<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X26n0557">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 557 般若心經一貫疏</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 557 般若心經一貫疏</title>
			<author>明 益證疏</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">26</idno>.<idno type="no">557</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">般若心經一貫疏</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB01387">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01387</charName>
				<mapping cb:dec="984427" type="PUA">U+F056B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2805D</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+孛]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01403">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01403</charName>
				<mapping cb:dec="984443" type="PUA">U+F057B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+361E</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[囗@力]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15248">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15248</charName>
				<mapping cb:dec="998288" type="PUA">U+F3B90</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2889D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>餡</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[酉*舀]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-01T10:23:08">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X26.0557.0881b" n="0881b"/>
<lb ed="X" n="0881b01"/>
<lb ed="X" n="0881b02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 557-A 心經一貫疏序</cb:mulu><head>No. 557-A
<lb ed="X" n="0881b03"/><lb ed="R042" n="0001a01"/> 心經一貫疏序</head>
<lb ed="X" n="0881b04"/>
<lb ed="X" n="0881b05"/><lb ed="R042" n="0001a02"/><p xml:id="pX26p0881b0501">咄哉心兮成佛之種子造業之根株打開兮萬象森
<lb ed="X" n="0881b06"/><lb ed="R042" n="0001a03"/>羅把定兮一塵不立勞我
<lb ed="X" n="0881b07" type="honorific"/><lb ed="R042" n="0001a04"/>釋迦老子指東話西說了四十九年却未嘗言著一
<lb ed="X" n="0881b08"/><lb ed="R042" n="0001a05"/>字無聲無臭非色非空達磨問著不識直得面壁如
<lb ed="X" n="0881b09"/><lb ed="R042" n="0001a06"/>愚歷代祖師頭出頭沒說眞說妄究竟龍頭蛇尾疑
<lb ed="X" n="0881b10"/><lb ed="R042" n="0001a07"/>殺若許豪傑埋却多少英靈驀地撞著依舊眼橫鼻
<lb ed="X" n="0881b11"/><lb ed="R042" n="0001a08"/>直當時般若會上被那黃面老漢話作七華八裂說
<lb ed="X" n="0881b12"/><lb ed="R042" n="0001a09"/>什麼五蘊六入十二處十八界截不斷的葛藤却有
<lb ed="X" n="0881b13"/><lb ed="R042" n="0001a10"/>六百卷傍出個不平之人喚作觀自在向鶖子道了
<lb ed="X" n="0881b14"/><lb ed="R042" n="0001a11"/>幾個無字且喜掃踪滅跡傳至中華故有心經遺世
<lb ed="X" n="0881b15"/><lb ed="R042" n="0001a12"/>我
<lb ed="X" n="0881b16" type="honorific"/><lb ed="R042" n="0001a13"/>太祖<name role="" type="person">高皇帝</name>御製序等茲因存空法主問著不免打
<lb ed="X" n="0881b17"/><lb ed="R042" n="0001a14"/>個之遶爲公科出註出名曰心經一貫疏更勞存公
<lb ed="X" n="0881b18"/><lb ed="R042" n="0001a15"/>點綴倭文爲之剞劂散乎斯<g ref="#CB15131">邦</g>以誨初學倘明眼者
<lb ed="X" n="0881b19"/><lb ed="R042" n="0001a16"/>覷著不妨一咲咦切不可放過始得故序。</p><p xml:id="pX26p0881b1917" cb:place="inline">旹
<lb ed="X" n="0881b20" type="honorific"/><lb ed="R042" n="0001a17"/>正保戊子之秋書於長崎興福左寮客寓</p>
<lb ed="X" n="0881b21"/><lb ed="R042" n="0001a18"/><p xml:id="pX26p0881b2101">明南都勅建<name role="" type="person">寶華山</name>護國聖化隆昌寺末法
<lb ed="X" n="0881b22"/><lb ed="R042" n="0001b01"/>比丘益證自新謹識</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0881b23"/>
<lb ed="X" n="0881b24"/>
<pb ed="X" xml:id="X26.0557.0881c" n="0881c"/>
<lb ed="X" n="0881c01"/>
<lb ed="X" n="0881c02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 557-B 心經一貫疏科義</cb:mulu><head>No. 557-B
<lb ed="X" n="0881c03"/><lb ed="R042" n="0001b03"/> 心經一貫疏科義</head>
<lb ed="X" n="0881c04"/>
<lb ed="X" n="0881c05"/><lb ed="R042" n="0001b04"/><p xml:id="pX26p0881c0501">天台智者大師未釋經之初首判五重玄義者以
<lb ed="X" n="0881c06"/><lb ed="R042" n="0001b05"/>其易曉旨趣故也復以科而科其文以其易知分
<lb ed="X" n="0881c07"/><lb ed="R042" n="0001b06"/>際也余遊講肆時目其諸經科疏唯此經義周而
<lb ed="X" n="0881c08"/><lb ed="R042" n="0001b07"/>文簡雖註釋者頗多而科之者無幾故學者不免
<lb ed="X" n="0881c09"/><lb ed="R042" n="0001b08"/>泥於尋墨蔓然而失其一貫焉今不揣管見斆古
<lb ed="X" n="0881c10"/><lb ed="R042" n="0001b09"/>而科之俾初學者因科而得義得義而忘言忘言
<lb ed="X" n="0881c11"/><lb ed="R042" n="0001b10"/>則體眞體眞則融物融物則一貫豈非依文字而
<lb ed="X" n="0881c12"/><lb ed="R042" n="0001b11"/>起觀照緣觀照而證實相三種般若備矣哉雖然
<lb ed="X" n="0881c13"/><lb ed="R042" n="0001b12"/>此尤被其中下若其上根睿智者猛然生信向未
<lb ed="X" n="0881c14"/><lb ed="R042" n="0001b13"/>展卷之先橫金剛王寶劍脚跟下一揮百雜碎便
<lb ed="X" n="0881c15"/><lb ed="R042" n="0001b14"/>乃昂然而去豈非快哉說甚麼文字觀照實相色
<lb ed="X" n="0881c16"/><lb ed="R042" n="0001b15"/>空乃至三科七大菩提涅槃此乃眞持揭諦揭諦
<lb ed="X" n="0881c17"/><lb ed="R042" n="0001b16"/>波羅揭諦之人也其或未然姑且依科尋經自有
<lb ed="X" n="0881c18"/><lb ed="R042" n="0001b17"/>忘言之日在或曰世尊應機說敎初非有意而成
<lb ed="X" n="0881c19"/><lb ed="R042" n="0001b18"/>章段今乃剛編支離豈非拘律乎曰是何言耶佛
<lb ed="X" n="0881c20"/><lb ed="R042" n="0002a01"/>爲法王於法自在不然而然自有意義融通焉故
<lb ed="X" n="0881c21"/><lb ed="R042" n="0002a02"/>茲刹說熾然說三世諸佛一時說言辭句義無不
<lb ed="X" n="0881c22"/><lb ed="R042" n="0002a03"/>脗符此豈有意而契哉又如我土漢魏以來世智
<lb ed="X" n="0881c23"/><lb ed="R042" n="0002a04"/>之人雖閭閻巷陌風景歌謠出乎不意皆中黃鍾
<lb ed="X" n="0881c24"/><lb ed="R042" n="0002a05"/>大呂之音亦有起承轉合之四法世智尙然矧佛
<pb ed="X" xml:id="X26.0557.0882a" n="0882a"/>
<lb ed="X" n="0882a01"/><lb ed="R042" n="0002a06"/>智乎問此經佛說耶菩薩說耶曰按施護譯本世
<lb ed="X" n="0882a02"/><lb ed="R042" n="0002a07"/>尊在<name role="" type="person">靈鷲山</name>中入甚深光明定說三摩提鶖子請
<lb ed="X" n="0882a03"/><lb ed="R042" n="0002a08"/>問觀自在菩薩說也卽如法華會上大通智勝佛
<lb ed="X" n="0882a04"/><lb ed="R042" n="0002a09"/>說法而十六王子覆講之義故知此經是大品之
<lb ed="X" n="0882a05"/><lb ed="R042" n="0002a10"/>要卽佛說也大品雖六百之廣無非說個蘊處界
<lb ed="X" n="0882a06"/><lb ed="R042" n="0002a11"/>入此經該而綜之無不備矣此經以單法爲名無
<lb ed="X" n="0882a07"/><lb ed="R042" n="0002a12"/>人喩故眞空實相爲體空一切法故照見爲宗因
<lb ed="X" n="0882a08"/><lb ed="R042" n="0002a13"/>照而見有因果故度苦爲用能除一切苦故大乘
<lb ed="X" n="0882a09"/><lb ed="R042" n="0002a14"/>般若爲敎相般若同時味故其餘玄談廣載諸疏
<lb ed="X" n="0882a10"/><lb ed="R042" n="0002a15"/>今繁不述。</p>
