<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X31n0608">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 608 法華經知音</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 608 法華經知音</title>
			<author>明 如愚著</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>7卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">31</idno>.<idno type="no">608</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">法華經知音</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00849">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00849</charName>
				<mapping cb:dec="983889" type="PUA">U+F0351</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+(犮-、))]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01738">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01738</charName>
				<mapping cb:dec="984778" type="PUA">U+F06CA</mapping>
			<mapping type="unicode">U+246C6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>犛</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[犛-未+牙]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01842">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01842</charName>
				<mapping cb:dec="984882" type="PUA">U+F0732</mapping>
			<mapping type="unicode">U+347A</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>俊</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[仁-二+(隹/乃)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02439">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02439</charName>
				<mapping cb:dec="985479" type="PUA">U+F0987</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>佞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[佞-二+〦]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04625">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04625</charName>
				<mapping cb:dec="987665" type="PUA">U+F1211</mapping>
			<mapping type="unicode">U+20BB3</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[上/口]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04635">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04635</charName>
				<mapping cb:dec="987675" type="PUA">U+F121B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E814</mapping><mapping type="normal_unicode">U+22305</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>廛</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(序-予+墨)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB06669">
				<charName>CBETA CHARACTER CB06669</charName>
				<mapping cb:dec="989709" type="PUA">U+F1A0D</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2DFB9</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[瞀-矛+牙]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16078">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16078</charName>
				<mapping cb:dec="999118" type="PUA">U+F3ECE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+22349</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(白-日+田)/廾]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB21392">
				<charName>CBETA CHARACTER CB21392</charName>
				<mapping cb:dec="1004432" type="PUA">U+F5390</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[口*嵩]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-09-14T14:54:44">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0338a" n="0338a"/>
<lb ed="X" n="0338a01"/>
<lb ed="X" n="0338a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 608-A 妙法蓮華經知音序</cb:mulu><head>No. 608-A
<lb ed="X" n="0338a03"/><lb ed="R049" n="0425a01"/> 妙法蓮華經知音序</head>
<lb ed="X" n="0338a04"/>
<lb ed="X" n="0338a05"/><lb ed="R049" n="0425a02"/><byline cb:type="author">金陵石頭菴學無學僧江夏如愚譔</byline>
<lb ed="X" n="0338a06"/><lb ed="R049" n="0425a03"/><p xml:id="pX31p0338a0601">諸佛說法。如慈父之敎愛子。略無毫忽隱慝。知無不
<lb ed="X" n="0338a07"/><lb ed="R049" n="0425a04"/>言。言無不盡。亦如明師之訓蒙徒。此不喩又取諸彼。
<lb ed="X" n="0338a08"/><lb ed="R049" n="0425a05"/>務得爲子弟者解。所以敎訓而後止。如是則何用其
<lb ed="X" n="0338a09"/><lb ed="R049" n="0425a06"/>屋中架屋鉢上安柄。更註疏講說者哉。蓋佛法來自
<lb ed="X" n="0338a10"/><lb ed="R049" n="0425a07"/>西域。其言有不免華梵兼用。其義有不免卽世出世
<lb ed="X" n="0338a11"/><lb ed="R049" n="0425a08"/>之差別。是以諸大菩薩。乘悲願力。來生此土。或示身
<lb ed="X" n="0338a12"/><lb ed="R049" n="0425a09"/>爲國王大臣。或示身爲長者居士。或示身爲沙門釋
<lb ed="X" n="0338a13"/><lb ed="R049" n="0425a10"/>子。留神內典。若譯文者。若註疏者。若興供養者。若顓
<lb ed="X" n="0338a14"/><lb ed="R049" n="0425a11"/>講說者。無非受佛付囑之人也。又豈有彼此是非之
<lb ed="X" n="0338a15"/><lb ed="R049" n="0425a12"/>優劣哉。第受佛付囑時。比當有情願不情願者之不
<lb ed="X" n="0338a16"/><lb ed="R049" n="0425a13"/>同致。雖來生此土。其護持流通。固有其淺深。深者如
<lb ed="X" n="0338a17"/><lb ed="R049" n="0425a14"/>子幹父事。知父之家業爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0338a1701" n="0338a1701"/><anchor xml:id="beg0338a1701" n="0338a1701"/>己<anchor xml:id="end0338a1701"/>有。雖吃苦不懈也。淺者
<lb ed="X" n="0338a18"/><lb ed="R049" n="0425a15"/>如俠人作事。不過完其當時。受佛付囑。一時之人情
<lb ed="X" n="0338a19"/><lb ed="R049" n="0425a16"/>耳。以故註疏者。揭日月而行。而覽之者。轉播糠而昧
<lb ed="X" n="0338a20"/><lb ed="R049" n="0425a17"/>目矣。講說者。擊皷而求亡子。而聽之者。且呼鼠而爲
<lb ed="X" n="0338a21"/><lb ed="R049" n="0425a18"/>璞矣。是經本明。而註者晦之。人本知。而說者愚之。求
<lb ed="X" n="0338a22"/><lb ed="R049" n="0425b01"/>其爲愛子。而不爲蒙徒不可得矣。余見妙法蓮華一
<lb ed="X" n="0338a23"/><lb ed="R049" n="0425b02"/>經。文雖平易。義實奇絕。事雖明直。理誠玄奧。雖曰匪
<lb ed="X" n="0338a24"/><lb ed="R049" n="0425b03"/>雕匪飾。而一大時敎。極雕飾之玄文。無以踰一大時
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0338b" n="0338b"/>
<lb ed="X" n="0338b01"/><lb ed="R049" n="0425b04"/>敎。辟夫三場擧子角試之文。無不盡其心力。衒其抱
<lb ed="X" n="0338b02"/><lb ed="R049" n="0425b05"/>負。顏其藻麗。極其致趣。而奇中求奇。明中索明。惟恐
<lb ed="X" n="0338b03"/><lb ed="R049" n="0425b06"/>主試者之不知其妙且中矣。唯此妙蓮華王。則如出
<lb ed="X" n="0338b04"/><lb ed="R049" n="0425b07"/>榜唱名之文。不假藻繪雕飾。但曰第一名某人。第二
<lb ed="X" n="0338b05"/><lb ed="R049" n="0425b08"/>名某人而<anchor xml:id="nkr_note_add_0338b0501" n="0338b0501"/><anchor xml:id="beg0338b0501" n="0338b0501"/>已<anchor xml:id="end0338b0501"/>。又一大時敎。如做官者考續之賢否。或
<lb ed="X" n="0338b06"/><lb ed="R049" n="0425b09"/>薦或黜。必用品藻脩飾。唯此金剛王寶覺。則如奉
<lb ed="X" n="0338b07" type="honorific"/><lb ed="R049" n="0425b10"/>聖旨之文。不藉委曲都俞。但曰是。或曰有。點者用而
<lb ed="X" n="0338b08"/><lb ed="R049" n="0425b11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0338b0801" n="0338b0801"/><anchor xml:id="beg0338b0801" n="0338b0801"/>已<anchor xml:id="end0338b0801"/>。然而得一是。與一唱名者。其先之文藻始有甲乙
<lb ed="X" n="0338b09"/><lb ed="R049" n="0425b12"/>超擢。否則向之工於艶麗。令盡歸之。空華泡影。奚用
<lb ed="X" n="0338b10"/><lb ed="R049" n="0425b13"/>哉。是以此經。獨以授記諸聲聞。名某某之佛者。爲諸
<lb ed="X" n="0338b11"/><lb ed="R049" n="0425b14"/>佛出世之一大事因緣也。俾衆生開示悟入佛之知
<lb ed="X" n="0338b12"/><lb ed="R049" n="0425b15"/>見。爲最後之極談者也。夫一大時敎。不曰一切衆生
<lb ed="X" n="0338b13"/><lb ed="R049" n="0425b16"/>皆有佛性乎。不曰始知衆生本來成佛乎。然未實知
<lb ed="X" n="0338b14"/><lb ed="R049" n="0425b17"/>所成何佛。佛爲何人。出何時劫。據何國土。有何眷屬。
<lb ed="X" n="0338b15"/><lb ed="R049" n="0425b18"/>說何佛法。復轉記何人。此泛言讀書者。皆可登第做
<lb ed="X" n="0338b16"/><lb ed="R049" n="0426a01"/>官之謂也。寧如此經。實授舍利弗等萬二千聲聞。成
<lb ed="X" n="0338b17"/><lb ed="R049" n="0426a02"/>佛十號劫國莊嚴之顯記歟。彌勒雖甞記於阿含。彌
<lb ed="X" n="0338b18"/><lb ed="R049" n="0426a03"/>勒迺菩薩。非此經之記諸聲聞也。此誠佛法中。奉聖
<lb ed="X" n="0338b19"/><lb ed="R049" n="0426a04"/>旨出榜唱名之經。一大時敎奚可類焉。一大時敎誠
<lb ed="X" n="0338b20"/><lb ed="R049" n="0426a05"/>開華也。若此經者則結果矣。由諸聲聞初不信自心
<lb ed="X" n="0338b21"/><lb ed="R049" n="0426a06"/>作佛。致佛有四十年之含忍。由將有作佛之機動故。
<lb ed="X" n="0338b22"/><lb ed="R049" n="0426a07"/>含忍不住。直得放光動地三周九喩而說焉。由說之
<lb ed="X" n="0338b23"/><lb ed="R049" n="0426a08"/>中。以平易而彰。奇絕幽玄。故俾人視之。似澹而實深。
<lb ed="X" n="0338b24"/><lb ed="R049" n="0426a09"/>有味乎其旨也。天台豈不玄乎。未識玄於此。溫陵豈
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0338c" n="0338c"/>
<lb ed="X" n="0338c01"/><lb ed="R049" n="0426a10"/>不要乎。未知要於是。諸方講白文者。豈不曰講經之
<lb ed="X" n="0338c02"/><lb ed="R049" n="0426a11"/>大義乎。而未達夫大義在授記。吾人當來成佛。劫國
<lb ed="X" n="0338c03"/><lb ed="R049" n="0426a12"/>莊嚴之佛知見耳。佛知見者何。吾心本有之實相也。
<lb ed="X" n="0338c04"/><lb ed="R049" n="0426a13"/>吾心本有之實相者何。經中或名眉間白毫光。或名
<lb ed="X" n="0338c05"/><lb ed="R049" n="0426a14"/>不時出之優鉢羅。或名火宅門外白牛車。或名長者
<lb ed="X" n="0338c06"/><lb ed="R049" n="0426a15"/>室中大寶藏。或名普雨三草二木之甘露。或名權變
<lb ed="X" n="0338c07"/><lb ed="R049" n="0426a16"/>過現未來之化城。或名繫衣裡之明珠。或名見泥邊
<lb ed="X" n="0338c08"/><lb ed="R049" n="0426a17"/>之近水。或名多寶塔。或名三淨土。或名<name role="" type="person">阿私陀</name>之仙
<lb ed="X" n="0338c09"/><lb ed="R049" n="0426a18"/>人。或名娑伽羅之龍女。或名四行之安樂。値大功者
<lb ed="X" n="0338c10"/><lb ed="R049" n="0426b01"/>賞髻珠。或名恒沙之弟子。遇父歸者增壽命。或名分
<lb ed="X" n="0338c11"/><lb ed="R049" n="0426b02"/>別德。或名常不輕。或名如來現神力。或名囑累與菩
<lb ed="X" n="0338c12"/><lb ed="R049" n="0426b03"/>薩。或名肯服藥一切衆生皆喜見。或名善行醫普門
<lb ed="X" n="0338c13"/><lb ed="R049" n="0426b04"/>自在推觀音。或名妙音陀羅。或名莊嚴普賢行。總之。
<lb ed="X" n="0338c14"/><lb ed="R049" n="0426b05"/>三藏十二部。一切脩多羅。不出此經之<g ref="#CB21392">𡀢</g>矢也。如愚
<lb ed="X" n="0338c15"/><lb ed="R049" n="0426b06"/>生逢末劫。膚受無聞。隣樹索環。固多宿習深願。迺甘
<lb ed="X" n="0338c16"/><lb ed="R049" n="0426b07"/>自發作。事不假人俠。唯性慚愛子質秉童蒙。不揆才
<lb ed="X" n="0338c17"/><lb ed="R049" n="0426b08"/>難賤而自用。然知佛誠慈父。心如直弦。直以佛心求
<lb ed="X" n="0338c18"/><lb ed="R049" n="0426b09"/>佛言。經外不另立其科。恐坐截鶴續鳧之愆也。又知
<lb ed="X" n="0338c19"/><lb ed="R049" n="0426b10"/>佛實明師。言如至寶。直以佛言求佛心。言雖重而意
<lb ed="X" n="0338c20"/><lb ed="R049" n="0426b11"/>必有在。故値一切繁文贅語。必務究其源本。雖不外
<lb ed="X" n="0338c21"/><lb ed="R049" n="0426b12"/>立其科。亦章句而節目之。見經井井。固自有程。法非
<lb ed="X" n="0338c22"/><lb ed="R049" n="0426b13"/>浪施也。然後依乎牛之天理。而遊刃於技經。肯綮之
<lb ed="X" n="0338c23"/><lb ed="R049" n="0426b14"/>未甞。若其經之來歷。自有宣師之序在。若其文之起
<lb ed="X" n="0338c24"/><lb ed="R049" n="0426b15"/>伏。義之淺深次第。具載二十八品之註中。日就月將。
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0339a" n="0339a"/>
<lb ed="X" n="0339a01"/><lb ed="R049" n="0426b16"/>從容卒業。衆請災木。以廣流通。經云一切聲聞辟支
<lb ed="X" n="0339a02"/><lb ed="R049" n="0426b17"/>佛所不能知。唯佛與佛乃能知之。是以命題曰知音
<lb ed="X" n="0339a03"/><lb ed="R049" n="0426b18"/>者也。諸方有目有趾者。願必待是而成功。幸無以耳
<lb ed="X" n="0339a04"/><lb ed="R049" n="0427a01"/>當眼。擇其善者而從之。則不負昔日靈山對佛之發
<lb ed="X" n="0339a05"/><lb ed="R049" n="0427a02"/>願。而今日此經此註。是爲諸方再奉吾
<lb ed="X" n="0339a06" type="honorific"/><lb ed="R049" n="0427a03"/>佛聖旨。重揭成佛唱名之榜矣。若其佛祖有所不爲。
<lb ed="X" n="0339a07"/><lb ed="R049" n="0427a04"/>文字有所不立。果是其人。何嫌躐等計。註成。歷地凡
<lb ed="X" n="0339a08"/><lb ed="R049" n="0427a05"/>三郡一邑。始於
<lb ed="X" n="0339a09" type="honorific"/><lb ed="R049" n="0427a06"/>南京應天府碧峰寺之石頭菴註兩品。次於鎭江府
<lb ed="X" n="0339a10"/><lb ed="R049" n="0427a07"/>之焦山寺註一品。次於徽州府之松蘿菴註四品。次
<lb ed="X" n="0339a11"/><lb ed="R049" n="0427a08"/>於高淳縣之淳西菴及韓鄕官止菴精舍。註十五品。
<lb ed="X" n="0339a12"/><lb ed="R049" n="0427a09"/>末復於石頭菴。註六品也。歷年凡三載有奇。始於
<lb ed="X" n="0339a13" type="honorific"/><lb ed="R049" n="0427a10"/>萬曆三十年壬寅夏六月十五日。訖於三十三年乙
<lb ed="X" n="0339a14"/><lb ed="R049" n="0427a11"/>巳秋七月十五日也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0339a15"/>
<lb ed="X" n="0339a16"/>
<lb ed="X" n="0339a17"/>
<lb ed="X" n="0339a18"/>
<lb ed="X" n="0339a19"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 608-B 妙法蓮華經弘傳序知音</cb:mulu><head>No. 608-B
<lb ed="X" n="0339a20"/><lb ed="R049" n="0427b01"/> 妙法蓮華經弘傳序知音</head>
<lb ed="X" n="0339a21"/>
<lb ed="X" n="0339a22"/><lb ed="R049" n="0427b02"/><byline cb:type="other">唐　<name role="" type="person">終南山</name>沙門　道宣　述</byline>
<lb ed="X" n="0339a23"/><lb ed="R049" n="0427b03"/><byline cb:type="author">明護國金剛寺住持　如愚　著</byline>
<lb ed="X" n="0339a24"/><lb ed="R049" n="0427b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">經題</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0339a2401">妙等五字。經題也。弘等三字。據經題立。序題也。今
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0339b" n="0339b"/>
<lb ed="X" n="0339b01"/><lb ed="R049" n="0427b05"/>先解經題。後解序題。先者諸經命題。須當機請。而
<lb ed="X" n="0339b02"/><lb ed="R049" n="0427b06"/>佛說之。唯此經題目。自過去日月燈大通智威音
<lb ed="X" n="0339b03"/><lb ed="R049" n="0427b07"/>王等。諸佛法中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0339b0301" n="0339b0301"/><anchor xml:id="beg0339b0301" n="0339b0301"/>已<anchor xml:id="end0339b0301"/>是此名。且佛在定中。文殊答彌
<lb ed="X" n="0339b04"/><lb ed="R049" n="0427b08"/>勒。業<anchor xml:id="nkr_note_add_0339b0401" n="0339b0401"/><anchor xml:id="beg0339b0401" n="0339b0401"/>已<anchor xml:id="end0339b0401"/>先言之。及佛出定許說。亦莫過拈過去諸
<lb ed="X" n="0339b05"/><lb ed="R049" n="0427b09"/>佛之舊題。云如是妙法諸佛如來時。乃說之。此妙
<lb ed="X" n="0339b06"/><lb ed="R049" n="0427b10"/>法二字。可見是親佛說者。又云。如優曇鉢華時一
<lb ed="X" n="0339b07"/><lb ed="R049" n="0427b11"/>現耳。梵語優曇鉢羅。准衆經論詩編。當是靈瑞大
<lb ed="X" n="0339b08"/><lb ed="R049" n="0427b12"/>寶靑蓮華。則蓮華二字。亦是佛自喩妙法者<note place="inline">此法喩所
<lb ed="X" n="0339b09"/><lb ed="R049" n="0427b13"/>以名題也</note>。是知題標蓮華二字。非目世間尋常所有紅
<lb ed="X" n="0339b10"/><lb ed="R049" n="0427b14"/>白蓮華。乃經中所云優曇鉢靈瑞大寶靑蓮華也。
<lb ed="X" n="0339b11"/><lb ed="R049" n="0427b15"/>以大寶靑蓮華世間希有。故經云。譬如優曇華世
<lb ed="X" n="0339b12"/><lb ed="R049" n="0427b16"/>間所希有。若紅白蓮華。世豈希有哉。有則爲金輪
<lb ed="X" n="0339b13"/><lb ed="R049" n="0427b17"/>聖王出世之靈瑞也。佛以此華喩妙法者。准經文
<lb ed="X" n="0339b14"/><lb ed="R049" n="0427b18"/>全重一時字。以諸佛出世。凡說小大三乘之法。順
<lb ed="X" n="0339b15"/><lb ed="R049" n="0428a01"/>衆生機宜。隨宜便說。不拘其時。唯此經暢佛本懷。
<lb ed="X" n="0339b16"/><lb ed="R049" n="0428a02"/>須時至而說。何則。以此經不說三乘。唯說一乘。然
<lb ed="X" n="0339b17"/><lb ed="R049" n="0428a03"/>一乘卽前三乘。三乘元爲今之一乘。最難信難解
<lb ed="X" n="0339b18"/><lb ed="R049" n="0428a04"/>故也。不說則<anchor xml:id="nkr_note_add_0339b1801" n="0339b1801"/><anchor xml:id="beg0339b1801" n="0339b1801"/>已<anchor xml:id="end0339b1801"/>。說則一切聲聞辟支佛。往日未許
<lb ed="X" n="0339b19"/><lb ed="R049" n="0428a05"/>成佛者。今皆得受記作佛。卽如優曇鉢靈瑞大寶
<lb ed="X" n="0339b20"/><lb ed="R049" n="0428a06"/>靑蓮華。不出則<anchor xml:id="nkr_note_add_0339b2001" n="0339b2001"/><anchor xml:id="beg0339b2001" n="0339b2001"/>已<anchor xml:id="end0339b2001"/>。出則定有金輪聖王應世。人民
<lb ed="X" n="0339b21"/><lb ed="R049" n="0428a07"/>壽命國土莊嚴。皆得增長。故經云。舍利弗當知。諸
<lb ed="X" n="0339b22"/><lb ed="R049" n="0428a08"/>佛所得法。無量方便力。而爲衆生說。或說修多羅。
<lb ed="X" n="0339b23"/><lb ed="R049" n="0428a09"/>伽陀及本事。乃至未曾說汝等。當得成佛道。所以
<lb ed="X" n="0339b24"/><lb ed="R049" n="0428a10"/>未曾說。說時未至故。今正是其時。決定說大乘。我
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0339c" n="0339c"/>
<lb ed="X" n="0339c01"/><lb ed="R049" n="0428a11"/>此九部法。入大乘爲本。以此而知。經中法喩訓題。
<lb ed="X" n="0339c02"/><lb ed="R049" n="0428a12"/>全重一時字也。題准經名。經是佛語。不可違佛自
<lb ed="X" n="0339c03"/><lb ed="R049" n="0428a13"/>撰。以方華卽果。處染常淨。蓮有六義。妙有十妙。而
<lb ed="X" n="0339c04"/><lb ed="R049" n="0428a14"/>強解也。以染淨因果常卽之言。皆四十年前方等
<lb ed="X" n="0339c05"/><lb ed="R049" n="0428a15"/>敎中之義。非此經最後極談。不問染淨。等賜白牛。
<lb ed="X" n="0339c06"/><lb ed="R049" n="0428a16"/>不拘久近。皆付家業中。可擬議也<note place="inline">經云。是大長者財富無量。今此
<lb ed="X" n="0339c07"/><lb ed="R049" n="0428a17"/>幼童。皆是吾子。愛無偏黨。我有如是七寶大車。其數無量。應當等心各各與之。不宜差別等。此不拘久近
<lb ed="X" n="0339c08"/><lb ed="R049" n="0428a18"/>皆授記成佛之家業證據</note>。此方出其經題之來源。若欲訓其義
<lb ed="X" n="0339c09"/><lb ed="R049" n="0428b01"/>理。亦依經自釋爲愈。經云。諸佛隨宜說法。此訓題
<lb ed="X" n="0339c10"/><lb ed="R049" n="0428b02"/>中法字<note place="inline">四十年前。小大三乘九部之經。便機而談。故曰隨宜</note>。意趣難解。此訓
<lb ed="X" n="0339c11"/><lb ed="R049" n="0428b03"/>題中妙字<note place="inline">正法華經云。爾等當信如來誠諦所說深經義甚微妙。是也</note>。經中訓
<lb ed="X" n="0339c12"/><lb ed="R049" n="0428b04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0339c1201" n="0339c1201"/><anchor xml:id="beg0339c1201" n="0339c1201"/>已<anchor xml:id="end0339c1201"/>。又徵而釋之。云所以者何。隨宜所說之法。意趣
<lb ed="X" n="0339c13"/><lb ed="R049" n="0428b05"/>難解。爲妙。我以無數方便種種因緣譬喩言辭。演
<lb ed="X" n="0339c14"/><lb ed="R049" n="0428b06"/>說諸法。是法非二乘人等思量分別之所能解。唯
<lb ed="X" n="0339c15"/><lb ed="R049" n="0428b07"/>有諸佛。乃能知之。所以然者。以諸佛所出之世界
<lb ed="X" n="0339c16"/><lb ed="R049" n="0428b08"/>雖不同。而爲一大事因緣。開示悟入佛之知見則
<lb ed="X" n="0339c17"/><lb ed="R049" n="0428b09"/>同。乃至云。但以一佛乘故。爲衆生說法。無有餘乘
<lb ed="X" n="0339c18"/><lb ed="R049" n="0428b10"/>若二若三。故云妙也。此經中自標自徵自釋。法之
<lb ed="X" n="0339c19"/><lb ed="R049" n="0428b11"/>爲法。妙之爲妙。顯然無疑之明文也。若准起信論。
<lb ed="X" n="0339c20"/><lb ed="R049" n="0428b12"/>直捷明法與妙者。論云。所言法者。謂衆生心。是心
<lb ed="X" n="0339c21"/><lb ed="R049" n="0428b13"/>眞如相。卽示摩訶衍體故。是心生滅因緣相。能示
<lb ed="X" n="0339c22"/><lb ed="R049" n="0428b14"/>摩訶衍自體相用故。此心旣攝世間出世間之法。
<lb ed="X" n="0339c23"/><lb ed="R049" n="0428b15"/>故謂之法。具體相用三大。爲諸佛本所乘。一切菩
<lb ed="X" n="0339c24"/><lb ed="R049" n="0428b16"/>薩當所乘。覺與不覺之妙用。故謂之妙法。衆生一
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0340a" n="0340a"/>
<lb ed="X" n="0340a01"/><lb ed="R049" n="0428b17"/>明此心法之妙。卽父母所生眼等六根。當下便是
<lb ed="X" n="0340a02"/><lb ed="R049" n="0428b18"/>諸佛之知見矣。由衆生不敢承當<note place="inline">經云。窮子見父有大勢力。卽懷
<lb ed="X" n="0340a03"/><lb ed="R049" n="0429a01"/>恐怖。悔來至此。乃至云作是念<anchor xml:id="nkr_note_add_0340a0301" n="0340a0301"/><anchor xml:id="beg0340a0301" n="0340a0301"/>已<anchor xml:id="end0340a0301"/>。疾走而去。此不敢承當</note>。及不肯承當<note place="inline">經云。卽時長者。
<lb ed="X" n="0340a04"/><lb ed="R049" n="0429a02"/>更與作字。名之爲兒。爾時窮子。雖欣此遇。猶故自謂客作賤人。乃至云下劣之心。亦未能捨。此。不肯承當</note>。
<lb ed="X" n="0340a05"/><lb ed="R049" n="0429a03"/>故佛於四十年前。隨衆生所宜。於阿含敎。或說此
<lb ed="X" n="0340a06"/><lb ed="R049" n="0429a04"/>心法爲有<note place="inline">計十二年</note>。衆生聞法。證得二乘小果之涅槃。
<lb ed="X" n="0340a07"/><lb ed="R049" n="0429a05"/>於般若敎。或說此心法爲空<note place="inline">計二十二年</note>。衆生聞法。成
<lb ed="X" n="0340a08"/><lb ed="R049" n="0429a06"/>就大乘之菩薩。於方等敎。或說此心法非空非有
<lb ed="X" n="0340a09"/><lb ed="R049" n="0429a07"/>卽有卽空<note place="inline">計八年</note>。菩薩聞法。究竟一乘阿耨之菩提。
<lb ed="X" n="0340a10"/><lb ed="R049" n="0429a08"/>如此小大三乘分別。豈佛與諸佛。出現于世之心
<lb ed="X" n="0340a11"/><lb ed="R049" n="0429a09"/>乎。佛與諸佛出世。原只要衆生直下承當。自見此
<lb ed="X" n="0340a12"/><lb ed="R049" n="0429a10"/>心是佛。則一件極大的事。有因有緣。皆畢矣<note place="inline">經云。舍利
<lb ed="X" n="0340a13"/><lb ed="R049" n="0429a11"/>弗當知。我本有誓願。欲令一切衆。如我等無異。如我昔所願。今者<anchor xml:id="nkr_note_add_0340a1301" n="0340a1301"/><anchor xml:id="beg0340a1301" n="0340a1301"/>已<anchor xml:id="end0340a1301"/>滿足。化一切衆生。皆令入佛道。是也</note>。
<lb ed="X" n="0340a14"/><lb ed="R049" n="0429a12"/>由衆生難信難解。致佛無漏無爲諸法之王。爲其
<lb ed="X" n="0340a15"/><lb ed="R049" n="0429a13"/>下劣。忍於四十餘年。與取相凡夫。隨宜而說。騃到
<lb ed="X" n="0340a16"/><lb ed="R049" n="0429a14"/>四十年後。佛涅槃時至。忍駿不禁。直得滿槃托出。
<lb ed="X" n="0340a17"/><lb ed="R049" n="0429a15"/>徹底爲人。故有此放光現瑞出定揚德二十八品
<lb ed="X" n="0340a18"/><lb ed="R049" n="0429a16"/>之文。以明佛與諸佛出世。唯爲衆生開示悟入本
<lb ed="X" n="0340a19"/><lb ed="R049" n="0429a17"/>具佛之知見。名一大事因緣者。無非欲令小大三
<lb ed="X" n="0340a20"/><lb ed="R049" n="0429a18"/>乘之人。總得一乘劫國莊嚴成佛十號之顯記也。
<lb ed="X" n="0340a21"/><lb ed="R049" n="0429b01"/>故會前四十餘年隨宜所說之法。都成一乘佛知
<lb ed="X" n="0340a22"/><lb ed="R049" n="0429b02"/>見之妙法也。故題云妙法者。此也。然須聲聞辟支
<lb ed="X" n="0340a23"/><lb ed="R049" n="0429b03"/>佛及佛。見前滅後。聞一偈一句。一念隨喜者。受記
<lb ed="X" n="0340a24"/><lb ed="R049" n="0429b04"/>時到。與佛涅槃時至。始能說之。如優曇鉢靈瑞大
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0340b" n="0340b"/>
<lb ed="X" n="0340b01"/><lb ed="R049" n="0429b05"/>寶靑蓮華。尋常不現。須金輪聖王出世時到。時一
<lb ed="X" n="0340b02"/><lb ed="R049" n="0429b06"/>現耳。故題喩蓮華者。此也。若經卷第一之訓。仍諸
<lb ed="X" n="0340b03"/><lb ed="R049" n="0429b07"/>舊疏可也。</p>
<lb ed="X" n="0340b04"/><lb ed="R049" n="0429b08"/><p xml:id="pX31p0340b0401">優曇鉢。舊翻瑞應。知音訓爲靈瑞大寶靑蓮華。考<note place="inline">證附</note>。</p>
<lb ed="X" n="0340b05"/><lb ed="R049" n="0429b09"/><list><item xml:id="itemX31p0340b0501"><p xml:id="pX31p0340b0501"><anchor xml:id="nkr_note_add_0340b0501" n="0340b0501"/><anchor xml:id="beg0340b0501" n="0340b0501"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0340b0501"/>正法華經云。如來云何說此法乎。譬靈瑞華。時時
<lb ed="X" n="0340b06"/><lb ed="R049" n="0429b10"/>可見。佛所歎法。久久希有。</p>
<lb ed="X" n="0340b07"/><lb ed="R049" n="0429b11"/><p xml:id="pX31p0340b0701">大方等陀羅尼經云。爾時<name role="" type="person">祇陀林</name>中。有寶蓮華。從
<lb ed="X" n="0340b08"/><lb ed="R049" n="0429b12"/>地涌出。高七多羅樹。其華有八十萬恒河沙重。一
<lb ed="X" n="0340b09"/><lb ed="R049" n="0429b13"/>一重中。各有一佛。與無量大衆。前後圍繞。說妙法
<lb ed="X" n="0340b10"/><lb ed="R049" n="0429b14"/>藏。舍利弗念欲供養是諸佛故。以神通力。繞此華
<lb ed="X" n="0340b11"/><lb ed="R049" n="0429b15"/>王。經八十七日。百千萬分。不周其一<note place="inline">此知音所以訓大訓寶也</note>。
<lb ed="X" n="0340b12"/><lb ed="R049" n="0429b16"/><name role="" type="person">文殊師利</name>問佛。此華是何名字。諸佛中與無量
<lb ed="X" n="0340b13"/><lb ed="R049" n="0429b17"/>大衆。說妙法藏。佛吿文殊。善男子。此華名優曇鉢
<lb ed="X" n="0340b14"/><lb ed="R049" n="0429b18"/>羅。其中諸佛。皆名釋迦牟尼。汝等應當供養<note place="inline">前標云寶
<lb ed="X" n="0340b15"/><lb ed="R049" n="0430a01"/>蓮華。后釋云優曇鉢羅。卽如此經。題標蓮華。經中以優曇鉢華爲訓。同也。此知音所以唯佛訓優曇鉢。爲
<lb ed="X" n="0340b16"/><lb ed="R049" n="0430a02"/>大寶靑蓮華也</note>。問曰。經文彼此一字。增損不同。切恐此經
<lb ed="X" n="0340b17"/><lb ed="R049" n="0430a03"/>但云優曇鉢。未甞有羅字。法護所以翻爲靈瑞。名
<lb ed="X" n="0340b18"/><lb ed="R049" n="0430a04"/>義集所以翻爲瑞應。方等陀羅尼經。旣多一羅字。
<lb ed="X" n="0340b19"/><lb ed="R049" n="0430a05"/>佛所以用訓寶蓮華也。答曰。不然。名義集標文。亦
<lb ed="X" n="0340b20"/><lb ed="R049" n="0430a06"/>直是優曇鉢。訓文特增一羅字。釋爲瑞應也。是知
<lb ed="X" n="0340b21"/><lb ed="R049" n="0430a07"/>優曇鉢。卽優曇鉢羅。瑞應卽大寶靑蓮華。無疑矣。
<lb ed="X" n="0340b22"/><lb ed="R049" n="0430a08"/>本經妙音菩薩。將來此土。先現八萬四千寶蓮華。
<lb ed="X" n="0340b23"/><lb ed="R049" n="0430a09"/>文殊問佛。是何因緣先現此瑞。是亦以見寶蓮華
<lb ed="X" n="0340b24"/><lb ed="R049" n="0430a10"/>爲瑞應也。問曰。寶蓮華爲瑞應。則是矣。而曰靑蓮
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0340c" n="0340c"/>
<lb ed="X" n="0340c01"/><lb ed="R049" n="0430a11"/>華。豈不與瑞應有抵<anchor xml:id="nkr_note_orig_0340001" n="0340001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0340001" n="0340001"/><anchor xml:id="beg0340001" n="0340001"/>牾<anchor xml:id="end0340001"/>乎。以名義集翻優曇鉢爲
<lb ed="X" n="0340c02"/><lb ed="R049" n="0430a12"/>瑞應。翻優鉢羅。爲靑蓮故。二華各自一名一色。故
<lb ed="X" n="0340c03"/><lb ed="R049" n="0430a13"/>不可以瑞應爲靑蓮也。答曰。准方等泥洹經。二華
<lb ed="X" n="0340c04"/><lb ed="R049" n="0430a14"/>元是一華。優曇鉢卽是優鉢羅。以彼經三度喩佛
<lb ed="X" n="0340c05"/><lb ed="R049" n="0430a15"/>難値。文異義一。故初須<g ref="#CB02494">䟦</g>求見佛云。佛難遭値。如
<lb ed="X" n="0340c06"/><lb ed="R049" n="0430a16"/>漚曇華時時一有。初無鉢字。次佛敎諸比丘。覩佛
<lb ed="X" n="0340c07"/><lb ed="R049" n="0430a17"/>儀容云。却後一億四千餘歲。乃當復有彌勒佛耳。
<lb ed="X" n="0340c08"/><lb ed="R049" n="0430a18"/>天下乃有漚曇鉢。不華而實。若其生華。則世界有
<lb ed="X" n="0340c09"/><lb ed="R049" n="0430b01"/>佛。末訓阿難。佛恩廣大。無不成濟。然而難値。如漚
<lb ed="X" n="0340c10"/><lb ed="R049" n="0430b02"/>波羅華時時有耳。又無曇字有羅字。一經一時。三
<lb ed="X" n="0340c11"/><lb ed="R049" n="0430b03"/>度之文。或云漚曇漚曇鉢云瑞應者。或云漚波羅
<lb ed="X" n="0340c12"/><lb ed="R049" n="0430b04"/>云靑蓮者。皆喩佛難値。是知瑞應卽爲靑蓮華也。
<lb ed="X" n="0340c13"/><lb ed="R049" n="0430b05"/>問曰。佛說方等泥洹經。在北藏駒字函。止得上下
<lb ed="X" n="0340c14"/><lb ed="R049" n="0430b06"/>二卷。由失譯人名。附東晉錄。故致損益錯訛。似不
<lb ed="X" n="0340c15"/><lb ed="R049" n="0430b07"/>可准。況名義集。弘般泥洹經云。<name role="" type="person">閻浮提</name>內。有尊樹
<lb ed="X" n="0340c16"/><lb ed="R049" n="0430b08"/>王。名優曇鉢。有實無華。優曇鉢樹有金華者。世乃
<lb ed="X" n="0340c17"/><lb ed="R049" n="0430b09"/>有佛。如是則優曇鉢。是金華。非靑蓮華也。豈可以
<lb ed="X" n="0340c18"/><lb ed="R049" n="0430b10"/>失譯人之經。爲憑准耶。答曰。方等泥洹經。失譯人
<lb ed="X" n="0340c19"/><lb ed="R049" n="0430b11"/>名。固不可信。若鳩摩羅什者。古稱爲七佛譯經之
<lb ed="X" n="0340c20"/><lb ed="R049" n="0430b12"/>師。彼譯金華爲靑蓮。亦不可信。卽吳<name role="" type="person">支謙</name>譯維摩
<lb ed="X" n="0340c21"/><lb ed="R049" n="0430b13"/>經云。淸淨金華眼明好。羅什譯云。目淨修廣如靑
<lb ed="X" n="0340c22"/><lb ed="R049" n="0430b14"/>蓮。是翻金華。爲靑蓮華。亦可信矣。</p></item>
<lb ed="X" n="0340c23"/><lb ed="R049" n="0430b15"/><item xml:id="itemX31p0340c2301"><p xml:id="pX31p0340c2301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0340c2301" n="0340c2301"/><anchor xml:id="beg0340c2301" n="0340c2301"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0340c2301"/>見寶塔品一品。藏中別名云薩曇分陀利經。今爲
<lb ed="X" n="0340c24"/><lb ed="R049" n="0430b16"/>開合華梵。俾見經題蓮華。是用經文優曇鉢華爲
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0341a" n="0341a"/>
<lb ed="X" n="0341a01"/><lb ed="R049" n="0430b17"/>義。薩謂妙法<note place="inline">祥邁師云。梵語薩達摩。此云妙法。亦云正法。葢薩字中。含攝二義。故晉譯
<lb ed="X" n="0341a02"/><lb ed="R049" n="0430b18"/>正法。秦譯妙法</note>。曇卽優曇。瑞應義。特省其文耳。分陀利云
<lb ed="X" n="0341a03"/><lb ed="R049" n="0431a01"/>白蓮華<note place="inline">此開釋也</note>。合釋應云妙法瑞應蓮華經。以彼薩
<lb ed="X" n="0341a04"/><lb ed="R049" n="0431a02"/>曇分陀利。證此妙法蓮華。開合相符。妙得佛心。可
<lb ed="X" n="0341a05"/><lb ed="R049" n="0431a03"/>爲古今定衡矣。問曰。彼旣云分陀利。是白蓮華。知
<lb ed="X" n="0341a06"/><lb ed="R049" n="0431a04"/>音云。非世間常所見紅白蓮華。乃優曇鉢靈瑞大
<lb ed="X" n="0341a07"/><lb ed="R049" n="0431a05"/>寶靑蓮華。豈不前後自相矛盾乎。答曰。靑白蓮華。
<lb ed="X" n="0341a08"/><lb ed="R049" n="0431a06"/>凡生水中。不足爲瑞。一生樹上。皆可爲瑞應。而知
<lb ed="X" n="0341a09"/><lb ed="R049" n="0431a07"/>音顓以靑蓮華訓者。以經論詩編。往往皆以靑蓮
<lb ed="X" n="0341a10"/><lb ed="R049" n="0431a08"/>華言。曾不十分以白蓮華言。故從多。多爲善也<note place="inline">玄義
<lb ed="X" n="0341a11"/><lb ed="R049" n="0431a09"/>云。蓮華是通稱。分陀利是別稱。道朗云。或翻赤色。或翻最香。准此。則分陀利。亦不必定是白色也</note>。</p></item>
<lb ed="X" n="0341a12"/><lb ed="R049" n="0431a10"/><item xml:id="itemX31p0341a1201"><p xml:id="pX31p0341a1201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0341a1201" n="0341a1201"/><anchor xml:id="beg0341a1201" n="0341a1201"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0341a1201"/>普曜經瑞應品云。菩薩臨產之時。先現瑞應三十
<lb ed="X" n="0341a13"/><lb ed="R049" n="0431a11"/>有二。其第四瑞應云。陸地生靑蓮華。大如車輪。又
<lb ed="X" n="0341a14"/><lb ed="R049" n="0431a12"/>云。於是王宮。先現八瑞。其第四瑞云。諸觀屋宅。悉
<lb ed="X" n="0341a15"/><lb ed="R049" n="0431a13"/>自然生靑蓮華。大如車輪<note place="inline">此證靑蓮華嘗生樹上也</note>。</p></item>
<lb ed="X" n="0341a16"/><lb ed="R049" n="0431a14"/><item xml:id="itemX31p0341a1601"><p xml:id="pX31p0341a1601"><anchor xml:id="nkr_note_add_0341a1601" n="0341a1601"/><anchor xml:id="beg0341a1601" n="0341a1601"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0341a1601"/>宋丞相張無盡法華論云。妙法蓮華經。所謂蓮華。
<lb ed="X" n="0341a17"/><lb ed="R049" n="0431a15"/>非如他經所譬蓮華。或取開敷出水因果同時。乃
<lb ed="X" n="0341a18"/><lb ed="R049" n="0431a16"/>取瑞蓮華也<note place="inline">瑞蓮華。卽所謂優曇鉢華也</note>。</p></item>
<lb ed="X" n="0341a19"/><lb ed="R049" n="0431a17"/><item xml:id="itemX31p0341a1901"><p xml:id="pX31p0341a1901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0341a1901" n="0341a1901"/><anchor xml:id="beg0341a1901" n="0341a1901"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0341a1901"/>宋<name role="" type="person">洪覺範</name>禪師法華論云。優曇鉢三千歲始華。華
<lb ed="X" n="0341a20"/><lb ed="R049" n="0431a18"/>必金輪王應世。佛以況第一希有之法<note place="inline">生可見以經中優曇
<lb ed="X" n="0341a21"/><lb ed="R049" n="0431b01"/>鉢。喩題中之妙法也</note>。</p></item>
<lb ed="X" n="0341a22"/><lb ed="R049" n="0431b02"/><item xml:id="itemX31p0341a2201"><p xml:id="pX31p0341a2201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0341a2201" n="0341a2201"/><anchor xml:id="beg0341a2201" n="0341a2201"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0341a2201"/>本經藥王菩薩本事品云。是人現世。口中常出靑
<lb ed="X" n="0341a23"/><lb ed="R049" n="0431b03"/>蓮華香。論云。晉建興二年。長沙縣西自千葉靑蓮
<lb ed="X" n="0341a24"/><lb ed="R049" n="0431b04"/>華兩本。生於陸地。官吏掘之丈許。根莖出於瓦棺。
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0341b" n="0341b"/>
<lb ed="X" n="0341b01"/><lb ed="R049" n="0431b05"/>發棺有白骨一聚。靑蓮根蒂。出髑髏齒骨間。有銘
<lb ed="X" n="0341b02"/><lb ed="R049" n="0431b06"/>記棺上曰。有僧誦法華經萬部。臨終遺命。以紙爲
<lb ed="X" n="0341b03"/><lb ed="R049" n="0431b07"/>衣。以瓦爲棺塟之。事聞朝廷。詔建寺其處。名蓮華
<lb ed="X" n="0341b04"/><lb ed="R049" n="0431b08"/>寺。今驛亭其基<note place="inline">經如此言。論如此證。誦經者。生死皆以靑蓮華言。可見妙法是以靑
<lb ed="X" n="0341b05"/><lb ed="R049" n="0431b09"/>蓮爲喩矣</note>。</p></item>
<lb ed="X" n="0341b06"/><lb ed="R049" n="0431b10"/><item xml:id="itemX31p0341b0601"><p xml:id="pX31p0341b0601"><anchor xml:id="nkr_note_add_0341b0601" n="0341b0601"/><anchor xml:id="beg0341b0601" n="0341b0601"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0341b0601"/>隋天台顗禪師法華玄義釋題有云。經文兩處。說
<lb ed="X" n="0341b07"/><lb ed="R049" n="0431b11"/>優曇鉢華時一現耳。此靈瑞華。似蓮華故。以喩妙
<lb ed="X" n="0341b08"/><lb ed="R049" n="0431b12"/>法。玄義又設問云。經題蓮華。定是法華三昧之蓮
<lb ed="X" n="0341b09"/><lb ed="R049" n="0431b13"/>華。定是華草之蓮華。答云。定是法蓮華<note place="inline">指優曇鉢華也</note>。法
<lb ed="X" n="0341b10"/><lb ed="R049" n="0431b14"/>蓮華難解。故以草華爲喩。爲中下難悟。使易知也
<lb ed="X" n="0341b11"/><lb ed="R049" n="0431b15"/><note place="inline">准此。則天台亦知優曇鉢是訓題中之蓮華者。但未的知爲大寶靑蓮華。故以似蓮華□之置之。反以華
<lb ed="X" n="0341b12"/><lb ed="R049" n="0431b16"/>草中蓮華訓題。誤至今也</note>。</p></item>
<lb ed="X" n="0341b13"/><lb ed="R049" n="0431b17"/><item xml:id="itemX31p0341b1301"><p xml:id="pX31p0341b1301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0341b1301" n="0341b1301"/><anchor xml:id="beg0341b1301" n="0341b1301"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0341b1301"/>宋雷菴受師楞伽經註云。優曇鉢。又云烏曇鉢羅。
<lb ed="X" n="0341b14"/><lb ed="R049" n="0431b18"/>此云瑞應。象敎皮編云。漚波羅。一云烏曇鉢羅。靑
<lb ed="X" n="0341b15"/><lb ed="R049" n="0432a01"/>蓮華也<note place="inline">雷菴一名烏曇。翻瑞應。皮編一名烏曇。翻靑蓮華。則知瑞應。卽靑蓮華也</note>。</p></item>
<lb ed="X" n="0341b16"/><lb ed="R049" n="0432a02"/><item xml:id="itemX31p0341b1601"><p xml:id="pX31p0341b1601"><anchor xml:id="nkr_note_add_0341b1601" n="0341b1601"/><anchor xml:id="beg0341b1601" n="0341b1601"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0341b1601"/>唐岑嘉州云。參甞讀佛經。聞有優鉢羅華。目所未
<lb ed="X" n="0341b17"/><lb ed="R049" n="0432a03"/>見。又唐詩云。靑蓮渝法微<note place="inline">微卽妙義。旣云目所未見。可見非紅白蓮華也</note>。
<lb ed="X" n="0341b18"/><lb ed="R049" n="0432a04"/>釋證經題竟。</p><p xml:id="pX31p0341b1806" cb:place="inline">△釋序題者。准本序讚揚。無盡曰弘。
<lb ed="X" n="0341b19"/><lb ed="R049" n="0432a05"/>永貽來哲曰傳。以序弘讚莫窮。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0341001" n="0341001"/>承貽諸後。云序次
<lb ed="X" n="0341b20"/><lb ed="R049" n="0432a06"/>序也。又頭緖也。序如墻。觀東西墻。知堂室之淺深。
<lb ed="X" n="0341b21"/><lb ed="R049" n="0432a07"/>緖如絲。絲得頭緖而不紊。經有序知文理之低昂。
<lb ed="X" n="0341b22"/><lb ed="R049" n="0432a08"/>及有緖而不亂也。此一篇序。章法應分四節。妙法
<lb ed="X" n="0341b23"/><lb ed="R049" n="0432a09"/>下。標序一章之大旨。蘊結下。承序一經之出處。夫
<lb ed="X" n="0341b24"/><lb ed="R049" n="0432a10"/>以下。釋成標<anchor xml:id="nkr_note_orig_0341002" n="0341002"/>靑抑揚一大時敎<note place="inline">以四十九年爲一時。故云一大時也</note>。
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0341c" n="0341c"/>
<lb ed="X" n="0341c01"/><lb ed="R049" n="0432a11"/>獨尊本經。以表弘傳之義。弘贊下。結成序題。</p></item></list></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0341c02"/><lb ed="R049" n="0432a12"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="2">弘傳序</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0341c0201">妙法蓮華經者統諸佛降靈之本致也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0341c03"/><lb ed="R049" n="0432a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0341c0301">妙法爲法。蓮華爲喩。屬所詮。經爲能詮。者之一字。
<lb ed="X" n="0341c04"/><lb ed="R049" n="0432a14"/>牒定經題。指七卷文言。統總攝義。諸佛卽經序品
<lb ed="X" n="0341c05"/><lb ed="R049" n="0432a15"/>光中所現。方便品中所談。寶塔品中所會集。降謂
<lb ed="X" n="0341c06"/><lb ed="R049" n="0432a16"/>隱勝現劣。如陞降之降。靈迹也。致意願也。謂經雖
<lb ed="X" n="0341c07"/><lb ed="R049" n="0432a17"/>七卷。文似不多。其三世十方一切諸佛降靈迹之
<lb ed="X" n="0341c08"/><lb ed="R049" n="0432a18"/>本意本願。總統而攝盡無餘也。旣稱爲佛。何有陞
<lb ed="X" n="0341c09"/><lb ed="R049" n="0432b01"/>降。葢以諸佛淸淨法身。無有彼此色相可見。方爲
<lb ed="X" n="0341c10"/><lb ed="R049" n="0432b02"/>正位。一涉報化之形。便屬偏位。今光中所現。方便
<lb ed="X" n="0341c11"/><lb ed="R049" n="0432b03"/>所談。寶塔所會。無非報化身偏位之佛。隱淸淨法
<lb ed="X" n="0341c12"/><lb ed="R049" n="0432b04"/>身之妙勝。降現千丈丈六報化之劣迹。比之法界
<lb ed="X" n="0341c13"/><lb ed="R049" n="0432b05"/>衆生則靈。較毗盧遮那妙體則迹。爲降也如此。捨
<lb ed="X" n="0341c14"/><lb ed="R049" n="0432b06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0341c1401" n="0341c1401"/><anchor xml:id="beg0341c1401" n="0341c1401"/>己<anchor xml:id="end0341c1401"/>從人。無非曲成萬物。要一切衆生。知有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0341003" n="0341003"/>白家<anchor xml:id="nkr_note_add_0341c1402" n="0341c1402"/><anchor xml:id="beg0341c1402" n="0341c1402"/>已<anchor xml:id="end0341c1402"/>
<lb ed="X" n="0341c15"/><lb ed="R049" n="0432b07"/>成了佛之法性耳。經云。諸佛出世。無非爲一大事
<lb ed="X" n="0341c16"/><lb ed="R049" n="0432b08"/>因緣。欲令衆生開示悟入佛之知見。乃至一切衆
<lb ed="X" n="0341c17"/><lb ed="R049" n="0432b09"/>生。從諸佛聞法。究竟皆得一切種智。此諸佛之本
<lb ed="X" n="0341c18"/><lb ed="R049" n="0432b10"/>意也。偈云。我本立誓願。欲令一切衆。如我等無異。
<lb ed="X" n="0341c19"/><lb ed="R049" n="0432b11"/>如我昔所願。此諸佛之本願也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0341c20"/><lb ed="R049" n="0432b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0341c2001">蘊結大夏出彼千齡東傳震旦三百餘載西<name role="" type="person">晉惠帝</name>
<lb ed="X" n="0341c21"/><lb ed="R049" n="0432b13"/>永康年中長安靑門憞<note place="inline">音屯</note>煌菩薩笠法護者初翻此
<lb ed="X" n="0341c22"/><lb ed="R049" n="0432b14"/>經名正法華東<name role="" type="person">晉安帝</name>隆安年中後秦弘始龜<note place="inline">音丘</note>茲
<lb ed="X" n="0341c23"/><lb ed="R049" n="0432b15"/><note place="inline">音慈</note>沙門鳩摩羅什次翻此經名妙法蓮華隋氏仁壽
<lb ed="X" n="0341c24"/><lb ed="R049" n="0432b16"/><name role="" type="person">大興善寺</name><name role="" type="person">北天竺</name>沙門闍那笈多後所翻者同名妙
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0342a" n="0342a"/>
<lb ed="X" n="0342a01"/><lb ed="R049" n="0432b17"/>法三經重沓文旨互陳時所宗尙皆弘秦本自餘支
<lb ed="X" n="0342a02"/><lb ed="R049" n="0432b18"/>品別偈不無其流具如序曆故所非述。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0342a03"/><lb ed="R049" n="0433a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0342a0301">此承序一經兩土之出處。蘊葢藏義。結謂結集。大
<lb ed="X" n="0342a04"/><lb ed="R049" n="0433a02"/>夏西域之美稱。出彼千齡等者。謂經自佛滅結集
<lb ed="X" n="0342a05"/><lb ed="R049" n="0433a03"/>以來。葢藏而未知。所謂處也。彼出彼西域。千年始
<lb ed="X" n="0342a06"/><lb ed="R049" n="0433a04"/>東傳此土。所謂出也。震旦<note place="inline">亦名眞丹</note>。西域謂中國之名。
<lb ed="X" n="0342a07"/><lb ed="R049" n="0433a05"/>葢中國在天竺之東。琳法師云。東方屬震。日始出
<lb ed="X" n="0342a08"/><lb ed="R049" n="0433a06"/>曰旦<note place="inline">易註。一陽始生二陰之下。震而動也。詩云。旭日始旦</note>。樓炭經云。葱河以
<lb ed="X" n="0342a09"/><lb ed="R049" n="0433a07"/>東名震旦。三百餘載。當作二百餘載。於文始順。於
<lb ed="X" n="0342a10"/><lb ed="R049" n="0433a08"/>數始合。佛法自漢明帝永平七年始入中國。至獻
<lb ed="X" n="0342a11"/><lb ed="R049" n="0433a09"/>帝終。共一百五十五年。歸魏。魏五主。共四十四年。
<lb ed="X" n="0342a12"/><lb ed="R049" n="0433a10"/>歸西晉。西晉四主。合五十二年。至惠帝永康年中。
<lb ed="X" n="0342a13"/><lb ed="R049" n="0433a11"/>僅得二百餘載。東晉元帝。至安帝義熈羅什譯經
<lb ed="X" n="0342a14"/><lb ed="R049" n="0433a12"/>之年。始足三百四十一年也。今先明漢帝本始佛
<lb ed="X" n="0342a15"/><lb ed="R049" n="0433a13"/>法來源。後詳其年載。庶見爲傳刻者所悞<note place="inline">先明漢帝本始
<lb ed="X" n="0342a16"/><lb ed="R049" n="0433a14"/>佛法來源者。史記漢顯宗孝明皇帝。諱莊。光武太子。陰后所生。在位一十八年。壽四十八歲。<anchor xml:id="nkr_note_add_0342a1601" n="0342a1601"/><anchor xml:id="beg0342a1601" n="0342a1601"/>諡<anchor xml:id="end0342a1601"/>法。照臨四
<lb ed="X" n="0342a17"/><lb ed="R049" n="0433a15"/>方曰明。佛祖通載云。帝夢金人。身長丈六。項佩日輪。飛至殿庭。旦令羣臣占之。通人<anchor xml:id="nkr_note_add_0342a1701" n="0342a1701"/><anchor xml:id="beg0342a1701" n="0342a1701"/>傅<anchor xml:id="end0342a1701"/>毅奏曰。臣按周書
<lb ed="X" n="0342a18"/><lb ed="R049" n="0433a16"/>異記。昭王二十四年甲寅。四月八日。有五色光。貫入大微。王問大史蘇由曰。是何祥瑞。對曰。西方有大聖
<lb ed="X" n="0342a19"/><lb ed="R049" n="0433a17"/>人生也。王曰。於天下何如。對曰。此時無他。後一千餘年。聲敎被於此土。王命鐫石記之。埋於南郊天祠中。
<lb ed="X" n="0342a20"/><lb ed="R049" n="0433a18"/>以年考之。至今辛酉。正合其數。陛下所夢。將無是乎。帝卽遣中郞將蔡愔。博士王遵秦憬等。十有八人。西
<lb ed="X" n="0342a21"/><lb ed="R049" n="0433b01"/>訪其道。至大月<anchor xml:id="nkr_note_orig_0342001" n="0342001"/>〔是〕國。遇摩騰<name role="" type="person">竺法蘭</name>持優闐王所造白氎畵像。幷四十二章經。同愔等來至洛陽。帝迎供
<lb ed="X" n="0342a22"/><lb ed="R049" n="0433b02"/>蘭臺石室。造<name role="" type="person">白馬寺</name>。勑騰蘭等居之。此帝之。本始。及佛法之來源也。後詳其年載者。漢明帝在位一十八
<lb ed="X" n="0342a23"/><lb ed="R049" n="0433b03"/>年。除佛法未至前七年。甫得一十一年。章帝烜十三年。和帝肇十七年。殤帝隆一年。安帝祐十九年。順帝
<lb ed="X" n="0342a24"/><lb ed="R049" n="0433b04"/>保十九年。冲帝炳一年。質帝纘一年。桓帝志二十一年。靈帝宏二十二年。獻帝協三十年。右漢十一帝。合
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0342b" n="0342b"/>
<lb ed="X" n="0342b01"/><lb ed="R049" n="0433b05"/>一百五十五年。魏五主。共四十四年者。文帝丕治七年。明帝叡治十三年。齊王芳十三年。高貴卿公髦六
<lb ed="X" n="0342b02"/><lb ed="R049" n="0433b06"/>年。常道謝公奐五年。西晉四主。合五十二年者。武帝炎二十五年。惠帝衷十七年。懷帝熾六年。愍帝鄴四
<lb ed="X" n="0342b03"/><lb ed="R049" n="0433b07"/>年。除懷愍十年。加漢魏。通計二百四十一年。故二百餘載。文順數合。東晉元帝。至安帝義熙。始足三百餘
<lb ed="X" n="0342b04"/><lb ed="R049" n="0433b08"/>載者。元帝睿六年。明帝紹三年。成帝衍十七年。康帝嶽二年。穆帝聃十七年。哀帝丕四年。廢帝奕五年。簡
<lb ed="X" n="0342b05"/><lb ed="R049" n="0433b09"/>文帝昱二年。孝武帝曜二十四年。安帝德宗二十二年。恭帝二年。右十一主。共治一百四年。除安愍<g ref="#CB04625">𠮳</g>一
<lb ed="X" n="0342b06"/><lb ed="R049" n="0433b10"/>十五年。通得八十九年。合前西晉魏漢。始足三百四十一年也。若曰三百餘載。爲秦本言。則應序於隆安
<lb ed="X" n="0342b07"/><lb ed="R049" n="0433b11"/>年中</note>。西晉者。司馬氏建都洛陽。對東晉爲言。惠帝字
<lb ed="X" n="0342b08"/><lb ed="R049" n="0433b12"/>正度。武帝次子。永康惠帝年號。惠帝以庚戌卽位。
<lb ed="X" n="0342b09"/><lb ed="R049" n="0433b13"/>改元永凞。辛亥改元康。甲寅改永平。庚申改永康。
<lb ed="X" n="0342b10"/><lb ed="R049" n="0433b14"/>長安古稱咸陽。<name role="" type="person">漢高祖</name>建都。改爲長安。以山河百
<lb ed="X" n="0342b11"/><lb ed="R049" n="0433b15"/>二子孫可長安也<note place="inline">史記秦孝公十二年。作爲咸陽正義曰。括地志咸陽故城在雍
<lb ed="X" n="0342b12"/><lb ed="R049" n="0433b16"/>州咸陽縣。卽秦孝公徙都者。漢元年十月。沛公兵。先諸侯至壩上。乃以秦王屬吏。遂西入咸陽。文選云。漢
<lb ed="X" n="0342b13"/><lb ed="R049" n="0433b17"/>之西都。在於雍州。寔曰。長安註云。漢書秦地。於禹貢時。跨雍梁二州。漢興立都長安。山河百二者。史記秦
<lb ed="X" n="0342b14"/><lb ed="R049" n="0433b18"/>形勝之國。帶山河之險。樂縣千里。持戟百萬。秦得百二焉。虞喜註云。二倍也。秦地險固。百倍於天下。故云
<lb ed="X" n="0342b15"/><lb ed="R049" n="0434a01"/>百二。葢言秦兵百萬。當諸侯兵二百萬也。文選呂延濟曰。漢稱長安。言可長安子孫</note>。靑門俗
<lb ed="X" n="0342b16"/><lb ed="R049" n="0434a02"/>呼。迺長安東。壩城門。邵平種瓜處<note place="inline">子美詩云。文人才力猶強徤。奠
<lb ed="X" n="0342b17"/><lb ed="R049" n="0434a03"/>傍靑門學種瓜</note>。燉煌禹貢雍州之域<note place="inline">禹貢書經篇名。書黑水西河。惟雍州</note>。漢
