<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X26n0572">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 572 般若心經易解</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 572 般若心經易解</title>
			<author>淸 謝承謨註釋</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">26</idno>.<idno type="no">572</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">般若心經易解</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB12528">
				<charName>CBETA CHARACTER CB12528</charName>
				<mapping cb:dec="995568" type="PUA">U+F30F0</mapping>
			<mapping type="unicode">U+28F7B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>隸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[隸-木+匕]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18834">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName>
				<mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>編⃝</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-01T10:23:10">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X26.0572.0946c" n="0946c"/>
<lb ed="X" n="0946c01"/>
<cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">般若心經易解</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0946c02"/><cb:docNumber>No. 572</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0946c03"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead><anchor xml:id="nkr_note_orig_0946001" n="0946001"/>般若心經易解</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0946c04"/><lb ed="R092" n="0988a01"/><p xml:id="pX26p0946c0401">聖人立世間法。以維持風化。吾佛說出世法。以化導
<lb ed="X" n="0946c05"/><lb ed="R092" n="0988a02"/>群迷。世出世間。同歸于善。但世間法。不外日用倫常。
<lb ed="X" n="0946c06"/><lb ed="R092" n="0988a03"/>出世法。乃能轉凡成聖。是尤善中之善也。心經爲般
<lb ed="X" n="0946c07"/><lb ed="R092" n="0988a04"/>若之精華。而出世之捷徑。依此而脩。乃能離苦得樂。
<lb ed="X" n="0946c08"/><lb ed="R092" n="0988a05"/>非妙法乎。茲因金剛經易解註成。爰類列此經。而並
<lb ed="X" n="0946c09"/><lb ed="R092" n="0988a06"/>註之。庶幾稗益兼資。以成出世因緣。普願見聞。同登
<lb ed="X" n="0946c10"/><lb ed="R092" n="0988a07"/>覺路。</p><p xml:id="pX26p0946c1003" cb:place="inline">時
<lb ed="X" n="0946c11" type="honorific"/><lb ed="R092" n="0988a08"/>光緖己丑春杪貫三謝承謨書於混勞處</p>
<lb ed="X" n="0946c12"/>
<lb ed="X" n="0946c13"/>
<lb ed="X" n="0946c14"/>
<lb ed="X" n="0946c15"/>
<lb ed="X" n="0946c16"/><lb ed="R092" n="0988a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0946c1601">般若波羅密多心經</p>
<lb ed="X" n="0946c17"/><lb ed="R092" n="0988a11"/><p xml:id="pX26p0946c1701">唐　三藏法師<name role="" type="person">玄奘</name>譯</p>
<lb ed="X" n="0946c18"/><lb ed="R092" n="0988a12"/><p xml:id="pX26p0946c1801">毗陵　謝承謨貫三氏　註釋</p>
<lb ed="X" n="0946c19"/><lb ed="R092" n="0988a13"/><p xml:id="pX26p0946c1901">眞州　劉紹南圓覺氏</p>
<lb ed="X" n="0946c20"/><lb ed="R092" n="0988a14"/><p xml:id="pX26p0946c2001">刊上　蔣春同蘭言氏　校訂</p>
<lb ed="X" n="0946c21"/><lb ed="R092" n="0988a15"/><p xml:id="pX26p0946c2101">刊上　錢松齡覺之氏</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0946c22"/><lb ed="R092" n="0988a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0946c2201">此經以單法爲名。寔相爲體。觀照爲宗。度苦爲用。