<lb ed="X" n="0882a11"/><lb ed="R042" n="0002a16"/><p xml:id="pX26p0882a1101">△此經大科分爲三段初立義分二解釋分三密
<lb ed="X" n="0882a12"/><lb ed="R042" n="0002a17"/>結分立義分二初釋題次釋文初釋題。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0882a13"/>
<lb ed="X" n="0882a14"/>
<lb ed="X" n="0882a15"/>
<lb ed="X" n="0882a16"/>
<lb ed="X" n="0882a17"/>
<lb ed="X" n="0882a18"/>
<lb ed="X" n="0882a19"/>
<lb ed="X" n="0882a20"/>
<lb ed="X" n="0882a21"/>
<lb ed="X" n="0882a22"/>
<lb ed="X" n="0882a23"/>
<lb ed="X" n="0882a24"/>
<pb ed="X" xml:id="X26.0557.0882b" n="0882b"/>
<lb ed="X" n="0882b01"/>
<lb ed="X" n="0882b02"/>
<lb ed="X" n="0882b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">般若波羅蜜多心經一貫疏</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0882b04"/><cb:docNumber>No. 557</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0882b05"/><lb ed="R042" n="0002b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>般若波羅蜜多心經一貫疏</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0882b06"/>
<lb ed="X" n="0882b07"/>
<lb ed="X" n="0882b08"/><lb ed="R042" n="0002b02"/><byline cb:type="other">唐三藏法師　<name role="" type="person">玄奘</name>奉　詔譯</byline>
<lb ed="X" n="0882b09"/><lb ed="R042" n="0002b03"/><byline cb:type="author">明楚<name role="" type="person">護國寺</name>比丘　益證　一貫疏</byline>
<lb ed="X" n="0882b10"/><lb ed="R042" n="0002b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0882b1001">舊說般若者智慧也波羅蜜者到彼岸也亦云度
<lb ed="X" n="0882b11"/><lb ed="R042" n="0002b05"/>彼岸義含幽遠置而不翻謂生死此岸也涅槃彼
<lb ed="X" n="0882b12"/><lb ed="R042" n="0002b06"/>岸也煩惱中流也假以智慧爲楫而度之是謂智
<lb ed="X" n="0882b13"/><lb ed="R042" n="0002b07"/>慧度彼岸按諸經論註疏有數十翻解釋般若之
<lb ed="X" n="0882b14"/><lb ed="R042" n="0002b08"/>義無非聖人攝化假立名言也故曰但以假名字
<lb ed="X" n="0882b15"/><lb ed="R042" n="0002b09"/>引導於衆生若膠乎度義而釋者且生死卽涅槃
<lb ed="X" n="0882b16"/><lb ed="R042" n="0002b10"/>煩惱卽菩提智慧卽無明無明卽解脫又作麼生
<lb ed="X" n="0882b17"/><lb ed="R042" n="0002b11"/>說度是故今按本經而推之卽是深行觀行用力
<lb ed="X" n="0882b18"/><lb ed="R042" n="0002b12"/>之名也蓋大乘用力之際離意識心絕凡聖解不
<lb ed="X" n="0882b19"/><lb ed="R042" n="0002b13"/>落念慮非假思惟故無可名而名之強名謂之般
<lb ed="X" n="0882b20"/><lb ed="R042" n="0002b14"/>若也波羅蜜多者卽覺悟之號也覺悟卽到彼岸
<lb ed="X" n="0882b21"/><lb ed="R042" n="0002b15"/>欲達覺悟之理要在單提空印直趣直入忽然踢
<lb ed="X" n="0882b22"/><lb ed="R042" n="0002b16"/>脫五蘊牢關拂散色空幻翳直得虗空粉碎大地
<lb ed="X" n="0882b23"/><lb ed="R042" n="0002b17"/>平沉兩眼打開不見奚眞奚妄孰聖孰凡固無生
<lb ed="X" n="0882b24"/><lb ed="R042" n="0002b18"/>滅可得無垢淨可分無四諦可修無無明可盡無
<pb ed="X" xml:id="X26.0557.0882c" n="0882c"/>
<lb ed="X" n="0882c01"/><lb ed="R042" n="0003a01"/>智得可得得涅槃之證斯時也佛亦不知名字而
<lb ed="X" n="0882c02"/><lb ed="R042" n="0003a02"/>何強名喚作波羅蜜多到這田地喚般若作無明
<lb ed="X" n="0882c03"/><lb ed="R042" n="0003a03"/>也得喚波羅蜜作生死也得喚生死作涅槃也得
<lb ed="X" n="0882c04"/><lb ed="R042" n="0003a04"/>喚此岸作彼岸也得無適無莫隨處安名故曰佛
<lb ed="X" n="0882c05"/><lb ed="R042" n="0003a05"/>說般若波羅蜜卽非般若波羅蜜是名般若波羅
<lb ed="X" n="0882c06"/><lb ed="R042" n="0003a06"/>蜜也心者卽般若之本稱般若卽心之異號有解
<lb ed="X" n="0882c07"/><lb ed="R042" n="0003a07"/>此經是大品之心非也本經未言故此經至我中
<lb ed="X" n="0882c08"/><lb ed="R042" n="0003a08"/>華凡五譯名各稍異其義無殊有本名般若波羅
<lb ed="X" n="0882c09"/><lb ed="R042" n="0003a09"/>蜜多大明神呪經有本名摩訶般若波羅蜜多佛
<lb ed="X" n="0882c10"/><lb ed="R042" n="0003a10"/>母經總言大智慧心也今從奘師所譯故名般若
<lb ed="X" n="0882c11"/><lb ed="R042" n="0003a11"/>波羅蜜多心經經者徑也行必由徑故又常也般
<lb ed="X" n="0882c12"/><lb ed="R042" n="0003a12"/>若非斷滅故又歷也故曰也須從這裡過始得又
<lb ed="X" n="0882c13"/><lb ed="R042" n="0003a13"/>曰此經深固幽遠無人能到又仁王賢哲所說謂
<lb ed="X" n="0882c14"/><lb ed="R042" n="0003a14"/>之經經緯天下五常故佛菩薩所說謂之經經緯
<lb ed="X" n="0882c15"/><lb ed="R042" n="0003a15"/>至道眞常故一貫者如線貫華故佛說法語如空
<lb ed="X" n="0882c16"/><lb ed="R042" n="0003a16"/>華之亂墜所詮旨趣似貫而貫之故首尼跌宕靡
<lb ed="X" n="0882c17"/><lb ed="R042" n="0003a17"/>不周遮今慮睹華而失貫故以科綸而引之庶使
<lb ed="X" n="0882c18"/><lb ed="R042" n="0003a18"/>緣科而獲旨也疏者搜也通也搜其隱微之奧旨
<lb ed="X" n="0882c19"/><lb ed="R042" n="0003b01"/>通乎曲渠之町畦俾得水無留滯焉故名一貫疏。</p>
<lb ed="X" n="0882c20"/><lb ed="R042" n="0003b02"/><p xml:id="pX26p0882c2001">△次釋文四初擧能行之人二序所行法時三明
<lb ed="X" n="0882c21"/><lb ed="R042" n="0003b03"/>因宗顯體四顯依法力用此四科大科科爲立義
<lb ed="X" n="0882c22"/><lb ed="R042" n="0003b04"/>分者立其一經之義旨也自觀自在菩薩至度一
<lb ed="X" n="0882c23"/><lb ed="R042" n="0003b05"/>切苦厄句一卷心經備矣向下重釋前文故科爲
<lb ed="X" n="0882c24"/><lb ed="R042" n="0003b06"/>解釋分問餘經皆有序正流通之說此經無者何
<pb ed="X" xml:id="X26.0557.0883a" n="0883a"/>
<lb ed="X" n="0883a01"/><lb ed="R042" n="0003b07"/>耶曰譯人從簡故也大品般若云爾時世尊在靈
<lb ed="X" n="0883a02"/><lb ed="R042" n="0003b08"/><name role="" type="person">鷲山</name>中入甚深光明定宣說三摩提竟舍利子白
<lb ed="X" n="0883a03"/><lb ed="R042" n="0003b09"/>觀自在言若有人欲修學甚深般若法門者當云
<lb ed="X" n="0883a04"/><lb ed="R042" n="0003b10"/>何修學此乃序也今經乃觀自在菩薩吿而答之
<lb ed="X" n="0883a05"/><lb ed="R042" n="0003b11"/>正宗也餘有流通具在大品詳焉。</p><p xml:id="pX26p0883a0514" cb:place="inline">初擧能行之人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0883a06"/><lb ed="R042" n="0003b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0883a0601">觀自在菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0883a07"/><lb ed="R042" n="0003b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0883a0701">觀自在者有二說一化主以自而言二指他言若
<lb ed="X" n="0883a08"/><lb ed="R042" n="0003b14"/>自若他無非行人也猶言舍利子若有人欲修般
<lb ed="X" n="0883a09"/><lb ed="R042" n="0003b15"/>若之法門但看那觀自在之人他不以境觀不以
<lb ed="X" n="0883a10"/><lb ed="R042" n="0003b16"/>智觀以觀觀者故得自在所謂將聞持佛佛何不
<lb ed="X" n="0883a11"/><lb ed="R042" n="0003b17"/>自聞聞此以入流忘所之觀至於生滅旣滅寂滅
<lb ed="X" n="0883a12"/><lb ed="R042" n="0003b18"/>現前有大自在故得名焉菩薩者梵語菩提薩埵
<lb ed="X" n="0883a13"/><lb ed="R042" n="0004a01"/>華言道心衆生又云覺有情故凡有發六度萬行
<lb ed="X" n="0883a14"/><lb ed="R042" n="0004a02"/>之道心覺念有情者均以此名而稱之。</p><p xml:id="pX26p0883a1416" cb:place="inline">△二序所
<lb ed="X" n="0883a15"/><lb ed="R042" n="0004a03"/>行法時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0883a16"/><lb ed="R042" n="0004a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0883a1601">行深般若波羅蜜多時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0883a17"/><lb ed="R042" n="0004a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0883a1701">行謂能行之智深般若是所行之法此法深固幽