<lb ed="X" n="0342b18"/><lb ed="R049" n="0434a04"/>爲燉煌郡。<name role="" type="person">竺法護</name>者。梵語竺曇摩羅刹。此云法護。
<lb ed="X" n="0342b19"/><lb ed="R049" n="0434a05"/><name role="" type="person">月氏國</name>人。究三十六國道術。泰始二年丙戌。自天
<lb ed="X" n="0342b20"/><lb ed="R049" n="0434a06"/>竺達玉門。徙居燉煌。人尊其德。諱其名。稱其地。曰
<lb ed="X" n="0342b21"/><lb ed="R049" n="0434a07"/>菩薩。後入長安。居靑門。永康七年。初譯出此經。爲
<lb ed="X" n="0342b22"/><lb ed="R049" n="0434a08"/>十卷。名正法華<note place="inline">祥邁云。梵語薩達摩。此云妙法。或云正法。葢薩字中。含攝二義故</note>。<note place="inline">○
<lb ed="X" n="0342b23"/><lb ed="R049" n="0434a09"/>經云。演說正法。初中後善。法護准此。又云。其義深遠。其語巧妙。羅什准此</note>。雖傳震旦。過
<lb ed="X" n="0342b24"/><lb ed="R049" n="0434a10"/>二百餘載。始成翻譯。又此經來東土之出處也。東
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0342c" n="0342c"/>
<lb ed="X" n="0342c01"/><lb ed="R049" n="0434a11"/>晉者。五胡亂華。元帝渡江。建都江東之建康。望洛
<lb ed="X" n="0342c02"/><lb ed="R049" n="0434a12"/>陽曰東<note place="inline">鑑歷年圖云。胡。羯。氐。羌。鮮卑。是謂五胡。註胡謂劉淵。羯謂<name role="" type="person">石勒</name>。氐謂苻堅。羌謂姚萇。
<lb ed="X" n="0342c03"/><lb ed="R049" n="0434a13"/>鮮<g ref="#CB16078">𢍉</g>謂慕容廆。佛祖通載云。前趙劉淵。字元海。新興匈奴冐頓之後。初漢主以宗女爲公主。妻冐頓。約爲
<lb ed="X" n="0342c04"/><lb ed="R049" n="0434a14"/>兄弟。故子孫冐姓劉氏。都平陽。六年改光熙。後趙<name role="" type="person">石勒</name>。字世龍。上黨武鄕人。其先匈奴別部。年十四至洛
<lb ed="X" n="0342c05"/><lb ed="R049" n="0434a15"/>陽上都門。大笑。王衍異之曰。胡雛聲勢有奇。志將爲天下患。遣人收之。會勒<anchor xml:id="nkr_note_add_0342c0501" n="0342c0501"/><anchor xml:id="beg0342c0501" n="0342c0501"/>已<anchor xml:id="end0342c0501"/>去。後起兵據襄國。一十五
<lb ed="X" n="0342c06"/><lb ed="R049" n="0434a16"/>年。勒初暴政。及見圖澄鉢長靑蓮。回心納諫。延及子虎。慕德推賢。前燕儁姓慕容。字子英。祖名廆。字奕昌
<lb ed="X" n="0342c07"/><lb ed="R049" n="0434a17"/>黎棘鮮<g ref="#CB16078">𢍉</g>人。其先有熊氏之裔。世居北夷紫囊之野。晉封燕子。遷都龍城。生子皝<g ref="#CB01842">㑺</g>。皝之次子。居鄴十一
<lb ed="X" n="0342c08"/><lb ed="R049" n="0434a18"/>年。前秦符徤。字建業。湛第三子。啓陽臨渭氐人。其先有扈氏之裔。西戎酋長。洪有師十萬。自稱秦王。生徤。
<lb ed="X" n="0342c09"/><lb ed="R049" n="0434b01"/>背有草付字。改姓苻氏。<anchor xml:id="nkr_note_add_0342c0901" n="0342c0901"/><anchor xml:id="beg0342c0901" n="0342c0901"/>僭<anchor xml:id="end0342c0901"/>位四年。都長安。堅字永固。亦洪之子。雄武智略。盡有中原。立二十七年。率兵百
<lb ed="X" n="0342c10"/><lb ed="R049" n="0434b02"/>萬。伐晉。爲謝石謝玄等所敗。後秦姚萇。字景茂。赤亭羌人。其先有虞氏之裔。父弋仲。有二十四子。萇幼子
<lb ed="X" n="0342c11"/><lb ed="R049" n="0434b03"/>也。初仕苻堅。南伐敗績。縊殺堅。有直。<anchor xml:id="nkr_note_add_0342c1101" n="0342c1101"/><anchor xml:id="beg0342c1101" n="0342c1101"/>僭<anchor xml:id="end0342c1101"/>位八年。子興字子略。立二十二年。此五胡亂華之大槩也。元帝渡
<lb ed="X" n="0342c12"/><lb ed="R049" n="0434b04"/>江者。准鑑晉愍帝。癸酉。建興元年。漢主劉聰。宴羣臣于光極殿。使懷帝靑衣行酒。庾珉王雋等。不勝怒憤
<lb ed="X" n="0342c13"/><lb ed="R049" n="0434b05"/>號泣。聰惡之。殺晉臣十餘人。帝亦遇害。凶問至。大臣立吳王晏之子鄴卽位。是爲愍帝。時長安城中。不滿
<lb ed="X" n="0342c14"/><lb ed="R049" n="0434b06"/>百戶。蒿棘成林。官無章服印綬。唯以桑服署號。後亦被劉聰虜之。使行酒滌爵。<anchor xml:id="nkr_note_add_0342c1401" n="0342c1401"/><anchor xml:id="beg0342c1401" n="0342c1401"/>已<anchor xml:id="end0342c1401"/>而更。使帝戎服執葢。尙
<lb ed="X" n="0342c15"/><lb ed="R049" n="0434b07"/>書郞辛賓。抱帝大哭。聰引出斬之。由是元帝渡江之江東也。佛祖通載云。東晉元帝者。宣帝曾孫。恭王覲
<lb ed="X" n="0342c16"/><lb ed="R049" n="0434b08"/>之子也。諱睿。字景文。初生之辰。內有神光。一室盡明。白毫生於日角之左。累官都督揚州諸軍事左丞相。
<lb ed="X" n="0342c17"/><lb ed="R049" n="0434b09"/>懷愍敗後。百官分離。或走江南。或爲俘戮。長安失據。帝幽於江都之平陽。于時忽有五日幷出。羣臣勸睿。
<lb ed="X" n="0342c18"/><lb ed="R049" n="0434b10"/>宜稱晉王。統攝萬機。以臨億兆。及愍帝遇害。遂卽尊位。改元建武。因都建鄴。避愍帝諱。改名建康。先時童
<lb ed="X" n="0342c19"/><lb ed="R049" n="0434b11"/>謠。五馬浮渡江。一馬化爲龍。永嘉之亂。宗室中唯瑯琊。西陽汝南。南頓彭城。五王獲濟。而睿首基爲天子</note>。</p>
<lb ed="X" n="0342c20"/><lb ed="R049" n="0434b12"/><p xml:id="pX31p0342c2001">安帝諱德宗。孝武太子。丙申繼孝武卽位。次年丁
<lb ed="X" n="0342c21"/><lb ed="R049" n="0434b13"/>酉。改元隆安。凡五年。又改元興。凡三年。又改義熈。
<lb ed="X" n="0342c22"/><lb ed="R049" n="0434b14"/>凡十四年。後秦姓姚。事見前註。弘始姚興年號。龜
<lb ed="X" n="0342c23"/><lb ed="R049" n="0434b15"/>茲國名。在焉耆西南。沙門云勤習。鳩摩羅什云童
<lb ed="X" n="0342c24"/><lb ed="R049" n="0434b16"/>壽。前秦王苻堅聞師名。遣驍騎將軍呂光。率兵七
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0343a" n="0343a"/>
<lb ed="X" n="0343a01"/><lb ed="R049" n="0434b17"/>萬。伐龜兹取什。當晉太元七年壬午歲也。得什俱
<lb ed="X" n="0343a02"/><lb ed="R049" n="0434b18"/>還。至涼州。聞堅<anchor xml:id="nkr_note_add_0343a0201" n="0343a0201"/><anchor xml:id="beg0343a0201" n="0343a0201"/>已<anchor xml:id="end0343a0201"/>歿。光遂據涼州。卽三河王位。國
<lb ed="X" n="0343a03"/><lb ed="R049" n="0435a01"/>號太涼。改元大安。當晉太元十一年也。光卒。子紹
<lb ed="X" n="0343a04"/><lb ed="R049" n="0435a02"/>立。爲太原公呂纂所害。纂立。又爲呂超所廢。立呂
<lb ed="X" n="0343a05"/><lb ed="R049" n="0435a03"/>隆。姚興弘始三年。遣師伐隆。隆降。遂奉什至長安。
<lb ed="X" n="0343a06"/><lb ed="R049" n="0435a04"/>秦王師禮之。當晉隆安五年辛丑歲也。弘始八年。
<lb ed="X" n="0343a07"/><lb ed="R049" n="0435a05"/>什始于<name role="" type="person">草堂寺</name>。譯出此經。爲七卷。卽今名也。當晉
<lb ed="X" n="0343a08"/><lb ed="R049" n="0435a06"/>義熈丙午年。而序曰隆安。以什入長安時言耳。隋
<lb ed="X" n="0343a09"/><lb ed="R049" n="0435a07"/>氏仁壽者。隋高祖<name role="" type="person">文皇帝</name>。姓揚。名堅。弘隆華陰人。
<lb ed="X" n="0343a10"/><lb ed="R049" n="0435a08"/>漢太尉震第十四代孫。初宇文泰。仕魏封周公。至
<lb ed="X" n="0343a11"/><lb ed="R049" n="0435a09"/>子覺。受魏禪。國號周。堅父忠。仕周有功。官至太傅
<lb ed="X" n="0343a12"/><lb ed="R049" n="0435a10"/>隋國公。忠卒堅襲爵。陳大建十三年辛丑。堅受周
<lb ed="X" n="0343a13"/><lb ed="R049" n="0435a11"/>禪。都長安。國號大隋。自文帝至恭帝。通三主。合三
<lb ed="X" n="0343a14"/><lb ed="R049" n="0435a12"/>十七年。以國號爲姓。故曰隋氏。仁壽。文帝年號。北
<lb ed="X" n="0343a15"/><lb ed="R049" n="0435a13"/>天竺者。天竺有五。總名印度。此云月<g ref="#CB15131">邦</g>。簡非其四。
<lb ed="X" n="0343a16"/><lb ed="R049" n="0435a14"/>故曰北<note place="inline">西域記云。天竺之稱。異計紏紛。舊云身篤。或曰賢豆。今從正音。宜云印度。印度者唐
<lb ed="X" n="0343a17"/><lb ed="R049" n="0435a15"/>言月。月有多名。斯其一稱</note>。闍那笈多。准添品法華經序。當是二
<lb ed="X" n="0343a18"/><lb ed="R049" n="0435a16"/>人。然彼經序。無闍那。有崛多。翻譯集。笈多上有達
<lb ed="X" n="0343a19"/><lb ed="R049" n="0435a17"/>摩二字。序云。大隋仁壽元年辛酉。普曜寺沙門上
<lb ed="X" n="0343a20"/><lb ed="R049" n="0435a18"/>行。請崛多<note place="inline">此云德志</note>笈多<note place="inline">此云法密</note>二法師。于<name role="" type="person">大興善寺</name>。重
<lb ed="X" n="0343a21"/><lb ed="R049" n="0435b01"/>譯此經。爲八卷。名添品妙法。今序兩取半名。合成
<lb ed="X" n="0343a22"/><lb ed="R049" n="0435b02"/>一句。曰闍那笈多也。三經重沓等者。繳前起後之
<lb ed="X" n="0343a23"/><lb ed="R049" n="0435b03"/>辭。謂經雖統諸佛降靈本致。自西之東。出處有時。
<lb ed="X" n="0343a24"/><lb ed="R049" n="0435b04"/>凡歷三譯。不勝重沓<note place="inline">再譯曰重。三譯曰沓。十卷八卷七卷。而重重沓沓也</note>文
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0343b" n="0343b"/>
<lb ed="X" n="0343b01"/><lb ed="R049" n="0435b05"/>言旨義。彼此互相陳列。似無優劣。第時人所宗仰。
<lb ed="X" n="0343b02"/><lb ed="R049" n="0435b06"/>而好尙者。唯秦本弘傳爲多。此序王所以獨序秦
<lb ed="X" n="0343b03"/><lb ed="R049" n="0435b07"/>譯。不序晉隨譯者。在順乎時也<note place="inline">文旨互陳者。如唯佛與佛乃能究盡
<lb ed="X" n="0343b04"/><lb ed="R049" n="0435b08"/>諸法實相。所謂諸法如是相等句。法護譯云。如來皆了諸法所由。從何所來。諸法自然。分別法貌。衆相根
<lb ed="X" n="0343b05"/><lb ed="R049" n="0435b09"/>本。知法自然。校什譯則文不逮。而旨實陳也。何則以諸法卽根塵界等。世間出世間之諸法。亦佛與諸佛
<lb ed="X" n="0343b06"/><lb ed="R049" n="0435b10"/>四十年中。說成三乘九部。相性本末究竟等之諸法所由。卽一乘無漏實相之心性。爲所由也。從何所來
<lb ed="X" n="0343b07"/><lb ed="R049" n="0435b11"/>佛與者。佛知從實相所來也。諸法自然者。謂旣從實相所來。則自然而然。不因修而得。不修而不得也。分
<lb ed="X" n="0343b08"/><lb ed="R049" n="0435b12"/>別法貌者。謂諸法雖同一實相。然而相性體力作因緣果報本末。各有其法與像貌之分別也。衆相根本
<lb ed="X" n="0343b09"/><lb ed="R049" n="0435b13"/>知法自然者。謂相性體力等法貌像雖多且廣。同以一乘無漏實相心性爲根本。此佛與諸佛。所以知其
<lb ed="X" n="0343b10"/><lb ed="R049" n="0435b14"/>自然而然究竟等也</note>。如藥草喩兩譯。尙多半品之文。什譯則
<lb ed="X" n="0343b11"/><lb ed="R049" n="0435b15"/>無<note place="inline">兩譯藥草喩後。多譬如日月。譬如陶家作器。譬如生盲値良醫。得雪山藥王法喩等文。又法護
<lb ed="X" n="0343b12"/><lb ed="R049" n="0435b16"/>譯本。五百弟子受記品。當那受記前。多導師入海採寶等文。法師品前。多藥王如來品。以三譯並核。似依
<lb ed="X" n="0343b13"/><lb ed="R049" n="0435b17"/>晉本。有藥王如來事而接因藥王吿八萬大士。始有由緖。不如秦本。胡爲而闕之。及閱添品法華經序。始
<lb ed="X" n="0343b14"/><lb ed="R049" n="0435b18"/>知皆由譯師出于各國。帶來梵文有異。故致彼此有無不一。序云。護是多羅之葉。什是龜兹之文。凡此皆
<lb ed="X" n="0343b15"/><lb ed="R049" n="0436a01"/>文旨之互陳也</note>如囑累品。什譯次在二十二。法護譯次在
<lb ed="X" n="0343b16"/><lb ed="R049" n="0436a02"/>卷末<note place="inline">什以一十九品。爲正宗。如來神力以下八品。爲流通。護以神力等品。皆爲正宗。獨屬累品。
<lb ed="X" n="0343b17"/><lb ed="R049" n="0436a03"/>爲流通。皆可也</note>。自餘支品等者。謂秦本旣爲時所宗尙。則
<lb ed="X" n="0343b18"/><lb ed="R049" n="0436a04"/>文旨皆善。奚序於二十八品有述。及述不及者。以
<lb ed="X" n="0343b19"/><lb ed="R049" n="0436a05"/>述不及者。皆支品別偈也<note place="inline">如見寶塔品。在藏經中別是一支。名薩曇分陀
<lb ed="X" n="0343b20"/><lb ed="R049" n="0436a06"/>利經。普門品。別名普門經。故序主於三周法中。唯述序品方便火宅化城五百弟子受記及繫珠鑿井數
<lb ed="X" n="0343b21"/><lb ed="R049" n="0436a07"/>品。餘皆判入支別也</note>。不無其流具如序曆等者。謂旣是支別。
<lb ed="X" n="0343b22"/><lb ed="R049" n="0436a08"/>奚用列入正經。以各有其流類也。旣有其流類。當
<lb ed="X" n="0343b23"/><lb ed="R049" n="0436a09"/>循流得源。俱依品目次序。而辭理曆明易知。故序
<lb ed="X" n="0343b24"/><lb ed="R049" n="0436a10"/>於鑿井。顯示悟後有所不述。唯述諸佛降靈之本
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0343c" n="0343c"/>
<lb ed="X" n="0343c01"/><lb ed="R049" n="0436a11"/>致。如下節所云云也<note place="inline">不無其流者。如提婆品。是應法師品敎菩薩法。佛以國王
<lb ed="X" n="0343c02"/><lb ed="R049" n="0436a12"/>爲弟子。求法不辭辛勤之流。常不輕品。是應法師品敎菩薩法。佛以比丘爲師保持經。能受忍辱之流。見
<lb ed="X" n="0343c03"/><lb ed="R049" n="0436a13"/>寶塔品。是明佛所護念有報化身之流。壽量品是。明佛所護念有法性身之流。藥王本事品。以苦行持經
<lb ed="X" n="0343c04"/><lb ed="R049" n="0436a14"/>爲流。觀音以普門自在。爲流等</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0343c05"/><lb ed="R049" n="0436a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0343c0501">夫以靈嶽降靈非大聖無由開化適化所及非昔緣
<lb ed="X" n="0343c06"/><lb ed="R049" n="0436a16"/>無以導心所以僊苑吿成機分小大之別金河顧命
<lb ed="X" n="0343c07"/><lb ed="R049" n="0436a17"/>道殊半滿之科豈非敎被乘時無是覈其高會是知
<lb ed="X" n="0343c08"/><lb ed="R049" n="0436a18"/>五千退席爲進增慢之儔五百受記俱崇密化之迹
<lb ed="X" n="0343c09"/><lb ed="R049" n="0436b01"/>所以放光現瑞開發請之敎源出定揚德暢佛慧之
<lb ed="X" n="0343c10"/><lb ed="R049" n="0436b02"/>弘略朽宅通入大之文軌化城引昔緣之不墜繫珠
<lb ed="X" n="0343c11"/><lb ed="R049" n="0436b03"/>明理性之常在鑿井顯示悟之多方詞義宛然喩陳
<lb ed="X" n="0343c12"/><lb ed="R049" n="0436b04"/><name role="" type="person">惟遠</name>自非大哀曠濟拔滯溺之沉流一極悲心拯昏
<lb ed="X" n="0343c13"/><lb ed="R049" n="0436b05"/>迷之失性自漢至唐六百餘載總歷羣籍四千餘軸
<lb ed="X" n="0343c14"/><lb ed="R049" n="0436b06"/>受持盛者無出此經將非機敎相扣並智勝之遺塵
<lb ed="X" n="0343c15"/><lb ed="R049" n="0436b07"/>聞而深敬俱威王之餘勣輒於經首序而綜之庶得
<lb ed="X" n="0343c16"/><lb ed="R049" n="0436b08"/>早淨六根仰慈尊之嘉會速成四德趣樂土之玄猷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0343c17"/><lb ed="R049" n="0436b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0343c1701">此釋成諸佛降靈本致。以明弘贊也。夫以者。發語
<lb ed="X" n="0343c18"/><lb ed="R049" n="0436b10"/>辭。前云諸佛降靈。此云靈嶽。前通述十方三世。此
<lb ed="X" n="0343c19"/><lb ed="R049" n="0436b11"/>單述釋迦一佛。故以靈嶽別之。所以然者。以釋迦
<lb ed="X" n="0343c20"/><lb ed="R049" n="0436b12"/>爲本經之敎主。諸佛本致出。釋迦而唱顯。釋迦本
<lb ed="X" n="0343c21"/><lb ed="R049" n="0436b13"/>致暢。則千百億無量無邊之化佛本致皆暢矣。靈
<lb ed="X" n="0343c22"/><lb ed="R049" n="0436b14"/>嶽。卽經<name role="" type="person">耆闍崛山</name>。梵語耆闍崛。此云靈鷲。嶽者。尊
<lb ed="X" n="0343c23"/><lb ed="R049" n="0436b15"/>稱之。降靈。用詩惟嶽降神潤色<note place="inline">詩大雅崧高八章章八句首章云。崧
<lb ed="X" n="0343c24"/><lb ed="R049" n="0436b16"/>高惟嶽。駿極于天。維嶽降神。生甫及申。維申及甫。維周之翰。四國于番。四方于宣</note>。非大聖
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0344a" n="0344a"/>
<lb ed="X" n="0344a01"/><lb ed="R049" n="0436b17"/>無由開化者。謂諸佛法身。遍滿三千。以釋迦之大
<lb ed="X" n="0344a02"/><lb ed="R049" n="0436b18"/>聖。獨降迹于靈鷲者。非無其因由。來此開權。而化
<lb ed="X" n="0344a03"/><lb ed="R049" n="0437a01"/>實也。適化所及等者。正顯其有由。適當及到。謂有
<lb ed="X" n="0344a04"/><lb ed="R049" n="0437a02"/>何因由。廼千二百阿羅漢。適當於此山。蒙佛開化。
<lb ed="X" n="0344a05"/><lb ed="R049" n="0437a03"/>得受記成佛時到。以爲由也。旣阿羅漢得記時到。
<lb ed="X" n="0344a06"/><lb ed="R049" n="0437a04"/>爲佛降靈之由。何故經中有化及化不及者。化及
<lb ed="X" n="0344a07"/><lb ed="R049" n="0437a05"/>者。昔有大乘緣。如千二百阿羅漢及二千學無學
<lb ed="X" n="0344a08"/><lb ed="R049" n="0437a06"/>衆得記者。是也。化不及者。昔無大乘緣。如五千退
<lb ed="X" n="0344a09"/><lb ed="R049" n="0437a07"/>席者。佛雖有由平等能化。則亦無以開導其心矣。
<lb ed="X" n="0344a10"/><lb ed="R049" n="0437a08"/>故曰。非昔緣無以導心<note place="inline">非大聖無由開化。重能被之敎化。非昔緣無以導心。
<lb ed="X" n="0344a11"/><lb ed="R049" n="0437a09"/>重所被之機說。爲後機敎相扣伏案</note>。所以僊苑吿成等者。申明大聖
<lb ed="X" n="0344a12"/><lb ed="R049" n="0437a10"/>始終有由開化之地。謂佛始有出於僊苑。所以于
<lb ed="X" n="0344a13"/><lb ed="R049" n="0437a11"/>仙苑而吿成。機亦分別其大小。終有由於金河。所
<lb ed="X" n="0344a14"/><lb ed="R049" n="0437a12"/>以于金河而顧命。道猶科殊其半滿。豈非下是結
<lb ed="X" n="0344a15"/><lb ed="R049" n="0437a13"/>證語。謂如彼經所詮小大半滿之地。豈非是佛敎
<lb ed="X" n="0344a16"/><lb ed="R049" n="0437a14"/>被乘時始終之有由哉。第無足與靈嶽降靈之地。
<lb ed="X" n="0344a17"/><lb ed="R049" n="0437a15"/>相考覈其高會。說此授記二乘人成佛之妙法也。
<lb ed="X" n="0344a18"/><lb ed="R049" n="0437a16"/><note place="inline">仙苑卽鹿野園。往古仙人。多于此得道。故稱仙苑。又爲輸伽王養鹿之園。復名鹿園。屬波羅奈國。□成佛
<lb ed="X" n="0344a19"/><lb ed="R049" n="0437a17"/>初成正覺。三七思惟。知衆生不堪大乘。遂詣鹿苑。吿<name role="" type="person">阿若憍陳如</name>等五人。言我<anchor xml:id="nkr_note_add_0344a1901" n="0344a1901"/><anchor xml:id="beg0344a1901" n="0344a1901"/>已<anchor xml:id="end0344a1901"/>成正覺。卽三轉四諦十
<lb ed="X" n="0344a20"/><lb ed="R049" n="0437a18"/>二行法輪云。此是苦。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0344a2001" n="0344a2001"/><anchor xml:id="beg0344a2001" n="0344a2001"/>已<anchor xml:id="end0344a2001"/>知。此是集。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0344a2002" n="0344a2002"/><anchor xml:id="beg0344a2002" n="0344a2002"/>已<anchor xml:id="end0344a2002"/>斷。此是道。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0344a2003" n="0344a2003"/><anchor xml:id="beg0344a2003" n="0344a2003"/>已<anchor xml:id="end0344a2003"/>修。此是滅。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0344a2004" n="0344a2004"/><anchor xml:id="beg0344a2004" n="0344a2004"/>已<anchor xml:id="end0344a2004"/>證等。經云。思惟是事<anchor xml:id="nkr_note_add_0344a2005" n="0344a2005"/><anchor xml:id="beg0344a2005" n="0344a2005"/>已<anchor xml:id="end0344a2005"/>。卽趣波
<lb ed="X" n="0344a21"/><lb ed="R049" n="0437b01"/>羅奈。諸法寂滅相。不可以言宣。以方便力故。爲五比丘說。是名轉法輪。便有涅槃音。及以阿羅漢法僧差
<lb ed="X" n="0344a22"/><lb ed="R049" n="0437b02"/>別名。云云。機分小大之別者。謂佛自鹿苑。說四諦法。成一十二年之阿含敎。雖是有由平等開化。不妨三
<lb ed="X" n="0344a23"/><lb ed="R049" n="0437b03"/>乘機宜。自有生滅四諦之小。無生四諦之大之分別也。金河。准涅槃經。有八大河。金河是第四河。經云。如
<lb ed="X" n="0344a24"/><lb ed="R049" n="0437b04"/>八大河。一名恒河。二名閻摩羅。三名薩羅。四名阿利羅<g ref="#CB02494">䟦</g>提。五名摩訶。六名辛頭。七名縛叉。八名悉陀。翻
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0344b" n="0344b"/>
<lb ed="X" n="0344b01"/><lb ed="R049" n="0437b05"/>譯名義集引西域記云。阿利羅<g ref="#CB02494">䟦</g>提。此云有金河。是產閻浮金處。梁宗法師云。佛來此河邊入滅。表河流
<lb ed="X" n="0344b02"/><lb ed="R049" n="0437b06"/>奔注。若生死遄速。金沙不動。喩佛性常住。有云。佛因地在此捨身故。今亦至此入滅。顧命。尙書篇名。成王
<lb ed="X" n="0344b03"/><lb ed="R049" n="0437b07"/>將崩。召公擧公。率諸侯相。康王作顧命。鄭玄註云。回首曰顧。成王臨終。回首顧羣臣而發命也。太甲曰。顧
<lb ed="X" n="0344b04"/><lb ed="R049" n="0437b08"/>禔天之明命。借以潤色。佛臨滅度。說大般涅槃經。爲顧命經也。經云。一時佛在拘那城力士生地。阿利羅
<lb ed="X" n="0344b05"/><lb ed="R049" n="0437b09"/><g ref="#CB02494">䟦</g>提河邊。娑羅雙樹間。與大比丘八十億百千人俱。二月十五日。臨涅槃時。以佛神力。出大音聲。至於有
<lb ed="X" n="0344b06"/><lb ed="R049" n="0437b10"/>頂。普吿衆生。今日如來應正徧知。將欲涅槃。一切衆生。若有所疑。今悉可問。爲最後問。此卽是佛臨終顧
<lb ed="X" n="0344b07"/><lb ed="R049" n="0437b11"/>命之言。由是與迦葉等菩薩。說涅槃經四十二卷。道殊半滿之科者。道言也。殊別也。科等第義。涅槃經云。
<lb ed="X" n="0344b08"/><lb ed="R049" n="0437b12"/>譬如長者。唯有一子。詣師受學。懼不速成。晝夜慇懃敎其半字。而不敎其毗伽羅論。以其幼稚力未堪故。
<lb ed="X" n="0344b09"/><lb ed="R049" n="0437b13"/>乃至云。善男子。彼大長者。謂如來也。一子謂一切衆生。如來視一切衆生。猶如一子。敎一子者。謂聲聞弟
<lb ed="X" n="0344b10"/><lb ed="R049" n="0437b14"/>子。半字者。謂九部經。毗伽羅論。謂方等大乘經典。以諸聲聞無有慧力。是故佛說半字九部之經。而不爲
<lb ed="X" n="0344b11"/><lb ed="R049" n="0437b15"/>說毗伽羅論。准此則毗伽羅論。喩於方等大乘經典爲滿字矣。又第八經。迦葉菩薩。問其字義。佛以一十
<lb ed="X" n="0344b12"/><lb ed="R049" n="0437b16"/>四音答之。乃至云。半字爲世間諸經書記論文章根本。滿字爲出世間一切善法根本。如人爲惡名半人。
<lb ed="X" n="0344b13"/><lb ed="R049" n="0437b17"/>爲善名滿人。如來及正解脫。不入半字。以離文字故。若有能知。佛出現于世。能滅半字。名爲解了字義之
<lb ed="X" n="0344b14"/><lb ed="R049" n="0437b18"/>人。准此則知。涅槃經雖是大乘終敎。比阿含爲喩。然能被之敎。旣分半滿。所被之機。亦殊菩薩聲聞等。第
<lb ed="X" n="0344b15"/><lb ed="R049" n="0438a01"/>不似今經。無分小大半滿。皆當授記作佛。經云。聲聞若菩薩。聞我所說法。乃至於一偈。皆成佛無疑。又云。
<lb ed="X" n="0344b16"/><lb ed="R049" n="0438a02"/>菩薩聞是法。疑網皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0344b1601" n="0344b1601"/><anchor xml:id="beg0344b1601" n="0344b1601"/>已<anchor xml:id="end0344b1601"/>除。千二百羅漢。悉亦當作佛。如三世諸佛說法之儀式。我今亦如是。說無分別法。
<lb ed="X" n="0344b17"/><lb ed="R049" n="0438a03"/>准此則涅槃半滿。阿含小大。豈可與此經同日而相考覈其高下哉。況爪畵像。沙爲塔。擧手低頭。散心念
<lb ed="X" n="0344b18"/><lb ed="R049" n="0438a04"/>佛。小善微因。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0344b1801" n="0344b1801"/><anchor xml:id="beg0344b1801" n="0344b1801"/>已<anchor xml:id="end0344b1801"/>成佛。俗間治世經書語言資生業等。皆順正法。豈半字根本。而不入如來正解脫者乎。
<lb ed="X" n="0344b19"/><lb ed="R049" n="0438a05"/>是以一大時敎。皆無足與此經相方也。高會者。經分二十八品。自序品。至見寶塔前半品。共十品半文。在
<lb ed="X" n="0344b20"/><lb ed="R049" n="0438a06"/>靈山頂上說。校鹿苑金河。其法會固<anchor xml:id="nkr_note_add_0344b2001" n="0344b2001"/><anchor xml:id="beg0344b2001" n="0344b2001"/>已<anchor xml:id="end0344b2001"/>高矣。自寶塔後半品。至囑累品。計一十一品半文。皆塔在空中。佛
<lb ed="X" n="0344b21"/><lb ed="R049" n="0438a07"/>在塔中說。校山頂。則尤爲高會。是其地其人其法。俱難<anchor xml:id="nkr_note_orig_0344001" n="0344001"/>〔但〕考矣</note>是知五千等者。申
<lb ed="X" n="0344b22"/><lb ed="R049" n="0438a08"/>明適化所及不及。爲無緣有緣之義。謂旣小大半
<lb ed="X" n="0344b23"/><lb ed="R049" n="0438a09"/>滿。不足與此經高會相考覈。云何此經。而有五千
<lb ed="X" n="0344b24"/><lb ed="R049" n="0438a10"/>退席之衆。以是高會。而知五千退席。非眞退席。乃
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0344c" n="0344c"/>
<lb ed="X" n="0344c01"/><lb ed="R049" n="0438a11"/>佛神通力。示現以退者。爲增上慢輩。作進者之緣
<lb ed="X" n="0344c02"/><lb ed="R049" n="0438a12"/>也。旣退者。可爲進者之緣。則五百受記成佛之進
<lb ed="X" n="0344c03"/><lb ed="R049" n="0438a13"/>者。愈崇顯其往劫。曾蒙佛密化之迹矣<note place="inline">經中。舍利弗三請後。
<lb ed="X" n="0344c04"/><lb ed="R049" n="0438a14"/>佛才許。分別解說。時會中有比丘比丘尼。優婆塞優婆夷。五千人等。禮佛而退。佛因默然。而不制止云。如
<lb ed="X" n="0344c05"/><lb ed="R049" n="0438a15"/>是增上慢人。退亦佳矣。五百弟子受記品。云諸比丘諦聽。佛子所行道。善學方便故。不可得思議。知衆樂
<lb ed="X" n="0344c06"/><lb ed="R049" n="0438a16"/>小法。而畏於大智。是故諸菩薩。作聲聞緣覺。以無數方便。化諸衆生類。自說是聲聞。去佛道甚遠。度脫無
<lb ed="X" n="0344c07"/><lb ed="R049" n="0438a17"/>量衆。漸當令作佛。示衆有三毒。實自淨佛土等。准此則知。退席之衆。是示現也。在佛之弟子。尙能內秘外
<lb ed="X" n="0344c08"/><lb ed="R049" n="0438a18"/>現。以爲密化。豈佛無量劫。不能密化乎。故五百弟子受記後。說繫珠喩。酬佛密化之迹云。譬如有人至親
<lb ed="X" n="0344c09"/><lb ed="R049" n="0438b01"/>友家。醉酒而臥。是時親友。官事當行。以無價寶珠。繫其衣裏。與之而去。其人醉臥。都不覺知。乃至法合云。
<lb ed="X" n="0344c10"/><lb ed="R049" n="0438b02"/>佛亦如是。爲菩薩時。敎化我等。令發一切智心。而尋廢忘。我今乃知實是菩薩。得受阿耨多羅三藐三菩
<lb ed="X" n="0344c11"/><lb ed="R049" n="0438b03"/>提記。准此益知。俱崇密化之迹矣</note>。以上泛序一大時敎。始終旁明
<lb ed="X" n="0344c12"/><lb ed="R049" n="0438b04"/>佛之降靈。此下叙入本經。正明佛之降靈<note place="inline">問曰。上旣叙五
<lb ed="X" n="0344c13"/><lb ed="R049" n="0438b05"/>千退席。五百受記安得謂旁明。答曰。雖序五千五百之迹。元爲破惑者。謂此經旣屬高會。不當有退席之
<lb ed="X" n="0344c14"/><lb ed="R049" n="0438b06"/>疑。故爲之旁明</note>。所以放光等者。謂經因有此退。爲進之緣。
<lb ed="X" n="0344c15"/><lb ed="R049" n="0438b07"/>進爲崇顯密化之所以。故序品佛於眉間放光現
<lb ed="X" n="0344c16"/><lb ed="R049" n="0438b08"/>瑞。彌勒文殊。一席問答。無非開舍利弗等千二百
<lb ed="X" n="0344c17"/><lb ed="R049" n="0438b09"/>阿羅漢之心。使發請諸佛出世。爲一大事因緣之
<lb ed="X" n="0344c18"/><lb ed="R049" n="0438b10"/>敎源也<note place="inline">謂序品一品經。是發起此敎流源也</note>。出定揚德等者。謂方便
<lb ed="X" n="0344c19"/><lb ed="R049" n="0438b11"/>品中。佛因舍利弗等不領會序品中義故。直得自
<lb ed="X" n="0344c20"/><lb ed="R049" n="0438b12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0344c2001" n="0344c2001"/><anchor xml:id="beg0344c2001" n="0344c2001"/>已<anchor xml:id="end0344c2001"/>出定。贊揚權實二智之德。無非演暢佛與諸佛
<lb ed="X" n="0344c21"/><lb ed="R049" n="0438b13"/>智慧之宏略也<note place="inline">經云。爾時世尊。從三昧安詳而起。是出定也。又云。諸佛智慧。甚深無
<lb ed="X" n="0344c22"/><lb ed="R049" n="0438b14"/>量。其智慧門。難解難入。一切聲聞辟支佛。所不能知。是揚德也。宏者大也。卽經佛曾親近百千萬億無數
<lb ed="X" n="0344c23"/><lb ed="R049" n="0438b15"/>諸佛。乃至如來知是廣大深遠等文。是也。略者要也。卽經舍利弗。以要言之。無量無邊未曾有法。佛悉成
<lb ed="X" n="0344c24"/><lb ed="R049" n="0438b16"/>就。止。舍利弗。不須復說等文。是也。序主意謂。方便一品經文。出定揚德。猶是大略。至三請後。佛計分別解
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0345a" n="0345a"/>
<lb ed="X" n="0345a01"/><lb ed="R049" n="0438b17"/>說。始爲法說一周之全分</note>。朽宅通入等者。法說一周。身子得記。
<lb ed="X" n="0345a02"/><lb ed="R049" n="0438b18"/>其餘聲聞。尙未信解。身子代請。佛重喩說。以三界
<lb ed="X" n="0345a03"/><lb ed="R049" n="0439a01"/>喩火宅。佛喩長者。聲聞辟支佛喩火宅中諸子。先
<lb ed="X" n="0345a04"/><lb ed="R049" n="0439a02"/>以三車引導<note place="inline">喩佛四十年前所說三乘</note>。後等賜大寶白牛之車
<lb ed="X" n="0345a05"/><lb ed="R049" n="0439a03"/><note place="inline">喩佛今說妙法</note>。雖區區數千言。莫過爲二乘人暢通入大
<lb ed="X" n="0345a06"/><lb ed="R049" n="0439a04"/>乘之文。同一軌度也。文軌用記。今天下車同軌。書
<lb ed="X" n="0345a07"/><lb ed="R049" n="0439a05"/>同文。行同倫潤色<note place="inline">譬品。以三界譬火宅。而序曰朽宅者。經云。是朽故宅。屬于一人</note>。
<lb ed="X" n="0345a08"/><lb ed="R049" n="0439a06"/>化城引昔等者。迦葉等四大弟子。領譬品。說窮子
<lb ed="X" n="0345a09"/><lb ed="R049" n="0439a07"/>喩酬佛。佛更爲說藥草喩品。雖爲四大弟。子述成
<lb ed="X" n="0345a10"/><lb ed="R049" n="0439a08"/>其不逮。其實欲千二百人。由藥草喩。一時開悟佛
<lb ed="X" n="0345a11"/><lb ed="R049" n="0439a09"/>知見。與其成佛之記。而五百弟子。反由一味之雨。
<lb ed="X" n="0345a12"/><lb ed="R049" n="0439a10"/>潤於人華。漸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0345001" n="0345001"/>矢修行。皆得道果。及汝等所行。是菩
<lb ed="X" n="0345a13"/><lb ed="R049" n="0439a11"/>薩道。漸漸修學。悉當成佛之說。安於小果。迷其大
<lb ed="X" n="0345a14"/><lb ed="R049" n="0439a12"/>乘。意謂前後法旣一乘。人皆菩薩。奚用精修更求
<lb ed="X" n="0345a15"/><lb ed="R049" n="0439a13"/>與記。故佛授四大弟子記後。又說化城喩品。爲因
<lb ed="X" n="0345a16"/><lb ed="R049" n="0439a14"/>緣說。一問以明。佛昔在智佛法中。爲十六菩薩沙
<lb ed="X" n="0345a17"/><lb ed="R049" n="0439a15"/>彌時。曾爲千二百人。植有大乘之因。今成佛。猶先
<lb ed="X" n="0345a18"/><lb ed="R049" n="0439a16"/>度千二百人。以小乘者。以小是引入大之緣也。大
<lb ed="X" n="0345a19"/><lb ed="R049" n="0439a17"/>如寶所。小是化城。使五百弟子。知昔有大乘寶所
<lb ed="X" n="0345a20"/><lb ed="R049" n="0439a18"/>之緣。不自墜墮于小果化城不實之涅槃。安於漸
<lb ed="X" n="0345a21"/><lb ed="R049" n="0439b01"/>而不頓進也。繫珠明理等者。五百弟子。領佛因緣
<lb ed="X" n="0345a22"/><lb ed="R049" n="0439b02"/>說。一周得受果記。感佛恩德。說繫珠喩。以佛喩親
<lb ed="X" n="0345a23"/><lb ed="R049" n="0439b03"/>友。自喩醉人。一乘佛知見之理性。以喩其珠。今佛
<lb ed="X" n="0345a24"/><lb ed="R049" n="0439b04"/>說三周法。五百人開悟。如酒消後覺昔珠今用。智
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0345b" n="0345b"/>
<lb ed="X" n="0345b01"/><lb ed="R049" n="0439b05"/>佛與佛相去劫塵。雖是久遠。而佛知見理性之珠。
<lb ed="X" n="0345b02"/><lb ed="R049" n="0439b06"/>不曾少刻遺失。故曰常在<note place="inline">經云。佛亦如是。爲菩薩時。敎化我等。令發一切
<lb ed="X" n="0345b03"/><lb ed="R049" n="0439b07"/>智心。而尋廢忘。不知不覺。旣得阿羅漢道。自謂滅度。資生艱難。得少爲足。一切智願。猶在不失</note>。鑿
<lb ed="X" n="0345b04"/><lb ed="R049" n="0439b08"/>井顯示等者。承上文而言。謂佛知見理性之珠雖
<lb ed="X" n="0345b05"/><lb ed="R049" n="0439b09"/>在。苟不得此經開示悟入修治之方。四亦不得現
<lb ed="X" n="0345b06"/><lb ed="R049" n="0439b10"/>前受用。故佛於法師品。又再四勸其精勤讀誦受
<lb ed="X" n="0345b07"/><lb ed="R049" n="0439b11"/>持此經。而說鑿井一喩。謂在家出家。學菩薩道。求
<lb ed="X" n="0345b08"/><lb ed="R049" n="0439b12"/>菩提。有善不善者。若依他經修習。如於高原求水。
<lb ed="X" n="0345b09"/><lb ed="R049" n="0439b13"/>但見乾土。雖費穿鑿。其水尙遠。若依此經修習。如
<lb ed="X" n="0345b10"/><lb ed="R049" n="0439b14"/>施功不<anchor xml:id="nkr_note_add_0345b1001" n="0345b1001"/><anchor xml:id="beg0345b1001" n="0345b1001"/>已<anchor xml:id="end0345b1001"/>。轉見濕土。遂漸至泥。知水必近。以此經
<lb ed="X" n="0345b11"/><lb ed="R049" n="0439b15"/>詮顯開示悟入。圓頓成佛。有多種之方便也<note place="inline">多方用莊
<lb ed="X" n="0345b12"/><lb ed="R049" n="0439b16"/>子多方乎仁義潤色</note>。詞義宛然等者。謂序品至法師品。三周
<lb ed="X" n="0345b13"/><lb ed="R049" n="0439b17"/>之詞義。雖曰宛然明白。而數喩陳列。思惟其實遠
<lb ed="X" n="0345b14"/><lb ed="R049" n="0439b18"/>大。以詞義似是世諦。易見易知之常談。而喩陳則
<lb ed="X" n="0345b15"/><lb ed="R049" n="0440a01"/>明向上難信難解一大事之因緣故。以上弘贊其
<lb ed="X" n="0345b16"/><lb ed="R049" n="0440a02"/>經。以明所說之法妙。自非大哀下。弘贊其佛。以明
<lb ed="X" n="0345b17"/><lb ed="R049" n="0440a03"/>能說者具慈悲之心妙。謂自非釋迦之大哀與曠
<lb ed="X" n="0345b18"/><lb ed="R049" n="0440a04"/>濟。孰能說此詞義宛然之妙法。拔其滯而不通。溺
<lb ed="X" n="0345b19"/><lb ed="R049" n="0440a05"/>而不昇。沉流之二乘人。自非牟尼至極之悲心。孰
<lb ed="X" n="0345b20"/><lb ed="R049" n="0440a06"/>能譬此喩陳<name role="" type="person">惟遠</name>優曇鉢之蓮華。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0345002" n="0345002"/>極其昏而不明。
<lb ed="X" n="0345b21"/><lb ed="R049" n="0440a07"/>迷而不悟。失性之衆生哉<note place="inline">沈流指二乘人。以沈于小果之流類也。失性指
<lb ed="X" n="0345b22"/><lb ed="R049" n="0440a08"/>六凡輩。以失于三乘之本性也</note>。自漢至唐等者。謂自非吾佛大哀
<lb ed="X" n="0345b23"/><lb ed="R049" n="0440a09"/>極悲。詮乎此經。何以自漢至唐。計年六百餘載。是
<lb ed="X" n="0345b24"/><lb ed="R049" n="0440a10"/>時之久也。總歷羣籍。計經律論。四千餘軸。是法之
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0345c" n="0345c"/>
<lb ed="X" n="0345c01"/><lb ed="R049" n="0440a11"/>多也。而人不受持他經。獨受持此經。最久且盛者。
<lb ed="X" n="0345c02"/><lb ed="R049" n="0440a12"/>驗是佛之大哀一極之悲心。所加被也。六百餘載。
<lb ed="X" n="0345c03"/><lb ed="R049" n="0440a13"/>照前三百餘載。明唐異乎晉也。受持盛者。應前時
<lb ed="X" n="0345c04"/><lb ed="R049" n="0440a14"/>所宗尙。爲不誣也。以上旣弘贊其佛。將非下。又弘
<lb ed="X" n="0345c05"/><lb ed="R049" n="0440a15"/>贊其僧俗。具有機敎相投。及聞而深敬之妙。照前
<lb ed="X" n="0345c06"/><lb ed="R049" n="0440a16"/>有由開化爲敎。有緣導心爲機。扣投也。合也。謂昔
<lb ed="X" n="0345c07"/><lb ed="R049" n="0440a17"/>佛在世。親說此經。猶多怨嫉。而有五千退席。今佛
<lb ed="X" n="0345c08"/><lb ed="R049" n="0440a18"/>滅度旣久。受持者反如是之盛。將不是機與敎而
<lb ed="X" n="0345c09"/><lb ed="R049" n="0440b01"/>相投。佛與衆生有緣而相合耶。此機敎相投合者。
<lb ed="X" n="0345c10"/><lb ed="R049" n="0440b02"/>誠非一生一劫之善根。乃並是大通智勝佛法中。
<lb ed="X" n="0345c11"/><lb ed="R049" n="0440b03"/>十六菩薩沙彌。塵點劫前。所化之遺塵也。魏都賦。
<lb ed="X" n="0345c12"/><lb ed="R049" n="0440b04"/>先王之桑梓。列聖之遺塵。聞而下。謂卽未機敎相
<lb ed="X" n="0345c13"/><lb ed="R049" n="0440b05"/>投。但一聞此經之名。便深生敬仰者。亦俱是常不
<lb ed="X" n="0345c14"/><lb ed="R049" n="0440b06"/>輕菩薩。於過去威音王佛法中。甞見蒙授記之餘
<lb ed="X" n="0345c15"/><lb ed="R049" n="0440b07"/>勣功勳也。則機敎相投。與聞而深敬者。又不可不
<lb ed="X" n="0345c16"/><lb ed="R049" n="0440b08"/>自慶矣。輒於下。輒專首前。綜織具錦絲。萬億經緯。
<lb ed="X" n="0345c17"/><lb ed="R049" n="0440b09"/>由之提掇。序主謂我知機敎相投。與聞而深敬之
<lb ed="X" n="0345c18"/><lb ed="R049" n="0440b10"/>人。旣皆過去佛法中。遺塵餘勣。故輒敢自專作序。
<lb ed="X" n="0345c19"/><lb ed="R049" n="0440b11"/>冠於經前。如綜而提掇之。使人見序而知經。由經
<lb ed="X" n="0345c20"/><lb ed="R049" n="0440b12"/>而開悟佛知見。庶得六根早淨。而勿晚攀仰彌勒
<lb ed="X" n="0345c21"/><lb ed="R049" n="0440b13"/>慈尊。龍華樹下。受記成佛。嘉美之勝會。速成四德。
<lb ed="X" n="0345c22"/><lb ed="R049" n="0440b14"/>而不遲一直趣入常寂光之樂土。證一乘實相之
<lb ed="X" n="0345c23"/><lb ed="R049" n="0440b15"/>玄猷也<note place="inline">早淨六根。如法師功德品。及常不輕菩薩品說。仰慈尊者。普賢勸發品云。若有人。受
<lb ed="X" n="0345c24"/><lb ed="R049" n="0440b16"/>持讀誦解其義趣。是人命終。爲千佛授手。令不恐怖。卽往<name role="" type="person">兜率天</name>上彌勒菩薩所。彌勒菩薩有三十二相。
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0346a" n="0346a"/>
<lb ed="X" n="0346a01"/><lb ed="R049" n="0440b17"/>大菩薩衆。所共圍繞。有百千萬億天女眷屬。而於中生。嘉會。用易文言亨者嘉之會也潤文。四德。舊註訓
<lb ed="X" n="0346a02"/><lb ed="R049" n="0440b18"/>常樂我淨。若准本經。亦勸發品云。一者爲諸佛護念。二者植衆德本。三者入正定聚。四者發救一切衆生
<lb ed="X" n="0346a03"/><lb ed="R049" n="0441a01"/>之心爲愈。以序主旣弘贊三寶訖故。序入普賢勸發品。見彼序文。該盡一經之始終。故樂土准經。當以三
<lb ed="X" n="0346a04"/><lb ed="R049" n="0441a02"/>變淨土爲樂土。亦可指<name role="" type="person">西方極樂世界</name>名樂土。所以然者。以經有文故。藥王菩薩本事品云。如來滅後。後
<lb ed="X" n="0346a05"/><lb ed="R049" n="0441a03"/>五百歲。若有女人。聞是經典。如說脩行。於此命終。卽往<name role="" type="person">安樂世界</name>阿彌陀佛。大菩薩衆。圍繞住處。生蓮華
<lb ed="X" n="0346a06"/><lb ed="R049" n="0441a04"/>中寶座之上。是也。玄猷。卽經火不能焚。水不能漂。汝之功德。唯除如來。其諸聲聞辟支佛。乃至菩薩智慧
<lb ed="X" n="0346a07"/><lb ed="R049" n="0441a05"/>禪定。無有與汝等者。准此。以一女流持經。其功德。便度越三乘法衆。寧不爲玄猷乎</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0346a08"/><lb ed="R049" n="0441a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0346a0801">弘贊莫窮永貽諸後云爾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0346a09"/><lb ed="R049" n="0441a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0346a0901">此結歸序題。序主謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0346a0901" n="0346a0901"/><anchor xml:id="beg0346a0901" n="0346a0901"/>已<anchor xml:id="end0346a0901"/>作此一序。人微言輕。如撮
<lb ed="X" n="0346a10"/><lb ed="R049" n="0441a08"/>土之助泰山。勺水之益滄溟。莫能窮盡經之功德
<lb ed="X" n="0346a11"/><lb ed="R049" n="0441a09"/>萬分之一。但願由此序。而俾此經永遠貽諸後世。
<lb ed="X" n="0346a12"/><lb ed="R049" n="0441a10"/>表區區一念護法之誠也。云爾者。謂一序所云。如
<lb ed="X" n="0346a13"/><lb ed="R049" n="0441a11"/>此爾爾。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0346a14"/><lb ed="R049" n="0441a12"/>
<lb ed="X" n="0346a15"/><lb ed="R049" n="0441a13"/><cb:div type="other"><head>音釋</head><cb:div type="note"><entry cb:place="inline"><form>廆</form><cb:def><p xml:id="pX31p0346a1504" cb:place="inline"><note place="inline">音會</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>冒頓</form><cb:def><p xml:id="pX31p0346a1508" cb:place="inline"><note place="inline">音麥獨</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>皝</form><cb:def><p xml:id="pX31p0346a1512" cb:place="inline"><note place="inline">音晃</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>氐</form><cb:def><p xml:id="pX31p0346a1515" cb:place="inline"><note place="inline">音底</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>烜</form><cb:def><p xml:id="pX31p0346a1518" cb:place="inline"><note place="inline">音絢</note>。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0346a16"/><lb ed="R049" n="0441a14"/>
<lb ed="X" n="0346a17"/><lb ed="R049" n="0441a15"/><cb:div type="other"><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0346a1701">妙法蓮華經弘傳序</p></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0346a18"/>
<lb ed="X" n="0346a19"/>
<lb ed="X" n="0346a20"/>
<lb ed="X" n="0346a21"/>
<lb ed="X" n="0346a22"/><cb:docNumber>No. 608</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0346a23"/><lb ed="R049" n="0442a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>妙法蓮華經知音卷第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0346a24"/>
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0346b" n="0346b"/>
<lb ed="X" n="0346b01"/><lb ed="R049" n="0442a02"/><byline cb:type="other">姚秦三藏法師　鳩摩羅什　譯</byline>
<lb ed="X" n="0346b02"/><lb ed="R049" n="0442a03"/><byline cb:type="author">明護國金剛寺住持　如愚　著</byline>
<lb ed="X" n="0346b03"/>
<lb ed="X" n="0346b04"/><lb ed="R049" n="0442a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">序品第一</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0346b0401">妙等四字。爲所詮。經爲能詮。法喩名題。義解見前。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0346b05"/><lb ed="R049" n="0442a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0346b0501">妙法蓮華經序品第一</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0346b06"/><lb ed="R049" n="0442a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0346b0601">此依經題。立品題也。品題各連經題名者。以經題
<lb ed="X" n="0346b07"/><lb ed="R049" n="0442a07"/>爲總。品題爲別。品雖各有類聚。總屬妙法蓮華經。
<lb ed="X" n="0346b08"/><lb ed="R049" n="0442a08"/>故此經二十八品。准常爲三分。序品一品。爲序分。
<lb ed="X" n="0346b09"/><lb ed="R049" n="0442a09"/>方便至常不輕。計十九品。爲正宗分。如來神力至
<lb ed="X" n="0346b10"/><lb ed="R049" n="0442a10"/>普賢勸發。計八品。爲流通分。序分一品。有通有別。
<lb ed="X" n="0346b11"/><lb ed="R049" n="0442a11"/>如是我聞。至各禮佛足退坐一面。爲通序。諸經通
<lb ed="X" n="0346b12"/><lb ed="R049" n="0442a12"/>用此式。爾時世尊四衆圍繞。至佛當爲除斷令盡
<lb ed="X" n="0346b13"/><lb ed="R049" n="0442a13"/>無有餘。爲別序。別序此經發起之因緣。雖曰序分
<lb ed="X" n="0346b14"/><lb ed="R049" n="0442a14"/>正宗流通。大義實盡於此。諸品之名。唯藥王本事
<lb ed="X" n="0346b15"/><lb ed="R049" n="0442a15"/>品。及提婆達多品。是佛自說。餘或譯人所置。令讀
<lb ed="X" n="0346b16"/><lb ed="R049" n="0442a16"/>誦受持者。見品題。則知一品之大義。序品者。叙列
<lb ed="X" n="0346b17"/><lb ed="R049" n="0442a17"/>起敎之源本。明此經何人而說。在何地方而說。爲
<lb ed="X" n="0346b18"/><lb ed="R049" n="0442a18"/>何人而說。因何事而說。說竟成何果報。故曰序品
<lb ed="X" n="0346b19"/><lb ed="R049" n="0442b01"/><note place="inline">中阿含經云。<g ref="#CB00849">䟦</g>渠。此翻爲品。天台云。義類同聚。名品</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0346b20"/><lb ed="R049" n="0442b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0346b2001">如是我聞一時佛住<note place="inline">至</note>盡諸有結心得自在。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0346b21"/><lb ed="R049" n="0442b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0346b2101">此一名證信序。謂凡諸經。有如是等數行文言。能
<lb ed="X" n="0346b22"/><lb ed="R049" n="0442b04"/>使人證入法身。信有三寶故。如是者。准智論。爲信
<lb ed="X" n="0346b23"/><lb ed="R049" n="0442b05"/>成就也。佛法大海。信爲能入。信則言如是。不信則
<lb ed="X" n="0346b24"/><lb ed="R049" n="0442b06"/>言不如是。故五位。信位居初。十一善法。信亦爲首。
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0346c" n="0346c"/>
<lb ed="X" n="0346c01"/><lb ed="R049" n="0442b07"/>信心之前。更無勝法。依此信本。解行證始立。劉<anchor xml:id="nkr_note_add_0346c0101" n="0346c0101"/><anchor xml:id="beg0346c0101" n="0346c0101"/>虯<anchor xml:id="end0346c0101"/>
<lb ed="X" n="0346c02"/><lb ed="R049" n="0442b08"/>云。聖人說法。但爲顯如。唯如爲是。故稱如是。我聞
<lb ed="X" n="0346c03"/><lb ed="R049" n="0442b09"/>者。聞成就也。我卽阿難五蘊假名。聞謂耳根發識。
<lb ed="X" n="0346c04"/><lb ed="R049" n="0442b10"/>廢別從總。故云我聞。合上如是。爲指法之辭。云如
<lb ed="X" n="0346c05"/><lb ed="R049" n="0442b11"/>是之法。我從佛聞。然我有四種。一凡夫徧計之我。
<lb ed="X" n="0346c06"/><lb ed="R049" n="0442b12"/>二外道神我。三大小乘人假我。四法身眞我。今揀
<lb ed="X" n="0346c07"/><lb ed="R049" n="0442b13"/>非餘。故云假名。乃隨世流布。以便生賓。稱之爲我。
<lb ed="X" n="0346c08"/><lb ed="R049" n="0442b14"/>大小乘人。辨聞不同。有云耳根。有云耳識。有云根
<lb ed="X" n="0346c09"/><lb ed="R049" n="0442b15"/>識和合。今從後義。問曰。旣曰耳根發識。合云耳聞。
<lb ed="X" n="0346c10"/><lb ed="R049" n="0442b16"/>奚言我聞。答曰。以耳爲六根之別。我乃一身之主。
<lb ed="X" n="0346c11"/><lb ed="R049" n="0442b17"/>廢別耳。從總我。故言我聞。楞嚴經云。此方眞敎體。
<lb ed="X" n="0346c12"/><lb ed="R049" n="0442b18"/>淸淨在音聞。欲取三摩地。實以聞中入。則聞之一
<lb ed="X" n="0346c13"/><lb ed="R049" n="0443a01"/>字。乃娑婆敎體。故一切經首置之。一時者。時成就
<lb ed="X" n="0346c14"/><lb ed="R049" n="0443a02"/>也。師資合會。說聽究竟。故言一時。不拘春夏秋冬
<lb ed="X" n="0346c15"/><lb ed="R049" n="0443a03"/>子午卯酉等時。以佛說法。四十九年。總爲一大時
<lb ed="X" n="0346c16"/><lb ed="R049" n="0443a04"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0346001" n="0346001"/>故。佛者。具云勃陀。此云覺者。謂自覺覺他。覺行圓
<lb ed="X" n="0346c17"/><lb ed="R049" n="0443a05"/>滿。爲說此經之法主。乃六種成就中。主成就。卽釋
<lb ed="X" n="0346c18"/><lb ed="R049" n="0443a06"/>迦牟尼文佛也。住者。四威儀之一。約能住。則住屬
<lb ed="X" n="0346c19"/><lb ed="R049" n="0443a07"/>佛。約所住。則住屬<name role="" type="person">王舍城</name>等處。又此數句。是佛將
<lb ed="X" n="0346c20"/><lb ed="R049" n="0443a08"/>涅槃時。阿難請問。一切經首。當置何語。佛命置如
<lb ed="X" n="0346c21"/><lb ed="R049" n="0443a09"/>是我聞一時佛住某處。使天下後世。知佛法有源
<lb ed="X" n="0346c22"/><lb ed="R049" n="0443a10"/>本。非世人可妄作也。一以斷疑。二以息諍。三以簡
<lb ed="X" n="0346c23"/><lb ed="R049" n="0443a11"/>邪。有此三益。佛命置之經首。斷疑者。阿難陞座。相
<lb ed="X" n="0346c24"/><lb ed="R049" n="0443a12"/>好如佛。衆起三疑。一疑佛重起。二疑他方佛來。三
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0347a" n="0347a"/>
<lb ed="X" n="0347a01"/><lb ed="R049" n="0443a13"/>疑阿難成佛。及擧如是等語。三疑頓息。息諍者。謂
<lb ed="X" n="0347a02"/><lb ed="R049" n="0443a14"/>不言我從佛聞。是自有制作。則諍論起矣。簡邪者。
<lb ed="X" n="0347a03"/><lb ed="R049" n="0443a15"/>謂外道邪法經首。皆置阿憂二字。阿者言無。憂者
<lb ed="X" n="0347a04"/><lb ed="R049" n="0443a16"/>言有。外道謂。萬法雖多。不出有無爲吉。佛法異彼。
<lb ed="X" n="0347a05"/><lb ed="R049" n="0443a17"/>故云簡邪<note place="inline">舊解無此補之</note>。<name role="" type="person">王舍城</name>等者。處成就也。昔爲駁
<lb ed="X" n="0347a06"/><lb ed="R049" n="0443a18"/>足王與千<anchor xml:id="nkr_note_orig_0347001" n="0347001"/>子。共立舍宅之都。故名王舍。乃摩揭提
<lb ed="X" n="0347a07"/><lb ed="R049" n="0443b01"/>國。國王卽阿闍世。耆闍崛云靈鷲。解見前序。是佛
<lb ed="X" n="0347a08"/><lb ed="R049" n="0443b02"/>所居。說此經之地。先城後山。尊地主也。與大比丘
<lb ed="X" n="0347a09"/><lb ed="R049" n="0443b03"/>等者。衆成就也。是此經當受記成佛之人。比丘羅
<lb ed="X" n="0347a10"/><lb ed="R049" n="0443b04"/>漢。准餘經各有翻譯訓釋。茲不贅。但以本經相釋。
<lb ed="X" n="0347a11"/><lb ed="R049" n="0443b05"/>大比丘一句。標列其數<note place="inline">正法華經。但標千二百人</note>。皆是下。解釋
<lb ed="X" n="0347a12"/><lb ed="R049" n="0443b06"/>其大之所以。謂稱比丘則<anchor xml:id="nkr_note_add_0347a1201" n="0347a1201"/><anchor xml:id="beg0347a1201" n="0347a1201"/>已<anchor xml:id="end0347a1201"/>。何言大也。以皆是阿
<lb ed="X" n="0347a13"/><lb ed="R049" n="0443b07"/>羅漢故。對下學無學二千人而言。以顯未證四果
<lb ed="X" n="0347a14"/><lb ed="R049" n="0443b08"/>大阿羅漢。則名小比丘也。諸漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0347a1401" n="0347a1401"/><anchor xml:id="beg0347a1401" n="0347a1401"/>已<anchor xml:id="end0347a1401"/>盡者。三界果喪
<lb ed="X" n="0347a15"/><lb ed="R049" n="0443b09"/>也。無復煩惱者。四住因亡也。一等出家爲僧。皆佛
<lb ed="X" n="0347a16"/><lb ed="R049" n="0443b10"/>弟子。元無大小之別。但漏盡無惱爲大。否則小也。
<lb ed="X" n="0347a17"/><lb ed="R049" n="0443b11"/>逮得<anchor xml:id="nkr_note_add_0347a1701" n="0347a1701"/><anchor xml:id="beg0347a1701" n="0347a1701"/>己<anchor xml:id="end0347a1701"/>利等者。陽似嘆德。陰實斥過。以不肯同菩
<lb ed="X" n="0347a18"/><lb ed="R049" n="0443b12"/>薩<anchor xml:id="nkr_note_add_0347a1801" n="0347a1801"/><anchor xml:id="beg0347a1801" n="0347a1801"/>己<anchor xml:id="end0347a1801"/>利利人。但圖自身滅盡三有見思之結惑。使
<lb ed="X" n="0347a19"/><lb ed="R049" n="0443b13"/>三界因亡。未來不漏入煩惱坑中。則分段果喪。三
<lb ed="X" n="0347a20"/><lb ed="R049" n="0443b14"/>明六通。從心所欲。惟利無害。自在而<anchor xml:id="nkr_note_add_0347a2001" n="0347a2001"/><anchor xml:id="beg0347a2001" n="0347a2001"/>已<anchor xml:id="end0347a2001"/>。心自在簡
<lb ed="X" n="0347a21"/><lb ed="R049" n="0443b15"/>非菩薩法自在。此經將要授記二乘人。學菩薩發
<lb ed="X" n="0347a22"/><lb ed="R049" n="0443b16"/>大心。故嘆德中。寓有抑辭。下出名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0347a23"/><lb ed="R049" n="0443b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0347a2301">其名曰<name role="" type="person">阿若憍陳如</name><note place="inline">至</note>如是衆所知識大阿羅漢等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0347a24"/><lb ed="R049" n="0443b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0347a2401">梵語<name role="" type="person">阿若憍陳如</name>。此云最初解。摩訶云大。迦葉云
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0347b" n="0347b"/>
<lb ed="X" n="0347b01"/><lb ed="R049" n="0444a01"/>飮光。<name role="" type="person">優樓頻</name>螺云木瓜林。依林住彰名。伽耶云城。
<lb ed="X" n="0347b02"/><lb ed="R049" n="0444a02"/>依城住彰名。那提云河。依河住彰名。舍利弗云身
