<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X26n0551">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 551 般若心經發隱</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 551 般若心經發隱</title>
			<author>明 正相解</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">26</idno>.<idno type="no">551</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">般若心經發隱</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB15106">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName>
				<mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15148">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15148</charName>
				<mapping cb:dec="998188" type="PUA">U+F3B2C</mapping>
			<mapping type="unicode">U+26615</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>畫</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[書-曰+(且-二+人)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15354">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15354</charName>
				<mapping cb:dec="998394" type="PUA">U+F3BFA</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>媸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[媏-而+(一/虫)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-01T10:23:07">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X26.0551.0859c" n="0859c"/>
<lb ed="X" n="0859c01"/>
<cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 551-A 般若波羅蜜多心經發隱序</cb:mulu><head>No. 551-A
<lb ed="X" n="0859c02"/><lb ed="R041" n="0904a01"/> 般若波羅蜜多心經發隱序</head>
<lb ed="X" n="0859c03"/>
<lb ed="X" n="0859c04"/>
<lb ed="X" n="0859c05"/><lb ed="R041" n="0904a02"/><p xml:id="pX26p0859c0501">般若之爲敎也廣博充虗周窮萬物種種法門該詮
<lb ed="X" n="0859c06"/><lb ed="R041" n="0904a03"/>此也種種行因該修此也括十界依正之森羅收色
<lb ed="X" n="0859c07"/><lb ed="R041" n="0904a04"/>心之二字開無量方便之多途照五蘊之一空蕩人
<lb ed="X" n="0859c08"/><lb ed="R041" n="0904a05"/>心之多執遣六道之昏迷曰境曰心俱融不異是凡
<lb ed="X" n="0859c09"/><lb ed="R041" n="0904a06"/>是聖咸共一如正謂諸法從本來常自寂滅相豈可
<lb ed="X" n="0859c10"/><lb ed="R041" n="0904a07"/>語言文字跂及者哉昔日世尊陞座默然良久文殊
<lb ed="X" n="0859c11"/><lb ed="R041" n="0904a08"/>白衆云諦觀法王法法王法如是此如來無說海衆
<lb ed="X" n="0859c12"/><lb ed="R041" n="0904a09"/>無聞斯乃眞說般若之時也奈何鈍淺之流更煩世
<lb ed="X" n="0859c13"/><lb ed="R041" n="0904a10"/>尊搖唇皷舌無風起浪觀小大機說漸頓敎由是開
<lb ed="X" n="0859c14"/><lb ed="R041" n="0904a11"/>演五時之異咸會一乘設施九界之別同臻佛界然
<lb ed="X" n="0859c15"/><lb ed="R041" n="0904a12"/>此經者文最約而義最廣難盡其奧說者染指而<anchor xml:id="nkr_note_add_0859c1501" n="0859c1501"/><anchor xml:id="beg0859c1501" n="0859c1501"/>已<anchor xml:id="end0859c1501"/>
<lb ed="X" n="0859c16"/><lb ed="R041" n="0904a13"/>釋其名如人百體四肢惟心最靈故曰心經又則般
<lb ed="X" n="0859c17"/><lb ed="R041" n="0904a14"/>若是衆生本有之靈心向被五蘊覆積多劫說此照
<lb ed="X" n="0859c18"/><lb ed="R041" n="0904a15"/>見之方開示悟入意登彼岸故曰心經然此經者自
<lb ed="X" n="0859c19"/><lb ed="R041" n="0904a16"/>古及今遞代以來註述甚多或泛然而混融或<g ref="#CB15148">𦘕</g>蛇
<lb ed="X" n="0859c20"/><lb ed="R041" n="0904a17"/>而添足今之饒舌多附臆說是中旣以人法各四派
<lb ed="X" n="0859c21"/><lb ed="R041" n="0904a18"/>分演義名曰發隱而於足上又添足焉敢露一班覽
<lb ed="X" n="0859c22"/><lb ed="R041" n="0904b01"/>者哂叱。</p><p xml:id="pX26p0859c2204" cb:place="inline">旹
<lb ed="X" n="0859c23" type="honorific"/><lb ed="R041" n="0904b02"/>崇禎八年歲在乙亥五月下澣比丘正相體如識</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0859c24"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">般若波羅蜜多心經發隱</cb:mulu>
<pb ed="X" xml:id="X26.0551.0860a" n="0860a"/>
<lb ed="X" n="0860a01"/><cb:docNumber>No. 551</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0860a02"/><lb ed="R041" n="0904b04"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>般若波羅蜜多心經發隱</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0860a03"/>
<lb ed="X" n="0860a04"/>
<lb ed="X" n="0860a05"/><lb ed="R041" n="0904b05"/><byline cb:type="author">繩天台敎後學比丘　正相　解</byline>
<lb ed="X" n="0860a06"/><lb ed="R041" n="0904b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0860a0601">△初釋經題。</p><p xml:id="pX26p0860a0606" cb:place="inline">山家大師凡釋經題先立五重玄
<lb ed="X" n="0860a07"/><lb ed="R041" n="0904b07"/>義一釋名二辨體三明宗四論用五判敎相夫如
<lb ed="X" n="0860a08"/><lb ed="R041" n="0904b08"/>來說法法必有名名必顯體體顯由宗宗成有用
<lb ed="X" n="0860a09"/><lb ed="R041" n="0904b09"/>以判敎相有此五重如網得綱如衣得領一經之
<lb ed="X" n="0860a10"/><lb ed="R041" n="0904b10"/>旨灼然在目今經以單法爲名實相爲體大乘因
<lb ed="X" n="0860a11"/><lb ed="R041" n="0904b11"/>果爲宗度苦爲用熟酥爲敎相。</p><p xml:id="pX26p0860a1113" cb:place="inline">○一釋名者而有
