<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X26n0563">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 563 般若心經請益說</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 563 般若心經請益說</title>
			<author>淸 道霈說</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">26</idno>.<idno type="no">563</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">般若心經請益說</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-01T10:23:10">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X26.0563.0909b" n="0909b"/>
<lb ed="X" n="0909b01"/>
<lb ed="X" n="0909b02"/><cb:docNumber>No. 563</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0909b03"/><lb ed="R042" n="0032a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>般若波羅蜜多心經請益說</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0909b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">般若波羅蜜多心經請益說</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0909b05"/><lb ed="R042" n="0032a02"/><byline cb:type="author">鼓山沙門　道霈　說</byline>
<lb ed="X" n="0909b06"/><lb ed="R042" n="0032a03"/><byline cb:type="other">弟子　<note place="inline">太光源深</note>等　同錄</byline>
<lb ed="X" n="0909b07"/><lb ed="R042" n="0032a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0909b0701">康熙庚戌臘月八日爲諸戒子說戒畢次日室中
<lb ed="X" n="0909b08"/><lb ed="R042" n="0032a05"/>方焚香靜坐與空王老子打葛藤而孤月毒海玄
<lb ed="X" n="0909b09"/><lb ed="R042" n="0032a06"/>印德光諸禪人扣關作禮請益心經大旨余陵憑
<lb ed="X" n="0909b10"/><lb ed="R042" n="0032a07"/>應曰心經大旨照見五蘊皆空卽了更說箇什麼
<lb ed="X" n="0909b11"/><lb ed="R042" n="0032a08"/>衆皆屛息默領余各令就坐良久乃曰般若梵語
<lb ed="X" n="0909b12"/><lb ed="R042" n="0032a09"/>此翻智慧不云智慧而言般若者智慧輕薄乃世
<lb ed="X" n="0909b13"/><lb ed="R042" n="0032a10"/>人之常稱也般若尊重何也經云菩提薩埵依般
<lb ed="X" n="0909b14"/><lb ed="R042" n="0032a11"/>若波羅蜜多故心無罣礙乃至究竟涅槃三世諸
<lb ed="X" n="0909b15"/><lb ed="R042" n="0032a12"/>佛依般若波羅蜜多故得阿耨菩提是知般若不
<lb ed="X" n="0909b16"/><lb ed="R042" n="0032a13"/>獨菩薩所師亦爲諸佛所師故尊重也然般若有
<lb ed="X" n="0909b17"/><lb ed="R042" n="0032a14"/>三種一實相般若卽眞空心體二觀照般若卽心
<lb ed="X" n="0909b18"/><lb ed="R042" n="0032a15"/>體上本有大智慧光明三文字般若卽自心如來
<lb ed="X" n="0909b19"/><lb ed="R042" n="0032a16"/>後得智中流出聲名句文詮顯自心若法若義淺
<lb ed="X" n="0909b20"/><lb ed="R042" n="0032a17"/>深次第也行人若於實相體上起大智慧反照實
<lb ed="X" n="0909b21"/><lb ed="R042" n="0032a18"/>相見實相<anchor xml:id="nkr_note_add_0909b2101" n="0909b2101"/><anchor xml:id="beg0909b2101" n="0909b2101"/>已<anchor xml:id="end0909b2101"/>然後復照如來所演一切法義冥合
<lb ed="X" n="0909b22"/><lb ed="R042" n="0032b01"/>自心無二無別是以自心爲智燈燭經幽旨也若
<lb ed="X" n="0909b23"/><lb ed="R042" n="0032b02"/>行人先由文字般若而發起觀照由觀照而洞見
<lb ed="X" n="0909b24"/><lb ed="R042" n="0032b03"/>實相是以古敎爲明鏡照見自心也二者各隨根