<lb ed="X" n="0347b03"/><lb ed="R049" n="0444a03"/>子。<name role="" type="person">大目犍連</name>云<anchor xml:id="nkr_note_add_0347b0301" n="0347b0301"/><anchor xml:id="beg0347b0301" n="0347b0301"/>采<anchor xml:id="end0347b0301"/>菽氏。迦旃延云文飾。阿菟樓駄
<lb ed="X" n="0347b04"/><lb ed="R049" n="0444a04"/>云無貧。<name role="" type="person">劫賓那</name>云房宿。<name role="" type="person">憍梵鉢</name>提云牛呞。離婆多
<lb ed="X" n="0347b05"/><lb ed="R049" n="0444a05"/>云星宿。畢陵伽婆蹉云餘習。<name role="" type="person">薄拘羅</name>云善容。摩訶
<lb ed="X" n="0347b06"/><lb ed="R049" n="0444a06"/>拘絺羅云大膝。難陀云喜。<name role="" type="person">孫陀羅難陀</name>云艶喜。富
<lb ed="X" n="0347b07"/><lb ed="R049" n="0444a07"/>樓那彌多羅尼子云<name role="" type="person">滿慈子</name>。須菩提云空生。阿難
<lb ed="X" n="0347b08"/><lb ed="R049" n="0444a08"/>云慶喜。羅睺羅云障覆。此萬二千之首領。故云如
<lb ed="X" n="0347b09"/><lb ed="R049" n="0444a09"/>是等。其名其德。出處多端。餘經具述。此不繁引<note place="inline">此爲
<lb ed="X" n="0347b10"/><lb ed="R049" n="0444a10"/>三周說法得授記者伏案</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0347b11"/><lb ed="R049" n="0444a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0347b1101">復有學無學二千人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0347b12"/><lb ed="R049" n="0444a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0347b1201">此所謂比丘。非大比丘也。研眞斷惑名學。眞窮惑
<lb ed="X" n="0347b13"/><lb ed="R049" n="0444a13"/>盡名無學。此二千人。卽學於<name role="" type="person">阿若憍陳如</name>等之弟
<lb ed="X" n="0347b14"/><lb ed="R049" n="0444a14"/>子輩。廼初二果之人<note place="inline">爲後授學無學記品伏案</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0347b15"/><lb ed="R049" n="0444a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0347b1501"><name role="" type="person">摩訶波闍波提</name>比丘尼<note place="inline">至</note>亦與眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0347b16"/><lb ed="R049" n="0444a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0347b1601">上男僧。此女僧。<name role="" type="person">摩訶波闍波提</name>云<name role="" type="person">大愛道</name>。又名尼
<lb ed="X" n="0347b17"/><lb ed="R049" n="0444a17"/>衆主。是佛姨母。<name role="" type="person">耶輸陀羅</name>云華色。是佛在俗后。故
<lb ed="X" n="0347b18"/><lb ed="R049" n="0444a18"/>連佛子羅睺以標名。此序出家二衆<note place="inline">爲後持品得記之案</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0347b19"/><lb ed="R049" n="0444b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0347b1901">菩薩摩訶薩八萬人<note place="inline">至</note>能度無數百千衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0347b20"/><lb ed="R049" n="0444b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0347b2001">菩薩下標其數。皆於下嘆其德。菩薩所以異乎二
<lb ed="X" n="0347b21"/><lb ed="R049" n="0444b03"/>乘者。在上求下化。福慧雙修。具足四無量心也。於
<lb ed="X" n="0347b22"/><lb ed="R049" n="0444b04"/>阿耨菩提不退轉者。大喜也。得總持辯才。轉不退
<lb ed="X" n="0347b23"/><lb ed="R049" n="0444b05"/>轉法輪者。大悲也。供無量佛。植衆德本者。大捨也。
<lb ed="X" n="0347b24"/><lb ed="R049" n="0444b06"/>常爲諸佛所歎。以慈修身。善入佛慧者。大慈也。世
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0347c" n="0347c"/>
<lb ed="X" n="0347c01"/><lb ed="R049" n="0444b07"/>人得一名位。而永不失。尙生歡喜。況於菩提無退。
<lb ed="X" n="0347c02"/><lb ed="R049" n="0444b08"/>其不喜耶。所以初地名歡喜。且文殊等。是等覺地
<lb ed="X" n="0347c03"/><lb ed="R049" n="0444b09"/>菩薩。於菩提無退。及喜之大。可知矣。世之悲愍人
<lb ed="X" n="0347c04"/><lb ed="R049" n="0444b10"/>貧賤之苦。濟以富貴。莫過有時有數。菩薩旣喜自
<lb ed="X" n="0347c05"/><lb ed="R049" n="0444b11"/>家得陀羅尼之總持。又喜得四無礙樂說之辯才。
<lb ed="X" n="0347c06"/><lb ed="R049" n="0444b12"/>於無量劫中。以其明辯才華。轉自所持不退之菩
<lb ed="X" n="0347c07"/><lb ed="R049" n="0444b13"/>提。與無數之衆生。令成佛果。其悲願之大。何有過
<lb ed="X" n="0347c08"/><lb ed="R049" n="0444b14"/>焉。得不退自利也。轉不退利他也。二乘人能如是
<lb ed="X" n="0347c09"/><lb ed="R049" n="0444b15"/>乎。世人以捨心。供養一賢一聖。有其限數。其捨之
<lb ed="X" n="0347c10"/><lb ed="R049" n="0444b16"/>福。莫過求人天小果。菩薩捨身命。供養無量百千
<lb ed="X" n="0347c11"/><lb ed="R049" n="0444b17"/>諸佛。不求人天福報。只願於諸佛所。植衆德本。則
<lb ed="X" n="0347c12"/><lb ed="R049" n="0444b18"/>其捨之大。可知也。世人或得一王侯長者稱歎。尙
<lb ed="X" n="0347c13"/><lb ed="R049" n="0445a01"/>自愛心。慈而不暴。以通其大人之智慧。菩薩由喜
<lb ed="X" n="0347c14"/><lb ed="R049" n="0445a02"/>悲捨之大願力。常爲諸佛所稱歎。寧不以慈脩身。
<lb ed="X" n="0347c15"/><lb ed="R049" n="0445a03"/>善入諸佛甚深無量之實慧乎。通達大智等者。謂
<lb ed="X" n="0347c16"/><lb ed="R049" n="0445a04"/>因得菩提轉法輪。自利利他。所以通大智到彼岸。
<lb ed="X" n="0347c17"/><lb ed="R049" n="0445a05"/>彼岸卽菩提也。由供佛植本。慈以修身。慧以濟人。
<lb ed="X" n="0347c18"/><lb ed="R049" n="0445a06"/>自利利他。有如此實。則有如此之名。所以名稱普
<lb ed="X" n="0347c19"/><lb ed="R049" n="0445a07"/>聞無量世界。能度無數百千衆生也。二乘人能如
<lb ed="X" n="0347c20"/><lb ed="R049" n="0445a08"/>是乎。喜之與悲。慧兼於福。明法施也。捨之與慈。福
<lb ed="X" n="0347c21"/><lb ed="R049" n="0445a09"/>兼於慧。明財施也。故以四無量心爲訓中。攝福慧
<lb ed="X" n="0347c22"/><lb ed="R049" n="0445a10"/>二嚴。及六波羅蜜。菩薩之所以爲大菩薩者。此也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0347c23"/><lb ed="R049" n="0445a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0347c2301">其名曰<name role="" type="person">文殊師利</name>菩薩<note place="inline">至</note>菩薩摩訶薩八萬人俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0347c24"/><lb ed="R049" n="0445a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0347c2401">上歎德。此列名<note place="inline">此爲後文各品當機之伏案。天台云。聲聞形出俗網。迹近如來。聞法
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0348a" n="0348a"/>
<lb ed="X" n="0348a01"/><lb ed="R049" n="0445a13"/>爲親。故前列也。天人形乖服異。迹非侍奉。聞法爲疎。故後列也。菩薩形不撿節。迹無定處。旣不同俗。復異
<lb ed="X" n="0348a02"/><lb ed="R049" n="0445a14"/>於僧。處季孟間。故置中也。摩訶稱大。廣如智論</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0348a03"/><lb ed="R049" n="0445a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0348a0301">爾時釋提桓因<note place="inline">至</note>與其眷屬萬二千天子俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0348a04"/><lb ed="R049" n="0445a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0348a0401">此序三界天王及天衆也。爾時下。欲界諸天。娑婆
<lb ed="X" n="0348a05"/><lb ed="R049" n="0445a17"/>下。色界諸天。少無色界。以無形質。不能聽法故也。
<lb ed="X" n="0348a06"/><lb ed="R049" n="0445a18"/>釋提桓因。具云釋迦因陀羅。此云能作。能作三十
<lb ed="X" n="0348a07"/><lb ed="R049" n="0445b01"/>三天之主故。復有下。是能作之臣。名月卽月宮天。
<lb ed="X" n="0348a08"/><lb ed="R049" n="0445b02"/>普香是星宮天。寶光是日宮天。此三天子。是帝釋
<lb ed="X" n="0348a09"/><lb ed="R049" n="0445b03"/>內臣。四大天王。卽東方持國。南方增長。西方廣目。
<lb ed="X" n="0348a10"/><lb ed="R049" n="0445b04"/>北方多聞。統領四洲。爲帝釋外臣。自在第五化樂
<lb ed="X" n="0348a11"/><lb ed="R049" n="0445b05"/>天。大自在第六他化樂天。此及四王忉利。欲界六
<lb ed="X" n="0348a12"/><lb ed="R049" n="0445b06"/>天也。擧下上而中攝夜摩兜率二天。娑婆云堪忍。
<lb ed="X" n="0348a13"/><lb ed="R049" n="0445b07"/>色界分四。初禪爲<name role="" type="person">娑婆世界</name>主。尸棄云頂髻。初禪
<lb ed="X" n="0348a14"/><lb ed="R049" n="0445b08"/>天主。光明二禪天主。以圓光成音。爲敎化故。等之
<lb ed="X" n="0348a15"/><lb ed="R049" n="0445b09"/>一字。攝盡三禪四禪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0348a16"/><lb ed="R049" n="0445b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0348a1601">有八龍王<note place="inline">至</note>各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0348a17"/><lb ed="R049" n="0445b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0348a1701">難陀云歡喜。<g ref="#CB02494">䟦</g>難陀云善歡喜。此兄弟二龍王。娑
<lb ed="X" n="0348a18"/><lb ed="R049" n="0445b12"/>伽羅云鹹海。和修吉云多頭。德叉迦云現毒。亦名
<lb ed="X" n="0348a19"/><lb ed="R049" n="0445b13"/>多舌。阿那婆達多云無熱惱。池名。摩那斯云大身。
<lb ed="X" n="0348a20"/><lb ed="R049" n="0445b14"/>優鉢羅云靑蓮華。亦池名。此八龍王。或因德性。或
<lb ed="X" n="0348a21"/><lb ed="R049" n="0445b15"/>因居止。各得成名。廣如他解。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0348a22"/><lb ed="R049" n="0445b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0348a2201">有四緊那羅王<note place="inline">至</note>各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0348a23"/><lb ed="R049" n="0445b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0348a2301">緊那羅云疑神。似人而頭有角。見者疑之。帝釋之
<lb ed="X" n="0348a24"/><lb ed="R049" n="0445b18"/>歌樂神也。居十寶山。凡佛說法。身現其相。歌於空
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0348b" n="0348b"/>
<lb ed="X" n="0348b01"/><lb ed="R049" n="0446a01"/>中。諸天聞之。皆來聽法。故以法妙等爲名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0348b02"/><lb ed="R049" n="0446a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0348b0201">有四乾闥婆王<note place="inline">至</note>各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0348b03"/><lb ed="R049" n="0446a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0348b0301">乾闥婆云尋香行。帝釋奏樂神。凡帝釋將奏樂。先
<lb ed="X" n="0348b04"/><lb ed="R049" n="0446a04"/>焚香。此神居十寶山中。一聞香氣。便到帝所而奏
<lb ed="X" n="0348b05"/><lb ed="R049" n="0446a05"/>樂。樂者緣幢倒擲之技。樂音者節湊金石絲竹等
<lb ed="X" n="0348b06"/><lb ed="R049" n="0446a06"/>音。美則倒擲中勝者。美音則節湊中勝者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0348b07"/><lb ed="R049" n="0446a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0348b0701">有四阿修羅王<note place="inline">至</note>各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0348b08"/><lb ed="R049" n="0446a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0348b0801">阿修羅云非天。又云無端正。因中作福帶嗔。感果
<lb ed="X" n="0348b09"/><lb ed="R049" n="0446a09"/>與天同。而非同天之受用。故云非天。男醜女美故。
<lb ed="X" n="0348b10"/><lb ed="R049" n="0446a10"/>又云無端正。婆稚云團圓。佉羅騫駄云廣肩。毗摩
<lb ed="X" n="0348b11"/><lb ed="R049" n="0446a11"/>質多羅云淨心。羅睺云障蔽。與帝釋戰。卽障蔽日
<lb ed="X" n="0348b12"/><lb ed="R049" n="0446a12"/>月也。閻浮人行善多則帝釋勝。行惡多則修羅勝。
<lb ed="X" n="0348b13"/><lb ed="R049" n="0446a13"/>四天王所以恒察人間善惡。願天勝也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0348b14"/><lb ed="R049" n="0446a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0348b1401">有四迦樓羅王<note place="inline">至</note>各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0348b15"/><lb ed="R049" n="0446a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0348b1501">迦樓羅云金翅鳥。其翅金色。兩開則廣三百三十
<lb ed="X" n="0348b16"/><lb ed="R049" n="0446a16"/>六萬里。扇開海水。取龍爲食。懾伏羣類。故云大威
<lb ed="X" n="0348b17"/><lb ed="R049" n="0446a17"/>德。形踰羣類。故云大身。食龍飽足。故云大滿。頸有
<lb ed="X" n="0348b18"/><lb ed="R049" n="0446a18"/>摩尼之珠。故云如意。自天至此。名八部。其間少夜
<lb ed="X" n="0348b19"/><lb ed="R049" n="0446b01"/>叉及摩睺羅伽二部。夜叉云捷疾鬼。食人之屬。攝
<lb ed="X" n="0348b20"/><lb ed="R049" n="0446b02"/>在四天王部下。摩睺羅伽云大蟒神。攝在八龍王
<lb ed="X" n="0348b21"/><lb ed="R049" n="0446b03"/>部中。故不另言也。戒多乘少。爲諸天眷屬。乘急戒
<lb ed="X" n="0348b22"/><lb ed="R049" n="0446b04"/>緩。爲餘七部眷屬。乘戒俱急。爲菩薩。乘戒俱緩。則
<lb ed="X" n="0348b23"/><lb ed="R049" n="0446b05"/>墮三途。凡是八部中王。皆是大願力菩薩應身。以
<lb ed="X" n="0348b24"/><lb ed="R049" n="0446b06"/>四攝法。爲敎化者<note place="inline">爲後舍利弗得記時慶讚。及法師品授廣記案</note>。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0348c" n="0348c"/>
<lb ed="X" n="0348c01"/><lb ed="R049" n="0446b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0348c0101">韋提希子阿闍世王與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0348c02"/><lb ed="R049" n="0446b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0348c0201">韋提希云思惟。<name role="" type="person">甁沙王</name>夫人也。阿闍世云無指。又
<lb ed="X" n="0348c03"/><lb ed="R049" n="0446b09"/>云未生怨。<name role="" type="person">王舍城</name>之國王也。初韋提懷阿闍王。相
<lb ed="X" n="0348c04"/><lb ed="R049" n="0446b10"/>師占曰。此兒生<anchor xml:id="nkr_note_add_0348c0401" n="0348c0401"/><anchor xml:id="beg0348c0401" n="0348c0401"/>已<anchor xml:id="end0348c0401"/>。定害父母。王信其言。阿闍始生。
<lb ed="X" n="0348c05"/><lb ed="R049" n="0446b11"/>命撲殺之。但損一指。故名無指。宮人潛養。呼爲善
<lb ed="X" n="0348c06"/><lb ed="R049" n="0446b12"/>見。後害父母。果如相言。故又名未生怨。得佛敎化。
<lb ed="X" n="0348c07"/><lb ed="R049" n="0446b13"/>知非悔過。一墮地獄。卽生天上<note place="inline">文句引普超經云。世王從文殊懺悔。
<lb ed="X" n="0348c08"/><lb ed="R049" n="0446b14"/>得柔順忍。命終入賓叱羅地獄。卽入卽出。生上方佛土。彌勒出時名不動菩薩。後當作佛。號淨界如來。准
<lb ed="X" n="0348c09"/><lb ed="R049" n="0446b15"/>涅槃第十九及二十經。還是得佛敎化。知非悔過。發菩提心。而生天也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0348c10"/><lb ed="R049" n="0446b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0348c1001">各禮佛足退坐一面。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0348c11"/><lb ed="R049" n="0446b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0348c1101">謂四衆八部等。無論僧俗。俱各頂禮佛足。退坐一
<lb ed="X" n="0348c12"/><lb ed="R049" n="0446b18"/>面。以待說法也。一面者。謂佛在衆中說法。無前後
<lb ed="X" n="0348c13"/><lb ed="R049" n="0447a01"/>左右。俱見佛面。故此言一面。下言圍繞。圍繞於前
<lb ed="X" n="0348c14"/><lb ed="R049" n="0447a02"/>後左右一面也。釋通序竟。下釋別序。別序有三節。
<lb ed="X" n="0348c15"/><lb ed="R049" n="0447a03"/>冥顯開示悟入一大事因緣之方便。初從爾時世
<lb ed="X" n="0348c16"/><lb ed="R049" n="0447a04"/>尊四衆圍繞起。至歡喜合掌一心觀佛止。是佛將
<lb ed="X" n="0348c17"/><lb ed="R049" n="0447a05"/>要與二乘人。授記作佛。恐其安於小果。迷其大道。
<lb ed="X" n="0348c18"/><lb ed="R049" n="0447a06"/>故先說無量義經。名敎菩薩法。欲二乘人從聞思
<lb ed="X" n="0348c19"/><lb ed="R049" n="0447a07"/>修。開佛知見者矣。又入無量義處三昧。是佛爲二
<lb ed="X" n="0348c20"/><lb ed="R049" n="0447a08"/>乘人。入三摩地。示佛知見者矣。先說經。後入定。從
<lb ed="X" n="0348c21"/><lb ed="R049" n="0447a09"/>今時至實際。所謂先以定動也。次從爾時佛放眉
<lb ed="X" n="0348c22"/><lb ed="R049" n="0447a10"/>間白毫相先起。至以佛舍利起七寶塔止。是佛見
<lb ed="X" n="0348c23"/><lb ed="R049" n="0447a11"/>二乘人不知動定。特從眉間。放白毫相光。圓現法
<lb ed="X" n="0348c24"/><lb ed="R049" n="0447a12"/>界事相生佛始終。示人人本有一無位眞人。在六
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0349a" n="0349a"/>
<lb ed="X" n="0349a01"/><lb ed="R049" n="0447a13"/>根門頭。日夜放光動地。欲二乘人悟佛知見者矣。
<lb ed="X" n="0349a02"/><lb ed="R049" n="0447a14"/>三從爾時彌勒菩薩起。至品末文殊云佛當爲除
<lb ed="X" n="0349a03"/><lb ed="R049" n="0447a15"/>斷令盡無有餘止。是佛見二乘人根鈍而不悟。密
<lb ed="X" n="0349a04"/><lb ed="R049" n="0447a16"/>遣二人。卽求窮子。具陳上事。欲二乘人入佛之知
<lb ed="X" n="0349a05"/><lb ed="R049" n="0447a17"/>見者矣。定中放光。二大士而復問答者。從實際至
<lb ed="X" n="0349a06"/><lb ed="R049" n="0447a18"/>今時。所謂後以智拔也。二乘人旣不入。故勞我世
<lb ed="X" n="0349a07"/><lb ed="R049" n="0447b01"/>尊。從三昧安詳而起。有方便之談。起正宗分也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0349a08"/><lb ed="R049" n="0447b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0349a0801">爾時世尊四衆圍繞<note place="inline">至</note>歡喜合掌一心觀佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0349a09"/><lb ed="R049" n="0447b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0349a0901">爾時下。承上文。而叙佛甞說經。不簡二乘人。今日
<lb ed="X" n="0349a10"/><lb ed="R049" n="0447b04"/>爲諸菩薩說大乘經。則簡二乘人矣。名無量義。則
<lb ed="X" n="0349a11"/><lb ed="R049" n="0447b05"/>顯二乘人。甞所聞之義。皆有量矣。敎菩薩下。謂云
<lb ed="X" n="0349a12"/><lb ed="R049" n="0447b06"/>何爲大乘。以是敎菩薩法故。云何名無量義。以是
<lb ed="X" n="0349a13"/><lb ed="R049" n="0447b07"/>諸佛所護念故。此方便品中。所以有其智慧門難
<lb ed="X" n="0349a14"/><lb ed="R049" n="0447b08"/>解難入之權智也<note place="inline">准起信論。大有三義。謂體相用。乘有二義。一切諸佛本所乘。一
<lb ed="X" n="0349a15"/><lb ed="R049" n="0447b09"/>切菩薩當所乘</note>。佛廼如此說者。欲激動二乘人。而二乘人
<lb ed="X" n="0349a16"/><lb ed="R049" n="0447b10"/>不動者。意謂旣敎菩薩。於我何有。故佛說此經<anchor xml:id="nkr_note_add_0349a1601" n="0349a1601"/><anchor xml:id="beg0349a1601" n="0349a1601"/>已<anchor xml:id="end0349a1601"/>。
<lb ed="X" n="0349a17"/><lb ed="R049" n="0447b11"/>卽結跏趺坐。入無量義處三昧。使二乘人。明見敎
<lb ed="X" n="0349a18"/><lb ed="R049" n="0447b12"/>菩薩法。不離吾人身心之不動處。非二乘人全無。
<lb ed="X" n="0349a19"/><lb ed="R049" n="0447b13"/>此方便品中。所以有諸佛智慧甚深無量之實智
<lb ed="X" n="0349a20"/><lb ed="R049" n="0447b14"/>也。二乘人不解。意謂諸佛甚深無量義定。我何能
<lb ed="X" n="0349a21"/><lb ed="R049" n="0447b15"/>入。只得天雨四華。地搖六震。天地無情尙爲動雨。
<lb ed="X" n="0349a22"/><lb ed="R049" n="0447b16"/>而四衆八部及人王等。反不迴頭轉腦。知有此一
<lb ed="X" n="0349a23"/><lb ed="R049" n="0447b17"/>段眞光。爲自家分內事。却歡喜觀佛。是何辜負我
<lb ed="X" n="0349a24"/><lb ed="R049" n="0447b18"/>世尊。要爲二乘人。開佛知見。無緣之慈乎。宗門所
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0349b" n="0349b"/>
<lb ed="X" n="0349b01"/><lb ed="R049" n="0448a01"/>謂。貪觀眼前浪。失却手中橈。只知說經入定者是
<lb ed="X" n="0349b02"/><lb ed="R049" n="0448a02"/>佛。雨華震動者是天地。而不知能觀能雨能動者。
<lb ed="X" n="0349b03"/><lb ed="R049" n="0448a03"/>總是自家一尊活佛之知見也<note place="inline">將說此經。結集者先叙無量義經者。
<lb ed="X" n="0349b04"/><lb ed="R049" n="0448a04"/>是欲明佛四十年來所說華嚴阿含方等般若等經。一得此經。會通小大權實。其能詮之名。皆是大
<lb ed="X" n="0349b05"/><lb ed="R049" n="0448a05"/>乘。所詮之義。皆成諸佛智慧甚深無量也。或者使後世知說此經。在彼經之後。一大時敎。卽彼成此。
<lb ed="X" n="0349b06"/><lb ed="R049" n="0448a06"/>圓融行布次第。不相礙也。不然。無量義處三昧爲彼經所詮。奚用爲此經之瑞。天台訓身心不動云。
<lb ed="X" n="0349b07"/><lb ed="R049" n="0448a07"/>與所緣相應。身之本源。湛若虗空。心之理性。畢竟常寂。以此持於身心。故不動也。稱爲無量者。從此
<lb ed="X" n="0349b08"/><lb ed="R049" n="0448a08"/>一法。出無量法。若作序義。身法運動。今令不動。心法分別。今不分別。故曰身心不動。餘義詳乎無量
<lb ed="X" n="0349b09"/><lb ed="R049" n="0448a09"/>義經。天雨四華。據文是應佛說無量義經之瑞。亦叙爲此經瑞者。以此經始。適諸佛本意。故天卽雨
<lb ed="X" n="0349b10"/><lb ed="R049" n="0448a10"/>小大適意華以應之。以曼陀羅。云適意故。此經旣是敎菩薩柔輭之法。不比聲聞剛強。但能斷惑。不
<lb ed="X" n="0349b11"/><lb ed="R049" n="0448a11"/>能柔輭。恒順衆生。故天卽雨小大柔軟華以應之。以曼殊沙。云柔軟故。普佛世界六種震動者。是佛
<lb ed="X" n="0349b12"/><lb ed="R049" n="0448a12"/>入無量義處三昧。神力使然。以萬八千佛土言之。是何等廣大高厚。苟非先以定力震通。則彼此質
<lb ed="X" n="0349b13"/><lb ed="R049" n="0448a13"/>礙。毫毛一光。奚能徧照。見於彼土法會大衆。豈能卽近而見其遠哉。故將放光。先動地也。六種者。動
<lb ed="X" n="0349b14"/><lb ed="R049" n="0448a14"/>涌起震吼擊也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0349b15"/><lb ed="R049" n="0448a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0349b1501">爾時佛放眉間白毫相光<note place="inline">至</note>以佛舍利起七寶塔。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0349b16"/><lb ed="R049" n="0448a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0349b1601">爾時佛放眉間下。眼耳鼻舌。各司其能。眉無所職。
<lb ed="X" n="0349b17"/><lb ed="R049" n="0448a17"/>位居其上。所謂當其無有器之用。故佛將爲二乘
<lb ed="X" n="0349b18"/><lb ed="R049" n="0448a18"/>人。說授記一大事因緣。成佛之本末究竟。先於眉
<lb ed="X" n="0349b19"/><lb ed="R049" n="0448b01"/>間白毫相中。而放其光。示佛知見不遠吾人之眉
<lb ed="X" n="0349b20"/><lb ed="R049" n="0448b02"/>睫間。二乘人何難會也。以上文身心不動會之。六
<lb ed="X" n="0349b21"/><lb ed="R049" n="0448b03"/>根皆有動。唯有兩眉不動。故光從眉間放也。白毫
<lb ed="X" n="0349b22"/><lb ed="R049" n="0448b04"/>相三十二相之一。東方爲羣動之首。萬八千世界。
<lb ed="X" n="0349b23"/><lb ed="R049" n="0448b05"/>約大數而言。靡不周徧者。言寂而常照之眞光。無
<lb ed="X" n="0349b24"/><lb ed="R049" n="0448b06"/>處無之。以上明能照之光。下至下明所照之處。阿
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0349c" n="0349c"/>
<lb ed="X" n="0349c01"/><lb ed="R049" n="0448b07"/>鼻云無間。地獄極惡之苦處。阿迦尼云色究竟。天
<lb ed="X" n="0349c02"/><lb ed="R049" n="0448b08"/>堂最善之樂處。下地獄上天堂。中攝餓鬼畜生人
<lb ed="X" n="0349c03"/><lb ed="R049" n="0448b09"/>及修羅。依正之報善惡之形有殊。寂而常照之心
<lb ed="X" n="0349c04"/><lb ed="R049" n="0448b10"/>光。直一相而無相也。盡見下。謂此光在六道衆生
<lb ed="X" n="0349c05"/><lb ed="R049" n="0448b11"/>而不減也。又見下。謂此光在三世十方諸佛而不
<lb ed="X" n="0349c06"/><lb ed="R049" n="0448b12"/>增也。以衆生本是佛。佛是衆生之所成。故見衆生
<lb ed="X" n="0349c07"/><lb ed="R049" n="0448b13"/>時。卽見彼土現在之諸佛也。及聞下。謂藉佛光。此
<lb ed="X" n="0349c08"/><lb ed="R049" n="0448b14"/>土四衆。眼中旣得見彼多土諸佛。耳中亦得聞彼
<lb ed="X" n="0349c09"/><lb ed="R049" n="0448b15"/>多土諸佛所說經法也。後文三變淨土所來分身
<lb ed="X" n="0349c10"/><lb ed="R049" n="0448b16"/>諸佛。案於此矣。幷見彼諸下。謂以一眞心之光周
<lb ed="X" n="0349c11"/><lb ed="R049" n="0448b17"/>徧。上該果海。諸佛在此光中。下徹因源。衆生亦在
<lb ed="X" n="0349c12"/><lb ed="R049" n="0448b18"/>此光中。是心佛與衆生。三無差別矣。佛與衆生。位
<lb ed="X" n="0349c13"/><lb ed="R049" n="0449a01"/>且懸殊。而共一光。豈比丘等四衆修行。得二乘之
<lb ed="X" n="0349c14"/><lb ed="R049" n="0449a02"/>道者。又不在於光中耶。二乘人亦可以因是而悟
<lb ed="X" n="0349c15"/><lb ed="R049" n="0449a03"/>入矣。奈何哉。二乘人不信。甘心爲聲聞。而不願學
<lb ed="X" n="0349c16"/><lb ed="R049" n="0449a04"/>菩薩乎。故示比丘等四衆。後光中復見彼多土諸
<lb ed="X" n="0349c17"/><lb ed="R049" n="0449a05"/>菩薩種種因緣。信解相貌。俱在常寂心光中。而行
<lb ed="X" n="0349c18"/><lb ed="R049" n="0449a06"/>六度萬行。求成諸佛之道也。復見諸佛般涅槃者。
<lb ed="X" n="0349c19"/><lb ed="R049" n="0449a07"/>謂彼多土十方諸佛。旣在我佛光中說法。現前成
<lb ed="X" n="0349c20"/><lb ed="R049" n="0449a08"/>佛矣。種種菩薩。又在我佛光中行道。未來成佛矣。
<lb ed="X" n="0349c21"/><lb ed="R049" n="0449a09"/>恐此土會衆。謂成道說法時。光明則有。涅槃之時。
<lb ed="X" n="0349c22"/><lb ed="R049" n="0449a10"/>光明則無。故又示彼多土諸佛般涅槃者。亦在此
<lb ed="X" n="0349c23"/><lb ed="R049" n="0449a11"/>佛之光明中也。經云。縱汝形消命光遷謝。此性云
<lb ed="X" n="0349c24"/><lb ed="R049" n="0449a12"/>何爲汝有無。如是則生者未甞生。長者因子不信
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0350a" n="0350a"/>
<lb ed="X" n="0350a01"/><lb ed="R049" n="0449a13"/>是父。脫珍御而隱勝現劣焉。滅者亦何甞滅。醫王
<lb ed="X" n="0350a02"/><lb ed="R049" n="0449a14"/>因子不服藥。而示往他土矣。此佛知見。所以爲不
<lb ed="X" n="0350a03"/><lb ed="R049" n="0449a15"/>生不滅也。復見諸佛般涅槃後等者。謂彼多土諸
<lb ed="X" n="0350a04"/><lb ed="R049" n="0449a16"/>佛應化之身雖滅。此經所詮生佛等有之法性常
<lb ed="X" n="0350a05"/><lb ed="R049" n="0449a17"/>存。衆生能持此經。經中<anchor xml:id="nkr_note_add_0350a0501" n="0350a0501"/><anchor xml:id="beg0350a0501" n="0350a0501"/>已<anchor xml:id="end0350a0501"/>有如來全身舍利。不須
<lb ed="X" n="0350a06"/><lb ed="R049" n="0449a18"/>復起塔寺也。如是則寶塔品中。會諸佛。圓證前法。
<lb ed="X" n="0350a07"/><lb ed="R049" n="0449b01"/>過去<name role="" type="person">多寶佛塔</name>。先案於此矣。是知光中圓現生佛
<lb ed="X" n="0350a08"/><lb ed="R049" n="0449b02"/>始終。無非法界實相。諸佛一大事因緣。本末究竟。
<lb ed="X" n="0350a09"/><lb ed="R049" n="0449b03"/>業<anchor xml:id="nkr_note_add_0350a0901" n="0350a0901"/><anchor xml:id="beg0350a0901" n="0350a0901"/>已<anchor xml:id="end0350a0901"/>畢矣。上根利智之人。不待吾佛從三昧安詳
<lb ed="X" n="0350a10"/><lb ed="R049" n="0449b04"/>而起。吿舍利弗。則<anchor xml:id="nkr_note_add_0350a1001" n="0350a1001"/><anchor xml:id="beg0350a1001" n="0350a1001"/>已<anchor xml:id="end0350a1001"/>徹矣。何則先說無量義經。卽
<lb ed="X" n="0350a11"/><lb ed="R049" n="0449b05"/>入無量義定者。廼示此心照而常寂也。又從定中。
<lb ed="X" n="0350a12"/><lb ed="R049" n="0449b06"/>雨華動地放光者。廼示此心寂而常照也。寂而常
<lb ed="X" n="0350a13"/><lb ed="R049" n="0449b07"/>照。諸佛不異衆生。照而常寂。衆生本是諸佛。何所
<lb ed="X" n="0350a14"/><lb ed="R049" n="0449b08"/>往而不達。而二乘人。都不信耶。由是下文有二大
<lb ed="X" n="0350a15"/><lb ed="R049" n="0449b09"/>士。示問答。會古今也<note place="inline">詳經文理。說經入定。天華地動。感悅衆喜。都是說此經前
<lb ed="X" n="0350a16"/><lb ed="R049" n="0449b10"/>一層事。唯放光一瑞。始爲此經發端。然經家叙置總爲此經六瑞者。如云國家將興。必有禎祥。宗門
<lb ed="X" n="0350a17"/><lb ed="R049" n="0449b11"/>云。若立一塵。家國興盛。此亦身子等。萬二千聲聞得授記成佛。禎祥興盛之先瑞也。觀佛三昧海經
<lb ed="X" n="0350a18"/><lb ed="R049" n="0449b12"/>云。白毫相光。佛初生時。牽長五尺。苦行時長一丈。得佛時長一丈五尺。其毫中表皆空。如白瑠璃筒。
<lb ed="X" n="0350a19"/><lb ed="R049" n="0449b13"/>內外淸淨。從初發心。中間修行。乃至涅槃。一切相貌功德。皆現其中。凡看此品。要遐想當時靈山會
<lb ed="X" n="0350a20"/><lb ed="R049" n="0449b14"/>上。佛止放眉間一白毫相光。其能照之光。有幾多大小。而所照之地。橫則徧照東方萬八千世界。竪
<lb ed="X" n="0350a21"/><lb ed="R049" n="0449b15"/>則上照萬八千世界之有頂。下照萬八千世界之阿鼻。一世界該三千大千之數。則萬八千世界。是
<lb ed="X" n="0350a22"/><lb ed="R049" n="0449b16"/>何等之高厚。何等之廣大。其間法界事相。生佛始終。善惡業緣果報好醜。許大差別境界。直一光一
<lb ed="X" n="0350a23"/><lb ed="R049" n="0449b17"/>時。皆頓現於此土四衆目前。了無毫忽障礙。又是何等之時節。有能於經作是想者。當時許大靈山
<lb ed="X" n="0350a24"/><lb ed="R049" n="0449b18"/>法會。殊勝因緣。不假修證。一開經都炳然齊現於吾人常住之心目中矣。此後文所以謂之開示悟
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0350b" n="0350b"/>
<lb ed="X" n="0350b01"/><lb ed="R049" n="0450a01"/>入佛之知見。及持誦妙法華經也。故文殊答文中。累累以斯由佛光照爲言。非譯者好重杳。政恐吾
<lb ed="X" n="0350b02"/><lb ed="R049" n="0450a02"/>人容易其文。而忽略其旨也。後見塔變土涌衆諸品之文。應以此爲例</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0350b03"/><lb ed="R049" n="0450a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0350b0301">爾時彌勒菩薩作是念<note place="inline">至</note>悉見彼佛國界莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0350b04"/><lb ed="R049" n="0450a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0350b0401">爾時彌勒下。彌勒旣同文殊。於日月燈明佛法中。
<lb ed="X" n="0350b05"/><lb ed="R049" n="0450a05"/>曾見此瑞。曾聞此經。豈有不知佛現神變相之因
<lb ed="X" n="0350b06"/><lb ed="R049" n="0450a06"/>緣。大率只要提醒身子等萬二千人。使心有所措。
<lb ed="X" n="0350b07"/><lb ed="R049" n="0450a07"/>聞佛出定之談。不驚疑耳。今佛下。始而作念。無可
<lb ed="X" n="0350b08"/><lb ed="R049" n="0450a08"/>問答。以佛定中所現神通之相。不得問故。復作下。
<lb ed="X" n="0350b09"/><lb ed="R049" n="0450a09"/>繼而作念。有以問答。以文殊旣不入定。又見多識
<lb ed="X" n="0350b10"/><lb ed="R049" n="0450a10"/>廣。可得問而答故。爾時比丘下。謂不止彌勒一人
<lb ed="X" n="0350b11"/><lb ed="R049" n="0450a11"/>有疑。衆皆疑也。爾時彌勒菩薩欲自下。謂自疑未
<lb ed="X" n="0350b12"/><lb ed="R049" n="0450a12"/>決。固應問。更觀他疑。尤應問。故曰而問<name role="" type="person">文殊師利</name>
<lb ed="X" n="0350b13"/><lb ed="R049" n="0450a13"/>等。可謂四顧躑蹰。亦模寫當時之形容盡矣。以何
<lb ed="X" n="0350b14"/><lb ed="R049" n="0450a14"/>因緣。與下文爲一大事因緣相照應。然疑字最重。
<lb ed="X" n="0350b15"/><lb ed="R049" n="0450a15"/>以有疑始有信悟故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0350b16"/><lb ed="R049" n="0450a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0350b1601">於是彌勒菩薩欲重宣此義以偈問曰。</p>
<lb ed="X" n="0350b17"/><lb ed="R049" n="0450a17"/><p xml:id="pX31p0350b1701"><name role="" type="person">文殊師利</name>導師何故<note place="inline">至</note>身意快然得未曾有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0350b18"/><lb ed="R049" n="0450a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0350b1801">於是下。彌勒此云慈氏。思益經云。若衆生見者。卽
<lb ed="X" n="0350b19"/><lb ed="R049" n="0450b01"/>得慈心三昧故。天台云。經奚有偈。具五義故。龍樹
<lb ed="X" n="0350b20"/><lb ed="R049" n="0450b02"/>毗婆沙云。一隨國土。天竺有散華貫華之說。如此
<lb ed="X" n="0350b21"/><lb ed="R049" n="0450b03"/>方序後銘也。二隨樂欲。有樂散說。有樂章句。三隨
<lb ed="X" n="0350b22"/><lb ed="R049" n="0450b04"/>生解。有因散說得解。有因章句得解。四隨利鈍。利
<lb ed="X" n="0350b23"/><lb ed="R049" n="0450b05"/>者一聞卽悟。鈍者再說。五爲衆集有先後。必以彌
<lb ed="X" n="0350b24"/><lb ed="R049" n="0450b06"/>勒文殊問答者。此經授記聲聞當來成佛。非當來
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0350c" n="0350c"/>
<lb ed="X" n="0350c01"/><lb ed="R049" n="0450b07"/>成佛之人。不能問故。彌勒以大慈。而興疑問。然非
<lb ed="X" n="0350c02"/><lb ed="R049" n="0450b08"/>過去<anchor xml:id="nkr_note_add_0350c0201" n="0350c0201"/><anchor xml:id="beg0350c0201" n="0350c0201"/>已<anchor xml:id="end0350c0201"/>成佛人不能答故。文殊以大智。博古以通
<lb ed="X" n="0350c03"/><lb ed="R049" n="0450b09"/>今。<name role="" type="person">文殊師利</name>等者。頌六瑞一段。略其說經入定二
<lb ed="X" n="0350c04"/><lb ed="R049" n="0450b10"/>瑞。妨文贅也。長行放光後雨華先。頌文反之。旃檀
<lb ed="X" n="0350c05"/><lb ed="R049" n="0450b11"/>下四句。長文無者。頌文補之。其景像可想見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0350c06"/><lb ed="R049" n="0450b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0350c0601">眉間光明照於東方<note place="inline">至</note>受報好醜於此悉見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0350c07"/><lb ed="R049" n="0450b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0350c0701">眉間光明等者。頌長行自爾時佛放眉間光明起。
<lb ed="X" n="0350c08"/><lb ed="R049" n="0450b14"/>至盡見彼土六趣衆生止。謂因佛光。見彼萬八千
<lb ed="X" n="0350c09"/><lb ed="R049" n="0450b15"/>土中第一事。衆生善惡光景。有如此者。土非金色。
<lb ed="X" n="0350c10"/><lb ed="R049" n="0450b16"/>因佛光照。變如金色。善惡業緣。因也。受報好醜。果
<lb ed="X" n="0350c11"/><lb ed="R049" n="0450b17"/>也。天堂果報。則善好。地獄果報。則惡醜。問曰。佛爲
<lb ed="X" n="0350c12"/><lb ed="R049" n="0450b18"/>何放光。使見彼多土惡善醜好。答曰。爲後文諸佛
<lb ed="X" n="0350c13"/><lb ed="R049" n="0451a01"/>出於五濁惡世之先證。使法會大衆。見佛光所照
<lb ed="X" n="0350c14"/><lb ed="R049" n="0451a02"/>多土。皆釋迦之化土耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0350c15"/><lb ed="R049" n="0451a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0350c1501">又觀諸佛聖主師子<note place="inline">至</note>梵音深妙令人樂聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0350c16"/><lb ed="R049" n="0451a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0350c1601">又觀諸佛等者。頌長文因佛光見彼多土現在諸
<lb ed="X" n="0350c17"/><lb ed="R049" n="0451a05"/>佛第二事。及聞諸佛所說經法第三事光景。有如
<lb ed="X" n="0350c18"/><lb ed="R049" n="0451a06"/>此者。佛稱聖主師子。謂三界九地類。皆有聖。佛是
<lb ed="X" n="0350c19"/><lb ed="R049" n="0451a07"/>聖中之主。人中之師子也。光中所見諸佛。以見寶塔
<lb ed="X" n="0350c20"/><lb ed="R049" n="0451a08"/>品求之。乃我釋迦之分身佛也。演說下。能被之敎。
<lb ed="X" n="0350c21"/><lb ed="R049" n="0451a09"/>文言則微妙第一。聲音則淸淨柔軟。敎諸下。所被之
<lb ed="X" n="0350c22"/><lb ed="R049" n="0451a10"/>機。根大而人多。由諸佛梵音深妙。令人樂聞所致也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0350c23"/><lb ed="R049" n="0451a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0350c2301">各於世界講說正法<note place="inline">至</note>求無上慧爲說淨道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0350c24"/><lb ed="R049" n="0451a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0350c2401">此頌長行由佛光幷見彼多土諸比丘比丘尼優
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0351a" n="0351a"/>
<lb ed="X" n="0351a01"/><lb ed="R049" n="0451a13"/>婆塞優婆夷諸修行得道者第四事也。各於世界
<lb ed="X" n="0351a02"/><lb ed="R049" n="0451a14"/>下。謂上諸佛以柔軟音。敎諸菩薩。彼受敎無數億
<lb ed="X" n="0351a03"/><lb ed="R049" n="0451a15"/>萬菩薩。又各於彼萬八千世界。化佛場化。而講說
<lb ed="X" n="0351a04"/><lb ed="R049" n="0451a16"/>正法。或以種種因緣說。或以無量譬喩說。無非照
<lb ed="X" n="0351a05"/><lb ed="R049" n="0451a17"/>明諸佛所講之法。開示悟入所化比丘等四衆之
<lb ed="X" n="0351a06"/><lb ed="R049" n="0451a18"/>衆生也。此又明菩薩爲能被之敎主。比丘等四衆。
<lb ed="X" n="0351a07"/><lb ed="R049" n="0451b01"/>又爲所被之機宜。良由比丘等四衆。是六趣中衆
<lb ed="X" n="0351a08"/><lb ed="R049" n="0451b02"/>生。肯聞法修行之人。故長行以修行得道者言。頌
<lb ed="X" n="0351a09"/><lb ed="R049" n="0451b03"/>中云衆生也。若人遭苦。苦諦也。厭者。憎惡欲斷之
<lb ed="X" n="0351a10"/><lb ed="R049" n="0451b04"/>義。謂生老病死。是苦之果。凡人皆以爲樂而愛著。
<lb ed="X" n="0351a11"/><lb ed="R049" n="0451b05"/>今得佛與菩薩說法開悟。有厭惡之心。則知苦而
<lb ed="X" n="0351a12"/><lb ed="R049" n="0451b06"/>斷見思惑之集矣。爲說涅槃。滅諦也。盡諸苦際。道
<lb ed="X" n="0351a13"/><lb ed="R049" n="0451b07"/>諦也。謂衆生旣遭世間生死苦果。而厭惡之。諸佛
<lb ed="X" n="0351a14"/><lb ed="R049" n="0451b08"/>菩薩。便爲說出世間不生不死之涅槃。以見道一
<lb ed="X" n="0351a15"/><lb ed="R049" n="0451b09"/>十六心修道一十六心。斷盡八十八使八十一思
<lb ed="X" n="0351a16"/><lb ed="R049" n="0451b10"/>苦之分際。得聲聞乘。如彼諸子求乎羊車出於三
<lb ed="X" n="0351a17"/><lb ed="R049" n="0451b11"/>界之火宅也。際字。對遭字看。諺遭際也。盡字。有修
<lb ed="X" n="0351a18"/><lb ed="R049" n="0451b12"/>行工夫。對厭字看。以遭際雖有分限。能厭則始能
<lb ed="X" n="0351a19"/><lb ed="R049" n="0451b13"/>盡斷故也。此所謂慕滅修道也。若人有福等者。辟
<lb ed="X" n="0351a20"/><lb ed="R049" n="0451b14"/>支佛乘。如彼諸子求乎鹿車出於三界之火宅也。
<lb ed="X" n="0351a21"/><lb ed="R049" n="0451b15"/>聲聞不供養佛。所以遭苦。辟支佛少行布施。以供
<lb ed="X" n="0351a22"/><lb ed="R049" n="0451b16"/>養佛。故云有福。供佛因也。有福果也。種福因而得
<lb ed="X" n="0351a23"/><lb ed="R049" n="0451b17"/>中乘福果者。其志在求勝于聲聞乘。故佛菩薩。爲
<lb ed="X" n="0351a24"/><lb ed="R049" n="0451b18"/>彼說十二因緣之緣覺法也。若有佛子等者。大乘
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0351b" n="0351b"/>
<lb ed="X" n="0351b01"/><lb ed="R049" n="0452a01"/>之菩薩。如彼諸子求乎牛車出於三界之火宅也。
<lb ed="X" n="0351b02"/><lb ed="R049" n="0452a02"/>菩薩上求下化。修種種六度四攝之行。紹隆佛種。
<lb ed="X" n="0351b03"/><lb ed="R049" n="0452a03"/>使不斷絕。則佛爲父。而菩薩爲子。故稱佛子。其志
<lb ed="X" n="0351b04"/><lb ed="R049" n="0452a04"/>不但如辟支佛。求勝諸聲聞乘而<anchor xml:id="nkr_note_add_0351b0401" n="0351b0401"/><anchor xml:id="beg0351b0401" n="0351b0401"/>已<anchor xml:id="end0351b0401"/>。乃欲得佛無
<lb ed="X" n="0351b05"/><lb ed="R049" n="0452a05"/>上之慧。故佛菩薩。爲彼說其淸淨六度之道也。六
<lb ed="X" n="0351b06"/><lb ed="R049" n="0452a06"/>度謂之淨道者。不住相也。菩薩曰淨道。則二乘人
<lb ed="X" n="0351b07"/><lb ed="R049" n="0452a07"/>所得之道。尙未淸淨。可知矣。以二乘人。但淨見思。
<lb ed="X" n="0351b08"/><lb ed="R049" n="0452a08"/>證我空。未如菩薩淨無明。證法空。故佛一光中。所
<lb ed="X" n="0351b09"/><lb ed="R049" n="0452a09"/>見彼多土。諸求三乘人光景。有如此者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0351b10"/><lb ed="R049" n="0452a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0351b1001"><name role="" type="person">文殊師利</name>我住於此<note place="inline">至</note>如是衆多今當略說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0351b11"/><lb ed="R049" n="0452a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0351b1101">文殊下。結前起後。我住於此者。此謂靈山法會之
<lb ed="X" n="0351b12"/><lb ed="R049" n="0452a12"/>近地也。見聞若斯者。斯謂光中。或見諸佛及三乘
<lb ed="X" n="0351b13"/><lb ed="R049" n="0452a13"/>人之身。或聞諸佛菩薩說三乘之法。或三乘之衆
<lb ed="X" n="0351b14"/><lb ed="R049" n="0452a14"/>遵法修行。而得三乘之果。如此百千萬億之妙事。
<lb ed="X" n="0351b15"/><lb ed="R049" n="0452a15"/>據前較後。如是衆而且多。遠隔萬八千世界之廣
<lb ed="X" n="0351b16"/><lb ed="R049" n="0452a16"/>大高厚。如在目前。略無障礙。不能盡述。今當略說。
<lb ed="X" n="0351b17"/><lb ed="R049" n="0452a17"/>如下文所云云也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0351b18"/><lb ed="R049" n="0452a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0351b1801">我見彼土恒沙菩薩<note place="inline">至</note>濟地獄苦令入佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0351b19"/><lb ed="R049" n="0452b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0351b1901">此節及下節。共計一百二十六句。頌長行因佛光
<lb ed="X" n="0351b20"/><lb ed="R049" n="0452b02"/>見彼多土諸菩薩摩訶薩種種因緣種種信解種
<lb ed="X" n="0351b21"/><lb ed="R049" n="0452b03"/>種像貌行菩薩道之第五事也。我見彼土下。謂見
<lb ed="X" n="0351b22"/><lb ed="R049" n="0452b04"/>彼土能行道之大士。數如恒沙之多也。故以種種
<lb ed="X" n="0351b23"/><lb ed="R049" n="0452b05"/>因緣一句。牒醒其長文。通標六度爲因緣。而種種
<lb ed="X" n="0351b24"/><lb ed="R049" n="0452b06"/>信解。在其中矣。信解無相。用布施而發揮故。又信
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0351c" n="0351c"/>
<lb ed="X" n="0351c01"/><lb ed="R049" n="0452b07"/>解不眞。雖拔一毛而利天下。不爲況。肯內外財皆
<lb ed="X" n="0351c02"/><lb ed="R049" n="0452b08"/>施乎。而求佛道者。通標所求一乘之果也。或有行
<lb ed="X" n="0351c03"/><lb ed="R049" n="0452b09"/>施下。別釋金銀等七寶奴婢。情與無情皆施也。小
<lb ed="X" n="0351c04"/><lb ed="R049" n="0452b10"/>則車乘。大則輦輿。輕重皆施也。以歡喜之心爲因。
<lb ed="X" n="0351c05"/><lb ed="R049" n="0452b11"/>用所施之物爲緣。但迴向佛道也。願得下。迴向之
<lb ed="X" n="0351c06"/><lb ed="R049" n="0452b12"/>辭。謂願世間有限七寶等財施。而得出世間諸佛
<lb ed="X" n="0351c07"/><lb ed="R049" n="0452b13"/>所嘆三界第一之大乘也。願曰迴向者。大經十迴
<lb ed="X" n="0351c08"/><lb ed="R049" n="0452b14"/>向亦名十願故。或有菩薩下。謂或見菩薩。不唯施
<lb ed="X" n="0351c09"/><lb ed="R049" n="0452b15"/>車乘等。而更施駕車乘等之駟馬。及輦輿上欄楯
<lb ed="X" n="0351c10"/><lb ed="R049" n="0452b16"/>等之莊飾也。復見菩薩下。謂不唯施車馬等之外
<lb ed="X" n="0351c11"/><lb ed="R049" n="0452b17"/>財。而更施極難捨身肉手足等之內財。如我釋尊。
<lb ed="X" n="0351c12"/><lb ed="R049" n="0452b18"/>爲<name role="" type="person">月光王</name>捨頭。善眼僊人施目。皆欣樂施與。自非
<lb ed="X" n="0351c13"/><lb ed="R049" n="0453a01"/>信解眞。爲不能也。<name role="" type="person">文殊師利</name>下。頌種種相貌一句。
<lb ed="X" n="0351c14"/><lb ed="R049" n="0453a02"/>謂由佛光。見彼多土菩薩。或以以王相貌。說佛爲
<lb ed="X" n="0351c15"/><lb ed="R049" n="0453a03"/>道而行檀度。捨內外財。爲僧之相貌。剃鬚髮。被法
<lb ed="X" n="0351c16"/><lb ed="R049" n="0453a04"/>服。便於行忍辱。而持戒也<note place="inline">妙莊嚴王案伏於此</note>。問曰。剃鬚髮
<lb ed="X" n="0351c17"/><lb ed="R049" n="0453a05"/>被法服作持戒。可也。作忍度。何也。答曰。以後文云
<lb ed="X" n="0351c18"/><lb ed="R049" n="0453a06"/>如來衣者柔和忍辱心是故也。或見菩薩下。謂菩
<lb ed="X" n="0351c19"/><lb ed="R049" n="0453a07"/>薩以在家。作出家之相貌也<note place="inline">問上云剃髮等。卽是比丘。此奚重言。答上
<lb ed="X" n="0351c20"/><lb ed="R049" n="0453a08"/>具比丘體。此點出名義。重處閑而誦經</note>。獨處下。多聞之相貌也。勇猛
<lb ed="X" n="0351c21"/><lb ed="R049" n="0453a09"/>下。精進之相貌也。又見離欲下。求禪定之相貌也。
<lb ed="X" n="0351c22"/><lb ed="R049" n="0453a10"/>深修下。謂因定得通。則成千變萬化之相貌也。又
<lb ed="X" n="0351c23"/><lb ed="R049" n="0453a11"/>見菩薩安禪等者。謂於安禪之時。感佛恩德。以聲
<lb ed="X" n="0351c24"/><lb ed="R049" n="0453a12"/>音爲佛事之相貌也。復見菩薩下。智深。所以能問
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0352a" n="0352a"/>
<lb ed="X" n="0352a01"/><lb ed="R049" n="0453a13"/>諸佛之妙法。志固。所以聞悉億劫而受持。凡此皆
<lb ed="X" n="0352a02"/><lb ed="R049" n="0453a14"/>智慧之相貌也。以上頌自利之相貌。又見佛子定
<lb ed="X" n="0352a03"/><lb ed="R049" n="0453a15"/>慧等者。頌利他之相貌也。謂菩薩由深修禪定。則
<lb ed="X" n="0352a04"/><lb ed="R049" n="0453a16"/>定得具足。由智深志固。能問能持。則慧得具足。定
<lb ed="X" n="0352a05"/><lb ed="R049" n="0453a17"/>具足。自性宗通。慧具足。稟受師承。所以內不失<anchor xml:id="nkr_note_add_0352a0501" n="0352a0501"/><anchor xml:id="beg0352a0501" n="0352a0501"/>己<anchor xml:id="end0352a0501"/>。
<lb ed="X" n="0352a06"/><lb ed="R049" n="0453a18"/>外不誤人。方能近取譬。以無量喩。爲衆講法。而利
<lb ed="X" n="0352a07"/><lb ed="R049" n="0453b01"/>人也。欣樂下。爲衆講法。約中下根言。欣樂說法。化
<lb ed="X" n="0352a08"/><lb ed="R049" n="0453b02"/>諸菩薩。約最上一乘人言。菩薩旣能觀機說法故。
<lb ed="X" n="0352a09"/><lb ed="R049" n="0453b03"/>將破魔兵。而先擊法鼓也。又見菩薩寂然等者。謂
<lb ed="X" n="0352a10"/><lb ed="R049" n="0453b04"/>菩薩一動一靜。語默無非佛事。語慧則利。擊法鼓。
<lb ed="X" n="0352a11"/><lb ed="R049" n="0453b05"/>而破魔兵。定默。則雖天龍恭敬。不以爲喜也。又見
<lb ed="X" n="0352a12"/><lb ed="R049" n="0453b06"/>菩薩處林等者。謂菩薩由定慧具足。故能處林放
<lb ed="X" n="0352a13"/><lb ed="R049" n="0453b07"/>光。拔濟地獄衆生出苦。頓令入佛道也。頌因緣信
<lb ed="X" n="0352a14"/><lb ed="R049" n="0453b08"/>解。唯以布施一度表彰。頌相貌。則以六度而形容。
<lb ed="X" n="0352a15"/><lb ed="R049" n="0453b09"/>不然。無以見其種種相貌也。慈氏可謂善問。井井
<lb ed="X" n="0352a16"/><lb ed="R049" n="0453b10"/>有條。什師可謂善譯。而運斤成風不亂也。不然。經
<lb ed="X" n="0352a17"/><lb ed="R049" n="0453b11"/>文才言布施。又言布施。才言車乘。又言寶車。只見
<lb ed="X" n="0352a18"/><lb ed="R049" n="0453b12"/>文字重疊。錯雜顚倒。今准長行。諦察頌文。始知妙
<lb ed="X" n="0352a19"/><lb ed="R049" n="0453b13"/>哉。聖經無一字之多。無一語不善。自古諸師何不
<lb ed="X" n="0352a20"/><lb ed="R049" n="0453b14"/>細審閱。而用<anchor xml:id="nkr_note_add_0352a2001" n="0352a2001"/><anchor xml:id="beg0352a2001" n="0352a2001"/>己<anchor xml:id="end0352a2001"/>意。妄穿鑿之耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0352a21"/><lb ed="R049" n="0453b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0352a2101">又見佛子未嘗睡眠<note place="inline">至</note>以此妙慧求無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0352a22"/><lb ed="R049" n="0453b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0352a2201">此頌長行行菩薩道一句。分六度。度每以佛道殺
<lb ed="X" n="0352a23"/><lb ed="R049" n="0453b17"/>文。又見佛子下。精進波羅蜜也。六度以精進爲首
<lb ed="X" n="0352a24"/><lb ed="R049" n="0453b18"/>者。意警二乘人不精進。但念空無相無作。於菩薩
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0352b" n="0352b"/>
<lb ed="X" n="0352b01"/><lb ed="R049" n="0454a01"/>法。遊戲神通。淨佛國土。成就衆生。不生一念好樂
<lb ed="X" n="0352b02"/><lb ed="R049" n="0454a02"/>之心也。此經要授二乘人。成佛十號。劫國莊嚴之
<lb ed="X" n="0352b03"/><lb ed="R049" n="0454a03"/>顯記。故以精進。而激發其心。故後授阿難記曰。我
<lb ed="X" n="0352b04"/><lb ed="R049" n="0454a04"/>與阿難。於空王佛所。同時發心。阿難常樂多聞。我
<lb ed="X" n="0352b05"/><lb ed="R049" n="0454a05"/>常勤精進。是故我<anchor xml:id="nkr_note_add_0352b0501" n="0352b0501"/><anchor xml:id="beg0352b0501" n="0352b0501"/>已<anchor xml:id="end0352b0501"/>成佛。而阿難護持我法。未嘗
<lb ed="X" n="0352b06"/><lb ed="R049" n="0454a06"/>睡眠。去昏散也。經行林中。攝正念也。勤求佛道。不
<lb ed="X" n="0352b07"/><lb ed="R049" n="0454a07"/>求小果也。又見具戒者。勤尸羅波羅蜜也。威儀無
<lb ed="X" n="0352b08"/><lb ed="R049" n="0454a08"/>缺。戒相具也。淨如寶珠。戒性淨如珠。能澄破戒之
<lb ed="X" n="0352b09"/><lb ed="R049" n="0454a09"/>泥滓也。又見佛子住忍辱力者。勤羼提波羅蜜也。
<lb ed="X" n="0352b10"/><lb ed="R049" n="0454a10"/>增上慢人。或辱於口。而惡罵之。如後文言。是無智
<lb ed="X" n="0352b11"/><lb ed="R049" n="0454a11"/>比丘等。是也。或辱於身。而捶打之。打音頂。以物亂