<lb ed="X" n="0860a12"/><lb ed="R041" n="0904b12"/>通別通者十二分敎總名曰經別則有七或單或
<lb ed="X" n="0860a13"/><lb ed="R041" n="0904b13"/>複或具足三而立名也今經以單法爲名也梵語
<lb ed="X" n="0860a14"/><lb ed="R041" n="0904b14"/>般若華言智慧又云淨慧智慧者以照了爲義通
<lb ed="X" n="0860a15"/><lb ed="R041" n="0904b15"/>乎凡聖淨慧者出纏爲義直照理故此慧破諸妄
<lb ed="X" n="0860a16"/><lb ed="R041" n="0904b16"/>念稱理圓極無分而分三種名別一實相般若所
<lb ed="X" n="0860a17"/><lb ed="R041" n="0904b17"/>觀理體是也二觀照般若能觀妙慧是也三文字
<lb ed="X" n="0860a18"/><lb ed="R041" n="0904b18"/>般若卽所詮顯密句義是也分而不分唯是一體
<lb ed="X" n="0860a19"/><lb ed="R041" n="0905a01"/>用有三名非三非一而三而一宛然有此二義故
<lb ed="X" n="0860a20"/><lb ed="R041" n="0905a02"/>不飜也又般若者果上證得極理甚深不同因中
<lb ed="X" n="0860a21"/><lb ed="R041" n="0905a03"/>輕薄係尊重不飜也波羅蜜多者華言到彼岸對
<lb ed="X" n="0860a22"/><lb ed="R041" n="0905a04"/>此而言彼也此般若聖凡一體物我同根彌滿淸
<lb ed="X" n="0860a23"/><lb ed="R041" n="0905a05"/>淨本無彼此卽以淸淨心中照而不寂一念妄動
<lb ed="X" n="0860a24"/><lb ed="R041" n="0905a06"/>而生人我起乎煩惱依煩惱而長生死立生死爲
<pb ed="X" xml:id="X26.0551.0860b" n="0860b"/>
<lb ed="X" n="0860b01"/><lb ed="R041" n="0905a07"/>此岸煩惱爲中流涅槃爲彼岸四敎四門各論彼
<lb ed="X" n="0860b02"/><lb ed="R041" n="0905a08"/>此抱長迷而不覺居衆苦而自甘者凡夫此岸也
<lb ed="X" n="0860b03"/><lb ed="R041" n="0905a09"/>解三空而自脫修諦緣而取證者聲聞與緣覺也
<lb ed="X" n="0860b04"/><lb ed="R041" n="0905a10"/>雖脫分段由居變易此岸而爲塵沙界斷依智照
<lb ed="X" n="0860b05"/><lb ed="R041" n="0905a11"/>理分破無明分證三德者菩薩也仍居變易岸頭
<lb ed="X" n="0860b06"/><lb ed="R041" n="0905a12"/>至等覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0860b0601" n="0860b0601"/><anchor xml:id="beg0860b0601" n="0860b0601"/>已<anchor xml:id="end0860b0601"/>仍曰到而未極此通前三敎而論彼此
<lb ed="X" n="0860b07"/><lb ed="R041" n="0905a13"/>若從圓敎勝說生死卽涅槃無滅可證此則無到
<lb ed="X" n="0860b08"/><lb ed="R041" n="0905a14"/>而到却而觀之生死涅槃俱爲幻夢所謂圓滿菩
<lb ed="X" n="0860b09"/><lb ed="R041" n="0905a15"/>提歸無所得也心者卽所辨之體也而有三別一
<lb ed="X" n="0860b10"/><lb ed="R041" n="0905a16"/>曰肉團心二曰緣慮心三曰靈知心肉團心者父
<lb ed="X" n="0860b11"/><lb ed="R041" n="0905a17"/>母血氣所生今現在五臟中者是爲二心之附托
<lb ed="X" n="0860b12"/><lb ed="R041" n="0905a18"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0860b1201" n="0860b1201"/><anchor xml:id="beg0860b1201" n="0860b1201"/>已<anchor xml:id="end0860b1201"/>緣慮心者今對六塵境上緣而分別者是靈
<lb ed="X" n="0860b13"/><lb ed="R041" n="0905b01"/>知心者混千差而不濫亘萬古以長今竪窮三際
<lb ed="X" n="0860b14"/><lb ed="R041" n="0905b02"/>而無來無去橫徧十虗而無欠無餘在聖不增處
<lb ed="X" n="0860b15"/><lb ed="R041" n="0905b03"/>凡不減爲前二心之所混者爲之迷識此三心而
<lb ed="X" n="0860b16"/><lb ed="R041" n="0905b04"/>不雜者爲之悟融二心爲一體者爲之證凡夫認
<lb ed="X" n="0860b17"/><lb ed="R041" n="0905b05"/>肉團心爲心尙迷緣慮而況靈知外道以緣慮心
<lb ed="X" n="0860b18"/><lb ed="R041" n="0905b06"/>爲靈知以昏擾擾相以爲心性一迷爲心決定惑
<lb ed="X" n="0860b19"/><lb ed="R041" n="0905b07"/>爲色身之內而不知外洎虗空山河大地咸是妙
<lb ed="X" n="0860b20"/><lb ed="R041" n="0905b08"/>明心中之所現物衆生在湛湛靈知之中抂受生
<lb ed="X" n="0860b21"/><lb ed="R041" n="0905b09"/>滅之苦如來在區區生滅之中恒居涅槃所以詮
<lb ed="X" n="0860b22"/><lb ed="R041" n="0905b10"/>種種法門莫非爲此心也經者一代之總名梵語
<lb ed="X" n="0860b23"/><lb ed="R041" n="0905b11"/>修多羅飜爲契經契理契機故也又經者訓法訓
<lb ed="X" n="0860b24"/><lb ed="R041" n="0905b12"/>常十界同軌之謂法三世不易之謂常又金口所
<pb ed="X" xml:id="X26.0551.0860c" n="0860c"/>
<lb ed="X" n="0860c01"/><lb ed="R041" n="0905b13"/>宣之聖訓故云經。</p><p xml:id="pX26p0860c0108" cb:place="inline">○二辨體者卽一經所詮之理
<lb ed="X" n="0860c02"/><lb ed="R041" n="0905b14"/>體經云是諸法空相空卽無也無相之相名爲實
<lb ed="X" n="0860c03"/><lb ed="R041" n="0905b15"/>相三般若中實相般若是也後之宗歸極於此用
<lb ed="X" n="0860c04"/><lb ed="R041" n="0905b16"/>則起發於此六度之源首諸法之正印故實相此
<lb ed="X" n="0860c05"/><lb ed="R041" n="0905b17"/>經之體也。</p><p xml:id="pX26p0860c0505" cb:place="inline">○三明宗者卽觀照之智爲能到之因
<lb ed="X" n="0860c06"/><lb ed="R041" n="0905b18"/>究竟涅槃爲所到之果全性起修宗卽體家之宗
<lb ed="X" n="0860c07"/><lb ed="R041" n="0906a01"/>全修在性體卽宗家之體行始爲因行終爲果行
<lb ed="X" n="0860c08"/><lb ed="R041" n="0906a02"/>始則照蘊空爲因行終卽究竟涅槃爲果故大乘
<lb ed="X" n="0860c09"/><lb ed="R041" n="0906a03"/>因果爲此經之宗也。</p><p xml:id="pX26p0860c0909" cb:place="inline">○四論用者卽文字般若因
<lb ed="X" n="0860c10"/><lb ed="R041" n="0906a04"/>文顯理因理發行超二死越中流度一切苦厄得
<lb ed="X" n="0860c11"/><lb ed="R041" n="0906a05"/>究竟涅槃皆由此經所以度苦厄爲此經之力用
<lb ed="X" n="0860c12"/><lb ed="R041" n="0906a06"/>也。</p><p xml:id="pX26p0860c1202" cb:place="inline">○五判敎相者敎者聖人被下之言也相者分
<lb ed="X" n="0860c13"/><lb ed="R041" n="0906a07"/>別同異也而有五時之異華嚴兼阿含但方等對
