<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X26n0560">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 560 般若心經理性解</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 560 般若心經理性解</title>
			<author>淸 續法述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">26</idno>.<idno type="no">560</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">般若心經理性解</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00562">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00562</charName>
				<mapping cb:dec="983602" type="PUA">U+F0232</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47FD</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>疏</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(梳-木)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-01T10:23:09">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="2"/>
<lb ed="X" n="0899a07"/>
<lb ed="X" n="0899a08"/>
<lb ed="X" n="0899a09"/>
<lb ed="X" n="0899a10"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 560-A 序</cb:mulu><head>No. 560-A
<lb ed="X" n="0899a11"/><lb ed="R092" n="0946a01"/> 序</head>
<lb ed="X" n="0899a12"/>
<lb ed="X" n="0899a13"/>
<lb ed="X" n="0899a14"/><lb ed="R092" n="0946a02"/><p xml:id="pX26p0899a1401">觀音卽我人。我人卽觀音。不二法也。心經卽自性。自
<lb ed="X" n="0899a15"/><lb ed="R092" n="0946a03"/>性卽心經。實一道也。般若心。蜜多心。該因徹果。五蘊
<lb ed="X" n="0899a16"/><lb ed="R092" n="0946a04"/>空。諸法空。越聖超凡。空不異色。相作之用隨緣。色卽
<lb ed="X" n="0899a17"/><lb ed="R092" n="0946a05"/>是空。一眞之體不變。不滅不生。騰今耀古。離夢離想。
<lb ed="X" n="0899a18"/><lb ed="R092" n="0946a06"/>麗日明星。無眼識界。無意識界。泯自他之根相。是大
<lb ed="X" n="0899a19"/><lb ed="R092" n="0946a07"/>神呪。是大明呪。絕生佛之假名。除一切苦。揭諦密力
<lb ed="X" n="0899a20"/><lb ed="R092" n="0946a08"/>難思。得三菩提。薩訶神功叵測。如斯會取。眞看心經。
<lb ed="X" n="0899a21"/><lb ed="R092" n="0946a09"/>向外馳求。非心經矣。葢由菩薩心內衆生。墮自藏識
<lb ed="X" n="0899a22"/><lb ed="R092" n="0946a10"/>風浪海中。昧却良心。忘念本經。枉受苦惱。都無解脫。
<lb ed="X" n="0899a23"/><lb ed="R092" n="0946a11"/>故勞衆生心內菩薩。坐我肉團<name role="" type="person">蓮花峰</name>頂。提起眞性。
<lb ed="X" n="0899a24"/><lb ed="R092" n="0946a12"/>大轉法輪。度一切苦。成二果樂。心佛衆生。旣無別體。
<pb ed="X" xml:id="X26.0560.0899b" n="0899b"/>
<lb ed="X" n="0899b01"/><lb ed="R092" n="0946a13"/>佛經語心。豈有二致。故今釋經。並稱理解。觀音。表心
<lb ed="X" n="0899b02"/><lb ed="R092" n="0946a14"/>王。舍利。表心所。五蘊。宗法相。界處。宗法性。依敎觀心。
<lb ed="X" n="0899b03"/><lb ed="R092" n="0946a15"/>窮理盡性。心性解名。良有以也。欲明心者。請究斯文。
<lb ed="X" n="0899b04"/><lb ed="R092" n="0946a16"/>不求見性。自負心矣。悲夫。</p>
<lb ed="X" n="0899b05"/><lb ed="R092" n="0946a17"/><p xml:id="pX26p0899b0501">時
<lb ed="X" n="0899b06" type="honorific"/><lb ed="R092" n="0946a18"/>康熈癸未年十月十一成誕慈雲敎觀沙門續法題</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899b07"/>
<lb ed="X" n="0899b08"/><cb:docNumber>No. 560</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0899b09"/><lb ed="R092" n="0946b01"/><cb:juan fun="open" n="2"><cb:mulu type="卷" n="2"/><cb:jhead>般若波羅蜜多心經理性解卷下</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0899b10"/>
<lb ed="X" n="0899b11"/><lb ed="R092" n="0946b02"/><byline cb:type="author">淸浙水<name role="" type="person">慈雲寺</name>顯密敎觀沙門續法述</byline>