<lb ed="X" n="0352b12"/><lb ed="R049" n="0454a12"/>打曰捶。以杖直<anchor xml:id="nkr_note_add_0352b1201" n="0352b1201"/><anchor xml:id="beg0352b1201" n="0352b1201"/>刺<anchor xml:id="end0352b1201"/>曰頂。如後文。或以杖木瓦石而
<lb ed="X" n="0352b13"/><lb ed="R049" n="0454a13"/>打擲之。乃至數數見擯出遠離於塔寺者。是也。皆
<lb ed="X" n="0352b14"/><lb ed="R049" n="0454a14"/>悉能忍者。英雄豪傑。睚毗必報。撻辱市朝。士之所
<lb ed="X" n="0352b15"/><lb ed="R049" n="0454a15"/>耻。今菩薩皆能忍者。以求佛道故。佛豈嗔恨而欲
<lb ed="X" n="0352b16"/><lb ed="R049" n="0454a16"/>報橫逆之冤乎。此忍辱之有力也如此。又見菩薩
<lb ed="X" n="0352b17"/><lb ed="R049" n="0454a17"/>離戲笑者。勤禪波羅蜜也。戲笑離。則自心定矣。癡
<lb ed="X" n="0352b18"/><lb ed="R049" n="0454a18"/>眷屬離。則外境不擾矣。親智者。以求得定之方。入
<lb ed="X" n="0352b19"/><lb ed="R049" n="0454b01"/>山林。爲除亂想之便。故能億千萬歲攝念而不動。
<lb ed="X" n="0352b20"/><lb ed="R049" n="0454b02"/>非同二乘人樂獨善寂之滅盡定。乃欲成佛道也。
<lb ed="X" n="0352b21"/><lb ed="R049" n="0454b03"/>或見菩薩肴膳飮食者。勤檀波羅蜜也。檀之最急。
<lb ed="X" n="0352b22"/><lb ed="R049" n="0454b04"/>飮食爲先。飮食成疾。則湯藥爲急。寒暑須衣。以名
<lb ed="X" n="0352b23"/><lb ed="R049" n="0454b05"/>衣上服直千萬兩重價者施之。名衣千萬。尙可著
<lb ed="X" n="0352b24"/><lb ed="R049" n="0454b06"/>價。捨之似易。或無價衣。則價亦難著矣。捨之爲難。
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0352c" n="0352c"/>
<lb ed="X" n="0352c01"/><lb ed="R049" n="0454b07"/>菩薩欲滿足檀度。亦不悋惜。而施佛及僧者。如後
<lb ed="X" n="0352c02"/><lb ed="R049" n="0454b08"/>文無盡意解頸眞珠衆寶瓔珞。供觀自在者。是也。
<lb ed="X" n="0352c03"/><lb ed="R049" n="0454b09"/>千萬億種旃檀寶舍下。起居須舍。不用凡材。施以
<lb ed="X" n="0352c04"/><lb ed="R049" n="0454b10"/>旃檀之寶舍。坐臥須床。不用麤惡。施以衆妙之臥
<lb ed="X" n="0352c05"/><lb ed="R049" n="0454b11"/>具。四事備足。若無園池。爲游戲三昧地。則亦不爲
<lb ed="X" n="0352c06"/><lb ed="R049" n="0454b12"/>如意之檀也。故菩薩又施華果茂盛之園林。流泉
<lb ed="X" n="0352c07"/><lb ed="R049" n="0454b13"/>淸淨之浴池。如此種種微妙。歡喜而施。不求人天
<lb ed="X" n="0352c08"/><lb ed="R049" n="0454b14"/>福報。但求無上之佛道也。或有菩薩說寂滅法者。
<lb ed="X" n="0352c09"/><lb ed="R049" n="0454b15"/>勤般若波羅蜜也。般若利人。則種種敎詔無數衆
<lb ed="X" n="0352c10"/><lb ed="R049" n="0454b16"/>生而不倦。般若自利。則觀諸法性無有二相。猶如
<lb ed="X" n="0352c11"/><lb ed="R049" n="0454b17"/>虗空。成我法二空眞俗二諦也。又見佛子下。般若
<lb ed="X" n="0352c12"/><lb ed="R049" n="0454b18"/>不著二邊。成我法俱空之不空。得中觀慧。則第一
<lb ed="X" n="0352c13"/><lb ed="R049" n="0455a01"/>義諦。以觀諸法性屬自。敎詔衆生屬他。至中觀第
<lb ed="X" n="0352c14"/><lb ed="R049" n="0455a02"/>一義中。則自他諸法無二之性。猶如虗空。廣大而
<lb ed="X" n="0352c15"/><lb ed="R049" n="0455a03"/>無相。性旣無相。心何能著。不著二邊之慧。是爲妙
<lb ed="X" n="0352c16"/><lb ed="R049" n="0455a04"/>慧。以此妙慧。求無上道。成佛必矣。頌衆生諸佛聞
<lb ed="X" n="0352c17"/><lb ed="R049" n="0455a05"/>法及四衆。則略。頌菩薩種種因緣信解相貌行道。
<lb ed="X" n="0352c18"/><lb ed="R049" n="0455a06"/>則廣。佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0352c1801" n="0352c1801"/><anchor xml:id="beg0352c1801" n="0352c1801"/>已<anchor xml:id="end0352c1801"/>成道。功德不可以言盡。衆生尙未成佛。
<lb ed="X" n="0352c19"/><lb ed="R049" n="0455a07"/>業苦之相。亦難以形容。唯菩薩者。爲上求佛果。下
<lb ed="X" n="0352c20"/><lb ed="R049" n="0455a08"/>度衆生之人。諸佛賴以傳法。衆生賴以出苦。其荷
<lb ed="X" n="0352c21"/><lb ed="R049" n="0455a09"/>擔之責任。亦重矣。要二乘人學菩薩。故以此而警
<lb ed="X" n="0352c22"/><lb ed="R049" n="0455a10"/>醒之。或是我釋迦一佛因中之行。見佛求法。如此
<lb ed="X" n="0352c23"/><lb ed="R049" n="0455a11"/>之勤也。或是十方三世一切諸佛之行。證佛求法。
<lb ed="X" n="0352c24"/><lb ed="R049" n="0455a12"/>如此之同也。或是妙音觀音藥王等之行。遵佛囑
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0353a" n="0353a"/>
<lb ed="X" n="0353a01"/><lb ed="R049" n="0455a13"/>累。如此受持其經而堅固也。世無去來。界無遠近。
<lb ed="X" n="0353a02"/><lb ed="R049" n="0455a14"/>一時一會。皆於衆生毗盧遮那常寂心光中。炳然
<lb ed="X" n="0353a03"/><lb ed="R049" n="0455a15"/>齊現一大時敎。何有如此之奇特事焉。是以此經
<lb ed="X" n="0353a04"/><lb ed="R049" n="0455a16"/>爲諸經中王矣。佛白毫光中所見。彼多土大乘菩
<lb ed="X" n="0353a05"/><lb ed="R049" n="0455a17"/>薩光景。有如此者<note place="inline">問曰。佛光何以但照東方萬八千世界。不及餘九方耶。答曰。東
<lb ed="X" n="0353a06"/><lb ed="R049" n="0455a18"/>方屬震。爲羣動之本。佛意欲二乘人捨寂趣動。從空涉假。入<g ref="#CB04635">𮠔</g>垂手。修六度化衆生。證大涅槃。故光
<lb ed="X" n="0353a07"/><lb ed="R049" n="0455b01"/>但照東方。表佛知見卽動而靜。於作用中。成大事因緣也。不然。人人都學二乘人。趣空證寂。衆生無
<lb ed="X" n="0353a08"/><lb ed="R049" n="0455b02"/>邊。敎阿誰度。又世間日光。多從東至西。佛光旣爲出世間法。與世相逆。故多從西照東。至後見寶塔。
<lb ed="X" n="0353a09"/><lb ed="R049" n="0455b03"/>涌沙衆。則及下方變淨土。會諸佛。則普及十方。經云。南西北方。四維上下。白毫相光所照之處。亦復
<lb ed="X" n="0353a10"/><lb ed="R049" n="0455b04"/>如是。是矣。至法會將終。佛將以此經付囑上行等流通。先現神力。色光聲光又徧照三變淨土外之
<lb ed="X" n="0353a11"/><lb ed="R049" n="0455b05"/>十方也。然後示佛知見中。世不分三。方不分十。總成一<name role="" type="person">常寂光土</name>。經云于時十方通達無礙。如一佛
<lb ed="X" n="0353a12"/><lb ed="R049" n="0455b06"/>土。如是則知。經中言一方十方。各有次第。自有程文。不必勉強配釋也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0353a13"/><lb ed="R049" n="0455b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0353a1301"><name role="" type="person">文殊師利</name>又有菩薩<note place="inline">至</note>如天樹王其華開敷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0353a14"/><lb ed="R049" n="0455b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0353a1401">此頌長行依佛光復見彼多土諸佛般涅槃者。及
<lb ed="X" n="0353a15"/><lb ed="R049" n="0455b09"/>見諸佛般涅槃後以佛舍利起七寶塔。第六事及
<lb ed="X" n="0353a16"/><lb ed="R049" n="0455b10"/>第七事也。<name role="" type="person">文殊師利</name>下。不依長文。頌諸佛般涅槃
<lb ed="X" n="0353a17"/><lb ed="R049" n="0455b11"/>之事。而但頌佛滅度後供養舍利者。譯人不欲經
<lb ed="X" n="0353a18"/><lb ed="R049" n="0455b12"/>文膠柱。影攝之也。又見佛子下。言塔之多。數逾恒
<lb ed="X" n="0353a19"/><lb ed="R049" n="0455b13"/>沙者。以國土世界多。而莊嚴光飾無限極也。問曰。
<lb ed="X" n="0353a20"/><lb ed="R049" n="0455b14"/>上第六事。佛滅度後。供養舍利。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0353a2001" n="0353a2001"/><anchor xml:id="beg0353a2001" n="0353a2001"/>已<anchor xml:id="end0353a2001"/>言矣。此第七
<lb ed="X" n="0353a21"/><lb ed="R049" n="0455b15"/>事。何以復言造諸塔廟等句。答曰。第六事但云供
<lb ed="X" n="0353a22"/><lb ed="R049" n="0455b16"/>養舍利。顯是佛才般涅槃。露地供養佛身骨之時。
<lb ed="X" n="0353a23"/><lb ed="R049" n="0455b17"/>比尙未造塔也。此第七事云造諸塔廟等者。謂佛
<lb ed="X" n="0353a24"/><lb ed="R049" n="0455b18"/>滅度<anchor xml:id="nkr_note_add_0353a2401" n="0353a2401"/><anchor xml:id="beg0353a2401" n="0353a2401"/>已<anchor xml:id="end0353a2401"/>後。欲將佛身骨。藏而不露。使人但供養塔
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0353b" n="0353b"/>
<lb ed="X" n="0353b01"/><lb ed="R049" n="0456a01"/>廟也。故後雖有爲供舍利之句。不爲贅也。以彼一
<lb ed="X" n="0353b02"/><lb ed="R049" n="0456a02"/>時此一時故。寶塔下。言塔之高。一由旬四十里。五
<lb ed="X" n="0353b03"/><lb ed="R049" n="0456a03"/>千由旬。則其塔之高二十萬里矣。直曰縱。橫曰廣。
<lb ed="X" n="0353b04"/><lb ed="R049" n="0456a04"/>正等者。橫直四方一樣二千由旬。則該八萬里寬
<lb ed="X" n="0353b05"/><lb ed="R049" n="0456a05"/>大。此釋成其塔之高。上才言一塔。一一下。釋成其
<lb ed="X" n="0353b06"/><lb ed="R049" n="0456a06"/>妙。更叙其多塔。每塔皆具旛鈴。故曰各千。幢幡內
<lb ed="X" n="0353b07"/><lb ed="R049" n="0456a07"/>挂。摧去物之我慢而生敬。珠網外交於露幔。日照
<lb ed="X" n="0353b08"/><lb ed="R049" n="0456a08"/>光生。何其烜爀。以相暎奪。寶鈴匝垂於層級。風動
<lb ed="X" n="0353b09"/><lb ed="R049" n="0456a09"/>聲宣。何其音響以相節凑。見莊嚴塔之妙。不可以
<lb ed="X" n="0353b10"/><lb ed="R049" n="0456a10"/>見聞盡矣。諸天龍神下。謂有如此塔。自然感天龍
<lb ed="X" n="0353b11"/><lb ed="R049" n="0456a11"/>八部。常以華香伎樂。而供養也。故彌勒復稱文殊
<lb ed="X" n="0353b12"/><lb ed="R049" n="0456a12"/>以結。吿其高妙云彼萬八千世界諸佛子等。如此
<lb ed="X" n="0353b13"/><lb ed="R049" n="0456a13"/>莊嚴光飾塔廟。本意直爲供養舍利。不爲莊嚴國
<lb ed="X" n="0353b14"/><lb ed="R049" n="0456a14"/>界。然不妨由塔之莊嚴。而國界自然殊勝奇特。妙
<lb ed="X" n="0353b15"/><lb ed="R049" n="0456a15"/>不可思。好不可言也。亦所謂丘夷而淵實也。如天
<lb ed="X" n="0353b16"/><lb ed="R049" n="0456a16"/>樹王等者。<name role="" type="person">忉利天</name>上。東北有員生樹。其樹生須彌
<lb ed="X" n="0353b17"/><lb ed="R049" n="0456a17"/>山頂。人間羣樹高大者無以過。又天帝釋所鍾愛
<lb ed="X" n="0353b18"/><lb ed="R049" n="0456a18"/>故。稱天樹王。其樹華開敷。諸天爲之游樂。叢集<anchor xml:id="nkr_note_orig_0353001" n="0353001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0353001" n="0353001"/><anchor xml:id="beg0353001" n="0353001"/>圍<anchor xml:id="end0353001"/>
<lb ed="X" n="0353b19"/><lb ed="R049" n="0456b01"/>繞。其間有如天龍人神。供養此塔。生敬仰也。依佛
<lb ed="X" n="0353b20"/><lb ed="R049" n="0456b02"/>一光。見彼多土。諸佛般涅槃後。供舍利造塔廟光
<lb ed="X" n="0353b21"/><lb ed="R049" n="0456b03"/>景。有如此者<note place="inline">舍利云身骨。塔廟云方墳</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0353b22"/><lb ed="R049" n="0456b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0353b2201">佛放一光我及衆會<note place="inline">至</note>我等見此得未曾有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0353b23"/><lb ed="R049" n="0456b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0353b2301">佛放一光下。結前起後。謂佛止放一光。能令我輩。
<lb ed="X" n="0353b24"/><lb ed="R049" n="0456b06"/>見彼萬八千國界無邊無量種種殊妙如上七事
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0353c" n="0353c"/>
<lb ed="X" n="0353c01"/><lb ed="R049" n="0456b07"/>者。皆諸佛神力智慧力使然。求其四十年前俱未
<lb ed="X" n="0353c02"/><lb ed="R049" n="0456b08"/>曾見。故曰希有。放一淨光下。正明其希有<note place="inline">又解。佛放一光
<lb ed="X" n="0353c03"/><lb ed="R049" n="0456b09"/>能照也。我及衆會。依光能見之人也。彼東方一萬八千世界。去靈嶽。不知多少高厚遠近。而曰見此
<lb ed="X" n="0353c04"/><lb ed="R049" n="0456b10"/>國界。下曰見彼國界者。因佛光所照。卽遠卽近。如在目前。忘其彼此也。若以衆生隔紙膜不見外物。
<lb ed="X" n="0353c05"/><lb ed="R049" n="0456b11"/>隔皮膚不見五臟。之眼目之誠分彼此。以佛五眼目之窮盡微塵淸淨國土。乃至恒沙界外一渧之
<lb ed="X" n="0353c06"/><lb ed="R049" n="0456b12"/>雨。亦知頭數。則萬八千世界。亦直佛菩薩自家屋裏。微塵大事。何分彼哉。故曰見此國界。國界爲法
<lb ed="X" n="0353c07"/><lb ed="R049" n="0456b13"/>會所見之境也。諸佛神力智慧希有者。謂世界廣大高厚。計一萬八千。以聖凡因果情器劫時久近。
<lb ed="X" n="0353c08"/><lb ed="R049" n="0456b14"/>始終因緣。信解相貌之多彙而無量無邊。然而不移此而見彼。無遠近也。不移一時。而見多劫。無過
<lb ed="X" n="0353c09"/><lb ed="R049" n="0456b15"/>現未來也。佛是佛。生是生。善善惡惡。聖是聖。凡是凡。隱隱顯顯。果是果。因是因。此此彼彼。略無毫忽
<lb ed="X" n="0353c10"/><lb ed="R049" n="0456b16"/>不並見。略無些須有錯雜。非諸佛神智二種之力。安能如是。故曰希有。放一淨光者。言能照者。有分
<lb ed="X" n="0353c11"/><lb ed="R049" n="0456b17"/>限也。照無量國者。言所照事無量也。所以謂我等<anchor xml:id="nkr_note_orig_0353002" n="0353002"/>〔是〕此得未曾有。誠未曾有也。准經所詮。則我輩目
<lb ed="X" n="0353c12"/><lb ed="R049" n="0456b18"/>前身心世界外。誠有無邊無等等佛法身心國土眷屬在。俱由佛知見未開。迷悶而不悟入耳</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0353c13"/><lb ed="R049" n="0457a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0353c1301">佛子文殊願決衆疑<note place="inline">至</note>瞻察仁者爲說何等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0353c14"/><lb ed="R049" n="0457a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0353c1401">自初說頌。沿至前節。皆申彌勒一<anchor xml:id="nkr_note_add_0353c1401" n="0353c1401"/><anchor xml:id="beg0353c1401" n="0353c1401"/>己<anchor xml:id="end0353c1401"/>之疑。應長行
<lb ed="X" n="0353c15"/><lb ed="R049" n="0457a03"/>爾時彌勒菩薩作是念起。至我今當問止之文。此
<lb ed="X" n="0353c16"/><lb ed="R049" n="0457a04"/>及上節。頌彌勒爲法會大衆申疑。應長行爾時比
<lb ed="X" n="0353c17"/><lb ed="R049" n="0457a05"/>丘比丘尼起。至悉見彼佛國界莊嚴止之文。故前
<lb ed="X" n="0353c18"/><lb ed="R049" n="0457a06"/>頌初曰我住於此。次曰我見彼土。三曰我見諸王。
<lb ed="X" n="0353c19"/><lb ed="R049" n="0457a07"/>皆以我爲稱。上節頌所見七事旣完。將欲求答以
<lb ed="X" n="0353c20"/><lb ed="R049" n="0457a08"/>除其疑。故兼大衆。而云我及衆會。我等見此。始以
<lb ed="X" n="0353c21"/><lb ed="R049" n="0457a09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0353c2101" n="0353c2101"/><anchor xml:id="beg0353c2101" n="0353c2101"/>己<anchor xml:id="end0353c2101"/>兼人而稱。至是則專主衆會而請。故稱佛子文
<lb ed="X" n="0353c22"/><lb ed="R049" n="0457a10"/>殊願決衆疑也。四衆欣仰下。承上文而言。謂六瑞
<lb ed="X" n="0353c23"/><lb ed="R049" n="0457a11"/>七事。若是一向曾有之事。則衆人不疑。卽疑。我彌
<lb ed="X" n="0353c24"/><lb ed="R049" n="0457a12"/>勒亦能爲衆而決之。因一向未有。今忽見之。四衆
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0354a" n="0354a"/>
<lb ed="X" n="0354a01"/><lb ed="R049" n="0457a13"/>所以欣仰瞻著仁者。又視著我。各生其疑。謂今世
<lb ed="X" n="0354a02"/><lb ed="R049" n="0457a14"/>尊。何故放此眉間光明。照見遠方。生佛始終。法界
<lb ed="X" n="0354a03"/><lb ed="R049" n="0457a15"/>事相。我旣不能爲衆決疑。衆又不敢請仁者。故我
<lb ed="X" n="0354a04"/><lb ed="R049" n="0457a16"/>雖爲衆請。實亦爲自請。仁者解我疑。則衆疑自解
<lb ed="X" n="0354a05"/><lb ed="R049" n="0457a17"/>矣。故云佛子時答決疑令喜。時答者。謂如時候生
<lb ed="X" n="0354a06"/><lb ed="R049" n="0457a18"/>物。應節不遲。乃求速答之義。何所饒益等者。正出
<lb ed="X" n="0354a07"/><lb ed="R049" n="0457b01"/>其疑。謂佛尋常說經。則不入定。入定則不雨華。雨
<lb ed="X" n="0354a08"/><lb ed="R049" n="0457b02"/>華則不動地。動地則不放光。放光則光中亦未嘗
<lb ed="X" n="0354a09"/><lb ed="R049" n="0457b03"/>見許多之光景。今佛如此。振天動地。放光現瑞。果
<lb ed="X" n="0354a10"/><lb ed="R049" n="0457b04"/>有何所饒益衆生之事。而先演暢此光明耶。佛坐
<lb ed="X" n="0354a11"/><lb ed="R049" n="0457b05"/>道場等者。謂佛今演此光明。還是爲發明佛菩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0354001" n="0354001"/>薩
<lb ed="X" n="0354a12"/><lb ed="R049" n="0457b06"/>樹下。始坐道場。所得妙法。今欲說此耶。還是爲與
<lb ed="X" n="0354a13"/><lb ed="R049" n="0457b07"/>諸大菩薩。授阿耨菩提成佛之記耶。示諸佛土下。
<lb ed="X" n="0354a14"/><lb ed="R049" n="0457b08"/>謂佛若爲說道場所得之法。往者<anchor xml:id="nkr_note_add_0354a1401" n="0354a1401"/><anchor xml:id="beg0354a1401" n="0354a1401"/>已<anchor xml:id="end0354a1401"/>說矣。若爲授
<lb ed="X" n="0354a15"/><lb ed="R049" n="0457b09"/>諸大菩薩成佛之記。往者亦曾授記矣。並不曾見
<lb ed="X" n="0354a16"/><lb ed="R049" n="0457b10"/>佛眉間光明中示萬八千世界之佛土衆寶莊嚴
<lb ed="X" n="0354a17"/><lb ed="R049" n="0457b11"/>而淸淨。亦不曾見佛土中有許多之諸佛。今者示
<lb ed="X" n="0354a18"/><lb ed="R049" n="0457b12"/>土現佛。故我定知。此非小因小緣。必是說妙法及
<lb ed="X" n="0354a19"/><lb ed="R049" n="0457b13"/>授記之大事因緣也。但不知佛何故重說妙法。重
<lb ed="X" n="0354a20"/><lb ed="R049" n="0457b14"/>授何人之記耳。汝文殊旣過去見得佛多。又具大
<lb ed="X" n="0354a21"/><lb ed="R049" n="0457b15"/>智。必定當知示土現佛之瑞。幸勿負我及四衆龍
<lb ed="X" n="0354a22"/><lb ed="R049" n="0457b16"/>神。瞻察仁者之心。於此二事。爲說何等。問詞鏗鏘。
<lb ed="X" n="0354a23"/><lb ed="R049" n="0457b17"/>義亦綢繆。靈山一會。賓主酬酢。宛然在目。思之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0354a24"/><lb ed="R049" n="0457b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0354a2401">爾時<name role="" type="person">文殊師利</name>語彌勒菩薩<note place="inline">至</note>難信之法故現斯瑞。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0354b" n="0354b"/>
<lb ed="X" n="0354b01"/><lb ed="R049" n="0458a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0354b0101">爾時下。前佛說經入定。放光現瑞。一大事因緣。滿
<lb ed="X" n="0354b02"/><lb ed="R049" n="0458a02"/>盤托出。彌勒業<anchor xml:id="nkr_note_add_0354b0201" n="0354b0201"/><anchor xml:id="beg0354b0201" n="0354b0201"/>已<anchor xml:id="end0354b0201"/>眇目矬陋。莊聾作瞽。而故問。爲
<lb ed="X" n="0354b03"/><lb ed="R049" n="0458a03"/>文殊者。何不將出昔日把住世尊陞座。諦觀法王
<lb ed="X" n="0354b04"/><lb ed="R049" n="0458a04"/>法。法王如是的手段出來。待佛纔結跏趺坐。兩手
<lb ed="X" n="0354b05"/><lb ed="R049" n="0458a05"/>掀翻。下座世尊也。只得本分。向<name role="" type="person">王舍城</name>中乞食。免
<lb ed="X" n="0354b06"/><lb ed="R049" n="0458a06"/>得家醜外揚。豈不省話會哉。方且云。如我惟忖。後
<lb ed="X" n="0354b07"/><lb ed="R049" n="0458a07"/>惹世尊出定。料簡不少。云不退諸菩薩。其數如恒
<lb ed="X" n="0354b08"/><lb ed="R049" n="0458a08"/>沙。一心共思求。亦復不能知。則二大士面皮厚三
<lb ed="X" n="0354b09"/><lb ed="R049" n="0458a09"/>尺矣。何也。佛旣曰思求不得奚。文殊曰如我惟忖
<lb ed="X" n="0354b10"/><lb ed="R049" n="0458a10"/>乎。雖然鈎錐在手。爲人與爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0354b1001" n="0354b1001"/><anchor xml:id="beg0354b1001" n="0354b1001"/>己<anchor xml:id="end0354b1001"/>不同。安知二大士
<lb ed="X" n="0354b11"/><lb ed="R049" n="0458a11"/>不與釋迦老漢。曾暗打合同來耶。舊傳。二菩薩問
<lb ed="X" n="0354b12"/><lb ed="R049" n="0458a12"/>答。一曰。彌勒觀七事以騰疑。二曰。文殊擬十因而
<lb ed="X" n="0354b13"/><lb ed="R049" n="0458a13"/>領答。前問章旣判七事此答章應判十因故將經
<lb ed="X" n="0354b14"/><lb ed="R049" n="0458a14"/>文。分十二節。初一節總答問意。末一節結答問意。
<lb ed="X" n="0354b15"/><lb ed="R049" n="0458a15"/>中十節因緣申證。其總答初中。語彌勒菩薩等者。
<lb ed="X" n="0354b16"/><lb ed="R049" n="0458a16"/>彌勒上問曰。世尊何故放斯光明。爲說妙法。爲當
<lb ed="X" n="0354b17"/><lb ed="R049" n="0458a17"/>授記。此非小緣。故今答曰。善男子。佛意固難測量。
<lb ed="X" n="0354b18"/><lb ed="R049" n="0458a18"/>但我惟古忖今。知佛世尊。果如汝所疑。此非小緣
<lb ed="X" n="0354b19"/><lb ed="R049" n="0458b01"/>乃欲說大法也。雨大下。以三喩。一義擴充其大雨。
<lb ed="X" n="0354b20"/><lb ed="R049" n="0458b02"/>大法雨者。二乘人自謂。年並朽邁。枯稿極矣。佛以
<lb ed="X" n="0354b21"/><lb ed="R049" n="0458b03"/>一乘佛知見法雨。而潤開之。吹大法螺者。二乘人
<lb ed="X" n="0354b22"/><lb ed="R049" n="0458b04"/>自謂。<anchor xml:id="nkr_note_add_0354b2201" n="0354b2201"/><anchor xml:id="beg0354b2201" n="0354b2201"/>已<anchor xml:id="end0354b2201"/>得涅槃。無所堪任。昏聵至矣。佛以一乘佛
<lb ed="X" n="0354b23"/><lb ed="R049" n="0458b05"/>知見法螺吹示。以警醒之。擊大法皷者。二乘人不
<lb ed="X" n="0354b24"/><lb ed="R049" n="0458b06"/>復進求阿耨菩提。懈退慣矣。佛以一乘佛知見法
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0354c" n="0354c"/>
<lb ed="X" n="0354c01"/><lb ed="R049" n="0458b07"/>皷擊悟。以<g ref="#CB15081">䇿</g>進之。演大法義者。二乘人但念空無
<lb ed="X" n="0354c02"/><lb ed="R049" n="0458b08"/>相無作。於菩薩法。游戲神通。淨佛國土。成就衆生。
<lb ed="X" n="0354c03"/><lb ed="R049" n="0458b09"/>心不喜樂。佛以一乘佛知見大法之義。演暢痛快。
<lb ed="X" n="0354c04"/><lb ed="R049" n="0458b10"/>使趣入之。諸善男子我於下。文殊謂。我何以知今
<lb ed="X" n="0354c05"/><lb ed="R049" n="0458b11"/>佛欲說大法也。以我於過去諸佛。曾見說經入定
<lb ed="X" n="0354c06"/><lb ed="R049" n="0458b12"/>後。便卽放光。放光後便卽說大法。故以上惟古也。
<lb ed="X" n="0354c07"/><lb ed="R049" n="0458b13"/>是故當知下。由古以忖今也。欲令衆生下。謂欲說
<lb ed="X" n="0354c08"/><lb ed="R049" n="0458b14"/>何等大法也。乃欲令大小乘衆生。咸得聞知一切
<lb ed="X" n="0354c09"/><lb ed="R049" n="0458b15"/>世間難信之大法也。此句最重。一經二十八品。若
<lb ed="X" n="0354c10"/><lb ed="R049" n="0458b16"/>文若義。都攝盡故。與方便品佛出定後。雙嘆諸佛
<lb ed="X" n="0354c11"/><lb ed="R049" n="0458b17"/>權實二智。爲案。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0354c12"/><lb ed="R049" n="0458b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0354c1201">諸善男子如過去無量無邊<note place="inline">至</note>三菩提成一切種智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0354c13"/><lb ed="R049" n="0459a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0354c1301">諸善男子下。十因中。第一劫遠。名法相同因。上言
<lb ed="X" n="0354c14"/><lb ed="R049" n="0459a02"/>過去。未知過去多少劫此言過去無量無邊無數
<lb ed="X" n="0354c15"/><lb ed="R049" n="0459a03"/>劫。阿僧祇云無數故。上言諸佛。未知是何佛。此言
<lb ed="X" n="0354c16"/><lb ed="R049" n="0459a04"/>號日月燈明佛。具如來等十號。與今佛同也。演說
<lb ed="X" n="0354c17"/><lb ed="R049" n="0459a05"/>正法下。明彼佛未說此經之前。亦先說三乘。與今
<lb ed="X" n="0354c18"/><lb ed="R049" n="0459a06"/>佛同也。法謂正法者。以初中後皆善故也。其義下。
<lb ed="X" n="0354c19"/><lb ed="R049" n="0459a07"/>謂旣分初後。何以皆善。以言分初後。義則深遠。語
<lb ed="X" n="0354c20"/><lb ed="R049" n="0459a08"/>則巧妙。故分初後。純一下。釋成深遠。爲求下。釋成
<lb ed="X" n="0354c21"/><lb ed="R049" n="0459a09"/>巧妙。燈明過去雖久。十號之稱。三乘之法。與今釋
<lb ed="X" n="0354c22"/><lb ed="R049" n="0459a10"/>迦不異。則知今佛所爲。皆先佛之程規。非創式也
<lb ed="X" n="0354c23"/><lb ed="R049" n="0459a11"/><note place="inline">初善。謂聲聞乘。中善。謂辟支佛乘。後善。謂菩薩乘。始則依一佛乘。分別說三。初所以善。末則雖說三
<lb ed="X" n="0354c24"/><lb ed="R049" n="0459a12"/>乘。但化菩薩。後所以善。經云。如來但以一佛乘故。爲衆生說法。此純一也。無有餘乘若二若三。此無
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0355a" n="0355a"/>
<lb ed="X" n="0355a01"/><lb ed="R049" n="0459a13"/>雜也。欲令衆生開佛知見。使得淸淨故。此具足淸白也。又云。乘是三乘。以無漏根力覺道禪定解脫
<lb ed="X" n="0355a02"/><lb ed="R049" n="0459a14"/>三昧。而自娛樂。使得無量安穩快樂。此具足梵行之相也。若有衆生。內有智性。從佛世尊。聞法信受。
<lb ed="X" n="0355a03"/><lb ed="R049" n="0459a15"/>速出三界。自求涅槃。是名聲聞乘。如彼諸子。爲求羊車。出於火宅。此爲求聲聞乘。說應四諦法。度生
<lb ed="X" n="0355a04"/><lb ed="R049" n="0459a16"/>老病死。究竟涅槃也。其辟支佛乘。菩薩乘。一一皆如火宅喩。求鹿車牛車。可知。又初中後善三義。無
<lb ed="X" n="0355a05"/><lb ed="R049" n="0459a17"/>量義經中。更詳盡</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355a06"/><lb ed="R049" n="0459a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0355a0601">次復有佛亦名日月燈明<note place="inline">至</note>所可說法初中後善。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355a07"/><lb ed="R049" n="0459b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0355a0701">次復有佛下。十因中。第二佛佛道同。意非偶然因。
<lb ed="X" n="0355a08"/><lb ed="R049" n="0459b02"/>二萬佛法姓號。皆同其式。則其來久矣。信不虗矣。
<lb ed="X" n="0355a09"/><lb ed="R049" n="0459b03"/>頗羅墮云利根。二萬佛本末。七十餘言叙盡。譯手
<lb ed="X" n="0355a10"/><lb ed="R049" n="0459b04"/>其高也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355a11"/><lb ed="R049" n="0459b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0355a1101">其最後佛未出家時<note place="inline">至</note><anchor xml:id="nkr_note_add_0355a1101" n="0355a1101"/><anchor xml:id="beg0355a1101" n="0355a1101"/>已<anchor xml:id="end0355a1101"/>於千萬佛所植諸善本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355a12"/><lb ed="R049" n="0459b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0355a1201">其最後下。十因中。第三捨寶位。父子出家。今昔得
<lb ed="X" n="0355a13"/><lb ed="R049" n="0459b07"/>果相同因。燈明八子。釋尊一兒。多少不同。捨王位。
<lb ed="X" n="0355a14"/><lb ed="R049" n="0459b08"/>成正果。則無二矣。言其最後者。則知前二萬佛所
<lb ed="X" n="0355a15"/><lb ed="R049" n="0459b09"/>事矣<note place="inline">八子皆以意名。及其出家。而又名發大乘意。不名大乘心者。梵語末那。第七識之名。翻云
<lb ed="X" n="0355a16"/><lb ed="R049" n="0459b10"/>意。意多染汙。以執我故。故第一以有意爲名。謂雖是菩薩。尙有我故。第二名善意者。謂雖有我。而多
<lb ed="X" n="0355a17"/><lb ed="R049" n="0459b11"/>分執十善法爲意故。第三名無量意者。謂十善法。可以擴開四無量心故。第四名寶意者。謂四無量
<lb ed="X" n="0355a18"/><lb ed="R049" n="0459b12"/>心。爲世間出世間之寶故。第五名增意者。謂知四無量心爲寶。則增長佛果位中。八萬四千法門故。
<lb ed="X" n="0355a19"/><lb ed="R049" n="0459b13"/>第六名除疑意者。謂法門旣得增長諸疑。佛法僧。爲有爲無等疑。皆除遣故。第七名響意者。謂疑惑
<lb ed="X" n="0355a20"/><lb ed="R049" n="0459b14"/>旣除。聲名高響故。第八名法意者。謂高響名出。令人得其法喜。以樂意故。此八名。舊訓記八種識。以
<lb ed="X" n="0355a21"/><lb ed="R049" n="0459b15"/>八種識。皆由意執我法而起故。准起信論。意有五名。攝盡八種識故。纔出家。使發大意修梵行。爲法
<lb ed="X" n="0355a22"/><lb ed="R049" n="0459b16"/>師者。以値得佛多而種善根深也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355a23"/><lb ed="R049" n="0459b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0355a2301">是時日月燈明佛說大乘經<note place="inline">至</note>如今所見是諸佛土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355a24"/><lb ed="R049" n="0459b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0355a2401">是時日月下。十因中。第四今昔未曾說妙法。先示
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0355b" n="0355b"/>
<lb ed="X" n="0355b01"/><lb ed="R049" n="0460a01"/>六瑞相同因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355b02"/><lb ed="R049" n="0460a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0355b0201">彌勒當知爾時會中<note place="inline">至</note>欲知此光所爲因緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355b03"/><lb ed="R049" n="0460a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0355b0301">彌勒下。十因中。第五今昔衆疑欲問相同因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355b04"/><lb ed="R049" n="0460a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0355b0401">時有菩薩名曰妙光<note place="inline">至</note>若身若心而生懈倦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355b05"/><lb ed="R049" n="0460a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0355b0501">時有下。十因中。第六今昔放光後。爲說妙法相同
<lb ed="X" n="0355b06"/><lb ed="R049" n="0460a06"/>因。妙光卽文殊前身。央掘經云。現在北方歡喜世
<lb ed="X" n="0355b07"/><lb ed="R049" n="0460a07"/>界作佛。號歡喜藏摩尼寶積佛。又慈恩上生經云。
<lb ed="X" n="0355b08"/><lb ed="R049" n="0460a08"/>未來成佛。名曰普現。又首楞嚴經云。過去無量阿
<lb ed="X" n="0355b09"/><lb ed="R049" n="0460a09"/>僧祇劫<anchor xml:id="nkr_note_add_0355b0901" n="0355b0901"/><anchor xml:id="beg0355b0901" n="0355b0901"/>已<anchor xml:id="end0355b0901"/>成佛。號龍種上尊王佛。燈明因妙光。起
<lb ed="X" n="0355b10"/><lb ed="R049" n="0460a10"/>定說法。釋尊因舍利弗。起定說法。昔衆六十小劫
<lb ed="X" n="0355b11"/><lb ed="R049" n="0460a11"/>如食頃。今會五十小劫如半日。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355b12"/><lb ed="R049" n="0460a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0355b1201">日月燈明佛於六十小劫<note place="inline">至</note>當入無餘涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355b13"/><lb ed="R049" n="0460a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0355b1301">日月下。十因中。第七今昔諸佛能事畢矣。唱滅相
<lb ed="X" n="0355b14"/><lb ed="R049" n="0460a14"/>同因。我佛說畢三周之法。亦於寶塔中。普吿大衆
<lb ed="X" n="0355b15"/><lb ed="R049" n="0460a15"/>唱滅矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355b16"/><lb ed="R049" n="0460a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0355b1601">時有菩薩名曰德藏<note place="inline">至</note>阿羅訶三藐三佛陀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355b17"/><lb ed="R049" n="0460a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0355b1701">時有下。十因中。第八今昔授記相同因。多陀阿伽
<lb ed="X" n="0355b18"/><lb ed="R049" n="0460a18"/>度云如來。阿羅訶云應供。三藐三佛陀云正徧知。
<lb ed="X" n="0355b19"/><lb ed="R049" n="0460b01"/>覺十號之三也。昔佛說經。授菩薩記。今佛說經。何
<lb ed="X" n="0355b20"/><lb ed="R049" n="0460b02"/>授聲聞記。文殊叙往事。<anchor xml:id="nkr_note_add_0355b2001" n="0355b2001"/><anchor xml:id="beg0355b2001" n="0355b2001"/>已<anchor xml:id="end0355b2001"/>曾得記之聲聞。故名菩
<lb ed="X" n="0355b21"/><lb ed="R049" n="0460b03"/>薩。今經聲聞。廼未授記之菩薩。安知彌勒降靈時。
<lb ed="X" n="0355b22"/><lb ed="R049" n="0460b04"/>舍利弗等不稱爲菩薩乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355b23"/><lb ed="R049" n="0460b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0355b2301">佛授記<anchor xml:id="nkr_note_add_0355b2301" n="0355b2301"/><anchor xml:id="beg0355b2301" n="0355b2301"/>已<anchor xml:id="end0355b2301"/>便於中夜入無餘涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355b24"/><lb ed="R049" n="0460b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0355b2401">此十因中。第九今昔涅槃相同因。諸佛出世。元爲
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0355c" n="0355c"/>
<lb ed="X" n="0355c01"/><lb ed="R049" n="0460b07"/>開示衆生佛知見。使得同於<anchor xml:id="nkr_note_add_0355c0101" n="0355c0101"/><anchor xml:id="beg0355c0101" n="0355c0101"/>己<anchor xml:id="end0355c0101"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0355c0102" n="0355c0102"/><anchor xml:id="beg0355c0102" n="0355c0102"/>已<anchor xml:id="end0355c0102"/>。燈明出家得
<lb ed="X" n="0355c02"/><lb ed="R049" n="0460b08"/>道轉法輪。授顯記於衆生。欲前佛歸源。後佛續脉。
<lb ed="X" n="0355c03"/><lb ed="R049" n="0460b09"/>本願訖矣。化緣盡矣。故般涅槃。則究竟不生滅矣。
<lb ed="X" n="0355c04"/><lb ed="R049" n="0460b10"/>今法華有唱滅之言。無涅槃之事。而因曰涅槃相
<lb ed="X" n="0355c05"/><lb ed="R049" n="0460b11"/>同者。以唱滅去。涅槃時之不遠。但佛未授完二乘
<lb ed="X" n="0355c06"/><lb ed="R049" n="0460b12"/>人作佛之記。及授記<anchor xml:id="nkr_note_add_0355c0601" n="0355c0601"/><anchor xml:id="beg0355c0601" n="0355c0601"/>已<anchor xml:id="end0355c0601"/>。便詣雙林入涅槃。又說涅
<lb ed="X" n="0355c07"/><lb ed="R049" n="0460b13"/>槃經矣。經叙彼佛一大時事。集在一時。此以結集
<lb ed="X" n="0355c08"/><lb ed="R049" n="0460b14"/>者。分爲二類。故有唱滅之言。而無涅槃之事。其實
<lb ed="X" n="0355c09"/><lb ed="R049" n="0460b15"/>法華與涅槃同時。故因曰涅槃相同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355c10"/><lb ed="R049" n="0460b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0355c1001">佛滅度後妙光菩薩<note place="inline">至</note>供養恭敬尊重讚歎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355c11"/><lb ed="R049" n="0460b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0355c1101">佛滅度後下。十因中。第十今昔佛滅後持經得益
<lb ed="X" n="0355c12"/><lb ed="R049" n="0460b18"/>相同因。燈明因妙光出定而說經。則囑累亦在妙
<lb ed="X" n="0355c13"/><lb ed="R049" n="0461a01"/>光矣。故妙光受佛遺囑。而持經滿八十小劫。此自
<lb ed="X" n="0355c14"/><lb ed="R049" n="0461a02"/>利也。爲人演說。利他也。八子師妙光。羅睺師身子。
<lb ed="X" n="0355c15"/><lb ed="R049" n="0461a03"/>八子得師敎化。堅固菩提。最後成佛。名然燈者。則
<lb ed="X" n="0355c16"/><lb ed="R049" n="0461a04"/>精進者。早成佛矣。妙光有八百弟子。身子亦領三
<lb ed="X" n="0355c17"/><lb ed="R049" n="0461a05"/>百弟子。從佛出家。八百弟子中有一人號求名者。
<lb ed="X" n="0355c18"/><lb ed="R049" n="0461a06"/>言精進持經依而行者。固先成佛。卽懈怠持經。以
<lb ed="X" n="0355c19"/><lb ed="R049" n="0461a07"/>經求名利者。亦得藉以種善根。遲得成佛。遲早雖
<lb ed="X" n="0355c20"/><lb ed="R049" n="0461a08"/>殊。持經得益同矣。而人不可不持經。持經又不可
<lb ed="X" n="0355c21"/><lb ed="R049" n="0461a09"/>求名利也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355c22"/><lb ed="R049" n="0461a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0355c2201">彌勒當知爾時妙光菩薩<note place="inline">至</note>敎菩薩法佛所護念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355c23"/><lb ed="R049" n="0461a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0355c2301">彌勒當知下。承上文。結足十因。歸前總答如我惟
<lb ed="X" n="0355c24"/><lb ed="R049" n="0461a12"/>忖今佛世尊欲說大法等文。妙光旣是文殊。求名
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0356a" n="0356a"/>
<lb ed="X" n="0356a01"/><lb ed="R049" n="0461a13"/>又是彌勒。則彼此眼見耳聞。今日釋尊所爲。不異
<lb ed="X" n="0356a02"/><lb ed="R049" n="0461a14"/>昔日燈佛故事。故曰是故惟忖等<note place="inline">一經題目。佛未出定。法未出口
<lb ed="X" n="0356a03"/><lb ed="R049" n="0461a15"/>文殊預先。名之別序。初曰說大乘經。名無量義。末曰說大乘經。名妙法蓮華。可見未說此經以前。凡有所
<lb ed="X" n="0356a04"/><lb ed="R049" n="0461a16"/>說。小大三乘。皆屬無量義。一說此經後。其大小三乘。無量義經。皆爲佛知見。皆名妙法蓮華也。初曰爲諸
<lb ed="X" n="0356a05"/><lb ed="R049" n="0461a17"/>菩薩。今不曰爲何人。但曰說大乘經者。以再叙爲諸菩薩。則身子等。益生感傷。空生等。益不生一念好樂
<lb ed="X" n="0356a06"/><lb ed="R049" n="0461a18"/>之心矣。直至法說一周後。將爲身子授記。始曰爲諸聲聞說是大乘經。名妙法蓮華。方知前所說經。入定
<lb ed="X" n="0356a07"/><lb ed="R049" n="0461b01"/>雨華動地放光現土。皆是爲二乘人。授大乘記。會權歸實之所爲。應知三周九喩二十八品之言語文字。
<lb ed="X" n="0356a08"/><lb ed="R049" n="0461b02"/>總名妙法。萬二千人得記。總喩優曇鉢靈瑞大寶靑蓮華。時一現耳。故文殊不待佛出定。先說明經題者。
<lb ed="X" n="0356a09"/><lb ed="R049" n="0461b03"/>見三世十方一切諸佛。凡所說法。不問大小乘。皆名妙法。凡聞法得果記成佛者。皆喩蓮華也。故後文曰。
<lb ed="X" n="0356a10"/><lb ed="R049" n="0461b04"/>唯佛與佛乃能得之。經題大義。益明且著也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356a11"/><lb ed="R049" n="0461b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0356a1101">爾時<name role="" type="person">文殊師利</name>於大衆中欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0356a12"/><lb ed="R049" n="0461b06"/><p xml:id="pX31p0356a1201">我念過去世無量無數劫<note place="inline">至</note>亦隨修梵行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356a13"/><lb ed="R049" n="0461b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0356a1301">爾時文殊下。頌長行第一因。佛未出家下。頌第二
<lb ed="X" n="0356a14"/><lb ed="R049" n="0461b08"/>第三兩節因也。不頌最初總答第一節者。後結答
<lb ed="X" n="0356a15"/><lb ed="R049" n="0461b09"/>文中補之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356a16"/><lb ed="R049" n="0461b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0356a1601">時佛說大乘經名無量義<note place="inline">至</note>說法求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356a17"/><lb ed="R049" n="0461b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0356a1701">此頌長行第四因也。時佛說大乘下。頌六瑞與今
<lb ed="X" n="0356a18"/><lb ed="R049" n="0461b12"/>同也。缺衆喜一瑞頌。此光下。頌昔光中所見七事。
<lb ed="X" n="0356a19"/><lb ed="R049" n="0461b13"/>與今光中同也。示一切衆生等者。頌六趣衆生。又
<lb ed="X" n="0356a20"/><lb ed="R049" n="0461b14"/>見諸佛等者。頌十方諸佛衆寶莊嚴依報。身如金
<lb ed="X" n="0356a21"/><lb ed="R049" n="0461b15"/>色正報。正報之佛。坐於依報之土。如淨琉璃內現
<lb ed="X" n="0356a22"/><lb ed="R049" n="0461b16"/>眞金像。形容依正之妙如此。世尊在大衆下。頌又
<lb ed="X" n="0356a23"/><lb ed="R049" n="0461b17"/>聞諸佛所說經法也。一一諸佛土下。頌倂見彼諸
<lb ed="X" n="0356a24"/><lb ed="R049" n="0461b18"/>比丘比丘尼等也。又見諸菩薩下。頌諸菩薩種種
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0356b" n="0356b"/>
<lb ed="X" n="0356b01"/><lb ed="R049" n="0462a01"/>因緣信解相貌也。七事中。缺頌佛般涅槃。及記寶
<lb ed="X" n="0356b02"/><lb ed="R049" n="0462a02"/>塔二事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356b03"/><lb ed="R049" n="0462a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0356b0301">爾時四部衆見日月燈佛<note place="inline">至</note>是事何因緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356b04"/><lb ed="R049" n="0462a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0356b0401">此頌長行第五因也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356b05"/><lb ed="R049" n="0462a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0356b0501">天人所奉尊適從三昧起<note place="inline">至</note>悉皆能受持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356b06"/><lb ed="R049" n="0462a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0356b0601">天人下頌長行第六因也。人之所信。莫過<anchor xml:id="nkr_note_add_0356b0601" n="0356b0601"/><anchor xml:id="beg0356b0601" n="0356b0601"/>己<anchor xml:id="end0356b0601"/>眼。今
<lb ed="X" n="0356b07"/><lb ed="R049" n="0462a07"/>妙光爲人天眼目。所以七衆歸信。如信其眼。所以
<lb ed="X" n="0356b08"/><lb ed="R049" n="0462a08"/>然者。爲妙光能奉持諸佛法藏故也。如我下。佛先
<lb ed="X" n="0356b09"/><lb ed="R049" n="0462a09"/>使妙光歡喜。而因起以說法。是妙下。妙光果如佛
<lb ed="X" n="0356b10"/><lb ed="R049" n="0462a10"/>言而能持<note place="inline">證知明非信解而知</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356b11"/><lb ed="R049" n="0462a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0356b1101">佛說是法華令衆歡喜<anchor xml:id="nkr_note_add_0356b1101" n="0356b1101"/><anchor xml:id="beg0356b1101" n="0356b1101"/>已<anchor xml:id="end0356b1101"/><note place="inline">至</note>億劫時一遇。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356b12"/><lb ed="R049" n="0462a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0356b1201">頌長行第七因也。未說其經。先令妙光歡喜而說
<lb ed="X" n="0356b13"/><lb ed="R049" n="0462a13"/>之。<anchor xml:id="nkr_note_add_0356b1301" n="0356b1301"/><anchor xml:id="beg0356b1301" n="0356b1301"/>已<anchor xml:id="end0356b1301"/>說其經。又令大衆歡喜而唱滅。可見妙光與
<lb ed="X" n="0356b14"/><lb ed="R049" n="0462a14"/>衆。師資高下。說法涅槃去住之次第也。學般若菩
<lb ed="X" n="0356b15"/><lb ed="R049" n="0462a15"/>薩。大事未明。如喪考妣。終身憂啼。且未<anchor xml:id="nkr_note_add_0356b1501" n="0356b1501"/><anchor xml:id="beg0356b1501" n="0356b1501"/>已<anchor xml:id="end0356b1501"/>有何歡
<lb ed="X" n="0356b16"/><lb ed="R049" n="0462a16"/>喜。一旦開佛知見。了知生死不相干。何喜如之。可
<lb ed="X" n="0356b17"/><lb ed="R049" n="0462a17"/>見諸佛出世。只要衆生歡喜。衆生不喜。如<anchor xml:id="nkr_note_add_0356b1701" n="0356b1701"/><anchor xml:id="beg0356b1701" n="0356b1701"/>己<anchor xml:id="end0356b1701"/>之內
<lb ed="X" n="0356b18"/><lb ed="R049" n="0462a18"/>於溝壑。今旣喜矣。故逕唱滅。以勉其衆。則慈悲何
<lb ed="X" n="0356b19"/><lb ed="R049" n="0462b01"/>有焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356b20"/><lb ed="R049" n="0462b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0356b2001">世尊諸子等聞佛入涅槃<note place="inline">至</note>亦度無量衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356b21"/><lb ed="R049" n="0462b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0356b2101">頌長行第八因也。世尊諸子下。謂佛慧如日。衆生
<lb ed="X" n="0356b22"/><lb ed="R049" n="0462b04"/>有目趾者。待是而後成功。今忽唱滅。如天之亡日。
<lb ed="X" n="0356b23"/><lb ed="R049" n="0462b05"/>故懷悲惱。云佛滅一何速耶。聖主法之王下。謂佛
<lb ed="X" n="0356b24"/><lb ed="R049" n="0462b06"/>法如王。前王旣歿。後王復御。燈明滅而淨身興。何
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0356c" n="0356c"/>
<lb ed="X" n="0356c01"/><lb ed="R049" n="0462b07"/>必憂怖。此諸佛臨涅槃時。故以授記。爲大事因緣
<lb ed="X" n="0356c02"/><lb ed="R049" n="0462b08"/>也。意世間不可頃刻無佛法僧三寶。使衆生不安
<lb ed="X" n="0356c03"/><lb ed="R049" n="0462b09"/>慰。而生憂怖耳。可見大聖人一去一來。無非爲安
<lb ed="X" n="0356c04"/><lb ed="R049" n="0462b10"/>慰衆生也。是德藏下。申明不必憂怖。以有所倚也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356c05"/><lb ed="R049" n="0462b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0356c0501">佛此夜滅度如薪盡火滅<note place="inline">至</note>以求無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356c06"/><lb ed="R049" n="0462b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0356c0601">頌長行第九因也。佛此夜滅度下。前頌光中七事。
<lb ed="X" n="0356c07"/><lb ed="R049" n="0462b13"/>少諸佛般涅槃。及造塔二事。此中足之。薪盡火滅。
<lb ed="X" n="0356c08"/><lb ed="R049" n="0462b14"/>用莊子指窮於爲薪火傳也不知其盡潤色。謂諸
<lb ed="X" n="0356c09"/><lb ed="R049" n="0462b15"/>佛報體。如薪之有盡。而法性之身如火。此驛盡。則
<lb ed="X" n="0356c10"/><lb ed="R049" n="0462b16"/>又傳至彼驛。何有滅哉。恒沙之衆。佛在有恃。佛滅
<lb ed="X" n="0356c11"/><lb ed="R049" n="0462b17"/>何依。故遵臨終遺囑無放逸之命。倍加精進。各自
<lb ed="X" n="0356c12"/><lb ed="R049" n="0462b18"/>努力。不求小乘。俱願成佛。故曰以求無上道也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356c13"/><lb ed="R049" n="0463a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0356c1301">是妙光法師奉持佛法藏<note place="inline">至</note>其數無有量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356c14"/><lb ed="R049" n="0463a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0356c1401">頌長行第十因也。是妙光法師下。遵佛遺命。廣持
<lb ed="X" n="0356c15"/><lb ed="R049" n="0463a03"/>其經也。是諸下。謂八王子師文殊。精進持經。次第
<lb ed="X" n="0356c16"/><lb ed="R049" n="0463a04"/>得成佛。見經之効也。見佛供佛福足。隨順行道慧
<lb ed="X" n="0356c17"/><lb ed="R049" n="0463a05"/>足。兩足旣備。八子皆成其佛。獨以然燈名者。以釋
<lb ed="X" n="0356c18"/><lb ed="R049" n="0463a06"/>迦師然燈。彌勒師釋迦。顯文殊爲釋尊九世師祖。
<lb ed="X" n="0356c19"/><lb ed="R049" n="0463a07"/>爲彌勒十世師翁。今釋尊欲說妙法。文殊又爲證
<lb ed="X" n="0356c20"/><lb ed="R049" n="0463a08"/>盟。則其來久矣。而其言可信矣。此爲後文於舊住
<lb ed="X" n="0356c21"/><lb ed="R049" n="0463a09"/><name role="" type="person">娑婆世界</name><name role="" type="person">文殊師利</name>前現大神力之案。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356c22"/><lb ed="R049" n="0463a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0356c2201">彼佛滅度後懈怠者汝是<note place="inline">至</note>令盡無有餘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356c23"/><lb ed="R049" n="0463a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0356c2301">彼佛滅度下一十二句。承上文頌會通今昔之事。
<lb ed="X" n="0356c24"/><lb ed="R049" n="0463a12"/>而結前總答。且釋彌勒一人之疑<note place="inline">謂昔燈明佛滅後。懈怠弟子。旣
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0357a" n="0357a"/>
<lb ed="X" n="0357a01"/><lb ed="R049" n="0463a13"/>是汝彌勒。妙光法師。又是我文殊。我見彼佛本昔光瑞如此。汝豈不知而更問耶。以是今昔我汝之故。千
<lb ed="X" n="0357a02"/><lb ed="R049" n="0463a14"/>古一日。則知今佛欲說法華經也。今相如本瑞者。本昔也。謂所以知今釋迦佛。欲說法華經者。以今佛放
<lb ed="X" n="0357a03"/><lb ed="R049" n="0463a15"/>光現瑞之相。如昔覺明之本瑞。故是諸佛方便者。謂佛無古今。凡說經皆先放光者。乃是諸佛方便。權巧
<lb ed="X" n="0357a04"/><lb ed="R049" n="0463a16"/>之妙用。助發吾人人本有佛知見一乘之實相義也。方便二言。爲下品張本。實相義者。無量義經云。無量
<lb ed="X" n="0357a05"/><lb ed="R049" n="0463a17"/>義者。從一法生其一法者。卽無相也。如是無相無相不相。不相無相。名爲實相。此一十二句。乃文殊放出
<lb ed="X" n="0357a06"/><lb ed="R049" n="0463a18"/>納僧本色作家之語。謂佛祖頭上機緣。元無瑞不瑞。今佛不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0357a0601" n="0357a0601"/><anchor xml:id="beg0357a0601" n="0357a0601"/>已<anchor xml:id="end0357a0601"/>。放光現瑞。無非助發也。諸人今當知下
<lb ed="X" n="0357a07"/><lb ed="R049" n="0463b01"/>八句。釋四衆等疑。初四句。爲會中一種大根衆生。不願小乘而求大乘未滿足者而言。故曰一心待。又曰
<lb ed="X" n="0357a08"/><lb ed="R049" n="0463b02"/>充足。此爲身子等萬二千受記成佛之案。直案至授學無學記品。後四句。爲會中一種<anchor xml:id="nkr_note_add_0357a0801" n="0357a0801"/><anchor xml:id="beg0357a0801" n="0357a0801"/>已<anchor xml:id="end0357a0801"/>得三乘之小果
<lb ed="X" n="0357a09"/><lb ed="R049" n="0463b03"/>者而言。恐彼悔其自貪其小。而失其大。而又疑其何以爲菩薩說大。爲我聲聞辟支佛說小。故曰諸求三
<lb ed="X" n="0357a10"/><lb ed="R049" n="0463b04"/>乘。又曰若有疑悔。佛當下。謂佛今無小大。一一皆平等授記成佛。所有如昔疑悔。今皆當爲汝諸人。除斷
<lb ed="X" n="0357a11"/><lb ed="R049" n="0463b05"/>無餘。此釋天龍八部等疑。直案至法師品首。求聲聞求辟支佛求佛道者。授廣記等文。文殊心雖慈憫。辭