<pb ed="X" xml:id="X26.0563.0909c" n="0909c"/>
<lb ed="X" n="0909c01"/><lb ed="R042" n="0032b04"/>異非法有定相也波羅蜜多此翻彼岸到西方語
<lb ed="X" n="0909c02"/><lb ed="R042" n="0032b05"/>倒若順此方文勢應云到彼岸此乃般若功能謂
<lb ed="X" n="0909c03"/><lb ed="R042" n="0032b06"/>由智慧故到彼岸也彼岸對此岸而言所云到者
<lb ed="X" n="0909c04"/><lb ed="R042" n="0032b07"/>但照見此岸本空此岸卽是彼岸非別有彼岸可
<lb ed="X" n="0909c05"/><lb ed="R042" n="0032b08"/>到也然般若又有二種一共二不共若依共般若
<lb ed="X" n="0909c06"/><lb ed="R042" n="0032b09"/>聲聞以苦集二諦爲此岸道諦爲舟航滅諦爲彼
<lb ed="X" n="0909c07"/><lb ed="R042" n="0032b10"/>岸是聲聞智慧到彼岸也緣覺以十二因緣三世
<lb ed="X" n="0909c08"/><lb ed="R042" n="0032b11"/>流轉循環無盡爲此岸觀智爲舟航緣生性空卽
<lb ed="X" n="0909c09"/><lb ed="R042" n="0032b12"/>寂滅相爲彼岸是緣覺智慧到彼岸也菩薩以六
<lb ed="X" n="0909c10"/><lb ed="R042" n="0032b13"/>蔽爲此岸六度爲舟航佛果爲彼岸是權乘菩薩
<lb ed="X" n="0909c11"/><lb ed="R042" n="0032b14"/>智慧到彼岸也若依不共般若總以凡夫蘊處界
<lb ed="X" n="0909c12"/><lb ed="R042" n="0032b15"/>及三乘聖賢所修所證爲此岸以觀照般若爲舟
<lb ed="X" n="0909c13"/><lb ed="R042" n="0032b16"/>航實相眞空爲彼岸此經智慧到彼岸卽不共般
<lb ed="X" n="0909c14"/><lb ed="R042" n="0032b17"/>若謂不共三乘人所說唯令大心凡夫於五蘊中
<lb ed="X" n="0909c15"/><lb ed="R042" n="0032b18"/>直下頓見卽蘊卽空卽空卽蘊一空一切空而眞
<lb ed="X" n="0909c16"/><lb ed="R042" n="0033a01"/>空體上本無蘊處界及諦緣度等諸法是謂究竟
<lb ed="X" n="0909c17"/><lb ed="R042" n="0033a02"/>智慧到彼岸也心者直指法體上云彼岸原非他
<lb ed="X" n="0909c18"/><lb ed="R042" n="0033a03"/>物卽一切羣生本有眞空心體是也諸般若中廣
<lb ed="X" n="0909c19"/><lb ed="R042" n="0033a04"/>說空義而不云空卽是心乃如來之密意惟此經
<lb ed="X" n="0909c20"/><lb ed="R042" n="0033a05"/>直下指出分明顯露更無覆藏謂此智慧所到彼
<lb ed="X" n="0909c21"/><lb ed="R042" n="0033a06"/>岸非是別法卽是當人本有眞空心體也經卽文
<lb ed="X" n="0909c22"/><lb ed="R042" n="0033a07"/>字般若乃心佛所說能詮如上智慧到彼岸眞空
<lb ed="X" n="0909c23"/><lb ed="R042" n="0033a08"/>心體之義謂之爲經具貫攝常法四義俱如常解。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0909c24"/><lb ed="R042" n="0033a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0909c2401">觀自在菩薩行深般若波羅蜜多時照見五蘊皆空
<pb ed="X" xml:id="X26.0563.0910a" n="0910a"/>
<lb ed="X" n="0910a01"/><lb ed="R042" n="0033a10"/>度一切苦厄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910a02"/><lb ed="R042" n="0033a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0910a0201">此四句乃一經大綱猶諸經之發起序也初句擧
<lb ed="X" n="0910a03"/><lb ed="R042" n="0033a12"/>能修之人次句顯所修之法三句明所照見之理
<lb ed="X" n="0910a04"/><lb ed="R042" n="0033a13"/>此理卽深般若乃眞空實相也四句驗所斷苦果
<lb ed="X" n="0910a05"/><lb ed="R042" n="0033a14"/>擧苦業惑在其中矣初觀自在者觀謂能觀之智
<lb ed="X" n="0910a06"/><lb ed="R042" n="0033a15"/>卽經中照字自在謂見理斷惑卽經中見蘊空而
<lb ed="X" n="0910a07"/><lb ed="R042" n="0033a16"/>度苦厄故受以自在之名菩薩如常解大心凡夫
<lb ed="X" n="0910a08"/><lb ed="R042" n="0033a17"/>卽是其人也次行深般若波羅蜜多時者行卽修