<lb ed="X" n="0899b12"/><lb ed="R092" n="0946b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">經題</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0899b1201">△先經題。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899b13"/><lb ed="R092" n="0946b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0899b1301">般若波羅蜜多心經</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899b14"/><lb ed="R092" n="0946b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0899b1401">梵語般若。此云智慧。本來靈知照了也。因中慧心
<lb ed="X" n="0899b15"/><lb ed="R092" n="0946b06"/>所。果上擇滅無爲無漏智也。</p><p xml:id="pX26p0899b1512" cb:place="inline">梵語波羅蜜多。此云
<lb ed="X" n="0899b16"/><lb ed="R092" n="0946b07"/>到彼岸。究竟事理底源也。因中定心所。果上非擇
<lb ed="X" n="0899b17"/><lb ed="R092" n="0946b08"/>□無爲。一眞法界也。</p><p xml:id="pX26p0899b1709" cb:place="inline">梵語阿賴耶。此云藏心。亦云
<lb ed="X" n="0899b18"/><lb ed="R092" n="0946b09"/>紇哩陀耶。此云肉團心。起信論云。依如來藏故。有
<lb ed="X" n="0899b19"/><lb ed="R092" n="0946b10"/>生滅心。所謂不生不滅。與生滅和合。非一非異。名
<lb ed="X" n="0899b20"/><lb ed="R092" n="0946b11"/>阿黎耶識心。此心人人本具。心背般若。迷智慧性
<lb ed="X" n="0899b21"/><lb ed="R092" n="0946b12"/>居生死岸。稱曰愚迷人天凡夫。心向般若。悟智慧
<lb ed="X" n="0899b22"/><lb ed="R092" n="0946b13"/>性。到涅槃岸。號曰覺悟三乘聖人。</p><p xml:id="pX26p0899b2214" cb:place="inline">經者。法也。常也。
<lb ed="X" n="0899b23"/><lb ed="R092" n="0946b14"/>十方同軌謂之法。三世不易謂之常。說此經者。欲
<lb ed="X" n="0899b24"/><lb ed="R092" n="0946b15"/>令衆生。斷妄想心。依斯文字。起深觀照。證實相空。
<pb ed="X" xml:id="X26.0560.0899c" n="0899c"/>
<lb ed="X" n="0899c01"/><lb ed="R092" n="0946b16"/>覺本心源。同佛菩薩。眞常法樂也<note place="inline">如是本經自心常轉</note>。</p></cb:div></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">文咒</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0899c0122" cb:place="inline">△次
<lb ed="X" n="0899c02"/><lb ed="R092" n="0946b17"/>文呪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899c03"/><lb ed="R092" n="0946b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0899c0301">觀自在菩薩。行深般若波羅蜜多時。照見五蘊皆空。
<lb ed="X" n="0899c04"/><lb ed="R092" n="0947a01"/>度一切苦厄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899c05"/><lb ed="R092" n="0947a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0899c0501">事理普觀。救苦自在。稱觀自在。菩薩。翻覺士。開士。
<lb ed="X" n="0899c06"/><lb ed="R092" n="0947a03"/>揀衆生不覺。不開悟也。當人心中。第八主人公。<g ref="#CB08504">𦦨</g>
<lb ed="X" n="0899c07"/><lb ed="R092" n="0947a04"/>註。靈知之心。棲止肉團心內。</p><p xml:id="pX26p0899c0712" cb:place="inline">聞思修入曰行。起諸
<lb ed="X" n="0899c08"/><lb ed="R092" n="0947a05"/>法空俱空無分別慧。揀非人空無分別慧故云深
<lb ed="X" n="0899c09"/><lb ed="R092" n="0947a06"/>也。當人心中良知良能。</p><p xml:id="pX26p0899c0910" cb:place="inline">照見。觀照般若也。卽慧心
<lb ed="X" n="0899c10"/><lb ed="R092" n="0947a07"/>所。皆空。實相般若也。虗空無爲。五蘊。自他色心法
<lb ed="X" n="0899c11"/><lb ed="R092" n="0947a08"/>也。根塵名色。是心所現影。領納名受。念慮名想。造
<lb ed="X" n="0899c12"/><lb ed="R092" n="0947a09"/>作名行。是心所。分別名識。是心王。皆屬有爲生滅
<lb ed="X" n="0899c13"/><lb ed="R092" n="0947a10"/>之法。</p><p xml:id="pX26p0899c1303" cb:place="inline">苦厄。不相應行。度苦厄者。謂自他一切生死
<lb ed="X" n="0899c14"/><lb ed="R092" n="0947a11"/>苦惱無不超脫。如氷鎔水。不受八寒厄也。三乘七
<lb ed="X" n="0899c15"/><lb ed="R092" n="0947a12"/>趣。不能觀空。受諸蘊苦。如蠶作繭。似蛾赴火。自縛
<lb ed="X" n="0899c16"/><lb ed="R092" n="0947a13"/>自燒。實爲可傷。故瑜伽云。覺花蒙照脫苦惱。便同
<lb ed="X" n="0899c17"/><lb ed="R092" n="0947a14"/>菩薩觀自在。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899c18"/><lb ed="R092" n="0947a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0899c1801">舍利子。色不異空。空不異色。色卽是空。空卽是色。</p><p xml:id="pX26p0899c1820" cb:place="inline">受