<lb ed="X" n="0883a18"/><lb ed="R042" n="0004a06"/>遠非初心淺智彷弗而入之故曰行深時者非時
<lb ed="X" n="0883a19"/><lb ed="R042" n="0004a07"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0883a1901" n="0883a1901"/><anchor xml:id="beg0883a1901" n="0883a1901"/>候<anchor xml:id="end0883a1901"/>之時所謂正恁麼時之時也般若波羅見前註。</p>
<lb ed="X" n="0883a20"/><lb ed="R042" n="0004a08"/><p xml:id="pX26p0883a2001">△三明因宗顯體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0883a21"/><lb ed="R042" n="0004a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0883a2101">照見五蘊皆空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0883a22"/><lb ed="R042" n="0004a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0883a2201">因照而見是謂因果爲宗破蘊顯空而得實相之
<lb ed="X" n="0883a23"/><lb ed="R042" n="0004a11"/>體故科爲因宗顯體照見者以微密之觀照破五
<lb ed="X" n="0883a24"/><lb ed="R042" n="0004a12"/>蘊之銀山得見眞如之性也夫蘊也者梵語塞徤
<pb ed="X" xml:id="X26.0557.0883b" n="0883b"/>
<lb ed="X" n="0883b01"/><lb ed="R042" n="0004a13"/>陀唐言陰謂色等五種陰覆眞空故不得而洞徹
<lb ed="X" n="0883b02"/><lb ed="R042" n="0004a14"/>焉以其智眼矒昧故將菩提爲煩惱以涅槃作死
<lb ed="X" n="0883b03"/><lb ed="R042" n="0004a15"/>生黯然而莫求解脫焉今乃憤決然之智高提般
<lb ed="X" n="0883b04"/><lb ed="R042" n="0004a16"/>若之空印印破五蘊之華覺悟眞常之實性則若
<lb ed="X" n="0883b05"/><lb ed="R042" n="0004a17"/>蘊若性本如來藏性眞常中求於去來迷悟生死
<lb ed="X" n="0883b06"/><lb ed="R042" n="0004a18"/>了無所得況五蘊乎故曰皆空。</p><p xml:id="pX26p0883b0613" cb:place="inline">△四顯依法力用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0883b07"/><lb ed="R042" n="0004b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0883b0701">度一切苦厄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0883b08"/><lb ed="R042" n="0004b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0883b0801">度者渡也一切苦厄者衆生處於五濁惡世依乎
<lb ed="X" n="0883b09"/><lb ed="R042" n="0004b03"/>瓦礫荆棘之報土入乎四大革囊之報軀逐乎憎
<lb ed="X" n="0883b10"/><lb ed="R042" n="0004b04"/>愛坑坎之識心故耳身心動作無非苦厄耳舊說
<lb ed="X" n="0883b11"/><lb ed="R042" n="0004b05"/>八苦可知也此苦皆緣五蘊區宇而覆之起貪嗔
<lb ed="X" n="0883b12"/><lb ed="R042" n="0004b06"/>山積癡愛海所以隔絕大道焉今依般若之空智
<lb ed="X" n="0883b13"/><lb ed="R042" n="0004b07"/>披露當陽之性天踢倒貪嗔山塞却癡愛海一道
<lb ed="X" n="0883b14"/><lb ed="R042" n="0004b08"/>坦然無罣無礙何苦之有哉斯乃般若之力用得
<lb ed="X" n="0883b15"/><lb ed="R042" n="0004b09"/>度究竟於涅槃故科爲依法力用也立義分竟。</p>
<lb ed="X" n="0883b16"/><lb ed="R042" n="0004b10"/><p xml:id="pX26p0883b1601">△二解釋分三初釋五蘊皆空二辯釋空字以示
<lb ed="X" n="0883b17"/><lb ed="R042" n="0004b11"/>眞空三釋度一切苦厄初釋五蘊皆空二初召名
<lb ed="X" n="0883b18"/><lb ed="R042" n="0004b12"/>二吿釋。</p><p xml:id="pX26p0883b1804" cb:place="inline">初召名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0883b19"/><lb ed="R042" n="0004b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0883b1901">舍利子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0883b20"/><lb ed="R042" n="0004b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0883b2001">舍利子者佛之大智第一之弟子也母名舍利故
<lb ed="X" n="0883b21"/><lb ed="R042" n="0004b15"/>曰舍利之子亦名身子又名鶖子其義可知此經
<lb ed="X" n="0883b22"/><lb ed="R042" n="0004b16"/>貴乎智破五蘊故耳當機欲釋前文召名而吿之。</p>
<lb ed="X" n="0883b23"/><lb ed="R042" n="0004b17"/><p xml:id="pX26p0883b2301">△二吿釋二初釋色蘊卽空二合四蘊不異初釋
<lb ed="X" n="0883b24"/><lb ed="R042" n="0004b18"/>色蘊卽空二初比量二覿體釋。</p><p xml:id="pX26p0883b2413" cb:place="inline">初比量釋。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X26.0557.0883c" n="0883c"/>
<lb ed="X" n="0883c01"/><lb ed="R042" n="0005a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0883c0101">色不異空空不異色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0883c02"/><lb ed="R042" n="0005a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0883c0201">何以知其解釋耶蓋前文秪說個照見五蘊皆空
<lb ed="X" n="0883c03"/><lb ed="R042" n="0005a03"/>然觀照之功密而難曉故落第二門頭重加解釋
<lb ed="X" n="0883c04"/><lb ed="R042" n="0005a04"/>俾依文字而悟入焉猶曰舍利子我說五蘊皆空
<lb ed="X" n="0883c05"/><lb ed="R042" n="0005a05"/>者何且將色之一字誨汝知之餘則可知也蓋此
<lb ed="X" n="0883c06"/><lb ed="R042" n="0005a06"/>四大之身元是眞空之中妄生之勞相猶如目視
<lb ed="X" n="0883c07"/><lb ed="R042" n="0005a07"/>空華證勞而有空起空滅故曰色不異空色旣依
<lb ed="X" n="0883c08"/><lb ed="R042" n="0005a08"/>空而起當知空是色之體性旣色其色則空亦不
<lb ed="X" n="0883c09"/><lb ed="R042" n="0005a09"/>空故曰空不異色也此乃色空比量而釋故曰不
<lb ed="X" n="0883c10"/><lb ed="R042" n="0005a10"/>異無空不體色無色不顯空空色相推方便對待
<lb ed="X" n="0883c11"/><lb ed="R042" n="0005a11"/>而釋也。</p><p xml:id="pX26p0883c1104" cb:place="inline">△二覿體釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0883c12"/><lb ed="R042" n="0005a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0883c1201">色卽是空空卽是色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0883c13"/><lb ed="R042" n="0005a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0883c1301">此乃覿體指出也猶曰舍利子我說色空不異者
<lb ed="X" n="0883c14"/><lb ed="R042" n="0005a14"/>蓋是比類而言汝勿惑其析色入空之義待其色
<lb ed="X" n="0883c15"/><lb ed="R042" n="0005a15"/>滅顯空以落小乘之見其實體卽色卽空卽空卽
<lb ed="X" n="0883c16"/><lb ed="R042" n="0005a16"/>色也何則且汝觀此四大之軀雖有百骸四支無
<lb ed="X" n="0883c17"/><lb ed="R042" n="0005a17"/>非色也卽此色身手舞足蹈出作入息就裏而推
<lb ed="X" n="0883c18"/><lb ed="R042" n="0005a18"/>之求個影跡不可得況色質乎豈非色卽是空耶
<lb ed="X" n="0883c19"/><lb ed="R042" n="0005b01"/>復觀此空性之理視而弗見聽而無聞體物而不
<lb ed="X" n="0883c20"/><lb ed="R042" n="0005b02"/>可遺旣體其物矣則百骸四支手舞足蹈出作入
<lb ed="X" n="0883c21"/><lb ed="R042" n="0005b03"/>息無非色質而轉動於中求個空性了不可得又
<lb ed="X" n="0883c22"/><lb ed="R042" n="0005b04"/>豈非空卽是色乎身色如是餘色皆然是故佛說
<lb ed="X" n="0883c23"/><lb ed="R042" n="0005b05"/>五蘊六入乃至山河大地明暗色空皆是如來藏
<lb ed="X" n="0883c24"/><lb ed="R042" n="0005b06"/>中常住妙明不動周圓妙眞如性汝以色空相傾
<pb ed="X" xml:id="X26.0557.0884a" n="0884a"/>
<lb ed="X" n="0884a01"/><lb ed="R042" n="0005b07"/>相奪於如來藏而如來藏隨爲色空周遍法界觀
<lb ed="X" n="0884a02"/><lb ed="R042" n="0005b08"/>相元妄無可指陳觀性元眞唯妙覺明妙覺明心
<lb ed="X" n="0884a03"/><lb ed="R042" n="0005b09"/>先非水火故曰色卽是空空卽是色。</p><p xml:id="pX26p0884a0315" cb:place="inline">△二合四蘊