<lb ed="X" n="0860c14"/><lb ed="R041" n="0906a08"/>般若帶法華涅槃純一無雜今經屬第四時通具
<lb ed="X" n="0860c15"/><lb ed="R041" n="0906a09"/>衍門三敎而正意在圓題竟。</p>
<lb ed="X" n="0860c16"/><lb ed="R041" n="0906a10"/><p xml:id="pX26p0860c1601">△二釋經文三初科段。</p><p xml:id="pX26p0860c1610" cb:place="inline">諸經常儀三科分經謂
<lb ed="X" n="0860c17"/><lb ed="R041" n="0906a11"/>序正流通今經文略義廣始不見序分終不見流
<lb ed="X" n="0860c18"/><lb ed="R041" n="0906a12"/>通今欲解釋擬分三段大約如遺敎經之例也。</p>
<lb ed="X" n="0860c19"/><lb ed="R041" n="0906a13"/><p xml:id="pX26p0860c1901">初序分此經無通序但有別序或者通序在大部
<lb ed="X" n="0860c20"/><lb ed="R041" n="0906a14"/>譯師略也別序從觀自在下至度一切苦厄別序
<lb ed="X" n="0860c21"/><lb ed="R041" n="0906a15"/>也且賢首孤山二疏之中一云略標綱要一云據
<lb ed="X" n="0860c22"/><lb ed="R041" n="0906a16"/>行標起其意均此。</p><p xml:id="pX26p0860c2208" cb:place="inline">二從舍利子色不異空至是
<lb ed="X" n="0860c23"/><lb ed="R041" n="0906a17"/>無等等呪是正宗能除一切苦呪盡爲流通也此
<lb ed="X" n="0860c24"/><lb ed="R041" n="0906a18"/>經說處一云甚深祕藏中說如圓覺之類也一云
<pb ed="X" xml:id="X26.0551.0861a" n="0861a"/>
<lb ed="X" n="0861a01"/><lb ed="R041" n="0906b01"/>王城鷲嶺若約大部般若當在<name role="" type="person">鷲山</name>。</p><p xml:id="pX26p0861a0115" cb:place="inline">△二譯師。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0861a02"/><lb ed="R041" n="0906b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0861a0201">唐三藏法師<name role="" type="person">玄奘</name>奉　詔譯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0861a03"/><lb ed="R041" n="0906b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0861a0301">此七佛譯經之師也相傳謂旃檀佛之化身但未
<lb ed="X" n="0861a04"/><lb ed="R041" n="0906b04"/>考的大師俗姓陳氏頴川人仲弓之後裔生而知
<lb ed="X" n="0861a05"/><lb ed="R041" n="0906b05"/>之過目不忘幼學儒典壯討竺墳尋論一十七周
<lb ed="X" n="0861a06"/><lb ed="R041" n="0906b06"/>經歷百有餘載貞觀十九年松稍東向法衆迎歸
<lb ed="X" n="0861a07"/><lb ed="R041" n="0906b07"/>勅命<name role="" type="person">弘福寺</name>飜譯具如傳載凡經五譯一羅什譯
<lb ed="X" n="0861a08"/><lb ed="R041" n="0906b08"/>名摩訶般若波羅蜜大明呪經二奘師卽此是也
<lb ed="X" n="0861a09"/><lb ed="R041" n="0906b09"/>三般若利言譯名與奘師同四法月譯名普徧智
<lb ed="X" n="0861a10"/><lb ed="R041" n="0906b10"/>藏般若波羅蜜<anchor xml:id="nkr_note_orig_0861001" n="0861001"/>多經五施護譯名佛說聖母般若
<lb ed="X" n="0861a11"/><lb ed="R041" n="0906b11"/>波羅蜜多心經今所釋者俱照奘師譯本有二意
<lb ed="X" n="0861a12"/><lb ed="R041" n="0906b12"/>故何者一奘師西竺去來途中以此經爲濯障之
<lb ed="X" n="0861a13"/><lb ed="R041" n="0906b13"/>資二世間傳持者俱依此本彼國經歷具載本傳
<lb ed="X" n="0861a14"/><lb ed="R041" n="0906b14"/>此不繁引。</p><p xml:id="pX26p0861a1405" cb:place="inline">△三正釋經文初序分三初出能修之
<lb ed="X" n="0861a15"/><lb ed="R041" n="0906b15"/>人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0861a16"/><lb ed="R041" n="0906b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0861a1601">觀自在菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0861a17"/><lb ed="R041" n="0906b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0861a1701">此經家序先能修之人有因有果有通有別觀自
<lb ed="X" n="0861a18"/><lb ed="R041" n="0906b18"/>在者修因美號也三智一心中發三諦一心中照
<lb ed="X" n="0861a19"/><lb ed="R041" n="0907a01"/>在空不離假中在假不別空中在中雙照空假圓
<lb ed="X" n="0861a20"/><lb ed="R041" n="0907a02"/>融無礙俱非作意故云自在自在卽眞我眞我無
<lb ed="X" n="0861a21"/><lb ed="R041" n="0907a03"/>我而無所不我卽是實相故云自在此釋因也又
<lb ed="X" n="0861a22"/><lb ed="R041" n="0907a04"/>觀世音者觀卽能觀之智從實相體發中道智以
<lb ed="X" n="0861a23"/><lb ed="R041" n="0907a05"/>中道智照法界理故云觀音者所觀之境卽十界
<lb ed="X" n="0861a24"/><lb ed="R041" n="0907a06"/>之機類音殊唱應以何身而得度者卽現何身而
<pb ed="X" xml:id="X26.0551.0861b" n="0861b"/>
<lb ed="X" n="0861b01"/><lb ed="R041" n="0907a07"/>爲說法三十四聖容非前非後一時普現如一月
<lb ed="X" n="0861b02"/><lb ed="R041" n="0907a08"/>在天影臨萬水故云觀世音此釋果號也通者凡
<lb ed="X" n="0861b03"/><lb ed="R041" n="0907a09"/>修般若之人念念照常理心心息幻塵境觀一如
<lb ed="X" n="0861b04"/><lb ed="R041" n="0907a10"/>而無差忒故云自在別者菩薩<anchor xml:id="nkr_note_add_0861b0401" n="0861b0401"/><anchor xml:id="beg0861b0401" n="0861b0401"/>已<anchor xml:id="end0861b0401"/>修<anchor xml:id="nkr_note_add_0861b0402" n="0861b0402"/><anchor xml:id="beg0861b0402" n="0861b0402"/>已<anchor xml:id="end0861b0402"/>證遺龜鑑
<lb ed="X" n="0861b05"/><lb ed="R041" n="0907a11"/>於像季使後人當修當證繩摸範於末世也。</p><p xml:id="pX26p0861b0518" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0861b06"/><lb ed="R041" n="0907a12"/>約所修法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0861b07"/><lb ed="R041" n="0907a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0861b0701">行深般若波羅蜜多時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0861b08"/><lb ed="R041" n="0907a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0861b0801">行者修行也修是止善自利行是行善化他此示