<lb ed="X" n="0946c23"/><lb ed="R092" n="0988a17"/>大乘爲敎相。五者。皆經中所說之旨。單法者。卽般
<lb ed="X" n="0946c24"/><lb ed="R092" n="0988a18"/>若波羅蜜也。寔相者。卽諸法空相也。觀照者。照見
<pb ed="X" xml:id="X26.0572.0947a" n="0947a"/>
<lb ed="X" n="0947a01"/><lb ed="R092" n="0988b01"/>五蘊皆空也。度苦者。度一切苦厄也。大乘者。卽菩
<lb ed="X" n="0947a02"/><lb ed="R092" n="0988b02"/>薩所行甚深般若也。經題稱般若。華言智慧。波羅
<lb ed="X" n="0947a03"/><lb ed="R092" n="0988b03"/>蜜多。華言到彼岸。衆生由迷慧性。居生死。曰此岸。
<lb ed="X" n="0947a04"/><lb ed="R092" n="0988b04"/>菩薩由修般若。悟慧性。到涅槃曰彼岸。心者。般若
<lb ed="X" n="0947a05"/><lb ed="R092" n="0988b05"/>心也。此般若心。人人本具。爲說此經。令見本性。經
<lb ed="X" n="0947a06"/><lb ed="R092" n="0988b06"/>者。常也。法也。</p>
<lb ed="X" n="0947a07"/><lb ed="R092" n="0988b07"/><p xml:id="pX26p0947a0701">按施護譯本。世尊在<name role="" type="person">靈鷲山</name>中。入甚深光明宣說
<lb ed="X" n="0947a08"/><lb ed="R092" n="0988b08"/>正法三摩提。舍利子白觀自在菩薩言。若有人欲
<lb ed="X" n="0947a09"/><lb ed="R092" n="0988b09"/>修學甚深般若法門者。當云何修學。觀自在菩薩
<lb ed="X" n="0947a10"/><lb ed="R092" n="0988b10"/>遂說此經。卽世尊所說大般若經六百卷之精要
<lb ed="X" n="0947a11"/><lb ed="R092" n="0988b11"/>也。傳至中華凡五譯。今從<name role="" type="person">玄奘</name>所譯者。以中國盛
<lb ed="X" n="0947a12"/><lb ed="R092" n="0988b12"/>行故也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947a13"/><lb ed="R092" n="0988b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0947a1301">觀自在菩薩。行深般若波羅密多時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947a14"/><lb ed="R092" n="0988b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0947a1401">行。音恨。般若。音鉢惹。</p><p xml:id="pX26p0947a1409" cb:place="inline">○觀自在卽觀世音也。由其
<lb ed="X" n="0947a15"/><lb ed="R092" n="0988b15"/>用般若智慧。照了自心淸淨。圓融無礙。故稱自在。
<lb ed="X" n="0947a16"/><lb ed="R092" n="0988b16"/>言菩薩於<anchor xml:id="nkr_note_add_0947a1601" n="0947a1601"/><anchor xml:id="beg0947a1601" n="0947a1601"/>己<anchor xml:id="end0947a1601"/>道行甚深。乘般若智慧。而到涅槃彼
<lb ed="X" n="0947a17"/><lb ed="R092" n="0988b17"/>岸之時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947a18"/><lb ed="R092" n="0988b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0947a1801">照見五蘊皆空。度一切苦厄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947a19"/><lb ed="R092" n="0989a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0947a1901">照者。觀照也。五蘊者。色受想行識也。蘊者。積聚。色
<lb ed="X" n="0947a20"/><lb ed="R092" n="0989a02"/>者。色身。受者。領納。想者。思想。行者。作造。識者。分別。
<lb ed="X" n="0947a21"/><lb ed="R092" n="0989a03"/>由有色身而有受想行識。度者。度脫。一切苦厄。世
<lb ed="X" n="0947a22"/><lb ed="R092" n="0989a04"/>間之衆苦也。言菩薩用觀照之力。而見向之五蘊。
<lb ed="X" n="0947a23"/><lb ed="R092" n="0989a05"/>皆空非有。由是而度脫世間一切衆苦焉。以上皆
<lb ed="X" n="0947a24"/><lb ed="R092" n="0989a06"/>集經人語。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X26.0572.0947b" n="0947b"/>
<lb ed="X" n="0947b01"/><lb ed="R092" n="0989a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0947b0101">舍利子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947b02"/><lb ed="R092" n="0989a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0947b0201">卽舍利弗。佛之弟子。智慧第一。因其爲衆請問。故