<lb ed="X" n="0884a04"/><lb ed="R042" n="0005b10"/>不異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0884a05"/><lb ed="R042" n="0005b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0884a0501">受想行識亦復如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0884a06"/><lb ed="R042" n="0005b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0884a0601">當云受不異空空不異受受卽是空空卽是受而
<lb ed="X" n="0884a07"/><lb ed="R042" n="0005b13"/>不言者從略也此四者蓋緣妄認四大之身六塵
<lb ed="X" n="0884a08"/><lb ed="R042" n="0005b14"/>緣影之心故耳領納前境則有受造作思惟故有
<lb ed="X" n="0884a09"/><lb ed="R042" n="0005b15"/>想想念奔流如波相續謂之行含藏種子隨業死
<lb ed="X" n="0884a10"/><lb ed="R042" n="0005b16"/>生謂之識此皆依色身妄執爲有色旣卽空四蘊
<lb ed="X" n="0884a11"/><lb ed="R042" n="0005b17"/>奚立故如前之色蘊然。</p><p xml:id="pX26p0884a1110" cb:place="inline">△二辨空字以示眞空三
<lb ed="X" n="0884a12"/><lb ed="R042" n="0005b18"/>初標眞空體相二辨眞空不空之妙三直說眞空
<lb ed="X" n="0884a13"/><lb ed="R042" n="0006a01"/>無一切法。</p><p xml:id="pX26p0884a1305" cb:place="inline">初標眞空體相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0884a14"/><lb ed="R042" n="0006a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0884a1401">舍利子是諸法空相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0884a15"/><lb ed="R042" n="0006a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0884a1501">此又將五蘊皆空之空字辨立個眞空之體相以
<lb ed="X" n="0884a16"/><lb ed="R042" n="0006a04"/>起下文也猶曰舍利子我說五蘊皆空者汝將謂
<lb ed="X" n="0884a17"/><lb ed="R042" n="0006a05"/>空其五蘊而更有餘法可空耶殊不知其五蘊空
<lb ed="X" n="0884a18"/><lb ed="R042" n="0006a06"/>則諸法皆空諸法空則全眞露全眞露則知眞空
<lb ed="X" n="0884a19"/><lb ed="R042" n="0006a07"/>亦有體相焉。</p><p xml:id="pX26p0884a1906" cb:place="inline">△二辨眞空不空之妙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0884a20"/><lb ed="R042" n="0006a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0884a2001">不生不滅不垢不淨不增不減。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0884a21"/><lb ed="R042" n="0006a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0884a2101">此猶空其諸法又執頑空之見則躭空滯寂而不
<lb ed="X" n="0884a22"/><lb ed="R042" n="0006a10"/>捨以成焦芽敗種焉故又說出六個不字以顯眞
<lb ed="X" n="0884a23"/><lb ed="R042" n="0006a11"/>空不空之妙何謂不生且一念方生之際返觀生
<lb ed="X" n="0884a24"/><lb ed="R042" n="0006a12"/>生之體性不見有能生之性亦不見有所生之情
<pb ed="X" xml:id="X26.0557.0884b" n="0884b"/>
<lb ed="X" n="0884b01"/><lb ed="R042" n="0006a13"/>雖覺有生其實無生故曰不生如一念方滅之際
<lb ed="X" n="0884b02"/><lb ed="R042" n="0006a14"/>亦未見有滅之去鄕故曰不滅方生方滅方滅方
<lb ed="X" n="0884b03"/><lb ed="R042" n="0006a15"/>生皆是性淸之中生生之理眞空詎有情性哉儒
<lb ed="X" n="0884b04"/><lb ed="R042" n="0006a16"/>謂性是情之生生之理而情是性中生生之意性
<lb ed="X" n="0884b05"/><lb ed="R042" n="0006a17"/>具乎情而情含乎性性動是情而情靜是性性情
<lb ed="X" n="0884b06"/><lb ed="R042" n="0006a18"/>二法尙不可得而聞焉矧有生滅可析乎故曰言
<lb ed="X" n="0884b07"/><lb ed="R042" n="0006b01"/>妄顯諸眞妄眞同二妄眞妄難分生滅何辨故曰
<lb ed="X" n="0884b08"/><lb ed="R042" n="0006b02"/>不生不滅不垢不淨者且人之一念之間莫非具
<lb ed="X" n="0884b09"/><lb ed="R042" n="0006b03"/>乎善惡無記之三法此乃生成法則故不思善而
<lb ed="X" n="0884b10"/><lb ed="R042" n="0006b04"/>卽思惡不惡而卽善也善惡俱不思則墜於昏昏
<lb ed="X" n="0884b11"/><lb ed="R042" n="0006b05"/>之無記今以善惡二法分垢淨者循其源也且一
<lb ed="X" n="0884b12"/><lb ed="R042" n="0006b06"/>念興惡之際便有貪嗔癡愛詭譎奸淫面赧身浮
<lb ed="X" n="0884b13"/><lb ed="R042" n="0006b07"/>聲徉語悖此乃修惡之生是謂垢也然此垢心雖
<lb ed="X" n="0884b14"/><lb ed="R042" n="0006b08"/>惡固非眞常之性緣情生故若實有之何故正興
<lb ed="X" n="0884b15"/><lb ed="R042" n="0006b09"/>之際返推本性不見有惡聲惡臭而得耶故曰不
<lb ed="X" n="0884b16"/><lb ed="R042" n="0006b10"/>垢若一念興善之時便有親親賢賢存誠閑邪慈
<lb ed="X" n="0884b17"/><lb ed="R042" n="0006b11"/>語柔音安詳徐步心爽身輕此乃善業之生淨也
<lb ed="X" n="0884b18"/><lb ed="R042" n="0006b12"/>然此善心雖淨固非眞常之法緣想生故何則此
<lb ed="X" n="0884b19"/><lb ed="R042" n="0006b13"/>心若有善境現前見佛聞法緣善生想覺有淨心
<lb ed="X" n="0884b20"/><lb ed="R042" n="0006b14"/>善境若無心非淨相故曰不淨此對俗諦而釋說
<lb ed="X" n="0884b21"/><lb ed="R042" n="0006b15"/>此不垢不淨若在衲僧門下坐斷善惡兩途踏破
<lb ed="X" n="0884b22"/><lb ed="R042" n="0006b16"/>死生關鍵直向毗盧頂上屙矢放尿有何垢淨可
<lb ed="X" n="0884b23"/><lb ed="R042" n="0006b17"/>分耶不增不減者舊有在聖不增處凡不減之說
<lb ed="X" n="0884b24"/><lb ed="R042" n="0006b18"/>若以聖凡而論之亦曰在聖不淨處凡不垢也蓋
<pb ed="X" xml:id="X26.0557.0884c" n="0884c"/>
<lb ed="X" n="0884c01"/><lb ed="R042" n="0007a01"/>聖人雖聖其聖但以妙明不滅不生合如來藏而
<lb ed="X" n="0884c02"/><lb ed="R042" n="0007a02"/>如來藏唯妙覺明圓照法界滅塵合覺故發眞如
<lb ed="X" n="0884c03"/><lb ed="R042" n="0007a03"/>妙覺明性而<anchor xml:id="nkr_note_add_0884c0301" n="0884c0301"/><anchor xml:id="beg0884c0301" n="0884c0301"/>已<anchor xml:id="end0884c0301"/>於此性中又何常有增乎而衆生
<lb ed="X" n="0884c04"/><lb ed="R042" n="0007a04"/>迷悶背覺合塵故發塵勞有世間相窒礙而矣於
<lb ed="X" n="0884c05"/><lb ed="R042" n="0007a05"/>性又何常有減乎故曰具足聖人法聖人不知具
<lb ed="X" n="0884c06"/><lb ed="R042" n="0007a06"/>足凡夫法凡夫不會聖人知卽同凡夫凡夫會卽
<lb ed="X" n="0884c07"/><lb ed="R042" n="0007a07"/>同聖人故知性等虗空隨量而現器方則空亦方
<lb ed="X" n="0884c08"/><lb ed="R042" n="0007a08"/>器圓則空亦圓虗空豈有方圓乎故知但出器心
<lb ed="X" n="0884c09"/><lb ed="R042" n="0007a09"/>何有不聖噫眞空之妙至矣哉固非言可及者也
<lb ed="X" n="0884c10"/><lb ed="R042" n="0007a10"/>釋至此不覺投筆而笑曰卽今生也垢也增也又
<lb ed="X" n="0884c11"/><lb ed="R042" n="0007a11"/>說甚麼不生不滅不垢不淨不增不減復自一摑
<lb ed="X" n="0884c12"/><lb ed="R042" n="0007a12"/>曰又添一點。</p><p xml:id="pX26p0884c1206" cb:place="inline">△三直說眞空無一切法二初無凡
<lb ed="X" n="0884c13"/><lb ed="R042" n="0007a13"/>夫法二無賢聖法初無凡夫法四初無五蘊二無
<lb ed="X" n="0884c14"/><lb ed="R042" n="0007a14"/>六入三無六塵四無六識。</p><p xml:id="pX26p0884c1411" cb:place="inline">初無五蘊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0884c15"/><lb ed="R042" n="0007a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0884c1501">是故空中無色無受想行識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0884c16"/><lb ed="R042" n="0007a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0884c1601">自此以下又將十一個無字掃却聖凡之法以顯
<lb ed="X" n="0884c17"/><lb ed="R042" n="0007a17"/>諸法空相也猶言舍利子我說諸法空相者蓋此
<lb ed="X" n="0884c18"/><lb ed="R042" n="0007a18"/>眞空之體性元具隨緣不變之妙故曰隨衆生心
<lb ed="X" n="0884c19"/><lb ed="R042" n="0007b01"/>應所知量其實際理中元無一切法可得況五蘊