<lb ed="X" n="0357a12"/><lb ed="R049" n="0463b06"/>甚鋒芒。宛然諸佛之師。吐聲發氣。自是飛揚。文殊答彌勒。必叙昔佛日月燈明。與今佛釋迦。略不少異者。
<lb ed="X" n="0357a13"/><lb ed="R049" n="0463b07"/>要使當時法會。與吾人知今日釋迦受記所成之佛。卽昔日二萬佛中。最初日月燈明受記所成之佛。推
<lb ed="X" n="0357a14"/><lb ed="R049" n="0463b08"/>而廣之。則這般毗盧遮那。常寂心光。性相皆空。離名絕義。照古騰今。過去無始。未來無終。吾人能如是。一
<lb ed="X" n="0357a15"/><lb ed="R049" n="0463b09"/>開佛知見。則知最初日月燈明佛法會。至今尙儼然。千古猶未解制。故頌中每每以本瑞及佛光照言。有
<lb ed="X" n="0357a16"/><lb ed="R049" n="0463b10"/>以也。由是凡看經者。詎可少忽其文哉</note>解序分竟。序分有三。一衆集
<lb ed="X" n="0357a17"/><lb ed="R049" n="0463b11"/>叙人。二放光現瑞叙事。三問答叙疑悟。此下釋正
<lb ed="X" n="0357a18"/><lb ed="R049" n="0463b12"/>宗分。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0357a19"/><lb ed="R049" n="0463b13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">方便品第二</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0357a1901">妙法蓮華經方便品第二</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0357a20"/><lb ed="R049" n="0463b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0357a2001">方法也。便者通利。自由之謂。如人事有阻礙。爲設
<lb ed="X" n="0357a21"/><lb ed="R049" n="0463b15"/>一方法。使得通利。便彼自由。今經是佛見二乘人
<lb ed="X" n="0357a22"/><lb ed="R049" n="0463b16"/>爲智障所礙。不信自心作佛。故假言語方便。分別
<lb ed="X" n="0357a23"/><lb ed="R049" n="0463b17"/>解說。令二乘人。開佛知見。得受記作佛。以自由文
<lb ed="X" n="0357a24"/><lb ed="R049" n="0463b18"/>殊答彌勒。今相如本瑞。是諸佛方便。則佛前說經
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0357b" n="0357b"/>
<lb ed="X" n="0357b01"/><lb ed="R049" n="0464a01"/>入定。放光動地。<anchor xml:id="nkr_note_add_0357b0101" n="0357b0101"/><anchor xml:id="beg0357b0101" n="0357b0101"/>已<anchor xml:id="end0357b0101"/>是方便矣。經云。吾從成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0357b0102" n="0357b0102"/><anchor xml:id="beg0357b0102" n="0357b0102"/>已<anchor xml:id="end0357b0102"/>來。
<lb ed="X" n="0357b02"/><lb ed="R049" n="0464a02"/>種種因緣譬喩。廣演言敎。無數方便。則方便又不
<lb ed="X" n="0357b03"/><lb ed="R049" n="0464a03"/>止於今經放光動地。乃從成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0357b0301" n="0357b0301"/><anchor xml:id="beg0357b0301" n="0357b0301"/>已<anchor xml:id="end0357b0301"/>來。種種言敎。皆
<lb ed="X" n="0357b04"/><lb ed="R049" n="0464a04"/>方便也。偈云。過去無數劫。無量滅度佛。種種緣譬
<lb ed="X" n="0357b05"/><lb ed="R049" n="0464a05"/>喩。無數方便力。則方便又不止於釋尊一佛。乃十
<lb ed="X" n="0357b06"/><lb ed="R049" n="0464a06"/>方三世一切諸佛。出世說法。皆方便也。又云。更以
<lb ed="X" n="0357b07"/><lb ed="R049" n="0464a07"/>異方便。助顯第一義。則方便。又不止於三乘。一乘
<lb ed="X" n="0357b08"/><lb ed="R049" n="0464a08"/>六度萬行之正經。方至擧手低頭。沙爲塔。爪畵像。
<lb ed="X" n="0357b09"/><lb ed="R049" n="0464a09"/>或出於誠敬。或發於戲樂。無非一大事因緣之方
<lb ed="X" n="0357b10"/><lb ed="R049" n="0464a10"/>便也。故云方便品。正宗分首。置此兩言。則知七卷
<lb ed="X" n="0357b11"/><lb ed="R049" n="0464a11"/>經文。無非方便。方便爾。我一切衆生開悟。自家本
<lb ed="X" n="0357b12"/><lb ed="R049" n="0464a12"/>有之佛知見。得以成佛。自由自便也。品中有三重
<lb ed="X" n="0357b13"/><lb ed="R049" n="0464a13"/>方便。以顯法之妙。至下。逐文釋之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0357b14"/><lb ed="R049" n="0464a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0357b1401">爾時世尊從三昧安詳而起<note place="inline">至</note>辟支佛所不能知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0357b15"/><lb ed="R049" n="0464a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0357b1501">自此至後。如是本末究竟等。爲第一重止。而請說
<lb ed="X" n="0357b16"/><lb ed="R049" n="0464a16"/>之便便也。文分五節。初節總標二智。餘四節展轉
<lb ed="X" n="0357b17"/><lb ed="R049" n="0464a17"/>別釋。顯法妙不可思議。爾時世尊下。佛初入定云
<lb ed="X" n="0357b18"/><lb ed="R049" n="0464a18"/>結跏趺坐。身心不動。佛今出定。云從三昧安詳而
<lb ed="X" n="0357b19"/><lb ed="R049" n="0464b01"/>起。不唯叙置文字相照應。而使宛然見佛身心。爲
<lb ed="X" n="0357b20"/><lb ed="R049" n="0464b02"/>機定動也。安詳從容自得。不怱遽貌。舍利弗云。身
<lb ed="X" n="0357b21"/><lb ed="R049" n="0464b03"/>子爲法說。一周先得。記之當機。乃智慧第一之人。
<lb ed="X" n="0357b22"/><lb ed="R049" n="0464b04"/>經首標阿羅漢。有萬二千人出定。獨云吿身子者。
<lb ed="X" n="0357b23"/><lb ed="R049" n="0464b05"/>有所因也。法說後身子自述曰。我昔從佛。聞如是
<lb ed="X" n="0357b24"/><lb ed="R049" n="0464b06"/>法。見諸菩薩受記作佛。而我等不預斯事。甚自感
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0357c" n="0357c"/>
<lb ed="X" n="0357c01"/><lb ed="R049" n="0464b07"/>傷。失於如來無量知見。又曰。我等同入法性。云何
<lb ed="X" n="0357c02"/><lb ed="R049" n="0464b08"/>如來以小乘法。而見濟度。若餘萬二千人者。則曰。
<lb ed="X" n="0357c03"/><lb ed="R049" n="0464b09"/>我等居僧之首。年並朽邁。自謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0357c0301" n="0357c0301"/><anchor xml:id="beg0357c0301" n="0357c0301"/>已<anchor xml:id="end0357c0301"/>得涅槃。無所堪
<lb ed="X" n="0357c04"/><lb ed="R049" n="0464b10"/>任。不復進求阿耨菩提。又曰。於菩薩法。成就衆生。
<lb ed="X" n="0357c05"/><lb ed="R049" n="0464b11"/>不生一念好樂之心。如是則身子願學菩薩授記
<lb ed="X" n="0357c06"/><lb ed="R049" n="0464b12"/>成佛。惟恐不得。而萬二千羅漢。尙不生一念好樂
<lb ed="X" n="0357c07"/><lb ed="R049" n="0464b13"/>之心。則自足與不足者。見矣。故佛出定。獨吿身子。
<lb ed="X" n="0357c08"/><lb ed="R049" n="0464b14"/>有其因也。諸佛智慧者。是佛要二乘人信<anchor xml:id="nkr_note_add_0357c0801" n="0357c0801"/><anchor xml:id="beg0357c0801" n="0357c0801"/>己<anchor xml:id="end0357c0801"/>先推
<lb ed="X" n="0357c09"/><lb ed="R049" n="0464b15"/>證於衆。故雙嘆十方三世一切諸佛權實二智。使
<lb ed="X" n="0357c10"/><lb ed="R049" n="0464b16"/>二乘人心。有所激發。而生疑動請。好與授記作佛。
<lb ed="X" n="0357c11"/><lb ed="R049" n="0464b17"/>則一經大旨。實重於斯。甚深無量者。無論十方三
<lb ed="X" n="0357c12"/><lb ed="R049" n="0464b18"/>世一切諸佛。及我釋迦一佛。成道以來。四十年前。
<lb ed="X" n="0357c13"/><lb ed="R049" n="0465a01"/>所行事爲深。爲無量。卽約此會佛入無量義處三
<lb ed="X" n="0357c14"/><lb ed="R049" n="0465a02"/>昧。則寂然示一乘佛知見。於威音那畔。如此智慧。
<lb ed="X" n="0357c15"/><lb ed="R049" n="0465a03"/>二乘人。可能測度乎<note place="inline">彌勒爲等覺地。菩薩尙曰。今佛入于三昧。是不可思議。況
<lb ed="X" n="0357c16"/><lb ed="R049" n="0465a04"/>二乘人乎。故曰甚深</note>。佛放眉間白毫一光。照東方萬八千世
<lb ed="X" n="0357c17"/><lb ed="R049" n="0465a05"/>界。乃顯然示一乘佛知見。卽在目前。如此智慧。二
<lb ed="X" n="0357c18"/><lb ed="R049" n="0465a06"/>乘人可能思量乎<note place="inline">彌勒云。世尊何故放斯光明。彌勒尙不知故。況二乘人乎。故曰
<lb ed="X" n="0357c19"/><lb ed="R049" n="0465a07"/>無量</note>。釋迦一佛一時動靜之智慧。尙深不可量。況百
<lb ed="X" n="0357c20"/><lb ed="R049" n="0465a08"/>千萬億無數諸佛。及佛成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0357c2001" n="0357c2001"/><anchor xml:id="beg0357c2001" n="0357c2001"/>已<anchor xml:id="end0357c2001"/>來。四十年前。所行
<lb ed="X" n="0357c21"/><lb ed="R049" n="0465a09"/>事。寧不甚深無量耶。此一句。且標實智。其智慧門
<lb ed="X" n="0357c22"/><lb ed="R049" n="0465a10"/>者。標權智也。權智謂之門者。諸佛以實智證理。權
<lb ed="X" n="0357c23"/><lb ed="R049" n="0465a11"/>智說法。引人自淺至深。由堂入室。俾極愚痴凡夫。
<lb ed="X" n="0357c24"/><lb ed="R049" n="0465a12"/>得以開悟佛知見。而成聖果。皆九部法。權巧方便
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0358a" n="0358a"/>
<lb ed="X" n="0358a01"/><lb ed="R049" n="0465a13"/>使然。故謂之門。難解難入者。無論十方三世一切
<lb ed="X" n="0358a02"/><lb ed="R049" n="0465a14"/>諸佛。及佛成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0358a0201" n="0358a0201"/><anchor xml:id="beg0358a0201" n="0358a0201"/>已<anchor xml:id="end0358a0201"/>來。四十年前。所說法門。難解難
<lb ed="X" n="0358a03"/><lb ed="R049" n="0465a15"/>入。卽約此會。雖云佛說大乘經。名無量義。是敎菩
<lb ed="X" n="0358a04"/><lb ed="R049" n="0465a16"/>薩之法。然佛何嘗分別。二乘人不是菩薩。而二乘
<lb ed="X" n="0358a05"/><lb ed="R049" n="0465a17"/>人。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0358a0501" n="0358a0501"/><anchor xml:id="beg0358a0501" n="0358a0501"/>己<anchor xml:id="end0358a0501"/>不悟。其資高者。乃云我昔從佛。聞如是法。
<lb ed="X" n="0358a06"/><lb ed="R049" n="0465a18"/>見諸菩薩受記作佛。而我等不預斯事。甚自感傷。
<lb ed="X" n="0358a07"/><lb ed="R049" n="0465b01"/>失於如來無量知見。其資少卑者。則曰。年並朽邁。
<lb ed="X" n="0358a08"/><lb ed="R049" n="0465b02"/>身體疲懈。於菩薩法。不生一念好樂之心。如此智
<lb ed="X" n="0358a09"/><lb ed="R049" n="0465b03"/>慧之門。二乘人其能解乎。故云難解。佛入定放光。
<lb ed="X" n="0358a10"/><lb ed="R049" n="0465b04"/>無非是大師子吼。而二乘人業<anchor xml:id="nkr_note_add_0358a1001" n="0358a1001"/><anchor xml:id="beg0358a1001" n="0358a1001"/>已<anchor xml:id="end0358a1001"/>與入頭處。佛於
<lb ed="X" n="0358a11"/><lb ed="R049" n="0465b05"/>定中。又密遣大慈。如彌勒之善問者。爲二乘人而
<lb ed="X" n="0358a12"/><lb ed="R049" n="0465b06"/>問之。大智如文殊之善答者。爲二乘人而答之。二
<lb ed="X" n="0358a13"/><lb ed="R049" n="0465b07"/>乘人雖因二大士之問答。知佛欲說授記之大法。
<lb ed="X" n="0358a14"/><lb ed="R049" n="0465b08"/>則亦莫過。謂與他大菩薩授記。非爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0358a1401" n="0358a1401"/><anchor xml:id="beg0358a1401" n="0358a1401"/>己<anchor xml:id="end0358a1401"/>耳。如此智
<lb ed="X" n="0358a15"/><lb ed="R049" n="0465b09"/>慧之門。二乘人其能入乎。故云難入。釋迦一佛一
<lb ed="X" n="0358a16"/><lb ed="R049" n="0465b10"/>時如此。爲二乘人。放光動地。開方便門。尙難解難
<lb ed="X" n="0358a17"/><lb ed="R049" n="0465b11"/>入。況百千萬億。無量諸佛。及佛成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0358a1701" n="0358a1701"/><anchor xml:id="beg0358a1701" n="0358a1701"/>已<anchor xml:id="end0358a1701"/>來。四十年
<lb ed="X" n="0358a18"/><lb ed="R049" n="0465b12"/>前。所開無數法門。二乘人其容易解而入耶。故總
<lb ed="X" n="0358a19"/><lb ed="R049" n="0465b13"/>歎曰。我云諸佛實智。甚深無量。權智。難解難入者。
<lb ed="X" n="0358a20"/><lb ed="R049" n="0465b14"/>是誰難解難入。是汝身子等。一切聲聞辟支佛。所
<lb ed="X" n="0358a21"/><lb ed="R049" n="0465b15"/>不能知也。此中一切聲聞辟支佛。所不能知。與下
<lb ed="X" n="0358a22"/><lb ed="R049" n="0465b16"/>文唯佛與佛乃能究盡等。相照應。意顯諸佛二智
<lb ed="X" n="0358a23"/><lb ed="R049" n="0465b17"/>二乘人難知。唯我釋迦一佛。能知之也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0358a24"/><lb ed="R049" n="0465b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0358a2401">所以者何佛曾親近<note place="inline">至</note>隨宜所說意趣難解。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0358b" n="0358b"/>
<lb ed="X" n="0358b01"/><lb ed="R049" n="0466a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0358b0101">所以下。徵釋。上文明就實開權之義。謂諸佛二智。
<lb ed="X" n="0358b02"/><lb ed="R049" n="0466a02"/>許多二乘人。都不能知。唯佛一人所以能知者。何
<lb ed="X" n="0358b03"/><lb ed="R049" n="0466a03"/>也。以佛一人曾親近得諸佛多。盡行得諸佛道廣。
<lb ed="X" n="0358b04"/><lb ed="R049" n="0466a04"/>於諸佛道法中。勇猛精進。名稱普聞。故其所成就。
<lb ed="X" n="0358b05"/><lb ed="R049" n="0466a05"/>實爲甚深未曾有也。然將此甚深未曾有之法。隨
<lb ed="X" n="0358b06"/><lb ed="R049" n="0466a06"/>汝身子等機宜所說。其說中主意趣向。汝二乘人
<lb ed="X" n="0358b07"/><lb ed="R049" n="0466a07"/>所以都難解也。相與爲眷屬。曰親。恒不離左右。曰
<lb ed="X" n="0358b08"/><lb ed="R049" n="0466a08"/>近。親近則明其所習學。屬於知。盡行則明其所操
<lb ed="X" n="0358b09"/><lb ed="R049" n="0466a09"/>履。屬於行。習學則知其深。操履。則知其甚深。知其
<lb ed="X" n="0358b10"/><lb ed="R049" n="0466a10"/>深。則名勇猛。知其甚深。則名精進。有如此知行之
<lb ed="X" n="0358b11"/><lb ed="R049" n="0466a11"/>實德。則有如彼普聞之名稱。名者。如佛名釋迦牟
<lb ed="X" n="0358b12"/><lb ed="R049" n="0466a12"/>尼。稱者。如釋迦一佛。則有如來應供等十號之稱
<lb ed="X" n="0358b13"/><lb ed="R049" n="0466a13"/>頌也。普聞者。佛之十號。十方微塵刹土。無不皆知
<lb ed="X" n="0358b14"/><lb ed="R049" n="0466a14"/>也。名實旣眞。則自利利他。三乘十地。以至等覺菩
<lb ed="X" n="0358b15"/><lb ed="R049" n="0466a15"/>薩。所未曾有法。方得其成就。初曰親近。次曰盡行。
<lb ed="X" n="0358b16"/><lb ed="R049" n="0466a16"/>後曰成就。則佛之於道見修證。因果宛然矣。親近
<lb ed="X" n="0358b17"/><lb ed="R049" n="0466a17"/>諸佛。則曰無數。盡行諸佛之道。則曰無量。無量佛
<lb ed="X" n="0358b18"/><lb ed="R049" n="0466a18"/>道難以盡行故。又曰勇猛。勇猛似近鹵莽故。又曰
<lb ed="X" n="0358b19"/><lb ed="R049" n="0466b01"/>精進。由是成就。則曰甚深矣。二乘人纔得佛一有
<lb ed="X" n="0358b20"/><lb ed="R049" n="0466b02"/>餘涅槃。便謂所得弘多。其餘則謂無所堪任。如是
<lb ed="X" n="0358b21"/><lb ed="R049" n="0466b03"/>何有親近無數諸佛之願乎。不復進求阿耨菩提。
<lb ed="X" n="0358b22"/><lb ed="R049" n="0466b04"/>何有盡行諸佛無量道法之力乎。身體疲懈。但念
<lb ed="X" n="0358b23"/><lb ed="R049" n="0466b05"/>空無相無作。何有勇猛精進。名稱普聞之因乎。於
<lb ed="X" n="0358b24"/><lb ed="R049" n="0466b06"/>菩薩法。遊戲神通。淨佛國土。成就衆生。心不喜樂。
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0358c" n="0358c"/>
<lb ed="X" n="0358c01"/><lb ed="R049" n="0466b07"/>何有成就甚深未曾有法之果乎。故後文云。若我
<lb ed="X" n="0358c02"/><lb ed="R049" n="0466b08"/>弟子。自謂阿羅漢辟支佛。於菩薩法。不聞不知。此
<lb ed="X" n="0358c03"/><lb ed="R049" n="0466b09"/>非佛弟子。非阿羅漢。非辟支佛。正謂二乘人不能
<lb ed="X" n="0358c04"/><lb ed="R049" n="0466b10"/>如此學佛行事也。及舍利弗等悟後。佛與其記。必
<lb ed="X" n="0358c05"/><lb ed="R049" n="0466b11"/>曰。於無量若干劫。供養無數若干佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0358c0501" n="0358c0501"/><anchor xml:id="beg0358c0501" n="0358c0501"/>已<anchor xml:id="end0358c0501"/>。然後廼得
<lb ed="X" n="0358c06"/><lb ed="R049" n="0466b12"/>成佛。號曰某佛。則其劫長果大。安可因中不先開
<lb ed="X" n="0358c07"/><lb ed="R049" n="0466b13"/>悟佛知見耶。故開悟佛知見。爲經中一大事因緣
<lb ed="X" n="0358c08"/><lb ed="R049" n="0466b14"/>也。苟先不如此說得極透。敎二乘人。於無上菩提。
<lb ed="X" n="0358c09"/><lb ed="R049" n="0466b15"/>云何不生畏懼。而不退息哉<note place="inline">應知自所以者何下。明佛實智甚深之所
<lb ed="X" n="0358c10"/><lb ed="R049" n="0466b16"/>以。隨宜所說下。明佛權智難解之所以。親近二言案。至化城喩品。及提婆品。以親則智佛與佛及十方佛。
<lb ed="X" n="0358c11"/><lb ed="R049" n="0466b17"/>皆父子兄弟之親。近則提婆爲師。佛爲弟子。奉事千歲爲近故。盡行二言案。至常不輕品。以惡罵捶打。尙
<lb ed="X" n="0358c12"/><lb ed="R049" n="0466b18"/>致禮讚。爲盡行故。名稱普聞案。至藥草喩品。以大音聲。善徧天人阿修羅。我是如來應供等。神力品。諸天
<lb ed="X" n="0358c13"/><lb ed="R049" n="0467a01"/>於虗空中唱言有。國名娑婆。佛名釋迦。皆是佛之名稱普聞故。成就甚深未曾有法案。至寶塔品以去。涌
<lb ed="X" n="0358c14"/><lb ed="R049" n="0467a02"/>塔。變土。集分身。出法眷。談壽量。分別法會功德。乃至提婆得記。龍女成佛。皆是佛所成就甚深未曾有法。
<lb ed="X" n="0358c15"/><lb ed="R049" n="0467a03"/>一向不曾與二乘人說。二乘人亦不曾見今經。皆從實說出。所以爲難信難解者也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0358c16"/><lb ed="R049" n="0467a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0358c1601">舍利弗吾從成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0358c1601" n="0358c1601"/><anchor xml:id="beg0358c1601" n="0358c1601"/>已<anchor xml:id="end0358c1601"/>來<note place="inline">至</note>知見波羅蜜皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0358c1602" n="0358c1602"/><anchor xml:id="beg0358c1602" n="0358c1602"/>已<anchor xml:id="end0358c1602"/>具足。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0358c17"/><lb ed="R049" n="0467a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0358c1701">此詳釋隨宜所說意趣難解之文。以明開權。便爲
<lb ed="X" n="0358c18"/><lb ed="R049" n="0467a06"/>顯實之義。舍利弗下。承上節而言。謂佛習學如此
<lb ed="X" n="0358c19"/><lb ed="R049" n="0467a07"/>無量。操履如此無數。成就如此甚深。而爲二乘人。
<lb ed="X" n="0358c20"/><lb ed="R049" n="0467a08"/>隨宜所說意趣難解者。以吾釋迦。從菩提樹下。成
<lb ed="X" n="0358c21"/><lb ed="R049" n="0467a09"/>佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0358c2101" n="0358c2101"/><anchor xml:id="beg0358c2101" n="0358c2101"/>已<anchor xml:id="end0358c2101"/>來。隨衆生機宜。將此大法。或作種種因緣而
<lb ed="X" n="0358c22"/><lb ed="R049" n="0467a10"/>說。或作種種譬喩而說。如此廣演三乘九部言敎。
<lb ed="X" n="0358c23"/><lb ed="R049" n="0467a11"/>成其無數方便。無非引導二乘衆生。令離諸著也。
<lb ed="X" n="0358c24"/><lb ed="R049" n="0467a12"/>所以下。徵釋。謂所以將大就小。言敎方便。但令離
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0359a" n="0359a"/>
<lb ed="X" n="0359a01"/><lb ed="R049" n="0467a13"/>著者。二乘人業<anchor xml:id="nkr_note_add_0359a0101" n="0359a0101"/><anchor xml:id="beg0359a0101" n="0359a0101"/>已<anchor xml:id="end0359a0101"/>遵佛敎。離其著<anchor xml:id="nkr_note_add_0359a0102" n="0359a0102"/><anchor xml:id="beg0359a0102" n="0359a0102"/>已<anchor xml:id="end0359a0102"/>。今又謂隨宜
<lb ed="X" n="0359a02"/><lb ed="R049" n="0467a14"/>所說意趣難解者。何也。以我釋迦如來。將大就小。
<lb ed="X" n="0359a03"/><lb ed="R049" n="0467a15"/>無數言敎方便。主意趣向。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0359001" n="0359001"/>元不但敎二乘人。離凡
<lb ed="X" n="0359a04"/><lb ed="R049" n="0467a16"/>夫之著。卽取方便波羅蜜。證偏空小涅槃而<anchor xml:id="nkr_note_add_0359a0401" n="0359a0401"/><anchor xml:id="beg0359a0401" n="0359a0401"/>已<anchor xml:id="end0359a0401"/>。若
<lb ed="X" n="0359a05"/><lb ed="R049" n="0467a17"/>然者。則離著之方便。反爲執著矣。廼佛種種言敎。
<lb ed="X" n="0359a06"/><lb ed="R049" n="0467a18"/>無數方便波羅蜜中。業<anchor xml:id="nkr_note_add_0359a0601" n="0359a0601"/><anchor xml:id="beg0359a0601" n="0359a0601"/>已<anchor xml:id="end0359a0601"/>具足開示諸佛如來知
<lb ed="X" n="0359a07"/><lb ed="R049" n="0467b01"/>見之大波羅蜜。大涅槃。在其中矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0359a08"/><lb ed="R049" n="0467b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0359a0801">舍利弗如來知見廣大深遠<note place="inline">至</note>言辭柔軟悅可衆心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0359a09"/><lb ed="R049" n="0467b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0359a0901">此釋上方便知見波羅蜜皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0359a0901" n="0359a0901"/><anchor xml:id="beg0359a0901" n="0359a0901"/>已<anchor xml:id="end0359a0901"/>具足之文。而申明
<lb ed="X" n="0359a10"/><lb ed="R049" n="0467b04"/>權實並行二乘人所以不知之義。舍利弗如來知
<lb ed="X" n="0359a11"/><lb ed="R049" n="0467b05"/>見下。謂佛無數方便波羅蜜中。卽具足如來知見
<lb ed="X" n="0359a12"/><lb ed="R049" n="0467b06"/>之大波羅蜜。二乘人所以不知者。以釋尊曾親近
<lb ed="X" n="0359a13"/><lb ed="R049" n="0467b07"/>過百千萬億無數諸佛。如來知見所以廣。釋尊曾
<lb ed="X" n="0359a14"/><lb ed="R049" n="0467b08"/>盡行過諸佛無量道法。如來知見所以大。釋尊勇
<lb ed="X" n="0359a15"/><lb ed="R049" n="0467b09"/>猛精進。如來知見所以深。釋尊名稱普聞。如來知
<lb ed="X" n="0359a16"/><lb ed="R049" n="0467b10"/>見所以遠。釋尊成就甚深未曾有法。如來知見所
<lb ed="X" n="0359a17"/><lb ed="R049" n="0467b11"/>以有四無量心。四無礙辨。十力。四無所畏。百千禪
<lb ed="X" n="0359a18"/><lb ed="R049" n="0467b12"/>定。萬億解脫。恒河沙三昧。如海之深。如空之無際。
<lb ed="X" n="0359a19"/><lb ed="R049" n="0467b13"/>所以果上得成就一切聖凡所未曾有之法也。舍
<lb ed="X" n="0359a20"/><lb ed="R049" n="0467b14"/>利弗如來能種種下。謂以上未曾有之法。皆佛與
<lb ed="X" n="0359a21"/><lb ed="R049" n="0467b15"/>十方三世一切諸佛自證之實智。而言具足於方
<lb ed="X" n="0359a22"/><lb ed="R049" n="0467b16"/>便波羅蜜之權智中者。以如來能種種分別善巧
<lb ed="X" n="0359a23"/><lb ed="R049" n="0467b17"/>而說。故其善巧說爲何如。謂佛將廣知見。爲二乘
<lb ed="X" n="0359a24"/><lb ed="R049" n="0467b18"/>人作狹知見而說。大知見。作小知見而說。深知見。
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0359b" n="0359b"/>
<lb ed="X" n="0359b01"/><lb ed="R049" n="0468a01"/>作淺知見而說。遠知見。作近知見而說。一切未曾
<lb ed="X" n="0359b02"/><lb ed="R049" n="0468a02"/>有法。都作尋常所有之法說。以故一切小大乘衆
<lb ed="X" n="0359b03"/><lb ed="R049" n="0468a03"/>生。聞而不驚不怖。只見如來言辭柔軟。無有強牽
<lb ed="X" n="0359b04"/><lb ed="R049" n="0468a04"/>將來悶絕躃地之患。而悅可其衆心也。此豈非無
<lb ed="X" n="0359b05"/><lb ed="R049" n="0468a05"/>數方便波羅蜜中。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0359b0501" n="0359b0501"/><anchor xml:id="beg0359b0501" n="0359b0501"/>已<anchor xml:id="end0359b0501"/>具足一乘佛如來知見之
<lb ed="X" n="0359b06"/><lb ed="R049" n="0468a06"/>大波羅蜜。在其中耶。然二乘人。但取其小。不求其
<lb ed="X" n="0359b07"/><lb ed="R049" n="0468a07"/>大。但證有餘方便之化城。不進無餘實相之寶所。
<lb ed="X" n="0359b08"/><lb ed="R049" n="0468a08"/>是何負我佛之慈悲。屈我佛之喜捨。故曰。一切聲
<lb ed="X" n="0359b09"/><lb ed="R049" n="0468a09"/>聞辟支佛所不能知。又曰。隨宜所說意趣難解也
<lb ed="X" n="0359b10"/><lb ed="R049" n="0468a10"/><note place="inline">應知此中如來二字。獨指釋迦牟尼一佛。如來知見下。申明佛實智。如來能種種下。申明佛權智</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0359b11"/><lb ed="R049" n="0468a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0359b1101">舍利弗取要言之<note place="inline">至</note>如是本末究竟等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0359b12"/><lb ed="R049" n="0468a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0359b1201">此結成上節二種波羅蜜。而明權實皆妙。難以言
<lb ed="X" n="0359b13"/><lb ed="R049" n="0468a13"/>盡之義。爲後吾當爲汝分別解說。直至囑累品張
<lb ed="X" n="0359b14"/><lb ed="R049" n="0468a14"/>本。舍利弗取要等者。謂如來知見波羅蜜。固廣大
<lb ed="X" n="0359b15"/><lb ed="R049" n="0468a15"/>深遠。方便波羅蜜。又巧妙柔悅。廣言之。則二乘人
<lb ed="X" n="0359b16"/><lb ed="R049" n="0468a16"/>聞以驚駭。試取廣中最緊要者。略言之。則又無量
<lb ed="X" n="0359b17"/><lb ed="R049" n="0468a17"/>無邊。略尙無邊。廣何能悉。廣略旣難盡妙。不如止
<lb ed="X" n="0359b18"/><lb ed="R049" n="0468a18"/>而不說爲愈。故云止舍利弗不須復說。所以下。徵
<lb ed="X" n="0359b19"/><lb ed="R049" n="0468b01"/>明。謂佛所以無問而自說。說而復自止者。何也。以
<lb ed="X" n="0359b20"/><lb ed="R049" n="0468b02"/>佛所成就。是第一義。從來未曾說之希有。二乘人
<lb ed="X" n="0359b21"/><lb ed="R049" n="0468b03"/>難信解之妙法。唯我釋迦一佛。與十方三世一切
<lb ed="X" n="0359b22"/><lb ed="R049" n="0468b04"/>諸佛。乃能究盡廣略諸法中之實相。汝二乘人。所
<lb ed="X" n="0359b23"/><lb ed="R049" n="0468b05"/>以難知也。所謂下。謂唯佛與佛。乃能究盡諸法實
<lb ed="X" n="0359b24"/><lb ed="R049" n="0468b06"/>相。汝二乘人。難解爲妙者。是何等之諸法也。乃卽
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0359c" n="0359c"/>
<lb ed="X" n="0359c01"/><lb ed="R049" n="0468b07"/>是我釋迦一佛成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0359c0101" n="0359c0101"/><anchor xml:id="beg0359c0101" n="0359c0101"/>已<anchor xml:id="end0359c0101"/>來。四十年前。以種種因緣。
<lb ed="X" n="0359c02"/><lb ed="R049" n="0468b08"/>種種譬喩。廣演言敎。無數方便。隨宜所說。如是相
<lb ed="X" n="0359c03"/><lb ed="R049" n="0468b09"/>性本末究竟等之諸法也。前標中。所謂其智慧門
<lb ed="X" n="0359c04"/><lb ed="R049" n="0468b10"/>難解難入之權智者。此也。實相者。卽十如是與究
<lb ed="X" n="0359c05"/><lb ed="R049" n="0468b11"/>竟等之三言也。十如是及究竟等三言。訓爲實相
<lb ed="X" n="0359c06"/><lb ed="R049" n="0468b12"/>者。以相性等諸方便法中。元具足如來所是究竟。
<lb ed="X" n="0359c07"/><lb ed="R049" n="0468b13"/>生佛平等一乘佛知見之實相。在其中。前標中。所
<lb ed="X" n="0359c08"/><lb ed="R049" n="0468b14"/>謂諸佛智慧甚深無量之實智者。此也。此中止不
<lb ed="X" n="0359c09"/><lb ed="R049" n="0468b15"/>須復說。爲下身子等生疑動請之案。諸法實相十
<lb ed="X" n="0359c10"/><lb ed="R049" n="0468b16"/>如是。爲後吾當爲汝分別解說之案。佛意謂。我於
<lb ed="X" n="0359c11"/><lb ed="R049" n="0468b17"/>菩提樹下。始坐道場。於三七日中。觀知衆生根鈍
<lb ed="X" n="0359c12"/><lb ed="R049" n="0468b18"/>不堪大法。故將究竟生佛平等一乘佛之知見。權
<lb ed="X" n="0359c13"/><lb ed="R049" n="0469a01"/>隨衆生小機之所宜。或說萬法唯識。則曰相。或說
<lb ed="X" n="0359c14"/><lb ed="R049" n="0469a02"/>三界唯心。則曰性。或卽相以談性。則曰體。或卽體
<lb ed="X" n="0359c15"/><lb ed="R049" n="0469a03"/>以談用。則曰力。或說力有善惡之業用。能興起世
<lb ed="X" n="0359c16"/><lb ed="R049" n="0469a04"/>間出世間。則曰作。或說眞如佛知見及無明三細。
<lb ed="X" n="0359c17"/><lb ed="R049" n="0469a05"/>爲世間出世間能作之因。或說諸佛菩薩善友開
<lb ed="X" n="0359c18"/><lb ed="R049" n="0469a06"/>示悟入及境界六麤。爲世間出世間所作之緣。或
<lb ed="X" n="0359c19"/><lb ed="R049" n="0469a07"/>說因必生果。法身同而善惡毫釐實不昧。或說緣
<lb ed="X" n="0359c20"/><lb ed="R049" n="0469a08"/>必感報。莊嚴異而好醜分文曾不爽。或說心識爲
<lb ed="X" n="0359c21"/><lb ed="R049" n="0469a09"/>三界之本。或說萬法爲心性之末。如此隨宜所說。
<lb ed="X" n="0359c22"/><lb ed="R049" n="0469a10"/>皆佛實智。稱眞如無非必是之方便也。雖有許多
<lb ed="X" n="0359c23"/><lb ed="R049" n="0469a11"/>方便。衆生聞者不同。而究竟皆得一切種智也。故
<lb ed="X" n="0359c24"/><lb ed="R049" n="0469a12"/>曰究竟等<note place="inline">等者。准楞伽經。諸佛有四種等。謂字等。語等。法等。身等</note>。究竟者。如
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0360a" n="0360a"/>
<lb ed="X" n="0360a01"/><lb ed="R049" n="0469a13"/>二乘人二乘法。有二乘果之究竟。人天機人天法。
<lb ed="X" n="0360a02"/><lb ed="R049" n="0469a14"/>有人天果之究竟。大乘機大乘法。有大乘果之究
<lb ed="X" n="0360a03"/><lb ed="R049" n="0469a15"/>竟。所究竟雖不同。而能究竟如是性相。皆空之實
<lb ed="X" n="0360a04"/><lb ed="R049" n="0469a16"/>相。則處凡不減。居聖不增。而平等故曰究竟等。此
<lb ed="X" n="0360a05"/><lb ed="R049" n="0469a17"/>義詳於藥草喩中。佛成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0360a0501" n="0360a0501"/><anchor xml:id="beg0360a0501" n="0360a0501"/>已<anchor xml:id="end0360a0501"/>來。四十年前。所譚大
<lb ed="X" n="0360a06"/><lb ed="R049" n="0469a18"/>小乘敎。此相性本末諸法也。佛今日毫光中所示
<lb ed="X" n="0360a07"/><lb ed="R049" n="0469b01"/>現。此相性本末諸法也。下文分別解說開示悟入
<lb ed="X" n="0360a08"/><lb ed="R049" n="0469b02"/>一大事因緣。乃此相性本末諸法中。如是究竟授
<lb ed="X" n="0360a09"/><lb ed="R049" n="0469b03"/>記成佛劫國莊嚴之實相也。二乘人四十年中錯
<lb ed="X" n="0360a10"/><lb ed="R049" n="0469b04"/>過。隨相執相。隨性執性。到今說經入定而不知。放
<lb ed="X" n="0360a11"/><lb ed="R049" n="0469b05"/>光動地而不知。彌勒文殊再四指引尤不知。故佛
<lb ed="X" n="0360a12"/><lb ed="R049" n="0469b06"/>不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0360a1201" n="0360a1201"/><anchor xml:id="beg0360a1201" n="0360a1201"/>已<anchor xml:id="end0360a1201"/>。而如此諄諄。尙須三請後分別解說。唯身
<lb ed="X" n="0360a13"/><lb ed="R049" n="0469b07"/>子一人而知。可謂一切聲聞辟支佛。所不能知。唯
<lb ed="X" n="0360a14"/><lb ed="R049" n="0469b08"/>佛與佛。乃能究盡也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0360a15"/><lb ed="R049" n="0469b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0360a1501">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0360a16"/><lb ed="R049" n="0469b10"/><p xml:id="pX31p0360a1601">世雄不可量諸天及世人一切衆生類無能知佛者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0360a17"/><lb ed="R049" n="0469b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0360a1701">爾時下。頌總標第一節也。長行云諸佛。此云世雄。
<lb ed="X" n="0360a18"/><lb ed="R049" n="0469b12"/>謂諸佛始是世間出世間眞英雄也。長行云。諸佛
<lb ed="X" n="0360a19"/><lb ed="R049" n="0469b13"/>智慧甚深無量。其智慧門難解難入。此但云不可
<lb ed="X" n="0360a20"/><lb ed="R049" n="0469b14"/>量。則二智甚深無量。皆攝盡矣。長行云。一切聲聞
<lb ed="X" n="0360a21"/><lb ed="R049" n="0469b15"/>辟支佛。所不能知。此推廣云。諸天及世人一切衆
<lb ed="X" n="0360a22"/><lb ed="R049" n="0469b16"/>生類。則下文新發意。及不退諸菩薩。如稻麻竹葦
<lb ed="X" n="0360a23"/><lb ed="R049" n="0469b17"/>之多者。皆標於此矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0360a24"/><lb ed="R049" n="0469b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0360a2401">佛力無所畏解脫諸三昧及佛諸餘法無能測量者。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0360b" n="0360b"/>
<lb ed="X" n="0360b01"/><lb ed="R049" n="0470a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0360b0101">佛力下。頌長文第二節義。文云。佛曾親近百千萬
<lb ed="X" n="0360b02"/><lb ed="R049" n="0470a02"/>億無數諸佛。盡行諸佛無量道法。勇猛精進。名稱
<lb ed="X" n="0360b03"/><lb ed="R049" n="0470a03"/>普聞。成就甚深未曾有法。頌中云。佛力無所畏。解
<lb ed="X" n="0360b04"/><lb ed="R049" n="0470a04"/>脫諸三昧。正是長文所謂無量道法。及甚深未曾
<lb ed="X" n="0360b05"/><lb ed="R049" n="0470a05"/>有法之實智也。及佛諸餘下。諸佛因衆生難解實
<lb ed="X" n="0360b06"/><lb ed="R049" n="0470a06"/>智。故以方便權智。隨宜說成餘大小乘法。一切衆
<lb ed="X" n="0360b07"/><lb ed="R049" n="0470a07"/>生。所以無能測量也。無能測量。卽長文意趣難解。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0360b08"/><lb ed="R049" n="0470a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0360b0801">本從無救佛具足行諸道甚深微妙法難解難可了。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0360b09"/><lb ed="R049" n="0470a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0360b0901">此頌長文第三節。承上文言。謂上云。及佛諸餘法
<lb ed="X" n="0360b10"/><lb ed="R049" n="0470a10"/>衆生無能測量者。以佛本從無數佛所具足行訖
<lb ed="X" n="0360b11"/><lb ed="R049" n="0470a11"/>諸道故。方便權智法中。有甚深微妙實相之法在
<lb ed="X" n="0360b12"/><lb ed="R049" n="0470a12"/>中。一切二乘人。所以難見難可了也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0360b13"/><lb ed="R049" n="0470a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0360b1301">於無量億劫行此諸道<anchor xml:id="nkr_note_add_0360b1301" n="0360b1301"/><anchor xml:id="beg0360b1301" n="0360b1301"/>已<anchor xml:id="end0360b1301"/><note place="inline">至</note>信力堅固者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0360b14"/><lb ed="R049" n="0470a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0360b1401"><note place="inline">此及後節唯我知是相十方佛亦然止。總頌長文第四第五兩節之文。於無量下。頌如來知見廣大深遠
<lb ed="X" n="0360b15"/><lb ed="R049" n="0470a15"/>等文。明佛實智波羅蜜也。問曰。上節旣云具足行諸道。此節又言行此諸道<anchor xml:id="nkr_note_add_0360b1501" n="0360b1501"/><anchor xml:id="beg0360b1501" n="0360b1501"/>已<anchor xml:id="end0360b1501"/>。言豈不贅乎。答曰。上節具
<lb ed="X" n="0360b16"/><lb ed="R049" n="0470a16"/>足行諸道。頌佛因中之事。故以無數佛言。此節行此諸道<anchor xml:id="nkr_note_add_0360b1601" n="0360b1601"/><anchor xml:id="beg0360b1601" n="0360b1601"/>已<anchor xml:id="end0360b1601"/>。頌佛果上之事。故以無量億劫言。應知上節
<lb ed="X" n="0360b17"/><lb ed="R049" n="0470a17"/>重具足字上。此節重<anchor xml:id="nkr_note_add_0360b1701" n="0360b1701"/><anchor xml:id="beg0360b1701" n="0360b1701"/>已<anchor xml:id="end0360b1701"/>字上。各自一義。問曰。此旣頌第四節文。云何雜其第五節文。以如是大果報。種種
<lb ed="X" n="0360b18"/><lb ed="R049" n="0470a18"/>性相義。我及十方佛。乃能知是事。是長行第五節之文故。曰長行第四節。如來知見廣大深遠無量無礙
<lb ed="X" n="0360b19"/><lb ed="R049" n="0470b01"/>等文。是佛欲廣譚實智波羅蜜之文。第五節唯佛與佛乃能究盡諸法實相等文。是就廣譚中。取緊要者。
<lb ed="X" n="0360b20"/><lb ed="R049" n="0470b02"/>略言之之文。因此長文兩節。元是一義。故頌文合而頌之。道場得成果者。准後文。我始坐道場。觀樹亦經
<lb ed="X" n="0360b21"/><lb ed="R049" n="0470b03"/>行。是指阿蘭若法菩提場。爲道場也。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0360b2101" n="0360b2101"/><anchor xml:id="beg0360b2101" n="0360b2101"/>已<anchor xml:id="end0360b2101"/>悉知見者。准後文。卽我所得智慧微妙最第一。是指佛因圓果
<lb ed="X" n="0360b22"/><lb ed="R049" n="0470b04"/>滿。證得一乘佛知見也。如是大果報種種性相義。應前文。則照如是果如是報如是相如是性等爲言。應
<lb ed="X" n="0360b23"/><lb ed="R049" n="0470b05"/>後文。則爲變淨土集分身涌沙衆說壽量之案。以彼昔是佛之大果報性相義故。我及十方佛乃能知是
<lb ed="X" n="0360b24"/><lb ed="R049" n="0470b06"/>事。應前文。則照唯佛與佛乃能究盡諸法實相之言。應後文。則我卽釋迦一佛。共多寶佛。坐寶塔中者是。
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0360c" n="0360c"/>
<lb ed="X" n="0360c01"/><lb ed="R049" n="0470b07"/>十方佛。卽化城喩品。十六王子各於十方成佛。及三變淨土。分身諸佛。坐寶樹下者是。是法不可示下。頌
<lb ed="X" n="0360c02"/><lb ed="R049" n="0470b08"/>長行如來能種種分別巧說諸法言辭柔輭悅可衆心。爲佛方便權智波羅蜜之文。然承上頌而言是法
<lb ed="X" n="0360c03"/><lb ed="R049" n="0470b09"/>者。謂是佛坐道場成果。知見人人本具一乘之妙法也。此法佛於三無數劫。所行所證。唯自覺聖智所受
<lb ed="X" n="0360c04"/><lb ed="R049" n="0470b10"/>用。本不可指示於人。故曰不可示。所以不可示者。以非言辭話會可得。乃離名絕相。要心領而神會也。故
<lb ed="X" n="0360c05"/><lb ed="R049" n="0470b11"/>曰言辭相寂滅。由是佛於四十年前。就小機衆生。於一佛乘。雖曰巧妙柔悅。無非要大小乘人。同開佛知
<lb ed="X" n="0360c06"/><lb ed="R049" n="0470b12"/>見。同受記作佛。而大小乘人。各隨語取證。不契佛心。所以謂諸餘衆生類無有能得解也。此佛見聲聞人
<lb ed="X" n="0360c07"/><lb ed="R049" n="0470b13"/>執著言辭之相。不得開悟佛知見之激辭。下文身子云。世尊何因何緣。殷勤稱嘆諸佛第一方便甚深微
<lb ed="X" n="0360c08"/><lb ed="R049" n="0470b14"/>妙之法。正對此也。除諸菩薩下。謂此言辭相寂滅之法。但責聲聞人無有得解。除諸大菩薩信力堅固者。
<lb ed="X" n="0360c09"/><lb ed="R049" n="0470b15"/>不在此例也。此冥激發身子等能生信力。則卽是菩薩。不與諸餘衆生比也。故後文每每勸舍利弗生信
<lb ed="X" n="0360c10"/><lb ed="R049" n="0470b16"/>云。汝舍利弗以信得入。應知小乘人成佛。全重在一信字上</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0360c11"/><lb ed="R049" n="0470b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0360c1101">諸佛弟子衆曾供養諸佛<note place="inline">至</note>亦復不能知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0360c12"/><lb ed="R049" n="0470b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0360c1201">此頌應六截推廣諸餘衆生類無有能得解二句。
<lb ed="X" n="0360c13"/><lb ed="R049" n="0471a01"/>申明諸佛二智甚深無量。然人則一層高一層。義
<lb ed="X" n="0360c14"/><lb ed="R049" n="0471a02"/>則一句緊一句。只要發揮一切聲聞辟支佛所不
<lb ed="X" n="0360c15"/><lb ed="R049" n="0471a03"/>能知。惟佛與佛乃能究盡之義。初諸佛弟子下。供
<lb ed="X" n="0360c16"/><lb ed="R049" n="0471a04"/>佛有福漏盡無過。以有福無過最後之身。而力不
<lb ed="X" n="0360c17"/><lb ed="R049" n="0471a05"/>堪。諸佛二智甚深無量可知矣。二假使下。謂諸佛
<lb ed="X" n="0360c18"/><lb ed="R049" n="0471a06"/>弟子雖多。或無智慧。容有不知。卽如一舍利弗之
<lb ed="X" n="0360c19"/><lb ed="R049" n="0471a07"/>智。聲振五天竺國。名遍三千大千世界。不拘劫數。
<lb ed="X" n="0360c20"/><lb ed="R049" n="0471a08"/>盡其思量。亦不能測。諸佛二智甚深無量可知矣。
<lb ed="X" n="0360c21"/><lb ed="R049" n="0471a09"/>三正使下。謂不但假使。卽正使滿十方衆生。皆如
<lb ed="X" n="0360c22"/><lb ed="R049" n="0471a10"/>舍利弗之智。乃更加其餘諸大弟子。神通如目連。
<lb ed="X" n="0360c23"/><lb ed="R049" n="0471a11"/>頭陀如迦葉。辨才如富那。戒律如波離。蜜行如羅
<lb ed="X" n="0360c24"/><lb ed="R049" n="0471a12"/>睺。多聞如阿難。解空如空生。論義如旃延等。亦遍
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0361a" n="0361a"/>
<lb ed="X" n="0361a01"/><lb ed="R049" n="0471a13"/>滿十方刹土。盡其神思。忖度測量。亦不能知。諸佛
<lb ed="X" n="0361a02"/><lb ed="R049" n="0471a14"/>二智甚深無量可知矣。四辟支佛下。謂舍利弗等
<lb ed="X" n="0361a03"/><lb ed="R049" n="0471a15"/>諸大弟子。或假使正使。雖多且廣。乃三乘阿羅漢。
<lb ed="X" n="0361a04"/><lb ed="R049" n="0471a16"/>容固難知。卽二乘利智如辟支佛者。亦遍滿十方。
<lb ed="X" n="0361a05"/><lb ed="R049" n="0471a17"/>數如竹林之多。合做一心。如此人衆。心一時長且
<lb ed="X" n="0361a06"/><lb ed="R049" n="0471a18"/>久。亦莫能知。諸佛二智甚深無量可知矣。五新發
<lb ed="X" n="0361a07"/><lb ed="R049" n="0471b01"/>意下。謂聲聞辟支佛。固是中乘人。容不能知。卽新
<lb ed="X" n="0361a08"/><lb ed="R049" n="0471b02"/>發大乘意菩薩。供佛有福。超二乘人矣。達義說法。
<lb ed="X" n="0361a09"/><lb ed="R049" n="0471b03"/>自利利人。有慧超二乘人矣。其數之多。不但如竹
<lb ed="X" n="0361a10"/><lb ed="R049" n="0471b04"/>林。且如稻如麻如葦。又充遍十方刹土。非散亂之
<lb ed="X" n="0361a11"/><lb ed="R049" n="0471b05"/>心。乃禪定一心。非其少時。乃恒沙之多劫。一齊思
<lb ed="X" n="0361a12"/><lb ed="R049" n="0471b06"/>量。亦不能知。諸佛二智甚深無量可知矣。六不退
<lb ed="X" n="0361a13"/><lb ed="R049" n="0471b07"/>下。謂新發意菩薩。雖是大乘。然以新發意故。容有
<lb ed="X" n="0361a14"/><lb ed="R049" n="0471b08"/>退息不知。卽初地以上法身大士不退地諸大菩
<lb ed="X" n="0361a15"/><lb ed="R049" n="0471b09"/>薩。其數如恒沙之多。合做一心。共思而求佛之智
<lb ed="X" n="0361a16"/><lb ed="R049" n="0471b10"/>慧。亦不能知。則諸佛二智甚深無量可知矣。佛與
<lb ed="X" n="0361a17"/><lb ed="R049" n="0471b11"/>諸佛二智。如此難知。則一切聲聞辟支佛。安可謂
<lb ed="X" n="0361a18"/><lb ed="R049" n="0471b12"/>佛說一解脫義。我等亦得此法。到於涅槃。所得弘
<lb ed="X" n="0361a19"/><lb ed="R049" n="0471b13"/>多。固不能知佛明矣。新發意菩薩不知。爲後授學
<lb ed="X" n="0361a20"/><lb ed="R049" n="0471b14"/>無學人記品。疑阿難不應得記之案。不退菩薩不
<lb ed="X" n="0361a21"/><lb ed="R049" n="0471b15"/>知。爲提婆品智積菩薩不信龍女成佛。及壽量品
<lb ed="X" n="0361a22"/><lb ed="R049" n="0471b16"/><name role="" type="person">阿逸多</name>菩薩不信從地湧出菩薩是佛弟子之案。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0361a23"/><lb ed="R049" n="0471b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0361a2301">又吿舍利弗無漏不思議<note place="inline">至</note>十方佛亦然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0361a24"/><lb ed="R049" n="0471b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0361a2401">又吿舍利弗等者。謂上旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0361a2401" n="0361a2401"/><anchor xml:id="beg0361a2401" n="0361a2401"/>已<anchor xml:id="end0361a2401"/>吿汝。是法不可示。言
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0361b" n="0361b"/>
<lb ed="X" n="0361b01"/><lb ed="R049" n="0472a01"/>辭相寂滅矣。今又吿汝。諸佛弟子。至不退菩薩。皆
<lb ed="X" n="0361b02"/><lb ed="R049" n="0472a02"/>無有能得解者。以諸佛所證。是無漏不思議甚深
<lb ed="X" n="0361b03"/><lb ed="R049" n="0472a03"/>微妙之法。汝等一犯思議。則成有漏矣。淺而不精
<lb ed="X" n="0361b04"/><lb ed="R049" n="0472a04"/>微矣。麤而不玄妙矣。所以皆不能知。而曰唯我與
<lb ed="X" n="0361b05"/><lb ed="R049" n="0472a05"/>十方三世諸佛能知之者。以我親近佛多。盡行道
<lb ed="X" n="0361b06"/><lb ed="R049" n="0472a06"/>廣。故其成就亦甚深。所以我釋迦一佛。與十方三
<lb ed="X" n="0361b07"/><lb ed="R049" n="0472a07"/>世一切諸佛。乃能究盡也。故曰我今<anchor xml:id="nkr_note_add_0361b0701" n="0361b0701"/><anchor xml:id="beg0361b0701" n="0361b0701"/>已<anchor xml:id="end0361b0701"/>具得等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0361b08"/><lb ed="R049" n="0472a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0361b0801">舍利弗當知諸佛語無異<note place="inline">至</note>引之令得出。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0361b09"/><lb ed="R049" n="0472a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0361b0901">舍利弗當知下。承上文而言。謂諸佛所證旣同。所
<lb ed="X" n="0361b10"/><lb ed="R049" n="0472a10"/>知又同。則其言語。無不同也。故云諸佛語無異。於
<lb ed="X" n="0361b11"/><lb ed="R049" n="0472a11"/>佛所說下。謂佛與諸佛。語旣不異。信我一佛之語。
<lb ed="X" n="0361b12"/><lb ed="R049" n="0472a12"/>卽如信十方三世一切諸佛言語同矣。故勉身子
<lb ed="X" n="0361b13"/><lb ed="R049" n="0472a13"/>當生大信力。則與前所推。除諸菩薩衆。信力堅固
<lb ed="X" n="0361b14"/><lb ed="R049" n="0472a14"/>者。相等矣。世尊法久後下。謂當生大信力者。信何
<lb ed="X" n="0361b15"/><lb ed="R049" n="0472a15"/>法也。信我釋尊說法四十餘年。至是則可謂說且
<lb ed="X" n="0361b16"/><lb ed="R049" n="0472a16"/>久。而最後必要說眞實。不說方便也。吿諸聲聞下。
<lb ed="X" n="0361b17"/><lb ed="R049" n="0472a17"/>謂說何等眞實。謂汝身子。當吿諸聲聞衆。及緣覺
<lb ed="X" n="0361b18"/><lb ed="R049" n="0472a18"/>之人。說我四十年前說法。令汝二乘人。脫苦果之
<lb ed="X" n="0361b19"/><lb ed="R049" n="0472b01"/>縛。逮得有餘涅槃者。比言辭皆非眞實。乃是佛以
<lb ed="X" n="0361b20"/><lb ed="R049" n="0472b02"/>方便力。假示三乘之敎也。衆生處處下。謂佛四十
<lb ed="X" n="0361b21"/><lb ed="R049" n="0472b03"/>年前。何以不用眞實。而用方便開示耶。以汝二乘
<lb ed="X" n="0361b22"/><lb ed="R049" n="0472b04"/>等衆生。於世間出世間處處貪著故。假以方便。先
<lb ed="X" n="0361b23"/><lb ed="R049" n="0472b05"/>且引之出世間。而今又引之世出世間也。此佛與
<lb ed="X" n="0361b24"/><lb ed="R049" n="0472b06"/>十方三世一切諸佛。同而無異眞實之言也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0361c" n="0361c"/>
<lb ed="X" n="0361c01"/><lb ed="R049" n="0472b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0361c0101">爾時大衆中有諸聲聞<note place="inline">至</note>甚深微妙難解之法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0361c02"/><lb ed="R049" n="0472b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0361c0201">自此至是等聞此法則生大歡喜。乃第二重。止而
<lb ed="X" n="0361c03"/><lb ed="R049" n="0472b09"/>請說。爲當機生信之方便。堅求其妙也。爾時大衆
<lb ed="X" n="0361c04"/><lb ed="R049" n="0472b10"/>下。有諸聲聞。從因稱也。漏盡阿羅漢。就果稱也。千
<lb ed="X" n="0361c05"/><lb ed="R049" n="0472b11"/>二百羅漢。獨標陳如。爲疑首者。陳如以佛成道最
<lb ed="X" n="0361c06"/><lb ed="R049" n="0472b12"/>初。聞小乘四諦法。得解脫者。故以佛說一解脫義
<lb ed="X" n="0361c07"/><lb ed="R049" n="0472b13"/>爲言。及發聲聞下。千二百人之弟子。各作下。師資
<lb ed="X" n="0361c08"/><lb ed="R049" n="0472b14"/>爲佛所激動。而念中默述佛嘆大斥小之言。佛所
<lb ed="X" n="0361c09"/><lb ed="R049" n="0472b15"/>得下。默述實智。有所下。默權述智。佛說下。師資念
<lb ed="X" n="0361c10"/><lb ed="R049" n="0472b16"/>中循環自揣。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0361c1001" n="0361c1001"/><anchor xml:id="beg0361c1001" n="0361c1001"/>己<anchor xml:id="end0361c1001"/>旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0361c1002" n="0361c1002"/><anchor xml:id="beg0361c1002" n="0361c1002"/>已<anchor xml:id="end0361c1002"/>遵佛敎。<anchor xml:id="nkr_note_add_0361c1003" n="0361c1003"/><anchor xml:id="beg0361c1003" n="0361c1003"/>已<anchor xml:id="end0361c1003"/>證涅槃。而今又
<lb ed="X" n="0361c11"/><lb ed="R049" n="0472b17"/>謂我輩不知。則誠不知其所以然矣。故云而今<anchor xml:id="nkr_note_orig_0361001" n="0361001"/>又
<lb ed="X" n="0361c12"/><lb ed="R049" n="0472b18"/>知等。爾時舍利弗下。當機乘衆疑。而序<anchor xml:id="nkr_note_add_0361c1201" n="0361c1201"/><anchor xml:id="beg0361c1201" n="0361c1201"/>己<anchor xml:id="end0361c1201"/>疑。以請
<lb ed="X" n="0361c13"/><lb ed="R049" n="0473a01"/>佛決。謂佛尋常不高<anchor xml:id="nkr_note_add_0361c1301" n="0361c1301"/><anchor xml:id="beg0361c1301" n="0361c1301"/>己<anchor xml:id="end0361c1301"/>下人。今以何因由緣故。再
<lb ed="X" n="0361c14"/><lb ed="R049" n="0473a02"/>四嘆<anchor xml:id="nkr_note_add_0361c1401" n="0361c1401"/><anchor xml:id="beg0361c1401" n="0361c1401"/>己<anchor xml:id="end0361c1401"/>所說所證之高深。而貶斥諸佛弟子及不
<lb ed="X" n="0361c15"/><lb ed="R049" n="0473a03"/>退菩薩皆不能知。我自從佛以來。未曾聞也。此陳
<lb ed="X" n="0361c16"/><lb ed="R049" n="0473a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0361c1601" n="0361c1601"/><anchor xml:id="beg0361c1601" n="0361c1601"/>己<anchor xml:id="end0361c1601"/>疑。今者下。通衆疑。惟願下。請決疑。世尊何故下。
<lb ed="X" n="0361c17"/><lb ed="R049" n="0473a05"/>結。回何緣求決也。身子初從因緣悟入。故以因緣
<lb ed="X" n="0361c18"/><lb ed="R049" n="0473a06"/>而請。此中疑何因何緣。下佛答云是一大事因緣
<lb ed="X" n="0361c19"/><lb ed="R049" n="0473a07"/><note place="inline">身子疑。爲法說一周一人得記之案。阿若等疑。爲後喩說一周因緣說一周千二百人及五百弟子得記
<lb ed="X" n="0361c20"/><lb ed="R049" n="0473a08"/>之案。良由不疑則不開悟。不開悟則不得受記。疑有淺深。由根有利鈍。致法有三周。記有先後。非徒然矣。