<lb ed="X" n="0861b09"/><lb ed="R041" n="0907a15"/>修證之法也此般若非淺識凡夫乃至二乘人之
<lb ed="X" n="0861b10"/><lb ed="R041" n="0907a16"/>所能解謂之深時者機理契會之時也若約敎釋
<lb ed="X" n="0861b11"/><lb ed="R041" n="0907a17"/>者般若有二共不共之別也此般若迭論淺深前
<lb ed="X" n="0861b12"/><lb ed="R041" n="0907a18"/>前爲淺後後爲深大意唯在圓敎徹法底源圓修
<lb ed="X" n="0861b13"/><lb ed="R041" n="0907b01"/>圓斷圓證故云深圓覺經云知幻卽離不假方便
<lb ed="X" n="0861b14"/><lb ed="R041" n="0907b02"/>離幻卽覺亦無漸次是也。</p><p xml:id="pX26p0861b1411" cb:place="inline">△三示正修四初照見
<lb ed="X" n="0861b15"/><lb ed="R041" n="0907b03"/>二五蘊三皆空四度苦厄。</p><p xml:id="pX26p0861b1511" cb:place="inline">初照見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0861b16"/><lb ed="R041" n="0907b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0861b1601">照見五蘊皆空度一切苦厄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0861b17"/><lb ed="R041" n="0907b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0861b1701">照者能照之智見卽所照之境以四智照之一道
<lb ed="X" n="0861b18"/><lb ed="R041" n="0907b06"/>慧智見道實性破諸色相開佛知見故二道種智
<lb ed="X" n="0861b19"/><lb ed="R041" n="0907b07"/>知十法界諸道種別解惑之相蕩十法界依正之
<lb ed="X" n="0861b20"/><lb ed="R041" n="0907b08"/>色示佛知見故三一切智知一切法一切寂滅離
<lb ed="X" n="0861b21"/><lb ed="R041" n="0907b09"/>諸動相悟佛知見故四一切種智知一相法一相
<lb ed="X" n="0861b22"/><lb ed="R041" n="0907b10"/>寂滅平等無二離差別相入佛知見故前前爲粗
<lb ed="X" n="0861b23"/><lb ed="R041" n="0907b11"/>後後爲細。</p><p xml:id="pX26p0861b2305" cb:place="inline">五蘊者色受想行識是智所照境蘊
<lb ed="X" n="0861b24"/><lb ed="R041" n="0907b12"/>以積聚爲義慧性空寂五蘊聚積使窄塞故陰以
<pb ed="X" xml:id="X26.0551.0861c" n="0861c"/>
<lb ed="X" n="0861c01"/><lb ed="R041" n="0907b13"/>覆蓋爲義般若靈明五陰覆蓋使昏迷故色者依
<lb ed="X" n="0861c02"/><lb ed="R041" n="0907b14"/>正二報凡可著眼謂之色領色影響入心謂之受
<lb ed="X" n="0861c03"/><lb ed="R041" n="0907b15"/>逐一思念謂之想欲生取著謂之行分別妍<g ref="#CB15354">媸</g>謂
<lb ed="X" n="0861c04"/><lb ed="R041" n="0907b16"/>之識初陰屬身餘四屬心合而觀之但有名色二
<lb ed="X" n="0861c05"/><lb ed="R041" n="0907b17"/>字佛爲迷心重者開心爲四受想行識也迷色重
<lb ed="X" n="0861c06"/><lb ed="R041" n="0907b18"/>者開色爲六卽六根也色心俱迷者開十八界所
<lb ed="X" n="0861c07"/><lb ed="R041" n="0908a01"/>以論云一切世間中但有名與色若欲如實觀但
<lb ed="X" n="0861c08"/><lb ed="R041" n="0908a02"/>當觀名色。</p><p xml:id="pX26p0861c0805" cb:place="inline">皆空者卽照見也五蘊生起如水成
<lb ed="X" n="0861c09"/><lb ed="R041" n="0908a03"/>氷照見皆空如湯消氷其氷消<anchor xml:id="nkr_note_add_0861c0901" n="0861c0901"/><anchor xml:id="beg0861c0901" n="0861c0901"/>已<anchor xml:id="end0861c0901"/>無別能消惟是
<lb ed="X" n="0861c10"/><lb ed="R041" n="0908a04"/>一水故云皆空。</p><p xml:id="pX26p0861c1007" cb:place="inline">度一切苦厄者一切衆生爲五
<lb ed="X" n="0861c11"/><lb ed="R041" n="0908a05"/>蘊覆閉慧性以昏擾擾相而爲心性匍匐三界沒
<lb ed="X" n="0861c12"/><lb ed="R041" n="0908a06"/>二死海枉受諸苦雖終日行而不自覺今觀五蘊
<lb ed="X" n="0861c13"/><lb ed="R041" n="0908a07"/>皆空般若內熏發本明耀卓然爍破生死涅槃俱
<lb ed="X" n="0861c14"/><lb ed="R041" n="0908a08"/>爲幻夢非到而到非度而度何苦厄之實有也此
<lb ed="X" n="0861c15"/><lb ed="R041" n="0908a09"/>經家叙下正宗正示照見之方法也。</p>
<lb ed="X" n="0861c16"/><lb ed="R041" n="0908a10"/><p xml:id="pX26p0861c1601">△二正宗分八初召當機二正示方規三總例四
<lb ed="X" n="0861c17"/><lb ed="R041" n="0908a11"/>蘊四直顯性空五空無五蘊六爲鈍根開色別照
<lb ed="X" n="0861c18"/><lb ed="R041" n="0908a12"/>七印證八四呪牒結。</p><p xml:id="pX26p0861c1809" cb:place="inline">初召當機。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0861c19"/><lb ed="R041" n="0908a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0861c1901">舍利子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0861c20"/><lb ed="R041" n="0908a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0861c2001">舍利此云鷲子卽唐言此華梵雙擧卽對吿之人
<lb ed="X" n="0861c21"/><lb ed="R041" n="0908a15"/>也一云身子以母身形得名二云珠子以母美目
<lb ed="X" n="0861c22"/><lb ed="R041" n="0908a16"/>得名此經正化菩薩旁兼二乘今身子衆中智慧
<lb ed="X" n="0861c23"/><lb ed="R041" n="0908a17"/>第一呼而吿之正顯深般若非智莫授而況下凡
<lb ed="X" n="0861c24"/><lb ed="R041" n="0908a18"/>也。</p><p xml:id="pX26p0861c2402" cb:place="inline">△二正示方規四初貼文二約人三約敎四三
<pb ed="X" xml:id="X26.0551.0862a" n="0862a"/>
<lb ed="X" n="0862a01"/><lb ed="R041" n="0908b01"/>觀釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0862a02"/><lb ed="R041" n="0908b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0862a0201">色不異空空不異色色卽是空空卽是色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0862a03"/><lb ed="R041" n="0908b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0862a0301">此照見五蘊皆空之文也法有四句人有四種根