<lb ed="X" n="0910a09"/><lb ed="R042" n="0033a18"/>行深者對淺而言以是不共般若超出三乘故深
<lb ed="X" n="0910a10"/><lb ed="R042" n="0033b01"/>也時謂正當修般若之時卽照見之非前後也三
<lb ed="X" n="0910a11"/><lb ed="R042" n="0033b02"/>照見五蘊皆空者照乃觀照工夫卽觀照般若也
<lb ed="X" n="0910a12"/><lb ed="R042" n="0033b03"/>五蘊皆空乃所觀理境卽實相般若也見者以照
<lb ed="X" n="0910a13"/><lb ed="R042" n="0033b04"/>之旣久豁然洞見五蘊緣生雖幻有其相而性本
<lb ed="X" n="0910a14"/><lb ed="R042" n="0033b05"/>空寂也四度一切苦厄者謂未見蘊空時認蘊爲
<lb ed="X" n="0910a15"/><lb ed="R042" n="0033b06"/>實起惑造業苦報牽連相續不絕一見蘊空人法
<lb ed="X" n="0910a16"/><lb ed="R042" n="0033b07"/>俱喪無造業者無受報者一切苦厄如湯消氷故
<lb ed="X" n="0910a17"/><lb ed="R042" n="0033b08"/>云度也不唯度凡夫分段苦而三乘變易苦悉皆
<lb ed="X" n="0910a18"/><lb ed="R042" n="0033b09"/>度脫故云一切也此經所以爲深般若者以其不
<lb ed="X" n="0910a19"/><lb ed="R042" n="0033b10"/>依三乘漸次修習唯令大心凡夫於五蘊中直下
<lb ed="X" n="0910a20"/><lb ed="R042" n="0033b11"/>頓見眞空實相一切生死苦厄卽時度脫直截痛
<lb ed="X" n="0910a21"/><lb ed="R042" n="0033b12"/>快莫逾於此讀者毋忽。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910a22"/><lb ed="R042" n="0033b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0910a2201">舍利子色不異空空不異色色卽是空空卽是色受
<lb ed="X" n="0910a23"/><lb ed="R042" n="0033b14"/>想行識亦復如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910a24"/><lb ed="R042" n="0033b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0910a2401">照見五蘊皆空一句釋迦老子<anchor xml:id="nkr_note_add_0910a2401" n="0910a2401"/><anchor xml:id="beg0910a2401" n="0910a2401"/>已<anchor xml:id="end0910a2401"/>劈腹剜心傾盡
<pb ed="X" xml:id="X26.0563.0910b" n="0910b"/>
<lb ed="X" n="0910b01"/><lb ed="R042" n="0033b16"/>無餘更復何說但蘊空之旨理會尤難毫釐有差
<lb ed="X" n="0910b02"/><lb ed="R042" n="0033b17"/>天地懸隔凡夫著有二乘耽空地前空亂意菩薩
<lb ed="X" n="0910b03"/><lb ed="R042" n="0033b18"/>猶疑滅色取空或云空在色外或云空是物不能
<lb ed="X" n="0910b04"/><lb ed="R042" n="0034a01"/>克證眞空心體故世尊呼舍利弗而宣明之舍利
<lb ed="X" n="0910b05"/><lb ed="R042" n="0034a02"/>弗乃如來大弟子智慧第一欲說大般若法須吿
<lb ed="X" n="0910b06"/><lb ed="R042" n="0034a03"/>大智慧人苟非其人浪授何益所云照見五蘊皆
<lb ed="X" n="0910b07"/><lb ed="R042" n="0034a04"/>空者須知蘊之與空原非二物且擧色而言之色
<lb ed="X" n="0910b08"/><lb ed="R042" n="0034a05"/>者卽眞空中幻出何異於空空者卽幻色之空何
<lb ed="X" n="0910b09"/><lb ed="R042" n="0034a06"/>異於色然云不異猶似兩物相比而云不異恐迷
<lb ed="X" n="0910b10"/><lb ed="R042" n="0034a07"/>者依然看作兩橛故又反覆申明云幻色擧體卽
<lb ed="X" n="0910b11"/><lb ed="R042" n="0034a08"/>是眞空眞空擧體卽是幻色如波卽水金卽器原
<lb ed="X" n="0910b12"/><lb ed="R042" n="0034a09"/>非兩物只是一法也色法旣爾受等四蘊亦然故
<lb ed="X" n="0910b13"/><lb ed="R042" n="0034a10"/>云亦復如是此中雖唯擧五蘊而根塵識諦緣度
<lb ed="X" n="0910b14"/><lb ed="R042" n="0034a11"/>及佛果菩提乃至八十一科皆在其中故大般若
<lb ed="X" n="0910b15"/><lb ed="R042" n="0034a12"/>云一切智智淸淨無二無二分無別無斷故誌公