<lb ed="X" n="0361c21"/><lb ed="R049" n="0473a09"/>又佛說一解脫義。我等亦得此法。到於涅槃。而今不知是義所趣四句。爲後三周九喩文字之大案</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0361c22"/><lb ed="R049" n="0473a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0361c2201">爾時舍利弗欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0361c23"/><lb ed="R049" n="0473a11"/><p xml:id="pX31p0361c2301">慧日大聖尊久乃說是法<note place="inline">至</note>欲聞具足道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0361c24"/><lb ed="R049" n="0473a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0361c2401">爾時下。偈有十一行。初慧日下三行半。總述佛所
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0362a" n="0362a"/>
<lb ed="X" n="0362a01"/><lb ed="R049" n="0473a13"/>說所得。非二乘人所知。唯佛與十方三世一切諸
<lb ed="X" n="0362a02"/><lb ed="R049" n="0473a14"/>佛所知所得。次無漏諸羅漢下三行。頌陳如等師
<lb ed="X" n="0362a03"/><lb ed="R049" n="0473a15"/>資之疑。求佛爲解。於諸下兩行半。頌當機自<anchor xml:id="nkr_note_add_0362a0301" n="0362a0301"/><anchor xml:id="beg0362a0301" n="0362a0301"/>己<anchor xml:id="end0362a0301"/>之
<lb ed="X" n="0362a04"/><lb ed="R049" n="0473a16"/>疑。求佛爲解。諸天下兩行。要會中大乘之機。求佛
<lb ed="X" n="0362a05"/><lb ed="R049" n="0473a17"/>爲解。慧日等者。天無日。不見四時運化之功。佛無
<lb ed="X" n="0362a06"/><lb ed="R049" n="0473a18"/>慧。不見三乘修證之道。故以慧喩日。尊佛爲大聖
<lb ed="X" n="0362a07"/><lb ed="R049" n="0473b01"/>也。久乃之久。應上世尊法久後言。自說等四句。申
<lb ed="X" n="0362a08"/><lb ed="R049" n="0473b02"/>成久乃說是法之法。道場所得法。應前道場得成
<lb ed="X" n="0362a09"/><lb ed="R049" n="0473b03"/>果而言。無能發問者。應諸佛弟子衆。乃至不退諸
<lb ed="X" n="0362a10"/><lb ed="R049" n="0473b04"/>菩薩不能測佛智而言。我意難可測。應假使滿世
<lb ed="X" n="0362a11"/><lb ed="R049" n="0473b05"/>間。皆如舍利弗。盡思共度量。不能測佛智而言。亦
<lb ed="X" n="0362a12"/><lb ed="R049" n="0473b06"/>無能問者。謂除不退諸菩薩。及我舍利弗。旣不能
<lb ed="X" n="0362a13"/><lb ed="R049" n="0473b07"/>問。則亦無有能問者矣。無問而自說下。謂佛在定
<lb ed="X" n="0362a14"/><lb ed="R049" n="0473b08"/>中。旣知我等皆不能問。似不應與我等而說。却出
<lb ed="X" n="0362a15"/><lb ed="R049" n="0473b09"/>定後。又因我等。無問而自說。旣無問而說。說應異
<lb ed="X" n="0362a16"/><lb ed="R049" n="0473b10"/>常。却又只是稱嘆佛四十年間平常所行之道。若
<lb ed="X" n="0362a17"/><lb ed="R049" n="0473b11"/>論佛平常所行之道。則佛說一解脫義。我等亦得
<lb ed="X" n="0362a18"/><lb ed="R049" n="0473b12"/>此法。到於涅槃。不見甚微妙。而不解佛又說平常
<lb ed="X" n="0362a19"/><lb ed="R049" n="0473b13"/>所行方便道中。有智慧甚微妙。非二乘人所知。乃
<lb ed="X" n="0362a20"/><lb ed="R049" n="0473b14"/>諸佛之所得。因此無漏諸羅漢。及發心求羅漢涅
<lb ed="X" n="0362a21"/><lb ed="R049" n="0473b15"/>槃者。今皆墮疑惑網中。謂何故說此言。責我等不
<lb ed="X" n="0362a22"/><lb ed="R049" n="0473b16"/>知。其求緣覺下。謂不但小乘求羅漢果者生疑。卽
<lb ed="X" n="0362a23"/><lb ed="R049" n="0473b17"/>中乘求辟支佛果僧俗人等。亦皆彼此眼相視。而
<lb ed="X" n="0362a24"/><lb ed="R049" n="0473b18"/>心猶豫故。瞻仰於佛。謂是事爲云何哉。若我等所
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0362b" n="0362b"/>
<lb ed="X" n="0362b01"/><lb ed="R049" n="0474a01"/>得非眞。則佛當初不應印可於我。若眞則又有何
<lb ed="X" n="0362b02"/><lb ed="R049" n="0474a02"/>義趣不知。四衆旣不能問。又豈能解。故曰願佛爲
<lb ed="X" n="0362b03"/><lb ed="R049" n="0474a03"/>解說。此身子代頌四衆之疑。爲二乘人。請說其妙。
<lb ed="X" n="0362b04"/><lb ed="R049" n="0474a04"/>於諸聲聞下。謂千二百羅漢有疑。乃智慧不如我
<lb ed="X" n="0362b05"/><lb ed="R049" n="0474a05"/>者。如我則佛尋常見推。於二乘中。爲智慧第一之
<lb ed="X" n="0362b06"/><lb ed="R049" n="0474a06"/>人。似不應有疑。今聞佛說。尙不能了。況其他乎。爲
<lb ed="X" n="0362b07"/><lb ed="R049" n="0474a07"/>是究竟下。正出<anchor xml:id="nkr_note_add_0362b0701" n="0362b0701"/><anchor xml:id="beg0362b0701" n="0362b0701"/>己<anchor xml:id="end0362b0701"/>疑。謂佛說滿世間之身子不能
<lb ed="X" n="0362b08"/><lb ed="R049" n="0474a08"/>知者。爲是不知佛最上一乘阿耨菩提之究竟法
<lb ed="X" n="0362b09"/><lb ed="R049" n="0474a09"/>耶。爲是不知佛尋常所行之三乘道耶。若尋常所
<lb ed="X" n="0362b10"/><lb ed="R049" n="0474a10"/>行三乘之道。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0362b1001" n="0362b1001"/><anchor xml:id="beg0362b1001" n="0362b1001"/>已<anchor xml:id="end0362b1001"/>證得。不應責我不知。若阿耨菩
<lb ed="X" n="0362b11"/><lb ed="R049" n="0474a11"/>提究竟之法。佛原不許我二乘人作佛難得。今佛
<lb ed="X" n="0362b12"/><lb ed="R049" n="0474a12"/>授二乘人記。要我等作佛耶。佛口所生下。謂若果
<lb ed="X" n="0362b13"/><lb ed="R049" n="0474a13"/>記我二乘人成佛。則記出佛口。我得其記。而爲佛
<lb ed="X" n="0362b14"/><lb ed="R049" n="0474a14"/>子。則子從佛口中生矣。故我千二百人手則合掌。
<lb ed="X" n="0362b15"/><lb ed="R049" n="0474a15"/>目則瞻佛。果如我疑。則願佛口。早生其子。出微妙
<lb ed="X" n="0362b16"/><lb ed="R049" n="0474a16"/>之音。使我疑解。正是其時。故曰。時爲如實說。如實
<lb ed="X" n="0362b17"/><lb ed="R049" n="0474a17"/>說一句。正應上文要當說眞實言。以上身子爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0362b1701" n="0362b1701"/><anchor xml:id="beg0362b1701" n="0362b1701"/>己<anchor xml:id="end0362b1701"/>
<lb ed="X" n="0362b18"/><lb ed="R049" n="0474a18"/>請竟。諸天下。要衆請。數如恒沙。言其人多。求佛下。
<lb ed="X" n="0362b19"/><lb ed="R049" n="0474b01"/>言其根大。又諸下。言其來遠。合掌下。言其心誠。欲
<lb ed="X" n="0362b20"/><lb ed="R049" n="0474b02"/>聞下。言此多衆。大根之人。皆從遠方而來。至誠之
<lb ed="X" n="0362b21"/><lb ed="R049" n="0474b03"/>極。非求半珠。在獲全璧。故曰欲聞具足道。具足道
<lb ed="X" n="0362b22"/><lb ed="R049" n="0474b04"/>亦應上甚深微妙法我今<anchor xml:id="nkr_note_add_0362b2201" n="0362b2201"/><anchor xml:id="beg0362b2201" n="0362b2201"/>已<anchor xml:id="end0362b2201"/>具得言。身子求心切。
<lb ed="X" n="0362b23"/><lb ed="R049" n="0474b05"/>而求詞迫。故法說一周後。卽先得記。亦有由矣<note place="inline">智論
<lb ed="X" n="0362b24"/><lb ed="R049" n="0474b06"/>謂婆羅門自稱。<anchor xml:id="nkr_note_add_0362b2401" n="0362b2401"/><anchor xml:id="beg0362b2401" n="0362b2401"/>已<anchor xml:id="end0362b2401"/>從大梵天王口中生。餘姓皆從他處生。故佛弟子。亦以佛口所生。爲尊重也</note>。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0362c" n="0362c"/>
<lb ed="X" n="0362c01"/><lb ed="R049" n="0474b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0362c0101">爾時佛吿舍利弗<note place="inline">至</note>聞佛所說則能敬信。</p>
<lb ed="X" n="0362c02"/><lb ed="R049" n="0474b08"/><p xml:id="pX31p0362c0201">爾時舍利弗欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0362c03"/><lb ed="R049" n="0474b09"/><p xml:id="pX31p0362c0301">法王無上尊惟說願勿慮是會無量衆有能敬信者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0362c04"/><lb ed="R049" n="0474b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0362c0401">爾時下。身子業<anchor xml:id="nkr_note_add_0362c0401" n="0362c0401"/><anchor xml:id="beg0362c0401" n="0362c0401"/>已<anchor xml:id="end0362c0401"/>爲人爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0362c0402" n="0362c0402"/><anchor xml:id="beg0362c0402" n="0362c0402"/>己<anchor xml:id="end0362c0402"/>。陳其疑。請其妙。佛復
<lb ed="X" n="0362c05"/><lb ed="R049" n="0474b11"/>止而復止。意在悅可衆心。不使驚疑。說之令疑且
<lb ed="X" n="0362c06"/><lb ed="R049" n="0474b12"/>驚。是以不說。身子復要衆。而再請者。謂天人雖疑。
<lb ed="X" n="0362c07"/><lb ed="R049" n="0474b13"/>尙有不疑者多。而敬信者廣。豈可因少疑而害多
<lb ed="X" n="0362c08"/><lb ed="R049" n="0474b14"/>信者。缺其慈悲哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0362c09"/><lb ed="R049" n="0474b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0362c0901">佛復止舍利弗若說是事<note place="inline">至</note>將墜於大坑。</p>
<lb ed="X" n="0362c10"/><lb ed="R049" n="0474b16"/><p xml:id="pX31p0362c1001">爾時世尊重說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0362c11"/><lb ed="R049" n="0474b17"/><p xml:id="pX31p0362c1101">止止不須說我法妙難思諸增上慢者聞必不敬信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0362c12"/><lb ed="R049" n="0474b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0362c1201">佛復下。佛法常儀。一請便說。況今無問自說。反再
<lb ed="X" n="0362c13"/><lb ed="R049" n="0475a01"/>請而不許者。正爲增上慢輩耳。上以一切天人不
<lb ed="X" n="0362c14"/><lb ed="R049" n="0475a02"/>信爲辭此以增上慢衆爲辭。言緩意迫。輕重漸及。
<lb ed="X" n="0362c15"/><lb ed="R049" n="0475a03"/>佛慈而威可見矣。大坑地獄也。凡人不信佛言。則
<lb ed="X" n="0362c16"/><lb ed="R049" n="0475a04"/>墮地獄。豈可說法度生。翻令不信者受苦耶。可見
<lb ed="X" n="0362c17"/><lb ed="R049" n="0475a05"/>說與不說。皆是慈悲。是以辭之深。而絕之至也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0362c18"/><lb ed="R049" n="0475a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0362c1801">爾時舍利弗重白佛言<note place="inline">至</note>長夜安隱多所饒益。</p>
<lb ed="X" n="0362c19"/><lb ed="R049" n="0475a07"/><p xml:id="pX31p0362c1901">爾時舍利弗欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0362c20"/><lb ed="R049" n="0475a08"/><p xml:id="pX31p0362c2001">無上兩足尊願說第一法<note place="inline">至</note>則生大歡喜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0362c21"/><lb ed="R049" n="0475a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0362c2101">爾時下。佛以增慢者爲辭。身子以類<anchor xml:id="nkr_note_add_0362c2101" n="0362c2101"/><anchor xml:id="beg0362c2101" n="0362c2101"/>己<anchor xml:id="end0362c2101"/>者多爲請。
<lb ed="X" n="0362c22"/><lb ed="R049" n="0475a10"/>佛以現前不信者爲絕。身子以世世受化者爲求。
<lb ed="X" n="0362c23"/><lb ed="R049" n="0475a11"/>佛以墮大坑爲慮。身子以長夜安隱爲解。偈中初
<lb ed="X" n="0362c24"/><lb ed="R049" n="0475a12"/>四句。爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0362c2401" n="0362c2401"/><anchor xml:id="beg0362c2401" n="0362c2401"/>己<anchor xml:id="end0362c2401"/>求。是會下。爲天龍八部求。文殊所謂諸
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0363a" n="0363a"/>
<lb ed="X" n="0363a01"/><lb ed="R049" n="0475a13"/>求三乘人等者。是也。我等千二百下。爲同道者求。
<lb ed="X" n="0363a02"/><lb ed="R049" n="0475a14"/>文殊所謂諸人今當知等者。是也。文澹義濃。求之
<lb ed="X" n="0363a03"/><lb ed="R049" n="0475a15"/>深。而語益該矣。則會中雖有不信之人。佛亦不能
<lb ed="X" n="0363a04"/><lb ed="R049" n="0475a16"/>顧其難。而欲慈悲矣。故下文有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0363001" n="0363001"/>分解說之應。允當
<lb ed="X" n="0363a05"/><lb ed="R049" n="0475a17"/>第三重生信。爲開示悟入之方便。分別解說其妙。
<lb ed="X" n="0363a06"/><lb ed="R049" n="0475a18"/>文分九節。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0363a07"/><lb ed="R049" n="0475b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0363a0701">爾時世尊吿舍利弗<note place="inline">至</note>惟然世尊願樂欲聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0363a08"/><lb ed="R049" n="0475b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0363a0801">爾時世尊下。從堅請許說。汝今下。誡聞與意合而
<lb ed="X" n="0363a09"/><lb ed="R049" n="0475b03"/>聽始專。吾當下。分別解說四字。按品題。正是方便。
<lb ed="X" n="0363a10"/><lb ed="R049" n="0475b04"/>論文義。則爲一經。應前啓後之大關鍵。初佛云。止
<lb ed="X" n="0363a11"/><lb ed="R049" n="0475b05"/>舍利弗不須復說。身子請曰。是事爲云何。願佛爲
<lb ed="X" n="0363a12"/><lb ed="R049" n="0475b06"/>解說。第三次佛却曰。止止不須說。身子請曰。惟垂
<lb ed="X" n="0363a13"/><lb ed="R049" n="0475b07"/>分別說。則分別解說四字。元是身子請辭。佛今允
<lb ed="X" n="0363a14"/><lb ed="R049" n="0475b08"/>可。但加吾當爲汝四字。此論能詮文勢相承之嚴
<lb ed="X" n="0363a15"/><lb ed="R049" n="0475b09"/>密如此。若論所詮義者。前云是法不可示。言辭相
<lb ed="X" n="0363a16"/><lb ed="R049" n="0475b10"/>寂滅。可容分別乎。又云無漏難思議。甚深微妙法。
<lb ed="X" n="0363a17"/><lb ed="R049" n="0475b11"/>可容解說乎。又云諸餘衆生類。無有能得解。又云
<lb ed="X" n="0363a18"/><lb ed="R049" n="0475b12"/>惟我知是相。十方佛亦然。則如佛與諸佛。所得妙
<lb ed="X" n="0363a19"/><lb ed="R049" n="0475b13"/>法。元不可分別解說。今云吾當爲汝分別解說者。
<lb ed="X" n="0363a20"/><lb ed="R049" n="0475b14"/>是爲身子等無有能得解者。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0363a2001" n="0363a2001"/><anchor xml:id="beg0363a2001" n="0363a2001"/>已<anchor xml:id="end0363a2001"/>而以言語爲
<lb ed="X" n="0363a21"/><lb ed="R049" n="0475b15"/>方便。將佛與諸佛所知不可示者。而分別之。將佛
<lb ed="X" n="0363a22"/><lb ed="R049" n="0475b16"/>與諸佛所能不可思議者。而解說之。下文如是妙
<lb ed="X" n="0363a23"/><lb ed="R049" n="0475b17"/>法<anchor xml:id="nkr_note_add_0363a2301" n="0363a2301"/><anchor xml:id="beg0363a2301" n="0363a2301"/>已<anchor xml:id="end0363a2301"/>去。直至囑累品終。皆是爲二乘人。分別解說
<lb ed="X" n="0363a24"/><lb ed="R049" n="0475b18"/>也。而開示悟入。又爲分別解說之四門。說此語時
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0363b" n="0363b"/>
<lb ed="X" n="0363b01"/><lb ed="R049" n="0476a01"/>下。經家叙置。謂佛方許可。爲當機等。分別解說法
<lb ed="X" n="0363b02"/><lb ed="R049" n="0476a02"/>之所以爲法。妙之所以爲妙之時。法會之中。便有
<lb ed="X" n="0363b03"/><lb ed="R049" n="0476a03"/>比丘等五千人。禮佛而退去。不欲聞佛分別解說
<lb ed="X" n="0363b04"/><lb ed="R049" n="0476a04"/>四十年前所說諸法之妙義也。所以下。徵釋。五千
<lb ed="X" n="0363b05"/><lb ed="R049" n="0476a05"/>人不欲聞之所以者。以此輩罪根深重。及懷增上
<lb ed="X" n="0363b06"/><lb ed="R049" n="0476a06"/>慢故也<note place="inline">准頌文。罪根深重。指我慢及不信言。頌云優婆塞我慢。優婆夷不信。故以我慢及不
<lb ed="X" n="0363b07"/><lb ed="R049" n="0476a07"/>信。爲極深重罪過中之根本。故增上慢。准頌文。但指比丘等出家二衆言。頌云比丘比丘尼。有懷增上慢。
<lb ed="X" n="0363b08"/><lb ed="R049" n="0476a08"/>故法數云。慢有七。恃<anchor xml:id="nkr_note_add_0363b0801" n="0363b0801"/><anchor xml:id="beg0363b0801" n="0363b0801"/>己<anchor xml:id="end0363b0801"/>陵他。名我慢。同德相慠名慢。於同爭勝。名過慢。於勝爭勝。名慢過慢。未得謂得。名
<lb ed="X" n="0363b09"/><lb ed="R049" n="0476a09"/>增上慢。於劣自安。名<g ref="#CB16078">𢍉</g>劣慢。不禮三寶。名邪慢。今五千人。法到耳邊。禮佛而去。於七慢中。犯其我慢。及增
<lb ed="X" n="0363b10"/><lb ed="R049" n="0476a10"/>上慢。所以然者。以五千人。聞佛四十年前所談。少有所證。抱守功勛。我相以爲妙境。今忽聞二乘人不知。
<lb ed="X" n="0363b11"/><lb ed="R049" n="0476a11"/>意豈不曰我輩千艱萬難。得到此地。若更不是。則終無有是。然不知此正見。罪根深重。及增上慢也。有如
<lb ed="X" n="0363b12"/><lb ed="R049" n="0476a12"/>此失下。失過也。謂五千人。有此罪根深重。及增慢過失。是以佛默允其退去。而不制止也</note>。佛法
<lb ed="X" n="0363b13"/><lb ed="R049" n="0476a13"/>常儀。以默然爲應允故。制。如天子稱制之制。勅命
<lb ed="X" n="0363b14"/><lb ed="R049" n="0476a14"/>也。爾時佛吿下。始是佛自述默然允其退去而不
<lb ed="X" n="0363b15"/><lb ed="R049" n="0476a15"/>制止之義。我今此衆無復枝葉者。乃佛自慰之辭。
<lb ed="X" n="0363b16"/><lb ed="R049" n="0476a16"/>後文云今我喜無畏者。此也。貞本榦也。對枝而言。
<lb ed="X" n="0363b17"/><lb ed="R049" n="0476a17"/>實。果實也。對葉而言。凡物有榦實。不愁無枝葉。若
<lb ed="X" n="0363b18"/><lb ed="R049" n="0476a18"/>雖有枝葉。而無榦實。則何益也。此佛所以略不勅
<lb ed="X" n="0363b19"/><lb ed="R049" n="0476b01"/>命而制止者。以五千人。是衆中不肖之枝葉。去之
<lb ed="X" n="0363b20"/><lb ed="R049" n="0476b02"/>無損。留之有累。故不如默允其去爲佳也。汝今善
<lb ed="X" n="0363b21"/><lb ed="R049" n="0476b03"/>聽下。叮囑之辟。謂當機旣是貞實之人。故須善聽。
<lb ed="X" n="0363b22"/><lb ed="R049" n="0476b04"/>能善聽。則上不負於佛之所說。下不負於<anchor xml:id="nkr_note_add_0363b2201" n="0363b2201"/><anchor xml:id="beg0363b2201" n="0363b2201"/>己<anchor xml:id="end0363b2201"/>之慇
<lb ed="X" n="0363b23"/><lb ed="R049" n="0476b05"/>懃三請。舍利弗言下。當機遵佛勅囑。由此後文囑
<lb ed="X" n="0363b24"/><lb ed="R049" n="0476b06"/>累持經。甚懇劫。三變淨土。移置天人。於他方也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0363c" n="0363c"/>
<lb ed="X" n="0363c01"/><lb ed="R049" n="0476b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0363c0101">佛吿舍利弗如是妙法<note place="inline">至</note>以大事因緣故出現於世。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0363c02"/><lb ed="R049" n="0476b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0363c0201">佛吿下。正爲當機。分別解說。一切聲聞辟支佛所
<lb ed="X" n="0363c03"/><lb ed="R049" n="0476b09"/>不能知。唯佛與佛。乃能究盡諸法實相等。文也。如
<lb ed="X" n="0363c04"/><lb ed="R049" n="0476b10"/>是二字。卽前文所謂諸法如是相等之十如是。妙
<lb ed="X" n="0363c05"/><lb ed="R049" n="0476b11"/>法二字。卽前文相性本末之諸法。前云諸法。此云
<lb ed="X" n="0363c06"/><lb ed="R049" n="0476b12"/>妙法者。未許分別解說時。三乘不得濫於一乘。則
<lb ed="X" n="0363c07"/><lb ed="R049" n="0476b13"/>相只爲相。性只爲性。乃至本末只爲本末。不得與
<lb ed="X" n="0363c08"/><lb ed="R049" n="0476b14"/>究竟覺等成一相一種。故謂之諸法。二乘人所以
<lb ed="X" n="0363c09"/><lb ed="R049" n="0476b15"/>不得受記作佛。旣許分別解說。則相性本末三乘
<lb ed="X" n="0363c10"/><lb ed="R049" n="0476b16"/>之法。皆與一乘實相。不相違背。都成一乘佛知見
<lb ed="X" n="0363c11"/><lb ed="R049" n="0476b17"/>究竟覺平等之妙法。二乘人所以得受記作佛。故
<lb ed="X" n="0363c12"/><lb ed="R049" n="0476b18"/>此中指定前文云如是妙法也。諸佛如來時乃說
<lb ed="X" n="0363c13"/><lb ed="R049" n="0477a01"/>之者。時字最重。謂如是相性本末等諸法。四十年
<lb ed="X" n="0363c14"/><lb ed="R049" n="0477a02"/>前。不分別解說其妙。只待四十年後。方分別解說
<lb ed="X" n="0363c15"/><lb ed="R049" n="0477a03"/>其妙者。以十方三世一切諸佛。都要待時到而說。
<lb ed="X" n="0363c16"/><lb ed="R049" n="0477a04"/>故云時乃說之<note place="inline">時乃之時。謂諸佛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0363002" n="0363002"/>〔涅〕之時。及二乘人受記成佛之時。化城品云。諸比
<lb ed="X" n="0363c17"/><lb ed="R049" n="0477a05"/>丘。若如來自知涅槃時到。衆又淸淨。信解堅固。了達空法。深入禪定。便集諸菩薩及聲聞衆。爲說是經。世
<lb ed="X" n="0363c18"/><lb ed="R049" n="0477a06"/>間無有二乘而得滅度。唯一佛乘得滅度耳。是也</note>。如優曇鉢華下。謂如是
<lb ed="X" n="0363c19"/><lb ed="R049" n="0477a07"/>妙法。云何要時到而說。以妙法非時不說。說則一
<lb ed="X" n="0363c20"/><lb ed="R049" n="0477a08"/>向不許二乘人受記成佛者。今皆得受記成佛。卽
<lb ed="X" n="0363c21"/><lb ed="R049" n="0477a09"/>如優曇鉢靈瑞大寶靑蓮華。非時不現。現時定有
<lb ed="X" n="0363c22"/><lb ed="R049" n="0477a10"/>金輪聖王出世。國土莊嚴。臣民壽命。皆得增長八
<lb ed="X" n="0363c23"/><lb ed="R049" n="0477a11"/>萬四千歲也。此借世間第一希有靈瑞大寶靑蓮
<lb ed="X" n="0363c24"/><lb ed="R049" n="0477a12"/>華。以喩出世間第一希有之妙法。皆由時到而說
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0364a" n="0364a"/>
<lb ed="X" n="0364a01"/><lb ed="R049" n="0477a13"/>而現耳。經題由此。名妙法蓮華者也。舍利弗汝等
<lb ed="X" n="0364a02"/><lb ed="R049" n="0477a14"/>當信下。謂身子等。旣以喩知妙法如華。三世十方
<lb ed="X" n="0364a03"/><lb ed="R049" n="0477a15"/>一切諸佛。皆以時到而說。則亦當信。我釋迦一佛。
<lb ed="X" n="0364a04"/><lb ed="R049" n="0477a16"/>四十年前。不說相性本末等諸法爲妙。直到於今
<lb ed="X" n="0364a05"/><lb ed="R049" n="0477a17"/>四十年後。分別解說其妙者。亦時然後言不虗妄
<lb ed="X" n="0364a06"/><lb ed="R049" n="0477a18"/>也<note place="inline">上云諸佛如來。指十方三世一切諸佛。此云信佛所說。指釋迦一佛。唯佛與佛之分別見矣</note>。
<lb ed="X" n="0364a07"/><lb ed="R049" n="0477b01"/>舍利弗諸佛隨宜等者。文承於上。義釋於前。謂諸
<lb ed="X" n="0364a08"/><lb ed="R049" n="0477b02"/>佛法妙。以時說。如優曇鉢華以時現。而不虗妄者。
<lb ed="X" n="0364a09"/><lb ed="R049" n="0477b03"/>時何法也。有何妙也。法者。卽我出定時。所嘆諸佛
<lb ed="X" n="0364a10"/><lb ed="R049" n="0477b04"/>隨宜所說如是相性本末等之諸法也。妙者。其間
<lb ed="X" n="0364a11"/><lb ed="R049" n="0477b05"/>隨宜所說相性本末等法主意趣向。汝二乘人。都
<lb ed="X" n="0364a12"/><lb ed="R049" n="0477b06"/>難信難解故也。所以下。徵明。謂所以諸佛隨宜說
<lb ed="X" n="0364a13"/><lb ed="R049" n="0477b07"/>法意趣難解稱妙者何也。我以下。釋成。謂且勿論
<lb ed="X" n="0364a14"/><lb ed="R049" n="0477b08"/>十方三世一切諸佛隨宜說法意趣難解爲妙。卽
<lb ed="X" n="0364a15"/><lb ed="R049" n="0477b09"/>我釋迦一佛。成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0364a1501" n="0364a1501"/><anchor xml:id="beg0364a1501" n="0364a1501"/>已<anchor xml:id="end0364a1501"/>來。四十年中。以種種因緣譬
<lb ed="X" n="0364a16"/><lb ed="R049" n="0477b10"/>喩言辭。無數方便權智。演說如是相性本末等諸
<lb ed="X" n="0364a17"/><lb ed="R049" n="0477b11"/>法。汝二乘人。都用第七識思量。第六識分別。殊不
<lb ed="X" n="0364a18"/><lb ed="R049" n="0477b12"/>知如是相性本末等諸法中妙義。非汝二乘人第
<lb ed="X" n="0364a19"/><lb ed="R049" n="0477b13"/>七識思量。第六識分別之所能解也。故云是法非
<lb ed="X" n="0364a20"/><lb ed="R049" n="0477b14"/>思量等。以上分別解說前文一切聲聞辟支佛所
<lb ed="X" n="0364a21"/><lb ed="R049" n="0477b15"/>不能知之義。唯有諸佛下。又分別解說前文唯佛
<lb ed="X" n="0364a22"/><lb ed="R049" n="0477b16"/>與佛乃能究盡諸法實相等文。謂我前又吿汝。唯
<lb ed="X" n="0364a23"/><lb ed="R049" n="0477b17"/>有十方三世一切諸佛。乃能知我釋迦一佛權中。
<lb ed="X" n="0364a24"/><lb ed="R049" n="0477b18"/>所以有實之妙者。何也。以三世十方一切諸佛世
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0364b" n="0364b"/>
<lb ed="X" n="0364b01"/><lb ed="R049" n="0478a01"/>尊出世之世界雖不同。而出世爲一大事因緣之
<lb ed="X" n="0364b02"/><lb ed="R049" n="0478a02"/>意趣。則皆同也。故釋其所以云。諸佛世尊。唯以一
<lb ed="X" n="0364b03"/><lb ed="R049" n="0478a03"/>大事因緣故。出現於世<note place="inline">此句會通十方三世一切諸佛出世說一大時敎之
<lb ed="X" n="0364b04"/><lb ed="R049" n="0478a04"/>本懷。於法則爲會三歸一。於人則聲聞辟支佛由是得授記作佛。名會權歸實也。六祖云。此經以諸佛出
<lb ed="X" n="0364b05"/><lb ed="R049" n="0478a05"/>世。爲一大事因緣故爲宗。是也</note>。舍利弗云何名諸佛下。徵辭可知。
<lb ed="X" n="0364b06"/><lb ed="R049" n="0478a06"/>釋辭云。諸佛出世。元不爲開示悟入衆生聲聞緣
<lb ed="X" n="0364b07"/><lb ed="R049" n="0478a07"/>覺知見。乃欲令衆生開示悟入成佛之知見。而出
<lb ed="X" n="0364b08"/><lb ed="R049" n="0478a08"/>現於世也。舍利弗是爲下。結足徵義<note place="inline">諸佛世尊四字。指十方三
<lb ed="X" n="0364b09"/><lb ed="R049" n="0478a09"/>世一切果覺爲言。如後文多寶佛。爲過去世佛。舍利弗成佛。名華光佛。乃至阿難成佛。名山海慧自在通
<lb ed="X" n="0364b10"/><lb ed="R049" n="0478a10"/>王佛。皆未來世佛。化城喩品十六王子。各在十方成佛。寶塔品會集諸佛。皆現在世佛。故此中諸佛世尊。
<lb ed="X" n="0364b11"/><lb ed="R049" n="0478a11"/>該盡一部經中所詮佛也。欲要也。意願之謂。令者使也。衆生者。世間因緣也。以九法界衆生。雖有聖凡不
<lb ed="X" n="0364b12"/><lb ed="R049" n="0478a12"/>同。皆具無明三細爲因。境界六麤爲緣。開字爲出世間之緣。佛知見三字。爲出世間之因。以佛知見。爲衆
<lb ed="X" n="0364b13"/><lb ed="R049" n="0478a13"/>生本有之正因。一向迷而不知諸佛說法。但爲開之而爲緣故。知見兩言。攝盡六根。以見屬眼。知屬意。經
<lb ed="X" n="0364b14"/><lb ed="R049" n="0478a14"/>擧兩頭。中攝耳鼻舌身。使得淸淨故者。衆生未開佛知見時。眼視色染。耳被聲汙。乃至意被法汩。名之爲
<lb ed="X" n="0364b15"/><lb ed="R049" n="0478a15"/>濁。一開佛知見後。卽父母所生肉眼耳等。一十八界。皆成如來藏妙眞如性。故曰淸淨六根。淸淨之義。法
<lb ed="X" n="0364b16"/><lb ed="R049" n="0478a16"/>師功德品中廣明。欲示衆生等者。上文但明開者。不障蔽義。此云示者。不隱藏義。悟者。不迷惑義。入者。不
<lb ed="X" n="0364b17"/><lb ed="R049" n="0478a17"/>退墮義。開示屬佛說法。悟入屬機證入。以佛知見釋大事者。如後諸授記品。成佛十號。劫國莊嚴。法眷壽
<lb ed="X" n="0364b18"/><lb ed="R049" n="0478a18"/>命。正像法久近。是也。大事謂之一者。衆生雖與諸佛名位不同。而知見則一。未開悟時。則佛作衆生知見。
<lb ed="X" n="0364b19"/><lb ed="R049" n="0478b01"/>及開悟後。衆生便是佛之知見。如後文云。十方國土中。惟此一事實。餘二則非眞。是也。諸佛出世。要衆生
<lb ed="X" n="0364b20"/><lb ed="R049" n="0478b02"/>開示悟入佛知見之意趣如此。所以四十年中。隨宜說法。莫過要衆生得一乘法。而聲聞辟支佛衆生之
<lb ed="X" n="0364b21"/><lb ed="R049" n="0478b03"/>意趣如彼。於四十年中。聞隨宜所說。取證二乘偏空之小果。佛於前文。安得不謂。一切聲聞辟支佛所不
<lb ed="X" n="0364b22"/><lb ed="R049" n="0478b04"/>能知。唯有諸佛廼能知之。此猶約佛四十年前所說大小三乘十二部經爲訓。若約當經。則方便一品。爲
<lb ed="X" n="0364b23"/><lb ed="R049" n="0478b05"/>總開示。舍利弗一人。爲先悟入。喩說因緣說。爲別開示。千二百人。爲次第悟入。自方便品起。至記學無學
<lb ed="X" n="0364b24"/><lb ed="R049" n="0478b06"/>二千人品止。共記九品經名。說三周法。授三根記。且就開示悟入法身佛言。若約開示悟入報化身佛言。
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0364c" n="0364c"/>
<lb ed="X" n="0364c01"/><lb ed="R049" n="0478b07"/>則初十品。爲開佛知見。二種力中。多分屬智力。見寶塔品。至涌出品。五品經文。爲示佛知見。壽量一品。爲
<lb ed="X" n="0364c02"/><lb ed="R049" n="0478b08"/>悟佛知見。分別功德品。至囑累品。六品經文。爲入佛知見。二種力中。神力居多。是知一經所詮不出佛知
<lb ed="X" n="0364c03"/><lb ed="R049" n="0478b09"/>見三字。一經能詮不出開示悟入四字。而分別解說。又開示悟入之大方便也。如身子等萬二千人。由方
<lb ed="X" n="0364c04"/><lb ed="R049" n="0478b10"/>便譬喩信解三品。分別解說知見佛於四十年前所說。許多三一權實之心事。由藥草喩品。分別解說知
<lb ed="X" n="0364c05"/><lb ed="R049" n="0478b11"/>見佛四十年前唯實無權。許多言不盡之功德。由化城喩品。分別解說知見佛不唯四十年前唯實無權。
<lb ed="X" n="0364c06"/><lb ed="R049" n="0478b12"/>卽無數塵點劫前。爲沙彌時亦唯實無權。許多之因緣。由諸授記品。分別解說知見身子等千二百人。未
<lb ed="X" n="0364c07"/><lb ed="R049" n="0478b13"/>來許多各自成佛十號。劫國壽命法眷等之莊嚴。由法師品。分別解說知見以聲聞作菩薩。許多師資之
<lb ed="X" n="0364c08"/><lb ed="R049" n="0478b14"/>執度。由寶塔品。分別解說知見佛有許多之分身。身有許多之國土。勸持有許多校量之難易。由提婆品。
<lb ed="X" n="0364c09"/><lb ed="R049" n="0478b15"/>分別解說知見佛爲弟子。甘許多之辛苦。文殊爲師。保成許多之勇徤。許多提婆於地獄而持經。同乎文
<lb ed="X" n="0364c10"/><lb ed="R049" n="0478b16"/>殊之說法。許多龍女以畜道而證果。等乎釋迦之修因。由持品安樂行品。分別解說知見諸菩薩之持經。
<lb ed="X" n="0364c11"/><lb ed="R049" n="0478b17"/>有許多忍辱願力與安樂。由從地涌出品。分別解說知見佛有許多常隨大乘之弟子。由壽量品。分別解
<lb ed="X" n="0364c12"/><lb ed="R049" n="0478b18"/>說知見佛有許多過塵劫。不性不滅之壽命。由分別功德品。至常不輕品。分別解說知見現在大會。及未
<lb ed="X" n="0364c13"/><lb ed="R049" n="0479a01"/>來過去持經者。人人各得許多之功德。由神力品。分別解說知見佛與諸佛有許多之神力。由囑累品。分
<lb ed="X" n="0364c14"/><lb ed="R049" n="0479a02"/>別解說知見佛所付囑。許多修習是難得阿耨多羅三藐三菩提之家業故。此品佛知見三字。不容易悟
<lb ed="X" n="0364c15"/><lb ed="R049" n="0479a03"/>入也。諸聲聞辟支佛。苟非釋尊如此從始洎終。分別解說。方便開示。則何能悟入哉</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0364c16"/><lb ed="R049" n="0479a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0364c1601">佛吿舍利弗諸佛如來<note place="inline">至</note>無有餘乘若二若三。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0364c17"/><lb ed="R049" n="0479a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0364c1701">佛吿舍利弗下。覆釋上節。謂諸佛所以不爲衆生
<lb ed="X" n="0364c18"/><lb ed="R049" n="0479a06"/>開示聲聞緣覺知見者。以諸佛如來本意。但爲敎
<lb ed="X" n="0364c19"/><lb ed="R049" n="0479a07"/>化菩薩之機故。在因地時。雖諸有所作六度萬行。
<lb ed="X" n="0364c20"/><lb ed="R049" n="0479a08"/>但爲一大事。故今果上自<anchor xml:id="nkr_note_add_0364c2001" n="0364c2001"/><anchor xml:id="beg0364c2001" n="0364c2001"/>己<anchor xml:id="end0364c2001"/>旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0364c2002" n="0364c2002"/><anchor xml:id="beg0364c2002" n="0364c2002"/>已<anchor xml:id="end0364c2002"/>成佛。爲人分上。
<lb ed="X" n="0364c21"/><lb ed="R049" n="0479a09"/>亦唯以佛知見。示悟於衆生也。舍利弗如來下。謂
<lb ed="X" n="0364c22"/><lb ed="R049" n="0479a10"/>當機旣知。諸佛但爲一事。則知我釋迦如來。迺諸
<lb ed="X" n="0364c23"/><lb ed="R049" n="0479a11"/>佛中一佛。諸有所作。一准諸佛程規。四十年前。以
<lb ed="X" n="0364c24"/><lb ed="R049" n="0479a12"/>至今日。亦唯以一佛乘。爲衆生隨宜說法。實無有
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0365a" n="0365a"/>
<lb ed="X" n="0365a01"/><lb ed="R049" n="0479a13"/>餘。若二乘緣覺。若三乘之聲聞也。應知以佛知見
<lb ed="X" n="0365a02"/><lb ed="R049" n="0479a14"/>敎菩薩。所以爲大事。無有餘乘。若二若三。所以爲
<lb ed="X" n="0365a03"/><lb ed="R049" n="0479a15"/>一大事。此節又佛重訓上文一大事之言事者。對
<lb ed="X" n="0365a04"/><lb ed="R049" n="0479a16"/>理而言。果報之義。此經妙在不譚理不說行證。但
<lb ed="X" n="0365a05"/><lb ed="R049" n="0479a17"/>說一乘佛知見爲事。以理行證。四十年前。皆說盡
<lb ed="X" n="0365a06"/><lb ed="R049" n="0479a18"/>矣。經云先所出內是子所知。若據本分爲入。則佛
<lb ed="X" n="0365a07"/><lb ed="R049" n="0479b01"/>有何知見而爲事。今爲因地衆生。談果上受記成
<lb ed="X" n="0365a08"/><lb ed="R049" n="0479b02"/>佛十號劫國莊嚴等事。故曰一大事。前文云。如是
<lb ed="X" n="0365a09"/><lb ed="R049" n="0479b03"/>大果報。種種性相義。我及十方佛。迺能知是事。則
<lb ed="X" n="0365a10"/><lb ed="R049" n="0479b04"/>成佛大果報。莫過是吾人該當爲的一件大事。除
<lb ed="X" n="0365a11"/><lb ed="R049" n="0479b05"/>此則餘皆小事耳。此一節申前啓後。下第七節。有
<lb ed="X" n="0365a12"/><lb ed="R049" n="0479b06"/>結文。合於此。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0365a13"/><lb ed="R049" n="0479b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0365a1301">舍利弗一切十方諸佛法亦如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0365a14"/><lb ed="R049" n="0479b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0365a1401">舍利弗下。足成上文無二無三之義。引起下文三
<lb ed="X" n="0365a15"/><lb ed="R049" n="0479b09"/>世諸佛之文。上雖言諸佛。未知諸是多少。此云一
<lb ed="X" n="0365a16"/><lb ed="R049" n="0479b10"/>切十方等。謂無二無三一乘之法。不但我釋迦一
<lb ed="X" n="0365a17"/><lb ed="R049" n="0479b11"/>佛。與東西南北三四方諸佛而<anchor xml:id="nkr_note_add_0365a1701" n="0365a1701"/><anchor xml:id="beg0365a1701" n="0365a1701"/>已<anchor xml:id="end0365a1701"/>。乃一切十方諸
<lb ed="X" n="0365a18"/><lb ed="R049" n="0479b12"/>佛。皆無緣覺聲聞。但有一乘佛知見之法也。當機
<lb ed="X" n="0365a19"/><lb ed="R049" n="0479b13"/>雖是小果。不信大乘。到此推車拄壁。不得不信解
<lb ed="X" n="0365a20"/><lb ed="R049" n="0479b14"/>矣。故後述成<anchor xml:id="nkr_note_add_0365a2001" n="0365a2001"/><anchor xml:id="beg0365a2001" n="0365a2001"/>己<anchor xml:id="end0365a2001"/>悟云。初聞佛所說。心中大驚疑。將
<lb ed="X" n="0365a21"/><lb ed="R049" n="0479b15"/>非魔作佛。惱亂我心耶。乃至佛說過去世。無量滅
<lb ed="X" n="0365a22"/><lb ed="R049" n="0479b16"/>度佛。安住方便中。亦皆說是法。疑悔永<anchor xml:id="nkr_note_add_0365a2201" n="0365a2201"/><anchor xml:id="beg0365a2201" n="0365a2201"/>已<anchor xml:id="end0365a2201"/>盡。我定
<lb ed="X" n="0365a23"/><lb ed="R049" n="0479b17"/>當作佛。則佛引證十方三世諸佛。非徒然也。下第
<lb ed="X" n="0365a24"/><lb ed="R049" n="0479b18"/>八節。有結文。合於此。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0365b" n="0365b"/>
<lb ed="X" n="0365b01"/><lb ed="R049" n="0480a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0365b0101">舍利弗過去諸佛<note place="inline">至</note>究竟皆得一切種智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0365b02"/><lb ed="R049" n="0480a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0365b0201">舍利弗過去下。謂不但一切十方諸佛法亦如是。
<lb ed="X" n="0365b03"/><lb ed="R049" n="0480a03"/>卽過去日月燈佛。大通智佛。威音雷音王等諸佛。
<lb ed="X" n="0365b04"/><lb ed="R049" n="0480a04"/>雖說無量無數因緣譬喩三乘言辭權智之法。其
<lb ed="X" n="0365b05"/><lb ed="R049" n="0480a05"/>實只爲佛知見一乘實智之道。以上明過去能被
<lb ed="X" n="0365b06"/><lb ed="R049" n="0480a06"/>之敎主。但爲一乘。所謂會三歸一也。是諸衆生下。
<lb ed="X" n="0365b07"/><lb ed="R049" n="0480a07"/>謂過去所被化之衆生。雖以聲聞緣覺之機。從過
<lb ed="X" n="0365b08"/><lb ed="R049" n="0480a08"/>去諸佛。聞相性本末等三乘之法。至究竟時。亦各
<lb ed="X" n="0365b09"/><lb ed="R049" n="0480a09"/>各皆得一切種智。而成佛也。所謂會權爲實也。下
<lb ed="X" n="0365b10"/><lb ed="R049" n="0480a10"/>三節。倣此一切種智。卽一乘佛知見變文。能所被
<lb ed="X" n="0365b11"/><lb ed="R049" n="0480a11"/>機敎。旣皆同爲一乘。得一乘。則十方三世。無餘二
<lb ed="X" n="0365b12"/><lb ed="R049" n="0480a12"/>三乘。可信矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0365b13"/><lb ed="R049" n="0480a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0365b1301">舍利弗未來諸佛<note place="inline">至</note>究竟皆得一切種智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0365b14"/><lb ed="R049" n="0480a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0365b1401">舍利弗下。未來諸佛。卽千二百羅漢悉亦當作佛
<lb ed="X" n="0365b15"/><lb ed="R049" n="0480a15"/>者。如身子未來作華光佛。華光又授堅滿菩薩記。
<lb ed="X" n="0365b16"/><lb ed="R049" n="0480a16"/>號曰華足安行佛。乃至羅睺作佛。號蹈七寶華佛。
<lb ed="X" n="0365b17"/><lb ed="R049" n="0480a17"/>皆未來佛也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0365b18"/><lb ed="R049" n="0480a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0365b1801">舍利弗現在十方<note place="inline">至</note>欲令衆生入佛之知見故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0365b19"/><lb ed="R049" n="0480b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0365b1901">現在諸佛者。與我釋尊。同時之敎主。如後文三變
<lb ed="X" n="0365b20"/><lb ed="R049" n="0480b02"/>淨土所來者。是也。又妙音品淨華宿王智佛。普賢
<lb ed="X" n="0365b21"/><lb ed="R049" n="0480b03"/>勸發品寶威德上王佛。皆是也。義雖引證催當機
<lb ed="X" n="0365b22"/><lb ed="R049" n="0480b04"/>入信。而文亦二十餘品伏案。舍利弗是諸佛但敎
<lb ed="X" n="0365b23"/><lb ed="R049" n="0480b05"/>化下。迺總十方三世諸佛之文。結合前第三節之
<lb ed="X" n="0365b24"/><lb ed="R049" n="0480b06"/>文。但言示悟入。不言開者。以無量方便因緣譬喩
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0365c" n="0365c"/>
<lb ed="X" n="0365c01"/><lb ed="R049" n="0480b07"/>說法。卽是開義也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0365c02"/><lb ed="R049" n="0480b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0365c0201">舍利弗我今亦復如是<note place="inline">至</note>尙無二乘何況有三。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0365c03"/><lb ed="R049" n="0480b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0365c0301">舍利弗我今等者。謂我釋尊一佛。與十方三世一
<lb ed="X" n="0365c04"/><lb ed="R049" n="0480b10"/>切諸佛。先三後一。說法之式。相同也。知諸下。實智
<lb ed="X" n="0365c05"/><lb ed="R049" n="0480b11"/>所知也。隨其下。權智所闡也。舍利弗如此下。謂雖
<lb ed="X" n="0365c06"/><lb ed="R049" n="0480b12"/>就實開權。本意只要因權入實也。舍利弗十方下。
<lb ed="X" n="0365c07"/><lb ed="R049" n="0480b13"/>謂所以先權後必欲入實者。以十方世界中。法本
<lb ed="X" n="0365c08"/><lb ed="R049" n="0480b14"/>如是。唯有一乘。無二三乘故也。自出定嘆德至此。
<lb ed="X" n="0365c09"/><lb ed="R049" n="0480b15"/>我釋尊成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0365c0901" n="0365c0901"/><anchor xml:id="beg0365c0901" n="0365c0901"/>已<anchor xml:id="end0365c0901"/>來懷抱。方得揚眉吐氣。文略而義
<lb ed="X" n="0365c10"/><lb ed="R049" n="0480b16"/>深也。故後頌文。應此節者。益加詳盡。十方世界等
<lb ed="X" n="0365c11"/><lb ed="R049" n="0480b17"/>三句。爲結前第四節之合辭。彼云十方諸佛法亦
<lb ed="X" n="0365c12"/><lb ed="R049" n="0480b18"/>如是。此云尙無二乘何況有三。其言校前益厲。佛
<lb ed="X" n="0365c13"/><lb ed="R049" n="0481a01"/>慈爲人益深矣。至是身子雖多狐疑。其心寧不安
<lb ed="X" n="0365c14"/><lb ed="R049" n="0481a02"/>如海乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0365c15"/><lb ed="R049" n="0481a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0365c1501">舍利弗諸佛出於五濁惡世<note place="inline">至</note>無有餘乘唯一佛乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0365c16"/><lb ed="R049" n="0481a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0365c1601">前第三節。以釋迦一佛結諸佛。而啓十方三世之
<lb ed="X" n="0365c17"/><lb ed="R049" n="0481a05"/>文。上第八節。以十方三世諸佛。結我釋迦一佛。以
<lb ed="X" n="0365c18"/><lb ed="R049" n="0481a06"/>明唯有一乘之義。則分別解說唯佛與佛乃能究
<lb ed="X" n="0365c19"/><lb ed="R049" n="0481a07"/>盡諸法實相之義。業<anchor xml:id="nkr_note_add_0365c1901" n="0365c1901"/><anchor xml:id="beg0365c1901" n="0365c1901"/>已<anchor xml:id="end0365c1901"/>至矣。此第九節。仍以諸佛
<lb ed="X" n="0365c20"/><lb ed="R049" n="0481a08"/>合我佛。結歸初二兩節。勸當機生信。冥顯一切聲
<lb ed="X" n="0365c21"/><lb ed="R049" n="0481a09"/>聞辟支佛。元不是二乘。皆是大乘之菩薩也。舍利
<lb ed="X" n="0365c22"/><lb ed="R049" n="0481a10"/>弗十方下。承上節言。謂旣十方世界。尙無二乘。何
<lb ed="X" n="0365c23"/><lb ed="R049" n="0481a11"/>況有三者。云何諸佛起初。又說三乘也。以諸佛所
<lb ed="X" n="0365c24"/><lb ed="R049" n="0481a12"/>出之時。世迺五濁不良。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0365c2401" n="0365c2401"/><anchor xml:id="beg0365c2401" n="0365c2401"/>已<anchor xml:id="end0365c2401"/>而以方便力。於一
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0366a" n="0366a"/>
<lb ed="X" n="0366a01"/><lb ed="R049" n="0481a13"/>佛乘。分別說作三乘耳。所謂下。標其五濁。如是舍
<lb ed="X" n="0366a02"/><lb ed="R049" n="0481a14"/>利弗下。釋成。劫者時也。濁者非淸淨義。乃煩惱等
<lb ed="X" n="0366a03"/><lb ed="R049" n="0481a15"/>四濁。聚於一時。故云劫濁亂時也。衆生垢重。衆生
<lb ed="X" n="0366a04"/><lb ed="R049" n="0481a16"/>濁也。慳貪嫉妬。煩惱濁與見濁也。成就諸不善根。
<lb ed="X" n="0366a05"/><lb ed="R049" n="0481a17"/>命濁也。以根卽命根故。於一佛乘。分別說三。三周
<lb ed="X" n="0366a06"/><lb ed="R049" n="0481a18"/>法訖。皆用此爲結。法喩二周。以諸佛言。因緣周。但
<lb ed="X" n="0366a07"/><lb ed="R049" n="0481b01"/>以釋迦一佛言。舍利弗若我弟子下。以上旣明從
<lb ed="X" n="0366a08"/><lb ed="R049" n="0481b02"/>實開權。此下應會權歸實也。謂若佛弟子。初未聞
<lb ed="X" n="0366a09"/><lb ed="R049" n="0481b03"/>佛分別解說諸佛出世權實三一之故。容有不聞
<lb ed="X" n="0366a10"/><lb ed="R049" n="0481b04"/>不知但化菩薩之事。自甘分爲二乘人可也。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0366a1001" n="0366a1001"/><anchor xml:id="beg0366a1001" n="0366a1001"/>已<anchor xml:id="end0366a1001"/>
<lb ed="X" n="0366a11"/><lb ed="R049" n="0481b05"/>聞知。而又執迷。自認是二乘人。不是菩薩者。此則
<lb ed="X" n="0366a12"/><lb ed="R049" n="0481b06"/>皆非佛弟子。非阿羅漢。非辟支佛矣。又舍利弗是
<lb ed="X" n="0366a13"/><lb ed="R049" n="0481b07"/>諸比丘下。轉釋上文。謂自認爲二乘人。卽不是佛
<lb ed="X" n="0366a14"/><lb ed="R049" n="0481b08"/>弟子等者。是何物人也。以旣得二三乘。便執爲最
<lb ed="X" n="0366a15"/><lb ed="R049" n="0481b09"/>後身究竟涅槃。不復發志。向四生九類度生。求無
<lb ed="X" n="0366a16"/><lb ed="R049" n="0481b10"/>上菩提。皆卽是前五千退席增上慢輩之人也。此
<lb ed="X" n="0366a17"/><lb ed="R049" n="0481b11"/>誠斥以小果爲足。不發大心者之言也。所以下。謂
<lb ed="X" n="0366a18"/><lb ed="R049" n="0481b12"/>所以旣爲羅漢辟支佛。但不復志求阿耨菩提。便
<lb ed="X" n="0366a19"/><lb ed="R049" n="0481b13"/>同增上慢者。何也。以實得阿羅漢辟支佛者。必開
<lb ed="X" n="0366a20"/><lb ed="R049" n="0481b14"/>佛知見。必度無量衆生。必求阿耨菩提故。何則以
<lb ed="X" n="0366a21"/><lb ed="R049" n="0481b15"/>辟支佛阿羅漢。與佛知見之菩提心。元非二法故。
<lb ed="X" n="0366a22"/><lb ed="R049" n="0481b16"/>故曰。若有比丘實得阿羅漢。不信此法。無有是處。
<lb ed="X" n="0366a23"/><lb ed="R049" n="0481b17"/>無有是處者。謂有實得阿羅漢。不信阿耨菩提者。
<lb ed="X" n="0366a24"/><lb ed="R049" n="0481b18"/>無有此理也。除佛滅度下。謂苟得二三乘。又不信
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0366b" n="0366b"/>
<lb ed="X" n="0366b01"/><lb ed="R049" n="0482a01"/>此法。除我釋迦佛滅度後。現前十方世界中一佛
<lb ed="X" n="0366b02"/><lb ed="R049" n="0482a02"/>也。無容許有此等不信之人。何則以佛現在親見
<lb ed="X" n="0366b03"/><lb ed="R049" n="0482a03"/>親聞。尙有五千退席。況佛滅度後。現前又無一佛。
<lb ed="X" n="0366b04"/><lb ed="R049" n="0482a04"/>故雖有如是等經在世。受持讀誦者。不過循行數
<lb ed="X" n="0366b05"/><lb ed="R049" n="0482a05"/>墨。轉益見知。安能望其依經解義。而信自心作佛
<lb ed="X" n="0366b06"/><lb ed="R049" n="0482a06"/>乎。故云是人難得也。若遇餘佛下。謂除非佛滅度
<lb ed="X" n="0366b07"/><lb ed="R049" n="0482a07"/>後。更遇著餘佛。方能於此妙法蓮華經中。而得開
<lb ed="X" n="0366b08"/><lb ed="R049" n="0482a08"/>示悟入佛知見之決了耳。決謂決去聲聞緣覺之
<lb ed="X" n="0366b09"/><lb ed="R049" n="0482a09"/>疑。了謂解了佛性也。又解。謂如是等經。旣不能解
<lb ed="X" n="0366b10"/><lb ed="R049" n="0482a10"/>義。則流布於世何益。以雖現前無佛。不得開悟解
<lb ed="X" n="0366b11"/><lb ed="R049" n="0482a11"/>義。若遇餘國有佛。其讀誦受持者。終有一日決了。
<lb ed="X" n="0366b12"/><lb ed="R049" n="0482a12"/>是亦可以植遠因也。舍利弗汝等下。謂佛滅度後。
<lb ed="X" n="0366b13"/><lb ed="R049" n="0482a13"/>受持讀誦者。尙遇餘佛。而得決了。豈汝等現前親
<lb ed="X" n="0366b14"/><lb ed="R049" n="0482a14"/>爲佛子。親聞佛說。豈容不見不聞諸佛如來但化
<lb ed="X" n="0366b15"/><lb ed="R049" n="0482a15"/>菩薩事。而受記作佛乎。故云當一心信解受持佛
<lb ed="X" n="0366b16"/><lb ed="R049" n="0482a16"/>語也。諸佛如來下。謂當一心信解受持佛何等之
<lb ed="X" n="0366b17"/><lb ed="R049" n="0482a17"/>語。乃當信解十方三世一切諸佛如來言無虗妄。
<lb ed="X" n="0366b18"/><lb ed="R049" n="0482a18"/>無有餘二三乘。唯一佛乘之語也。此節是結前第
<lb ed="X" n="0366b19"/><lb ed="R049" n="0482b01"/>二第三兩節之文。故諸弟子信解悟入後。其自述
<lb ed="X" n="0366b20"/><lb ed="R049" n="0482b02"/>者。皆本於此。身子述成云。我等今者眞是佛子。從
<lb ed="X" n="0366b21"/><lb ed="R049" n="0482b03"/>佛口生。從法化生。得佛法分。迦葉等四大弟子述
<lb ed="X" n="0366b22"/><lb ed="R049" n="0482b04"/>成云。我等今者眞是聲聞。以佛道聲。令一切聞。我
<lb ed="X" n="0366b23"/><lb ed="R049" n="0482b05"/>等今者眞阿羅漢。普於人天。應受供養。正應於此。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0366b24"/><lb ed="R049" n="0482b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0366b2401">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0366c" n="0366c"/>
<lb ed="X" n="0366c01"/><lb ed="R049" n="0482b07"/><p xml:id="pX31p0366c0101">比丘比丘尼有懷增上慢<note place="inline">至</note>唯有諸貞實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0366c02"/><lb ed="R049" n="0482b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0366c0201">爾時下。頌長文第一節也。長文合四衆而言。總責
<lb ed="X" n="0366c03"/><lb ed="R049" n="0482b09"/>罪根深重。及增上慢。此分僧俗而言。以增上慢。責
<lb ed="X" n="0366c04"/><lb ed="R049" n="0482b10"/>比丘等。我慢責優婆塞。不信責優婆夷。總之責不
<lb ed="X" n="0366c05"/><lb ed="R049" n="0482b11"/>信自心作佛。則七慢皆具矣。如是下。頌其數。不自
<lb ed="X" n="0366c06"/><lb ed="R049" n="0482b12"/>下。出其過。缺漏。以破器而責。瑕疵。以玷病而責。糟
<lb ed="X" n="0366c07"/><lb ed="R049" n="0482b13"/>糠。以不醇粹而責。枝葉。以不貞實而責。惟缺漏所
<lb ed="X" n="0366c08"/><lb ed="R049" n="0482b14"/>以護惜。惟護惜以見智小。惟智小則尠福德。惟福
<lb ed="X" n="0366c09"/><lb ed="R049" n="0482b15"/>智尠少。所以不堪妙法。初曰佛威德故去。又曰斯
<lb ed="X" n="0366c10"/><lb ed="R049" n="0482b16"/>人尠福德不堪受是法者。謂此五千人之去。一是
<lb ed="X" n="0366c11"/><lb ed="R049" n="0482b17"/>佛之威德所臨。一是彼自少福德。少福德故。如瑕
<lb ed="X" n="0366c12"/><lb ed="R049" n="0482b18"/>疵糟糠。多威德故。播揚擠拶而去。糟糠去。而米酒
<lb ed="X" n="0366c13"/><lb ed="R049" n="0483a01"/>之精醇者存。以安瑕疵枝葉盡。而木之貞榦。玉之
<lb ed="X" n="0366c14"/><lb ed="R049" n="0483a02"/>純美者得。以成其器。此佛於長文中。所以默然允
<lb ed="X" n="0366c15"/><lb ed="R049" n="0483a03"/>其去。而不勑命其止也<note place="inline">責辭但以戒有缺漏言者。謂五千人。未嘗不持在家
<lb ed="X" n="0366c16"/><lb ed="R049" n="0483a04"/>出家所受之戒品。但一不信妙法。雖持戒。卽成缺漏矣。故後之贊持妙法者云。是名持戒行頭陀者。與此
<lb ed="X" n="0366c17"/><lb ed="R049" n="0483a05"/>相照應也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0366c18"/><lb ed="R049" n="0483a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0366c1801">舍利弗善聽諸佛所得法<note place="inline">至</note>皆成佛無疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0366c19"/><lb ed="R049" n="0483a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0366c1901">此頌長文第二節也。舍利弗善聽下。頌權實應機。
<lb ed="X" n="0366c20"/><lb ed="R049" n="0483a08"/>以成九部鈍根。樂小下。明應小機之未大。有佛子
<lb ed="X" n="0366c21"/><lb ed="R049" n="0483a09"/>心淨下。明應大機之非小。聲聞若菩薩下。明稱佛
<lb ed="X" n="0366c22"/><lb ed="R049" n="0483a10"/>本懷不分小大。諸佛所得法者。佛自證之實智。長
<lb ed="X" n="0366c23"/><lb ed="R049" n="0483a11"/>文所謂如是妙法者。是也。無量方便力而爲衆生