<lb ed="X" n="0899c19"/><lb ed="R092" n="0947a16"/>想行識。亦復如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899c20"/><lb ed="R092" n="0947a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0899c2001">舍利翻珠。母名。眼如珠故。是其所生。故稱子也。卽
<lb ed="X" n="0899c21"/><lb ed="R092" n="0947a18"/>解心所。施護譯云。世尊在<name role="" type="person">靈鷲山</name>。入甚深光明宣
<lb ed="X" n="0899c22"/><lb ed="R092" n="0947b01"/>說正法三摩地。舍利子。白觀自在菩薩言。若人欲
<lb ed="X" n="0899c23"/><lb ed="R092" n="0947b02"/>修甚深般若法門。當云何學。時觀自在菩薩。卽吿
<lb ed="X" n="0899c24"/><lb ed="R092" n="0947b03"/>尊者舍利弗言。若欲修學甚深般若。當觀五蘊自
<pb ed="X" xml:id="X26.0560.0900a" n="0900a"/>
<lb ed="X" n="0900a01"/><lb ed="R092" n="0947b04"/>性皆空。佛卽眞如無爲。</p><p xml:id="pX26p0900a0110" cb:place="inline">尊者疑云。色是有法。云何
<lb ed="X" n="0900a02"/><lb ed="R092" n="0947b05"/>皆空。故答釋曰。色不異空。以色卽是空故。謂四大
<lb ed="X" n="0900a03"/><lb ed="R092" n="0947b06"/>幻色假相。不異般若眞空無相。當知色無生性。卽
<lb ed="X" n="0900a04"/><lb ed="R092" n="0947b07"/>空無生性故。如冰不異水。冰卽是水。相雖凝泮。性
<lb ed="X" n="0900a05"/><lb ed="R092" n="0947b08"/>實一濕。</p><p xml:id="pX26p0900a0504" cb:place="inline">又疑問云。空是無法。云何有色。故又答釋。
<lb ed="X" n="0900a06"/><lb ed="R092" n="0947b09"/>空不異色。以空卽是色故。謂般若眞空無相。不異
<lb ed="X" n="0900a07"/><lb ed="R092" n="0947b10"/>四大幻色假相。當知空無生性。卽色無生性故。如
<lb ed="X" n="0900a08"/><lb ed="R092" n="0947b11"/>水不異冰。水卽是冰。鎔結相別。濕性一同。</p><p xml:id="pX26p0900a0817" cb:place="inline">此四門
<lb ed="X" n="0900a09"/><lb ed="R092" n="0947b12"/>觀。如大火聚。四面嬰之。物無不爛。如淸凉池。四邊
<lb ed="X" n="0900a10"/><lb ed="R092" n="0947b13"/>臨之。生無不樂。行者若能如是四句觀心。卽轉八
<lb ed="X" n="0900a11"/><lb ed="R092" n="0947b14"/>法。<note place="inline">色四空四</note>成四智<note place="inline">四門</note>矣。瑜伽云。菩薩思惟有情身。各
<lb ed="X" n="0900a12"/><lb ed="R092" n="0947b15"/>具覺悟之蓮花。<note place="inline">心花</note>淸淨法界無惑染。八葉<note place="inline">心有八竅</note>各
<lb ed="X" n="0900a13"/><lb ed="R092" n="0947b16"/>有一如來。<note place="inline">八識轉智</note>生迷眞空。受幻色苦。水成冰也。佛
<lb ed="X" n="0900a14"/><lb ed="R092" n="0947b17"/>悟幻色。得眞空樂。冰化水也。</p><p xml:id="pX26p0900a1412" cb:place="inline">至於受。想行識。亦不
<lb ed="X" n="0900a15"/><lb ed="R092" n="0947b18"/>異空。非比籠盒函葢。二物相逗者然。理實空卽受。
<lb ed="X" n="0900a16"/><lb ed="R092" n="0948a01"/>想。行識。猶如金具泥團。絕無二體可得。故云亦復
<lb ed="X" n="0900a17"/><lb ed="R092" n="0948a02"/>如是。萬法唯心。心生萬法。誠哉言也。楞伽云。心<note place="inline">受想
<lb ed="X" n="0900a18"/><lb ed="R092" n="0948a03"/>行識</note>亦是唯心。<note place="inline">空</note>非心<note place="inline">色</note>亦心<note place="inline">空</note>起。種種諸色相。<note place="inline">九界
<lb ed="X" n="0900a19"/><lb ed="R092" n="0948a04"/>心色</note>通達皆唯心<note place="inline">第一義空心</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900a20"/><lb ed="R092" n="0948a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0900a2001">舍利子。是諸法空相。不生不滅。不垢不淨。不增不減。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900a21"/><lb ed="R092" n="0948a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0900a2101">諸法。五蘊也。當體卽是眞空無相。唯第一義。有何
<lb ed="X" n="0900a22"/><lb ed="R092" n="0948a07"/>生滅垢淨增減。其猶冰還成水。求其融結明暗厚
<lb ed="X" n="0900a23"/><lb ed="R092" n="0948a08"/>薄。不可得也。此卽想受滅無爲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900a24"/><lb ed="R092" n="0948a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0900a2401">是故空中無色。無受想行識。</p><p xml:id="pX26p0900a2412" cb:place="inline">無眼耳鼻舌身意。無色
<pb ed="X" xml:id="X26.0560.0900b" n="0900b"/>