<lb ed="X" n="0862a04"/><lb ed="R041" n="0908b04"/>有利鈍智有淺深障有厚薄力不及處階級自分
<lb ed="X" n="0862a05"/><lb ed="R041" n="0908b05"/>色者依正之幻色空者般若之性空色是空之相
<lb ed="X" n="0862a06"/><lb ed="R041" n="0908b06"/>空謂相之性相從性起相得性融故照之皆空也。</p>
<lb ed="X" n="0862a07"/><lb ed="R041" n="0908b07"/><p xml:id="pX26p0862a0701">△二約人三初凡夫二二乘三菩薩。</p>
<lb ed="X" n="0862a08"/><lb ed="R041" n="0908b08"/><p xml:id="pX26p0862a0801">色不異空者照見凡夫五蘊皆空也如來之法藥
<lb ed="X" n="0862a09"/><lb ed="R041" n="0908b09"/>應衆生之執病迷於色者示之以空<anchor xml:id="nkr_note_orig_0862001" n="0862001"/>味於空者還
<lb ed="X" n="0862a10"/><lb ed="R041" n="0908b10"/>以色破使乎情塵盡蕩法執俱忘般若眞心於茲
<lb ed="X" n="0862a11"/><lb ed="R041" n="0908b11"/>獨露矣且凡夫自有識神<anchor xml:id="nkr_note_add_0862a1101" n="0862a1101"/><anchor xml:id="beg0862a1101" n="0862a1101"/>已<anchor xml:id="end0862a1101"/>來執幻色爲眞體不
<lb ed="X" n="0862a12"/><lb ed="R041" n="0908b12"/>但迷眞空亦不識幻色何者執幻爲眞故而示之
<lb ed="X" n="0862a13"/><lb ed="R041" n="0908b13"/>曰色不異空使觀色空不異與法相應迷情自遣
<lb ed="X" n="0862a14"/><lb ed="R041" n="0908b14"/>度同居土分段生死之苦厄也。</p>
<lb ed="X" n="0862a15"/><lb ed="R041" n="0908b15"/><p xml:id="pX26p0862a1501">空不異色者照見二乘五蘊皆空也然色不可著
<lb ed="X" n="0862a16"/><lb ed="R041" n="0908b16"/>空亦不可著體色明空無色可棄若厭色趣空居
<lb ed="X" n="0862a17"/><lb ed="R041" n="0908b17"/>然執爲兩楹不知性具矣而示之曰空不異色令
<lb ed="X" n="0862a18"/><lb ed="R041" n="0908b18"/>觀諦緣中空色不異法執銷忘與法相應度有餘
<lb ed="X" n="0862a19"/><lb ed="R041" n="0909a01"/>土變易生死之苦厄也。</p>
<lb ed="X" n="0862a20"/><lb ed="R041" n="0909a02"/><p xml:id="pX26p0862a2001">色卽是空空卽是色者照見菩薩五蘊皆空也前
<lb ed="X" n="0862a21"/><lb ed="R041" n="0909a03"/>云不異空今云卽是空者進趣眞理異乎凡夫色
<lb ed="X" n="0862a22"/><lb ed="R041" n="0909a04"/>空相卽異乎二乘燠然本智爍破群昏苟非三觀
<lb ed="X" n="0862a23"/><lb ed="R041" n="0909a05"/>圓融焉能卽粗而妙而示之曰色卽是空境卽心
<lb ed="X" n="0862a24"/><lb ed="R041" n="0909a06"/>也空卽是色心卽境也色空互卽心境皆空雙忘
<pb ed="X" xml:id="X26.0551.0862b" n="0862b"/>
<lb ed="X" n="0862b01"/><lb ed="R041" n="0909a07"/>人法事盡理圓度實報土變易生死之苦厄也。</p>
<lb ed="X" n="0862b02"/><lb ed="R041" n="0909a08"/><p xml:id="pX26p0862b0201">三約敎者色不異空者藏敎析色明空小乘中鈍
<lb ed="X" n="0862b03"/><lb ed="R041" n="0909a09"/>根聲聞也空不異色者通敎體色入空也色卽是
<lb ed="X" n="0862b04"/><lb ed="R041" n="0909a10"/>空者別敎次第入中也空卽是色者圓敎雙照眞
<lb ed="X" n="0862b05"/><lb ed="R041" n="0909a11"/>俗而入中也。</p>
<lb ed="X" n="0862b06"/><lb ed="R041" n="0909a12"/><p xml:id="pX26p0862b0601">四約三觀色不異空者從假入空也空不異色者
<lb ed="X" n="0862b07"/><lb ed="R041" n="0909a13"/>從空出假也後二相卽圓妙中道也今經衍門境
<lb ed="X" n="0862b08"/><lb ed="R041" n="0909a14"/>智絕待始終不二三觀一心說有次第對境修觀
<lb ed="X" n="0862b09"/><lb ed="R041" n="0909a15"/>三一圓融敵破小乘及偏菩薩使其心意通泰入
<lb ed="X" n="0862b10"/><lb ed="R041" n="0909a16"/>後法華也。</p><p xml:id="pX26p0862b1005" cb:place="inline">△三總例四蘊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0862b11"/><lb ed="R041" n="0909a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0862b1101">受想行識亦復如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0862b12"/><lb ed="R041" n="0909a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0862b1201">此四蘊屬心依前色蘊次第而生凡有十六句今
<lb ed="X" n="0862b13"/><lb ed="R041" n="0909b01"/>云亦復如是而略之也。</p><p xml:id="pX26p0862b1310" cb:place="inline">△四直顯性空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0862b14"/><lb ed="R041" n="0909b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0862b1401">舍利子是諸法空相不生不滅不垢不淨不增不減。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0862b15"/><lb ed="R041" n="0909b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0862b1501">上文明照見五蘊竟今示皆空二字故重吿當機
<lb ed="X" n="0862b16"/><lb ed="R041" n="0909b04"/>言諸法空相者所示眞空實相也諸法者十界依
<lb ed="X" n="0862b17"/><lb ed="R041" n="0909b05"/>正之法也空相卽無相無生滅垢淨增減等相其
<lb ed="X" n="0862b18"/><lb ed="R041" n="0909b06"/>體常住故無生滅其體虗融故無垢淨其體周圓
<lb ed="X" n="0862b19"/><lb ed="R041" n="0909b07"/>故無增減又則前五陰等乃般若之相所謂靑靑
<lb ed="X" n="0862b20"/><lb ed="R041" n="0909b08"/>翠竹盡是眞如<g ref="#CB15106">鬱</g><g ref="#CB15106">鬱</g>黃華無非般若又云諸法從
<lb ed="X" n="0862b21"/><lb ed="R041" n="0909b09"/>本來常自寂滅相是以不異而異而見諸法異而
<lb ed="X" n="0862b22"/><lb ed="R041" n="0909b10"/>不異世間相常。</p><p xml:id="pX26p0862b2207" cb:place="inline">△五顯空無蘊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0862b23"/><lb ed="R041" n="0909b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0862b2301">是故空中無色無受想行識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0862b24"/><lb ed="R041" n="0909b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0862b2401">謂空無五蘊也幻相旣空體性自顯一色一香無