<lb ed="X" n="0884c20"/><lb ed="R042" n="0007b02"/>乎故曰無。</p><p xml:id="pX26p0884c2005" cb:place="inline">△二無六入。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0884c21"/><lb ed="R042" n="0007b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0884c2101">無眼耳鼻舌身意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0884c22"/><lb ed="R042" n="0007b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0884c2201">何謂六入而無耶且以眼入爲言餘則可知如眼
<lb ed="X" n="0884c23"/><lb ed="R042" n="0007b05"/>見色之時因明而有若無明來徒眼非見旣無明
<lb ed="X" n="0884c24"/><lb ed="R042" n="0007b06"/>來見亦非無若見性無云何見暗見明見暗明暗
<pb ed="X" xml:id="X26.0557.0885a" n="0885a"/>
<lb ed="X" n="0885a01"/><lb ed="R042" n="0007b07"/>及色同是眞空妙眞如體因明暗等故發眼見緣
<lb ed="X" n="0885a02"/><lb ed="R042" n="0007b08"/>眼見者故有明暗明暗二無見依何所是知明則
<lb ed="X" n="0885a03"/><lb ed="R042" n="0007b09"/>同明暗則同暗空則同空色則同色何有眼入可
<lb ed="X" n="0885a04"/><lb ed="R042" n="0007b10"/>分耶旣無可分之眼五根皆然是故空中必無六
<lb ed="X" n="0885a05"/><lb ed="R042" n="0007b11"/>入之實也。</p><p xml:id="pX26p0885a0505" cb:place="inline">△三無六塵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0885a06"/><lb ed="R042" n="0007b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0885a0601">無色聲香味觸法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0885a07"/><lb ed="R042" n="0007b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0885a0701">六根旣無六塵不偶雖聞見分明無非一體實性
<lb ed="X" n="0885a08"/><lb ed="R042" n="0007b14"/>鳥飛空無跡谷響石無聲雖有而無實也。</p><p xml:id="pX26p0885a0817" cb:place="inline">△四無
<lb ed="X" n="0885a09"/><lb ed="R042" n="0007b15"/>六識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0885a10"/><lb ed="R042" n="0007b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0885a1001">無眼界乃至無意識界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0885a11"/><lb ed="R042" n="0007b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0885a1101">此無十八界也如眼色爲緣生於眼識故有眼色
<lb ed="X" n="0885a12"/><lb ed="R042" n="0007b18"/>識三種疆界立然不紊故眼不別聲色不交聽識
<lb ed="X" n="0885a13"/><lb ed="R042" n="0008a01"/>性參差各分疆界故曰元依一精明分成六和合
<lb ed="X" n="0885a14"/><lb ed="R042" n="0008a02"/>故有三六合成一十八界今乃根塵旣無識性不
<lb ed="X" n="0885a15"/><lb ed="R042" n="0008a03"/>生故無六識界也。</p><p xml:id="pX26p0885a1508" cb:place="inline">△二無寶聖法二初無寶法二
<lb ed="X" n="0885a16"/><lb ed="R042" n="0008a04"/>無聖法初無贒法二初無緣覺法二無聲聞法。</p>
<lb ed="X" n="0885a17"/><lb ed="R042" n="0008a05"/><p xml:id="pX26p0885a1701">初無緣覺法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0885a18"/><lb ed="R042" n="0008a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0885a1801">無無明亦無無明盡乃至無老死亦無老死盡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0885a19"/><lb ed="R042" n="0008a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0885a1901">此無十二因緣也三科掃盡<anchor xml:id="nkr_note_add_0885a1901" n="0885a1901"/><anchor xml:id="beg0885a1901" n="0885a1901"/>已<anchor xml:id="end0885a1901"/>得人空尙有法在
<lb ed="X" n="0885a20"/><lb ed="R042" n="0008a08"/>猶落法執故又掃出一切贒聖所修之法令得法
<lb ed="X" n="0885a21"/><lb ed="R042" n="0008a09"/>空猶曰舍利子我前所說蘊處界入一切皆無者
<lb ed="X" n="0885a22"/><lb ed="R042" n="0008a10"/>汝知之矣然有法見未忘將謂諸佛所說一切法
<lb ed="X" n="0885a23"/><lb ed="R042" n="0008a11"/>門實有可修可證而執乎胸次間故難達其空理
<lb ed="X" n="0885a24"/><lb ed="R042" n="0008a12"/>豈不聞佛說法者卽非說法是名說法乎卽如緣
<pb ed="X" xml:id="X26.0557.0885b" n="0885b"/>
<lb ed="X" n="0885b01"/><lb ed="R042" n="0008a13"/>覺所修十二因緣之法蓋三世諸佛所說雖有三
<lb ed="X" n="0885b02"/><lb ed="R042" n="0008a14"/>乘無非黃葉止啼而<anchor xml:id="nkr_note_add_0885b0201" n="0885b0201"/><anchor xml:id="beg0885b0201" n="0885b0201"/>已<anchor xml:id="end0885b0201"/>其實了知自性之實體於
<lb ed="X" n="0885b03"/><lb ed="R042" n="0008a15"/>中尙不可加諸一字矧百千法門乎故曰諸法寂
<lb ed="X" n="0885b04"/><lb ed="R042" n="0008a16"/>滅相不可以言宣且如無明緣行之說蓋無明與
<lb ed="X" n="0885b05"/><lb ed="R042" n="0008a17"/>眞如同體如第二月眞妄難分故曰眞非眞恐迷
<lb ed="X" n="0885b06"/><lb ed="R042" n="0008a18"/>我常不開演秪緣最初不覺忽起動心成業識之
<lb ed="X" n="0885b07"/><lb ed="R042" n="0008b01"/>由爲覺明之咎故耳因明立所見分由興隨見立
<lb ed="X" n="0885b08"/><lb ed="R042" n="0008b02"/>塵相分安布是謂無明不覺生三細境界爲緣長
<lb ed="X" n="0885b09"/><lb ed="R042" n="0008b03"/>六麤妄本無因著者是妄故著卽無明不著卽解
<lb ed="X" n="0885b10"/><lb ed="R042" n="0008b04"/>脫也旣悟眞空之理如杲日之麗天何無明之有
<lb ed="X" n="0885b11"/><lb ed="R042" n="0008b05"/>哉行由無明之晦昧霾邃生風動搖不息如波相
<lb ed="X" n="0885b12"/><lb ed="R042" n="0008b06"/>續是謂無明緣行動則有息生機發識故曰行緣
<lb ed="X" n="0885b13"/><lb ed="R042" n="0008b07"/>識由此識性入胎住胎藉以赤白二滴而成名色
<lb ed="X" n="0885b14"/><lb ed="R042" n="0008b08"/>名謂識心色謂色質故曰識緣名色有此名色故
<lb ed="X" n="0885b15"/><lb ed="R042" n="0008b09"/>有百骸四支眼如葡萄朵耳如新卷葉鼻如雙垂
<lb ed="X" n="0885b16"/><lb ed="R042" n="0008b10"/>瓜舌如初偃月身如腰皷顙意如幽室見六相具
<lb ed="X" n="0885b17"/><lb ed="R042" n="0008b11"/>足識性得入故曰名色緣六入及至出胎眼色耳
<lb ed="X" n="0885b18"/><lb ed="R042" n="0008b12"/>聲六處相觸故曰六入緣觸觸此六塵領納妍醜
<lb ed="X" n="0885b19"/><lb ed="R042" n="0008b13"/>而有受受之於識心愛妍惡醜而有愛故曰受緣
<lb ed="X" n="0885b20"/><lb ed="R042" n="0008b14"/>愛貪愛不捨便生取著而有取故曰愛緣取取著
<lb ed="X" n="0885b21"/><lb ed="R042" n="0008b15"/>世間不出二十五有故曰取緣有旣有其有必招
<lb ed="X" n="0885b22"/><lb ed="R042" n="0008b16"/>未來之生故曰有緣生生則必有老死故曰生緣
<lb ed="X" n="0885b23"/><lb ed="R042" n="0008b17"/>老死死死生生生生死死蓋緣一念之無明妄想
<lb ed="X" n="0885b24"/><lb ed="R042" n="0008b18"/>受生想妄受滅似轆轤之上下故成十二因緣若
<pb ed="X" xml:id="X26.0557.0885c" n="0885c"/>
<lb ed="X" n="0885c01"/><lb ed="R042" n="0009a01"/>無無明則十一絕兆故曰無明滅則一切滅於性
<lb ed="X" n="0885c02"/><lb ed="R042" n="0009a02"/>空中求個智愚不可得況無明乎旣無無明何盡
<lb ed="X" n="0885c03"/><lb ed="R042" n="0009a03"/>之有故曰亦無無明盡吁無明之過大矣哉行人
<lb ed="X" n="0885c04"/><lb ed="R042" n="0009a04"/>豈不愼乎。</p><p xml:id="pX26p0885c0405" cb:place="inline">△二無聲聞法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0885c05"/><lb ed="R042" n="0009a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0885c0501">無苦集滅道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0885c06"/><lb ed="R042" n="0009a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0885c0601">此無四諦法也苦者三界二十五有之中隨業所
<lb ed="X" n="0885c07"/><lb ed="R042" n="0009a07"/>受之報也集者三界八十八使百八煩惱造業之