<lb ed="X" n="0900b01"/><lb ed="R092" n="0948a10"/>聲香味觸法。</p><p xml:id="pX26p0900b0106" cb:place="inline">無眼界。乃至無意識界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900b02"/><lb ed="R092" n="0948a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0900b0201">第一義空體相。本來不生不滅。云何於中。更容處
<lb ed="X" n="0900b03"/><lb ed="R092" n="0948a12"/>界生滅諸法。故云空中無也。此卽不動滅無爲。</p>
<lb ed="X" n="0900b04"/><lb ed="R092" n="0948a13"/><p xml:id="pX26p0900b0401">蘊空。如上。</p><p xml:id="pX26p0900b0405" cb:place="inline">結色成眼。黏湛發見。卷聲成耳。黏湛發
<lb ed="X" n="0900b05"/><lb ed="R092" n="0948a14"/>聽。納香成鼻。黏湛發齅。絞味成舌。黏湛發嘗。搏觸
<lb ed="X" n="0900b06"/><lb ed="R092" n="0948a15"/>成身。黏湛發覺。攬法成意。黏湛發知。此是內六根
<lb ed="X" n="0900b07"/><lb ed="R092" n="0948a16"/>也。</p><p xml:id="pX26p0900b0702" cb:place="inline">無者。楞嚴云。一根旣返源。六根成解脫。又云。由
<lb ed="X" n="0900b08"/><lb ed="R092" n="0948a17"/>器形異。名之異空。除器觀空。說空爲一。彼太虗空。
<lb ed="X" n="0900b09"/><lb ed="R092" n="0948a18"/>何同不同。況一非一。</p>
<lb ed="X" n="0900b10"/><lb ed="R092" n="0948b01"/><p xml:id="pX26p0900b1001">由明暗形。眼見奔色。由動靜形。耳聞奔聲。由通塞
<lb ed="X" n="0900b11"/><lb ed="R092" n="0948b02"/>形。鼻齅奔香。由恬變形。舌甞奔味。由離合形。身覺
<lb ed="X" n="0900b12"/><lb ed="R092" n="0948b03"/>奔觸。由生滅形。意知奔法。此是外六塵也。合前名
<lb ed="X" n="0900b13"/><lb ed="R092" n="0948b04"/>十二處。</p><p xml:id="pX26p0900b1304" cb:place="inline">無者。楞嚴云。由塵發知。因根有相。相<note place="inline">塵也</note>見
<lb ed="X" n="0900b14"/><lb ed="R092" n="0948b05"/><note place="inline">根也</note>無性。同於交蘆。又云。如來藏中。性覺眞空。性色
<lb ed="X" n="0900b15"/><lb ed="R092" n="0948b06"/>眞空等。</p>
<lb ed="X" n="0900b16"/><lb ed="R092" n="0948b07"/><p xml:id="pX26p0900b1601">眼識別色。耳識別聲。鼻識別香。舌識別味。身識別
<lb ed="X" n="0900b17"/><lb ed="R092" n="0948b08"/>觸。意識別法。此是中六識也。眼色爲緣。中生眼識
<lb ed="X" n="0900b18"/><lb ed="R092" n="0948b09"/>等。合名爲十八界。</p><p xml:id="pX26p0900b1808" cb:place="inline">無者。楞嚴云。識性虗妄。猶如空
<lb ed="X" n="0900b19"/><lb ed="R092" n="0948b10"/>華。又云。內外性空。中云何立。則汝識生。從誰立界。
<lb ed="X" n="0900b20"/><lb ed="R092" n="0948b11"/>是知蘊入處界。相盡幻妄。性實眞空矣。</p><p xml:id="pX26p0900b2016" cb:place="inline">喩識六色
<lb ed="X" n="0900b21"/><lb ed="R092" n="0948b12"/>冰盤彩鳥。日午乾一空汪水耳。智者悟歎。愚者驚
<lb ed="X" n="0900b22"/><lb ed="R092" n="0948b13"/>笑而<anchor xml:id="nkr_note_add_0900b2201" n="0900b2201"/><anchor xml:id="beg0900b2201" n="0900b2201"/>已<anchor xml:id="end0900b2201"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900b23"/><lb ed="R092" n="0948b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0900b2301">無無明。亦無無明盡。乃至無老死。亦無老死盡。</p><p xml:id="pX26p0900b2319" cb:place="inline">無苦
<lb ed="X" n="0900b24"/><lb ed="R092" n="0948b15"/>集滅道。</p><p xml:id="pX26p0900b2404" cb:place="inline">無智亦無得。以無所得故。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X26.0560.0900c" n="0900c"/>
<lb ed="X" n="0900c01"/><lb ed="R092" n="0948b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0900c0101">因緣法有十二。一無明。二行三識。四名色。五六入
<lb ed="X" n="0900c02"/><lb ed="R092" n="0948b17"/>六觸。七受。八愛。九取。十有。十一生。十二老死。觀作
<lb ed="X" n="0900c03"/><lb ed="R092" n="0948b18"/>二門。一生起門。謂無明緣行。乃至生緣老死。二滅
<lb ed="X" n="0900c04"/><lb ed="R092" n="0949a01"/>盡門謂無明滅。則行滅。乃至生滅。則老死滅。盡。猶
<lb ed="X" n="0900c05"/><lb ed="R092" n="0949a02"/>滅也。乃至者。超略中間十支。但擧初後二支也。</p><p xml:id="pX26p0900c0519" cb:place="inline">並
<lb ed="X" n="0900c06"/><lb ed="R092" n="0949a03"/>云無者。應知有無明老死生。則有無明老死滅。旣
<lb ed="X" n="0900c07"/><lb ed="R092" n="0949a04"/>無無明老死生。實無無明老死滅矣。良以緣生性
<lb ed="X" n="0900c08"/><lb ed="R092" n="0949a05"/>空。都無實義得也。楞嚴云。本覺妙明。性非因緣。</p>