<pb ed="X" xml:id="X26.0551.0862c" n="0862c"/>
<lb ed="X" n="0862c01"/><lb ed="R041" n="0909b13"/>非中道一動一靜直露本眞也。</p><p xml:id="pX26p0862c0113" cb:place="inline">△六爲鈍根開色
<lb ed="X" n="0862c02"/><lb ed="R041" n="0909b14"/>別照九初六根。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0862c03"/><lb ed="R041" n="0909b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0862c0301">無眼耳鼻舌身意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0862c04"/><lb ed="R041" n="0909b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0862c0401">照見六根皆空也楞嚴經云元依一精明分成六
<lb ed="X" n="0862c05"/><lb ed="R041" n="0909b17"/>和合今則稱體而觀由性成修因根顯性如氷是
<lb ed="X" n="0862c06"/><lb ed="R041" n="0909b18"/>水無非般若故無六根。</p><p xml:id="pX26p0862c0610" cb:place="inline">△二六塵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0862c07"/><lb ed="R041" n="0910a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0862c0701">無色聲香味觸法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0862c08"/><lb ed="R041" n="0910a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0862c0801">照見六塵皆空也根塵遞相涉入爲十二入又名
<lb ed="X" n="0862c09"/><lb ed="R041" n="0910a03"/>十二處十處半屬色謂五根五塵及法半分一處
<lb ed="X" n="0862c10"/><lb ed="R041" n="0910a04"/>半屬心謂意處全法處一分是也此塵元是澄湛
<lb ed="X" n="0862c11"/><lb ed="R041" n="0910a05"/>海中粘湛發見等而起今則稱體而觀惟一般若
<lb ed="X" n="0862c12"/><lb ed="R041" n="0910a06"/>故無六塵也。</p><p xml:id="pX26p0862c1206" cb:place="inline">△三六識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0862c13"/><lb ed="R041" n="0910a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0862c1301">無眼界乃至無意識界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0862c14"/><lb ed="R041" n="0910a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0862c1401">照見十八界皆空也界者種族義又界別義爲色
<lb ed="X" n="0862c15"/><lb ed="R041" n="0910a09"/>心俱迷者開十八也本是一識隨根成異前根塵
<lb ed="X" n="0862c16"/><lb ed="R041" n="0910a10"/>旣空識亦成智故無六識此三科照見凡夫五蘊
<lb ed="X" n="0862c17"/><lb ed="R041" n="0910a11"/>皆空承上色不異空之句也。</p><p xml:id="pX26p0862c1712" cb:place="inline">△四十二因緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0862c18"/><lb ed="R041" n="0910a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0862c1801">無無明亦無無明盡乃至無老死亦無老死盡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0862c19"/><lb ed="R041" n="0910a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0862c1901">照見十二因緣皆空也因緣者展轉感果爲因互
<lb ed="X" n="0862c20"/><lb ed="R041" n="0910a14"/>相由藉爲緣始從無無明至無老死十二因緣生
<lb ed="X" n="0862c21"/><lb ed="R041" n="0910a15"/>相無明盡至無老死盡十二因緣滅相了此生滅
<lb ed="X" n="0862c22"/><lb ed="R041" n="0910a16"/>之法當體卽是不生不滅故云無也。</p><p xml:id="pX26p0862c2215" cb:place="inline">△五四諦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0862c23"/><lb ed="R041" n="0910a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0862c2301">無苦集滅道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0862c24"/><lb ed="R041" n="0910a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0862c2401">照見四諦皆空也苦則三相遷移謂生異滅集則
<pb ed="X" xml:id="X26.0551.0863a" n="0863a"/>
<lb ed="X" n="0863a01"/><lb ed="R041" n="0910b01"/>四心流動謂貪嗔癡等分滅則滅有還無道則對
<lb ed="X" n="0863a02"/><lb ed="R041" n="0910b02"/>治易奪苦集是世間因果道滅是出世因果此係
<lb ed="X" n="0863a03"/><lb ed="R041" n="0910b03"/>藏敎生滅四諦也更有無生無量今就圓敎無作
<lb ed="X" n="0863a04"/><lb ed="R041" n="0910b04"/>四諦結業卽解脫無苦可厭塵勞本淸淨無集可
<lb ed="X" n="0863a05"/><lb ed="R041" n="0910b05"/>斷煩惱卽菩提無道可修生死卽涅槃無滅可證
<lb ed="X" n="0863a06"/><lb ed="R041" n="0910b06"/>故云無也此則照見二乘諦緣皆空承上空不異
<lb ed="X" n="0863a07"/><lb ed="R041" n="0910b07"/>色之句也。</p><p xml:id="pX26p0863a0705" cb:place="inline">△六六度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0863a08"/><lb ed="R041" n="0910b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0863a0801">無智亦無得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0863a09"/><lb ed="R041" n="0910b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0863a0901">照見六度皆空也六度以智爲體智度旣空五度
<lb ed="X" n="0863a10"/><lb ed="R041" n="0910b10"/>亦空故云無又智者觀智三智圓融爲一切種智
<lb ed="X" n="0863a11"/><lb ed="R041" n="0910b11"/>得謂三諦理體周徧能所俱泯故云無承上色卽