<lb ed="X" n="0910b16"/><lb ed="R042" n="0034a13"/>和尙云以我身空諸法空千品萬類悉皆同而壽
<lb ed="X" n="0910b17"/><lb ed="R042" n="0034a14"/>昌無明師翁亦云色卽是空空卽是色受想行識
<lb ed="X" n="0910b18"/><lb ed="R042" n="0034a15"/>亦復如是空卽心也色受想行識亦心也所以凡
<lb ed="X" n="0910b19"/><lb ed="R042" n="0034a16"/>所見色皆是見心首楞嚴云一切世間諸所有物
<lb ed="X" n="0910b20"/><lb ed="R042" n="0034a17"/>皆菩提玅明心體此心一悟無色無受想行識無
<lb ed="X" n="0910b21"/><lb ed="R042" n="0034a18"/>眼耳鼻舌身意乃至無智亦無得一卽一切一切
<lb ed="X" n="0910b22"/><lb ed="R042" n="0034b01"/>卽一若能如是何慮不畢又被這老子一口道盡
<lb ed="X" n="0910b23"/><lb ed="R042" n="0034b02"/>矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910b24"/><lb ed="R042" n="0034b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0910b2401">舍利子是諸法空相不生不滅不垢不淨不增不減。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X26.0563.0910c" n="0910c"/>
<lb ed="X" n="0910c01"/><lb ed="R042" n="0034b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0910c0101">上明卽色卽空意<anchor xml:id="nkr_note_add_0910c0101" n="0910c0101"/><anchor xml:id="beg0910c0101" n="0910c0101"/>已<anchor xml:id="end0910c0101"/>玄極而世尊又呼舍利弗吿
<lb ed="X" n="0910c02"/><lb ed="R042" n="0034b05"/>以諸法空相者欲發明眞空之體令人深進徹法
<lb ed="X" n="0910c03"/><lb ed="R042" n="0034b06"/>源底也是諸法指上五蘊等諸法空相卽五蘊等
<lb ed="X" n="0910c04"/><lb ed="R042" n="0034b07"/>空相空而言相者乃無相之相是諸法實相也生
<lb ed="X" n="0910c05"/><lb ed="R042" n="0034b08"/>滅等三對意謂五蘊空相本無有生云何有滅本
<lb ed="X" n="0910c06"/><lb ed="R042" n="0034b09"/>來不垢云何有淨本不曾增云何有減不變不易
<lb ed="X" n="0910c07"/><lb ed="R042" n="0034b10"/>性相常然衆生見諸法緣會而生緣散而滅迷之
<lb ed="X" n="0910c08"/><lb ed="R042" n="0034b11"/>則垢悟之則淨在凡則增<note place="inline">謂五蘊熾盛</note>在聖則減者<note place="inline">謂五
<lb ed="X" n="0910c09"/><lb ed="R042" n="0034b12"/>蘊空</note>乃翳眼見空華而諸法空相中本來無有故皆
<lb ed="X" n="0910c10"/><lb ed="R042" n="0034b13"/>以不字不之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910c11"/><lb ed="R042" n="0034b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0910c1101">是故空中無色無受想行識無眼耳鼻舌身意無色
<lb ed="X" n="0910c12"/><lb ed="R042" n="0034b15"/>聲香味觸法無眼界乃至無意識界無無明亦無無
<lb ed="X" n="0910c13"/><lb ed="R042" n="0034b16"/>明盡乃至無老死亦無老死盡無苦集滅道無智亦
<lb ed="X" n="0910c14"/><lb ed="R042" n="0034b17"/>無得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910c15"/><lb ed="R042" n="0034b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0910c1501">是故空中者承接上文而言上云諸法空相無生
<lb ed="X" n="0910c16"/><lb ed="R042" n="0035a01"/>滅垢淨等以是之故空中本無色受想等無五蘊
<lb ed="X" n="0910c17"/><lb ed="R042" n="0035a02"/>也無眼耳等無六根也無色聲等無六塵也根塵
<lb ed="X" n="0910c18"/><lb ed="R042" n="0035a03"/>合爲十二處無眼界乃至無意識界無十八界也
<lb ed="X" n="0910c19"/><lb ed="R042" n="0035a04"/>此首擧眼根界而末擧意識界乃至二字含攝中