<lb ed="X" n="0900c09"/><lb ed="R092" n="0949a06"/><p xml:id="pX26p0900c0901">苦等。四諦法也。苦以逼迫爲義。三有報也。集以招
<lb ed="X" n="0900c10"/><lb ed="R092" n="0949a07"/>感爲義。見思惑也。滅以空盡爲義。偏眞性也。道以
<lb ed="X" n="0900c11"/><lb ed="R092" n="0949a08"/>趣向爲義。覺支法也。</p><p xml:id="pX26p0900c1109" cb:place="inline">而云無者。若有苦集。則有滅
<lb ed="X" n="0900c12"/><lb ed="R092" n="0949a09"/>道。苦且不生。滅道何立。故涅槃云。世諦者。卽第一
<lb ed="X" n="0900c13"/><lb ed="R092" n="0949a10"/>義諦。仁王偈云。法性。本無性第一義空如。</p>
<lb ed="X" n="0900c14"/><lb ed="R092" n="0949a11"/><p xml:id="pX26p0900c1401">智得。二空法也。二無我攝。人無我觀。法無我觀。曰
<lb ed="X" n="0900c15"/><lb ed="R092" n="0949a12"/>智。生空理境。法空理境。曰得。</p><p xml:id="pX26p0900c1512" cb:place="inline">亦云無者。非但能知
<lb ed="X" n="0900c16"/><lb ed="R092" n="0949a13"/>空智不得。而所知空理亦亡。楞伽云。五法二無我。
<lb ed="X" n="0900c17"/><lb ed="R092" n="0949a14"/>皆悉不可得。又云。遠離智所知。轉依卽解脫。</p>
<lb ed="X" n="0900c18"/><lb ed="R092" n="0949a15"/><p xml:id="pX26p0900c1801">以句結也。謂空中世出世法一一無者。以第一義
<lb ed="X" n="0900c19"/><lb ed="R092" n="0949a16"/>諦空。本無性相有所得故。大品二十空中。一切法
<lb ed="X" n="0900c20"/><lb ed="R092" n="0949a17"/>空。不可得空。楞嚴空。藏心中。七大六根。六塵六識。
<lb ed="X" n="0900c21"/><lb ed="R092" n="0949a18"/>緣諦智度。乃至十號四德。莫不皆非。楞伽云。一切
<lb ed="X" n="0900c22"/><lb ed="R092" n="0949b01"/>法不生。是第一義性。</p><p xml:id="pX26p0900c2209" cb:place="inline">但觀十二雪山城中。四隣兩
<lb ed="X" n="0900c23"/><lb ed="R092" n="0949b02"/>舍冰霜。朝存暮泯。求形迹也。何有<note place="inline">此卽虛空無爲</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900c24"/><lb ed="R092" n="0949b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0900c2401">菩提薩埵。依般若波羅蜜多故。</p><p xml:id="pX26p0900c2413" cb:place="inline">心無罣礙。無罣礙故。
<pb ed="X" xml:id="X26.0560.0901a" n="0901a"/>
<lb ed="X" n="0901a01"/><lb ed="R092" n="0949b04"/>無有恐怖。遠離顚倒夢想。</p><p xml:id="pX26p0901a0111" cb:place="inline">究竟涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0901a02"/><lb ed="R092" n="0949b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0901a0201">菩薩依此般若眞空。第一波羅蜜多心故。起觀照
<lb ed="X" n="0901a03"/><lb ed="R092" n="0949b06"/>行。故得心無業障罣礙。如解戰袍。心無生死恐怖。
<lb ed="X" n="0901a04"/><lb ed="R092" n="0949b07"/>如赦死刑。心無惑惱倒想。如覺柯夢。梵語摩訶般
<lb ed="X" n="0901a05"/><lb ed="R092" n="0949b08"/>涅槃那。此云大滅度。大卽法身德。轉生死成。滅卽
<lb ed="X" n="0901a06"/><lb ed="R092" n="0949b09"/>解脫。轉結業成。度卽般若。轉迷惑成。此涅槃果。亦
<lb ed="X" n="0901a07"/><lb ed="R092" n="0949b10"/>寂滅空。故圓覺云。生死涅槃。猶如昨夢<note place="inline">卽非擇滅無爲</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0901a08"/><lb ed="R092" n="0949b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0901a0801">三世諸佛。依般若波羅蜜多故。</p><p xml:id="pX26p0901a0813" cb:place="inline">得阿耨多羅三藐三
<lb ed="X" n="0901a09"/><lb ed="R092" n="0949b12"/>菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0901a10"/><lb ed="R092" n="0949b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0901a1001">諸佛依者。唯此一事實。餘二則非眞也。</p><p xml:id="pX26p0901a1016" cb:place="inline">阿耨多羅。
<lb ed="X" n="0901a11"/><lb ed="R092" n="0949b14"/>三藐。三菩提。唐言無上。正等。正覺。正覺。理智證眞
<lb ed="X" n="0901a12"/><lb ed="R092" n="0949b15"/>也。正等。事智了俗也。無上。無障礙智。直徹中道第
<lb ed="X" n="0901a13"/><lb ed="R092" n="0949b16"/>一諦也。契合曰得。故圓覺云。成道亦無得。本性圓
<lb ed="X" n="0901a14"/><lb ed="R092" n="0949b17"/>滿故。又云。凡夫及諸佛。同爲空華相<note place="inline">此卽擇滅無爲</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0901a15"/><lb ed="R092" n="0949b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0901a1501">故知般若波羅蜜多。是大神呪。是大明呪。是無上呪。