<lb ed="X" n="0863a12"/><lb ed="R041" n="0910b12"/>是空空卽是色之句也。</p><p xml:id="pX26p0863a1210" cb:place="inline">△七結前生後。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0863a13"/><lb ed="R041" n="0910b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0863a1301">以無所得故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0863a14"/><lb ed="R041" n="0910b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0863a1401">以由也無所得三字結前故之一字起後文也前
<lb ed="X" n="0863a15"/><lb ed="R041" n="0910b15"/>文言空或言無或言不今無所得結之。</p><p xml:id="pX26p0863a1516" cb:place="inline">△八修證
<lb ed="X" n="0863a16"/><lb ed="R041" n="0910b16"/>人法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0863a17"/><lb ed="R041" n="0910b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0863a1701">菩提薩埵依般若波羅蜜多故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0863a18"/><lb ed="R041" n="0910b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0863a1801">菩提薩埵梵語具稱今稱菩薩者略去提埵二字
<lb ed="X" n="0863a19"/><lb ed="R041" n="0911a01"/>華言大道成衆生自證般若復以敎人故此在焉
<lb ed="X" n="0863a20"/><lb ed="R041" n="0911a02"/>斯能修人也般若等所依法也菩薩冠於三敎巧
<lb ed="X" n="0863a21"/><lb ed="R041" n="0911a03"/>拙不同今就圓敎而顯。</p><p xml:id="pX26p0863a2110" cb:place="inline">△九障除果圓。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0863a22"/><lb ed="R041" n="0911a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0863a2201">心無罣礙無罣礙故無有恐怖遠離顚倒夢想究竟
<lb ed="X" n="0863a23"/><lb ed="R041" n="0911a05"/>涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0863a24"/><lb ed="R041" n="0911a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0863a2401">此度一切苦厄也若以有所得心爲本修因如穿
<pb ed="X" xml:id="X26.0551.0863b" n="0863b"/>
<lb ed="X" n="0863b01"/><lb ed="R041" n="0911a07"/>破絮於荆棘中行觸處罣礙以無所得心照圓融
<lb ed="X" n="0863b02"/><lb ed="R041" n="0911a08"/>諦理似淸風遊於大虗縱橫自在無罣礙而成解
<lb ed="X" n="0863b03"/><lb ed="R041" n="0911a09"/>脫德無恐怖而成法身德離顚倒夢想成般若德
<lb ed="X" n="0863b04"/><lb ed="R041" n="0911a10"/>三道非離而離三德非證而證一一無著方離顚
<lb ed="X" n="0863b05"/><lb ed="R041" n="0911a11"/>倒故云究竟涅槃也。</p><p xml:id="pX26p0863b0509" cb:place="inline">△七印證。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0863b06"/><lb ed="R041" n="0911a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0863b0601">三世諸佛依般若波羅蜜多故得阿耨多羅三藐三
<lb ed="X" n="0863b07"/><lb ed="R041" n="0911a13"/>菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0863b08"/><lb ed="R041" n="0911a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0863b0801">顯此般若不惟一佛二佛三四五佛而修證之十
<lb ed="X" n="0863b09"/><lb ed="R041" n="0911a15"/>方三世諸佛莫不依之而修證梵語阿耨多羅此
<lb ed="X" n="0863b10"/><lb ed="R041" n="0911a16"/>云無上三藐三菩提此云正等正覺福慧圓極故
<lb ed="X" n="0863b11"/><lb ed="R041" n="0911a17"/>言無上揀偏小而不離偏小故云正等三諦並照
<lb ed="X" n="0863b12"/><lb ed="R041" n="0911a18"/>故云正覺。</p><p xml:id="pX26p0863b1205" cb:place="inline">△八四呪牒結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0863b13"/><lb ed="R041" n="0911b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0863b1301">故知般若波羅蜜多是大神呪是大明呪是無上呪
<lb ed="X" n="0863b14"/><lb ed="R041" n="0911b02"/>是無等等呪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0863b15"/><lb ed="R041" n="0911b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0863b1501">結上五蘊皆空之實効也凡夫被五蘊繫縛如蠶
<lb ed="X" n="0863b16"/><lb ed="R041" n="0911b04"/>自蠒不得其神今稱般若照見色不異空心無罣
<lb ed="X" n="0863b17"/><lb ed="R041" n="0911b05"/>礙如鳥出籠可謂神矣故云是大神呪獲破惡益
<lb ed="X" n="0863b18"/><lb ed="R041" n="0911b06"/>對治悉檀也大明呪者結二乘五蘊皆空之實効
<lb ed="X" n="0863b19"/><lb ed="R041" n="0911b07"/>也二乘雖破見思伏乎塵沙出乎三界由其無明
<lb ed="X" n="0863b20"/><lb ed="R041" n="0911b08"/>全在故如長夜今稱般若照見空不異色無明將
<lb ed="X" n="0863b21"/><lb ed="R041" n="0911b09"/>破涅槃性天稍有曙色可謂明矣故云是大明呪
<lb ed="X" n="0863b22"/><lb ed="R041" n="0911b10"/>獲歡喜益世界悉檀也是無上呪者結上通別二
<lb ed="X" n="0863b23"/><lb ed="R041" n="0911b11"/>敎菩薩五蘊皆空之實効也菩薩所修色卽是空
<lb ed="X" n="0863b24"/><lb ed="R041" n="0911b12"/>等望前爲勝故云無上比圓爲劣所顯三德殊勝
<pb ed="X" xml:id="X26.0551.0863c" n="0863c"/>
<lb ed="X" n="0863c01"/><lb ed="R041" n="0911b13"/>獲生善益爲人悉檀也無等等呪者結六度皆空
<lb ed="X" n="0863c02"/><lb ed="R041" n="0911b14"/>之實効也等覺無明未盡如十四夜月菩薩涅槃
<lb ed="X" n="0863c03"/><lb ed="R041" n="0911b15"/>證未圓極今稱般若無明頓空三德圓顯世出世
<lb ed="X" n="0863c04"/><lb ed="R041" n="0911b16"/>間無物與等故云無等而能出等與萬物故云是
<lb ed="X" n="0863c05"/><lb ed="R041" n="0911b17"/>無等等呪獲入理益第一義悉檀也。</p><p xml:id="pX26p0863c0515" cb:place="inline">△三擧周勸
