垢不淨不增不減。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802c22"/><lb ed="R041" n="0794b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0802c2201">心空則諸法亦空也有甚麼生滅垢淨增減哉畢
<lb ed="X" n="0802c23"/><lb ed="R041" n="0794b14"/>竟空不立一塵一法打禪床云還聞麼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0802c24"/><lb ed="R041" n="0794b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0802c2401">是故空中無色無受想行識。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X26.0534.0803a" n="0803a"/>
<lb ed="X" n="0803a01"/><lb ed="R041" n="0794b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803a0101">空本無相不得求色不會底人元來不疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803a02"/><lb ed="R041" n="0794b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803a0201">無眼耳鼻舌身意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803a03"/><lb ed="R041" n="0794b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803a0301">六根者諸善惡業窟宅也六賊堅城也愚人謂毀
<lb ed="X" n="0803a04"/><lb ed="R041" n="0795a01"/>堅城殺六賊心地穩密無孔鐵鎚現前打禪床云
<lb ed="X" n="0803a05"/><lb ed="R041" n="0795a02"/>百雜碎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803a06"/><lb ed="R041" n="0795a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803a0601">無色聲香味觸法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803a07"/><lb ed="R041" n="0795a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803a0701">元依一精明分成六和合一處成休復六用皆不
<lb ed="X" n="0803a08"/><lb ed="R041" n="0795a05"/>成塵垢應念消成圓明淨妙餘塵尙諸學明極卽
<lb ed="X" n="0803a09"/><lb ed="R041" n="0795a06"/>如來大智還同愚。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803a10"/><lb ed="R041" n="0795a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803a1001">無眼界乃至無意識界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803a11"/><lb ed="R041" n="0795a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803a1101">總無十八界也擧眼界與意識界餘準之可知六
<lb ed="X" n="0803a12"/><lb ed="R041" n="0795a09"/>根無主塵境自亡通身是眼見不到通身是耳聞
<lb ed="X" n="0803a13"/><lb ed="R041" n="0795a10"/>不及通身是心監不出通身是舌說不得芭蕉無
<lb ed="X" n="0803a14"/><lb ed="R041" n="0795a11"/>耳聞雷開葵華無眼向日轉且道是有眼耶是無
<lb ed="X" n="0803a15"/><lb ed="R041" n="0795a12"/>眼耶石虎吞却木羊兒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803a16"/><lb ed="R041" n="0795a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803a1601">無無明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803a17"/><lb ed="R041" n="0795a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803a1701">凡夫迷雲被掩不知本地風光但偏逐境迷<anchor xml:id="nkr_note_add_0803a1701" n="0803a1701"/><anchor xml:id="beg0803a1701" n="0803a1701"/>己<anchor xml:id="end0803a1701"/>故
<lb ed="X" n="0803a18"/><lb ed="R041" n="0795a15"/>却物爲上逐物爲下直了心源則光明現故云無
<lb ed="X" n="0803a19"/><lb ed="R041" n="0795a16"/>無明那箇是諸人本地風光新羅夜半日頭明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803a20"/><lb ed="R041" n="0795a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803a2001">亦無無明盡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803a21"/><lb ed="R041" n="0795a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803a2101">塵勞本無不加了知盡此什麼靈臺一點不揩磨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803a22"/><lb ed="R041" n="0795b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803a2201">乃至無老死。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803a23"/><lb ed="R041" n="0795b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803a2301">生死之二法一心妙用有無之二法自性眞德也
<lb ed="X" n="0803a24"/><lb ed="R041" n="0795b03"/>施一心用則六根現前迷用則生也迷體則死也
<pb ed="X" xml:id="X26.0534.0803b" n="0803b"/>
<lb ed="X" n="0803b01"/><lb ed="R041" n="0795b04"/>存生死無明也了生死無無明也兩箇泥牛鬪入
<lb ed="X" n="0803b02"/><lb ed="R041" n="0795b05"/>海不知何人引得來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803b03"/><lb ed="R041" n="0795b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803b0301">亦無老死盡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803b04"/><lb ed="R041" n="0795b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803b0401">生死老病本來無也夢裡明明有六趣覺後空空
<lb ed="X" n="0803b05"/><lb ed="R041" n="0795b08"/>無大千毫釐有差天地懸隔證實相理一切衆生
<lb ed="X" n="0803b06"/><lb ed="R041" n="0795b09"/>同一淸淨實相也盡是什麼良久曰張公喫酒李