<lb ed="X" n="0885c08"/><lb ed="R042" n="0009a08"/>因也滅者出四住證偏眞二乘之涅槃也道者念
<lb ed="X" n="0885c09"/><lb ed="R042" n="0009a09"/>處正勤根力如意足三十七品助道法也此乃三
<lb ed="X" n="0885c10"/><lb ed="R042" n="0009a10"/>界中人實因實果實修實證之法故曰四諦諦者
<lb ed="X" n="0885c11"/><lb ed="R042" n="0009a11"/>誠然也蓋大乘眞空實相之中元無苦可知集可
<lb ed="X" n="0885c12"/><lb ed="R042" n="0009a12"/>斷滅可證道可修故曰無何則若達眞性之人卽
<lb ed="X" n="0885c13"/><lb ed="R042" n="0009a13"/>入塗炭之際無非一介色身而受之矧此色身本
<lb ed="X" n="0885c14"/><lb ed="R042" n="0009a14"/>空何苦之有哉卽一念煩惱而起返觀煩惱之性
<lb ed="X" n="0885c15"/><lb ed="R042" n="0009a15"/>元是眞空幻然而起幻起幻滅眞心不變何集有
<lb ed="X" n="0885c16"/><lb ed="R042" n="0009a16"/>之如有所證之偏眞何故又說化城非實耶卽如
<lb ed="X" n="0885c17"/><lb ed="R042" n="0009a17"/>寶所亦是眞空寂滅之場萬劫不曾動著不曾離
<lb ed="X" n="0885c18"/><lb ed="R042" n="0009a18"/>却何證之有道者方便建立對治法門如夢求蘇
<lb ed="X" n="0885c19"/><lb ed="R042" n="0009b01"/>設諸方便夢破境忘方便烏用故無道可修雖然
<lb ed="X" n="0885c20"/><lb ed="R042" n="0009b02"/>如是也須到那田地始得不可草草便恁麼去以
<lb ed="X" n="0885c21"/><lb ed="R042" n="0009b03"/>致悔後無及矣。</p><p xml:id="pX26p0885c2107" cb:place="inline">△二無聖法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0885c22"/><lb ed="R042" n="0009b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0885c2201">無智亦無得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0885c23"/><lb ed="R042" n="0009b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0885c2301">智乃菩薩能行之智德得者所證之斷德也因中
<lb ed="X" n="0885c24"/><lb ed="R042" n="0009b06"/>無智則至道難精果上無得則涅槃成謬其實際
<pb ed="X" xml:id="X26.0557.0886a" n="0886a"/>
<lb ed="X" n="0886a01"/><lb ed="R042" n="0009b07"/>理中三世諸佛未許隻眼覷著那有許多名言習
<lb ed="X" n="0886a02"/><lb ed="R042" n="0009b08"/>氣古云知是般事便休直得修證雙忘寂照不二
<lb ed="X" n="0886a03"/><lb ed="R042" n="0009b09"/>何智得之有哉。</p><p xml:id="pX26p0886a0307" cb:place="inline">△三釋度一切苦厄句五初結前
<lb ed="X" n="0886a04"/><lb ed="R042" n="0009b10"/>起後二引依法度苦證眞之人三引諸佛依法自
<lb ed="X" n="0886a05"/><lb ed="R042" n="0009b11"/>證以顯法不虗說四讚般若甚深五合前度一切
<lb ed="X" n="0886a06"/><lb ed="R042" n="0009b12"/>苦句。</p><p xml:id="pX26p0886a0603" cb:place="inline">初結前起後。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0886a07"/><lb ed="R042" n="0009b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0886a0701">以無所得故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0886a08"/><lb ed="R042" n="0009b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0886a0801">此結上文蓋緣一切無所得故證眞常之樂是知
<lb ed="X" n="0886a09"/><lb ed="R042" n="0009b15"/>懸崖撒手自肯承當之句決不浪施也。</p><p xml:id="pX26p0886a0916" cb:place="inline">△二引依
<lb ed="X" n="0886a10"/><lb ed="R042" n="0009b16"/>法度苦證眞之人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0886a11"/><lb ed="R042" n="0009b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0886a1101">菩提薩埵依般若波羅蜜多故心無罣礙無罣礙故
<lb ed="X" n="0886a12"/><lb ed="R042" n="0009b18"/>無有恐怖遠離顚倒夢想究竟涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0886a13"/><lb ed="R042" n="0010a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0886a1301">此般若之法門豈非無字話頭乎何則蓋此法門
<lb ed="X" n="0886a14"/><lb ed="R042" n="0010a02"/>是個沒滋味的鐵酸<g ref="#CB15248">𨢝</g>使人嚼來嚼去將從前一
<lb ed="X" n="0886a15"/><lb ed="R042" n="0010a03"/>切惡知惡見盡底吐却忽然嚼破舌根翻轉面皮
<lb ed="X" n="0886a16"/><lb ed="R042" n="0010a04"/>方知此法不從人得提不起放不落把不定拋不
<lb ed="X" n="0886a17"/><lb ed="R042" n="0010a05"/>却萬慮千思如湯沃雪唯菩薩能而行之故得心
<lb ed="X" n="0886a18"/><lb ed="R042" n="0010a06"/>無罣礙乃至顚沛造次覔起無踪豈非涅槃乎故
<lb ed="X" n="0886a19"/><lb ed="R042" n="0010a07"/>曰究竟涅槃。</p><p xml:id="pX26p0886a1906" cb:place="inline">△三引諸佛依法自證以顯法不虗
<lb ed="X" n="0886a20"/><lb ed="R042" n="0010a08"/>說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0886a21"/><lb ed="R042" n="0010a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0886a2101">三世諸佛依般若波羅蜜多故得阿耨多羅三藐三
<lb ed="X" n="0886a22"/><lb ed="R042" n="0010a10"/>菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0886a23"/><lb ed="R042" n="0010a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0886a2301">過現未來得證無上正等正覺無非依此空印而
<lb ed="X" n="0886a24"/><lb ed="R042" n="0010a12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0886a2401" n="0886a2401"/><anchor xml:id="beg0886a2401" n="0886a2401"/>已<anchor xml:id="end0886a2401"/>亦以此印印一切人豈謬說耶。</p><p xml:id="pX26p0886a2414" cb:place="inline">△四讚般若甚
<pb ed="X" xml:id="X26.0557.0886b" n="0886b"/>
<lb ed="X" n="0886b01"/><lb ed="R042" n="0010a13"/>深。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0886b02"/><lb ed="R042" n="0010a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0886b0201">故知般若波羅蜜多是大神呪是大明呪是無上呪
<lb ed="X" n="0886b03"/><lb ed="R042" n="0010a15"/>是無等等呪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0886b04"/><lb ed="R042" n="0010a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0886b0401">故知此法有權有實有照有用能縱能奪能殺能
<lb ed="X" n="0886b05"/><lb ed="R042" n="0010a17"/>活貴乎當人自肯耳能起猛然之信摧伏魔軍故
<lb ed="X" n="0886b06"/><lb ed="R042" n="0010a18"/>曰是大神呪照破諸法皆空故曰是大明呪無生
<lb ed="X" n="0886b07"/><lb ed="R042" n="0010b01"/>滅垢淨之對待故曰是無上呪究竟至於涅槃是
<lb ed="X" n="0886b08"/><lb ed="R042" n="0010b02"/>無等等呪稱理而談不過如此且呪之一字又作
<lb ed="X" n="0886b09"/><lb ed="R042" n="0010b03"/>麼生解說頌曰。</p>
<lb ed="X" n="0886b10"/><lb ed="R042" n="0010b04"/><lg type="regular" xml:id="lgX26p0886b1001"><l>兩口無一舌</l><l>諸佛難分說</l><l>敎中強明之</l>
<lb ed="X" n="0886b11"/><lb ed="R042" n="0010b05"/><l>烏龜喚作鱉</l></lg>
<lb ed="X" n="0886b12"/><lb ed="R042" n="0010b06"/><p xml:id="pX26p0886b1201">△五合前度一切苦厄句。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0886b13"/><lb ed="R042" n="0010b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0886b1301">能除一切苦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0886b14"/><lb ed="R042" n="0010b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0886b1401">猶曰舍利子我前說度一切苦厄者汝猶疑而未
<lb ed="X" n="0886b15"/><lb ed="R042" n="0010b09"/>信直至說到此間始知諸佛菩薩利<anchor xml:id="nkr_note_add_0886b1501" n="0886b1501"/><anchor xml:id="beg0886b1501" n="0886b1501"/>己<anchor xml:id="end0886b1501"/>利人度苦