<lb ed="X" n="0901a16"/><lb ed="R092" n="0950a01"/>是無等等呪。能除一切苦。眞實不虗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0901a17"/><lb ed="R092" n="0950a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0901a1701">諸佛菩薩因果。依之修證了義。則般若是祕呪。波
<lb ed="X" n="0901a18"/><lb ed="R092" n="0950a03"/>羅是密呪。故開五呪名也。猶彼兵符王命恩詔廕
<lb ed="X" n="0901a19"/><lb ed="R092" n="0950a04"/>勑寶璽。各有離苦得樂利益。一變化極頂。曰大神。
<lb ed="X" n="0901a20"/><lb ed="R092" n="0950a05"/>卽文字般若。呪凡成聖。除色想。劫濁苦。度小敎人。
<lb ed="X" n="0901a21"/><lb ed="R092" n="0950a06"/>成所作智。眞實法樂。二徧照無礙。曰大明。卽觀照
<lb ed="X" n="0901a22"/><lb ed="R092" n="0950a07"/>般若。呪小成大。除受想。見濁苦。度始敎人。妙觀察
<lb ed="X" n="0901a23"/><lb ed="R092" n="0950a08"/>智。不虗法樂。三人天高過。曰無上。卽境界般若。呪
<lb ed="X" n="0901a24"/><lb ed="R092" n="0950a09"/>權成實。除想想。煩惱濁苦。度終敎人。平等性智。眞
<pb ed="X" xml:id="X26.0560.0901b" n="0901b"/>
<lb ed="X" n="0901b01"/><lb ed="R092" n="0950a10"/>實法樂。四凡聖共尊。曰無等等。卽眷屬般若。呪漸
<lb ed="X" n="0901b02"/><lb ed="R092" n="0950a11"/>成頓。除行想。衆生獨苦。度頓敎人。大圓鏡智。不虗
<lb ed="X" n="0901b03"/><lb ed="R092" n="0950a12"/>法樂。五徹法底源。曰般若波羅蜜多。卽實相般若。
<lb ed="X" n="0901b04"/><lb ed="R092" n="0950a13"/>呪偏成圓。除識想。命濁苦。度圓敎人。法界淸淨智。
<lb ed="X" n="0901b05"/><lb ed="R092" n="0950a14"/>眞如不誑不異大法樂也。如蒲盧等。豈虗敎祝哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0901b06"/><lb ed="R092" n="0950a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0901b0601">故說般若波羅蜜多呪。卽說呪曰。</p>
<lb ed="X" n="0901b07"/><lb ed="R092" n="0950a16"/><p cb:type="dharani" xml:id="pX26p0901b0701">揭諦。揭諦。波羅揭諦。波羅僧揭諦。菩提。薩婆訶</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0901b08"/><lb ed="R092" n="0950a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0901b0801">前四名是別。此般若是總。兼成五也。名相在唯識。
<lb ed="X" n="0901b09"/><lb ed="R092" n="0950a18"/>不相應行。名句文攝。體用在仁王。眞如法性。長行
<lb ed="X" n="0901b10"/><lb ed="R092" n="0950b01"/>如。重頌如。一切法皆如也。</p><p xml:id="pX26p0901b1011" cb:place="inline">於中先。略標。次正說。</p>
<lb ed="X" n="0901b11"/><lb ed="R092" n="0950b02"/><p xml:id="pX26p0901b1101">揭諦。去度也。謂自去執障。度入三空。離去此岸。度
<lb ed="X" n="0901b12"/><lb ed="R092" n="0950b03"/>至中流也。此卽文字。大神呪語。</p><p xml:id="pX26p0901b1213" cb:place="inline">次復重言揭諦者。
<lb ed="X" n="0901b13"/><lb ed="R092" n="0950b04"/>謂令他去執障。度彼三空。離生死岸。煩惱流也。此
<lb ed="X" n="0901b14"/><lb ed="R092" n="0950b05"/>卽觀照。大明呪語。</p><p xml:id="pX26p0901b1408" cb:place="inline">波羅。到彼岸也。謂自去二執三
<lb ed="X" n="0901b15"/><lb ed="R092" n="0950b06"/>障。度入二空三空。不住中流。究竟到彼岸也。此卽
<lb ed="X" n="0901b16"/><lb ed="R092" n="0950b07"/>境界無上呪語。</p><p xml:id="pX26p0901b1607" cb:place="inline">僧者。普也。衆也。總也。謂普令自他。
<lb ed="X" n="0901b17"/><lb ed="R092" n="0950b08"/>去盡二執三障。度入二空三空。九界衆生。總皆不
<lb ed="X" n="0901b18"/><lb ed="R092" n="0950b09"/>住四流。直到涅槃岸也。此卽眷屬。無等等呪。</p><p xml:id="pX26p0901b1818" cb:place="inline">菩提。
<lb ed="X" n="0901b19"/><lb ed="R092" n="0950b10"/>正覺果也。謂到彼岸之處。得何等報。乃令法界怨
<lb ed="X" n="0901b20"/><lb ed="R092" n="0950b11"/>親。盡成無上菩提果也。此卽實相。般若波羅蜜多
<lb ed="X" n="0901b21"/><lb ed="R092" n="0950b12"/>心呪。</p><p xml:id="pX26p0901b2103" cb:place="inline">薩婆訶。速疾圓成也。謂三覺成。五智圓也。楞
<lb ed="X" n="0901b22"/><lb ed="R092" n="0950b13"/>嚴云。十方如來。誦此呪心。成無上覺。則知心經心
<lb ed="X" n="0901b23"/><lb ed="R092" n="0950b14"/>呪功德。巍巍乎。民無能名焉。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0901b24"/><lb ed="R092" n="0950b15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">頌</cb:mulu><p xml:id="pX26p0901b2401">閣筆頌曰。</p>