<lb ed="X" n="0803b07"/><lb ed="R041" n="0795b10"/>公醉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803b08"/><lb ed="R041" n="0795b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803b0801">無苦集滅道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803b09"/><lb ed="R041" n="0795b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803b0901">無此四聖諦法也苦諦者貪著世間相無間歇也
<lb ed="X" n="0803b10"/><lb ed="R041" n="0795b13"/>集諦者向經論之中求妙理也滅諦者厭諸善惡
<lb ed="X" n="0803b11"/><lb ed="R041" n="0795b14"/>求寂滅也道諦者眞寂也諸佛衆生具足無欠餘
<lb ed="X" n="0803b12"/><lb ed="R041" n="0795b15"/>咦恁麼會易不恁麼會難具衲僧眼目試甄別看。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803b13"/><lb ed="R041" n="0795b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803b1301">無智亦無得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803b14"/><lb ed="R041" n="0795b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803b1401">道不在見聞覺知而不離見聞覺知中諸法從本
<lb ed="X" n="0803b15"/><lb ed="R041" n="0795b18"/>無可得東西不辨南北不別心法幷亡未夢見在
<lb ed="X" n="0803b16"/><lb ed="R041" n="0796a01"/>諸人要會麼鐵蒺莉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803b17"/><lb ed="R041" n="0796a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803b1701">以無所得故菩提薩埵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803b18"/><lb ed="R041" n="0796a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803b1801">普照寂滅無一法可得菩提也了得諸法不可得
<lb ed="X" n="0803b19"/><lb ed="R041" n="0796a04"/>名菩提薩埵故古人曰一如體玄兀爾忘緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803b20"/><lb ed="R041" n="0796a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803b2001">依般若波羅蜜多故心無罣礙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803b21"/><lb ed="R041" n="0796a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803b2101">色空不二淨穢幷亡境依心起有心空寂境自不
<lb ed="X" n="0803b22"/><lb ed="R041" n="0796a07"/>存心境自空迴然無事有何罣礙要知麼八角磨
<lb ed="X" n="0803b23"/><lb ed="R041" n="0796a08"/>盤空裡走。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803b24"/><lb ed="R041" n="0796a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803b2401">無罣礙故無有恐怖。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X26.0534.0803c" n="0803c"/>
<lb ed="X" n="0803c01"/><lb ed="R041" n="0796a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803c0101">心心無所依亦不可得不礙於生死間鑊湯爐炭
<lb ed="X" n="0803c02"/><lb ed="R041" n="0796a11"/>吹敎滅劍樹刀山喝便摧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803c03"/><lb ed="R041" n="0796a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803c0301">遠離一切顚倒夢想。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803c04"/><lb ed="R041" n="0796a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803c0401">心迷謂顚堅執我凡夫謂倒四大假和合體爲我
<lb ed="X" n="0803c05"/><lb ed="R041" n="0796a14"/>六根境界爲心故云夢想智者醒夢靜也迷人信
<lb ed="X" n="0803c06"/><lb ed="R041" n="0796a15"/>夢忙也直了心源無一心可得是遠離也卽今誰
<lb ed="X" n="0803c07"/><lb ed="R041" n="0796a16"/>是遠離顚倒夢想纔有言語是揀擇是明白不在
<lb ed="X" n="0803c08"/><lb ed="R041" n="0796a17"/>揀擇明白底是何人暗裡抽橫骨明中坐舌頭若
<lb ed="X" n="0803c09"/><lb ed="R041" n="0796a18"/>知此人有何顚倒夢想佛法不現前不得成佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803c10"/><lb ed="R041" n="0796b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803c1001">究竟涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803c11"/><lb ed="R041" n="0796b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803c1101">究竟窮極之義也佛祖言不及故云究竟是云理
<lb ed="X" n="0803c12"/><lb ed="R041" n="0796b03"/>極忘情謂如何得喩齊當頭霜夜月任運落前溪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803c13"/><lb ed="R041" n="0796b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803c1301">三世諸佛依般若波羅蜜多故得阿耨多羅三藐三
<lb ed="X" n="0803c14"/><lb ed="R041" n="0796b05"/>菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803c15"/><lb ed="R041" n="0796b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803c1501">阿者無也耨多羅者上也三藐者正也三菩提者
<lb ed="X" n="0803c16"/><lb ed="R041" n="0796b07"/>眞道也合云無上正眞道深行般若卽得菩提是
<lb ed="X" n="0803c17"/><lb ed="R041" n="0796b08"/>眞解脫也佛言知卽身有佛性故今得成阿耨菩
<lb ed="X" n="0803c18"/><lb ed="R041" n="0796b09"/>提云云。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803c19"/><lb ed="R041" n="0796b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0803c1901">故知般若波羅蜜多是大神呪是大明呪是無上呪
<lb ed="X" n="0803c20"/><lb ed="R041" n="0796b11"/>是無等等呪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0803c21"/><lb ed="R041" n="0796b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0803c2101">呪者是契當句也心與行相應之謂契亦呪云心