<lb ed="X" n="0886b16"/><lb ed="R042" n="0010b10"/>證眞無不承此般若之力是謂能除一切苦解釋
<lb ed="X" n="0886b17"/><lb ed="R042" n="0010b11"/>分竟。</p>
<lb ed="X" n="0886b18"/><lb ed="R042" n="0010b12"/><p xml:id="pX26p0886b1801">△三密結分二初至囑起信二正說般若祕密之
<lb ed="X" n="0886b19"/><lb ed="R042" n="0010b13"/>法總攝文字。</p><p xml:id="pX26p0886b1906" cb:place="inline">初至囑起信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0886b20"/><lb ed="R042" n="0010b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0886b2001">眞實不虗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0886b21"/><lb ed="R042" n="0010b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0886b2101">諸佛所說有五語今所說者是諸佛之眞語實語
<lb ed="X" n="0886b22"/><lb ed="R042" n="0010b16"/>其如語不誑語不異語亦在其中矣聞者當深信
<lb ed="X" n="0886b23"/><lb ed="R042" n="0010b17"/>而行之二正說般若祕密之法總攝文字。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0886b24"/><lb ed="R042" n="0010b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0886b2401">故說般若波羅蜜多呪卽說呪曰。</p>
<pb ed="X" xml:id="X26.0557.0886c" n="0886c"/>
<lb ed="X" n="0886c01"/><lb ed="R042" n="0011a01"/><p cb:type="dharani" xml:id="pX26p0886c0101">揭諦揭諦波羅揭諦波羅僧揭諦菩提娑婆訶</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0886c02"/><lb ed="R042" n="0011a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0886c0201">余釋此經未嘗不以意解而度之識見而索之故
<lb ed="X" n="0886c03"/><lb ed="R042" n="0011a03"/>每註中皆有猶曰二字者以猶豫而得意也至此
<lb ed="X" n="0886c04"/><lb ed="R042" n="0011a04"/>呪中直得口掛壁上故科爲般若祕密之法無可
<lb ed="X" n="0886c05"/><lb ed="R042" n="0011a05"/>釋焉何則蓋般若實相之法非以文字義理而入
<lb ed="X" n="0886c06"/><lb ed="R042" n="0011a06"/>也貴乎保而行之自達其體故曰諸法寂滅相不
<lb ed="X" n="0886c07"/><lb ed="R042" n="0011a07"/>可以言宣柰何世人重言而不重行故吾佛世尊
<lb ed="X" n="0886c08"/><lb ed="R042" n="0011a08"/>成道之初經行樹下三七思惟尋念過去佛皆說
<lb ed="X" n="0886c09"/><lb ed="R042" n="0011a09"/>三乘法故出廣長舌相說了若許不乾不淨的道
<lb ed="X" n="0886c10"/><lb ed="R042" n="0011a10"/>理殃及兒孫蓋爲中下者導入信門焉故曰但有
<lb ed="X" n="0886c11"/><lb ed="R042" n="0011a11"/>言說都無實義說到至矣盡矣處方開無舌之口
<lb ed="X" n="0886c12"/><lb ed="R042" n="0011a12"/>露出牙根吐露眞言名之曰呪如金剛圈蔾棘蓬
<lb ed="X" n="0886c13"/><lb ed="R042" n="0011a13"/>使人吞吐不下可謂般若之極唱也每見註者或
<lb ed="X" n="0886c14"/><lb ed="R042" n="0011a14"/>以神名而註之者有以軍中之密令而註之者有
<lb ed="X" n="0886c15"/><lb ed="R042" n="0011a15"/>以蜾螺之祝螟蛉而註之者此雖寓言而談恐非
<lb ed="X" n="0886c16"/><lb ed="R042" n="0011a16"/>確意唯王索仙陀婆之喩稍近義焉今乃寘而弗
<lb ed="X" n="0886c17"/><lb ed="R042" n="0011a17"/>釋者蓋有自也若呪有如許之義譯者胡不譯耶
<lb ed="X" n="0886c18"/><lb ed="R042" n="0011a18"/>蓋五種不翻者正是敎中之直指三乘之捷徑也
<lb ed="X" n="0886c19"/><lb ed="R042" n="0011b01"/>無汝凑泊處無汝穿鑿處又不可謂無法無義也
<lb ed="X" n="0886c20"/><lb ed="R042" n="0011b02"/>何則若作無法無義會何故又呪病得瘳呪符得
<lb ed="X" n="0886c21"/><lb ed="R042" n="0011b03"/>靈耶旣不是無法無義畢竟說個甚麼道理聻若
<lb ed="X" n="0886c22"/><lb ed="R042" n="0011b04"/>是具大信力者不妨疑著然而執法者頗多今準
<lb ed="X" n="0886c23"/><lb ed="R042" n="0011b05"/>此土五宗之義以明此呪焉惟明眼者證之可也
<lb ed="X" n="0886c24"/><lb ed="R042" n="0011b06"/>如禪宗中雖有千七百則建立門庭無非無孔鐵
<pb ed="X" xml:id="X26.0557.0887a" n="0887a"/>
<lb ed="X" n="0887a01"/><lb ed="R042" n="0011b07"/>錘擊碎虗空安容擬議卜度乎如僧問雲門十方
<lb ed="X" n="0887a02"/><lb ed="R042" n="0011b08"/>薄伽梵一路涅槃門未審路頭在甚麼處門拈扇
<lb ed="X" n="0887a03"/><lb ed="R042" n="0011b09"/>子云扇子<anchor xml:id="nkr_note_orig_0887001" n="0887001"/>撲跳上<name role="" type="person">三十三天</name>觸著帝鼻孔東海鯉
<lb ed="X" n="0887a04"/><lb ed="R042" n="0011b10"/>魚打一棒雨似盆傾如此之言可解說得麼可作
<lb ed="X" n="0887a05"/><lb ed="R042" n="0011b11"/>無義而會得麼若作無義語會不啻謗却雲門老
<lb ed="X" n="0887a06"/><lb ed="R042" n="0011b12"/>漢亦謗却三世諸佛之法也又臨濟喫棒靈雲覩
<lb ed="X" n="0887a07"/><lb ed="R042" n="0011b13"/>華香巖擊竹皆悟其道且道華竹棒等爲他說個
<lb ed="X" n="0887a08"/><lb ed="R042" n="0011b14"/>甚麼法若道無法可說何故平日不悟耶豈以此
<lb ed="X" n="0887a09"/><lb ed="R042" n="0011b15"/>呪有別乎若禪宗能持此呪則不假話頭而疑之
<lb ed="X" n="0887a10"/><lb ed="R042" n="0011b16"/>他日自有悟頭在是故禪宗不出此呪也天台宗
<lb ed="X" n="0887a11"/><lb ed="R042" n="0011b17"/>者始於智者大師誦法華經至藥王品云是眞精
<lb ed="X" n="0887a12"/><lb ed="R042" n="0011b18"/>進是名眞法供養如來忽然大悟見靈山一會儼
<lb ed="X" n="0887a13"/><lb ed="R042" n="0012a01"/>然未散是稱法華三昧然此數句經文秪說個精
<lb ed="X" n="0887a14"/><lb ed="R042" n="0012a02"/>進供養尙未說著靈山之義何故得悟不契經旨
<lb ed="X" n="0887a15"/><lb ed="R042" n="0012a03"/>耶眞乃疑殺天下人悟後自謂得旋陀羅尼法門
<lb ed="X" n="0887a16"/><lb ed="R042" n="0012a04"/>豈非呪乎然後以龍樹之偈而立宗故曰因緣所
<lb ed="X" n="0887a17"/><lb ed="R042" n="0012a05"/>生法我說卽是空亦名爲假名亦名中道義故立
<lb ed="X" n="0887a18"/><lb ed="R042" n="0012a06"/>三止三觀三諦圓融爲觀行敎人行之如一中一
<lb ed="X" n="0887a19"/><lb ed="R042" n="0012a07"/>切中無假無空無不中雙遮雙照又作麼生說個
<lb ed="X" n="0887a20"/><lb ed="R042" n="0012a08"/>道理用何心思入此觀門若能一心持此呪者則
<lb ed="X" n="0887a21"/><lb ed="R042" n="0012a09"/>不假止而常寂不假觀而常照豈非省力乎故台
<lb ed="X" n="0887a22"/><lb ed="R042" n="0012a10"/>宗不出此呪也律宗者佛爲七衆同制輕重開遮
<lb ed="X" n="0887a23"/><lb ed="R042" n="0012a11"/>止作持犯是謂戒也初坐菩提樹下首說菩薩波
<lb ed="X" n="0887a24"/><lb ed="R042" n="0012a12"/>羅提木叉十重四十八輕呼爲心地法門又曰光
<pb ed="X" xml:id="X26.0557.0887b" n="0887b"/>
<lb ed="X" n="0887b01"/><lb ed="R042" n="0012a13"/>明金剛寶戒此乃大乘戒也次爲羅睺羅說沙彌
<lb ed="X" n="0887b02"/><lb ed="R042" n="0012a14"/>十戒復因七群等比丘集制二百五十戒爲彼小
<lb ed="X" n="0887b03"/><lb ed="R042" n="0012a15"/>乘束縛其身歸乎心地也犯者莫非用呪而懺之
<lb ed="X" n="0887b04"/><lb ed="R042" n="0012a16"/>豈非以呪爲戒乎故律宗不出此呪也淨土宗者
<lb ed="X" n="0887b05"/><lb ed="R042" n="0012a17"/>佛爲韋提希夫人說十六重觀門俾伊變垢心而
<lb ed="X" n="0887b06"/><lb ed="R042" n="0012a18"/>成淨土始以日輪懸鼓卽心光之輪也終觀法身
<lb ed="X" n="0887b07"/><lb ed="R042" n="0012b01"/>之佛卽心佛也故稱無量壽卽不生不滅之法身
<lb ed="X" n="0887b08"/><lb ed="R042" n="0012b02"/>琉璃地卽洞然瑩徹之心地何有外佛土而可得
<lb ed="X" n="0887b09"/><lb ed="R042" n="0012b03"/>耶是知唯心淨土本性彌陀秪在當人一念耳蓋
<lb ed="X" n="0887b10"/><lb ed="R042" n="0012b04"/>緣衆生妄念多途故指西方一路而繫念之無非
<lb ed="X" n="0887b11"/><lb ed="R042" n="0012b05"/>萬法歸一耳又緣勢至不入圓通但以一心念佛
<lb ed="X" n="0887b12"/><lb ed="R042" n="0012b06"/>故曰憶佛念佛現前當來必定見佛此乃以一佛
<lb ed="X" n="0887b13"/><lb ed="R042" n="0012b07"/>之名融多途之妄使彼直入菩提焉若一切持呪
<lb ed="X" n="0887b14"/><lb ed="R042" n="0012b08"/>豈與彌陀有別耶故淨土宗不出此呪也眞言宗
<lb ed="X" n="0887b15"/><lb ed="R042" n="0012b09"/>者蓋世尊說法有頓漸祕密不定之四敎普攝群