<lb ed="X" n="0947b03"/><lb ed="R092" n="0989a09"/>菩薩呼其名而吿之。自此至終。觀自在語也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947b04"/><lb ed="R092" n="0989a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0947b0401">色不異空。空不異色。色卽是空。空卽是色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947b05"/><lb ed="R092" n="0989a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0947b0501">色乃世間一切色相。皆屬幻妄。空乃眞空。永無壞
<lb ed="X" n="0947b06"/><lb ed="R092" n="0989a12"/>滅。言世間幻色。固是虗妄。然亦不必起心厭離。眞
<lb ed="X" n="0947b07"/><lb ed="R092" n="0989a13"/>空固應修習。亦不必起心取著。若生分別。兩俱成
<lb ed="X" n="0947b08"/><lb ed="R092" n="0989a14"/>病。當知幻色不異眞空。眞空不異幻色。不當分別
<lb ed="X" n="0947b09"/><lb ed="R092" n="0989a15"/>取捨。又幻色卽是眞空。眞空卽是幻色。要當如此
<lb ed="X" n="0947b10"/><lb ed="R092" n="0989a16"/>體會。方是正道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947b11"/><lb ed="R092" n="0989a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0947b1101">受想行識。亦復如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947b12"/><lb ed="R092" n="0989a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0947b1201">復。去聲。</p><p xml:id="pX26p0947b1204" cb:place="inline">○夫色之與空旣不生分別。則受想行識。
<lb ed="X" n="0947b13"/><lb ed="R092" n="0989b01"/>亦莫不皆然。自色不異空至此。乃修行之首要。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947b14"/><lb ed="R092" n="0989b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0947b1401">舍利子。是諸法空相。不生不滅。不垢不淨。不增不減。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947b15"/><lb ed="R092" n="0989b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0947b1501">相。去聲。</p><p xml:id="pX26p0947b1504" cb:place="inline">○是諸法者。指前五蘊而言也。空相者。眞
<lb ed="X" n="0947b16"/><lb ed="R092" n="0989b04"/>空寔相也。菩薩復呼舍利子云。若能了知五蘊諸
<lb ed="X" n="0947b17"/><lb ed="R092" n="0989b05"/>法。卽是眞空寔相。則寔相之體。本無生滅。旣無生
<lb ed="X" n="0947b18"/><lb ed="R092" n="0989b06"/>滅。豈有垢淨。旣無垢淨。豈有增減哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947b19"/><lb ed="R092" n="0989b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0947b1901">是故空中無色。無受想行識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947b20"/><lb ed="R092" n="0989b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0947b2001">夫眞空寔相之中。旣無生滅垢淨增減。則亦無五
<lb ed="X" n="0947b21"/><lb ed="R092" n="0989b09"/>蘊可知矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947b22"/><lb ed="R092" n="0989b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0947b2201">無眼耳鼻舌身意。無色聲香味觸法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947b23"/><lb ed="R092" n="0989b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0947b2301">眼耳鼻舌身意。謂之六根。色聲香味觸法。謂之六
<lb ed="X" n="0947b24"/><lb ed="R092" n="0989b12"/>塵。如色由眼見。故眼爲根而色爲塵也。六根六塵。
<pb ed="X" xml:id="X26.0572.0947c" n="0947c"/>
<lb ed="X" n="0947c01"/><lb ed="R092" n="0989b13"/>合之爲十二入。言眞空之中。旣無五蘊。則根塵亦
<lb ed="X" n="0947c02"/><lb ed="R092" n="0989b14"/>應無也。無根塵。是爲空十二入。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947c03"/><lb ed="R092" n="0989b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0947c0301">無眼界。乃至無意識界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947c04"/><lb ed="R092" n="0989b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0947c0401">此爲六識。謂眼耳鼻舌身意。各有識也。界者。如眼