<lb ed="X" n="0910c20"/><lb ed="R042" n="0035a05"/>間十六界乃文之巧也<anchor xml:id="nkr_note_add_0910c2001" n="0910c2001"/><anchor xml:id="beg0910c2001" n="0910c2001"/>已<anchor xml:id="end0910c2001"/>上蘊處界三科乃凡夫
<lb ed="X" n="0910c21"/><lb ed="R042" n="0035a06"/>法眞空中本來無也無無明等無十二因緣也無
<lb ed="X" n="0910c22"/><lb ed="R042" n="0035a07"/>無明無流轉法無無明盡無還滅法乃至無老死
<lb ed="X" n="0910c23"/><lb ed="R042" n="0035a08"/>二句亦然上句流轉下句還滅也此中流轉還滅
<lb ed="X" n="0910c24"/><lb ed="R042" n="0035a09"/>二門皆擧首尾二緣乃至二字該攝中間行識名
<pb ed="X" xml:id="X26.0563.0911a" n="0911a"/>
<lb ed="X" n="0911a01"/><lb ed="R042" n="0035a10"/>色六入觸受愛取有生等十緣此乃緣覺所修之
<lb ed="X" n="0911a02"/><lb ed="R042" n="0035a11"/>法眞空中不唯無流轉而還滅亦無也無苦集滅
<lb ed="X" n="0911a03"/><lb ed="R042" n="0035a12"/>道無四諦也苦集世間因果滅道出世間因果謂
<lb ed="X" n="0911a04"/><lb ed="R042" n="0035a13"/>知苦斷集證滅修道乃聲聞所修之法眞空中不
<lb ed="X" n="0911a05"/><lb ed="R042" n="0035a14"/>唯無世間苦集而出世滅道亦無也無智亦無得
<lb ed="X" n="0911a06"/><lb ed="R042" n="0035a15"/>無菩薩法也智卽能修六度之智以智修度故達
<lb ed="X" n="0911a07"/><lb ed="R042" n="0035a16"/>彼岸六度因也得卽果也以修六度故得菩提涅
<lb ed="X" n="0911a08"/><lb ed="R042" n="0035a17"/>槃二果也眞空中不唯無六度而菩提涅槃亦無
<lb ed="X" n="0911a09"/><lb ed="R042" n="0035a18"/>也夫無凡夫法無緣覺法無聲聞法無菩薩與佛
<lb ed="X" n="0911a10"/><lb ed="R042" n="0035b01"/>法大般若云設有一法過於涅槃我亦說如夢幻
<lb ed="X" n="0911a11"/><lb ed="R042" n="0035b02"/>此其所以爲深般若也六祖大師云本來無一物
<lb ed="X" n="0911a12"/><lb ed="R042" n="0035b03"/>何處惹塵埃永嘉云了了見無一物亦無人亦無
<lb ed="X" n="0911a13"/><lb ed="R042" n="0035b04"/>佛大千沙界海中漚一切聖賢如電拂此離心意
<lb ed="X" n="0911a14"/><lb ed="R042" n="0035b05"/>識境界唯眞智方能照見非言說可了也問曰上
<lb ed="X" n="0911a15"/><lb ed="R042" n="0035b06"/>云色卽是空空卽是色可謂圓且玅也乃又進舍
<lb ed="X" n="0911a16"/><lb ed="R042" n="0035b07"/>利弗而吿以諸法空相云無生滅垢淨無蘊處界
<lb ed="X" n="0911a17"/><lb ed="R042" n="0035b08"/>諦緣度等諸法得無似撥去諸緣而取色外之空
<lb ed="X" n="0911a18"/><lb ed="R042" n="0035b09"/>與上卽色卽空之旨相背戾乎答曰子不達眞空
<lb ed="X" n="0911a19"/><lb ed="R042" n="0035b10"/>也何者葢蘊等乃一期幻緣空乃究竟實際蘊等
<lb ed="X" n="0911a20"/><lb ed="R042" n="0035b11"/>生於空中譬如片雲點太淸裏雖太淸的體是雲
<lb ed="X" n="0911a21"/><lb ed="R042" n="0035b12"/>雲當體卽是太淸而太淸究竟淸淨豈受點染乎
<lb ed="X" n="0911a22"/><lb ed="R042" n="0035b13"/>雲居膺禪師云如人頭頭上了物物上通只喚作
<lb ed="X" n="0911a23"/><lb ed="R042" n="0035b14"/>了事人終不喚作尊貴將知尊貴一路自別噫可
<lb ed="X" n="0911a24"/><lb ed="R042" n="0035b15"/>爲智者道也雖然維摩詰經云若見無爲入正位
<pb ed="X" xml:id="X26.0563.0911b" n="0911b"/>
<lb ed="X" n="0911b01"/><lb ed="R042" n="0035b16"/>者不能復發阿耨多羅三藐三菩提心所以大智
<lb ed="X" n="0911b02"/><lb ed="R042" n="0035b17"/>之士雖至此而不作證何者此是學位非證位也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911b03"/><lb ed="R042" n="0035b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0911b0301">以無所得故菩提薩埵依般若波羅蜜多故心無罣