<lb ed="X" n="0887b16"/><lb ed="R042" n="0012b10"/>機故有顯說密說說說不說說無非開示悟入佛
<lb ed="X" n="0887b17"/><lb ed="R042" n="0012b11"/>之知見耳以密說爲眞言者固非僞言也口誦心
<lb ed="X" n="0887b18"/><lb ed="R042" n="0012b12"/>忘直超漸次惜乎末世以眞言爲外術或呪持符
<lb ed="X" n="0887b19"/><lb ed="R042" n="0012b13"/>水或呪藥餌或呪屍鬼乃至呪持木石蠱毒等無
<lb ed="X" n="0887b20"/><lb ed="R042" n="0012b14"/>不應驗此乃隨心所現固非呪力也若知此驗之
<lb ed="X" n="0887b21"/><lb ed="R042" n="0012b15"/>靈胡不呪佛成佛呪祖成祖耶呪來呪去偶然<g ref="#CB01403">㘞</g>
<lb ed="X" n="0887b22"/><lb ed="R042" n="0012b16"/>地一聲摸著鼻頭方知我之眞言非釋尊之眞言
<lb ed="X" n="0887b23"/><lb ed="R042" n="0012b17"/>也若誠然之眞言宗者不妨入陀羅尼門開佛之
<lb ed="X" n="0887b24"/><lb ed="R042" n="0012b18"/>知見也故知眞言宗者卽此呪也如上五宗攝入
<pb ed="X" xml:id="X26.0557.0887c" n="0887c"/>
<lb ed="X" n="0887c01"/><lb ed="R042" n="0013a01"/>一門者蓋緣法住法位法幢隨處建立固非強言
<lb ed="X" n="0887c02"/><lb ed="R042" n="0013a02"/>也若識法者自然不執門庭不擅宗旨故耳一爲
<lb ed="X" n="0887c03"/><lb ed="R042" n="0013a03"/>無量無量爲一小中現大大中現小於一毛端現
<lb ed="X" n="0887c04"/><lb ed="R042" n="0013a04"/>寶王刹坐微塵裡轉大法輪無入而不自得焉豈
<lb ed="X" n="0887c05"/><lb ed="R042" n="0013a05"/>以名言而滯哉咦呪之利大矣哉其可不盡心乎
<lb ed="X" n="0887c06"/><lb ed="R042" n="0013a06"/>一貫疏以此。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0887c07"/><lb ed="R042" n="0013a07"/>
<lb ed="X" n="0887c08"/><lb ed="R042" n="0013a08"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>般若波羅蜜多心經一貫疏<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
<lb ed="X" n="0887c09"/>
<lb ed="X" n="0887c10"/>
<lb ed="X" n="0887c11"/>
<lb ed="X" n="0887c12"/>
<lb ed="X" n="0887c13"/>
<lb ed="X" n="0887c14"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 557-C</cb:mulu><head>No. 557-C</head>
<lb ed="X" n="0887c15"/><lb ed="R042" n="0013a10"/><p xml:id="pX26p0887c1501">釋自新法諱益證大明湖廣荆州府江陵縣人受具
<lb ed="X" n="0887c16"/><lb ed="R042" n="0013a11"/>戒於隆昌三昧和尙參禪宗乎黃檗隱元禪師奇哉
<lb ed="X" n="0887c17"/><lb ed="R042" n="0013a12"/>遠逾數萬里航海得得而來乎我
<lb ed="X" n="0887c18" type="honorific"/><lb ed="R042" n="0013a13"/>大日本居二載於茲袖德山行棒之手藏黃檗陷虎
<lb ed="X" n="0887c19"/><lb ed="R042" n="0013a14"/>之機余正保年中抵肥<g ref="#CB15131">邦</g>之長崎縣客居大光一日
<lb ed="X" n="0887c20"/><lb ed="R042" n="0013a15"/>遊戲乎南京廟裡幸相見于此公觀夫浮華消盡眞
<lb ed="X" n="0887c21"/><lb ed="R042" n="0013a16"/>實獨存久讀間偶爲相知所謂針芥相投也談於道
<lb ed="X" n="0887c22"/><lb ed="R042" n="0013a17"/>常至夜半或赬顏而攘袂復一咲而冰泮加之續續
<lb ed="X" n="0887c23"/><lb ed="R042" n="0013a18"/>尺鯉<anchor xml:id="nkr_note_add_0887c2301" n="0887c2301"/><anchor xml:id="beg0887c2301" n="0887c2301"/>已<anchor xml:id="end0887c2301"/>垂數百好是所以爲知<anchor xml:id="nkr_note_add_0887c2302" n="0887c2302"/><anchor xml:id="beg0887c2302" n="0887c2302"/>己<anchor xml:id="end0887c2302"/>者也旣而自公謂
<lb ed="X" n="0887c24"/><lb ed="R042" n="0013b01"/>今年歸唐予茫然乃曰嗚乎世情之變態恰似一場
<pb ed="X" xml:id="X26.0557.0888a" n="0888a"/>
<lb ed="X" n="0888a01"/><lb ed="R042" n="0013b02"/>傀儡昨擬東而今向西不覺令人好笑哉用捨進退
<lb ed="X" n="0888a02"/><lb ed="R042" n="0013b03"/>一任兄之情逸雖然又不知一生何地再得相逢也
<lb ed="X" n="0888a03"/><lb ed="R042" n="0013b04"/>余今有所望謂勞公註之而與一卷於心經蓋欲令
<lb ed="X" n="0888a04"/><lb ed="R042" n="0013b05"/>是心益淸淨而別後無去來之相無東西之異也旹
<lb ed="X" n="0888a05"/><lb ed="R042" n="0013b06"/>此公出這乎一貫疏余靜觀其一文一字徹上徹下
<lb ed="X" n="0888a06"/><lb ed="R042" n="0013b07"/>盡表裏精麤視昔人或偏于理或偏于事者皆當北
<lb ed="X" n="0888a07"/><lb ed="R042" n="0013b08"/>面矣余喜而曰明明佛日照破昏衢朗朗慧燈至今
<lb ed="X" n="0888a08"/><lb ed="R042" n="0013b09"/>不滅是生平之志而矣於中猶有箇銘于鉄肝何謂
<lb ed="X" n="0888a09"/><lb ed="R042" n="0013b10"/>蓋般若實相之法非以文字義理而入也貴乎保而
<lb ed="X" n="0888a10"/><lb ed="R042" n="0013b11"/>行之自達其體世人奈何重言而不重行矣果此公
<lb ed="X" n="0888a11"/><lb ed="R042" n="0013b12"/>顚沛造次念佛讀經無行而不修可謂妙用無行而
<lb ed="X" n="0888a12"/><lb ed="R042" n="0013b13"/>行眞智無作而作故覩其相則生慚愧想聞其語則
<lb ed="X" n="0888a13"/><lb ed="R042" n="0013b14"/>發菩提心噫余咄哉先賢古聖之行實雖目之於傳
<lb ed="X" n="0888a14"/><lb ed="R042" n="0013b15"/>記尙且不修如今也乎卽聽其言而觀其行於公與
<lb ed="X" n="0888a15"/><lb ed="R042" n="0013b16"/>改是寔余所以加和點以爲學士也豈愧其固陋是
<lb ed="X" n="0888a16"/><lb ed="R042" n="0013b17"/>以書之末簡云。</p>
<lb ed="X" n="0888a17"/><lb ed="R042" n="0013b18"/><p xml:id="pX26p0888a1701">明覺存空沙門釋宗信謹識</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0883a1901" to="#end0883a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">候</lem><rdg wit="#wit.orig">侯</rdg></app>
<app from="#beg0884c0301" to="#end0884c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0885a1901" to="#end0885a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0885b0201" to="#end0885b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0886a2401" to="#end0886a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0886b1501" to="#end0886b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0887c2301" to="#end0887c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0887c2302" to="#end0887c2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0887001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0887001">撲或作<g ref="#CB01387">𨁝</g></note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0883a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0883a1901">候【CB】，侯【卍續】</note>
<note n="0884c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0884c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0885a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0885a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0885b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0885b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0886a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0886a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0886b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0886b1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0887c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0887c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0887c2302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0887c2302">己【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>