<lb ed="X" n="0947c05"/><lb ed="R092" n="0989b17"/>見處。至不見處爲界。乃至者。擧始末而略其中也。
<lb ed="X" n="0947c06"/><lb ed="R092" n="0989b18"/>此六識。合上十二入爲十八界。<anchor xml:id="nkr_note_add_0947c0601" n="0947c0601"/><anchor xml:id="beg0947c0601" n="0947c0601"/>已<anchor xml:id="end0947c0601"/>上根塵識三科。
<lb ed="X" n="0947c07"/><lb ed="R092" n="0990a01"/>隨修一科。皆能悟入。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947c08"/><lb ed="R092" n="0990a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0947c0801">無無明。亦無無明盡。乃至無老死。亦無老死盡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947c09"/><lb ed="R092" n="0990a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0947c0901">此謂十二因緣也。亦名十二有支。一曰無明。亦名
<lb ed="X" n="0947c10"/><lb ed="R092" n="0990a04"/>煩惱。二曰行。謂造作諸業。此二支。乃過去世所作
<lb ed="X" n="0947c11"/><lb ed="R092" n="0990a05"/>之因也。三曰識。謂起妄念。初托母胎也。四曰名色。
<lb ed="X" n="0947c12"/><lb ed="R092" n="0990a06"/>從托胎後。生諸根行也。五曰六入。於胎中而成六
<lb ed="X" n="0947c13"/><lb ed="R092" n="0990a07"/>根也。六曰觸。出胎後六根對六塵也。七曰受。謂領
<lb ed="X" n="0947c14"/><lb ed="R092" n="0990a08"/>納世間好惡等事。此五支。乃現世所受之果也。八
<lb ed="X" n="0947c15"/><lb ed="R092" n="0990a09"/>曰愛。謂貪染五欲等事也。九曰取。謂於諸境。生取
<lb ed="X" n="0947c16"/><lb ed="R092" n="0990a10"/>著心也。十曰有。謂作有漏之因。能招未來之果。此
<lb ed="X" n="0947c17"/><lb ed="R092" n="0990a11"/>三支。乃現世所作之因也。十一曰生。謂受未來五
<lb ed="X" n="0947c18"/><lb ed="R092" n="0990a12"/>蘊之身也。十二曰老死。謂未來之身。旣老而又死。
<lb ed="X" n="0947c19"/><lb ed="R092" n="0990a13"/>此二支。乃來世當受之果也。此十二因緣。該三世
<lb ed="X" n="0947c20"/><lb ed="R092" n="0990a14"/>因果。展轉因依。如輪旋轉。無有休息。衆生迷而不
<lb ed="X" n="0947c21"/><lb ed="R092" n="0990a15"/>悟。良可悲也。盖無明者。痴暗也。謂於本性無所明
<lb ed="X" n="0947c22"/><lb ed="R092" n="0990a16"/>了。非昏然無知。乃背理強覺之謂也。無無明者。謂
<lb ed="X" n="0947c23"/><lb ed="R092" n="0990a17"/>以般若智。觀此無明。其性本空。無生滅相。故曰無
<lb ed="X" n="0947c24"/><lb ed="R092" n="0990a18"/>無明。亦無無明盡也。乃至無老死。亦無老死盡。義
<pb ed="X" xml:id="X26.0572.0948a" n="0948a"/>
<lb ed="X" n="0948a01"/><lb ed="R092" n="0990b01"/>與前同。亦擧始末而該其中也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948a02"/><lb ed="R092" n="0990b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0948a0201">無苦集滅道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948a03"/><lb ed="R092" n="0990b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0948a0301">此爲四諦。苦卽生死苦果。集是惑業苦因。此二者。
<lb ed="X" n="0948a04"/><lb ed="R092" n="0990b04"/>世間之法也。滅卽涅槃樂果。道卽道品樂因。此二
<lb ed="X" n="0948a05"/><lb ed="R092" n="0990b05"/>者。出世間法也。說此四諦。欲令衆生知苦斷集慕
<lb ed="X" n="0948a06"/><lb ed="R092" n="0990b06"/>滅修道。離苦得樂也。菩薩照了此境。當體空寂。故
<lb ed="X" n="0948a07"/><lb ed="R092" n="0990b07"/>亦云無也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948a08"/><lb ed="R092" n="0990b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0948a0801">無智亦無得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948a09"/><lb ed="R092" n="0990b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0948a0901">自五蘊以至四諦。悉皆了知無眞寔相。良由般若