<lb ed="X" n="0863c06"/><lb ed="R041" n="0911b18"/>流通二初擧用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0863c07"/><lb ed="R041" n="0912a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0863c0701">能除一切苦眞實不虗故說般若波羅蜜多呪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0863c08"/><lb ed="R041" n="0912a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0863c0801">中道觀智照破三惑卽成三德除九法界之苦故
<lb ed="X" n="0863c09"/><lb ed="R041" n="0912a03"/>將實語以訂之如來有五語擧三隱二故云眞實
<lb ed="X" n="0863c10"/><lb ed="R041" n="0912a04"/>不虗正謂日可令冷月可令暖如來所說無有異
<lb ed="X" n="0863c11"/><lb ed="R041" n="0912a05"/>也欲令衆生誠信而入眞實而修勿使疑惑也又
<lb ed="X" n="0863c12"/><lb ed="R041" n="0912a06"/>恐惡世弘經魔強法弱說呪護之令前四種實効
<lb ed="X" n="0863c13"/><lb ed="R041" n="0912a07"/>智慧無所損減是故說呪。</p><p xml:id="pX26p0863c1311" cb:place="inline">△二說呪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0863c14"/><lb ed="R041" n="0912a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0863c1401">卽說呪曰。</p><p cb:type="dharani" xml:id="pX26p0863c1405" cb:place="inline">揭諦揭諦波羅揭諦波羅僧揭諦菩提薩
<lb ed="X" n="0863c15"/><lb ed="R041" n="0912a09"/>婆訶</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0863c16"/><lb ed="R041" n="0912a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0863c1601">此五不飜中祕蜜不飜也又呪者祝也如來祝願
<lb ed="X" n="0863c17"/><lb ed="R041" n="0912a11"/>一切衆生欲使人人契會個個圓修不使錯悞也
<lb ed="X" n="0863c18"/><lb ed="R041" n="0912a12"/>又呪者如軍中密號唱號相應無所訶問不相應
<lb ed="X" n="0863c19"/><lb ed="R041" n="0912a13"/>者執以訶戮般若之法亦復如是相應者咸是菩
<lb ed="X" n="0863c20"/><lb ed="R041" n="0912a14"/>提不相應者卽是魔外又則前是顯說般若此是
<lb ed="X" n="0863c21"/><lb ed="R041" n="0912a15"/>密說般若顯密兩說者何機有不同故宜顯則顯
<lb ed="X" n="0863c22"/><lb ed="R041" n="0912a16"/>說宜密則密說無非令他獲益耳且如顯說中獲
<lb ed="X" n="0863c23"/><lb ed="R041" n="0912a17"/>益者一向著文字語言名相不除想心不絕處於
<lb ed="X" n="0863c24"/><lb ed="R041" n="0912a18"/>是非場中何日了期是謂不相應處茲聞密說無
<pb ed="X" xml:id="X26.0551.0864a" n="0864a"/>
<lb ed="X" n="0864a01"/><lb ed="R041" n="0912b01"/>所湊泊離名字相離言說相言語道斷思慮寂滅
<lb ed="X" n="0864a02"/><lb ed="R041" n="0912b02"/>斯合般若無說無聞之旨密說中獲益者如禪家
<lb ed="X" n="0864a03"/><lb ed="R041" n="0912b03"/>單參一句無意味語如銀墻鉄壁使人頓斷心路
<lb ed="X" n="0864a04"/><lb ed="R041" n="0912b04"/>擬議思量如栗棘蓬使人吞不得如金剛圈使人
<lb ed="X" n="0864a05"/><lb ed="R041" n="0912b05"/>透不得但如此參去直待識窮疑盡豁然如桶底
<lb ed="X" n="0864a06"/><lb ed="R041" n="0912b06"/>脫落所謂推門落桕不勞他力到這裏敲鑼擂鼓
<lb ed="X" n="0864a07"/><lb ed="R041" n="0912b07"/>共演眞常打戶搥門同歸般若方可隨緣放曠任
<lb ed="X" n="0864a08"/><lb ed="R041" n="0912b08"/>意逍遙與前明頭入者各路同居方得照見五蘊
<lb ed="X" n="0864a09"/><lb ed="R041" n="0912b09"/>皆空度一切苦厄也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0864a10"/><lb ed="R041" n="0912b10"/>
<lb ed="X" n="0864a11"/><lb ed="R041" n="0912b11"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>般若波羅蜜多心經發隱<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0859c1501" to="#end0859c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0860b0601" to="#end0860b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0860b1201" to="#end0860b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0861b0401" to="#end0861b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0861b0402" to="#end0861b0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0861c0901" to="#end0861c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0862a1101" to="#end0862a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0861001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0861001">多下一有心字</note>
<note n="0862001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0862001">味疑昧</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0859c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0859c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0860b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0860b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0860b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0860b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0861b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0861b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0861b0402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0861b0402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0861c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0861c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0862a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0862a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>