<pb ed="X" xml:id="X26.0560.0901c" n="0901c"/>
<lb ed="X" n="0901c01"/><lb ed="R092" n="0950b16"/><lg type="regular" xml:id="lgX26p0901c0101"><l>般若呪經</l><l>百法唯心</l><l>本如來藏</l>
<lb ed="X" n="0901c02"/><lb ed="R092" n="0950b17"/><l>妙眞如性</l><l>一眼觀去</l><l>大地歸眞</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0901c03"/><lb ed="R092" n="0950b18"/><cb:juan fun="close" n="2"><cb:jhead>般若心經理性解卷下<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0901c04"/>
<lb ed="X" n="0901c05"/>
<lb ed="X" n="0901c06"/>
<lb ed="X" n="0901c07"/><lb ed="R092" n="0951a01"/><cb:div type="w"><cb:mulu type="附文" level="1">慈雲伯亭法師<name role="" type="person">楞嚴寺</name>藏經直畫一</cb:mulu><head>慈雲伯亭法師<name role="" type="person">楞嚴寺</name>藏經直畫一<note place="inline">請法寶者如數訂定</note></head>
<table>
<lb ed="X" n="0901c08"/><lb ed="R092" n="0951a02"/><row><cell cols="4">秉<note place="inline">二百七函</note></cell></row>
<lb ed="X" n="0901c09"/><lb ed="R092" n="0951a03"/><row><cell/><cell>華嚴別行經圓談疏鈔記</cell><cell><note place="inline">共十二本</note></cell><cell>八錢零八厘</cell></row>
<lb ed="X" n="0901c10"/><lb ed="R092" n="0951a04"/><row><cell cols="4">直庶<note place="inline">二百八函　二百九函</note></cell></row>
<lb ed="X" n="0901c11"/><lb ed="R092" n="0951a05"/><row><cell/><cell>楞嚴經序釋圓談灌頂疏</cell><cell><note place="inline">共廿五本</note></cell><cell>一兩七錢</cell></row>
<lb ed="X" n="0901c12"/><lb ed="R092" n="0951a06"/><row><cell cols="4">幾中<note place="inline">二百十函　二百十一函</note></cell></row>
<lb ed="X" n="0901c13"/><lb ed="R092" n="0951a07"/><row><cell/><cell>賢首五敎儀</cell><cell><note place="inline">六卷二本</note></cell><cell>一錢七分一厘</cell></row>
<lb ed="X" n="0901c14"/><lb ed="R092" n="0951a08"/><row><cell/><cell>五敎儀科註</cell><cell><note place="inline">十四本</note></cell><cell>一兩四錢四分七厘</cell></row>
<lb ed="X" n="0901c15"/><lb ed="R092" n="0951a09"/><row><cell/><cell>賢宗十要</cell><cell><note place="inline">一本</note></cell><cell>九分八厘</cell></row>
<lb ed="X" n="0901c16"/><lb ed="R092" n="0951a10"/><row><cell cols="4">庸<note place="inline">二百十二函</note></cell></row>
<lb ed="X" n="0901c17"/><lb ed="R092" n="0951a11"/><row><cell/><cell>起信論疏記會閱</cell><cell><note place="inline">十卷十本</note></cell><cell>五錢六分一厘</cell></row>
<lb ed="X" n="0901c18"/><lb ed="R092" n="0951a12"/><row><cell cols="4">勞<note place="inline">二百十三函</note></cell></row>
<lb ed="X" n="0901c19"/><lb ed="R092" n="0951a13"/><row><cell/><cell>藥師疏鈔</cell><cell><note place="inline">六卷六本</note></cell><cell>四錢一分六厘</cell></row>
<lb ed="X" n="0901c20"/><lb ed="R092" n="0951a14"/><row><cell/><cell>觀音<g ref="#CB00562">䟽</g>鈔</cell><cell><note place="inline">八卷四本</note></cell><cell>二錢六分一厘</cell></row>
<lb ed="X" n="0901c21"/><lb ed="R092" n="0951a15"/><row><cell cols="4">謙<note place="inline">二百十四函</note></cell></row>
<lb ed="X" n="0901c22"/><lb ed="R092" n="0951a16"/><row><cell/><cell>金剛直解</cell><cell><note place="inline">五卷二本</note></cell><cell>二錢零五厘</cell></row>
<lb ed="X" n="0901c23"/><lb ed="R092" n="0951a17"/><row><cell/><cell>四十二章經疏鈔</cell><cell><note place="inline">五卷二本</note></cell><cell>一錢七分五厘</cell></row>
<lb ed="X" n="0901c24"/><lb ed="R092" n="0951a18"/><row><cell/><cell>觀經直指疏</cell><cell><note place="inline">一本</note></cell><cell>八分二厘</cell></row>