<lb ed="X" n="0911b04"/><lb ed="R042" n="0036a01"/>礙無罣礙故無有恐怖遠離顚倒夢想究竟涅槃三
<lb ed="X" n="0911b05"/><lb ed="R042" n="0036a02"/>世諸佛依般若波羅蜜多故得阿耨多羅三藐三菩
<lb ed="X" n="0911b06"/><lb ed="R042" n="0036a03"/>提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911b07"/><lb ed="R042" n="0036a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0911b0701">此一節乃學般若菩薩轉位就功爲法門之大關
<lb ed="X" n="0911b08"/><lb ed="R042" n="0036a05"/>棙不可不知以者由也無所得者卽無智無得也
<lb ed="X" n="0911b09"/><lb ed="R042" n="0036a06"/>故者起後之辭若未到此無所得之地只是博地
<lb ed="X" n="0911b10"/><lb ed="R042" n="0036a07"/>凡夫苟至此而便作證則墮二乘窠臼惟大心凡
<lb ed="X" n="0911b11"/><lb ed="R042" n="0036a08"/>夫親至無所得之地而卽於那邊轉身用無所得
<lb ed="X" n="0911b12"/><lb ed="R042" n="0036a09"/>而爲方便入世出世卽事卽理了無罣礙無生處
<lb ed="X" n="0911b13"/><lb ed="R042" n="0036a10"/>度生而究竟無生可度無佛處作佛而究竟無佛
<lb ed="X" n="0911b14"/><lb ed="R042" n="0036a11"/>可成圓滿菩提歸無所得此所謂世出世間勝丈
<lb ed="X" n="0911b15"/><lb ed="R042" n="0036a12"/>夫卽菩薩諸佛是也菩提薩埵乃具足梵語今略
<lb ed="X" n="0911b16"/><lb ed="R042" n="0036a13"/>去提埵二字而但云菩薩葢順此方文勢也依般
<lb ed="X" n="0911b17"/><lb ed="R042" n="0036a14"/>若波羅蜜多故心無罣礙者依者遵用也般若波
<lb ed="X" n="0911b18"/><lb ed="R042" n="0036a15"/>羅蜜多卽無所得也心無罣礙者回眞入俗權實
<lb ed="X" n="0911b19"/><lb ed="R042" n="0036a16"/>雙流事理竝運者也大般若經云如金翅鳥飛騰
<lb ed="X" n="0911b20"/><lb ed="R042" n="0036a17"/>虗空自在翱翔久不墮落雖依於空戲而不據空
<lb ed="X" n="0911b21"/><lb ed="R042" n="0036a18"/>亦不爲空之所礙夫依空而不據空則不盡有爲
<lb ed="X" n="0911b22"/><lb ed="R042" n="0036b01"/>不住無爲也不爲空所礙則不爲有礙可知華嚴
<lb ed="X" n="0911b23"/><lb ed="R042" n="0036b02"/>所謂甚深無礙智是也若未得此智居空空礙涉
<lb ed="X" n="0911b24"/><lb ed="R042" n="0036b03"/>有有礙以有礙故便生恐怖恐怖有五一不活怖
<pb ed="X" xml:id="X26.0563.0911c" n="0911c"/>
<lb ed="X" n="0911c01"/><lb ed="R042" n="0036b04"/>二惡名怖三死怖四墮惡道怖五大衆威德怖以
<lb ed="X" n="0911c02"/><lb ed="R042" n="0036b05"/>有怖故便起顚倒夢想無中見有有中見無妄興
<lb ed="X" n="0911c03"/><lb ed="R042" n="0036b06"/>苦樂生顚倒見以得此無所得般若故則心無罣
<lb ed="X" n="0911c04"/><lb ed="R042" n="0036b07"/>礙無恐怖離顚倒夢想而證究竟涅槃涅槃此翻
<lb ed="X" n="0911c05"/><lb ed="R042" n="0036b08"/>圓寂謂德無不備障無不盡乃諸佛之斷果也三
<lb ed="X" n="0911c06"/><lb ed="R042" n="0036b09"/>世諸佛依般若波羅蜜多故得阿耨多羅三藐三
<lb ed="X" n="0911c07"/><lb ed="R042" n="0036b10"/>菩提者謂不獨菩薩依之而究竟涅槃諸佛亦依
<lb ed="X" n="0911c08"/><lb ed="R042" n="0036b11"/>之而得菩提也阿云無耨多羅云上三藐云正等
<lb ed="X" n="0911c09"/><lb ed="R042" n="0036b12"/>三菩提云正覺乃諸佛之智果也菩提薩埵乃三
<lb ed="X" n="0911c10"/><lb ed="R042" n="0036b13"/>世諸佛之因擧因驗果也三世諸佛乃菩提薩埵
<lb ed="X" n="0911c11"/><lb ed="R042" n="0036b14"/>之果擧果驗因也菩提涅槃各擧一種互相該攝
<lb ed="X" n="0911c12"/><lb ed="R042" n="0036b15"/>至此果滿因圓究竟窮極方始克證何者此是證