<lb ed="X" n="0366c24"/><lb ed="R049" n="0483a12"/>說者。佛之權智也。長文所謂諸佛隨宜說法意趣
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0367a" n="0367a"/>
<lb ed="X" n="0367a01"/><lb ed="R049" n="0483a13"/>難解者。是也。此一行頌。應長文則總攝二智。於頌
<lb ed="X" n="0367a02"/><lb ed="R049" n="0483a14"/>中爲總標起。衆生心所念者。九法界衆生。未發於
<lb ed="X" n="0367a03"/><lb ed="R049" n="0483a15"/>行事之念想也。種種者。多而難言之數也。所行道
<lb ed="X" n="0367a04"/><lb ed="R049" n="0483a16"/>者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0367a0401" n="0367a0401"/><anchor xml:id="beg0367a0401" n="0367a0401"/>已<anchor xml:id="end0367a0401"/>發於行事之道術也。若干者。有數存其間。不
<lb ed="X" n="0367a05"/><lb ed="R049" n="0483a17"/>必盡言之謂也。諸欲性者。好尙五欲之情性也。先
<lb ed="X" n="0367a06"/><lb ed="R049" n="0483a18"/>世下。謂衆生所念所行所欲。多不可言。皆莫知所
<lb ed="X" n="0367a07"/><lb ed="R049" n="0483b01"/>以然而然者。以有先過去世無明善惡業識管轄
<lb ed="X" n="0367a08"/><lb ed="R049" n="0483b02"/>定而毫釐不差。唯有佛與諸佛乃能究盡。故曰佛
<lb ed="X" n="0367a09"/><lb ed="R049" n="0483b03"/>悉知是<anchor xml:id="nkr_note_add_0367a0901" n="0367a0901"/><anchor xml:id="beg0367a0901" n="0367a0901"/>已<anchor xml:id="end0367a0901"/>。初標諸佛所得。此言佛悉知。是見佛與
<lb ed="X" n="0367a10"/><lb ed="R049" n="0483b04"/>諸佛之分別也。以上頌佛具實智。故能悉知。以諸
<lb ed="X" n="0367a11"/><lb ed="R049" n="0483b05"/>緣譬喩下。頌權智。該攝長文所以者何我以無數
<lb ed="X" n="0367a12"/><lb ed="R049" n="0483b06"/>方便以下之文。謂佛以實智。知衆生性<anchor xml:id="nkr_note_add_0367a1201" n="0367a1201"/><anchor xml:id="beg0367a1201" n="0367a1201"/>已<anchor xml:id="end0367a1201"/>。然後將
<lb ed="X" n="0367a13"/><lb ed="R049" n="0483b07"/>實從權。投機說法。或以諸因緣而說。或以諸譬喩
<lb ed="X" n="0367a14"/><lb ed="R049" n="0483b08"/>而說。無非順其衆生所念所行所好。尙使令一切
<lb ed="X" n="0367a15"/><lb ed="R049" n="0483b09"/>歡喜易信從也。或說修多羅下。申明因緣譬喩所
<lb ed="X" n="0367a16"/><lb ed="R049" n="0483b10"/>說之法。以成九部之題目也。修多羅云契經。上契
<lb ed="X" n="0367a17"/><lb ed="R049" n="0483b11"/>諸佛所證之理。下契衆生所樂之心。伽陀云孤起。
<lb ed="X" n="0367a18"/><lb ed="R049" n="0483b12"/>不應長行。孤孤另起而頌者。本事。卽佛往昔世界
<lb ed="X" n="0367a19"/><lb ed="R049" n="0483b13"/>中。本所行之事。如捨頭目髓腦國城妻子之類。是
<lb ed="X" n="0367a20"/><lb ed="R049" n="0483b14"/>也。本生。如佛於四生六道。本有受生之類。是也。未
<lb ed="X" n="0367a21"/><lb ed="R049" n="0483b15"/>曾有。如放光動地。希有神通之祥瑞。是也。因緣。有
<lb ed="X" n="0367a22"/><lb ed="R049" n="0483b16"/>小大內外之分。如化城品因緣說一周之類。是也。
<lb ed="X" n="0367a23"/><lb ed="R049" n="0483b17"/>譬喩。如本品優曇鉢。二卷火宅窮子。三卷藥草之
<lb ed="X" n="0367a24"/><lb ed="R049" n="0483b18"/>類。是也。祇夜云應頌。卽應上長行而重頌者。是也。
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0367b" n="0367b"/>
<lb ed="X" n="0367b01"/><lb ed="R049" n="0484a01"/>優婆提舍云論議。如外道與佛論量人天因果。世
<lb ed="X" n="0367b02"/><lb ed="R049" n="0484a02"/>間出世間法。有無眞假者。是也。此佛四十年前隨
<lb ed="X" n="0367b03"/><lb ed="R049" n="0484a03"/>宜所說。相性本末諸法。載之九部。唯有諸佛。乃能
<lb ed="X" n="0367b04"/><lb ed="R049" n="0484a04"/>知之妙法也。若加方等自說授記三部。則名十二
<lb ed="X" n="0367b05"/><lb ed="R049" n="0484a05"/>部也。鈍根樂小下。謂上九部之說。非佛本懷。乃不
<lb ed="X" n="0367b06"/><lb ed="R049" n="0484a06"/>得<anchor xml:id="nkr_note_add_0367b0601" n="0367b0601"/><anchor xml:id="beg0367b0601" n="0367b0601"/>已<anchor xml:id="end0367b0601"/>。而爲鈍根衆生。樂於小法。不信大乘。愛着生
<lb ed="X" n="0367b07"/><lb ed="R049" n="0484a07"/>死。不識涅槃者而說也。於諸無量下。謂諸佛當親
<lb ed="X" n="0367b08"/><lb ed="R049" n="0484a08"/>近而不親。深妙道當奉行而不行。所以無福。生死
<lb ed="X" n="0367b09"/><lb ed="R049" n="0484a09"/>不應貪著而貪著。衆苦不當受惱而受苦惱。所以
<lb ed="X" n="0367b10"/><lb ed="R049" n="0484a10"/>無慧。福慧全無。鈍根衆生。難以說大。只得隨所宜
<lb ed="X" n="0367b11"/><lb ed="R049" n="0484a11"/>而說小果。故云爲是說涅槃也。應知九部法是能
<lb ed="X" n="0367b12"/><lb ed="R049" n="0484a12"/>詮之文字。涅槃是所詮之果證也。我設下。應長文
<lb ed="X" n="0367b13"/><lb ed="R049" n="0484a13"/>是法非思量分別之所能解。謂佛四十年前。雖說
<lb ed="X" n="0367b14"/><lb ed="R049" n="0484a14"/>小果涅槃。迺佛所設之方便。借是令入諸佛之智
<lb ed="X" n="0367b15"/><lb ed="R049" n="0484a15"/>慧也。未曾下。謂才密密以小法。引入佛慧。實未曾
<lb ed="X" n="0367b16"/><lb ed="R049" n="0484a16"/>顯說汝身子等千二百人。當得受記成佛道也。所
<lb ed="X" n="0367b17"/><lb ed="R049" n="0484a17"/>以下。出其未曾顯言之所以。應長文時迺說之之
<lb ed="X" n="0367b18"/><lb ed="R049" n="0484a18"/>時字。謂所以不顯說汝等當得成佛者。非佛不肯
<lb ed="X" n="0367b19"/><lb ed="R049" n="0484b01"/>早說。乃佛說此經之時。及汝等受記成佛之時。未
<lb ed="X" n="0367b20"/><lb ed="R049" n="0484b02"/>至故也。今正下。謂今汝等受記作佛之時旣到。佛
<lb ed="X" n="0367b21"/><lb ed="R049" n="0484b03"/>涅槃之時又至。故佛不二三其言。決定直說一乘
<lb ed="X" n="0367b22"/><lb ed="R049" n="0484b04"/>佛知見之大乘也。我此九部下。謂旣今日所說大
<lb ed="X" n="0367b23"/><lb ed="R049" n="0484b05"/>乘是實。則知佛四十年前所說九部之法。雖是隨
<lb ed="X" n="0367b24"/><lb ed="R049" n="0484b06"/>順衆生權智所說。原其佛心。直欲以小引入大乘
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0367c" n="0367c"/>
<lb ed="X" n="0367c01"/><lb ed="R049" n="0484b07"/>爲本意也。故曰入大乘爲本等此一切聲聞辟支
<lb ed="X" n="0367c02"/><lb ed="R049" n="0484b08"/>佛。所以爲不知佛隨宜所說之義趣也。有佛子心
<lb ed="X" n="0367c03"/><lb ed="R049" n="0484b09"/>淨下。申解四十年前亦甞說大之義。謂佛旣以小
<lb ed="X" n="0367c04"/><lb ed="R049" n="0484b10"/>果。引二乘人。入大乘者。奚佛四十年前。亦甞爲諸
<lb ed="X" n="0367c05"/><lb ed="R049" n="0484b11"/>菩薩說大。以有一類大乘佛子。心淨軟而根亦明
<lb ed="X" n="0367c06"/><lb ed="R049" n="0484b12"/>利。供無量佛。行深妙道。福慧雙修。故我爲此等佛
<lb ed="X" n="0367c07"/><lb ed="R049" n="0484b13"/>子。說是方等大乘經典。授記其人來世得成佛也
<lb ed="X" n="0367c08"/><lb ed="R049" n="0484b14"/>者。以彼內則深心念佛。外則修持淨戒。此輩一聞
<lb ed="X" n="0367c09"/><lb ed="R049" n="0484b15"/>得佛音聲。生大歡喜。充徧其身。不生退懼。故佛以
<lb ed="X" n="0367c10"/><lb ed="R049" n="0484b16"/>他心通。知彼菩薩心之與行與佛無異故。爲彼卽
<lb ed="X" n="0367c11"/><lb ed="R049" n="0484b17"/>說大乘也。然則佛四十年前。亦甞說大者。是彼機
<lb ed="X" n="0367c12"/><lb ed="R049" n="0484b18"/>之所感。非佛有所偏。而不平等說也<note place="inline">應知菩薩言心淨。則二乘
<lb ed="X" n="0367c13"/><lb ed="R049" n="0485a01"/>人。心猶未淨。菩薩言柔歎。則二乘人。心尙剛強。但能斷惑。不能度生。菩薩言利根。則二乘人是鈍根。菩薩
<lb ed="X" n="0367c14"/><lb ed="R049" n="0485a02"/>於諸佛所。行深妙道。故根軟而利。二乘人於諸佛所。不行深妙道。所以根鈍而強。菩薩深心念佛。不同二
<lb ed="X" n="0367c15"/><lb ed="R049" n="0485a03"/>乘人但樂於小法。菩薩修持淨戒。不同凡夫人但貪著於生死。彼著生死。故爲苦所惱。彼樂小法。故爲說
<lb ed="X" n="0367c16"/><lb ed="R049" n="0485a04"/>小乘以脫苦。此爲喜所充。故爲說大乘以成佛。此佛四十年前。所以有大小之分別。小定不可語大。半定
<lb ed="X" n="0367c17"/><lb ed="R049" n="0485a05"/>不可語滿也</note>。聲聞若菩薩下。謂前雖有大乘。乃對小之
<lb ed="X" n="0367c18"/><lb ed="R049" n="0485a06"/>大。許利根作菩薩。鈍根爲二乘。今則不然。不論聲
<lb ed="X" n="0367c19"/><lb ed="R049" n="0485a07"/>聞若菩薩小大利鈍。凡有聞佛所說大小乘法。乃
<lb ed="X" n="0367c20"/><lb ed="R049" n="0485a08"/>至一偈之微少。今皆得授記成佛。而無容疑者。以
<lb ed="X" n="0367c21"/><lb ed="R049" n="0485a09"/>稱諸佛世尊。唯以一大事因緣。出世之本懷也<note place="inline">無疑
<lb ed="X" n="0367c22"/><lb ed="R049" n="0485a10"/>二字。勉當機生信之語</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0367c23"/><lb ed="R049" n="0485a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0367c2301">十方佛土中唯有一乘法<note place="inline">至</note>說佛智慧故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0367c24"/><lb ed="R049" n="0485a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0367c2401">此頌長文第三節。十方下。承上節而頌。謂聲聞若
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0368a" n="0368a"/>
<lb ed="X" n="0368a01"/><lb ed="R049" n="0485a13"/>菩薩。但聞一偈。皆得成佛者。以十方諸佛國土中。
<lb ed="X" n="0368a02"/><lb ed="R049" n="0485a14"/>唯有一而無二三故也。除佛下。謂除佛以二三乘
<lb ed="X" n="0368a03"/><lb ed="R049" n="0485a15"/>爲一乘實相之方便。則說有聲聞及辟支佛也。然
<lb ed="X" n="0368a04"/><lb ed="R049" n="0485a16"/>此但是以聲聞辟支佛之假名字。引導一類好小
<lb ed="X" n="0368a05"/><lb ed="R049" n="0485a17"/>果衆生。由小成大。說其佛之智慧也。聲聞辟支。旣
<lb ed="X" n="0368a06"/><lb ed="R049" n="0485a18"/>是假名字。則菩薩爲眞名字。可知矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0368a07"/><lb ed="R049" n="0485b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0368a0701">諸佛出於世唯此一事實<note place="inline">至</note>唯一無二乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0368a08"/><lb ed="R049" n="0485b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0368a0801">此頌長行第四節也。長行止有一切十方諸佛法
<lb ed="X" n="0368a09"/><lb ed="R049" n="0485b03"/>亦如是一句。頌中廣者。以長文第四節。元是結證
<lb ed="X" n="0368a10"/><lb ed="R049" n="0485b04"/>第三節。如來但以一佛乘故爲衆生說法。無有餘
<lb ed="X" n="0368a11"/><lb ed="R049" n="0485b05"/>乘若二若三之文。故頌中。亦直於諸佛輕頌過。而
<lb ed="X" n="0368a12"/><lb ed="R049" n="0485b06"/>獨重明我釋迦一佛之本懷。通節七十九句。初三
<lb ed="X" n="0368a13"/><lb ed="R049" n="0485b07"/>十三句。申釋上頌十方國土中唯有一乘法無二
<lb ed="X" n="0368a14"/><lb ed="R049" n="0485b08"/>亦無三之義。次三十二句。申釋上頌除佛方便說
<lb ed="X" n="0368a15"/><lb ed="R049" n="0485b09"/>但以假名字引導於衆生說佛智慧故之義。末十
<lb ed="X" n="0368a16"/><lb ed="R049" n="0485b10"/>四句。結回前節聲聞若菩薩聞我所說法乃至於
<lb ed="X" n="0368a17"/><lb ed="R049" n="0485b11"/>一偈皆成佛無疑之義。生起下節三世諸佛之頌。
<lb ed="X" n="0368a18"/><lb ed="R049" n="0485b12"/>諸佛下。迴釋上文。謂因十方佛土中唯有一乘本
<lb ed="X" n="0368a19"/><lb ed="R049" n="0485b13"/>法。諸佛出世。莫過演其本法。云唯此一實事也。因
<lb ed="X" n="0368a20"/><lb ed="R049" n="0485b14"/>十方佛土中。元無二三。諸佛所以說餘二三乘。則
<lb ed="X" n="0368a21"/><lb ed="R049" n="0485b15"/>非眞也。終不下。謂十方佛土。旣只有一乘是眞。故
<lb ed="X" n="0368a22"/><lb ed="R049" n="0485b16"/>諸佛自初說法。至終。決不以餘二三非眞之小乘
<lb ed="X" n="0368a23"/><lb ed="R049" n="0485b17"/>法。濟度於衆生也<note place="inline">以上於諸佛輕頌竟</note>。佛自住下。重頌我釋
<lb ed="X" n="0368a24"/><lb ed="R049" n="0485b18"/>迦今日直說一乘者。一遵諸佛本法。而平等度人
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0368b" n="0368b"/>
<lb ed="X" n="0368b01"/><lb ed="R049" n="0486a01"/>也。如其下。謂佛旣自住大乘法。則亦如其自所得
<lb ed="X" n="0368b02"/><lb ed="R049" n="0486a02"/>所住大乘法。若定若慧。若力若莊嚴。以度生也。自
<lb ed="X" n="0368b03"/><lb ed="R049" n="0486a03"/>證下。謂佛卽以如<anchor xml:id="nkr_note_add_0368b0301" n="0368b0301"/><anchor xml:id="beg0368b0301" n="0368b0301"/>己<anchor xml:id="end0368b0301"/>所得而度生者。以佛自證無
<lb ed="X" n="0368b04"/><lb ed="R049" n="0486a04"/>上菩提。雖曰大乘。却爲生佛人<anchor xml:id="nkr_note_add_0368b0401" n="0368b0401"/><anchor xml:id="beg0368b0401" n="0368b0401"/>己<anchor xml:id="end0368b0401"/>皆有分之平等
<lb ed="X" n="0368b05"/><lb ed="R049" n="0486a05"/>法。於大乘平等法中。苟以小乘法。化其一人。則是
<lb ed="X" n="0368b06"/><lb ed="R049" n="0486a06"/>佛自墮入慳貪。於大自與。而以小與人。反爲不平
<lb ed="X" n="0368b07"/><lb ed="R049" n="0486a07"/>等矣。此平常君子且不爲。況佛肯可此慳貪鬼道
<lb ed="X" n="0368b08"/><lb ed="R049" n="0486a08"/>而爲之乎。故云此事爲不可。若人信歸下。謂佛不
<lb ed="X" n="0368b09"/><lb ed="R049" n="0486a09"/>可此慳貪者。以若人旣歸佛。以信佛。卽待之以誠。
<lb ed="X" n="0368b10"/><lb ed="R049" n="0486a10"/>故不自欺其身口意之三業。以誑於人。誑者狂大
<lb ed="X" n="0368b11"/><lb ed="R049" n="0486a11"/>不實之言。口業。貪嫉者。只願自好。不耐他榮之心。
<lb ed="X" n="0368b12"/><lb ed="R049" n="0486a12"/>意業。佛口記人作佛。不誑嗊於人。口業淨。自住大
<lb ed="X" n="0368b13"/><lb ed="R049" n="0486a13"/>乘。欲人亦住大乘。則心不貪嫉。意業淨。心口誑嫉。
<lb ed="X" n="0368b14"/><lb ed="R049" n="0486a14"/>乃根本大小隨惑。爲諸法中至惡。佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0368b1401" n="0368b1401"/><anchor xml:id="beg0368b1401" n="0368b1401"/>已<anchor xml:id="end0368b1401"/>淨而斷之。
<lb ed="X" n="0368b15"/><lb ed="R049" n="0486a15"/>故佛於十方世界。獨無所畏。感得三十二相八十
<lb ed="X" n="0368b16"/><lb ed="R049" n="0486a16"/>種好。紫磨金色莊嚴之身。光明烜爀。照曜世間。則
<lb ed="X" n="0368b17"/><lb ed="R049" n="0486a17"/>身業尤淨矣。自天至人。無量無邊之衆。見佛三業
<lb ed="X" n="0368b18"/><lb ed="R049" n="0486a18"/>淸淨。無不尊而崇之。故以誠實之意而說。一切衆
<lb ed="X" n="0368b19"/><lb ed="R049" n="0486b01"/>生。皆當作佛之實相印也。印者。天魔外道。不能改
<lb ed="X" n="0368b20"/><lb ed="R049" n="0486b02"/>移之謂。舍利弗當知下。又從果以原其因。謂佛三
<lb ed="X" n="0368b21"/><lb ed="R049" n="0486b03"/>業待人。如此之誠者。以佛初發菩提心。爲菩薩時
<lb ed="X" n="0368b22"/><lb ed="R049" n="0486b04"/>因地中。本立誓願。欲一切衆生。如<anchor xml:id="nkr_note_add_0368b2201" n="0368b2201"/><anchor xml:id="beg0368b2201" n="0368b2201"/>己<anchor xml:id="end0368b2201"/>無異。到今果
<lb ed="X" n="0368b23"/><lb ed="R049" n="0486b05"/>上。化汝身子等一切衆生。受記作佛。果得如因。則
<lb ed="X" n="0368b24"/><lb ed="R049" n="0486b06"/>佛之願。始滿足也。若我遇衆生下。謂佛雖果因如
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0368c" n="0368c"/>
<lb ed="X" n="0368c01"/><lb ed="R049" n="0486b07"/>一。最初若不觀根逗敎。便盡敎以一乘佛道者。則
<lb ed="X" n="0368c02"/><lb ed="R049" n="0486b08"/>衆生亦難化矣。何也。以無智者。聞佛說一切衆生
<lb ed="X" n="0368c03"/><lb ed="R049" n="0486b09"/>是佛。便錯會佛意。謂妄不妨眞。亂猜佛語。謂眞卽
<lb ed="X" n="0368c04"/><lb ed="R049" n="0486b10"/>是妄。迷惑其見修證之次第。卽爲不受敎矣。我知
<lb ed="X" n="0368c05"/><lb ed="R049" n="0486b11"/>此衆生下。謂我知此不受敎衆生。雖有一個現成
<lb ed="X" n="0368c06"/><lb ed="R049" n="0486b12"/>佛之知見。爲諸善之根本。但由往昔因中。見得佛
<lb ed="X" n="0368c07"/><lb ed="R049" n="0486b13"/>少。修得善微。不曾發明。故識不破五欲。而堅固執
<lb ed="X" n="0368c08"/><lb ed="R049" n="0486b14"/>著。由執著而生癡愛。由癡愛而生煩惱。此五欲中
<lb ed="X" n="0368c09"/><lb ed="R049" n="0486b15"/>煩惱濁也。以諸欲因緣下。謂癡愛爲因。五欲爲緣。
<lb ed="X" n="0368c10"/><lb ed="R049" n="0486b16"/>由此因緣。則墜墮於地獄餓鬼畜生三種惡道。輪
<lb ed="X" n="0368c11"/><lb ed="R049" n="0486b17"/>迴於人天六趣之中。備盡受其苦毒。此五欲中衆
<lb ed="X" n="0368c12"/><lb ed="R049" n="0486b18"/>生濁也。受胎之微形下。謂有此衆生濁之果縛。遂
<lb ed="X" n="0368c13"/><lb ed="R049" n="0487a01"/>將廣大無邊法性。拋却不問。反受父精母血。腥臊
<lb ed="X" n="0368c14"/><lb ed="R049" n="0487a02"/>交媾。胎中微小之形骸。一世苦命受未<anchor xml:id="nkr_note_add_0368c1401" n="0368c1401"/><anchor xml:id="beg0368c1401" n="0368c1401"/>已<anchor xml:id="end0368c1401"/>。又增長
<lb ed="X" n="0368c15"/><lb ed="R049" n="0487a03"/>一世。薄其德而少其福。所以生老病死等苦。逼迫
<lb ed="X" n="0368c16"/><lb ed="R049" n="0487a04"/>於身心。此五欲中命濁也。入邪見稠林下。謂六道
<lb ed="X" n="0368c17"/><lb ed="R049" n="0487a05"/>衆生。爲苦命所煎逼。不知反省業因。方且妄入邪
<lb ed="X" n="0368c18"/><lb ed="R049" n="0487a06"/>見稠林。謂若有無斷常。窮達壽夭。付之天命。非人
<lb ed="X" n="0368c19"/><lb ed="R049" n="0487a07"/>力所爲。自是羣黨吠嗷。亦有卽是亦無。非斷更計
<lb ed="X" n="0368c20"/><lb ed="R049" n="0487a08"/>非常。從而各立門戶。具足六十二種邪見。撥無佛
<lb ed="X" n="0368c21"/><lb ed="R049" n="0487a09"/>法因果。爲師者。不知此等邪見。皆是妄心分別。深
<lb ed="X" n="0368c22"/><lb ed="R049" n="0487a10"/>著而自愛。爲弟子者。不知其非。以妄傳妄。尤堅固
<lb ed="X" n="0368c23"/><lb ed="R049" n="0487a11"/>領受不可捨。此五欲中見濁也。我慢自矜下。謂如
<lb ed="X" n="0368c24"/><lb ed="R049" n="0487a12"/>此見濁。聖慧眼覷之。<anchor xml:id="nkr_note_add_0368c2401" n="0368c2401"/><anchor xml:id="beg0368c2401" n="0368c2401"/>已<anchor xml:id="end0368c2401"/>爲可憫。彼且我慢自矜。而
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0369a" n="0369a"/>
<lb ed="X" n="0369a01"/><lb ed="R049" n="0487a13"/>誇高言。我道有所傳。業有所習。面是背非。陽放陰
<lb ed="X" n="0369a02"/><lb ed="R049" n="0487a14"/>收。諂<g ref="#CB02439">佞</g>於人。曲從於<anchor xml:id="nkr_note_add_0369a0201" n="0369a0201"/><anchor xml:id="beg0369a0201" n="0369a0201"/>己<anchor xml:id="end0369a0201"/>。以不實爲實。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0369a0202" n="0369a0202"/><anchor xml:id="beg0369a0202" n="0369a0202"/>己<anchor xml:id="end0369a0202"/>是正道。
<lb ed="X" n="0369a03"/><lb ed="R049" n="0487a15"/>除此反命。爲邪道矣。故於百千萬億劫中。更不聞
<lb ed="X" n="0369a04"/><lb ed="R049" n="0487a16"/>有佛之名字。況有見佛之事乎。旣不能見佛。又安
<lb ed="X" n="0369a05"/><lb ed="R049" n="0487a17"/>得聞正法哉。如是五欲。汩濁其心。膠擾其形之人。
<lb ed="X" n="0369a06"/><lb ed="R049" n="0487a18"/>誠難度矣。此五欲中劫濁也。是故舍利弗下。申繳。
<lb ed="X" n="0369a07"/><lb ed="R049" n="0487b01"/>謂因是難度之人故。佛最初且不直說一乘。而爲
<lb ed="X" n="0369a08"/><lb ed="R049" n="0487b02"/>開設方便。說小乘之法盡苦之道。而示之以涅槃
<lb ed="X" n="0369a09"/><lb ed="R049" n="0487b03"/>者。乃投其所好也。我雖說涅槃下。謂佛雖順機示
<lb ed="X" n="0369a10"/><lb ed="R049" n="0487b04"/>之小果涅槃。許二乘人得滅。乃方便權設。實非眞
<lb ed="X" n="0369a11"/><lb ed="R049" n="0487b05"/>滅也。諸法從本來下。謂要得眞滅入佛大涅槃者。
<lb ed="X" n="0369a12"/><lb ed="R049" n="0487b06"/>須知衆生所具根塵識相性本末等諸法。從本以
<lb ed="X" n="0369a13"/><lb ed="R049" n="0487b07"/>來。元不曾動著一毫。性自眞常。體自寂滅。若能開
<lb ed="X" n="0369a14"/><lb ed="R049" n="0487b08"/>悟此者。則汝舍利弗等。不是聲聞。卽名佛子。所得
<lb ed="X" n="0369a15"/><lb ed="R049" n="0487b09"/>涅槃。不名果德。卽爲因行。四諦十二緣。卽爲行六
<lb ed="X" n="0369a16"/><lb ed="R049" n="0487b10"/>度之道<anchor xml:id="nkr_note_add_0369a1601" n="0369a1601"/><anchor xml:id="beg0369a1601" n="0369a1601"/>已<anchor xml:id="end0369a1601"/>竟矣。有此行道之大因。當來之世。必當
<lb ed="X" n="0369a17"/><lb ed="R049" n="0487b11"/>得作佛之大果也。我有方便下。結完。謂佛旣有此
<lb ed="X" n="0369a18"/><lb ed="R049" n="0487b12"/>大涅槃眞實之法。最初奚用小果。以佛有方便權
<lb ed="X" n="0369a19"/><lb ed="R049" n="0487b13"/>智之力故。將一乘而開示爲三乘法也。然佛所開
<lb ed="X" n="0369a20"/><lb ed="R049" n="0487b14"/>示三乘。不妨卽是彼十方三世一切世尊所說之
<lb ed="X" n="0369a21"/><lb ed="R049" n="0487b15"/>一乘道也。今此諸大衆下。勸信其實。謂旣知我之
<lb ed="X" n="0369a22"/><lb ed="R049" n="0487b16"/>三乘。卽是彼諸佛之一乘。則汝等昔三今一之疑
<lb ed="X" n="0369a23"/><lb ed="R049" n="0487b17"/>惑可除。而佛與諸佛唯一無二之言語可信矣。此
<lb ed="X" n="0369a24"/><lb ed="R049" n="0487b18"/>節文勢。初以諸佛標起。次以釋迦申釋。末以諸佛
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0369b" n="0369b"/>
<lb ed="X" n="0369b01"/><lb ed="R049" n="0488a01"/>結成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0369b02"/><lb ed="R049" n="0488a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0369b0201">過去無數劫無量滅度佛<note place="inline">至</note>皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0369b0201" n="0369b0201"/><anchor xml:id="beg0369b0201" n="0369b0201"/>已<anchor xml:id="end0369b0201"/>成佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0369b03"/><lb ed="R049" n="0488a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0369b0301">此頌長文第五節也。明過去諸佛。不但以無數因
<lb ed="X" n="0369b04"/><lb ed="R049" n="0488a04"/>緣譬喩。說三乘法。爲一乘之正方便。乃爲衆生深
<lb ed="X" n="0369b05"/><lb ed="R049" n="0488a05"/>心所樂不同。尙以人天因果。爲一乘之異方便。以
<lb ed="X" n="0369b06"/><lb ed="R049" n="0488a06"/>異方便。是有漏業。元不許成佛。今尙資以成訖佛
<lb ed="X" n="0369b07"/><lb ed="R049" n="0488a07"/>果。況緣覺聲聞無漏業。又豈不容受記作佛乎。故
<lb ed="X" n="0369b08"/><lb ed="R049" n="0488a08"/>廣說異方便。使當機深信入耳。過去無數下。頌正
<lb ed="X" n="0369b09"/><lb ed="R049" n="0488a09"/>方便。又諸大聖下。標起異方便。若有衆生下。列釋
<lb ed="X" n="0369b10"/><lb ed="R049" n="0488a10"/>六度爲異方便。問曰。六度是菩薩成佛之正方便。
<lb ed="X" n="0369b11"/><lb ed="R049" n="0488a11"/>何曰異也。答曰。經不云乎。助顯第一義。第一義中。
<lb ed="X" n="0369b12"/><lb ed="R049" n="0488a12"/>卽佛之一字。亦爲異方便。況頌中殺文。皆云<anchor xml:id="nkr_note_add_0369b1201" n="0369b1201"/><anchor xml:id="beg0369b1201" n="0369b1201"/>已<anchor xml:id="end0369b1201"/>成
<lb ed="X" n="0369b13"/><lb ed="R049" n="0488a13"/>佛道。佛道旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0369b1301" n="0369b1301"/><anchor xml:id="beg0369b1301" n="0369b1301"/>已<anchor xml:id="end0369b1301"/>成訖。而復說六度。如人到家說路
<lb ed="X" n="0369b14"/><lb ed="R049" n="0488a14"/>上事。非異而何。若人善軟下。人天異方便之心也。
<lb ed="X" n="0369b15"/><lb ed="R049" n="0488a15"/>供舍利起塔廟。人天善軟之事也。或七寶。或沙土。
<lb ed="X" n="0369b16"/><lb ed="R049" n="0488a16"/>或香木。或甎瓦。雖誠戲不等。無非善軟之心。助顯
<lb ed="X" n="0369b17"/><lb ed="R049" n="0488a17"/>第一義。故皆成訖佛矣。若人爲佛下。塔廟成矣。佛
<lb ed="X" n="0369b18"/><lb ed="R049" n="0488a18"/>像興焉。故或刻雕香寶。或鑄塑金泥。或漆布彩畵。
<lb ed="X" n="0369b19"/><lb ed="R049" n="0488b01"/>或自作使人。雖木筆爪甲。貴賤之物有殊。誠戲之
<lb ed="X" n="0369b20"/><lb ed="R049" n="0488b02"/>心無二。無非善軟之心。助顯第一義故。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0369b2001" n="0369b2001"/><anchor xml:id="beg0369b2001" n="0369b2001"/>己<anchor xml:id="end0369b2001"/>皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0369b2002" n="0369b2002"/><anchor xml:id="beg0369b2002" n="0369b2002"/>已<anchor xml:id="end0369b2002"/>
<lb ed="X" n="0369b21"/><lb ed="R049" n="0488b03"/>成訖佛道。而又但化菩薩。度無量衆生也。若人於
<lb ed="X" n="0369b22"/><lb ed="R049" n="0488b04"/>塔廟下。形像備矣。供養之具設焉。故或種種幡葢。
<lb ed="X" n="0369b23"/><lb ed="R049" n="0488b05"/>種種伎樂。一音之小。一華之微。有出於敬喜。有出
<lb ed="X" n="0369b24"/><lb ed="R049" n="0488b06"/>於靜亂。無非善軟之心。助顯第一義故。皆成訖佛
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0369c" n="0369c"/>
<lb ed="X" n="0369c01"/><lb ed="R049" n="0488b07"/>矣。或有人禮拜下。供養足矣。禮節度數成之故。或
<lb ed="X" n="0369c02"/><lb ed="R049" n="0488b08"/>五體歸命禮拜。與合掌不同。或一手輕心低頭。與
<lb ed="X" n="0369c03"/><lb ed="R049" n="0488b09"/>南無有異。無非善軟之心。助顯第一義故。自成無
<lb ed="X" n="0369c04"/><lb ed="R049" n="0488b10"/>上佛道。又廣度無數衆生。共證大涅槃。如薪盡火
<lb ed="X" n="0369c05"/><lb ed="R049" n="0488b11"/>滅也。則知過去衆生。資小善微因。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0369c0501" n="0369c0501"/><anchor xml:id="beg0369c0501" n="0369c0501"/>已<anchor xml:id="end0369c0501"/>成佛。況我
<lb ed="X" n="0369c06"/><lb ed="R049" n="0488b12"/>釋尊現在弟子。豈可但爲二三乘而<anchor xml:id="nkr_note_add_0369c0601" n="0369c0601"/><anchor xml:id="beg0369c0601" n="0369c0601"/>已<anchor xml:id="end0369c0601"/>哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0369c07"/><lb ed="R049" n="0488b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0369c0701">未來諸世尊其數無有量<note place="inline">至</note>導師方便說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0369c08"/><lb ed="R049" n="0488b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0369c0801">此頌長文第六節也。初十句。照長行可解。諸佛本
<lb ed="X" n="0369c09"/><lb ed="R049" n="0488b15"/>誓願下。謂未來世諸佛。本在因地中。行道發願。欲
<lb ed="X" n="0369c10"/><lb ed="R049" n="0488b16"/>一切衆生成佛如<anchor xml:id="nkr_note_add_0369c1001" n="0369c1001"/><anchor xml:id="beg0369c1001" n="0369c1001"/>己<anchor xml:id="end0369c1001"/>。及至果上。雖說無數法門。亦
<lb ed="X" n="0369c11"/><lb ed="R049" n="0488b17"/>只爲一乘。此願當如是也。諸佛兩足尊下。明法當
<lb ed="X" n="0369c12"/><lb ed="R049" n="0488b18"/>如是。謂諸佛所以稱福慧兩足尊者。由證知一切
<lb ed="X" n="0369c13"/><lb ed="R049" n="0489a01"/>世間根塵識法。本自眞常無性。不似二乘人。因斷
<lb ed="X" n="0369c14"/><lb ed="R049" n="0489a02"/>見思惑而無性。所以慧足。佛種下。謂未來世佛。雖
<lb ed="X" n="0369c15"/><lb ed="R049" n="0489a03"/>知諸法眞常無性。是佛乘種子。不妨卽無性爲緣。
<lb ed="X" n="0369c16"/><lb ed="R049" n="0489a04"/>而起六度萬行以度生。不似二乘人。但坐在空中。
<lb ed="X" n="0369c17"/><lb ed="R049" n="0489a05"/>所以福足。然則諸法無性。是成佛之因。誰無此因
<lb ed="X" n="0369c18"/><lb ed="R049" n="0489a06"/>乎。佛種從緣。是成佛之緣。誰無此緣乎。諸法無性。
<lb ed="X" n="0369c19"/><lb ed="R049" n="0489a07"/>性也。佛種從緣。相也。性不礙相。因卽是緣。雖曰兩
<lb ed="X" n="0369c20"/><lb ed="R049" n="0489a08"/>足。元是一心。故云是故說一乘。是法下。是法卽上
<lb ed="X" n="0369c21"/><lb ed="R049" n="0489a09"/>一乘之法。住謂不曾頃久暫離。法位謂根塵界法。
<lb ed="X" n="0369c22"/><lb ed="R049" n="0489a10"/>各有見聞等分位。世間相常住者。謂由一乘佛知
<lb ed="X" n="0369c23"/><lb ed="R049" n="0489a11"/>見之法。在世間根塵法位上。不曾頃久蹔離。故世
<lb ed="X" n="0369c24"/><lb ed="R049" n="0489a12"/>間根塵等相。卽常住眞如也。於道場下。謂未來世
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0370a" n="0370a"/>
<lb ed="X" n="0370a01"/><lb ed="R049" n="0489a13"/>諸佛。於阿蘭若法菩提場中。成等正覺。證知自所
<lb ed="X" n="0370a02"/><lb ed="R049" n="0489a14"/>得世間相常住一乘法<anchor xml:id="nkr_note_add_0370a0201" n="0370a0201"/><anchor xml:id="beg0370a0201" n="0370a0201"/>已<anchor xml:id="end0370a0201"/>。亦用方便權智。將大就
<lb ed="X" n="0370a03"/><lb ed="R049" n="0489a15"/>小。作三乘而說也。此數句。爲出定嘆德中。唯佛與
<lb ed="X" n="0370a04"/><lb ed="R049" n="0489a16"/>佛迺能究盡諸法之實相。獨詳頌於此者。以身子
<lb ed="X" n="0370a05"/><lb ed="R049" n="0489a17"/>等千二百阿羅漢。是未來受記之佛故。此特言之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0370a06"/><lb ed="R049" n="0489a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0370a0601">天人所供養現在十方佛<note place="inline">至</note>隨應方便說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0370a07"/><lb ed="R049" n="0489b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0370a0701">天人下。頌長文第七節也。謂天人所供養。現在如
<lb ed="X" n="0370a08"/><lb ed="R049" n="0489b02"/>恒沙多諸佛出世。佛安隱衆生。亦只說世聞相常
<lb ed="X" n="0370a09"/><lb ed="R049" n="0489b03"/>住。如是一乘之法也。知第一下。正明安隱。謂現在
<lb ed="X" n="0370a10"/><lb ed="R049" n="0489b04"/>諸佛。雖知第一義諦。本自眞常性相寂滅。不容有
<lb ed="X" n="0370a11"/><lb ed="R049" n="0489b05"/>說。然爲安隱衆生。不妨以善權方便力。故假示因
<lb ed="X" n="0370a12"/><lb ed="R049" n="0489b06"/>緣譬喩種種言說之道。而說三乘。雖說三乘。然其
<lb ed="X" n="0370a13"/><lb ed="R049" n="0489b07"/>實只爲一乘也。知衆生下。謂現在諸佛。所以知一
<lb ed="X" n="0370a14"/><lb ed="R049" n="0489b08"/>爲一。而復說三者。以機有行念業習。進怠利鈍之
<lb ed="X" n="0370a15"/><lb ed="R049" n="0489b09"/>病不同。故於第一寂滅無方便法中。而設言辭方
<lb ed="X" n="0370a16"/><lb ed="R049" n="0489b10"/>便。以說之也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0370a17"/><lb ed="R049" n="0489b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0370a1701">今我亦如是安隱衆生故<note place="inline">至</note>說無分別法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0370a18"/><lb ed="R049" n="0489b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0370a1801">此頌長行第八節。通計一百二十二句。今我下八
<lb ed="X" n="0370a19"/><lb ed="R049" n="0489b13"/>句。總頌長行權實二智。謂釋尊因援三世十方一
<lb ed="X" n="0370a20"/><lb ed="R049" n="0489b14"/>切諸佛。以安隱衆生心爲例。故亦以種種三乘權
<lb ed="X" n="0370a21"/><lb ed="R049" n="0489b15"/>智法門。宣示於一乘實智之佛道也者。由佛具實
<lb ed="X" n="0370a22"/><lb ed="R049" n="0489b16"/>智之力。能知衆生性欲。故以方便權智說法。令衆
<lb ed="X" n="0370a23"/><lb ed="R049" n="0489b17"/>生得歡喜也<note place="inline">應知初一行。由權而實。次一行。明爲實而權。由權而實。所以安隱。爲實而
<lb ed="X" n="0370a24"/><lb ed="R049" n="0489b18"/>權。所以歡喜</note>。舍利弗當知下。一百一十四句。別頌長行
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0370b" n="0370b"/>
<lb ed="X" n="0370b01"/><lb ed="R049" n="0490a01"/>權實二智。別頌義有四層。初自舍利弗當知起。至
<lb ed="X" n="0370b02"/><lb ed="R049" n="0490a02"/>而起大悲心止。明佛見衆生。以苦爲樂。爲樂所苦。
<lb ed="X" n="0370b03"/><lb ed="R049" n="0490a03"/>而不安隱。以起大悲。次自我始坐道場起。至疾入
<lb ed="X" n="0370b04"/><lb ed="R049" n="0490a04"/>於涅槃止。明佛爲安隱衆生故。將大就小。卽實開
<lb ed="X" n="0370b05"/><lb ed="R049" n="0490a05"/>權。以成大慈。三自尋念過去佛起。至我常如是說
<lb ed="X" n="0370b06"/><lb ed="R049" n="0490a06"/>止。明佛憲章諸佛陽小陰大。開權便爲顯實。以開
<lb ed="X" n="0370b07"/><lb ed="R049" n="0490a07"/>大捨。四自舍利弗當知我見佛子等起。至說無分
<lb ed="X" n="0370b08"/><lb ed="R049" n="0490a08"/>別法止。明佛下不畏機。上不逆佛。得遂本願。以成
<lb ed="X" n="0370b09"/><lb ed="R049" n="0490a09"/>大喜。此四層文。則結歸前頌二三四節義。則爲下
<lb ed="X" n="0370b10"/><lb ed="R049" n="0490a10"/>譬喩品張本。所以長行略而頌中廣也<note place="inline">以上分章。此下逐文
<lb ed="X" n="0370b11"/><lb ed="R049" n="0490a11"/>解義</note>。我以佛眼等者。佛有五眼。肉眼同人。天眼同天。
<lb ed="X" n="0370b12"/><lb ed="R049" n="0490a12"/>慧眼同二乘。法眼同菩薩。所見皆有分際。唯佛眼
<lb ed="X" n="0370b13"/><lb ed="R049" n="0490a13"/>則同諸佛所見。則無分際。今云佛眼觀者。謂見得
<lb ed="X" n="0370b14"/><lb ed="R049" n="0490a14"/>眞。而且普也。六道衆生無福慧。衆生濁也。入生死
<lb ed="X" n="0370b15"/><lb ed="R049" n="0490a15"/>險道。苦續不斷。命濁也。著欲自蔽。煩惱濁也。不求
<lb ed="X" n="0370b16"/><lb ed="R049" n="0490a16"/>佛與斷苦之法。劫濁也。深入邪見。見濁也。無慧故
<lb ed="X" n="0370b17"/><lb ed="R049" n="0490a17"/>貧入險道。無福故窮苦不斷。道險苦續。苦之果也。
<lb ed="X" n="0370b18"/><lb ed="R049" n="0490a18"/>著欲自蔽。苦之因也。因果不明。如<g ref="#CB01738">𤛆</g>牛愛尾而殺
<lb ed="X" n="0370b19"/><lb ed="R049" n="0490b01"/>身。故曰盲瞑。因其盲瞑。則自蔽佛知見之因。不求
<lb ed="X" n="0370b20"/><lb ed="R049" n="0490b02"/>斷苦之法。自蔽開示悟入之緣。一大事因緣。內無
<lb ed="X" n="0370b21"/><lb ed="R049" n="0490b03"/>所見。外無所求。遂依妄想分別。起斷常有無等邪
<lb ed="X" n="0370b22"/><lb ed="R049" n="0490b04"/>見。以臥棘塗<g ref="#CB01926">灰</g>爲因。求生無想等處爲果。此以苦
<lb ed="X" n="0370b23"/><lb ed="R049" n="0490b05"/>而捨苦也。其苦果能捨哉。<g ref="#CB01738">𤛆</g>音<g ref="#CB06669">𭾹</g>。目被毛塞。見不
<lb ed="X" n="0370b24"/><lb ed="R049" n="0490b06"/>眞之義。佛具大慈。能與涅槃之樂。佛具大慈。能拔
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0370c" n="0370c"/>
<lb ed="X" n="0370c01"/><lb ed="R049" n="0490b07"/>生死之苦。故云大勢佛。斷苦法者。如知苦則斷集。
<lb ed="X" n="0370c02"/><lb ed="R049" n="0490b08"/>是其法也。而外道不知。爲是衆生等者。言爲此五
<lb ed="X" n="0370c03"/><lb ed="R049" n="0490b09"/>濁貪欲。受苦衆生。起大悲心。而欲拔濟也。此段爲
<lb ed="X" n="0370c04"/><lb ed="R049" n="0490b10"/>譬喩品。自若國邑聚落起。至無求出意止張本。我
<lb ed="X" n="0370c05"/><lb ed="R049" n="0490b11"/>始坐道場者。佛自述華嚴之時。於摩伽提國阿蘭
<lb ed="X" n="0370c06"/><lb ed="R049" n="0490b12"/>若法菩提場中。始成正覺。主伴重重之處也。觀樹
<lb ed="X" n="0370c07"/><lb ed="R049" n="0490b13"/>亦經行者。述不離一切菩提樹。而昇忉利等天也。
<lb ed="X" n="0370c08"/><lb ed="R049" n="0490b14"/>於三七日中思惟者。觀機逗敎也。我所下。思惟佛
<lb ed="X" n="0370c09"/><lb ed="R049" n="0490b15"/>自所得法大也。衆生下。思惟衆生機小也。如斯下。
<lb ed="X" n="0370c10"/><lb ed="R049" n="0490b16"/>謂以微妙之大法。投鈍根之小機。方木不入圓竅
<lb ed="X" n="0370c11"/><lb ed="R049" n="0490b17"/>也。以第一之智慧。訓癡盲之衆生。揭皷而求亡子
<lb ed="X" n="0370c12"/><lb ed="R049" n="0490b18"/>也。法不投機。說置兩難。故曰如斯之等類云何而
<lb ed="X" n="0370c13"/><lb ed="R049" n="0491a01"/>可度。此佛述初七日無人請而自思惟也。爾時諸
<lb ed="X" n="0370c14"/><lb ed="R049" n="0491a02"/>梵王下。謂佛正自思法大機小難度之時。又値三
<lb ed="X" n="0370c15"/><lb ed="R049" n="0491a03"/>界諸天來請。若順請而但讚佛乘。衆生爲苦所淹
<lb ed="X" n="0370c16"/><lb ed="R049" n="0491a04"/>沒。殊不信自心是佛。一不信。不但無益。方且有損。
<lb ed="X" n="0370c17"/><lb ed="R049" n="0491a05"/>故躊躇不<anchor xml:id="nkr_note_add_0370c1701" n="0370c1701"/><anchor xml:id="beg0370c1701" n="0370c1701"/>已<anchor xml:id="end0370c1701"/>。思入涅槃。此佛述第二七日因諸天
<lb ed="X" n="0370c18"/><lb ed="R049" n="0491a06"/>請而思惟也。此段爲譬喩品。自舍利弗是長者作
<lb ed="X" n="0370c19"/><lb ed="R049" n="0491a07"/>是思惟起。至但東西走戲視父而<anchor xml:id="nkr_note_add_0370c1901" n="0370c1901"/><anchor xml:id="beg0370c1901" n="0370c1901"/>已<anchor xml:id="end0370c1901"/>止張本。尋念
<lb ed="X" n="0370c20"/><lb ed="R049" n="0491a08"/>下。述第三七日思惟也。初七循<anchor xml:id="nkr_note_add_0370c2001" n="0370c2001"/><anchor xml:id="beg0370c2001" n="0370c2001"/>已<anchor xml:id="end0370c2001"/>法妙難投。諸佛
<lb ed="X" n="0370c21"/><lb ed="R049" n="0491a09"/>之法而不現前。第二七循人機苦難信。諸佛之法
<lb ed="X" n="0370c22"/><lb ed="R049" n="0491a10"/>亦不現前。至第三七日。忘其人<anchor xml:id="nkr_note_add_0370c2201" n="0370c2201"/><anchor xml:id="beg0370c2201" n="0370c2201"/>已<anchor xml:id="end0370c2201"/>。上循諸佛。下順
<lb ed="X" n="0370c23"/><lb ed="R049" n="0491a11"/>衆生。諸佛之法。始乃現前。故云作是思惟時十方
<lb ed="X" n="0370c24"/><lb ed="R049" n="0491a12"/>佛皆現<note place="inline">此爲化城喩品十六王子今現在十方成佛案</note>。梵音下。述成十方
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0371a" n="0371a"/>
<lb ed="X" n="0371a01"/><lb ed="R049" n="0491a13"/>諸佛慰喩之辭。得是無上法。所以第一隨諸一切
<lb ed="X" n="0371a02"/><lb ed="R049" n="0491a14"/>佛。就實開權。所以善哉。我等亦皆下。述陳十方諸
<lb ed="X" n="0371a03"/><lb ed="R049" n="0491a15"/>佛引<anchor xml:id="nkr_note_add_0371a0301" n="0371a0301"/><anchor xml:id="beg0371a0301" n="0371a0301"/>己<anchor xml:id="end0371a0301"/>爲諭。以明就實開權。開權便爲化實。舍利
<lb ed="X" n="0371a04"/><lb ed="R049" n="0491a16"/>弗當知下。佛又自述回敬十方諸佛及奉行諸佛
<lb ed="X" n="0371a05"/><lb ed="R049" n="0491a17"/>所慰諭之義。前文唯佛與佛乃能究盡之語。到此
<lb ed="X" n="0371a06"/><lb ed="R049" n="0491a18"/>益明矣。思惟是事下。明佛遵諸佛之敎。以開權也。
<lb ed="X" n="0371a07"/><lb ed="R049" n="0491b01"/>波羅奈。卽鹿野園。十二年說阿含小乘敎之處也。
<lb ed="X" n="0371a08"/><lb ed="R049" n="0491b02"/>諸法寂滅相不可以言宣者。佛自證一乘之實相
<lb ed="X" n="0371a09"/><lb ed="R049" n="0491b03"/>也。以方便力故爲五比丘說者。卽一乘之實。開三
<lb ed="X" n="0371a10"/><lb ed="R049" n="0491b04"/>乘權智而說也。是名轉法輪下。謂佛最初成道。始
<lb ed="X" n="0371a11"/><lb ed="R049" n="0491b05"/>坐道場。三七思惟。三寶之名。業<anchor xml:id="nkr_note_add_0371a1101" n="0371a1101"/><anchor xml:id="beg0371a1101" n="0371a1101"/>已<anchor xml:id="end0371a1101"/>久昌。但因法不
<lb ed="X" n="0371a12"/><lb ed="R049" n="0491b06"/>投機。世間未知有轉法輪度衆生之事。直到鹿野
<lb ed="X" n="0371a13"/><lb ed="R049" n="0491b07"/>園。就實開權。始有三寶之名出世也。涅槃音法也。
<lb ed="X" n="0371a14"/><lb ed="R049" n="0491b08"/>小果也。阿羅漢僧也。賢位也。從久遠下。謂自佛成
<lb ed="X" n="0371a15"/><lb ed="R049" n="0491b09"/>道。如是久遠。讚嘆得大涅槃之法。生死苦永盡之
<lb ed="X" n="0371a16"/><lb ed="R049" n="0491b10"/>聖僧。佛常如是說<anchor xml:id="nkr_note_add_0371a1601" n="0371a1601"/><anchor xml:id="beg0371a1601" n="0371a1601"/>已<anchor xml:id="end0371a1601"/>。但二乘人。不見不聞耳。此段
<lb ed="X" n="0371a17"/><lb ed="R049" n="0491b11"/>爲譬喩品。自爾時長者卽作是念起。至爭出火宅
<lb ed="X" n="0371a18"/><lb ed="R049" n="0491b12"/>止張本。以上明爲實而權。舍利弗當知我見佛子
<lb ed="X" n="0371a19"/><lb ed="R049" n="0491b13"/>下。明由權而實。承上之言。謂佛從久遠劫來。讚示
<lb ed="X" n="0371a20"/><lb ed="R049" n="0491b14"/>大涅槃之法。生死苦永盡之聖僧。二乘人旣不知。
<lb ed="X" n="0371a21"/><lb ed="R049" n="0491b15"/>則爲何人說也。乃爲一類有大乘志求成佛道之
<lb ed="X" n="0371a22"/><lb ed="R049" n="0491b16"/>佛子所說。以彼數多而心敬。往昔又曾從諸佛聞
<lb ed="X" n="0371a23"/><lb ed="R049" n="0491b17"/>過方便之說。故佛作念。不須再言方便。但說其佛
<lb ed="X" n="0371a24"/><lb ed="R049" n="0491b18"/>慧。正適其時也。此所謂雖知根鈍。且稱本懷。說大
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0371b" n="0371b"/>
<lb ed="X" n="0371b01"/><lb ed="R049" n="0492a01"/>方廣佛華嚴經者。是也。舍利弗當知鈍根小智下。
<lb ed="X" n="0371b02"/><lb ed="R049" n="0492a02"/>謂彼時獨爲佛子說大乘。而不普說者。以有一類
<lb ed="X" n="0371b03"/><lb ed="R049" n="0492a03"/>鈍根小智著相憍慢之人。不能信是大乘法也。今
<lb ed="X" n="0371b04"/><lb ed="R049" n="0492a04"/>我喜無畏下。謂佛初畏此等枝葉之衆。破毀大法。
<lb ed="X" n="0371b05"/><lb ed="R049" n="0492a05"/>而帶累彼墮惡道。故忍而不說。今四十年後。機熟
<lb ed="X" n="0371b06"/><lb ed="R049" n="0492a06"/>法純。枝葉盡而貞實存。故佛歡喜無畏。於諸菩薩
<lb ed="X" n="0371b07"/><lb ed="R049" n="0492a07"/>衆中。正直捨去昔日方便權敎。但說一乘無上之
<lb ed="X" n="0371b08"/><lb ed="R049" n="0492a08"/>道也。菩薩聞是等者。謂自華嚴般若方等會上。諸
<lb ed="X" n="0371b09"/><lb ed="R049" n="0492a09"/>菩薩根人。自旣是大乘。今更聞此大乘。則疑惑<anchor xml:id="nkr_note_add_0371b0901" n="0371b0901"/><anchor xml:id="beg0371b0901" n="0371b0901"/>已<anchor xml:id="end0371b0901"/>
<lb ed="X" n="0371b10"/><lb ed="R049" n="0492a10"/>除。固不必言。但汝身子等。千二百羅漢。昔日稱爲
<lb ed="X" n="0371b11"/><lb ed="R049" n="0492a11"/>小乘者。悉亦由權入實。當同菩薩授記作佛也。如
<lb ed="X" n="0371b12"/><lb ed="R049" n="0492a12"/>三世諸佛等者。謂昔日小乘。今日所以皆得爲大
<lb ed="X" n="0371b13"/><lb ed="R049" n="0492a13"/>乘作佛者。以佛如三世十方一切諸佛。會權歸實。
<lb ed="X" n="0371b14"/><lb ed="R049" n="0492a14"/>說法之儀式也。我今亦如是下。謂十方三世一切
<lb ed="X" n="0371b15"/><lb ed="R049" n="0492a15"/>諸佛。旣無小大分別。同授記弟子作佛。我釋迦又
<lb ed="X" n="0371b16"/><lb ed="R049" n="0492a16"/>豈不然乎。此段爲譬喩品。自是時長者見諸子等
<lb ed="X" n="0371b17"/><lb ed="R049" n="0492a17"/>安隱得出火宅起。至得未曾有非本所望止張本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0371b18"/><lb ed="R049" n="0492a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0371b1801">諸佛興出世懸遠値遇難<note place="inline">至</note>自知當作佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0371b19"/><lb ed="R049" n="0492b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0371b1901">此頌長文第九節。結完長文第一第二兩節。諸佛
<lb ed="X" n="0371b20"/><lb ed="R049" n="0492b02"/>興出等者。謂五濁惡世。尋常賢聖且隱伏。況其佛
<lb ed="X" n="0371b21"/><lb ed="R049" n="0492b03"/>乎。則無量無數懸遠劫中。一遇佛興出世爲難。可
<lb ed="X" n="0371b22"/><lb ed="R049" n="0492b04"/>知矣。正使諸佛出世。爲衆生根鈍。人天福報。三乘
<lb ed="X" n="0371b23"/><lb ed="R049" n="0492b05"/>漸敎之法。尙難驟言。況說一乘頓敎之妙法乎。則
<lb ed="X" n="0371b24"/><lb ed="R049" n="0492b06"/>說妙法爲難。可知矣。無量無數下。謂無量數劫難
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0371c" n="0371c"/>
<lb ed="X" n="0371c01"/><lb ed="R049" n="0492b07"/>得聞之法。五千在會之人。法到耳邊。而復遠去。則
<lb ed="X" n="0371c02"/><lb ed="R049" n="0492b08"/>得聞是妙法爲難。可知矣。能聽是法下。謂旣得聞
<lb ed="X" n="0371c03"/><lb ed="R049" n="0492b09"/>矣。若復不能聽信。則與不聞者同。故云斯人亦復
<lb ed="X" n="0371c04"/><lb ed="R049" n="0492b10"/>難。譬如優曇下。謂以數難得之遭際。聞能聽信。生
<lb ed="X" n="0371c05"/><lb ed="R049" n="0492b11"/>難遭想。則此人亦譬如優曇華。一切人見皆愛樂。
<lb ed="X" n="0371c06"/><lb ed="R049" n="0492b12"/>可知矣。所以然者。以此人此華。天上人間從來罕
<lb ed="X" n="0371c07"/><lb ed="R049" n="0492b13"/>見。時當其時。一乃出現。不容易故也<note place="inline">此譬長文。喩妙法以時說。
<lb ed="X" n="0371c08"/><lb ed="R049" n="0492b14"/>在頌文。喩聞法之人。亦以時出。所以照應長文初二兩節也</note>。聞法歡喜讚下。謂
<lb ed="X" n="0371c09"/><lb ed="R049" n="0492b15"/>不但聞能聽信爲難。卽聞能歡喜。能發一言讚嘆。
<lb ed="X" n="0371c10"/><lb ed="R049" n="0492b16"/>亦過於遇優曇華之難也。此過激之言。要人信得
<lb ed="X" n="0371c11"/><lb ed="R049" n="0492b17"/>及之義。能聽之聽字。訓信字方順。不然。聞與聽同。
<lb ed="X" n="0371c12"/><lb ed="R049" n="0492b18"/>則文爲贅矣。達耳謂之聞。著心領受謂之聽。如有
<lb ed="X" n="0371c13"/><lb ed="R049" n="0493a01"/>聞而不信者。只當不聽。則聽與聞。殆各一義。汝等
<lb ed="X" n="0371c14"/><lb ed="R049" n="0493a02"/>勿有疑下。謂聞發一言讚嘆。尙過於遇優曇華之
<lb ed="X" n="0371c15"/><lb ed="R049" n="0493a03"/>難。汝身子等聽信者。過於優曇華。可無用疑。當信
<lb ed="X" n="0371c16"/><lb ed="R049" n="0493a04"/>自心作佛矣。我爲諸法等者。謂諸佛難興。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0371c1601" n="0371c1601"/><anchor xml:id="beg0371c1601" n="0371c1601"/>已<anchor xml:id="end0371c1601"/>爲
<lb ed="X" n="0371c17"/><lb ed="R049" n="0493a05"/>法王。則是佛不難値矣。妙法難說。業<anchor xml:id="nkr_note_add_0371c1701" n="0371c1701"/><anchor xml:id="beg0371c1701" n="0371c1701"/>已<anchor xml:id="end0371c1701"/>普吿大衆。
<lb ed="X" n="0371c18"/><lb ed="R049" n="0493a06"/>則是妙法不難說矣。三乘之衆雖難聞。今但以一
<lb ed="X" n="0371c19"/><lb ed="R049" n="0493a07"/>乘道。敎化諸菩薩。則無聲聞辟支之弟子。則法亦
<lb ed="X" n="0371c20"/><lb ed="R049" n="0493a08"/>可謂有人聞。而不難矣。汝等舍利弗下。謂如上諸
<lb ed="X" n="0371c21"/><lb ed="R049" n="0493a09"/>難不難。而所難者。在於聞而不疑。肯聽信耳。汝等
<lb ed="X" n="0371c22"/><lb ed="R049" n="0493a10"/>旣肯聽信。則當知此妙法是諸佛秘密之要。不可
<lb ed="X" n="0371c23"/><lb ed="R049" n="0493a11"/>妄授與人也。以五濁下。謂旣說而復囑汝秘者。非
<lb ed="X" n="0371c24"/><lb ed="R049" n="0493a12"/>惜法也。慮當來世惡人。不信此法。反墮惡道也。故
<pb ed="X" xml:id="X31.0608.0372a" n="0372a"/>
<lb ed="X" n="0372a01"/><lb ed="R049" n="0493a13"/>須有慚媿淸淨。志求大道者。不但不祕藏。亦當爲
<lb ed="X" n="0372a02"/><lb ed="R049" n="0493a14"/>此等之人。廣讚其道。庶無失言失人之過也。舍利
<lb ed="X" n="0372a03"/><lb ed="R049" n="0493a15"/>弗當知諸佛法如是下。結勸。謂諸佛先三後一。先
<lb ed="X" n="0372a04"/><lb ed="R049" n="0493a16"/>小後大。非有他故。乃十方三世諸國土中。本法如
<lb ed="X" n="0372a05"/><lb ed="R049" n="0493a17"/>是故。諸佛以萬億方便。隨機所宜而說。其不習學
<lb ed="X" n="0372a06"/><lb ed="R049" n="0493a18"/>之人。固不能曉了小大方便隨宜之事。汝等旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0372a0601" n="0372a0601"/><anchor xml:id="beg0372a0601" n="0372a0601"/>已<anchor xml:id="end0372a0601"/>
<lb ed="X" n="0372a07"/><lb ed="R049" n="0493b01"/>知諸佛是世出世間調御之師。則知其佛之爲佛
<lb ed="X" n="0372a08"/><lb ed="R049" n="0493b02"/>也。又知諸佛小大隨宜方便之事。則知其法之爲
<lb ed="X" n="0372a09"/><lb ed="R049" n="0493b03"/>法也。佛法旣皆知之。則無更以小大先後爲疑。當
<lb ed="X" n="0372a10"/><lb ed="R049" n="0493b04"/>須生大歡喜。自知於當來世必得作佛也。大歡喜
<lb ed="X" n="0372a11"/><lb ed="R049" n="0493b05"/>者。當以一生死海中。沈淪凡夫。得作二乘。可謂歡
<lb ed="X" n="0372a12"/><lb ed="R049" n="0493b06"/>喜矣。又由二乘。而得成一乘之佛。則歡喜豈不大
<lb ed="X" n="0372a13"/><lb ed="R049" n="0493b07"/>乎。此佛世尊。可謂慈悲婉切。口苦腸出。恩難報哉。
<lb ed="X" n="0372a14"/><lb ed="R049" n="0493b08"/>此節爲譬喩品。自舍利弗於汝意云何是長者寧
<lb ed="X" n="0372a15"/><lb ed="R049" n="0493b09"/>有虗妄不起。至善哉善哉如汝所言止張本。</p>
<lb ed="X" n="0372a16"/><lb ed="R049" n="0493b10"/><p xml:id="pX31p0372a1601">如<g ref="#CB01738">𤛆</g>牛愛尾<note place="inline">宋史夏西平王李彝興獻<g ref="#CB01738">𤛆</g>牛一</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0372a17"/><lb ed="R049" n="0493b11"/>