<lb ed="X" n="0948a10"/><lb ed="R092" n="0990b10"/>智慧。觀照之功。方能臻此。然若自見爲有此智慧。
<lb ed="X" n="0948a11"/><lb ed="R092" n="0990b11"/>而能空諸境界。於道爲有得。倘存此見。卽能礙道。
<lb ed="X" n="0948a12"/><lb ed="R092" n="0990b12"/>故云無智亦無得。工夫至此。則人法皆空。境智俱
<lb ed="X" n="0948a13"/><lb ed="R092" n="0990b13"/>泯。如病去葯忘矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948a14"/><lb ed="R092" n="0990b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0948a1401">以無所得故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948a15"/><lb ed="R092" n="0990b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0948a1501">此結前起後之辭也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948a16"/><lb ed="R092" n="0990b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0948a1601">菩提薩埵。依般若波羅密多故。心無罣礙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948a17"/><lb ed="R092" n="0990b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0948a1701">菩提薩埵者。梵語。略云菩薩。般若波羅密多。解現
<lb ed="X" n="0948a18"/><lb ed="R092" n="0990b18"/>經題。言菩薩依此般若波羅密多之法而修之。則
<lb ed="X" n="0948a19"/><lb ed="R092" n="0991a01"/>心體圓明。自無妄想。妄想不起。則其心有何罣礙
<lb ed="X" n="0948a20"/><lb ed="R092" n="0991a02"/>哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948a21"/><lb ed="R092" n="0991a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0948a2101">無罣礙故。無有恐怖。遠離顚倒夢想。究竟涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948a22"/><lb ed="R092" n="0991a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0948a2201">菩薩之人。其心旣無罣礙。自無驚恐怖畏。旣無恐
<lb ed="X" n="0948a23"/><lb ed="R092" n="0991a05"/>怖。則一切顚倒夢想。亦自不生。此爲三障皆空。然
<lb ed="X" n="0948a24"/><lb ed="R092" n="0991a06"/>迷卽三障。悟卽三德。所謂煩惱卽菩提也。故終至
<pb ed="X" xml:id="X26.0572.0948b" n="0948b"/>
<lb ed="X" n="0948b01"/><lb ed="R092" n="0991a07"/>於涅槃之地。而無生死可名焉。倘非般若觀照之
<lb ed="X" n="0948b02"/><lb ed="R092" n="0991a08"/>功。烏能及此。是則譬如磨鏡。垢盡而明現矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948b03"/><lb ed="R092" n="0991a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0948b0301">三世諸佛。依般若波羅密多故。得阿耨多羅三藐三
<lb ed="X" n="0948b04"/><lb ed="R092" n="0991a10"/>菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948b05"/><lb ed="R092" n="0991a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0948b0501">三世者。過去現在未來也。言如上之法。不惟菩薩
<lb ed="X" n="0948b06"/><lb ed="R092" n="0991a12"/>依之修證。卽三世諸佛。亦莫不因此而成正覺也。
<lb ed="X" n="0948b07"/><lb ed="R092" n="0991a13"/>阿耨多羅三藐三菩提。華言無上正等正覺也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948b08"/><lb ed="R092" n="0991a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0948b0801">故知般若波羅密多。是大神呪。是大明呪。是無上呪。
<lb ed="X" n="0948b09"/><lb ed="R092" n="0991a15"/>是無等等呪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948b10"/><lb ed="R092" n="0991a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0948b1001">是故當知般若正法。卽是四種呪。盖般若功用。能
<lb ed="X" n="0948b11"/><lb ed="R092" n="0991a17"/>破魔障。卽名大神呪。能滅痴暗。名大明呪。能顯至
<lb ed="X" n="0948b12"/><lb ed="R092" n="0991a18"/>理。名無上呪。極妙覺果。無與等者。名無等等呪。呪
<lb ed="X" n="0948b13"/><lb ed="R092" n="0991b01"/>者。密語。持之卽隨意獲益。言此般若功德。顯密俱