<lb ed="X" n="0911c13"/><lb ed="R042" n="0036b16"/>位非學位也二者皆依般若無得之功也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911c14"/><lb ed="R042" n="0036b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0911c1401">故知般若波羅蜜多是大神呪是大明呪是無上呪
<lb ed="X" n="0911c15"/><lb ed="R042" n="0036b18"/>是無等等呪能除一切苦眞實不虗故說般若波羅
<lb ed="X" n="0911c16"/><lb ed="R042" n="0037a01"/>蜜多呪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0911c17"/><lb ed="R042" n="0037a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0911c1701">故知者承接上云諸佛菩薩皆依般若得智斷二
<lb ed="X" n="0911c18"/><lb ed="R042" n="0037a03"/>果以此故知般若是大神呪等神者不可思議能
<lb ed="X" n="0911c19"/><lb ed="R042" n="0037a04"/>證煩惱爲菩提證生死爲涅槃非神乎能照見五
<lb ed="X" n="0911c20"/><lb ed="R042" n="0037a05"/>蘊皆空非明乎爲諸佛之所師寧有上乎凡夫三
<lb ed="X" n="0911c21"/><lb ed="R042" n="0037a06"/>乘佛果雖無與等而能等爲凡夫三乘佛果所依
<lb ed="X" n="0911c22"/><lb ed="R042" n="0037a07"/>止非無等等乎上云般若此云呪者顯密之稱也
<lb ed="X" n="0911c23"/><lb ed="R042" n="0037a08"/>呪卽般若般若卽呪顯密圓通不可思議故極其
<lb ed="X" n="0911c24"/><lb ed="R042" n="0037a09"/>功力而申讚之能除一切苦眞實不虗者有二義
<pb ed="X" xml:id="X26.0563.0912a" n="0912a"/>
<lb ed="X" n="0912a01"/><lb ed="R042" n="0037a10"/>一約法眞實不虗卽般若能照見蘊空度一切苦
<lb ed="X" n="0912a02"/><lb ed="R042" n="0037a11"/>厄二約人眞實不虗卽世尊說法言無虗妄故叮
<lb ed="X" n="0912a03"/><lb ed="R042" n="0037a12"/>嚀吿誡令人諦信勿疑依之修行決不相賺也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912a04"/><lb ed="R042" n="0037a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0912a0401">卽說呪曰。</p><p cb:type="dharani" xml:id="pX26p0912a0405" cb:place="inline">揭諦揭諦波羅揭諦波羅僧揭諦菩提薩
<lb ed="X" n="0912a05"/><lb ed="R042" n="0037a14"/>婆訶</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912a06"/><lb ed="R042" n="0037a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0912a0601">此正說呪辭呪者諸佛心法不可思議諸天鬼神
<lb ed="X" n="0912a07"/><lb ed="R042" n="0037a16"/>悉皆敬奉猶諸經之流通也若善持之則觀智益
<lb ed="X" n="0912a08"/><lb ed="R042" n="0037a17"/>明功力益驗上顯說般若此密說般若顯以慧通
<lb ed="X" n="0912a09"/><lb ed="R042" n="0037a18"/>密以定入定慧圓明立臻彼岸矣孤月毒海玄印
<lb ed="X" n="0912a10"/><lb ed="R042" n="0037b01"/>德光諸禪人歡喜踊躍得未曾有合掌稱頌作禮
<lb ed="X" n="0912a11"/><lb ed="R042" n="0037b02"/>而去余亦嗒然忘言矣次日諸禪人同錄其說呈
<lb ed="X" n="0912a12"/><lb ed="R042" n="0037b03"/>覽且將謀災木以公諸人人余嘉其志乃爲釐正
<lb ed="X" n="0912a13"/><lb ed="R042" n="0037b04"/>而歸之遂名其說曰請益云。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0912a14"/><lb ed="R042" n="0037b05"/>
<lb ed="X" n="0912a15"/><lb ed="R042" n="0037b06"/><cb:div type="w"><cb:mulu type="附文" level="1">附補喩彌陀集般若心經句爲頌</cb:mulu><head>附補喩彌陀集般若心經句爲頌<note place="inline">有引</note></head>
<lb ed="X" n="0912a16"/><lb ed="R042" n="0037b07"/><p xml:id="pX26p0912a1601">宋杭州淨思律師俗姓喩善畵彌陀楊無爲以喩
<lb ed="X" n="0912a17"/><lb ed="R042" n="0037b08"/>彌陀稱之嘗集心經句爲頌今亡矣乃竊取其意