<lb ed="X" n="0372a18"/><lb ed="R049" n="0493b12"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>妙法蓮華經知音卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0338a1701" to="#end0338a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0338b0501" to="#end0338b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0338b0801" to="#end0338b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0339b0301" to="#end0339b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0339b0401" to="#end0339b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0339b1801" to="#end0339b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0339b2001" to="#end0339b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0339c1201" to="#end0339c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0340a0301" to="#end0340a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0340a1301" to="#end0340a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0340b0501" to="#end0340b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0340001" to="#end0340001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">牾</lem><rdg wit="#wit.orig">悟</rdg></app>
<app from="#beg0340c2301" to="#end0340c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0341a1201" to="#end0341a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0341a1601" to="#end0341a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0341a1901" to="#end0341a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0341a2201" to="#end0341a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0341b0601" to="#end0341b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0341b1301" to="#end0341b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0341b1601" to="#end0341b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0341c1401" to="#end0341c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0341c1402" to="#end0341c1402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0342a1601" to="#end0342a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">諡</lem><rdg wit="#wit.orig">謚</rdg></app>
<app from="#beg0342a1701" to="#end0342a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">傅<note type="cf1">T17n0784_p0722a16</note></lem><rdg wit="#wit.orig">傳</rdg></app>
<app from="#beg0342c0501" to="#end0342c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0342c0901" to="#end0342c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">僭</lem><rdg wit="#wit.orig">僣</rdg></app>
<app from="#beg0342c1101" to="#end0342c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">僭</lem><rdg wit="#wit.orig">僣</rdg></app>
<app from="#beg0342c1401" to="#end0342c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0343a0201" to="#end0343a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0344a1901" to="#end0344a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0344a2001" to="#end0344a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0344a2002" to="#end0344a2002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0344a2003" to="#end0344a2003"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0344a2004" to="#end0344a2004"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0344a2005" to="#end0344a2005"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0344b1601" to="#end0344b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0344b1801" to="#end0344b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0344b2001" to="#end0344b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0344c2001" to="#end0344c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0345b1001" to="#end0345b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0346a0901" to="#end0346a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0346c0101" to="#end0346c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">虯</lem><rdg wit="#wit.orig">蚪</rdg></app>
<app from="#beg0347a1201" to="#end0347a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0347a1401" to="#end0347a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0347a1701" to="#end0347a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0347a1801" to="#end0347a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0347a2001" to="#end0347a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0347b0301" to="#end0347b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
<app from="#beg0348c0401" to="#end0348c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0349a1601" to="#end0349a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0350a0501" to="#end0350a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0350a0901" to="#end0350a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0350a1001" to="#end0350a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0350c0201" to="#end0350c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0351b0401" to="#end0351b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0352a0501" to="#end0352a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0352a2001" to="#end0352a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0352b0501" to="#end0352b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0352b1201" to="#end0352b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0352c1801" to="#end0352c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0353a2001" to="#end0353a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0353a2401" to="#end0353a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0353001" to="#end0353001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">圍</lem><rdg wit="#wit.orig">園</rdg></app>
<app from="#beg0353c1401" to="#end0353c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0353c2101" to="#end0353c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0354a1401" to="#end0354a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0354b0201" to="#end0354b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0354b1001" to="#end0354b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0354b2201" to="#end0354b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0355a1101" to="#end0355a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0355b0901" to="#end0355b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0355b2001" to="#end0355b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0355b2301" to="#end0355b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0355c0101" to="#end0355c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0355c0102" to="#end0355c0102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0355c0601" to="#end0355c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0356b0601" to="#end0356b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0356b1101" to="#end0356b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0356b1301" to="#end0356b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0356b1501" to="#end0356b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0356b1701" to="#end0356b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0357a0601" to="#end0357a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0357a0801" to="#end0357a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0357b0101" to="#end0357b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0357b0102" to="#end0357b0102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0357b0301" to="#end0357b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0357c0301" to="#end0357c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0357c0801" to="#end0357c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0357c2001" to="#end0357c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0358a0201" to="#end0358a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0358a0501" to="#end0358a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0358a1001" to="#end0358a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0358a1401" to="#end0358a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0358a1701" to="#end0358a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0358c0501" to="#end0358c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0358c1601" to="#end0358c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0358c1602" to="#end0358c1602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0358c2101" to="#end0358c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0359a0101" to="#end0359a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0359a0102" to="#end0359a0102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0359a0401" to="#end0359a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0359a0601" to="#end0359a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0359a0901" to="#end0359a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0359b0501" to="#end0359b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0359c0101" to="#end0359c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0360a0501" to="#end0360a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0360a1201" to="#end0360a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0360b1301" to="#end0360b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0360b1501" to="#end0360b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0360b1601" to="#end0360b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0360b1701" to="#end0360b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0360b2101" to="#end0360b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0361a2401" to="#end0361a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0361b0701" to="#end0361b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0361c1001" to="#end0361c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0361c1002" to="#end0361c1002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0361c1003" to="#end0361c1003"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0361c1201" to="#end0361c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0361c1301" to="#end0361c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0361c1401" to="#end0361c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0361c1601" to="#end0361c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0362a0301" to="#end0362a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0362b0701" to="#end0362b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0362b1001" to="#end0362b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0362b1701" to="#end0362b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0362b2201" to="#end0362b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0362b2401" to="#end0362b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0362c0401" to="#end0362c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0362c0402" to="#end0362c0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0362c2101" to="#end0362c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0362c2401" to="#end0362c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0363a2001" to="#end0363a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0363a2301" to="#end0363a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0363b0801" to="#end0363b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0363b2201" to="#end0363b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0364a1501" to="#end0364a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0364c2001" to="#end0364c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0364c2002" to="#end0364c2002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0365a1701" to="#end0365a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0365a2001" to="#end0365a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0365a2201" to="#end0365a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0365c0901" to="#end0365c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0365c1901" to="#end0365c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0365c2401" to="#end0365c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0366a1001" to="#end0366a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0367a0401" to="#end0367a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0367a0901" to="#end0367a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0367a1201" to="#end0367a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0367b0601" to="#end0367b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0368b0301" to="#end0368b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0368b0401" to="#end0368b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0368b1401" to="#end0368b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0368b2201" to="#end0368b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0368c1401" to="#end0368c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0368c2401" to="#end0368c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0369a0201" to="#end0369a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0369a0202" to="#end0369a0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0369a1601" to="#end0369a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0369b0201" to="#end0369b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0369b1201" to="#end0369b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0369b1301" to="#end0369b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0369b2001" to="#end0369b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0369b2002" to="#end0369b2002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0369c0501" to="#end0369c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0369c0601" to="#end0369c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0369c1001" to="#end0369c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0370a0201" to="#end0370a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0370c1701" to="#end0370c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0370c1901" to="#end0370c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0370c2001" to="#end0370c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0370c2201" to="#end0370c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0371a0301" to="#end0371a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0371a1101" to="#end0371a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0371a1601" to="#end0371a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0371b0901" to="#end0371b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0371c1601" to="#end0371c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0371c1701" to="#end0371c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0372a0601" to="#end0372a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0340001" resp="#resp2" type="mod" target="#nkr_note_mod_0340001">牾【CB】，悟【卍續】，悟應作牾</note>
<note n="0353001" resp="#resp2" type="mod" target="#nkr_note_mod_0353001">圍【CB】，園【卍續】，園疑圍</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0340001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0340001">悟應作牾</note>
<note n="0341001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0341001">承疑永</note>
<note n="0341002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0341002">靑疑旨</note>
<note n="0341003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0341003">白疑自</note>
<note n="0342001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0342001">是疑氏</note>
<note n="0344001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0344001">但疑相</note>
<note n="0345001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0345001">矢疑次</note>
<note n="0345002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0345002">極疑拯</note>
<note n="0346001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0346001">故疑敎</note>
<note n="0347001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0347001">子疑王</note>
<note n="0353001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0353001">園疑圍</note>
<note n="0353002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0353002">是疑見</note>
<note n="0354001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0354001">薩疑提</note>
<note n="0359001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0359001">元疑無</note>
<note n="0361001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0361001">又疑不</note>
<note n="0363001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0363001">分下應有別字</note>
<note n="0363002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0363002">涅下疑脫槃字</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0338a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0338a1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0338b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0338b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0338b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0338b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0339b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0339b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0339b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0339b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0339b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0339b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0339b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0339b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0339c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0339c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0340a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0340a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0340a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0340a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0340b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0340b0501">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0340c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0340c2301">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0341a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0341a1201">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0341a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0341a1601">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0341a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0341a1901">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0341a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0341a2201">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0341b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0341b0601">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0341b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0341b1301">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0341b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0341b1601">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0341c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0341c1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0341c1402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0341c1402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0342a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0342a1601">諡【CB】，謚【卍續】</note>
<note n="0342a1701" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X31.0342a17.33" target="#nkr_note_add_0342a1701">傅【CB】，傳【卍續】</note>
<note n="0342c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0342c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0342c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0342c0901">僭【CB】，僣【卍續】</note>
<note n="0342c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0342c1101">僭【CB】，僣【卍續】</note>
<note n="0342c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0342c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0343a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0343a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0344a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0344a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0344a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0344a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0344a2002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0344a2002">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0344a2003" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0344a2003">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0344a2004" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0344a2004">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0344a2005" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0344a2005">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0344b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0344b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0344b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0344b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0344b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0344b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0344c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0344c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0345b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0345b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0346a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0346a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0346c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0346c0101">虯【CB】，蚪【卍續】</note>
<note n="0347a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0347a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0347a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0347a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0347a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0347a1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0347a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0347a1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0347a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0347a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0347b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0347b0301">采【CB】，釆【卍續】</note>
<note n="0348c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0348c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0349a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0349a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0350a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0350a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0350a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0350a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0350a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0350a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0350c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0350c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0351b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0351b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0352a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0352a0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0352a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0352a2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0352b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0352b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0352b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0352b1201">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0352c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0352c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0353a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0353a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0353a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0353a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0353c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0353c1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0353c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0353c2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0354a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0354a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0354b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0354b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0354b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0354b1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0354b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0354b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0355a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0355a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0355b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0355b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0355b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0355b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0355b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0355b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0355c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0355c0101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0355c0102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0355c0102">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0355c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0355c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0356b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0356b0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0356b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0356b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0356b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0356b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0356b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0356b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0356b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0356b1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0357a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0357a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0357a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0357a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0357b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0357b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0357b0102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0357b0102">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0357b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0357b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0357c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0357c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0357c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0357c0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0357c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0357c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0358a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0358a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0358a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0358a0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0358a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0358a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0358a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0358a1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0358a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0358a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0358c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0358c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0358c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0358c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0358c1602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0358c1602">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0358c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0358c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0359a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0359a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0359a0102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0359a0102">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0359a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0359a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0359a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0359a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0359a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0359a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0359b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0359b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0359c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0359c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0360a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0360a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0360a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0360a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0360b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0360b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0360b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0360b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0360b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0360b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0360b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0360b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0360b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0360b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0361a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0361a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0361b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0361b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0361c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0361c1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0361c1002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0361c1002">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0361c1003" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0361c1003">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0361c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0361c1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0361c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0361c1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0361c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0361c1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0361c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0361c1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0362a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0362a0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0362b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0362b0701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0362b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0362b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0362b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0362b1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0362b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0362b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0362b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0362b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0362c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0362c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0362c0402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0362c0402">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0362c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0362c2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0362c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0362c2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0363a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0363a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0363a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0363a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0363b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0363b0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0363b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0363b2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0364a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0364a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0364c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0364c2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0364c2002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0364c2002">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0365a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0365a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0365a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0365a2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0365a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0365a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0365c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0365c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0365c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0365c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0365c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0365c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0366a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0366a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0367a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0367a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0367a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0367a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0367a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0367a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0367b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0367b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0368b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0368b0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0368b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0368b0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0368b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0368b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0368b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0368b2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0368c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0368c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0368c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0368c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0369a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369a0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0369a0202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369a0202">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0369a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0369b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0369b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0369b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0369b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369b2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0369b2002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369b2002">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0369c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0369c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0369c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369c1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0370a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0370a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0370c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0370c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0370c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0370c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0370c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0370c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0370c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0370c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0371a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0371a0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0371a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0371a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0371a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0371a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0371b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0371b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0371c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0371c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0371c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0371c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0372a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0372a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>