<pb ed="X" xml:id="X26.0560.0902a" n="0902a"/>
<lb ed="X" n="0902a01"/><lb ed="R092" n="0951b01"/><row><cell/><cell>勢至疏鈔</cell><cell><note place="inline">一本</note></cell><cell>六分三厘</cell></row>
<lb ed="X" n="0902a02"/><lb ed="R092" n="0951b02"/><row><cell cols="4">謹<note place="inline">二百十五函</note></cell></row>
<lb ed="X" n="0902a03"/><lb ed="R092" n="0951b03"/><row><cell/><cell>彌陀略註</cell><cell><note place="inline">一本</note></cell><cell>四分三厘</cell></row>
<lb ed="X" n="0902a04"/><lb ed="R092" n="0951b04"/><row><cell/><cell>心經二解</cell><cell><note place="inline">一本</note></cell><cell>二分二厘</cell></row>
<lb ed="X" n="0902a05"/><lb ed="R092" n="0951b05"/><row><cell/><cell>尊勝經疏</cell><cell rows="2">仝本</cell><cell rows="2">一錢一分</cell></row>
<lb ed="X" n="0902a06"/><lb ed="R092" n="0951b06"/><row><cell/><cell>大悲呪釋</cell></row>
<lb ed="X" n="0902a07"/><lb ed="R092" n="0951b07"/><row><cell/><cell>如意經疏</cell><cell><note place="inline">二般仝本</note></cell><cell/></row>
<lb ed="X" n="0902a08"/><lb ed="R092" n="0951b08"/><row><cell/><cell>準提呪解</cell><cell><note place="inline">五般仝本</note></cell><cell>八分五厘</cell></row>
<lb ed="X" n="0902a09"/><lb ed="R092" n="0951b09"/><row><cell/><cell>八大人覺經疏</cell><cell/><cell/></row>
<lb ed="X" n="0902a10"/><lb ed="R092" n="0951b10"/><row><cell/><cell>像想章疏</cell><cell/><cell/></row>
<lb ed="X" n="0902a11"/><lb ed="R092" n="0951b11"/><row><cell/><cell>持念因果記</cell><cell/><cell/></row>
<lb ed="X" n="0902a12"/><lb ed="R092" n="0951b12"/><row><cell/><cell>念佛與徵記</cell><cell/><cell/></row>
<lb ed="X" n="0902a13"/><lb ed="R092" n="0951b13"/><row><cell/><cell>樂<g ref="#CB15131">邦</g>淨土咏</cell><cell/><cell>九分</cell></row>
<lb ed="X" n="0902a14"/><lb ed="R092" n="0951b14"/><row><cell/><cell>佛祖綱宗</cell><cell><note place="inline">四卷一本</note></cell><cell>五分六厘</cell></row>
<lb ed="X" n="0902a15"/><lb ed="R092" n="0951b15"/><row><cell/><cell>繫念儀</cell><cell><note place="inline">四般仝本</note></cell><cell/></row>
<lb ed="X" n="0902a16"/><lb ed="R092" n="0951b16"/><row><cell/><cell>西資歸戒儀</cell><cell/><cell rows="2">一錢一分二厘</cell></row>
<lb ed="X" n="0902a17"/><lb ed="R092" n="0951b17"/><row><cell/><cell>瑜伽歸戒儀</cell><cell/></row>
<lb ed="X" n="0902a18"/><lb ed="R092" n="0951b18"/><row><cell/><cell>放生儀</cell><cell/><cell/></row>
<lb ed="X" n="0902a19"/><lb ed="R092" n="0952a01"/><row><cell/><cell>醒世善言</cell><cell><note place="inline">一本</note></cell><cell>二分七厘</cell></row>
<lb ed="X" n="0902a20"/><lb ed="R092" n="0952a02"/><row><cell cols="4">勅聆<note place="inline">二百十六函二百十七函</note></cell></row>
<lb ed="X" n="0902a21"/><lb ed="R092" n="0952a03"/><row><cell/><cell><g ref="#CB08504">𦦨</g>口儀疏</cell><cell><note place="inline">十本三般仝帙</note></cell><cell/></row>
<lb ed="X" n="0902a22"/><lb ed="R092" n="0952a04"/><row><cell/><cell><g ref="#CB08504">𦦨</g>口經文</cell><cell><note place="inline">二卷一本</note></cell><cell>八錢八分</cell></row>
<lb ed="X" n="0902a23"/><lb ed="R092" n="0952a05"/><row><cell/><cell><g ref="#CB08504">𦦨</g>口摘釋</cell><cell><note place="inline">一本</note></cell><cell/></row></table></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0900b2201" to="#end0900b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0900b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0900b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>