<lb ed="X" n="0912a18"/><lb ed="R042" n="0037b09"/>而補之。</p>
<lb ed="X" n="0912a19"/><lb ed="R042" n="0037b10"/><lg type="regular" xml:id="lgX26p0912a1901"><l>自在行深般若時</l><l>照見蘊空度苦厄</l>
<lb ed="X" n="0912a20"/><lb ed="R042" n="0037b11"/><l>不異色空卽色空</l><l>受想行識亦如是</l>
<lb ed="X" n="0912a21"/><lb ed="R042" n="0037b12"/><l>身子欲知法空相</l><l>生滅垢淨了無有</l>
<lb ed="X" n="0912a22"/><lb ed="R042" n="0037b13"/><l>是故空中陰界無</l><l>諦緣度亦不可得</l>
<lb ed="X" n="0912a23"/><lb ed="R042" n="0037b14"/><l>以無得故得菩提</l><l>般若神明無上力</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0912a24"/><lb ed="R042" n="0037b16"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>般若波羅蜜多心經請益說<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan>
<pb ed="X" xml:id="X26.0563.0912b" n="0912b"/>
<lb ed="X" n="0912b01"/>
<lb ed="X" n="0912b02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 563-A 般若心經指掌請益說合刻<g ref="#CB02494">䟦</g></cb:mulu><head>No. 563-A
<lb ed="X" n="0912b03"/><lb ed="R042" n="0038a01"/> 般若心經指掌請益說合刻<g ref="#CB02494">䟦</g></head>
<lb ed="X" n="0912b04"/>
<lb ed="X" n="0912b05"/><lb ed="R042" n="0038a02"/><p xml:id="pX26p0912b0501">古今疏心經者不爲不多然求其好疏不可得　永
<lb ed="X" n="0912b06"/><lb ed="R042" n="0038a03"/>覺大師以天縱知見爲此指掌光前絕後獨揭斬新
<lb ed="X" n="0912b07"/><lb ed="R042" n="0038a04"/>日月其子　爲霖禪師著請益說一篇探賾釣深說
<lb ed="X" n="0912b08"/><lb ed="R042" n="0038a05"/>破他人說不到處余視此二注希有如優曇華不敢
<lb ed="X" n="0912b09"/><lb ed="R042" n="0038a06"/>輒擅其美刊行于世以貽後學若有英靈衲僧悟空
<lb ed="X" n="0912b10"/><lb ed="R042" n="0038a07"/>華之無蔕知玄珠之有光庶幾不辜他說經作注之
<lb ed="X" n="0912b11"/><lb ed="R042" n="0038a08"/>心矣。</p>
<lb ed="X" n="0912b12"/><lb ed="R042" n="0038a09"/><p xml:id="pX26p0912b1201">貞享歲次丁卯季夏十八日薩州福昌住持覺海叟
<lb ed="X" n="0912b13"/><lb ed="R042" n="0038a10"/>澄圓謹題</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0909b2101" to="#end0909b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0910a2401" to="#end0910a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0910c0101" to="#end0910c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0910c2001" to="#end0910c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0909b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0909b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0910a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0910a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0910c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0910c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0910c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0910c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>