<lb ed="X" n="0948b14"/><lb ed="R092" n="0991b02"/>該。誠爲殊勝正法門也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948b15"/><lb ed="R092" n="0991b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0948b1501">能除一切苦。眞寔不虗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948b16"/><lb ed="R092" n="0991b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0948b1601">言般若功用廣大。遵而行之。必能除苦得樂。決定
<lb ed="X" n="0948b17"/><lb ed="R092" n="0991b05"/>無疑。令人生信也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948b18"/><lb ed="R092" n="0991b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0948b1801">故說般若波羅密多呪。卽說呪曰。</p><p cb:type="dharani" xml:id="pX26p0948b1814" cb:place="inline">揭諦揭諦。波羅揭
<lb ed="X" n="0948b19"/><lb ed="R092" n="0991b07"/>諦。波羅僧揭諦。菩提薩婆訶</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948b20"/><lb ed="R092" n="0991b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0948b2001">以上乃顯說般若。此爲密說。盖呪是佛之密語。非
<lb ed="X" n="0948b21"/><lb ed="R092" n="0991b09"/>下凡所知。惟佛與佛。乃能知之。故不譒譯。法華疏
<lb ed="X" n="0948b22"/><lb ed="R092" n="0991b10"/>云。呪是鬼神王之名。稱其王名。則部落敬主。故能
<lb ed="X" n="0948b23"/><lb ed="R092" n="0991b11"/>降伏一切鬼魅。又呪者。如軍中密號。唱號相應。無
<lb ed="X" n="0948b24"/><lb ed="R092" n="0991b12"/>所訶問。又呪者。願也。如蜾蠃之祝螟蛉。願其類我。
<pb ed="X" xml:id="X26.0572.0948c" n="0948c"/>
<lb ed="X" n="0948c01"/><lb ed="R092" n="0991b13"/>佛菩薩說呪。願諸衆生。皆如<anchor xml:id="nkr_note_add_0948c0101" n="0948c0101"/><anchor xml:id="beg0948c0101" n="0948c0101"/>己<anchor xml:id="end0948c0101"/>之得成正覺。能誦
<lb ed="X" n="0948c02"/><lb ed="R092" n="0991b14"/>此呪。則所願無不成就也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0948c03"/><lb ed="R092" n="0991b15"/>
<lb ed="X" n="0948c04"/><lb ed="R092" n="0991b16"/><cb:div type="w"><cb:mulu type="附文" level="1">往生淨土神呪</cb:mulu><head>往生淨土神呪</head>
<lb ed="X" n="0948c05"/><lb ed="R092" n="0991b17"/><p cb:type="dharani" xml:id="pX26p0948c0501">曩謨阿彌多婆夜。哆他伽哆夜。哆地夜他。阿彌利都。
<lb ed="X" n="0948c06"/><lb ed="R092" n="0991b18"/>婆毗。阿彌唎哆。悉躭婆毗。阿彌唎哆。毗迦蘭帝。阿彌
<lb ed="X" n="0948c07"/><lb ed="R092" n="0992a01"/>唎哆。毗迦蘭哆。伽彌膩。伽伽那。抧多迦<g ref="#CB12528">𨽻</g>娑婆訶</p>
<lb ed="X" n="0948c08"/><lb ed="R092" n="0992a02"/><p xml:id="pX26p0948c0801">若誦經薦亡者。兼誦此呪。卽得往生。靈騐異常。附
<lb ed="X" n="0948c09"/><lb ed="R092" n="0992a03"/>錄於此。以備行持。</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0947a1601" to="#end0947a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0947c0601" to="#end0947c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0948c0101" to="#end0948c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0946001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0946001">（便宜上，表題ヲ附ス。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0947a1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0947a1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0947c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0947c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0948c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0948c0101">己【CB】，已【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>