<lb ed="X" n="0803c22"/><lb ed="R041" n="0796b13"/>故云神呪衆生一心無有涯際十方虗空皆在心
<lb ed="X" n="0803c23"/><lb ed="R041" n="0796b14"/>性中如空中有一片雲故云大神呪淘然明白無
<lb ed="X" n="0803c24"/><lb ed="R041" n="0796b15"/>變易在衆生不變在佛祖不變故云本分又云心
<pb ed="X" xml:id="X26.0534.0804a" n="0804a"/>
<lb ed="X" n="0804a01"/><lb ed="R041" n="0796b16"/>地唯此一事實餘二則非眞故云大明呪萬法從
<lb ed="X" n="0804a02"/><lb ed="R041" n="0796b17"/>一心生無始無終輭如金剛堅似兜羅綿誰分限
<lb ed="X" n="0804a03"/><lb ed="R041" n="0796b18"/>量故云無上呪直行直用與佛祖無差別故云無
<lb ed="X" n="0804a04"/><lb ed="R041" n="0797a01"/>等等呪要見此呪麼良久曰鎭州蘿蔔從來大也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0804a05"/><lb ed="R041" n="0797a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0804a0501">能除一切苦眞實不虗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0804a06"/><lb ed="R041" n="0797a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0804a0601">諸佛依此呪得菩提故云不虗也君臣道合街頭
<lb ed="X" n="0804a07"/><lb ed="R041" n="0797a04"/>孤峰自在受用家舍途中自由現成現成端的誰
<lb ed="X" n="0804a08"/><lb ed="R041" n="0797a05"/>知長憶江南三月裡鷓鴣啼處百華香。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0804a09"/><lb ed="R041" n="0797a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0804a0901">故說般若波羅蜜多呪卽說呪曰。</p>
<lb ed="X" n="0804a10"/><lb ed="R041" n="0797a07"/><p cb:type="dharani" xml:id="pX26p0804a1001">羯諦羯諦</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0804a11"/><lb ed="R041" n="0797a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0804a1101">始羯諦無妄想可除次羯諦無眞可求眞妄俱寂
<lb ed="X" n="0804a12"/><lb ed="R041" n="0797a09"/>無有二法今夜一輪滿淸光何處無。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0804a13"/><lb ed="R041" n="0797a10"/><cb:div type="orig"><p cb:type="dharani" xml:id="pX26p0804a1301">波羅羯諦</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0804a14"/><lb ed="R041" n="0797a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0804a1401">此心元來淸淨無塵垢可染珊瑚枝上撐著月。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0804a15"/><lb ed="R041" n="0797a12"/><cb:div type="orig"><p cb:type="dharani" xml:id="pX26p0804a1501">波羅僧羯諦</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0804a16"/><lb ed="R041" n="0797a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0804a1601">淸淨與塵垢雙對言也若離塵垢淸淨因何立看
<lb ed="X" n="0804a17"/><lb ed="R041" n="0797a14"/>看破鏡不重照。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0804a18"/><lb ed="R041" n="0797a15"/><cb:div type="orig"><p cb:type="dharani" xml:id="pX26p0804a1801">菩提</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0804a19"/><lb ed="R041" n="0797a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0804a1901">卽是道也道者無依也日午打三更。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0804a20"/><lb ed="R041" n="0797a17"/><cb:div type="orig"><p cb:type="dharani" xml:id="pX26p0804a2001">娑婆訶</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0804a21"/><lb ed="R041" n="0797a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0804a2101">畢竟空亦無依空相亦無三人稱龜作鼈。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0804a22"/><lb ed="R041" n="0797b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0804a2201">般若心經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0804a23"/><lb ed="R041" n="0797b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0804a2301">再犯不許。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0804a24"/><lb ed="R041" n="0797b04"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>般若波羅蜜多心經注<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0802a0901" to="#end0802a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0802b0301" to="#end0802b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0803a1701" to="#end0803a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0802001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0802001">奘師所譯題目不加摩訶二字今加之者以存注者深意也</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0802a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0802a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0802b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0802b0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0803a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0803a1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>